׉?ׁB!בCט  +u׉׉	 7cassandra://yuaf5GGhNJ6cJKym_ejJXDveH9wbgfrqNVmD8kKNxXk `׉	 7cassandra://_tb_5a68ho4hheFPrZC2GhwlDT1lYAwVyLX4YkmEij4sB`W׉	 7cassandra://9nzH9E35U56h9r3YmK0YNoEG3XviKaL2ZgNh85vaQls(`̷ ׉	 7cassandra://0BGDw0LqXbhcgDFaB67be7cnejpStrlppraymzC6_20 f"͠^{7RHט   +u׈   5R  נ^{7RH m߁b9ׁH $http://www.vriendenspoorwegmuseum.nlׁׁЈ׈E^{7RH׉E F»
Vrienden
dienst
september 2012 n°10
www.vriendenspoorwegmuseum.nl
׉	 7cassandra://9nzH9E35U56h9r3YmK0YNoEG3XviKaL2ZgNh85vaQls(`̷ ^{7RH΁^{7RH́b+בCט   b+u׉׉	 7cassandra://PSx-KE8o-4DHpdDajUHfQEQKbvk3TdGbayjL2zrKk24 `׉	 7cassandra://wBVc31WX1mTlDlEqOCmtYm3CSmTmy7ONJL45X5lEfkU^`׉	 7cassandra://Xaw8H0UUsJ_MDNJ14G1sZR8X8RBKbBkmlR9kjGklQV8q`n ׉	 7cassandra://GbXLb2oo5mvTIGm1Gk230hT-pHkBfpHQiTcA38hey1I͎L͠	^{7RHנ^{7RH 
9ׁHhttp://WWW.DIXRECLAMEBUREAU.NLׁׁЈנ^{7RH 	
9ׁH $http://WWW.VRIENDENSPOORWEGMUSEUM.NLׁׁЈנ^{7RH 
9ׁH 4mailto:LEDENADMINISTRATEUR@VRIENDENSPOORWEGMUSEUM.NLׁׁЈנ^{7RH w6
9ׁH +mailto:SECRETARIS@VRIENDENSPOORWEGMUSEUM.NLׁׁЈ׉E%» Index
Colofon
VERENIGING VRIENDEN VAN HET SPOORWEGMUSEUM
OPGERICHT 26 MEI 1970
MW. K.M.H. PEIJS VOORZITTER
H.B. ROOS VICE-VOORZITTER
P.W. VAN DER VLIST SECRETARIS
F. HEIJNEN PENNINGMEESTER
H.J. EIJSSENS LID
H.J.C. PETERS LID
F. STORM VAN LEEUWEN LID
SECRETARIAAT
KAMPERZAND 13
1274 HK HUIZEN
SECRETARIS@VRIENDENSPOORWEGMUSEUM.NL
LEDENADMINISTRATIE
LIBELLEWEIDE 8
3437 VJ NIEUWEGEIN
LEDENADMINISTRATEUR@VRIENDENSPOORWEGMUSEUM.NL
WWW.VRIENDENSPOORWEGMUSEUM.NL
REDACTIE EN FOTOGRAFIE
P.W. VAN DER VLIST
CONCEPT EN ONTWERP
WWW.DIXRECLAMEBUREAU.NL
02
׉	 7cassandra://Xaw8H0UUsJ_MDNJ14G1sZR8X8RBKbBkmlR9kjGklQV8q`n ^{7RH׉E» Van uw redacteur
Het tweede nummer van de Vriendendienst in de nieuwe layout ligt voor u.
Gelukkig kreeg uw redacteur positieve reacties op de metamorfose. Maar er werden
ook kritische kanttekeningen geplaatst zoals men dat dan zegt als eigenlijk
wordt bedoeld dat men het resultaat niet mooi vindt. Inderdaad, de foto’s waren
te donker afgedrukt en gelukkig heeft onze vormgever dat euvel inmiddels verholpen.
Veel mooie foto’s dus in dit nummer. En uiteraard lezenswaardige artikelen.
U kunt lezen over de restauratie van de 252 die een nu ook voor het publiek
zichtbare fase is ingegaan. Ook over de grootscheepse verhuisplannen in Blerick
waar het museummaterieel van de ‘nieuwe’ naar de ‘oude’ loods wordt verplaatst,
waarna daar het ‘nieuwe’ museumdepot wordt ingericht. En die verhuizing moet
voor ‘oud en nieuw 2012’ zijn afgerond. Na de verjaardag van de 273 kunnen de
vrijwilligers van de werkgroepen weer met gebak aan tafel: de 386 is 50 jaar
geworden. Trouwens, als u dit leest ondergaat de jarige in Blerick een paar noodzakelijke
herstelklussen aan het plamuur- en lakwerk. Dan is er het reisverslag
van de mooie excursie met museummaterieel na onze geslaagde jaarvergadering:
het is lang geleden dat er in Zandvoort drie elektrische locomotieven tegelijk te
zien waren.
Complimenten aan ons bestuurslid Hugo Roos voor zijn initiatief en doorzettingsvermogen
zijn op zijn plaats bij de totstandkoming van het boekwerk ‘Ondernemen
op het Spoor’, u hoorde daarover al in de jaarvergadering. Tijdens een feestelijke
bijeenkomst werd op 7 september het eerste exemplaar van dit boek door onze
voorzitter, mevrouw Peijs, overhandigd aan mevrouw Van Vroonhoven van de
‘jarige’ NS. Over de inhoud leest u meer in dit nummer van de Vriendendienst.
