׉?ׁB! בCט  {u׉׉	 7cassandra://eGEEa9GOwQPxtsZ_UPKNgbMDCeLynmt1ED84W6oWhWI `׉	 7cassandra://gjChQmqW9IhZP8vXGhWW8vNo6dB2RXekcBZ8IRwiOa4a`S׉	 7cassandra://jeg2kjvWDvyXdWj9CP0LViWxWkzpv8YUrL-RHPJ6uLE"H`̵ ׉	 7cassandra://wpQrouLb9bPJonoK_qYbR5_H9DBQG-J17OiWjvi7fr4 $͠c,\ŉט   {u׈   frJ  ׈Ec,\ŉ׉ERECREACTIE
5 | september 2022
magazine over
recreatie en toerisme
Samen tegen
ondermijning
Onderzoek naar criminaliteit op vakantieparken
Sectorplan moet nieuwe
lockdown voorkomen
Tekort aan camperplaatsen
in toeristische regio’s
Grootschalig hergebruik van
water op Camping Olmenveld
׉	 7cassandra://jeg2kjvWDvyXdWj9CP0LViWxWkzpv8YUrL-RHPJ6uLE"H`̵ c,\ŉc,\ŉ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://c3RJ9LNwFLhs_hlVtSJabrbAqE-BS-nby0ZaLT0nbFU 2A`׉	 7cassandra://xf-Xkyv28WXtMoJwDD1GuKD4XTtzGkp9W2ehAkDaFQc|`S׉	 7cassandra://C7yoikzWk-7waT-hQ5lQ65U5Unx56Heu8aws3V2SnVY)/`̵ ׉	 7cassandra://JCSj-cyJT_KF4jsXIORpZ4aAfm9Y8sI9IB6fRGtiJSA ͠c,\ŉט  {u׉׉	 7cassandra://1VeFOBcsKncZAGKpJZ9IEc1DYSZZ61fWMEYPW1VjaVU F`׉	 7cassandra://zbfNkG3ufqsgiD0Q8mAX15BE8MLkoeVy407FTi2A1ZcF`S׉	 7cassandra://Fpwjl3ZfXBRf9SLVqlHAhSfmmmhrnOkUuK6U8HrGg20I`̵ ׉	 7cassandra://m7qDxW0zTDqpH1Jzx_BmjXiJJ-QbSG5a6I9_91ZjFDA =͠c,\ŉנc,\ŉ Q#9ׁHhttp://vandeloosdrechtrbm.nlׁׁЈ׉EjDé specialist in de bouw van sanitaire units van hoge kwaliteit
Maatwerk dat volledig aan uw wensen voldoet
Volledige ontzorging van ontwerp tot sanitaire installatie
Innovatieve milieu- en energiebewuste oplossingen
Onderhoudsvriendelijke en duurzame materialen
Units zijn schakelbaar, fl exibel en verplaatsbaar
mobielbouw.nl biedt u nog veel meer informatie
׉	 7cassandra://C7yoikzWk-7waT-hQ5lQ65U5Unx56Heu8aws3V2SnVY)/`̵ c,\ŉ׉Eht
e
SAMEN KOM JE VERDER!
Denkt u al een tijdje aan het uitbreiden van uw bedrijf?
Wij kennen de markt en helpen u graag verder te komen.
Wij zijn sinds 1974 gespecialiseerd in aan- en verkoop, taxaties en
bedrijfsovernames in de dag- en verblijfsrecreatieve sector.
Benieuwd naar ons actuele aanbod?
Neem contact op met één van onze specialisten:
Adri Mijnheer, Thijs Lunenburg, Rianne Jansen, Yvette
Mijnheer, Maxx Hup of Harm-Jan Mooiweer.
vandeloosdrechtrbm.nl
Verblijfsrecreatie
Watersport
Dagrecreatie
Sport en Wellness
DÉ RECREATIE BEDRIJFSMAKELAAR
F.A. Molijnlaan 28, 8071 AG Nunspeet Tel: 0341 - 25 23 63
׉	 7cassandra://Fpwjl3ZfXBRf9SLVqlHAhSfmmmhrnOkUuK6U8HrGg20I`̵ c,\ŉc,\ŉ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://3haBfnlZgpQ-bW9hzdWpiSDVAMdJtibhecsdTXLHIY0 `׉	 7cassandra://ATSQ7927bP9xpNn_ZbbN4Yn9LBTmiJRdEk8MIYeh6lkQ`S׉	 7cassandra://rx8d3S-MYbbzfJl2exjmsZGDDbeEl0VPBYI-im6upsc1`̵ ׉	 7cassandra://4WE3JGbDYPzC7FNaE1JeUWsFWmImNijef1tbzDjfiFs 0)͠c,\ŉט  {u׉׉	 7cassandra://7oKxVFPpc7O2YLVomzlgc9G-fL2CclFo0U9Fkt34HKo 3`׉	 7cassandra://f0SWRRvQUbpByYHFCcWtacQryFxGW31ckORgNdQk_ukH	`S׉	 7cassandra://Pugr2mqr5KRKQwftrWg0B-7Y8CycLlwL2TZj7zkAgmw`̵ ׉	 7cassandra://w13VQDhVhoMqmbEqGscwzAmNr8sCAuvR0Is0WJKMiVs
CR͠c,\ŉנc,\ŉ 9ׁH "mailto:communicatie@hiswarecron.nlׁׁЈנc,\ŉ ā̫9ׁHmailto:martijn@dock35media.nlׁׁЈנc,\ŉ "y9ׁHhttp://www.bokslag.comׁׁЈנc,\ŉ M9ׁH "mailto:communicatie@hiswarecron.nlׁׁЈ׉E CAL MEER DAN 40 JAAR UW MAKELAAR
EN TAXATEUR VAN RECREATIEBEDRIJVEN
׉	 7cassandra://rx8d3S-MYbbzfJl2exjmsZGDDbeEl0VPBYI-im6upsc1`̵ c,\ŉ׉Ecolofon
voorwoord
Hoofdredactie: HISWA-RECRON, Marike Rosier,
communicatie@hiswarecron.nl
Eindredactie: Maarten Bokslag, www.bokslag.com
Redactiecommissie: Wanda van Eck, Jeff rey Belt,
Stijn Boode
Marike Rosier
Aan dit nummer werkten mee: Jaap van Sandijk,
Annouck de Jong, Janine Messelink
Opmaak: Dock35 Media
Coverfoto: Joyce van Belkom
Bladmanagement: Dock35 Media, Sjoerd Franssen
Advertenties: Dock35 Media, Martijn Penning,
(0314) 355 826, martijn@dock35media.nl
Druk: Senefelder Misset Doetinchem B.V.
Abonnementen: HISWA-RECRON, Storkstraat 24,
3833 LB Leusden, communicatie@hiswarecron.nl,
(033) 303 9700, 65 euro per jaar. 32,50 euro voor
studenten en medewerkers van recreatiebedrijven.
Gratis voor HISWA-RECRON-leden, overheden en
pers. Als vakblad hanteren wij de opzegregels uit
het verbintenissenrecht. Wij gaan er vanuit dat u het
blad ontvangt uit hoofde van uw beroep. Hierdoor
wordt uw abonnement steeds stilzwijgend met een
jaar verlengd.
Oplage: 4.400 exemplaren. De samenstellers
hebben de grootst mogelijk zorgvuldigheid
betracht. Noch HISWA-RECRON, noch redactie, noch
auteurs aanvaarden enige aansprakelijkheid bij
eventueel voorkomende fouten.
PARTNERS IN BUSINESS:
Manager Communicatie
Droog
Na een heerlijk zonnige en leuke kampeervakantie
schrijf ik dit voorwoord in de broeierige warmte.
Warmte die de hele zomer aanhield. Voor
vakantiegangers en onze sector was dat prima.
De gasten genoten volop en er kwamen geen foto’s
in de media van verregende campinggasten en
journalisten die met regenlaarzen en paraplu over
de camping rondbanjeren. Maar we realiseren ons
steeds meer dat warmte en droogte ook nadelen
kennen. Berichten over berm-, bos- en duinbranden
waren er volop. De lage waterstand geeft problemen
voor de scheepvaart, de pleziervaart, maar ook
voor het grondwater. Minder grondwater leidt tot
verzakking van huizen en gebouwen, schade aan
de natuur en biodiversiteit, mislukte oogsten en
minder drinkwater. Ik heb dan ook met veel interesse
het artikel over grootschalig hergebruik van water
bij Camping Olmenveld in Serooskerke gelezen.
KENNISPARTNERS:
Wat een innovatieve en duurzame oplossing wordt
daar gerealiseerd! Maar ook nog een oplossing met
een verdienmodel voor de ondernemer. Het gaat
om zuivering en hergebruik van water, allereerst
voor de camping zelf. Omdat het om zoveel water
gaat kan de campingeigenaar Jos Westerbeke het
overige water zuiveren, bufferen en aan boeren in
zijn gebied verkopen. De boeren gebruiken hiermee
een duurzame bron en verdroging en verzilting
wordt tegengegaan. Wat een mooie win-win situatie
is dat. Deze editie bevat overigens nog vele andere
interessante onderwerpen. Van pandemische
paraatheid tot de behoefte aan extra camperplekken.
En van ondermijning tot de krappe arbeidsmarkt.
De rubriek de Bezieling geeft een inkijkje in het ideële
gedachtegoed en karakter van de Paasheuvelgroep.
Met het hele Recreactie-team hebben we weer ons best
gedaan om er geen gortdroge kost van te maken.
Ik vind dat in elk geval goed gelukt.
Veel leesplezier!
05-2022 | Recreactie 5
׉	 7cassandra://Pugr2mqr5KRKQwftrWg0B-7Y8CycLlwL2TZj7zkAgmw`̵ c,\ŉc,\ŉ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://PV901JXow9NvkWEFLi5kepAJ_QSI-QmDeXezTxPVq3s `׉	 7cassandra://pAo3-vhRUNq29ymbMHpLeS0PaLzzIKeIRo-aDo6vUD4̓%`S׉	 7cassandra://3zn5-ZmqRy7ZpwZEJUDEGZaawHzBkac0_Hu_r2IiUls+`̵ ׉	 7cassandra://sSbaK4BJw1LPqny7vx3rJSYysUMMTRfrfQ5QMN0aZbY k͂$͠c,\ŉט  {u׉׉	 7cassandra://eF29qIyGbk-y8Rkrne8Zq3Y-pQ_c1tHN-_WceTvsvYI P`׉	 7cassandra://deMOI1k1BA0Sl3x8USkG3PhyjX_KzrCGajfEdLWRlisL`S׉	 7cassandra://iV-Ba0vVD9_kovxJEyCpPcx0YbU9iprU6-SO8j_cvGEb`̵ ׉	 7cassandra://zv3edgZDEhHqygL6Dq4upLKNMyS1SXfa_RTo1b3xsrY L͠c,\ŉנc,\ŉ &9ׁHhttp://d.nlׁׁЈ׉E Bezoek gelijktijdig ook
AGROTECHNIEK HOLLAND
entreekorting via www.groentechniekholland.n
Kortingscode: Recreactie
Vier dagen lang hét vakevenement voor
professionals in de openbare ruimte
׉	 7cassandra://3zn5-ZmqRy7ZpwZEJUDEGZaawHzBkac0_Hu_r2IiUls+`̵ c,\ŉ׉END
d.nl
inhoud
Informatief
Opinie
08
12
26
30
33
35
37
Onder de aandacht
Kort nieuws uit de branche
Coverstory
Onderzoek: criminaliteit op vakantieparken
Pandemische paraatheid
Sectorplan voorkomt nieuwe lockdown
Kennis delen
Jaarplaatsen met een ‘huisje’ opzeggen;
Verkeerde uitleg van het WAS
Trends
Flink tekort aan camperplaatsen
Vakinfo
Meer omzet met mooi terrasmeubilair
Productnieuws
Een overzicht van de laatste innovaties
22
24
18
28
11
De stelling
De krappe arbeidsmarkt remt mijn groeiambities.
Eens of oneens?
De provincies
Wat speelt in Noord-Holland en Flevoland?
Mens&bedrijf
De bezieling
Het idealisme van de Paasheuvelgroep
EU-project
Grootschalig hergebruik van water op
Camping Olmenveld
Column
RecreAnders
05-2022 | Recreactie 7
׉	 7cassandra://iV-Ba0vVD9_kovxJEyCpPcx0YbU9iprU6-SO8j_cvGEb`̵ c,\ŉc,\ŉ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://oXzbtkZTBYCS_tL9-ZtFk63hphXNCtWpArLOy3H2Oyo `׉	 7cassandra://mimOaExmc0ekLhQZML497kvdgcC7FcEe1PKmxgoibC8X`S׉	 7cassandra://L3vn3_gAas_7jADY3RuOkrVpQqdjc6ZpPZ2AJJ6J-c0`̵ ׉	 7cassandra://5KhxpR4CT11s1BizvfLNhvz6oYEOd1_2XKobAR5tK30 G(͠c,\ŉט  {u׉׉	 7cassandra://2LbEu02R9G5eRmE3keSCrdozhdQy9Vi7IKUK_7h1wHg xe`׉	 7cassandra://ucfWl9SFeNtFB3eiaNZqQ3CgnRffyN2uftuAVGZ879sUh`S׉	 7cassandra://nwoF5-JAdLOYckkrZCUVHGeZSNO57vy8-uX_CIZMy9IX`̵ ׉	 7cassandra://Pp_5tBVauW0H3F1YytCkLCWmpva25wBRXCddiiRMyB4 y$͠c,\ŉנc,\ŉ 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁrנc,\ŉ 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁrנc,\Ŋ N9ׁHhttp://hiswarecron.nlׁׁЈנc,\Ŋ ̎9ׁHmailto:h.vanoord@hiswarecron.nlׁׁЈנc,\Ŋ  Sρl
9ׁHhttp://www.hiswarecron.nlׁׁЈ׉E
Honder de aandacht
Verkiezing Leerbedrijf Recreatie
Welk bedrijf wordt het Leerbedrijf Recreatie 2022? Wie is de
beste praktijkopleider? En wie is eigenlijk de leukste collega
in de recreatiesector? Kikk Recreatie organiseert deze drie
verkiezingen uit naam van het sociaal fonds. Het bekendste is
natuurlijk de verkiezing ‘Leerbedrijf Recreatie’. Door deel te
nemen laat je zien dat je een voorbeeld bent van goede praktijkbegeleiding
in de branche én zet je het bedrijf in de spotlights
bij (toekomstige) medewerkers. Maar ook de verkiezing van de
beste praktijkopleider én van de leukste collega zijn geweldig
om aan mee te doen.
www.kikk-recreatie.nl/nieuws
Nieuwe winterformule
voor Toverland
‘Wikkelhouses’ op
Beerze Bulten
Op vakantiepark Beerze Bulten (Beerze) werden afgelopen
zomer zeven nieuwe accommodaties geopend, de
‘Wikkelhouses’. De basis van de duurzaam gebouwde
Wikkelhouses bestaat uit plaatkarton. Dit wordt rond een
grote mal gewikkeld en vervolgens wordt er milieuvriendelijke
lijm toegevoegd. Dit vormt elementen die kunnen worden
gecombineerd en afgewerkt met hout. Bij Beerze Bulten
staan twee compacte Wikkelhouses (met zes elementen)
en vijf Wikkelhouses XL (bestaande uit acht elementen).
Beide accommodaties zijn geschikt voor vier personen.
