׉?ׁB! sבCט  {u׉׉	 7cassandra://fppaUufM6q-cfkGuqZct6st1wELO_L9so-aOVqh7G7I %F`׉	 7cassandra://fISfBrynzkdC0OtSHxkkKlcpIWU9ocqR8dU7Ki33qOc(`S׉	 7cassandra://E5B2vSUwPSAjU5xOT15ZIdh1YstqjgKudGWOchDuA44y`̵ ׉	 7cassandra://tTlvnCTbwkPJuxcXMT-p5Jc2jrTphN1wHdTIMCY8q0Ue4͠aQӥpXJӕ׈EaQӥpXJӔ ׉E0
׉	 7cassandra://E5B2vSUwPSAjU5xOT15ZIdh1YstqjgKudGWOchDuA44y`̵ aQӥpXJӔ!aQӥpXJӔ {בCט   {u׉׉	 7cassandra://GG94jPHFcPvodRNmm-U-fy9j5idWbdOFh5YyBjYnxuY `׉	 7cassandra://IOcYqANROGjxA9h9JQhOmvxfjX_psGrmqu5E1ehf3gY:`S׉	 7cassandra://Quf1aQSAL4vGye-jz3wgAq5jYesVhPH-73K-VxF1v6c`̵ ׉	 7cassandra://zgWkQv_Uwrd7redE51PuMtkX7Nx5yPmFQW2IY8cRW1g `͠aQӥpXJӕט  {u׉׉	 7cassandra://Vq4YpCtvodcrxjI5qDKeBe8Gyoo8vo6N4RTcKBMTzuc A` ׉	 7cassandra://3s-1FiLrHHlxwBXYS6LsVWo0xHzzWKZk4QnLNSTS-3I_` S׉	 7cassandra://Oeocm4WuiQlrwex9uktmY72tBuJtbnHCDlMZViji7bQ`̵ ׉	 7cassandra://zXNjpdUdyR1pvInl-Q_W7fUmGybeft3u8vHJhhNpLgk͆<͠aQӥpXJӕ 6נaQӥpXJӕ R̂9 ׉SG
ׁׁrנaQӥpXJӕ R̖9 ׉SG
ׁׁrנaQӥpXJӕ e̫9 ׉SG
ׁׁrנaQӥpXJӕ e9 ׉S	G
ׁׁrנaQӥpXJӕ eՁ9 ׉SG
ׁׁrנaQӥpXJӕ e9 ׉SG
ׁׁrנaQӥpXJӕ e9 ׉SG
ׁׁrנaQӥpXJӕ e9 ׉SG
ׁׁrנaQӥpXJӕ e(9 ׉SG
ׁׁrנaQӥpXJӕ e=9 ׉S G
ׁׁrנaQӥpXJӕ eR9 ׉S)G
ׁׁrנaQӥpXJӕ eg9 ׉S/G
ׁׁrנaQӥpXJӕ e|9 ׉S5G
ׁׁrנaQӥpXJӕ R9 ׉S9G
ׁׁrנaQӥpXJӕ e9 ׉S:G
ׁׁrנaQӥpXJӕ e9 ׉SXG
ׁׁrנaQӥpXJӕ eρ9 ׉SYG
ׁׁrנaQӥpXJӕ e9 ׉S[G
ׁׁrנaQӥpXJӕ e9 ׉SaG
ׁׁrנaQӥpXJӕ e9 ׉SgG
ׁׁrנaQӥpXJӕ R#9 ׉SiG
ׁׁrנaQӥpXJӕ e89 ׉SqG
ׁׁrנaQӥpXJӕ eL9 ׉SwG
ׁׁrנaQӥpXJӕ ea9 ׉SyG
ׁׁrנaQӥpXJӕ ev9 ׉S}G
ׁׁrנaQӥpXJӕ e9 ׉SG
ׁׁrנaQӥpXJӕ e9 ׉S̂G
ׁׁrנaQӥpXJӕ e9 ׉S̃G
ׁׁrנaQӥpXJӕ eʁ9 ׉S̅G
ׁׁrנaQӥpXJӕ Rށ9 ׉S̋G
ׁׁrנaQӥpXJӕ e9 ׉S̌G
ׁׁrנaQӥpXJӕ R9 ׉S̑G
ׁׁrנaQӥpXJӕ e9 ׉S̒G
ׁׁrנaQӥpXJӕ e29 ׉S̘G
ׁׁrנaQӥpXJӕ eG9 ׉S̛G
ׁׁrנaQӥpXJӕ e\9 ׉S̞G
ׁׁrנaQӥpXJӕ ep9 ׉S̡G
ׁׁrנaQӥpXJӕ R9 ׉S̧G
ׁׁrנaQӥpXJӕ e9 ׉S̨G
ׁׁrנaQӥpXJӕ e9 ׉S̩G
ׁׁrנaQӥpXJӕ eā9 ׉S̪G
ׁׁrנaQӥpXJӕ eف9 ׉S̫G
ׁׁrנaQӥpXJӕ e9 ׉S̬G
ׁׁrנaQӥpXJӕ e9 ׉S̮G
ׁׁrנaQӥpXJӕ e9 ׉S̰G
ׁׁrנaQӥpXJӕ e,9 ׉S̳G
ׁׁrנaQӥpXJӕ eA9 ׉S̶G
ׁׁrנaQӥpXJӕ eV9 ׉S̺G
ׁׁrנaQӥpXJӕ ek9 ׉S̿G
ׁׁrנaQӥpXJӕ R9 ׉SÁG
ׁׁrנaQӥpXJӕ R9 ׉SǁG
ׁׁrנaQӥpXJӕ R9 ׉S́G
ׁׁrנaQӥpXJӕ R9 ׉S΁G
ׁׁrנaQӥpXJӕ RӁ9 ׉SG
ׁׁr׉EInhoudsopgave1
׉	 7cassandra://Quf1aQSAL4vGye-jz3wgAq5jYesVhPH-73K-VxF1v6c`̵ aQӥpXJӔX׉E!Inhoudsopgave
VOORWOORD EN INLEIDING ............................................................................................................................................ 3
PERIODE VAN DE KOUDE OORLOG ................................................................................................................................... 7
Inleiding en context ...................................................................................................................................................... 8
De kracht van een verkenningsbataljon ....................................................................................................................... 9
Oproep en opkomst: verslag van een dienstplichtige ................................................................................................ 17
Langs het IJzeren Gordijn ........................................................................................................................................... 20
Organisatie en slagorde ............................................................................................................................................. 23
Spionage door de oosterburen .................................................................................................................................. 27
Materieelherkenning en mogelijke optreden van het Warschaupact ....................................................................... 28
Oefeningen ................................................................................................................................................................. 32
Schietseries ................................................................................................................................................................ 41
Colonne rijden, logistiek en bevoorrading ................................................................................................................. 47
Schade en de taken van de schadecommissaris......................................................................................................... 53