Ook over hoe u in het bezit kunt komen van het boek: zelfs gratis als u een nieuwe
Vriend komt aanmelden!
Dit keer ontvangt u uw lijfblad en de Dienstmededeling apart en toch samen.
Dat heeft alles te maken met de opening van Wereld 5 en het plan om bijgaand
nummer van de Dienstmededeling ook ‘los’ te gaan verspreiden. U leest alles over
deze fantastische uitbreiding van ons museum, alle reden om weer een bezoek te
brengen aan de Maliebaan.
Peter van der vlist
«
VRIENDENDIENST - SEPT. 2012 N° 10
03
^{7RHЁ^{7RHρb+בCט   b+u׉׉	 7cassandra://T8FTpT8xcXy1Sx1Zn-OXF-GcrZPO3J1kXsGbitvWaZk 1`׉	 7cassandra://oDzMlTFpBGAVyl3zYHJmBPiv2AKSp_sXJPiuq0EvwO0`׉	 7cassandra://fZTY2x0U_rI8KYpQdEBa1VSlAr86qJ_nO5srdQ3aW-g<b`n ׉	 7cassandra://TEfcdi8flHGHDW7dCUom2jLA1kYX4nvoBGh9Zvw1KpU J͠	^{7RH׉Et» Boekpresentatie
‘Ondernemen op het Sp
Ongeveer twee jaar geleden vernam het bestuur van de Vereniging
van het plan van het Spoorwegmuseum om aandacht te besteden
aan de oprichting van de eerste spoorwegonderneming in ons land,
de Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij. We vieren dit jaar
namelijk het feit dat die koninklijke goedkeuring voor de oprichting
175 jaar geleden plaatsvond en wel op 8 augustus 1837.
Het was aanleiding voor het Museum om de Vereniging van Vrienden te verzoeken de restauratie
van het eerste aandeel te financieren. Daar stemden wij van harte mee in. Sterker nog, het
was voor het bestuur aanleiding om onze plannen voor hulp aan het museum nog verder uit
te breiden. Het resultaat werd een publicatie met als onderwerp het ‘ondernemen’ in die eerste
jaren in een volledig nieuwe technologie, een bijzonder mooi boekwerk dat onder redactie van
Hugo Roos en Guus Veenendaal tot stand kwam.
Koning willem i
‘Koninklijke belangstelling voor de Haarlemmerweg was er bij de tweede emissie van 1837 toen
de Koning inschreef voor 728 aandelen van 1000 gulden’. Een citaat uit het boekwerk waaruit
blijkt dat er belangstelling van het Koninklijk Huis was voor investeringen in een toen volledig
nieuwe infrastructuur, waarvan de aard en omvang van de risico’s nog maar weinig bekend was.
De redactie (en mede-auteurs) Guus
Veenendaal en Hugo Roos poseren
tevreden met Paul van Vlijmen en de
dames van Vroonhoven en Peijs bij het
dankzij de Vrienden fraai gerestaureerde
eerste aandeel (foto: Harrie Peters
De dames van Vroonhoven en
Peijs bewonderen het boek
‘Ondernemen op het Spoor’
(foto: Harrie Peters)
04
׉	 7cassandra://fZTY2x0U_rI8KYpQdEBa1VSlAr86qJ_nO5srdQ3aW-g<b`n ^{7RH׉E/poor’ op 7 september
Natuurlijk staat Koning Willem I bekend als de ‘kanalenkoning’ en
de handelsbevorderende koning. Dat waren investeringen met min
of meer bekende risico’s. Maar bij zijn investeringen in spoorwegen
lag dat anders. Daar kon nauwelijks worden gesteund op eerder
opgebouwde ervaring anders dan de Engelse. Een uniek nieuwsfeit,
omdat tot nu toe werd aangenomen dat de Koning nauwelijks financiële
belangstelling had voor spoorwegen: in de eerste registers
komt zijn naam niet voor.
versChillende auteurs over de risiCo’s
Het inventariseren van die risico’s waarvoor de eerste ondernemers
zich waarschijnlijk gesteld hebben geweten is de rode draad geworden
die door de bundel essays loopt. Guus Veenendaal behandelt
het ondernemen in algemene zin en daarin speelt de Koninklijke
belangstelling een interessante rol. Jacq van der Meer heeft het
over de technische risico’s. Daarbij komt aan de orde hoe belangrijk
ook de aard van de inrichting is van de interne organisatie bij een
technisch ingewikkeld systeem als spoorwegexploitatie. Gerrit
Nieuwenhuis heeft het over de belangstelling van de overheid als
regelgever bij het bouwproces en de exploitatie. Het heeft geleid tot
een afname van de bevoegdheden van lagere overheidsorganen en
een toename van de invloed van het Rijk op allerlei terreinen van
vervoerswetgeving tot en met onteigening. Jan Schulten behandelt
het aspect van de militaire belangstelling. Enerzijds zouden militairen
kunnen zorgen voor een afname van de risico’s omdat de krijgsmacht
als grote klant zou willen optreden, anderzijds lag er ook een
risico indien de steden om militair-strategische redenen zich teweer
zouden hebben willen stellen tegen de komst van de spoorwegen.