Toverland werkt serieus aan seizoensverlenging. In de herfstvakantie
en de weekends van oktober en begin november is het park
open rond het thema Halloween. Na twee weekends sluiting gaat
het park eind november alweer open voor acht weekends opening,
inclusief twee weken Kerstvakantie. Voor de winteropening is een
nieuw concept bedacht: Winter Feelings. Voor het eerst blijven
daarbij alle zes de themagebieden van het attractiepark open.
Gasten genieten van verschillende extra attracties, zoals curlingbanen
en een schaatsbaan met kerstboom van maar liefst
10 meter hoog. Elders wordt het Keltische Midwinterfeest gevierd,
waar tovenaar Merlijn gasten uitnodigt om hun wensen voor het
komende jaar uit te spreken in een magisch ritueel.
Online marketeer
Eind juli begon Justin de Groot (23) als online marketeer bij HISWA­RECRON. Hij studeerde
commerciële economie aan de HAN in Nijmegen. Justin gaat zich vooral bezighouden met
de consumentenwebsites van HISWA­RECRON, zoals recron.nl. Hij zorgt voor goede SEOteksten,
zodat deze websites nog beter vindbaar worden. Bovendien gaat hij meewerken
aan social media en online acties om bezoekers naar de websites te trekken. Zo helpt hij de
ondernemers aan nieuwe klanten. Justin woont in Ede, komt veel op de sportschool en is
fanatiek motorrijder.
8 Recreactie | 05-2022
Foto: Wanda van Eck
׉	 7cassandra://L3vn3_gAas_7jADY3RuOkrVpQqdjc6ZpPZ2AJJ6J-c0`̵ c,\ŉ׉EkMartin Maassen naar Facet
Martin Maassen is per 1 september als adviseur aan de slag gegaan bij Facet architecten
& adviseurs. Eerder werkte Maassen bijna 25 jaar voor RECRON en HISWA­RECRON, meest
recent als plaatsvervangend directeur. “Ik ken Facet al een aantal jaar”, vertelt Maassen.
“Wat ik mooi vind is dat zij rust nemen in de ontwikke ling van toekomstvisies voor recreatieondernemers.
Vaak zien we dat ondernemers ‘even snel’ een beslissing willen nemen en
doorgaan. Bob en Johan dwingen je om eens goed naar je onderneming te kijken en naar waar je zelf staat. Naar kansen en trends.
Naar je doelgroep en de ontwikkelingen daarin. Facet zorgt ervoor dat ondernemers de juiste beslissing nemen voor hun bedrijf.
Voor mij is de overstap naar Facet meer dan logisch. Ik doe niets liever dan met recreatieondernemers praten over hun toekomst.”
Naast zijn advieswerk is Martin Maassen gemeenteraadslid voor WijApeldoorn en voorzitter van voetbalclub AGOVV.
ACM stelt eisen
aan prijzen
De Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft recent de
regels omtrent het aanbieden van producten en diensten
via internet flink aangescherpt. Ook de recreatiesector moet
zich daaraan houden, ondanks gegronde bezwaren van zowel
individuele bedrijven als HISWA­RECRON. De nieuwe regels
bepalen dat de getoonde prijs bij de huur van een vakantieverblijf,
kampeerplaats of boot ook de werkelijke eindprijs
is (all­in). Daarin moeten dus alle verplichte kosten zijn
inbegrepen, inclusief verplichte variabele kosten als de toeristenbelasting.
Vanaf 15 september kan de ACM hier ook op
handhaven. Het is voor ondernemers dus zaak de internet­ en
boekingssystemen zo aan te passen, dat tijdig wordt voldaan
aan de eisen.
HISWA­RECRON is nog in gesprek met de ACM en met diverse
Kamerleden. “Wij vinden dat de ACM met deze aanpassing
van de eisen teveel op de stoel van de wetgever gaat zitten.
En de invoering moet veel te snel gebeuren”, stelt Marcel Tap
van HISWA­RECRON.
www.hiswarecron.nl » Kennisbank
Slimme subsidie voor
het MKB
Om MKB­bedrijven te stimuleren bij het ontwikkelen van hun
medewerkers, is de nieuwe subsidieregeling SLIM in het leven
geroepen. SLIM staat voor Stimuleringsregeling Leren en Ontwikkelen
in MKB-ondernemingen. Er zijn vier activiteiten die voor subsidie in
aanmerking komen:
1. Opstellen van een opleidings­ of ontwikkelplan voor de
onderneming;
2. Opstellen van een loopbaan­ of ontwikkeladvies voor de individuele
werknemer;
3. Een methode die werknemers stimuleert hun kennis, vaardigheden
en beroepshouding verder te ontwikkelen tijdens het werk;
4. Praktijkleerplaatsen, gekoppeld aan de derde leerweg bij een
erkend leerbedrijf.
Subsidiabel zijn de inzet van externe adviseurs en van interne
medewerkers. Bedrijven tot 50 medewerkers kunnen 80% subsidie
ontvangen. Het subsidiebedrag is minimaal € 5.000 en maximaal
€ 25.000. De maximale subsidie voor grotere MKB­bedrijven (tot
250 werknemers) is 60%. De projecten duren in beginsel één jaar.
Informatie via Herbert van Oord
h.vanoord@hiswarecron.nl
hiswarecron.nl (zoekterm: ‘arbeidsmarktmonitor’)
05-2022 | Recreactie 9
Foto: Max de Krijger
Foto: Ditta van Ekris
׉	 7cassandra://nwoF5-JAdLOYckkrZCUVHGeZSNO57vy8-uX_CIZMy9IX`̵ c,\ŉc,\ŉ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://zBl-sJMt6vaywUrHzz3Ga_K_a8oRtA7i_hNXVE1aAbw 1I`׉	 7cassandra://MqxjOocUVm05n7Ks8i1en6yYRtbzPLilJiSyzLVlzngh`S׉	 7cassandra://SZLPSikUucARevkSnG7CJWpGkgsMqC064miHYxEa_XI$`̵ ׉	 7cassandra://pvLqMxB-uPVSQaKsOqc5EvlpEC8IfK6kWxBKvWeGzeA ͠c,\Ŋט  {u׉׉	 7cassandra://T7mJVtud8ZFAwSCnTysJWg-YAVaggeOwBFAmO4w-U-A -`׉	 7cassandra://zCyWGfgIcwmXtIVDE2OmwmQZVZBCzHXnspiWzYwKZxYO`S׉	 7cassandra://PGbbN58Z7YqKdN-6izXcWol4TW6ahTh359bajT71EDw`̵ ׉	 7cassandra://EP5Dlroy8FpdJI-n7JQE8kUc1suHqBXHt8CeU3s14bk 8~b͠c,\Ŋנc,\ŉ 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁrנc,\Ŋ  @q9ׁHhttp://www.goodhabitz.comׁׁЈנc,\Ŋ 1݁p9ׁHhttp://www.flevohome.nlׁׁЈנc,\Ŋ ǁa9ׁHhttp://www.thecoon.nlׁׁЈנc,\Ŋ W9ׁH #http://www.camperplaatsnederland.nlׁׁЈנc,\Ŋ W~9ׁHhttp://www.sprookjesbos.nlׁׁЈנc,\Ŋ [̃9ׁHhttp://www.bslwatersport.nlׁׁЈנc,\Ŋ  E̎9ׁHhttp://www.verblijfbijhygge.nlׁׁЈ׉EBARKOELERS
GLASDEURKOELKASTEN
die gezien mogen worden
Verlichte barkoeler
geforceerde koeling
afsluitbaar (behalve schuifdeurenvariant)
verstelbare rekken
temp.bereik: 0º tot 10ºC
230 Volt
Glasdeurkoelkast
verlichting
verrijdbaar
temp.bereik: 2º tot 10ºC
230 Volt
zwarte binnenzijde
en roosters
Vanaf
Vanaf
1.065,525,art.nr.
model
4181.051*
1-deur
4181.080 1-deur
4181.053* 2-deurs
4181.082 2-deurs
4181.055* 3-deurs
4181.084 3-deurs
4181.053
4181.084
art.nr. model
kleur afm. cm
zwart 50 x 50 x 90
50 x 50 x 84
rvs
zwart 90 x 50 x 90
90 x 50 x 84
rvs
4181.057 2-schuifdeuren zwart
4181.059 3-schuifdeuren zwart
* Ook leverbaar in 84 cm hoogte
Glasdeurkoelkast
kleur: zwart
afsluitbaar
verlichting
inhoud: 136 ltr.
voor 190 blikjes à 330 ml
voor 97 fl essen à 500 ml
temp.bereik: 0º tot 10ºC
afm. 50x58,3x89 cm
230 Volt
EMMELOORD
Platinaweg 21
8304 BL Emmeloord
Tel: (0527) 635 635
info@hakpro.nl
AMSTERDAM
De Flinesstraat 20
1114 AL Duivendrecht
Tel: (020) 665 6428
amsterdam@hakpro.nl
4660.710
2.130,4282.004
515,349,GRONINGEN
Verl.
Bremenweg 10c
9723 JV Groningen
Tel: (050) 318 1600
groningen@hakpro.nl
1.599,Lease
vanaf 39,66*
* De in deze advertentie vermelde lease tarieven zijn per maand
op basis van 60 maanden en op basis van operationele lease.
ROTTERDAM
Schuttevaerweg 13
3044 BA Rotterdam
Tel: (010) 750 2750
rotterdam@hakpro.nl
VENLO
Venrayseweg 44
5928 NZ Venlo
Tel: (077) 387 4242
venlo@hakpro.nl
VLISSINGEN
Bedrijfsweg 9
4387 PD Vlissingen
Tel: (0118) 493 222
vlissingen@hakpro.nl
20-03-00 Alle prijzen zijn in euro's, exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen. Wijzigingen voorbehouden zonder voorafgaande kennisgeving. Zet- of drukfouten voorbehouden.
ONLINE
BESTELLEN?
www.hakpro.nl
zwart 134 x 50 x 90
134 x 50 x 84
90 x 50 x 90
rvs
inhoud afm. cm
690,789,985,1.125,1.325,1.035,525,595,745,845,995,1.565,-
1.175,775,134
x 50 x 90 1.405,- 1.065,4181.951
1-deur 360 ltr
4181.955 2-deurs 750 ltr
4181.957 2-deurs 750 ltr
62 x 67 x 197
112 x 60 x 197
112 x 60 x 210
Barkoeler Heavy duty
Type MBK 3-G
kleur: antraciet
afsluitbaar
verlichting
inhoud: 460 ltr. (441 fl essen)
temp.bereik: 0º tot 10ºC
afm. 200,2x51,3x86 cm
OOK
LEVERBAAR:
2 OF 4
DEUREN
1.415,1.065,1.829,-
1.375,1.925,-
1.445,׉	 7cassandra://SZLPSikUucARevkSnG7CJWpGkgsMqC064miHYxEa_XI$`̵ c,\ŉ׉E?
onder de aandacht
RecreAnders
Nieuwe leden
Tussen 1 juni en 15 augustus zijn de volgende
bedrijven lid geworden van HISWA-RECRON.
Welkom!
• Verblijf bij Hygge, Bergeijk, www.verblijfbijhygge.nl
• BSL Watersport, Buitenkaag, www.bslwatersport.nl
• Sprookjesbos Valkenburg, Valkenburg a/d Geul,
www.sprookjesbos.nl
• Camperplaats Nederland, Maastricht,
www.camperplaatsnederland.nl
• The Coon, 's­Hertogenbosch, www.thecoon.nl
• FlevoHome Chaletbouw, Nunspeet, www.flevohome.nl
Janine Messelink
Prosuco
Prijzen
Mijn ‘marketingzomer’ ging over prijzen. Eindeloos
kreeg ik prijslijsten van diverse campings en
vakantieparken voorgelegd. Wat ik ervan vind. Of ze
te laag zijn, of toch te hoog? Energielasten inbegrepen
of extra energietoeslag berekenen? Hoeveel
inflatiecorrectie moeten we toepassen? Wat doen
anderen? Er vliegen termen als ‘koudetoeslag’ om
mijn oren, om in de wintermaanden de energielasten
nog een beetje onder controle te houden. Ook
zal menig ondernemer met airconditioning in
accommodaties zich afgelopen zomer achter de oren
hebben gekrabd bij het zien van zijn energieverbruik.
Hoe doen we daar wat aan?
Met veel headlines over (energie)kosten die de pan
uit stijgen, inflatiecijfers die ‘nog nooit zo hoog
waren’ en schrijnende verhalen van consumenten
die niet meer rondkomen, is het samenstellen van
nieuwe prijslijsten inderdaad nog best een puzzel.
Onderzoek naar ‘cijfers van anderen’ wees dit jaar nog
eens extra uit: geen prijs bleef lang hetzelfde.
Inclusief personeelsbeleid
Het personeelstekort in onze sector wordt steeds groter – zie ook
‘de stelling’ op pagina 22. Daarom is iedereen welkom om bij onze
bedrijven te werken. Maak werk van een inclusief personeelsbeleid
dat óók gericht is op gehandicapten, ouderen, inwoners met een
andere culturele achtergrond en mensen uit de LHBTQ+ gemeenschap.
Zorg dat deze mensen zich volledig geaccepteerd en gewaardeerd
voelen. Het gaat al snel om een behoorlijk percentage van je
medewerkers. De LHBTQ+ gemeenschap alleen al maakt zo’n 5­10%
uit van je personeelsbestand. Daar komen alle medewerkers uit de
andere groepen nog bij. Die wil je en kun je niet missen.
Onderwijscentrum GoodHabitz heeft een aantal tips gepubliceerd
voor een inclusief personeelsbeleid.
www.goodhabitz.com » inspiratie » downloads
Tel daarbij het verschil in prijspresentatie van diverse
aanbieders, dan raak je helemáál de weg kwijt. De
ACM kondigde aan strenger toe te zien op correcte
en eenduidige prijsweergaves. In mijn ogen een
onmisbare voorwaarde bij het aangaan van een
eerlijke strijd om de juiste gast. Maar wat is nu de
juiste prijsstrategie? Tips te over. Mijn mening is dat
dit valt en staat met het allerbelangrijkste: beschouw
je prijzen als dynamisch en stap af van de statische
prijslijst. Realiseer je dat een prijs slechts één element
is in het beslissingsproces van de gast. Past je prijs bij
het boekingsmoment? Past je prijs bij je (gewenste)
gast? Hoeveel is het je waard om je gast terug te laten
komen of te belonen voor vroeg boekingsgedrag?
Wanneer is leegstand beter dan korting? Is er naast
omzet en bezettingsgraad ook nog een ander doel
te formuleren? Zo kan ik nog even doorgaan…
Veel succes met het samenstellen (of aanpassen)
van je volgende prijslijst!