103 VERKENNINGSBATALJON GESCHIEDENIS ................................................................................................................. 57
Historie door lkol. A Rens met aanvullingen redactie ................................................................................................ 58
De onbekende gevechtsveldbewakingsradar............................................................................................................. 88
Door de ogen van een dienstplichtig huzaar .............................................................................................................. 89
Over kachels, 3 vatensysteem, een mijnenhond en koken en eten ........................................................................... 91
Deelname aan Boeselager- en andere wedstrijden ................................................................................................... 97
Oefening Spearpoint “De dood of de gladiolen” ...................................................................................................... 103
WOON- EN WERKGEBIED ZEVEN .................................................................................................................................. 105
Belevenissen van een smokkelaar – verlofreis naar Nederland ............................................................................... 113
Alcoholgebruik ......................................................................................................................................................... 119
Wonen en werken in Seedorf, gezien door de ogen van een kornet ....................................................................... 121
MIO en CI-Inspecties ................................................................................................................................................ 125
Bergen Belsen, Sandbostel en kamp Seedorf ........................................................................................................... 127
Bezoek aan de “InnerDeutsche Grenze (IDG)” ......................................................................................................... 130
Ouderweekenden en Avondvierdaagse ................................................................................................................... 131
Herinneringen van Peter van den Aker, voormalig eskadronscommandant ........................................................... 133
103 VERKENNINSGBATALJON - DE PERIODE NA DE KOUDE OORLOG .......................................................................... 139
Het Interbellum, tussen de Koude Oorlog en opheffing van het bataljon ............................................................... 140
HET BEROEPSKADER, WIE ZAT WAAR ........................................................................................................................... 145
Bataljonsstaf ............................................................................................................................................................. 146
Staf- Staf en Verzorgingseskadron ........................................................................................................................... 152
A eskadron ............................................................................................................................................................... 155
B eskadron................................................................................................................................................................ 158
Technisch Specialisten.............................................................................................................................................. 161
WAPENS EN BEWAPENING ........................................................................................................................................... 167
Handvuurwapens ..................................................................................................................................................... 168
Groepswapens ......................................................................................................................................................... 169