Hugo Roos tenslotte onderzocht welke steun kon worden gevonden
in ‘het concurrentiemotief’ van landen onderling en in welke mate
de grafische vormgeving van aandelen iets toe- of af kon doen aan
de aantrekkelijkheid van Spoorwegaandelen zelf. Dat laatste aspect
leidde tot een helder antwoord: het speelde geen enkele rol. Het
eerste motief speelde wel degelijk een rol. Duitse en Belgische initiatieven
spoorden menig vaderlander aan om ‘mee te doen’.
steun van struKton rail, Keyrail en ns
Met hulp van Strukton Rail en Keyrail kon het eerste financiële risico
van de uitgave van ‘ons’ boekwerk worden gedekt en met hulp van
NS is het stadium bereikt van een mogelijkheid tot uitbreiding van de
hulp voor het Spoorwegmuseum, het ultieme doel van ons bestaan.
oude aandelenbezit
Het bestuur hechtte er ook aan om het museum
te helpen met het inventariseren en catalogiseren
van het oude aandelenbezit in zijn geheel. Er werd
contact gelegd met de Vereniging van Verzamelaars
van Oude Fondsen en samen met hen is een begin
gemaakt van die catalogisering en bij de presentatie
op 7 september kon een eerste resultaat worden getoond.
Het Spoorwegmuseum beschikt nog niet over
een volledige verzameling van aandelen en obligaties
van de hier te lande werkzaam geweest zijnde spoorwegondernemingen.
Gelukkig zijn er particulieren
die op dit punt al een heel eind gevorderd zijn. Met
hulp van de heer Baas van genoemde Vereniging is
die catalogisering nu een heel eind op weg geraakt.
overhandiging
eerste exemplaar
Op 7 september kon door onze voorzitter mevrouw
Peijs het eerste exemplaar van het boek worden overhandigd
aan Mevrouw van Vroonhoven, lid van de
Raad van Bestuur van NS en voorzitter van de Raad
van Toezicht van het Spoorwegmuseum. Dit gebeurde
in aanwezigheid van genodigden uit de spoorse en
(oude) fondsenwereld in de wachtkamer derde klasse
in het Spoorwegmuseum. Ook de Vrienden kunnen
in het bezit komen van het mooie boekwerk: zoals u
elders in dit nummer kunt lezen hoeft u slechts een
nieuw lid van de Vereniging aan te melden om het
boek gratis thuis gestuurd te krijgen.
«
VRIENDENDIENST - SEPT. 2012 N° 10
05
^{7RHҁ^{7RHсb+בCט   b+u׉׉	 7cassandra://O05P5sx_G_aAXBIesvvmarmbHfecxtocYCHJwnqRQxw p`׉	 7cassandra://VFPxCiKgJOOfuGfnge5Q01XsbVqu2MO28JDHuEKGiD4Ϳ`׉	 7cassandra://XXgrYmD_A5hnrnzb4-G09Vvu7KiFkLkga_VuXGXsNqo>x`n ׉	 7cassandra://H3Y_CA4WLVLroMD_0jRnuh7pzA3X_8Z3q_UrSzWRsok @A)͠	^|7RH׉E06
׉	 7cassandra://XXgrYmD_A5hnrnzb4-G09Vvu7KiFkLkga_VuXGXsNqo>x`n ^{7RH׉E
t» Onze 386 is 50 jaar
Weer een jarige in het materieelbestand van het Museum. Na de 273 is het nu
de 386 die zijn verjaardag als museumstel kan vieren, weliswaar in Blerick,
maar dat doet niets af aan het feit dat de 386 Abraham ziet, zoals dat wordt
gezegd als je 50 wordt.
De bij Werkspoor gebouwde 386 wordt namelijk op 15 september
1962 in dienst gesteld, komt in eerste instantie in onderhoud in
Leidschendam, maar verhuist per 28 september 1964 naar de
lijnwerkplaats Amsterdam. Dit overigens samen met de andere
tweetjes uit de serie 371-393, de wat oudere 354-365 en de viertjes
780-786. De 386 kreeg in april 1965 ATB ingebouwd en was daartoe
weer bij Werkspoor. In oktober 1969 keerde het treinstel nog een keer
terug op haar ‘geboortegrond’ en wel voor de constructiewijziging
in het kader van de ‘modernisering’ van mat’54. Dit oersterke
materieel zou namelijk de ruggengraat gaan worden van het met
Spoorslag ’70 geïntroduceerde Intercitynetwerk. In maart 1971
wordt het derde frontsein aangebracht.
De eerste grote revisie vindt plaats in 1977, waarna de 386 op 17 mei
in de gele kleur de werkplaats verlaat. In 1981 loopt de 386 de eerste
vermeldenswaardige schade op en het is ook meteen raak: met de
ABDk botst het stel tussen Onnen en Assen op een tractor. Het herstel
duurt drie maanden en vindt plaats in de Hoofdwerkplaats Haarlem.
Eind oktober 1984 komt de 386 eerst voor herstel van daklekkage
naar Haarlem, maar meteen aansluitend hierop krijgt het stel de
eerste H2-revisie. Om de ellende bij het koppelen tijdens de winter
te voorkomen kreeg het materieel ’54 verwarmde koppelingen en
ook onze 386 wordt in 1985 van deze relatieve luxe voorzien.