05-2022 | Recreactie 11
Foto: Sprookjesbos Valkenburg
׉	 7cassandra://PGbbN58Z7YqKdN-6izXcWol4TW6ahTh359bajT71EDw`̵ c,\ŉc,\ŉ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://e4aws6XBGt7B_2Q8wvocXPmZEN54DeUR_OigYFhDdoI ޲`׉	 7cassandra://EsgJslmREqU-6mSurhEOCKXYnp9gfZ_d6yujEuqB-lMf`S׉	 7cassandra://YQOz4MEJzEvnZBowv3daR7fN_7MA5tTU2t5iyxfluBMQ`̵ ׉	 7cassandra://YwL41c-RHWuz4oWrcXxvRSOcxH-3RzvnZPp4nWrxNTo c͠c,\Ŋט  {u׉׉	 7cassandra://OzeYAD8brgSYvcZaAd_ioCQXsrqszoWOVz-YsJV9odo `׉	 7cassandra://aYJ4eXcHtULHGptayb2sBmCbnbHSkFjrtaTctcLVWkkh`S׉	 7cassandra://8W0kh9PipxuhRvtE_SLPl3rfXSPCbyKtlAULWo-qXyw"`̵ ׉	 7cassandra://Xi2VR88z1XDgB0vPc7jE1-oywlM4R97PaR1oZXE-wK4 ̦͠c,\Ŋנc,\Ŋ 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁrנc,\Ŋ 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁr׉Ecoverstory
Onderzoek naar criminaliteit op vakantieparken
Samen tegen
ondermijning
Half juni was het het gesprek van de dag: criminele investeringen op vakantieparken. RIEC Oost-Nederland
presenteerde een onderzoek waaruit het beeld naar voren kwam van een sector die gevoelig is voor witwaspraktijken,
drugscriminaliteit en prostitutie. Helaas ontbrak de nuance in de berichtgeving. “Verreweg de meeste
parken hebben hun zaken prima op orde. Het gaat hier vooral om de parken waar geen toezicht meer is.”
Tekst: Maarten Bokslag
Foto’s: Shutterstock, Maarten Bokslag, Vitale
Vakantieparken
Het onderzoek werd uitgevoerd op verzoek van het RIEC
Oost-Nederland – een expertisecentrum op het gebied van
ondermijning. Het onderzoek schetst voorbeelden en casussen
12 Recreactie | 05-2022
van criminele activiteiten en investeringen in vakantieparken,
overigens zonder dat echt hard te maken. Het beeld ontstaat
van een sector die door (te) weinig toezicht onder meer gevoelig
blijkt voor witwaspraktijken. Voor de overige conclusies: zie het
kader op pagina 19.
Riné van Dingstee, directeur van RCN vakantieparken en
bestuurslid van HISWA-RECRON, verbaast zich niet over de
׉	 7cassandra://YQOz4MEJzEvnZBowv3daR7fN_7MA5tTU2t5iyxfluBMQ`̵ c,\ŉ׉E‘Witwassen gebeurt overal waar geld
wordt verdiend’
uitkomsten. “Ik ben vroeger zelf politiecommissaris geweest
in Apeldoorn en het risico op witwassen bestaat bij elke sector
waarbij de omzet variabel is en niet heel hard vast te stellen.
Neem de autohandel of de horeca. IJssalons zijn berucht: je
verkoopt er één, maar zet drie ijsjes aan omzet op de belastingaangifte.
Op die manier breng je zwart geld in de legitieme
omloop, dat is witwassen.”
Onroerend goed
“Je ziet nu dat er overal casino’s ontstaan. Wat denk je daarvan?
Witwassen komt ook in de wereld van het onroerend goed voor en
dus ook in de handel in vakantiewoningen”, stelt Van Dingstee.
“En dan gaat het om groot geld. Dat is veel interessanter dan de
verkoop van ijsjes of biertjes. Nieuw voor mij is dat het volgens
het onderzoek is doorgedrongen tot in de top van sommige
bedrijven. Crimineel geld wordt kennelijk gebruikt om hele
parken te kopen en op te knappen. Die parken brengen een rendement
op en na verloop van jaren is het crimineel geld volledig
uit zicht geraakt. Dat is al jaren aan de gang en wat dat betreft
levert de overheid een achterhoedegevecht. Ze zijn nu aan het
jagen op het besteden van zwart geld. Maar dan zit je helemaal
aan de achterkant van het criminele proces. Idealiter zou de
overheid veel eerder moeten ingrijpen: daar waar het geld op
een kennelijk criminele manier wordt verdiend.”
05-2022 | Recreactie 13
>
׉	 7cassandra://8W0kh9PipxuhRvtE_SLPl3rfXSPCbyKtlAULWo-qXyw"`̵ c,\ŉc,\ŉ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://tggh0smu4cSVxH5D_2RoSl5SFCf06QtDKITzdlHOfsc o`׉	 7cassandra://Qob_PTzeO1u5O7e5JXIa-hzIHbj-PN8xEwBj0qBcovk_`S׉	 7cassandra://am4cNB7G3SqeVtjBNXWzN32MJj1MTvwEuisu4xlg1l8 `̵ ׉	 7cassandra://RMa2bjzhrON7P8rvzlPCnZUI9-9aNPPmzzp3kws75BM <͟v͠c,\Ŋ!ט  {u׉׉	 7cassandra://9peP2OTSqcrtxs3Az2L5qVNfwUVfXttpH4KThSp_Eck f`׉	 7cassandra://vd00dzQwtVcIxZ4NUePNuFbnBHJjO81AI_05rrHAD8A_`S׉	 7cassandra://P1oxUvaCAjwspHthXbhev-7tlb2GGwLDNQgvFthwc1M!`̵ ׉	 7cassandra://8Ki7sNtkY6ABFq2f0I6hvbLy5TsZN_7GptIsWS5izJk u͠c,\Ŋ"נc,\Ŋ 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁr׉E׉	 7cassandra://am4cNB7G3SqeVtjBNXWzN32MJj1MTvwEuisu4xlg1l8 `̵ c,\ŉ׉E`coverstory
Ook Rob van den Hazel van Vitale Vakantieparken Veluwe is niet
verrast door de uitkomst. “Dit is ook het gevolg van onze eigen
acties. Wij zijn als eerste tot in detail gaan kijken naar campings
en bungalowparken. In het begin kwamen er op een beperkt
aantal parken vooral sociale misstanden naar boven. Naar aanleiding
daarvan zijn gemeenten op de Veluwe samen met politie
en Openbaar Ministerie meer gaan handhaven. En dan kom je
van alles tegen, maar het bleef een fragmentarisch beeld. Nu is
dat in een onderzoek goed uitgezocht. De resultaten verbazen
mij niet, want waar geld te verdienen is, kom je ook minder
bonafide partijen en dus ondermijning tegen. Dat zit bijvoorbeeld
ook in de Rotterdamse haven. Maar je moet wel beginnen
met vast te stellen: op het overgrote deel van de parken speelt
dit allemaal níet.”
Geen toezicht
Dat is ook de stelling van Geert Dijks, directeur van HISWARECRON.
“Het gaat vooral om de parken waar geen toezicht meer
is. De parken die niet meer aantrekkelijk zijn voor recreatieve
verhuur, of waar eigenaren er met de pet naar gooien. Er zit
niemand bij de receptie, er is geen parkbeheer. Op dat soort
niet-vitale parken komt ruimte voor permanente bewoning en
criminele praktijken. Daar kun je onder de radar blijven en dat is
belangrijk voor criminelen.”
Ahmed Marcouch, naast burgemeester van Arnhem ook voorzitter
van RIEC Oost-Nederland, is daarom voorstander van
een strengere controle op vakantieparken. In actualiteitenprogramma
OP1 (uitzending 20 juni) bepleitte hij het kadastraal
registreren van stacaravans en chalets, om de eigenaren uit de
anonimiteit te halen. Een veel te zwaar middel, vindt Dijks, die
ook aan tafel zat bij OP1. “Dat is niet de oplossing. Dan zadel je
de hele sector op met flinke administratieve lasten. En je zorgt
dat het hebben van een chalet voor de gewone burger een stuk
duurder wordt. Je krijgt notariskosten en je kunt erop wachten
dat de gemeente extra belastingen gaat heffen. Wat mij betreft
kun je eigenaren van vakantieparken verplichten om te registreren
wie de chalets bezitten. De overheid moet dat kunnen
opvragen. En verder gaat het om een duidelijk afgebakende
groep parken. We weten precies welke het zijn. Nu wil je de hele
sector met dit probleem opzadelen. Mij lijkt het veel effectiever
dat er af en toe controleteams komen die de verloederde parken
regelmatig bezoeken en gericht controleren. Dan schud je de
boel op en juist dat schrikt criminelen af.”
Rob van den Hazel ziet het probleem vooral op uitgeponde,
ietwat verlopen parken, die buiten het zicht van de overheid
liggen. “Daar bestaat meer risico op misstanden. Je weet het
gewoon niet. En juist dat schaduwbestaan, buiten de controles
om, is heel aantrekkelijk voor criminelen.”
‘Het is onzin om elke ondernemer nu
een extra vergunning op te leggen’
Samen optrekken
Zowel Marcouch als Geert Dijks vinden dat de eigenaar van
het recreatiebedrijf goed moet opletten. Marchouch wil dat
ondernemers meer samen met de overheid optrekken. Dijks:
“Natuurlijk moet je je park actief beheren en korte lijnen onderhouden
met de gemeente en de politie. En als dat er niet meer
van komt, als het geen recreatiepark meer is, moet het uit de
markt worden genomen. Dan moet de bestemming worden aangepast;
daar zijn diverse oplossingen voor. Je voorkomt heel veel
problemen als de beheerder vaak op het park te zien is, hier en
daar een praatje maakt en mensen aanspreekt als er verdachte
omstandigheden zijn.”
Rob van den Hazel: “Het is goed als ondernemers zich ervan
bewust zijn dat hun park interessant kan zijn voor criminelen.
En als je iets vermoedt, draai je dan niet om, maar onderneem
actie of meld het bij de politie. Want als je de onderwereld faciliteert,
kom je er niet meer van los.”
Van den Hazel noemt het contant accepteren van grote bedragen
als een voorbeeld. “Gewoon niet doen. Dat is witwassen. Wie
betaalt tegenwoordig nog met 50 duizend euro cash?” Maar
ook een veel te hoog bod op je recreatiebedrijf is verdacht, en
soms moeilijk te weerstaan. Van den Hazel: “Als iets te mooi lijkt
om waar te zijn, is het dat meestal ook. Op korte termijn extra
05-2022 | Recreactie 15
>
׉	 7cassandra://P1oxUvaCAjwspHthXbhev-7tlb2GGwLDNQgvFthwc1M!`̵ c,\ŉc,\ŉ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://z88tVmEn5baQgVRfO3952jPY6j-QIH5Jeb936DE6gBk I`׉	 7cassandra://tyr-gc6Co8OewmwIxFYxP4zX_kRToA8j3jSEoX9z4jMp`S׉	 7cassandra://BFwQ0eyoycruDEDUAFiitqNisuQFAHBDu2DckW6CBzU%`̵ ׉	 7cassandra://UpRskEhiY5epi6zYUoBWhtzEEncNVtxSQI69C0YsNqo 
 n͠c,\Ŋ&ט  {u׉׉	 7cassandra://jVHwRxUZI_wQX1In9wBoB1mnzza_zVNcIFI-ZGR99Zs #`׉	 7cassandra://YVCAaub-fSy7fR9v_1F5IaOHNq4l1mNNSM90xmt8hZY`W`S׉	 7cassandra://KnTNZUSFHS_rUCvjp7jb0bTTkicpbaiQLMadeaKW9Mg`̵ ׉	 7cassandra://gQIXXKcMX73Q1NsKcvpilm_tI7c4Dsg3j7yK9x3OjA8 >%͠c,\Ŋ'נc,\Ŋ% 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁrנc,\Ŋ0 >9ׁH  http://WWW.RECREATIE-VAKBEURS.NLׁׁЈ׉ERecreatie
15/16/17
NOVEMBER ’22
EVENEMENTENHAL
HARDENBERG
Kom naar dé
enige vakbeurs in de
Benelux voor de gehele
Recreatiebranche!
NOTEER
ALVAST
IN UW
AGENDA!
VERBLIJFSACCOMMODATIES, SPELEN & BEWEGEN, ENTERTAINMENT & GAMES,
RECREATIETECHNIEK, ICT & SOFTWARE, FACILITAIR, DIENSTVERLENING, ZWEMBAD & WATER,
TUIN & PARK, MOBILITEIT, INTERIEUR & STYLING, OUTDOOR LIVING EN FOOD & BEVERAGE
WWW.RECREATIE-VAKBEURS.NL
׉	 7cassandra://BFwQ0eyoycruDEDUAFiitqNisuQFAHBDu2DckW6CBzU%`̵ c,\ŉ׉Ecoverstory
inkomsten leiden tot lange termijn problemen. Overleg het bod
met de gemeente of met een taxateur waar je vertrouwen in
hebt. En kies uiteindelijk voor je eigen goede nachtrust.”
Onderlinge verkoop
In het rapport is ook sprake van witwassen door de onderlinge
verkoop van chalets. Daar spelen malafide taxateurs een rol bij,
die de chalets flink te hoog taxeren. Door de winst bij wederverkoop
wordt vervolgens geld witgewassen. Maar hier gaat
het om de verkoop tussen particulieren onderling. Wat kunnen
ondernemers daar voor rol bij spelen? Riné Dingstee van RCN
kent het probleem: “Je koopt een chalet dat 60 duizend euro
waard is voor het dubbele en betaalt de helft zwart. Bij verkoop
voor hetzelfde bedrag – of meer – is het zwarte geld witgewassen.
Dat komt voor. Daarom stellen wij bij RCN zelf de maximale
verkoopprijs van chalets en bungalows op onze parken vast.
Daar mogen verkopers niet boven gaan. Mensen weten dat van
te voren. Maar lang niet iedereen vindt dat leuk, want dat drukt
de verkoopprijs; we hebben al advocaten aan onze broek gehad.
Hiermee beperken we witwas-mogelijkheden en voorkomen
we speculatie. We voorkomen ook dat de locatie of het uitzicht
wordt meegerekend in de verkoopprijs. De huurgrond is namelijk
het bezit van RCN en mag geen onderdeel zijn van de prijs
van chalet of bungalow.”
Een van de aanbevelingen in het rapport is het opleggen van
een exploitatievergunning, zodat de wet Bibob kan worden toegepast
en een burgemeester het park zo nodig onder bestuursdwang
kan sluiten. Sinds enkele jaren is dat heel effectief in de
‘Bedenk wel: op het overgrote deel van
de parken speelt dit allemaal níet’
horeca. Geert Dijks is er niet per se tegen. “Het is onzin om elke
ondernemer nu een extra vergunning op te leggen. Maar het zou
goed zijn als de burgemeester, na duidelijke aanwijzingen, zo’n
vergunning kan eisen. Om vervolgens bij misstanden of na een
controle de wet Bibob toe te passen. Zo geef je een duidelijk signaal
af: wij tolereren dit niet.”
De aanbevelingen uit het onderzoek:
In het onderzoek ‘Criminele Investeringen in
Vakantieparken in Oost-Nederland’ worden de
volgende aanbevelingen gedaan om ondermijning
in de recreatiesector tegen te gaan.
• Voer de exploitatievergunning (weer) in zodat de
Bibob-toets mogelijk wordt.
• Verbied contante betaling van recreatieobjecten.
• Neem als overheid een actieve rol; voorkom dat
criminelen in staat worden gesteld verlopen
parken op te kopen.
• Negatieve mediaberichtgeving kan leiden
tot een negatief imago van de sector, terwijl
heel veel wel goed gaat. Blijft dus als overheid
investeren in goede contacten met de bonafide
ondernemers.
• Laat ook wijkagenten goede relaties onderhouden
met parkeigenaren.
• Probeer als gemeente meer inzicht te krijgen in
de eigenaren en bewoners van huisjesparken.
• Zorg voor een realistische en consequente lijn in
de handhaving.
Ook Van Dingstee vindt een exploitatievergunning niet zo gek.
“We hebben dat al op onze Franse parken. Je krijgt die vergunning
alleen als je ook echt exploiteert. Dan heb je in elk geval
weer een stok om de hond te slaan. Het punt is: de politie kan
niet zoveel met dat witwassen van vakantieparken. Je krijgt het
bewijs dat er crimineel geld wordt gebruikt maar zelden rond.