Antitankwapens ....................................................................................................................................................... 170
Tanks ........................................................................................................................................................................ 171
Overige panstervoertuigen ...................................................................................................................................... 172
Bergingsvoertuigen .................................................................................................................................................. 174
Bergingsvoertuigen wiel ........................................................................................................................................... 176
Motoren en overig materiaal ................................................................................................................................... 179
Optiek en NBC maateriaal ........................................................................................................................................ 182
Tenuen en onderscheidingen ................................................................................................................................... 186
Tegels en overige memorabilia ................................................................................................................................ 191
TRADITIES EN EMBLEMEN ............................................................................................................................................ 195
DE REÜNIECOMMISSIE .................................................................................................................................................. 199
NAWOORD LAATSTE COMMANDANT 103 VERKENNINGSBATALJON ........................................................................... 204
“EINDE ACTIE, TREFFERS, KANON STOP!” ..................................................................................................................... 206
103 VERKENNINGSBATALJON DOOR DE JAREN HEEN IN BEELD EN INTERESSANTE LINKS ........................................... 224
2
׉	 7cassandra://Oeocm4WuiQlrwex9uktmY72tBuJtbnHCDlMZViji7bQ`̵ aQӥpXJӔYaQӥpXJӔX{בCט   {u׉׉	 7cassandra://p2DTh7D5yM47yaRq1ljgiSVnJX2jMgBLNFLqpk-yPGI `׉	 7cassandra://XM54QNeqwpcc0uVOyVOPJvQduqENuEp9Sj45IaZZ6VwQf`S׉	 7cassandra://Shjzt7cmnz_TMRk8S7q2G7xTuRTYictRXXezwde8Mfwl`̵ ׉	 7cassandra://hFlki56PxLmYs3mLcswLnWYrojRsHfG2IZFAqZX6SoA d͠aQӥpXJӕט  {u׉׉	 7cassandra://5faVKT39HOP1szEHLW2nFm3yPsRr1Av2VAV_sRi0K_U q`׉	 7cassandra://s3ZHT9kQrGyZb5As809K5uyqXo5MGtB97ScJh31Cu34+^`S׉	 7cassandra://BzRfINYaS1HGLO99sjGS3grB9PDQXQ-XKirWVpBHkoUY`̵ ׉	 7cassandra://lfj-v5G7_YIL24EwABB-OsivCvZrAjot9624nZ5xpzI uI͠aQӥpXJӕ׉EVoorwoord0VOORWOORD EN INLEIDING Voorwoord van de voorzitter reüniecommissie
15 juni 1961. De geboortedag van 103 Verkenningsbataljon.
60 jaar later hadden we dit willen vieren met een grootse reünie. De reüniecommissie onder mijn
leiding had er alle vertrouwen in dat het een groots feest kon worden. De locatie zou de voor
iedereen herkenbare Bernhardkazerne in Amersfoort worden. Op 8 januari 2021 stond het aantal
belangstellenden al op meer dan 780 personen. Het mocht echter niet zo zijn. Sinds maart 2020
wordt ons land geteisterd door het Corona virus. De maatregelen en lockdowns wisselen elkaar af.
Vanaf begin januari 2021 is er gestart met vaccineren. Daar de verwachting was, dat grootschalige
bijeenkomsten, zoals onze reünie, in juni van dit jaar niet mogelijk zouden zijn, kon de
reüniecommissie op 8 januari 2021 niet anders dan besluiten om de reünie uit te stellen naar 2022.
En dat met het oogmerk dat van uitstel zeker geen afstel mocht komen.
Over één ding was de reüniecommissie het wel eens. De 60-jarige verjaardag mag niet zomaar
voorbijgaan. Derhalve is het idee ontsproten om de belangstellenden een digitaal herinneringsboekwerk
ter hand te stellen.
Al lezend kwamen bij mij vele mooie herinneringen weer boven, zelfs verrijkte het mijn kennis over
103 Verkenningsbataljon. U hebt vast dezelfde ervaring.
Veel lees- en kijkplezier.