De volgende (en laatste) schade krijgt de 386 op tweede kerstdag
1987 op het opstelterrein Binckhorst: daar raakt de 1711 zijdelings de
kop van de Bk 386. Gelukkig valt de schade mee en het herstel duurt
nu geen drie maanden, maar drie weken.
Op 3 september 1990 komt de 386 in de hoofdwerkplaats voor het
ondergaan van een proefrevisie, met als oogmerk een aantal ’54-ers
nog enige jaren in dienst te kunnen houden Als er op 19 juni 1995
weer 5 tweetjes en 5 vieren van de ‘hoge’ nummers terzijde worden
gesteld bevindt onze 386 zich gelukkig bij het dan nog overblijvende
groepje ‘overlevenden’ van materieel ’54. Op 14 oktober dat jaar wordt
de 386 nog gebruikt bij de Stibans-rit Utrecht-Beverwijk (Hoogovens).
VRIENDENDIENST - SEPT. 2012 N° 10
07
De 386 op 17 december 2008 bij een
stationnement aan de zuidzijde van
Utrecht CS met daarachter de 1902 en
de 273.
De 388, soortgenoot van onze 386,
vertrekt op 26 mei 1978 voorop in de
Intercity naar Arnhem uit Utrecht CS
^{7RHԁ^{7RHӁb+בCט   b+u׉׉	 7cassandra://xotpgCeis4lrNrpcupwDLX-wXEX1paQIJ738E1e58VM `׉	 7cassandra://UQ4kKgmeSFXatXkSP_6gpL6rkmn6p1RdypSEpajjo1Qڰ`׉	 7cassandra://Uc6yKEYJmxDCMzwDux2pL9XjMU5gGsS11BrNt-gh0wMC`n ׉	 7cassandra://6CeopUv76_18Jjsd8jemRuhXK_sEb0Qjef2n-dXVr2w sd͠	^|7RH׉EVan de laatste dagen in NS-dienst zijn vermeldenswaard het (met de
388) op 11 en 12 januari 1996 rijden van een paar plan V-diensten en
op 12 januari in de avondspits ook nog een slag Arnhem-Zevenaar.
Eigenlijk is het Spoorwegmuseumtijdperk dan al begonnen: op
26 januari 1996 arriveert de 386 in de loods van de werkplaats
Amersfoort voor een schilder- en opknapbeurt, waarvoor de 770 de
benodigde onderdelen levert. Wegens plaatsgebrek in Amersfoort
wordt de 386 achter de 273 naar de Watergraafsmeer overgebracht.
Daar blijft het stel een paar maanden en op 29 augustus komt het
met de 765 van de Meer naar Blerick. Met het transport komen
overigens ook het Plan K-rijtuig 38 061, de Plan W 21 37 462 en de
Plan E C 6703 die kant op. Het duurt tot 4 april 1999 als de 386 met
ander museummaterieel achter de 2215 van Blerick naar de Meer
wordt teruggebracht omdat de loodsen in Blerick met sloop worden
bedreigd. In juli ontstaat het plan de 386 met de 273 in de HTMU
te parkeren maar als de treinstellen daadwerkelijk bij de loods van
de voormalige lijnwerkplaats arriveren blijkt dat het er helaas niet
allemaal in past, waardoor men genoodzaakt is de 386 terug te
sturen naar de Watergraafsmeer. Op 3 juni 2001 gaat een sleep van
De 386 steekt op 27 juli 2010 bij Blauwkapel de hoofdbaan over en gaat
de Maliebaansporen op. Het is de eerste dag dat de nieuwe route wordt
gebruikt om met de trein van Utrecht CS naar het Museum te komen.
minstens dezelfde omvang als in 1999
retour van de Meer naar Blerick waar
de loods inmiddels gered is en verhuurd
wordt aan het Spoorwegmuseum. De
386 is daar andermaal bij en kan nu
overdekt worden opgeborgen.
In 2004 is geld beschikbaar voor
een
opknapbeurt van het treinstel
dat daartoe naar Tilburg wordt
overgebracht waar het in het kader
van het project ‘tROM in een (toch wel
iets te lichte) grasgroene kleur wordt
overgeschilderd. In de werkplaats
Zaanstraat
worden
de
bakken
vervolgens ontkoppeld en vanaf 16 mei
2005 wordt de ABDk in het vernieuwde
Spoorwegmuseum tentoongesteld.
De Bk wordt voorlopig opgeborgen
in de loods van de HTMU in Utrecht,
een op dat moment merkwaardige
gang van zaken voor een rijvaardig
museumtreinstel. Maar we weten hoe
het verder is gegaan: de bakken zijn
weer gecombineerd en uiteindelijk
in
de
werkplaats Leidschendam
voorzien van ontbrekende onderdelen
waarna na een opknapbeurt en
technische controle het treinstel in het
Spoorwegmuseum beschikbaar kwam
voor o.a. de Heimwee Expres. In 2011
werd de 386 voorzien van ATB-vv en
voldeed wat dat betreft helemaal aan
de huidige ATB-eisen.