En dan komt er een slimme advocaat die er altijd wel een wig
tussen weet te drijven. Maar de FIOD, ofwel de Belastingdienst,
heeft wel degelijk middelen om dit soort parken aan te pakken.
Die mogen gebruikmaken van een omgekeerde bewijslast en dat
is een compleet ander perspectief. Toon maar aan dat je het geld
eerlijk hebt verdiend.”
Kwaliteitseisen
Geert Dijks benadrukt dat HISWA-RECRON er alles aan doet
om de sector ‘schoon’ te houden. “Onze leden moeten voldoen
aan kwaliteitseisen. Daar horen de RECRON-voorwaarden bij,
en de Geschillencommissie. In ons kwaliteitsbeleid staat een
aparte paragraaf over witwassen. Dan gaat het onder meer
over het handelen volgens de WWft, de wet ter voorkoming van
witwassen, het registreren van de eigendom van chalets en het
bijhouden van een nachtregister. Wij zijn tegen permanente
bewoning. Bedrijven met het RECRON-keurmerk worden
actief beheerd en zijn echt gericht op de toeristisch-recreatieve
markt. Dat is de beste manier om problemen tegen te gaan.”
05-2022 | Recreactie 19
׉	 7cassandra://KnTNZUSFHS_rUCvjp7jb0bTTkicpbaiQLMadeaKW9Mg`̵ c,\ŉc,\ŉ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://IUnolwC3Nsf0NLwEGABzBC-Rz-llVIoSWR2HzjuESiQ 8`׉	 7cassandra://vMORzqd8BukrnFhg_SXToNtOxFMkWZ3FDVfL0uFBk9MV`S׉	 7cassandra://63GbsMvfPre4GSEimU0i9FyzyCftznBmlZ01SLWhHZYM`̵ ׉	 7cassandra://OxnyBDULl6PGtSYBjnnQnFITQhLNF8U2uEHiww9Q5ks ,,͠c,\Ŋ+ט  {u׉׉	 7cassandra://rnCWGkdZ6GK7JUs1_Q5LvRUR2F1gXGVnOeU8BkJy770 e`׉	 7cassandra://zORQ_5j5LUSdoO4c6WOB_pf_a5fv5-Ny7j14BqgjrT8g[`S׉	 7cassandra://9cuj6pyAaBoXqPcogXfyy6ZPUdSoT3dIzdUFKfGqPQY`̵ ׉	 7cassandra://xRSxY5d9XDHZWNPtNYx3vbJpB1-gmFdy4ZjOnPk6Y1k <͠c,\Ŋ,נc,\Ŋ) 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁrנc,\Ŋ* 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁr׉E	de bezieling
Peter Verdaasdonk en Dimitri Schenk
Het idealisme van de
Paasheuvelgroep
Honderd jaar Paasheuvelgroep, dat is een eeuw lang sociaal bevlogen recreatie. Maar ook: kennismaken met
de natuur en vorming van kinderen. Dat idealisme is er nog steeds en is misschien wel harder nodig dan ooit,
stellen Peter Verdaasdonk en Dimitri Schenk van de Paasheuvelgroep. “Kinderen brengen een groot deel van
hun leven door met hun telefoon, in een digitale wereld. Maar wat ze hier zien en meemaken is écht.”
Tekst: Maarten Bokslag
Foto’s: Max de Krijger, Paasheuvelgroep
Honderd jaar geleden werd in Vierhouten de basis gelegd
voor een van Nederlands eerste groepsverblijven. Dat hangt
nauw samen met de in 1918 opgerichte AJC: de Arbeiders Jeugd
Centrale. Die wilde vakanties en bijeenkomsten organiseren
voor de jonge socialisten.
De Paasheuvel in Vierhouten was de aangewezen plek. Het
allereerste groepsgebouw staat er nog steeds en is nu vergaderruimte
en hoofdkantoor van de Paasheuvelgroep. Samen met
nog enkele gebouwen en het openluchttheater staat het op de
Rijksmonumentenlijst.
In de loop der jaren groeide de Paasheuvelgroep met meerdere
accommodaties. In 2010 bereikte de groep de huidige
omvang. Toen ontstond, door een fusie met de Stichting Jeugd
Buitenverblijven, een stichting met in totaal 36 accommodaties
op negen locaties.
‘In de coronajaren hebben we grote
verliezen gedraaid’
Geen gespreid bedje
Voor het interview met Recreactie praten we met Peter
Verdaasdonk en Dimitri Schenk; respectievelijk directeur en
marketing manager van de Paasheuvelgroep. We zitten op de
eerste verdieping van dat gebouw in Vierhouten waar het allemaal
begon. Verdaasdonk trad begin vorig jaar aan en dat was
beslist niet in een gespreid bedje. “De hele organisatie was nog
in shock door het onverwachts overlijden van Martin Sloof, de
vorige directeur”, vertelt Verdaasdonk. “Daarbij kwamen de
grote verliezen door de coronamaatregelen: 2020 was voor de
groepsaccommodaties een rampjaar en ook grote delen van 2021
bleven de deuren verplicht dicht.”
Dimitri Schenk (l.) en Peter Verdaasdonk
De stichting wist de coronacrisis te overleven en 2022 wordt
weer een topjaar, weten Verdaasdonk en Schenk. “We zullen
iets boven 2019 uitkomen. Er is ‘inhaalbezoek’. Schoolgroepen
18 Recreactie | 05-2022
׉	 7cassandra://63GbsMvfPre4GSEimU0i9FyzyCftznBmlZ01SLWhHZYM`̵ c,\ŉ׉E
die vorig jaar niet door konden gaan, komen alsnog. We weten
dus nog niet of die extra drukte blijft”, vertelt Schenk. “En de
situatie rond corona is nog steeds niet helder. Je weet niet wat er
komende winter gebeurt.” Voorlopig blijft de hand dus nog even
op de knip.
Bleekneusjes
Peter Verdaasdonk (63) is een ervaren bestuurder. Hij stond
onder meer aan het roer van het Tropenmuseum en Madurodam.
“Ik vind het heel mooi dat ik nu kan werken voor een stichting
met een belangrijk maatschappelijk belang: kinderen en jongeren
leren om op een respectvolle manier met elkaar en de natuur om
te gaan. Dat was honderd jaar geleden het uitgangspunt en dat is
het nog steeds. Toen ging het om de bleekneusjes uit de stad. Nu
krijgen we groepen met kinderen – bijvoorbeeld uit RotterdamZuid
– die nog nooit in de natuur zijn geweest. Die kennismaking
met de natuur en met elkaar is belangrijker dan ooit.”
Verdaasdonk en Schenk schetsen een beeld van scholieren die
enkel op hun telefoon kijken. Die grotendeels leven in een virtuele
wereld, waarbij polarisatie steeds erger wordt en begrip
en respect voor elkaar verdwijnt. “Deze scholieren zijn de
beleidsmakers van de toekomst”, stelt Schenk. “Die beslissen
straks over onze natuur. Dan is het belangrijk dat ze die ook
echt hebben leren kennen. Als is het maar een paar dagen lang,
tijdens het schoolkamp.”
Schenk: “Soms ga ik kijken bij die schoolkampen. Dan komt zo’n
klas hier aan en zie je die kinderen balen: ‘We zijn hier midden
in het bos. Er is niks te doen. Waar zijn we terecht gekomen?’
Maar al heel snel slaat dat om. Dan zien ze de eerste eekhoorn.
Of ontdekken dat je in een boom kunt klimmen. We hebben
hier geen pretpark nodig. Het bos biedt zelf vermaak. En die
kinderen genieten daar samen van. Zo zien we dat ze elkaar snel
beter leren kennen en met respect met elkaar omgaan. Ze doen
hier een ervaring op waar ze hun leven lang plezier van hebben.
Natuurlijk, het is geen cruise rond de wereld of trektocht door
Cambodja. Maar iedereen weet toch nog hoe geweldig dat
schoolkamp vroeger was?”
Belangrijke leeftijd
“Deze kinderen komen hier op een heel belangrijke leeftijd”,
vertelt Verdaasdonk. “Vaak zijn ze voor het eerst weg zonder
ouders. Ze zijn voor het eerst op stap met een groep en op elkaar
aangewezen. En voor het eerst zien ze herten, of ze ontdekken
hoe donker en koel het ook overdag kan zijn in een bos. Wij willen
ze die ervaringen heel bewust meegeven en zo de wereld
een beetje beter maken. Soms zeggen mensen dan: nou, dat is
>
05-2022 | Recreactie 19
׉	 7cassandra://9cuj6pyAaBoXqPcogXfyy6ZPUdSoT3dIzdUFKfGqPQY`̵ c,\ŉc,\ŉ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://s8-qY7yV76RhLM55-r-7rRCJQfsmSSJHdbp5FFarXek  `׉	 7cassandra://HAEqKPYgO7OjhIRM-c7gAjup3yU9YOEnVAMOwko8wEEi`S׉	 7cassandra://6HXmILnyfZi3LFmk7GSg5UFouS8LN9dAWOqri-UWzTE&_`̵ ׉	 7cassandra://vtL2zIeh3-Eopn4duq4JrpzpibkjELRpvgQ6P5GfVXU ͠c,\Ŋ1ט  {u׉׉	 7cassandra://VSoJVUvEkfFIxIoRueJDOx2oRXtjB_wRojsTdR1TnMI T`׉	 7cassandra://6BOkHBOfz-2SIn3VZGPK1GZ9sJTHzMg_OXWmvjIkHAAh	`S׉	 7cassandra://KBgVAElSrYEJ7tr6aXEIBMU_dRVjyS74cn_OwgS4Ytk`̵ ׉	 7cassandra://msnJJCCyX52X9DJp020qn3GBcKyeLZBv67yDSCFLAVE ͠c,\Ŋ2נc,\Ŋ. 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁrנc,\Ŋ/ 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁrנc,\Ŋ8 9ׁHhttp://COUNTUS.NL/RECREATIEׁׁЈנc,\Ŋ7 Ё̧9ׁH "mailto:recreatie-horeca@countus.nlׁׁЈנc,\Ŋ6 ~*9ׁHhttp://www.icy.nlׁׁЈ׉EDraadloze beheersystemen
elektra(verbruik) • verwarming • melders
ICY Campsite Management
ICY Marina Management
www.icy.nl
Ron, hoe hou ik grip
op mijn resultaat en
de kosten?
Wil je dat jouw gasten het naar hun zin hebben? En wil je zelf grip hebben op
het resultaat? Dan heb je behoefte aan iemand die je markt kent. Iemand die
je niet alleen helpt met je (salaris)adminstratie, maar ook met financieringsoplossingen
en het verbeteren van je rendement.
De recreatie- en horecaspecialisten van Countus hebben hier veel ervaring
mee en kunnen jou helpen met het maken van strategische keuzes. Hiervoor
hebben we zelfs een speciaal expertiseteam in het leven geroepen: Bertijn Vos,
Jesca Wemmenhove en Ron Koopmeiners. Wil jij een keer brainstormen over
de mogelijkheden voor jouw bedrijf? Neem vrijblijvend contact met ons op.
Expertiseteam Recreatie & Horeca
recreatie-horeca@countus.nl
COUNTUS.NL/RECREATIE
ICY Accommodation Management
Bespaar
veel energie
׉	 7cassandra://6HXmILnyfZi3LFmk7GSg5UFouS8LN9dAWOqri-UWzTE&_`̵ c,\ŉ׉Ede bezieling
De Paasheuvelgroep biedt al honderd
jaar basic comfort voor schoolgroepen
wel heel idealistisch. Prima. Dan zijn we maar idealisten.”
Dat neemt niet weg dat de Paasheuvelgroep zelf de broek moet
ophouden. De panden moeten worden onderhouden en de
medewerkers betaald. Er moet een reserve zijn om te investeren
en onvoorziene tegenslagen op te vangen. “Wij worstelen daar
soms mee en zoeken heel bewust naar een evenwicht”, vertelt
Verdaasdonk. “Aan de ene kant vliegen de kosten omhoog en is
er 8% inflatie. Aan de andere kant willen we betaalbaar blijven
voor schoolgroepen. Dat is een puzzel die we moeten leggen.”
Verdaasdonk is van plan om de vijf jaar tot zijn pensionering nuttig
te besteden. “Toen ik aantrad heb ik mezelf – en de stichting –
drie doelen gesteld. Het eerste was: de coronacrisis overleven.
Tot nog toe is dat gelukt. Het tweede doel is het versterken van
de organisatie. Dat gaat het om structureel onderhoud van de
gebouwen en terreinen, maar ook om voldoende medewerkers,
nu en op de lange termijn. Het derde doel is: het zeker stellen
van de toekomst van de stichting, door samenwerkingsverbanden
aan te gaan en elk jaar een kleine groei te realiseren.”
Een heldere doelgroep
De groepsaccommodaties van de Paasheuvelgroep
zijn volledig afgestemd op schoolkampen van de
basisschool en het voortgezet onderwijs. Daarnaast
komen er ook kampen van sport- en muziekverenigingen.
Het comfort en de voorzieningen zijn eenvoudig:
er wordt geslapen op zaal in stapelbedden
en er is bijvoorbeeld geen afwasmachine: de kinderen
wassen zelf af, als deel van de groepsactiviteit.
“Soms krijgen we aanvragen van familiegroepen”,
vertelt Dimitri Schenk. “Dan vraag ik mensen altijd
om eerst even langs te komen. Soms zijn er families
die juist kiezen voor dat basiscomfort. En die zijn
natuurlijk van harte welkom.”
Medewerkers binden
De Paasheuvelgroep doet al zo’n honderd jaar hetzelfde:
school- en jeugdgroepen een onvergetelijke vakantie bieden in
de natuur. Met basic comfort, niets meer en niets minder. Dat
gebeurt zonder winstoogmerk en juist dat is in deze tijd bijzonder
geworden, realiseren Verdaasdonk en Schenk zich. “We hebben
dan ook besloten om dat ideële meer uit te dragen. Het komt
prominenter op onze websites en in onze communicatie naar
voren”, vertelt Schenk. “Zo kunnen we onze doelgroepen beter
bereiken.” Daarnaast blijkt het ook een middel om medewerkers
te binden. Verdaasdonk: “Wij betalen mensen volgens de cao,
dus daar kunnen we niet veel mee. We willen een goede werkgever
zijn, maar dat maakt ons niet uniek. Ik denk dat mensen juist
graag voor ons willen werken omdát we staan voor onze idealen.
Omdat ze mee willen helpen om die kinderen een onvergetelijke
ervaring te bieden en de wereld ietsjes beter te maken.”