Voorzitter reünie werkgroep 103 Verkenningsbataljon
Brigadegeneraal buiten dienst George Eleveld
1970 Legerplaats
Seedorf: Commandant
B-Esk 103 Verkbat
ritmeester George
Eleveld rijdt in zijn B01
parade met zijn
Eskadron
3
׉	 7cassandra://Shjzt7cmnz_TMRk8S7q2G7xTuRTYictRXXezwde8Mfwl`̵ aQӥpXJӔZ׉E 3De standaard van het Regiment Huzaren van Boreel
4
׉	 7cassandra://BzRfINYaS1HGLO99sjGS3grB9PDQXQ-XKirWVpBHkoUY`̵ aQӥpXJӔ[aQӥpXJӔZ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://dJ6JDQfgRXnuvJXjfA86vEMwQxMCkQVC0jEupJkzFok ` ׉	 7cassandra://yEZYkoB7FCFJVSqpr_sqYfe5HqDZ-Ubbl4i_6qlKc8Mm\`S׉	 7cassandra://hZfmg4e7MGr7otbCCeqHn-MXIz8EKtEQLzuhCapm7wsT`̵ ׉	 7cassandra://6VH5J899i-xnr4M67iZKx7X3nGhVF3xZBHadr7rIaDAj4͠aQԥpXJӕט  {u׉׉	 7cassandra://XPGcl4wISFTagYyv8m1lmgoUtXp8K2u7sX6szjpXz78 4M`׉	 7cassandra://LphIspTO1qADoFPMRRKCsDB70C2cqEy4U106HV17MCs]`S׉	 7cassandra://_IcntsgLO_3nJARlXfpfe5knW8ymoAnCbbvtQJlnoz89`̵ ׉	 7cassandra://MvFpgT89hQky6onBcdXfD60ITJKnlUuGCrIA_h5T2Z4͆) ͠aQԥpXJӕ׉EInleiding van de redactieInleiding van de redactie
Een herinneringsboekje uitgeven, eigenlijk is dit een traditie. 35 jaar geleden, het bataljon bestond
toen 25 jaar, mocht ik, Fred Kerkhof, als jong wachtmeester der eerste klasse het boekwerkje
“CONTACT WACHT UIT” samenstellen. Deze kroniek beschreef een aantal wetenswaardigheden
betreffende het 103e Verkenningsbataljon gedurende de eerste 25 jaar van haar bestaan. De kroniek
kwam o.a. tot stand door samenwerking met (toen owi) Hans Kuijpers en ook nu hebben wij weer
samengewerkt om dit epistel te kunnen uitbrengen. Maar zo’n boekwerk als dit maak je niet alleen
of met zijn tweeën. Ook Koos Oosterhoff toonde zich bereid om deel uit te maken van de
redactiecommissie.
35 jaar en wat grijze haren later heb ik de eer en het genoegen om wederom iets bij te mogen
dragen aan de roemruchte geschiedenis van het “Trakehner Bataljon”. Helaas is ‘ons’ bataljon eind
2001 opgeheven. Jammer, maar met een verkleining van de Koninklijke Landmacht, wel
begrijpelijk. De verkennersmentaliteit wordt nu in stand gehouden door de drie parate
zelfstandige Brigade Verkenningseenheden (BVE’n): het 11e in Schaarsbergen, het 42e in Oirschot,
het 43e in Havelte en het 104 JISTARC Verkenningseskadron gelegerd in ‘t Harde.
Het 103e Verkenningsbataljon is opgeheven, maar zeker niet uit het hart.
Dat kan ook niet. Het bataljon heeft aan duizenden zo niet tienduizenden dienstplichtigen en
honderden beroepsmilitairen onderdak geboden. In eerste instantie in de Koude Oorlog, maar later
ook in diverse andere operaties. Tot een grootschalige inzet is het gelukkig nooit gekomen. Het
bekende vertragende gevecht vanaf de Elbe via het Elbe-Seitenkanaal hebben we nooit hoeven
voeren.
35 jaar geleden, bij het schrijven van voornoemde kroniek was het toch een andere tijd.
Het IJzeren Gordijn was in volle “glorie” aanwezig. Het 103e Verkenningsbataljon stond
paraat om een eventuele vijand uit het oosten weerstand te bieden. Veel van de nu reeds
aangemelde reünisten zijn van die tijd. Een spannende tijd, maar ik ben ervan overtuigd dat
het ook zeker een mooie tijd was, in ieder geval voor het gros van de Trakehners van toen.