En dan dit jaar de verhuizing naar
Blerick voor een schilderherstelbeurt,
waarbij ook de slechte plekken op de
neus en in de raamhoeken worden
hersteld. Ondanks zijn leeftijd zal onze
386 er straks dus weer keurig verzorgd
bij staan aan de Maliebaan.
08
Nog een keer de 388 die net als de 386
bij Werkspoor bivakkeerde voor de
modernisering. Naast dit ‘oudje’ staat de
gloednieuwe 474 die wordt afgewerkt
voor indienststelling; 20 februari 1970
«
׉	 7cassandra://Uc6yKEYJmxDCMzwDux2pL9XjMU5gGsS11BrNt-gh0wMC`n ^{7RH׉E:De mensen die druk bezig zijn met het
herstel van de 252 zijn op zoek naar
twee dubbele manometers voor in de
cabines van het treinstel. Deze waren
in 1980 helaas al uit de cabines verdwenen
en kennelijk ooit nooit meer
ergens verworven. In de voormalige
Stibans voorraad zijn deze meters niet
meer aanwezig, maar ze zijn uiteraard
wel nodig.
Hoewel de kans klein is zou het zo
maar kunnen dat technisch geïnteresseerde
Vrienden ooit in het bezit zijn
gekomen van deze bijna historische
componenten. Heel begrijpelijk dat
men daar dan trots op is, maar misschien
geeft het een nog beter gevoel
als zo’n manometer weer wordt gebruikt,
en dan ook nog in onze 252.
Vandaar de oproep aan de lezers en
andere geïnteresseerden om informatie
over elders verblijvende manometers
door te geven aan de redactie van de
Vriendendienst. Wie weet kunnen de
Vrienden door het beschikbaar stellen
van deze apparatuur ook op deze wijze
bijdragen aan het rijvaardig maken van
de 252.
«
Gratis boek
‘Ondernemen op het spoor’
lees verder op pagina 16!
VRIENDENDIENST - SEPT. 2012 N° 10
«
09
^{7RHց^{7RHՁb+בCט   b+u׉׉	 7cassandra://z59yi4xMTT3KtgqPTChNQ6lo96Pu-82jmIca7BGjGtg `׉	 7cassandra://1ubY8Mod-MLuTz69iGb_vzeuymRmMTiKSPYKMeJkBO8`׉	 7cassandra://iws-t0ltcLPbOH35dM2_NKWX8WpJ5TUNK8zOntgZDXQ?i`n ׉	 7cassandra://XXU1KLhWLwyDbFIe0KOGENSrVOoScDkbsuWC8MJbEak b͠	^|7RH׉E	» Vriendendag 2012
door: Henk Eijssens
Nadat door bestuurslid Harrie Peters in de ledenvergadering al was toegelicht
hoe het programma van deze Vriendendag met veel improvisatie tot stand
was gekomen en de voorzitter met gezwinde spoed de agenda verder had afgewerkt
sloot zij op exact het afgesproken moment de vergadering. Om 12.28
zou onze speciale trein vertrekken, maar voorafgaand aan het vertrek was
wat tijd gereserveerd om de vrienden de gelegenheid te geven nog even het
museum in te gaan. Bijvoorbeeld om te gaan kijken naar de 252 die in haar
‘Stibans-leven’ nog een cascorevisie had ondergaan. Voor de verdere restauratie
van deze overgebleven vertegenwoordiger van materieel ’36 heeft onze
vereniging al de nodige bijdragen geleverd en gehoopt wordt dat het treinstel
in 2014 op eigen kracht op de Nederlandse rails zal kunnen terugkeren.
De fotostop in Schagen.
Een trotse 1312 voor de excursietrein in Schagen.
lunChpaKKetten
De Vrienden kregen overigens meer dan de geplande
tijd voor het museumbezoek en konden zich alvast
tegoed doen aan de inmiddels uitgereikte lunchpakketten
omdat onze trein met een flinke vertraging
zou binnenkomen. Onze voorzitter, die door verplichtingen
elders niet met de trein mee zou kunnen
gaan, wilde ons in ieder geval toch uitzwaaien en het
wachten gaf de vrienden die geen kans hadden gezien
om iets aan de orde te stellen tijdens de vergadering
nu wel de gelegenheid op het perron nog even met
de voorzitter van gedachten te wisselen. Bijna een
half uur te laat kwam de 1202 met de rijtuigen AB
7376, B 4118 en C 6703 en daarachter de 1312 langs het
museumperron tot stilstand. Ongeveer een half uur
later dan gepland vertrok de bijzondere combinatie
uit het museum op weg naar Veenendaal Centrum, de
eerste fotostop. Om de geplande dienstregeling niet
verder in de war te gooien moest tot teleurstelling
van de fotografen de daar geplande fotostop vervallen.
Niemand mocht de trein uit en alleen de enkele
fotograaf die op het station aanwezig was en die niet
met de trein meeging kon er een plaatje schieten.
almere, sChagen en zandvoort
Onmiddellijk na het vertrek van de tegentrein werd
koers gezet naar Almere, de volgende fotostop. Na
flink doorrijden kwamen we daar met nog nauwelijks
enige vertraging aan,
konden de vele fotografen er
10
׉	 7cassandra://iws-t0ltcLPbOH35dM2_NKWX8WpJ5TUNK8zOntgZDXQ?i`n ^{7RH׉EHet is lang geleden dat er drie elektrische locomotieven
tegelijkertijd in Zandvoort aanwezig waren.