05-2022 | Recreactie 21
׉	 7cassandra://KBgVAElSrYEJ7tr6aXEIBMU_dRVjyS74cn_OwgS4Ytk`̵ c,\ŉc,\ŉ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://MTLB5MV8Yj6qFG2dMrC2zkrv4jnEPATGfOTDwoDgXbY `׉	 7cassandra://040vQQynSGRW1MobUf7FaOOBkiMBxWiSnoxCJO-isfcMe`S׉	 7cassandra://dRZbWIs80cEDfSjz7Rf5VoSVaPcyTGP2S7sbNro3DGg`̵ ׉	 7cassandra://kMmGtM7JXkZqZ78ccGpTsixCEiY3GZnX_IjEKOfDdck͂͠c,\Ŋ9ט  {u׉׉	 7cassandra://4dp0GNsLrr04kVqSLsTGlGMc72DYaRFpqyvbU1pKT18 `׉	 7cassandra://oEjWs9RaJeBVqfLAvGdUq8GgH0ht8nn2vA_kXetZrPwO5`S׉	 7cassandra://B-RSHxaMMtTPrprGAx0KJ7SFoDfyx8G2ZUy6HIu2Mvk*`̵ ׉	 7cassandra://Ro3Jy9Hh2Bl_UjudBKDQ7hvdV7vXbhbYIPwbWUb4Gg8 >̶͠c,\Ŋ:נc,\Ŋ4 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁrנc,\Ŋ5 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁr׉E
~de stelling
Stelling: de krappe
arbeidsmarkt remt
mijn groeiambities
Net als in veel andere sectoren hebben ook werkgevers in de recreatiesector moeite met het vinden van
medewerkers. Hoe ga je als ondernemer om met het tekort aan aanbod? Wring je je in allerlei bochten
om koste wat kost aan personeel te komen of pas je je bedrijfsvoering aan? Onze stelling luidt: de krappe
arbeidsmarkt remt mijn groeiambities en de vernieuwing van mijn bedrijf.
Tekst: Jaap van Sandijk
Foto’s: FNV Recreatie, Shutterstock
Jesse Zahn-Van der Valk
CEO Kolibrie HRM voor Horeca
Denise Knol
Manager Stagebureau Roompot
‘Creëer een happy
workplace’
“De overheid helpt natuurlijk niet mee door het
progressieve belastingstelsel; meer verdienen betekent
hogere belasting betalen én soms je toeslagen verliezen.
Dat kan werken soms onaantrekkelijk maken. Als specialist
in payroll en HRM binnen de horeca en recreatie krijgen
wij regelmatig de vraag hoe wij kunnen helpen bij het
vinden van medewerkers. Ons advies is: hou de focus op
de medewerkers die hebt, zodat ze minder snel geneigd
zijn om te vertrekken en investeer in HRM-diensten. Dat
zien we terug in onze coaching-tak Happy Talents. Denk
ook na over het DNA van je onderneming en communiceer
dat. Kijk naar wat je je medewerkers belooft en zorg dat
je dat op orde hebt. Functioneringsgesprekken kunnen
een waardevol instrument zijn, net als workshops. Het is
belangrijk dat je core groep blij is met de werkplek en dat je
als bedrijf ook uitstraalt dat je een happy workplace biedt.
Niet alleen salaris, maar ook feestjes, bonussen en andere
extraatjes zijn belangrijk en helpen te zorgen dat jouw
medewerker bij je wil blijven.”
‘We zetten in op trainen
en ontwikkelen’
“Gelukkig zijn we bij Roompot nog steeds in staat om
medewerkers aan ons te binden, al merken we wel dat
het steeds lastiger wordt. Jongeren doen steeds meer
aan jobhoppen. En daar komt de toenemende krapte
op de arbeidsmarkt ook nog bij. Bij het werven van
medewerkers zetten we in op trainen en ontwikkelen.
Dat wordt gewaardeerd. We merken dat onze
medewerkers zich daardoor beter aan ons binden.
We benadrukken ook de afwisseling in het werk dat
we kunnen bieden en maken meer budget vrij om
medewerkers in het zonnetje te zetten. Ook werken
we samen met een aantal uitzendbureaus. Zowel
grote als kleine, en ook bureaus die in het buitenland
ervaren personeel werven. Innoveren doen we ook.
Zo testen we op een van onze locaties een robot in de
bediening. Gasten vinden dat leuk. De robots zorgen
er vooral voor dat de medewerkers veel minder
hoeven te lopen en te sjouwen. Zo kunnen ze meer
tijd aan onze gasten besteden.”
22 Recreactie | 05-2022
׉	 7cassandra://dRZbWIs80cEDfSjz7Rf5VoSVaPcyTGP2S7sbNro3DGg`̵ c,\ŉ׉E	Maaike Basting
Mariska Eshuis
Eigenaar Camping Zonneweelde
‘Bedrijven kunnen beter
samenwerken’
“Ik ben het eens met de stelling. We hebben onze
horeca – die goed is voor 25 procent van onze
totaalomzet – twee dagen in de week moeten sluiten.
In het hoogseizoen was dat, dankzij de inzet van
tijdelijke krachten, gelukkig niet nodig. Toen was
de horeca één dag per week gesloten. We vingen dat
op met een foodtruck van een collega-ondernemer.
We zijn van plan ons bedrijf uit te breiden met
22 nieuwe verhuurunits. Het extra werk, zoals
schoonmaak, proberen we zoveel mogelijk op te
vangen met ons bestaande team. Je wordt toch
voorzichtiger. We zijn ook actiever geworden op het
gebied van werving. Zo heb ik samen met een collegaondernemer
een vacaturekrant opgetuigd die in een
oplage van 100.000 is verspreid over heel ZeeuwsVlaanderen.
Dat leverde een aantal goede reacties op.
Samenwerken is belangrijk. Beter dan tegen elkaar
opbieden. Ik zie dat horecabedrijven in de omgeving
personeel bij elkaar proberen weg te kapen. Voor een
paar euro meer wordt medewerkers gevraagd om over
te stappen. Dat vind ik niet collegiaal. Marges komen
daardoor zwaar onder druk te staan.”
Eigenaar Kampeerdorp de Zandstuve
‘We bieden medewerkers
veel extra’s’
“Nee, bij ons is daar gelukkig niet zoveel van te
merken. Volgend jaar openen we een nieuwe
horecavoorziening en de medewerkers daarvoor zijn al
vastgelegd. We hebben dan twee aparte horecalocaties
– een familierestaurant en een pizzeria – en we zullen
moeten afwachten hoe dat uitpakt op het gebied van
personeelsinzet. We hebben een nieuw loonhuis
opgebouwd dat het aantrekkelijker maakt om bij ons te
werken. De beloning is forser geworden en we besteden
meer aandacht aan teambuilding. We organiseren
barbecues voor medewerkers en bieden ons personeel en
familie ook de mogelijkheid om tegen gereduceerd tarief
te komen zwemmen en eten op het bedrijf. Daarnaast
verrassen we onze medewerkers door af en toe een
presentje te geven. Ook medewerkers die met vakantie
gaan, krijgen van ons een cadeautje. We merken dat
dat rondzingt in de regio. En dat levert je medewerkers
op. Personeelsbeleid vergt creativiteit. We zijn actief op
Instagram, TikTok, diverse platforms en op onze eigen
site. Belangstellenden kunnen direct appen met een
teamleider en hoeven geen cv te sturen. We zeggen: kom
maar langs, dan gaan we met elkaar in gesprek.”
‘Personeelsbeleid vergt
creativiteit. En dat levert je
medewerkers op’
05-2022 | Recreactie 23
׉	 7cassandra://B-RSHxaMMtTPrprGAx0KJ7SFoDfyx8G2ZUy6HIu2Mvk*`̵ c,\ŉāc,\ŉÁ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://lIkVdWuUwGLNROwGPKv7rSBPrFNF-eWfxNWV2Ihxlg0 V`׉	 7cassandra://lj-WI7r1SMH1J8IAfCxEGCCyd_nt92G2tC8nL-HSNyIN`S׉	 7cassandra://-D_WIZT55p3KB42OSMYA7yfJNaXj-YkT5k64F7M58SI,`̵ ׉	 7cassandra://5I9TZAwhd80PuEYVS7kmgWT1FffLbuKClSAhaplyRfg͎͠c,\Ŋ>ט  {u׉׉	 7cassandra://X9H8_Ar7sZ0XFqekhP4Y8OH4tJkOeRClYV9R6lpav9E -`׉	 7cassandra://xc_JVcmXMidmjwKFuMWoXgrPFfisYLjLGoESN5tHCM4U&`S׉	 7cassandra://elw07057lcALNIV-Pz-SoBDA1byItNgQ2WdvMnXvdSY}`̵ ׉	 7cassandra://xapxQStdO8BQrOD7fZJUvWFGT0oyuqb1mTWSDgAdnQA Y$͠c,\Ŋ?נc,\Ŋ< 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁrנc,\Ŋ= 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁr׉Ede provincies
Wat speelt er in Noord-Holland en Flevoland?
Van waterplanten tot
Kustpact
Wat zijn de belangrijkste issues op het gebied van recreatie en toerisme in de provincies? En hoe gaan de
HISWA-RECRON regiomanagers daar mee om? In een reeks artikelen zoomen we in op telkens twee provincies.
Deel twee: Noord-Holland en Flevoland.
Tekst: Jaap van Sandijk
Foto’s: Wanda van Eck, NBTC/Hollandse Hoogte
In Noord-Holland en Flevoland komen water en land letterlijk
samen. Bijna elk recreatie-onderwerp raakt aan watersport
en bijna elk watersportonderwerp heeft wel een (dag)
recreatiecomponent. Het is dan ook niet verwonderlijk dat
regiomanager Gerdina Krijger na de fusie de HISWA- en
RECRON-besturen en commissies in haar regio meteen samenvoegde.
Beide bloedgroepen profiteren van die integratie, want
er zijn veel gedeelde belangen. Neem bijvoorbeeld toeristenbelasting.
“Typisch een onderwerp dat land- en waterrecreatie
verbindt”, zegt Krijger. “Op veel plekken in de provincies moesten
we in actie komen. De gemeente Wijdemeren spande de
kroon. Die wilde een verhoging van € 1,28 naar 3 euro. En dat
terwijl het de administratieve uitvoering niet eens op orde had.
We hebben daar met succes tegen geageerd. De verhoging is van
de baan. En binnenkort sluiten gemeente en ondernemers een
convenant. Daarin is onder meer vastgelegd dat er een adviescommissie
komt, die zich gaat richten op de kwaliteit en de
toekomstbestendigheid van het plassengebied in de gemeente.”
Een resultaat waar Krijger trots op is. “Je begint bij het onderwerp
toeristenbelasting en je komt uit bij iets dat de essentie
van land- en waterrecreatie raakt.”
Gerdina Krijger
Woekerende planten
Belangrijk issue in Noord-Holland en Flevoland is de waterplantenproblematiek.
“Een dossier dat al langer dan tien jaar
speelt”, vertelt Krijger. “Door woekerende waterplanten groeien
meren dicht. Voor de waterrecreatie zijn ze een grote bron van
overlast, omdat schroeven van boten zich vastdraaien in de
lange slierten.” Probleem is dat de planten vaak beschermde
gewassen zijn en regelgeving maaien maar beperkt toelaat.
De schade is aanzienlijk, blijkt uit een inventarisatie die in
opdracht van HISWA-RECRON is gemaakt. “Watersportbedrijven
meldden bedragen van 50.000 tot 100.000 euro per jaar. Er is
schade aan schepen, ligplaatsen functioneren niet, boten kunnen
niet worden verhuurd en klanten vertrekken naar plaatsen
waar geen waterplantenoverlast is.”
Na jarenlang lobbyen richting de Tweede Kamer en ministerie
keerde vorig jaar het tij in de goede richting. “De recreatiesector
vindt al lang dat het Rijk verantwoordelijk is, maar het
Rijk wees altijd naar de regionale overheden en de watersport.
Inmiddels lobbyen de gemeenten en provincies ook richting
de centrale overheid voor het nemen van een grotere verantwoordelijkheid
voor het probleem. We zijn ook nog in gesprek
over de te nemen structurele maatregelen. Ondertussen heeft
de provincie Noord-Holland op advies van HISWA-RECRON een
waterplantenapp gelanceerd. Die geeft per dag aan waar veilig
kan worden gevaren.”
Een ander belangrijk onderwerp voor Gerdina Krijger is het
Kustpact. Dit werd ruim vijf jaar geleden gesloten tussen onder
meer overheden, natuurbeschermers, HISWA en RECRON. Het
convenant moet voorkomen dat de kust roekeloos wordt volgebouwd.
“We bewaken de uitvoering ervan. Het mag natuurlijk
niet zo zijn dat de mogelijkheden voor recreatieondernemers
aan de kust onnodig worden ingetoomd. We willen voorkomen
24 Recreactie | 05-2022
׉	 7cassandra://-D_WIZT55p3KB42OSMYA7yfJNaXj-YkT5k64F7M58SI,`̵ c,\ŉ׉E‘We willen voorkomen dat het Kustpact
een extra landelijke toets wordt’
dat het Kustpact een extra landelijke toets wordt, bovenop de
gemeentelijke en provinciale toets.”
Regionale Energie Strategie
Andere onderwerpen die de aandacht van Krijger opeisen
zijn onder meer het Toeristisch Toekomstplan van Texel, het
Regionaal Overleg IJsselmeergebied en de Regionale Energie
Strategieën (RES). Wat de RES-gebieden betreft wijst de regiomanager
op het belang van een goede ledencommunicatie.
“Elke RES-regio in Nederland onderzoekt waar en hoe het beste
duurzame elektriciteit opgewekt kan worden. Er kan in de
plannen dus zomaar een zonnepark of een windturbine naast je
bedrijf worden geplaatst. Ik roep leden daarom op om alert te
zijn en mij goed op de hoogte te houden van ontwikkelingen in
hun gemeente.”
Emissieloos varen?
In Amsterdam is emissieloos varen een hot topic.
Als het aan de hoofdstad ligt, vaart binnen de
gemeentegrenzen met ingang van 2025 iedereen
zonder CO2-uitstoot. Dat is voor HISWA-RECRON te
kort door de bocht. Krijger: “We hebben onderzoek
gedaan in Amsterdam. Nog geen 4 procent vaart
op dit moment emissieloos. Uit ons onderzoek
blijkt ook dat slechts 9 procent van de ligplaatshouders
bereid is om over te stappen op elektrisch
varen. Veel recreanten kunnen het gewoon niet
betalen. En netbeheerder Liander levert geen
extra capaciteit stroom, terwijl juist dat nodig is
op de jachthavens. Gelukkig hebben we al bereikt
dat het emissieloze gebied wordt beperkt tot het
centrum van de hoofdstad. Ons doel is nu, om ook
daar de start vijf jaar op te schuiven. Dan is namelijk
de hele stad voor alle vormen van vervoer aan
de beurt.”
05-2022 | Recreactie 25
׉	 7cassandra://elw07057lcALNIV-Pz-SoBDA1byItNgQ2WdvMnXvdSY}`̵ c,\ŉȁc,\ŉǁ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://ztHAu97wYFqnxGHkraiSoc5oYWbDfToNfC1LCEgBCLg a`׉	 7cassandra://GMkhaKlYjdfFhHrcL3NDMk4iXjsrAOGtELanal4jXZMQ`S׉	 7cassandra://3bdbGNxtXkUdDBmj55UIa1VbF8v_khqPRJhYgJQhVBMs`̵ ׉	 7cassandra://4hwLF4l3igmZ6u4r2SbrR2kzhEzbvviZbMk_8lpMXRA ͠c,\ŊCט  {u׉׉	 7cassandra://K7KrS7mDJJfmLPPZPbM5bKLjSNEK-geQXdccnrJ7Jeg `׉	 7cassandra://kN41x6A6PK5pWUm9-I6PAqDcqWJaLQVDKGh8RwnOZ3g^`S׉	 7cassandra://WJrzIXwzuGVo1IiXT_N_by4sk8sdmsfGuad4jp4FWrM O`̵ ׉	 7cassandra://MmlOns8CzrUiAt9SAFV6JddnBI48HpPM_9wLAvQjGcM &͠c,\ŊDנc,\ŊA 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁrנc,\ŊB 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁr׉Epandemie
Sectorplan Pandemische Paraatheid
‘ We moeten een nieuwe
lockdown voorkomen’
Alle sectoren die de afgelopen twee jaar door corona zijn geraakt, zijn door de overheid gevraagd een eigen
sectorplan te maken voor als het virus weer oplaait. HISWA-RECRON maakte het sectorplan voor de watersporten
recreatiesector. “Iedereen ziet het belang van het voorkomen van een lockdown.”
Tekst: Jaap van Sandijk
Foto’s: Shutterstock
Geert Dijks, directeur van HISWA-RECRON, vindt het positief dat
sectoren nu zelf maatregelen opstellen tegen een mogelijk weer
oplaaiend coronavirus of een andere pandemie. Uitgangspunt
daarbij is het standpunt van de overheid dat de samenleving zo
open en veilig mogelijk gehouden moet worden. “We proberen
haalbare en betaalbare maatregelen te treffen met een maximaal
effect en nauwelijks of geen economische schade”, licht Dijks toe.
Het sectorplan is mede op basis van de adviezen van het RIVM
en het MIT tot stand gekomen. Het MIT is het Maatschappelijk
Impact Team, dat adviseert over de sociale, maatschappelijke en
economische impact van coronamaatregelen.
Vier scenario’s
In het sectorplan Pandemische Paraatheid worden vier scenario’s
beschreven: Verkoudheid, Griep+, Continue Strijd en Worst Case.
De voorgestelde maatregelen variëren van handen wassen (in alle
scenario’s) tot en met een thuisblijfadvies voor kwetsbare personen
en het tonen van een Corona Toegangs Bewijs (CTB) of een zelftest
te plaatse (uiterste maatregel in het Worst Case scenario). Voor
HISWA-RECRON is het belangrijkste dat gasten niet worden uitgesloten.
Alles is gericht op het open en veilig houden van de samenleving.
Voor het betreden van binnenruimtes wordt in het scenario
Griep+ geadviseerd om een zelftest of thuistest te doen. Vanaf het
scenario Continue Strijd worden kwetsbare mensen opgeroepen
om thuis te blijven. Niet-kwetsbare gasten blijven – ook in het
zwaarste scenario – welkom. Dijks: “Voor de binnen- en buitenruimtes
zullen we dan wel ter plaatse een test afnemen en deze
controleren. Tegen relatief lage kosten bied je op deze manier zo
veel mogelijk mensen de mogelijkheid om te blijven deelnemen.”
In goed vertrouwen
Ieder bedrijf is anders. Op een vakantiepark is een andere spreiding
van mensen dan op een attractiepark. “Het uitvoeren van
dezelfde maatregelen is daarom niet realistisch en onnodig”,
stelt de HISWA-RECRON directeur. “Dat leidt tot onnodig grote
26 Recreactie | 05-2022
schades.” Het sectorplan is daarom algemeen opgesteld. Iedere
ondernemer kan het plan op zijn eigen manier toepassen. “De
uitvoering gebeurt op basis van goed vertrouwen. Iedereen ziet
het belang van het voorkomen van een lockdown.”
Kijkend naar de afgelopen twee jaar hoopt Dijks dat het in de
watersport- en recreatiesector relatief zal meevallen. Al beseft
hij ook dat niets zeker is. “Alles hangt af van een nieuwe variant.
Gelukkig kunnen we constateren dat de afgelopen twee jaar in
׉	 7cassandra://3bdbGNxtXkUdDBmj55UIa1VbF8v_khqPRJhYgJQhVBMs`̵ c,\ŉ׉EtElk bedrijf vult het sectorplan in
voor de eigen situatie
onze sector vrijwel geen corona-uitbraken hebben plaatsgevonden.
Op campings en jachthavens zijn mensen nu eenmaal vooral
in de buitenlucht. Groepsaccommodaties zijn de afge lopen jaren
hard getroffen, maar ook zij kunnen met onze voorgestelde
maatregelen uit de voeten. De grootste risico’s blijven liggen bij
de horeca en de event- en cultuursector.”
Waakzaam blijven
Toch moet de sector waakzaam en goed voorbereid zijn, waarschuwt
Dijks. “We vragen onze ondernemers om aandacht voor vier punten.
Ten eerste: zorg ervoor dat je je basis op orde hebt. Dat betekent dat
je aandacht blijft besteden aan handen wassen, ontsmetten en thuiswerken
bij klachten. Op de tweede plaats: zorg voor goede ventilatie
op je bedrijf. Dat is heel effectief bij het tegengaan van de verspreiding
van virusdeeltjes. Ook vaccineren blijft belangrijk, zeker in
deze tijd van grote personeelstekorten. En tot slot: zorg ervoor dat
je als ondernemer goed voorbereid bent op worst case scenario’s.
Maak bijvoorbeeld afspraken met je leveranciers en partners.”
Het sectorplan heeft niet alleen als voordeel dat de sector zelf
aan het roer staat bij het vastleggen van maatregelen. Er is
ook meer duidelijkheid bij de uitvoering ervan. “De afgelopen
corona- periodes kon het gebeuren dat de ene veiligheidsregio
het sanitair dicht wilde, terwijl de andere vond dat deze open
kon blijven. Ook de communicatie van de overheid was onzorgvuldig.
Dankzij het sectorplan is er een gelijk speelveld.”
Handhaving zal een stap terug doen, verwacht Dijks. “Met plannen
per sector heb je geen keiharde landelijke richtlijnen meer.
Handhaving kijkt toe en intervenieert alleen bij calamiteiten.
Dat verwacht ik althans.”
Op de hoogte blijven van de actuele sectorplannen over dit onderwerp?
Houd de nieuwsbrieven van HISWA-RECRON in de gaten.
05-2022 | Recreactie 27
׉	 7cassandra://WJrzIXwzuGVo1IiXT_N_by4sk8sdmsfGuad4jp4FWrM O`̵ c,\ŉ́c,\ŉˁ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://qm3lm5HMy_Jh0OXfovGRKxc8JydB0ssMrAtUXKFYUN8 Sf`׉	 7cassandra://prR036WpZ_77tqmXgj8Ajzc2wg7bj2_P3LkN0gtOe_I^g`S׉	 7cassandra://c8A_0z-277DR68A8m9Qf1B9mAXSdGoeHycQak3-YFvY`̵ ׉	 7cassandra://9MViquwU4K-SOzAqDXLVfCVsWOBej0xVGaqzH6grC7k 
~͠c,\ŊHט  {u׉׉	 7cassandra://jXn4ojvcL-e0vWHsPhugKPeAeQRfd6iK5N8VTDsXyJg `׉	 7cassandra://VsvCYRDzScr7dz7hJTMxqIleQ6TIeU3JCPLq1nF-h7oV`S׉	 7cassandra://iPjNakS9cc18g3WZtC3PQIScuMHpPee0J73nRAjvOcc`̵ ׉	 7cassandra://0EhaYPP1xwk3eBwQ9524lqVaZikKdzeHLYczmFkwpeo  ͠c,\ŊIנc,\ŊF 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁrנc,\ŊG 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁr׉E;duurzaamheid
Inspirerende innovaties bij Camping Olmenveld
Grootschalig
hergebruik van water
Door zuivering en hergebruik van water helpt Camping Olmenveld in Serooskerke mee aan de verduurzaming
van Zeeland. Tegelijkertijd voorziet het zich van een zelfvoorzienend systeem met een aantrekkelijk
verdienmodel. “Ik wil iets terugdoen voor de wereld.”
Tekst: Jaap van Sandijk
Foto’s: Ditta van Ekris
“Kijk”, wijst campingeigenaar Jos Westerbeke naar de watersporen
in het rulle zand. “De boeren zijn volop aan het rijden.”
Hij loopt naar een zuigbuis naast zijn waterbassin, dat 20.000
kuub water kan opslaan. “Vacuümwagens kunnen in vijf minuten
34 kuub water wegzuigen.”
Op dat moment zit er uitsluitend regenwater in het bassin.
Dit najaar, als de waterzuiveringsinstallatie klaar is, komt daar
gezuiverd afvalwater bij. Tot die tijd gebruikt Westerbeke het
regenwater voor douches, toilet en wasserette, én verkoopt
hij het aan boeren in de omgeving die er hun gewassen mee
besproeien. “Een paar jaar geleden, tijdens een extreem droge
28 Recreactie | 05-2022
periode, zag ik schepen aankomen met water dat bestemd was
voor de boeren hier”, vertelt de ondernemer. “Toen dacht ik: het
is toch eigenlijk gek dat ik op mijn bedrijf elk jaar bijna 100.000
kuub water in het riool en in de sloot stort, terwijl boeren water
tekort komen? Waarom zuiver en buffer ik het water niet en
verkoop ik het voor een aantrekkelijke prijs? Dan gebruiken
we een duurzame bron én kunnen we verdroging en verzilting
tegengaan. Dat is echt een groot issue hier. Er slaat zout op het
grondwater, waardoor dat onbruikbaar wordt.”
Voor de eigen regio
Westerbeke liep al heel lang met het idee om iets terug te doen
voor de wereld. “Omdat wij heel veel van de wereld némen.
Hoe mooi is het dan als je met je bedrijf voor je eigen regio iets
׉	 7cassandra://c8A_0z-277DR68A8m9Qf1B9mAXSdGoeHycQak3-YFvY`̵ c,\ŉ׉Ekan terugdoen? Want als ik wil dat mijn kinderen straks ook
nog Zeeuwse aardappelen kunnen eten, moeten we echt nú
iets doen.” Westerbeke was al gestart met zijn waterzuiveringsplannen
toen hij in contact kwam met een professor van de
Universiteit Gent. Die wees hem op de mogelijkheden om het
Green City­concept toe te passen op zijn camping. Ook wees hij
op de fi nancieringsmogelijkheden vanuit Brussel.
In februari 2021 ging het project van start, mede gefi nancierd
door REACT­EU. Een programma van de Europese Commissie dat
is gericht op een groen, digitaal en veerkrachtig herstel na de pandemie.
In het project werkt Westerbeke nauw samen met onder
meer Pure Blue, dat is gespecialiseerd in waterbehandeling.
Regen- en afvalwater
Doel van het project is om al het regen­ en afvalwater (zo’n 55
tot 65 duizend kuub) na zuivering op te slaan en de boeren aan
te sluiten op een duurzame bron. Nu vervoeren de boeren het
water nog in tankauto’s naar hun land, maar Westerbeke ziet
graag dat dit in de nabije toekomst via leidingen gebeurt. “Dan
is er naast een aanvoer – het water komt via een leidingnetwerk
van een kilometer in het bassin terecht – ook een afvoer.” Een
ander belangrijk doel is dat het project een duurzaam businessmodel
oplevert, dat vergelijkbare recreatiebedrijven kunnen
inzetten. “Dat is trial and error, maar het project verloopt
goed”, aldus een tevreden Westerbeke, die zelf een technische
achtergrond heeft. “We maken gebruik van bestaande technieken
en systemen, maar het samenspel levert een innovatieve
en duurzame oplossing op. Al ons water wordt hergebruikt.
Hoeveel we besparen verschilt per jaar, afhankelijk van de
droogte. Maar in elk geval gebruiken we op dit moment al dertig
procent minder drinkwater omdat we dat niet meer inzetten
voor douches, toiletten en wasserette. En we leveren niets terug
Jos Westerbeke bij de wateropslag
aan het waterschap. Ook dat levert een besparing op. Daarnaast
onderzoeken we hoe we voedingsstoffen, zogeheten nutriënten,
nuttig kunnen maken voor hergebruik. Denk bijvoorbeeld aan
vloeibaar kunstmest.”
Verdienmodel
Wat het project precies kost, wil Westerbeke niet zeggen. “Dit
is een pilot. Het kan als maatwerk worden toegepast bij andere
bedrijven, maar het is moeilijk om dat in kosten te vertalen. Ik
kan in elk geval vertellen dat het een goede investering is, met
een return on investment van zeven tot tien jaar. Het verdienmodel
zit ‘m in de reductie van je waterverbruik en de verkoop
van het gezuiverde water.”
Het project zit qua uitvoering nu op 65 procent. “Ik ben nog
in afwachting van de afvalwaterzuiveringsinstallatie”, zegt de
ondernemer. “Die is naar verwachting in oktober klaar voor
gebruik.” Ook het slib dat daaruit voortkomt is herbruikbaar.
Want zelfs poepwater kan gezuiverd worden – dankzij een techniek
die in de scheepvaart al in gebruik is. Bovendien kun je uit
slib warmte halen. “Uiteindelijk wil ik volledig self supporting
zijn. We gaan ook een overdekt parkeerterrein met zonnepanelen
en laadpalen voor elektrische auto’s realiseren.”
Hoewel zijn project dus geen blauwdruk is, kunnen collegaondernemers
er op eigen niveau mee aan de slag. Daarbij is
een goede voorbereiding belangrijk, benadrukt Westerbeke.
“De eerste stap is inzicht creëren in je waterhuishouding.
Vervolgens komt het aan op een goed plan van aanpak.
Technisch is het eigenlijk niet zo spannend, omdat je werkt
met bestaande technieken. Het is een kwestie van dóen.”
‘Het is een goede investering, met een
return on investment van 7 tot 10 jaar’
05-2022 | Recreactie 29
׉	 7cassandra://iPjNakS9cc18g3WZtC3PQIScuMHpPee0J73nRAjvOcc`̵ c,\ŉЁc,\ŉρ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://XeOjXdl3D_B-BT4ycdkCFZeQftoVjC1KzLJV20eNTpw `׉	 7cassandra://mUaSYSgzzcUwlsPxJ9bQn6jWKyNdtZIonK-qzzZ99NIZ`S׉	 7cassandra://PcwyzyyKRxBaFt2LRRbFCNYhagCRHVJjvV9T-6qhtOgG`̵ ׉	 7cassandra://pByP1aX4TVaCQD9Qu_1HcJmUQ5B0_JmLlmauUwE5sd8 ͠c,\ŊMט  {u׉׉	 7cassandra://7Zq4PjuvzWdvxB0dMfdlwH_r5zVwu4GnXSXbqxeyBPg K`׉	 7cassandra://DeGACyMoj7WpJoqqLTIRqSSdDiiSDtbnHLz_W8Kf-rcaj`S׉	 7cassandra://GUD6qFqqTwzQLnVlOtreykAA0F40IM9rvzJuLnDHRfw1`̵ ׉	 7cassandra://XQosWBbGRxuIpGVLHakrNIy7Nb9MmeEd5FBctapVPkQ ͠c,\ŊNנc,\ŊK 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁrנc,\ŊL 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁr׉E	kennis delen
Jaarplaatsen met
‘huisje’ kunnen ook
worden opgezegd
Herstructurering is en blijft een hot topic. Eens te meer als het gaat om vaste jaarplaatsen met daarop
een niet-verplaatsbaar kampeermiddel. Sommige recreanten menen namelijk dat die huurovereenkomst
bij herstructurering niet kan worden opgezegd op grond van de RECRON-voorwaarden voor vaste plaatsen.
De kantonrechter bepaalde dit voorjaar dat opzeggen wel degelijk kan.
Tekst: Annouck de Jong (Stellicher advocaten)
Foto: Pixabay
In die rechtszaak verwezen de recreanten naar de toelichting op
de RECRON-voorwaarden, waarin het volgende staat vermeld:
‘In deze voorwaarden is de opzegging wegens herstructurering
van de niet-verplaatsbare kampeermiddelen niet geregeld’. In de
uitspraak van 25 mei 2022 heeft de kantonrechter Zeeland-WestBrabant
echter geoordeeld dat ook zulke overeenkomsten wel degelijk
opgezegd kunnen worden op grond van artikel 11 lid 1 sub h van
de RECRON-voorwaarden voor vaste plaatsen 2016. Daarbij moet
volgens de rechter wel een ‘zwaarwegende grond’ aanwezig zijn.