In Almere Centrum wordt de 1202 door vele Vrienden
‘vastgelegd’. Foto: Henk Eijssens
eindelijk hun unieke foto’s maken en werd op tijd
richting Schagen vertrokken. De trekkende 1200 liet
zich van zijn beste kant zien en vooral de doorkomst
in Amsterdam Sloterdijk ging gepaard met fraaie
geluidseffecten. Wat zijn die 1200en toch een indrukwekkende
machines, gelukkig is een flink aantal
exemplaren bewaard gebleven! Helaas moest later
op het traject naar Schagen ook een stuk langzaam
gereden worden omdat wij achter een ‘gewone’
trein terechtgekomen waren. Na de ook geslaagde
fotostop in Schagen ging de reis naar Zandvoort, een
bestemming die bij de mooie rondrit t.g.v. de 80-jarige
NVBS in november vorig jaar ook in de planning
was opgenomen maar toen niet bereikt werd om een
opgelopen vertraging in te halen. Deze keer was dat
niet nodig en nu kon in Zandvoort onze bijzondere
combinatie wederom uitgebreid gefotografeerd worden.
En het is lang geleden dat we drie eloc’n tegelijk
langs het perron in Zandvoort konden zien!
bedanKt…!
Vanuit
Zandvoort ging de reis via Haarlem en
Het stationnement in Almere: de 1202
neemt het van de 1312 over.
Amsterdam CS naar Utrecht CS, het eindpunt van
onze excursie. We kwamen er keurig op tijd aan. De
vrienden moesten daar de trein verlaten en konden
bij het vertrek van de trein richting Driebergen alleen
nog maar naar de sluitseinen kijken van de 1202. Wij
kunnen terugkijken op een heel mooie dag met een
geslaagd ‘verrassingsprogramma’, niet in de laatste
plaats door het mooie weer – toch een zeldzaamheid
in de zomer van 2012. In overleg met de dienstregelingplanners
van NS was een mooie dienstregeling
voor onze ongebruikelijke route ontworpen en in
combinatie met het door ‘ons’ Spoorwegmuseum beschikbaar
gestelde bijzondere materieel – kwam een
zeer interessante excursie tot stand. Een bedankje
voor alle betrokkenen is hier zeker op zijn plaats!
«
VRIENDENDIENST - SEPT. 2012 N° 10
11
^{7RH؁^{7RHׁb+בCט   b+u׉׉	 7cassandra://JhIl0NkACOYIwpa5PUXU3O5iYOweIS8trSGmSUbuqd4 C`׉	 7cassandra://uDYT6LD9yooNic9qDkG-lLGpZoC-YpgApmAEaiUh_j0ͺ	`׉	 7cassandra://3jpor77fHbzrFeBcfhWFQ0HG6nvLTs4soq7xwu9YwkU?`n ׉	 7cassandra://mFtIR-CDJ3exJZGhiZqcZpdZ6cHf8vlXm_v4xdNO_Fg L͠	^|7RH׉E|» Voortgang herstel
treinstel 252
De voortgang van dit project begint nu ook voor de buitenwacht
zichtbaar te worden. In de afgelopen periode is er veel achter de
schermen gewerkt en voorbereidend werk verricht.
Zoals in de vorige Vriendendienst al werd toegelicht
is het ‘project 252’ voor een groot deel in handen
van Strukton. Medio augustus werd begonnen met
het aanleggen van de hoogspanningskabels op het
dak van het treinstel, vanaf de stroomafnemers naar
het punt waar de kabels “naar beneden” gaan. Om
het werk goed te kunnen uitvoeren werden er twee
rolsteigers naast de 252 geplaatst. Aansluitend hierop
zal Strukton in Wereld 4 van het museum de elektrische
apparatenkasten gaan opbouwen en zodra een
kast gereed is die direct op zijn definitieve plek onder
het treinstel monteren.
terugKeer Componenten
De verwachting is dat binnenkort de gereviseerde
compressoren, ventilatoren en motorgenerator terug
komen die dan met hulp van de vrijwilligers ook snel
onder de 252 gemonteerd gaan worden. De relaiskast,
schakelaarkast en één apparatenkast waren te ver
heen om nog te repareren, daar worden nieuwe voor
gemaakt met hergebruik van enkele onderdelen. Van
alle kasten is het demontagewerk klaar en de nieuwbouw
is al een flink eind opgeschoten. De gekeurde
luchttanks zijn op 3 september aangekomen in het
Museum
de hoofdreservoirs zijn besteld (de oude
waren volledige afgekeurd) en voor elke bak wordt
een uitermate ingewikkeld luchtkanaal verdeelstuk (in
de wandelgangen de spinnenkop genoemd) gemaakt.
Zodra deze componenten geplaatst zijn zal Strukton
ook hier aan de slag gaan met het aanbrengen van alle
kabels en ook het luchttechnische aansluitwerk verrichten.
Het mag duidelijk zijn dat het herstel van de
252 voortvarend wordt aangepakt. Zeker al we kunnen
12
De houten raamlijsten uit de oude 440,
bestemd voor de 252. Na grondige behandeling
uiteraard... (foto: Spoorwegmuseum)
׉	 7cassandra://3jpor77fHbzrFeBcfhWFQ0HG6nvLTs4soq7xwu9YwkU?`n ^{7RH׉Emelden dat in de komende periode ook
de eerste activiteiten worden ondernomen
om de twee stuurtafels weer op te
bouwen: de oude Knorr remkranen zijn
al opgediept uit de voorraad in Blerick!
Een tevreden Hoofd Collecties van het
museum met de twee Knorr-remkranen,
afkomstig uit de Stibans-verzameling.
interieur
In 2013 zal
geleidelijk het interieur
teruggeplaatst gaan worden. Veel interieurdelen
uit de 252 zijn sinds 1968
niet meer aangeraakt en nu behoorlijk
vervuild of door het vocht aangetast,
zoals bijvoorbeeld de teakhouten raamlatten.
Het houtwerk moet allemaal
geschuurd en opnieuw in de lak gezet
worden. Dit zijn weliswaar arbeidsintensieve
klussen maar ze kunnen nu al
uitgevoerd worden en het voordeel is
dat ze niet in Blerick hoeven plaats te
vinden. Maar het zijn allemaal klussen
die zijn gericht op het weer opbouwen
van onze 252. We houden u op de
hoogte van het vervolg!
«
VRIENDENDIENST - SEPT. 2012 N° 10
13
^{7RHځ^{7RHفb+בCט   b+u׉׉	 7cassandra://n04L8cdKE395cy-2N6GWS4RWoUsrsV5Wte9g7HpA_HE N`׉	 7cassandra://PELPcbgqz6Ix7-Efh2oprYYhwnB_FvbkKImMDQ_FYSA=`׉	 7cassandra://BoPG9nyziTvQy-j_sixfgRtz6huurO8dfWe2LvumdL0Eb`n ׉	 7cassandra://vBRCkKH3jo4i2tMojMG0Aehm2lQ-tfk8loHiZVqGRvE b>͠	^|7RH׉EEen buitenaanzicht van de mooie voormalige wagenwerkplaats Blerick, het toekomstige museumdepot.
» opruimen en verhuizen
in Blerick
Op 10 oktober 2012 krijgt het Museum de sleutels van de andere
loods te Blerick, de oude wagenmakerij, die daarmee het nieuwe
depot wordt. Op dat moment is de verbouwing en renovatie weliswaar
nog niet afgerond maar de aannemer is dan al wel zover dat
er kan worden verhuisd.
Wie kent de werkplaats in Blerick niet: wagenwerkplaats tot 1968, onderhoud van koelwagens,
steunpunt en onderhoud van rangeerlocomotieven serie 600, parkeerplaats voor caravans in
de winterperiode, stallingruimte voor museummaterieel, maar ook voor NS-locomotieven in
de motteballenvloot. Maar geleidelijk aan is ‘Blerick’ meer en meer een begrip geworden in de
wereld van het Spoorwegmuseum. Misschien moet straks, na de opening van Wereld 5 aan de
Maliebaan, de loods in Blerick misschien wel Wereld 6 gaan heten.
verloedering
“Er is een periode geweest dat de zaak echt verloederde, na het sluiten van de schildersloods
was de bemoeienis van NS beëindigd, het toezicht was weg en wat je bijvoorbeeld zag dat er
houseparty’s werden georganiseerd”, aldus Peter-Paul de Winter. Hij is Hoofd Collecties van het
Spoorwegmuseum en kijkt reikhalzend uit naar die sleuteloverdracht. “Het oude gebouw ademt
nostalgie uit, is een industrieel monument en het wordt prachtig als straks ons materieel daar
kan worden opgesteld. En er ook nog aan kan worden gewerkt”. De sporen zijn klaar, de vloer is
deels vernieuwd, het toilet functioneert weer en de verlichting doet het. En dat is wel anders geweest:
“Toen de loods was verlaten zagen buitenstaanders hun kans schoon en gebeurde er van
alles dat niet door de beugel kan”. De wat de ‘nieuwe’ loods wordt genoemd in Blerick werd door
NS aan het Museum verhuurd waarna het materieelpark dat in Amsterdam Watergraafsmeer
was gestald in een imposante sleep naar Blerick kon terugkeren. Daarbij was ook de 252, toen
nog eigendom van de Stibans. “Tja, ik herinner me goed dat de Stibans toen overlegde met NS
Vastgoed om in de ‘oude’ loods als een soort kraakwacht te kunnen functioneren, het was in de
periode dat de Stibans 25 jaar bestond”.
werKen aan de toeKomst
Over de toekomstige status is het Hoofd Collecties duidelijk: “Blerick wordt de pilaar onder de
museumcollectie, de stallingruimte voor het materieel dat deel uitmaakt van de ‘wisselcollectie’
of dat nog niet geëxposeerd kan worden. Bijvoorbeeld onze Plan V: hoewel de kans steeds
kleiner wordt kan het nog maar zo gebeuren dat de bezoekers met een Plan V-treinstel naar
het museum zijn gekomen en dan zien ze onze Plan V in het museum, het treinstel heeft nu
nog geen echte museumwaarde”. In Amersfoort staat nu ook nog museummaterieel. “Klopt, het
stuurstandrijtuig Benelux, de DE3 27 en het slaaprijtuig, moeten allemaal naar Blerick, we worden
nog druk de komende maanden”. En dan doelt Peter-Paul niet alleen op de verplaatsing van
het materieel. Er is nog wel meer te doen: “De hele inventaris van de loods die we nu gebruiken
14
׉	 7cassandra://BoPG9nyziTvQy-j_sixfgRtz6huurO8dfWe2LvumdL0Eb`n ^{7RH׉EMDe ‘stalen D’ is bijna klaar na de schilderbeurt
en zal weer terugkeren naar de Maliebaan.