Niet-verplaatsbaar
Belangrijk is dat het gaat om niet-verplaatsbare kampeermiddelen.
De RECRON-voorwaarden spreken in dit verband over
een ‘zomerhuisje’ dat ter plaatse is gebouwd – steen voor steen
of plank voor plank. Verplaatsen betekent dus: het afbreken
De RECRON-voorwaarden voor
vaste plaatsen gelden ook hier
van het huisje. Uitgangspunt is dat het kampeermiddel van
begin af aan niet-verplaatsbaar is geweest.
Dan is er de eis om een ‘voldoende zwaarwegende grond’.
De rechter sluit daarbij aan bij de in artikel 11 lid 1 sub h van
de RECRON-voorwaarden opgenomen opzeggingsgrond en de
daarvoor geldende voorwaarden. Dat zijn bijvoorbeeld de opzegtermijn
van één jaar en het hebben van een concreet en uitvoerbaar
plan ten tijde van de opzegging.
Vergoeding
Anders dan de forfaitaire tegemoetkoming, als bedoeld in
artikel 12 van de RECRON-voorwaarden, dient de recreatieondernemer
een redelijk aanbod tot betaling van een vergoeding
te doen. Dat aanbod tot betaling dient te zijn toegespitst op de
waarde van het specifieke kampeermiddel en verschilt dus per
kampeermiddel. Deze waarde dient los van de staanplaats en
objectief te worden bepaald. Om tot een redelijk aanbod tot
betaling te komen, is het verstandig om de waarde van het kampeermiddel
in kaart te laten brengen. Maak daarbij gebruik van
een taxateur die bekend is met de recreatiebranche.
30 Recreactie | 05-2022
׉	 7cassandra://PcwyzyyKRxBaFt2LRRbFCNYhagCRHVJjvV9T-6qhtOgG`̵ c,\ŉ׉Ekennis delen
Misverstanden rond
het WAS
Het WAS – Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen – wordt herzien. De aanleiding is het grote
aantallen ongevallen dat gebeurt met opblaastoestellen en trampolines voor de particuliere (verhuur)
markt. Nu lijkt het erop of ook klimtoestellen in het WAS worden betrokken. “We doen er alles aan om
dat te voorkomen”, stelt Charlotte de Baat van HISWA-RECRON.
Tekst: Maarten Bokslag
Foto: Lieke Esveldt
Opblaaskasteel huren voor een kinderpartijtje of straatfeest? Het
lijkt een leuk idee, maar het spelen zonder toezicht blijkt te leiden
tot veel ernstige ongevallen. Zoveel, dat minister Martin van Rijn
in 2020 aan de Kamer moest beloven dat het WAS wordt herzien.
Ook speeltoestellen voor de particuliere (verhuur)markt vallen
straks onder het besluit. “Een goede zaak”, oordeelt Charlotte de
Baat, manager Leisure & Recreatie bij HISWA-RECRON. “Maar de
minister heeft ook de veiligheid van klimtoestellen in professionele
bedrijven bij de herziening betrokken. Terwijl daar amper
ongevallen plaatsvinden, dankzij het uitstekende Veiligheids
Management Systeem dat de buitensportsector hanteert.”
Herziening in twee delen
HISWA-RECRON speelde kort op de bal en wist de betrokken
ambtenaren ervan te overtuigen dat de herziening van het WAS
het beste in twee delen kan worden geknipt. De Baat: “Eerst wordt
het besluit aangepast voor particulier gebruik en ver huur van
speeltoestellen. Dat heeft natuurlijk urgentie, want daar vinden
veel ongevallen met kinderen plaats. In tweede instantie wordt
gekeken naar het garanderen van de veiligheid van klimparken,
touwparcoursen, boulderblokken en dergelijke. Daarbij moeten
we echt voorkomen dat die ook onder het WAS gaan vallen.”
Het gaat hier allesbehalve om speeltoestellen. De toestellen worden
onafhankelijk gekeurd bij productie en installatie en voldoen
aan alle mogelijke veiligheidseisen. Bovendien werken opleidingen
en medewerkers streng gereguleerd. Maar toch worden de
buitensportinstallaties door de AKI’s, de keuringsinstanties van
speeltoestellen, vaak als speeltoestellen gekwalificeerd. De Baat:
“Dat is ten onrechte. We zien dat ze vol enthousiasme zaken gaan
keuren en beoordelen die volledig buiten de scope van het WAS
vallen. Daarmee dreigt regelgeving voor een sector waar al jaren
een uitstekend veiligheidssysteem functioneert en waar zelden
ernstige ongevallen plaatsvinden.”
In reactie op de argumenten van HISWA-RECRON heeft het
ministerie aangegeven dat er toch ook grip moet komen op de
binnen- en buitensportbedrijven die níet zijn aangesloten bij
een branchevereniging. Hoe krijg je grip op die bedrijven?
“Wellicht door te eisen dat ze zich onderwerpen aan ons
Veiligheids Management Systeem”, stelt De Baat. “Daar komt
wel een oplossing voor. Voorlopig gaat het er vooral nog om
dat het WAS gericht blijft op speeltoestellen. Daar vallen onze
sport-toestellen dus niet onder.”
‘Klimparken en touwparcoursen horen
niet onder het WAS te vallen’
05-2022 | Recreactie 31
׉	 7cassandra://GUD6qFqqTwzQLnVlOtreykAA0F40IM9rvzJuLnDHRfw1`̵ c,\ŉԁc,\ŉӁ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://vQOygh96lzoluolt95FZDdZ33e29HUHg87ssyjSaA9k _`׉	 7cassandra://H6SXGqJJuTpHd8i7wSyGP1oNHFol9Modpmm1kOk6n-Qw`S׉	 7cassandra://VAcbLzUH4HBqaNHbFqpsDKjbqKM5jG6KQQCfkUEFpKs*&`̵ ׉	 7cassandra://YFJgpSewzFR3eVG1Hc_msGCwhheff0SdxUbtfrUg0sk 3*f8͠c,\ŊQט  {u׉׉	 7cassandra://rIxyZiIiqg-s9RcfRFis4OosteBotnjw4GgIxA3vi60 `׉	 7cassandra://YSQaZ3Mklpqk_5SoFUxnYTJ-9t4QkTCt_c205URg7Y4V`S׉	 7cassandra://HnX3qxSbRULCLzSqpz9md6ty_8SVwXeoX_fbeumTGbk`̵ ׉	 7cassandra://hbzRKTMmjtt4uNePC9KTFs4SKrgLbzKnZTR7-3Kbdhk w6͠c,\ŊRנc,\ŊP 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁrנc,\ŊV ̬9ׁHmailto:info@seijsener.nlׁׁЈנc,\ŊU 8xw(9ׁHhttp://WWW.KLETTERSTEIN.COMׁׁЈ׉EB* Voldoet aan alle door de NVWA gestelde eisen
* Géén touw, harnas of klimuitrusting nodig
* Voorzien van Keurmerk/TüV veiligheidscertificaat
* Zonder toezicht van personeel
WWW.KLETTERSTEIN.COM
STABIEL, SNEL EN VEILIG
INTERNET NET ALS THUIS
Neem contact op en we
helpen je graag verder!
info@seijsener.nl
075-6810 610
׉	 7cassandra://VAcbLzUH4HBqaNHbFqpsDKjbqKM5jG6KQQCfkUEFpKs*&`̵ c,\ŉ׉E
trends
Gezocht: extra plekken
voor campers
De verkoop van campers zit al jaren in de lift, maar met de coronagolf ging het harder dan ooit. De NKC
(Nederlandse Kampeerauto Club) deed onderzoek onder mensen met een camper en concludeert dat er
in bepaalde toeristische regio’s een flink tekort is aan camperplaatsen. Bijzondere uitkomsten van het
onderzoek: lang niet elke camperaar wil gratis staan, en het liefst reserveren ze tevoren.
Tekst: Maarten Bokslag
Foto: Pixabay
De NKC houdt regelmatig polls onder camperaars. Eerder dit jaar
werd een uitgebreid onderzoek gedaan naar camperplaatsen.
Ruim 5.700 mensen met een camper vulden hem in: een respectabele
respons. De opvallendste resultaten?
- 75 procent van de camperaars wil graag een camperplaats met
basic voorzieningen: de optie om water te tanken, afvalwater
en het cassettetoilet te lozen is al genoeg.
- 90 procent van de mensen met een camper is bereid om tot
20 euro per overnachting te betalen. De groep die per se gratis
wil staan, is maar heel klein.
- Camperaars gaan gemiddeld voor de helft van hun overnachtingen
naar campings.
- 25 procent van de camperaars trekt er het hele jaar door op uit
met de camper
- De helft van de camperaars wil graag dat een camperplaats te
reserveren is.
Ook in de winter
Vooral de laatste twee resultaten zijn opvallend, vindt Jaap van
Ravels, die zich bij de NKC onder meer bezighoudt met de ontwikkeling
van camperplaatsen. “Een kwart van de camperaars
trekt er ook in de winter graag op uit. Dan is het een gemiste kans
dat vrijwel alle Nederlandse campings en jachthavens dicht zijn.
De uitkomst dat camperaars willen kunnen reserveren vonden
wij als NKC nog het meest opvallend. Van oudsher staat camperen
voor vrijheid, gaan en staan waar je wilt. Reserveren past daar
niet echt bij. Maar dat is dus aan het veranderen.”
Die verandering komt hoogstwaarschijnlijk door de voortdurende
groei van het aantal kampeerauto’s in West-Europa. De Nederlandse
cijfers liegen er in elk geval niet om: in 2018 reden in Nederland
115.000 campers rond, nu zijn dat er 163.000, meldt de Bovag.
Een groei van ruim 40 procent in vier jaar.
Jaap van Ravels pleit voor meer overnachtingsplaatsen voor campers,
bij campings en jachthavens. “We zien dat camperaars ongeveer
de helft van de overnachtingen op campings doorbrengen.
Ik denk dat daar een mooie kans ligt voor bedrijven die de camperplaatsen
jaarrond geopend houden. Dat geldt vooral voor bepaalde
regio’s. De hele Noordzeekust is populair, vooral bij Duitsers.
Belgen en Nederlanders gaan graag met de camper naar Zeeland,
Limburg, Noord-Brabant en Gelderland. Juist daar zijn nieuwe
overnachtingsplaatsen dus zeer welkom.”
Het aantal Nederlandse campers is in
vier jaar 40% gestegen.
05-2022 | Recreactie 33
׉	 7cassandra://HnX3qxSbRULCLzSqpz9md6ty_8SVwXeoX_fbeumTGbk`̵ c,\ŉׁc,\ŉց{בCט   {u׉׉	 7cassandra://f1CTsLH52tb8W6gW-AC6fM1D1i_Qw_pHKKJITfGwKY8 ޥ`׉	 7cassandra://jF0JTGJKjzlVlSpsUQQ0yFw6mj_7ndRT9gA7QHbfTDYv`S׉	 7cassandra://-xN9QZLtREtpKC9nOCRZ0aZfkYDGDJC6Kzoh6eXjfF4&`̵ ׉	 7cassandra://VnhRKiRXJhi6vbUgFcYp1KCxYJmqJ8XuS7HfvFTncGc !͠c,\ŊWט  {u׉׉	 7cassandra://KTCtVyGCCrKNHtDo9pyPQL0C4wnK0A4yeP9mxplpLck `s`׉	 7cassandra://dOdj4_99cn8TMgx96j9_ajkkK0th0pvpJBRWAJt_BFkU#`S׉	 7cassandra://fZpyUC72R30Nrm_TVLZt5j0L9gc3ctgIw_zIGddRbZw`̵ ׉	 7cassandra://ACfWUZUDCOZUPcZ3EDKrdk2K8E7XaBmLwTzNWDNz9bc hy͠c,\ŊXנc,\ŊT 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁrנc,\Ŋ] ̷9ׁHmailto:info@denottervanvliet.nlׁׁЈנc,\Ŋ\ |̷9ׁHhttp://www.denottervanvliet.nlׁׁЈנc,\Ŋ[ ̈9ׁHhttp://www.marindex.nlׁׁЈ׉EDUw inventaris
in één keer
compleet en
altijd up-to-date.
Ons full-service concept bespaart u veel
tijd en hoofdbrekens. Als specialist in
complete inventarispakketten verzorgen
wij snel en accuraat de volledige
inventaris voor uw recreatiewoningen.
Van theelepel tot tuininventaris.
En via de handige app kunt u deze
daarna eenvoudig op peil houden. Want
de kracht van ons assortiment is dat wij
artikelen langdurig kunnen naleveren.
Stationsplein 8a • 2801AK Gouda • tel. 0182 511 511 • www.marindex.nl
Bedrijfsoverdracht
DEN OTTER VAN VLIET
BEDRIJF S OPVOLGING | TAXATIE | COACHING
Bent u bezig met de
toekomst? Lijkt het
nog ver weg, of is het
juist dichtbij? Samen
met u kijken we naar
de mogelijkheden en
maken we een plan.
www.denottervanvliet.nl
info@denottervanvliet.nl
Tel. 0412 47 42 82
Broekhoek 28
5384 VR Heesch
®
׉	 7cassandra://-xN9QZLtREtpKC9nOCRZ0aZfkYDGDJC6Kzoh6eXjfF4&`̵ c,\ŉ׉E
Jvakinfo
Terrasmeubilair:
meer uitstraling,
meer omzet
Voor de gast die lekker wil genieten op zijn terras is het plastic kuipstoeltje echt passé. Net als bij de inrichting
van het interieur van het vakantieverblijf verwacht hij ook op het terras minimaal de luxe van thuis. Waar moet
je op letten bij de aanschaf van ligbedden, terrasstoelen, tafels en loungesets?
Tekst: Jaap van Sandijk
Foto: Madino Terrasmeubilair
Lounge- en diningsets zijn er in vele varianten. Voor de recreatieondernemer
is het de kunst om bij de aanschaf van dit terrasmeubilair
de juiste keuze te maken. Daarbij zijn vier criteria
belangrijk.
- Kwaliteit
Gasten gaan anders om met hun vakantiemeubilair dan met
hun eigen meubilair thuis. Kies voor kwalitatief materiaal dat
tegen een stootje kan en dat nageleverd kan worden.
- Comfort
Zorg ervoor dat de meubels een prettige zitting, rugleuning en
armleuning hebben.
- Uniek aanbod
Verras de gast met een onderscheidende uitstraling. Het terrasmeubilair
moet er uitnodigend uitzien. Dat begint al met de
presentatie op je website. Denk bijvoorbeeld aan aluminium
tafels met houtlook.
- Geen onderhoud
Kies voor meubilair dat vier seizoenen buiten kan staan en
nauwelijks tot geen onderhoud nodig heeft. Ga niet voor
losse kussens en beschermhoezen. Kies liever gestoffeerde
meubels die comfortabel zijn en eenvoudig schoon te maken.
Gestoffeerde meubels met geïntegreerde kussens (voorzien
van dikke vullingen) zijn wel zo praktisch en het ziet er het
hele jaar rond gezellig uit.
Wel of geen aluminium?
Houd bij de aanschaf van ligbedden rekening met de locatie
waar deze gebruikt worden. Hoewel de meeste terrasstoelen
zijn gemaakt van aluminium, is dit voor een ligbed dat wordt
gebruikt bij een zwembad niet aan te raden. Polypropyleen is
dan een betere keuze.