De Blauwe Engel DE1 41 wordt grondig
onderhanden genomen in Blerick.
De nu nog kale hal van de ‘oude’ loods van
Blerick waar binnenkort het museum haar
‘depot’ zal gaan inrichten.
moet worden verplaatst naar de oude loods, de stellingen moeten worden afgebroken en weer
opgebouwd en de voorraad reserveonderdelen moet kritisch worden bekeken op wat er kan
worden weggedaan”. Er staan nog goederenwagens in Blerick met inventaris die er in 2005 ten
tijde van de verhuizing in zijn neergelegd. “ Ook dat moet allemaal worden geïnventariseerd en
wat dat betreft zijn we blij dat de wagens met onderdelen van en voor de 252 indertijd al keurig
zijn geordend”
nieuwe bewoners
Op 1 januari 2013 moet de huidige gebruikte hal volledig leeg zijn en teruggegeven worden aan
BOEi. Deze stichting is in gesprek met HRN (Historisch Railvervoer Nederland) om te proberen
de nu vrijkomende sporen te verhuren. Het gaat om zo’n 300 meter spoor en naar wij vernamen
zijn er serieuze gegadigden onder de (vele) clubs in Nederland met een of meer rijtuigen maar
zonder ‘vaste’ standplaats. Wie weet staan er straks nog meer spectaculaire verhuizingen van
museummaterieel naar Blerick op het programma. Wordt vervolgd.
«
VRIENDENDIENST - SEPT. 2012 N° 10
15
^{7RH܁^{7RHہb+בCט   +u׉׉	 7cassandra://BUe6KL0NhWM_YUnAPCM-71QBitB4oXuHvKEfFdP_j8s F`׉	 7cassandra://1273ibk-Cgvlgegh-wEGqLYC_cKaS_VzjR_7PZ9PEe4_`W׉	 7cassandra://mZA4HEf6RkQxnpnx_VjZDKsjeAyw0tass5JAwSVLEzUs`̷ ׉	 7cassandra://to1k43IlS2Uw7LdeJfxslJel0jdEJ_D4Fv29OEny670 >	͠^|7RHנ^}7RH '9ׁH $http://www.vriendenspoorwegmuseum.nlׁׁЈ׉E» Ledenwerfactie:
‘ondernemen op het spoor’
Op 7 september is het boek ‘Ondernemen op het
spoor’, onder redactie van Hugo Roos en Guus
Veenendaal, aangeboden aan mevrouw M. van
Vroonhoven, directielid van de NS en voorzitter van
de Raad van Toezicht van het Spoorwegmuseum.
Elders in deze Vriendendienst leest u meer over deze
bijeenkomst. Zoals bij de Ledenvergadering op 2 juni
al werd medegedeeld zal dit boek de premie zijn in
onze ledenwerfactie die nu is gestart.
We roepen alle Vrienden op om één of meer nieuwe
Vrienden te werven. Als beloning krijgt u het boek
gratis toegestuurd, echter met een maximum van één
boek. De Vriend die u opgeeft, krijgt als welkomstgeschenk
het boek ook thuisgestuurd. De verzending
van de boeken zal geschieden vanaf medio november
en uiteraard pas nadat de contributie van het nieuwe
lid is ontvangen.
Op uw persoonlijke pagina op onze website staat een
opgaveformulier dat u kunt printen. Op dit formulier
noteert u behalve uw eigen gegevens de persoonsgegevens
van de nieuwe Vriend. Wij vragen u het
formulier aan de Ledenadministrateur te sturen, hij
schrijft de nieuwe Vrienden in en draagt zorg voor de
verzending van het boek naar zowel de nieuwe Vriend
als naar degene die hem/haar heeft opgegeven.
Vrienden die niet over internet beschikken en dus
niet op onze website kunnen kijken, kunnen het
formulier (in onbeperkte aantallen) opvragen bij de
Ledenadministrateur.
Ledenadministrateur
De heer Frans Storm van Leeuwen
Libelleweide 8
3437 VJ Nieuwegein
Bellen kan ook, maar dan wel graag na 17.30 uur
op 030 - 604 07 64.
Onderzocht wordt de mogelijkheid het boek voor
leden aan te bieden via de Vereniging. En dat dan
uiteraard tegen een gereduceerde prijs. Zodra we hier
meer over weten zullen de nadere bijzonderheden
over de wijze van bestellen worden gemeld via de
website van de vereniging:
www.vriendenspoorwegmuseum.nl
Gratis boek
voor iedereen die een lid aanbrengt!
«
16
׉	 7cassandra://mZA4HEf6RkQxnpnx_VjZDKsjeAyw0tass5JAwSVLEzUs`̷ ^{7RH׈E^{7RHށ^{7RH݁b+)Vriendendienst september 2012^w5RXT