Hanging eggs creëren een authentiek loungegevoel en hebben
als voordeel dat ze de ruimte optisch een stuk groter maken.
Het is een product waarmee je je gast kunt verrassen. Daarnaast
is het een mooi object om bij kleinere accommodaties, zoals tiny
houses, in te zetten.
Hanging eggs passen heel goed
bij een tiny house
Nog twee laatste tips om te onthouden: zorg voor eenheid in
uitstraling bij de keuze van nieuw terrasmeubilair. Dat geeft
rust. En kies voor meubilair met zo weinig mogelijk (liefst géén!)
scharnierende delen. Zo voorkom je onnodige extra inzet van je
medewerkers bij eventuele vervanging van boutjes.
Maar bovenal: kies voor kwaliteit en comfort. De ervaring leert
dat wanneer je bij enkele woningen een loungeset plaatst, deze
op voorkeur geboekt worden.
Met dank aan Madino Terrasmeubilair
05-2022 | Recreactie 35
׉	 7cassandra://fZpyUC72R30Nrm_TVLZt5j0L9gc3ctgIw_zIGddRbZw`̵ c,\ŉځc,\ŉف{בCט   {u׉׉	 7cassandra://yBXnQgP4LCAHCqTTHKZuQ0E_aPAXegmGDpipvKVvs3U `׉	 7cassandra://NMHYtrawCyRrbV5Ug2BpOEDNPZkyinrtoOMm3ZW4OAcg`S׉	 7cassandra://yK05QkdvgyZOXr-Qm6DoEkrHZof9Mpx0virw5BcJ4iY$`̵ ׉	 7cassandra://TgfyzJJ5hzIyUzsiBi3buYyERR47zaIMeutO2sC8whM C͠c,\Ŋ^ט  {u׉׉	 7cassandra://XrQkIF_q0I4nUTjUfH-EzxkU-x5f0izfI3wouT_2NQk q`׉	 7cassandra://cPAEWigkcLFIIyZJHf-hHYaPF_XFs7bgzmJS0-H6r58M`S׉	 7cassandra://gxA-A8i9krpAxy-HcDpauePxHEsk_VY4mSzdX142QYc`̵ ׉	 7cassandra://u3NsSjkJDhprydzKqQyx3nRYBQlLGzBjvrq0GZhR7nw ̶͠c,\Ŋ_נc,\ŊZ 9׉Hhttp://www.tcpdf.orgGׁׁrנc,\Ŋo ʁF
9ׁHhttp://www.wola.nlׁׁЈנc,\Ŋn n̢9ׁH !http://www.tommybookingsupport.nlׁׁЈנc,\Ŋm ?̥9ׁH  http://www.watergamesandmore.comׁׁЈנc,\Ŋl ZW
9ׁHhttp://www.recranet.nlׁׁЈ׉EDe No. 1 B2B beddenleverancier
Boxsprings
Matrassen
Nieuw in de verkoop:
- 4,8 hectare eigen grond;
- circa 200 kampeerplaatsen;
- met overdekt zwembad.
aandacht?
Stapelbedden
Bedtextiel
Taxatie nodig?Wilt u uw bedrijf verkopen?
Wij zijn u graag van dienst!
Kiest u ook voor een
écht familiebedrijf
Kijk voor meer informatie op:
www.hiswa-recrontaxateur
Een fraai in het Friese Merengebied
gelegen camping:
Zoekt u hierbij begeleiding,
met oog voor persoonlijke
Vraagprijs: € 2.150.000,00
Neem dan contact met ons op!
in Noord-Nederland?
Neem dan contact
Nadere
www
elaar O.Z.
592 462 844
22 32 10 10
Kijk atie op:
Volg ons op social media
W: www.uwbedpro.nl T: +31 (0)88 33 22 310 M: advies@uwbedpro.nl
Gastensets &
Inventaris
voor de recreatie
Een warm welkom zit 'm in de
details. Door nét dat beetje
extra te doen, voelen uw
gasten zich welkom en thuis.
Zo creëert u een buitengewone
vakantiebeleving, die zorgt voor
tevreden en terugkerende
gasten.
Vossenlaan 16
9408 CN Assen
T (0592) 46 28 44
www.hiswa-recrontaxateur.nl
www.hiswa-recronmakelaar.nl
E info@recratief-bedrijfsmakelaars.nl
I www.recratief-bedrijfsmakelaars.nl
part of
renewables
Vaart u al de groene koers?
Wij navigeren u hier graag doorheen.
www.mainenergie.nl
Vastgoed
& Overheid
Advocatuur nieuwe stijl
Scherp & persoonlijk
ZYPP advocaten
T: 026 - 702 47 87
info@zypp.nl
Kijk voor meer gastensets en inventaris op wecoviservice.com
www.zypp.nl
Kennispartner RECRON
en specialist op het gebied
van recreatief vastgoed.
׉	 7cassandra://yK05QkdvgyZOXr-Qm6DoEkrHZof9Mpx0virw5BcJ4iY$`̵ c,\ŉ׉Enl
productnieuws
Tekst: Jaap van Sandijk
Alles-in-1 reserveringssysteem
Recranet Booking is een online reserveringssysteem dat, aldus de producent,
zorgt voor meer boekingen, optimale automatisering en het ontzorgen
van vakantieparken, campings en verhuurorganisaties tot aan hotels.
De totaaloplossing bestaat uit de website met zoek-en-boekfunctie, het
reserveringssysteem en online marketing.
(0118) 20 20 19
www.recranet.nl
Extra fris toilet
De fl exibele urinoirmatten Rood Reinigend en Extra
Verfrissend Tropical van Wola zijn gemaakt van
doorschijnend materiaal. Ze bevatten tot tien keer meer
parfum dan traditionele matjes. De toplaag bestaat uit
kleine puntjes waardoor spetteren vermindert. Het
urinoirmatje bevat goede bacteriën die het urinoir
reinigen en stank tegengaan. De matjes passen in elk
urinoir en zijn 30 dagen werkzaam.
Waterglijbanen
Watergames & More heeft een volledig nieuw mallenpakket
ontwikkeld voor de waterglijbanen. Dankzij de nieuw ontwikkelde
glijbaanmallen kan de producent nog beter voldoen aan de
vraag van de klant. Doordat het bedrijf ook een geheel eigen
multimediasysteem heeft ontwikkeld, kunnen de glijbanen tot
complete attracties worden ontwikkeld.
(079) 206 50 60
www.watergamesandmore.com
Inchecken in een bushokje
24 uur geopend voor de gasten, zonder inzet van personeel. Dat kan met het
incheck-bushokje van Tommy Booking Support. De zuil is gekoppeld aan het
reserveringssysteem, zodat de gast op elk gewenst moment kan boeken, betalen en
inchecken. Ook de slagboom is gekoppeld, zodat deze automatisch open gaat als de
boeking is afgerond. De zuil is hufterproof en weerbestendig. Op de foto de zuil op
Camping Zeehoeve.
(0318) 49 58 88
www.tommybookingsupport.nl
(050) 312 96 85
www.wola.nl
6 85
l
85
05-2022 | Recreactie 37
׉	 7cassandra://gxA-A8i9krpAxy-HcDpauePxHEsk_VY4mSzdX142QYc`̵ c,\ŉ݁c,\ŉ܁{בCט   {u׉׉	 7cassandra://LL2q3pwY7jOM3hjTv7USb-oN-7cmrmaIqjefIVHXqkw 0`׉	 7cassandra://lvpWMEcTnjh-wvuwysA2OWTgABNAMkktKsDJyiRBD6QH`S׉	 7cassandra://i5Yow_X2CsH9bQWI6SbJbi0MSmf9m5Ko6pU2u_e5rkA`̵ ׉	 7cassandra://vNdT_YoPqWqZPLiuGJ_egfqe5V2Gr2zZKObwtmiTdX0 "
͠c,\Ŋkט  {u׉׉	 7cassandra://dWt0vvyrXj6_oWiDSH5vWmpdHb97NizfWnvgxksAypM :`׉	 7cassandra://XltdGrAzwz_Rde1JR201jYCU8KuU_nG1sGUQzJIKMwwd`S׉	 7cassandra://-f7X41tqucnfRfljJvM7pgXHvVOfnbkzNMUbc7o4is0"*`̵ ׉	 7cassandra://fvrmtX416UunpciMEZQ8hbaFAYQ6D0oj-Ca63KUCPA0 :@͠c,\Ŋpנc,\Ŋ| (4d9ׁHhttp://www.hakpro.nlׁׁЈנc,\Ŋ{ Bh9ׁHmailto:vlissingen@hakpro.nlׁׁЈנc,\Ŋz BS9ׁHmailto:venlo@hakpro.nlׁׁЈנc,\Ŋy Bi9ׁHmailto:rotterdam@hakpro.nlׁׁЈנc,\Ŋx  Bk9ׁHmailto:groningen@hakpro.nlׁׁЈנc,\Ŋw Bo9ׁHmailto:amsterdam@hakpro.nlׁׁЈנc,\Ŋv 'BJ9ׁHmailto:info@hakpro.nlׁׁЈנc,\Ŋu pˁ̺9ׁHhttp://www.hakpro.nl/projectenׁׁЈ׉EEBereid uw camping
voor op de toekomst
IAAPA Expo Europe is de plek waar duizenden recreatie en leisure professionals
samenkomen om de laatste trends te ontdekken. Honderden leveranciers presenteren
hun innovaties, waaronder speeltoestellen, zwembadinfrastructuur en springkastelen,
maar ook bijvoorbeeld nieuwe concepten qua eten & drinken en reservatiesystemen.
Mis uw kans niet om uw vakantieresort/camping op te waarderen.
BEURS: 13–15 Sept. | 2022
CONFERENTIE: 12–15 Sept. | 2022
LONDEN, VERENIGD KONINKRIJK
REGISTREER NU
IAAPA.org/IAAPAExpoEurope
@IAAPAEMEA | #IAAPAExpos
׉	 7cassandra://i5Yow_X2CsH9bQWI6SbJbi0MSmf9m5Ko6pU2u_e5rkA`̵ c,\ŉ׉E.BAKWANDEN
MET SLECHTS 22 KW
net zoveel capaciteit als andere
merken met 35 kW
Een revolutionair frituurconcept: Fry Logic
Denkt u zich eens in: een lagere energierekening, een grotere
afbakcapaciteit, meer gebruiksgemak, milieuvriendelijk ondernemen
en een overheerlijk eindproduct. Fry Logic biedt het
allemaal!
100%
Nederlands
fabrikaat
Model met enkele afzuiging. Frontpaneel leverbaar in elke
gewenste RAL-kleur.
100%
Nederlands
fabrikaat
EEN BAKWAND OP MAAT
omdat elke ondernemer uniek
is, net als zijn bakwand
N
DIT
WAARDEREN
ONZE
KLANTEN
✓ Adviseurs die meedenken in praktische oplossingen
✓ Maatwerk mogel� kheden van onze rvs fabriek
✓ Korte levert� den
✓ Vakkundige installatie
✓ 24/7 Service met landel� ke dekking
Benieuwd naar ervaringen van onze klanten?
www.hakpro.nl/projecten
EMMELOORD
Platinaweg 21
8304 BL Emmeloord
Tel: (0527) 635 635
info@hakpro.nl
AMSTERDAM
De Flinesstraat 20
1114 AL Duivendrecht
Tel: (020) 665 6428
amsterdam@hakpro.nl
GRONINGEN
Verl. Bremenweg 10c
9723 JV Groningen
Tel: (050) 318 1600
groningen@hakpro.nl
ROTTERDAM
Schuttevaerweg 13
3044 BA Rotterdam
Tel: (010) 750 2750
rotterdam@hakpro.nl
VENLO
Venrayseweg 44
5928 NZ Venlo
Tel: (077) 387 4242
venlo@hakpro.nl
VLISSINGEN
Bedrijfsweg 9
4387 PD Vlissingen
Tel: (0118) 493 222
vlissingen@hakpro.nl
20-10-00 Alle prijzen zijn in euro's, exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen. Wijzigingen voorbehouden zonder voorafgaande kennisgeving. Zet- of drukfouten voorbehouden.
ONLINE
BESTELLEN?
www.hakpro.nl
De Vivo bakwand met dubbele afzuiging.
Dubbel zo indrukwekkend en vrijwel geurloos.
De robuuste uitstraling, afgeronde hoeken en naadloze
afwerking zijn kenmerkend voor de ViVo bakwand. Het
afwerkingsniveau en materiaalgebruik zijn van ongekend
niveau, net als de (indelings) mogelijkheden. De ViVo is eenvoudig
te bedienen waardoor al uw personeel dezelfde
kwaliteit friet aflevert.
N
G
r
G
r
A
T
A
T
T
T
R
n
R
n
T
U
A
T
U
A
I
I
I
I
E
E
I
I
o
o
F
F
e
e
R
R
m
m
U
U
R
R
* K
*
K
E
f
E
f
E
E
L
L
S
a
S a
r
r
e
e
n
n
a
a
r
r
d
d
e
e
v
v
o
o
o
o
r
r
w
w
a
a
a
a
r
r
d
d
e
e
n
n
׉	 7cassandra://-f7X41tqucnfRfljJvM7pgXHvVOfnbkzNMUbc7o4is0"*`̵ c,\ŉ߁c,\ŉށ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://kcq4InQ1vp3p_sGTHehvRZlFpsJc-cGkHr_H8NmfjDc `׉	 7cassandra://UrkS6p8gZYVbhu-wGLkV6M8dTRAjG-tXKNbwZPagPw8c`S׉	 7cassandra://Pyv9-xplDrYexavHlgowvEO1L_jeouaGlQqStvXEvTQ"K`̵ ׉	 7cassandra://de8htFDG1O8X4WePYO9CLl5EiA1MUf1zLJmgcv09Wlk d͠c,\Ŋsנc,\Ŋ K9ׁH "http://COUNTUS.NL/RECREATIECONGRESׁׁЈנc,\Ŋ~ K9ׁHhttp://s.nl/recreatiׁׁЈנc,\Ŋ} N9ׁHhttp://www.coׁׁЈ׉E27 september
Countu s Recreati econgres
Countu
s helpt jou als recreati eondernemer met het maken
van strategische keuzes. Tij dens het Countu s Recreati econgres
brengen beroepsprofessionals jou op de hoogte
van trends en ontwikkelingen en kun je inspirerende
kennissessies bij wonen!
We organiseren ti jdens deze dag 3 kennissessies: ‘Energietransiti
e in de recreati e’, ‘Sti kstof en de gevolgen’ en ‘Jezelf
spiegelen als ondernemer’.
Gastsprekers zij n Erik van der Heij den (directeur van Hof van
Saksen), Coen Bertens (voormalig directeur van de Eſt eling) en
Hans van Leeuwen (trendwatcher en conceptontwikkelaar bij
Pleisureworld). Meld je snel aan voor deze inspirerende dag!
Datu m: 27 september 2022
Locati e: Hof van Saksen (Borgerderstraat 12, Nooitgedacht)
Kosten: € 50,- per persoon
Programma en aanmelden: www.countu s.nl/recreati econgres
COUNTUS.NL/RECREATIECONGRES
Meld je
snel aan!
׉	 7cassandra://Pyv9-xplDrYexavHlgowvEO1L_jeouaGlQqStvXEvTQ"K`̵ c,\ŉ׈Ec,\ŉc,\ŉ{)Recreactie 2022 - Nummer 5cfrJ