Het boekwerk heeft zijn huidige vorm gekregen door de inzet van de gehele reüniecommissie, maar
was alleen mogelijk omdat u uw fotomateriaal en anekdotes uit die tijd met ons wilde delen. Wij
willen dan ook iedereen die op een of andere wijze heeft bijgedragen aan dit resultaat hartelijk
danken. Deze inleiding is te kort om iedereen met naam en toenaam te noemen. Bij sommige
verhalen in dit boek wordt de schrijver benoemd, maar dat kan niet bij alle bijdragen. Neem alleen al
het personeelsoverzicht, initieel door Hans gemaakt maar aangevuld door anderen zoals
bijvoorbeeld Jack van Egmond, Mike Helms, Hans Oesterholt en Johann Breukelman. Onze zestigste
geboortedag vieren we met herinneringen. Laat dit boekje daar een instrument voor zijn. Het is zeker
geen vervanger van onze echte reünie. Deze houdt u nog te goed. Zodra de Coronaseinen weer op
groen staan wordt de nieuwe reüniedatum met u gedeeld. Dat is het tijdstip waarop wij elkaar weer
kunnen ontmoeten en waarop we elkaar weer kunnen vermaken met anekdotes en sterke verhalen
uit ONZE tijd bij het enige echte Trakehnerbataljon; het 103e Verkenningsbataljon!
BOREEL!
Namens de reüniecommissie wensen wij, de redactiecommissie, u veel leesplezier.
Fred Kerkhof; samenstelling en tekst. Hans Kuijpers; foto’s, opmaak, tekst en personeelsoverzicht.
Koos Oosterhoff; correcties.
5
׉	 7cassandra://hZfmg4e7MGr7otbCCeqHn-MXIz8EKtEQLzuhCapm7wsT`̵ aQӥpXJӔ\׉E
ZVoorwoord eerste commandant 103 Verkenningsbataljon
Ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van het 103 Verkenningsbataljon in 1986 schreef
de eerste commandant van het bataljon, de majoor J. L. M. van den Bergh een voorwoord
in het toen uitgebrachte jubileumboekje “Contact Wacht Uit”. De majoor is in 2011 in de
rang van kolonel b.d. overleden. Onderstaand voorwoord is uit genoemd jubileumboek
overgenomen.
TRAKEHNERS!
25 jaar later …. 15 juni 1986. Eind 1960 gaf C-1 LK, lgen Gips,
na sterk aandringen van de C-lichte Brigade, de toenmalige
kolonel der Cavalerie, J. A. C. Bartels, opdracht tot het
formeren van een tweede Verkenningsbataljon. Reeds lang
had C-lichte Brigade daarvoor krachtig gepleit, teneinde in
voorste lijn van 1 LK een slagvaardige, zeer mobiele en snel
inzetbare eenheid te hebben onder meer bestaande uit twee
Verkenningsbataljons, een Tankbataljon, een Geniebataljon,
drie compagnieën Commandotroepen en onder operationeel
bevel een groep lichte vliegtuigen.
De geboortedag van het bataljon werd 15 juni 1961. De naam:
103 Verkenningsbataljon.
Schuilnaam: Trakehner.
Het werd een goed bataljon, hetgeen onder meer moge blijken uit de tevredenheidsbetuiging van
Commandant 1 LK, de dato 5 januari 1962, waaruit ik citeer: “Dat ik reeds voor het einde van het jaar
1961 aan 103 Verkbat een moeilijke operationele taak kon toevertrouwen, in de overtuiging dat,
indien het nodig zou zijn, deze taak naar behoren zou worden uitgevoerd” (einde citaat).
Welnu, dat stelde C-1 LK toen 103 Verkbat zijn opdracht uitvoerde in Hohne, tijdens de met spanning
geladen “Berlijn crisis”. Dit mooie resultaat was te danken aan de enthousiaste en grote inzet van
allen. Van verkenner, tankchauffeur en tirailleur tot EC, van monteur tot staffunctionaris, kortom van
iedereen. Inzet en deskundigheid en heel spontaan trouw-aan-het-bataljon en aan elkaar. Zo is het
25 jaar gebleven, zo is het goed! Immers, trouw kan niet wijzigen, kan nooit meedoen, ook niet
schoorvoetend, aan normverlaging of –vervaging. Trouw blijft zoals in het eerste uur.
DAAR HEBBEN ALLE TRAKEHNERS 25 JAAR VOOR GEWAAKT.
Er ontstond, wellicht onbewust, een sterke band, die het bataljon kenmerkte en die 25 jaar bestendig
bleek, ook onder moeilijke omstandigheden. Herdenken wij in die geest ook de kameraden die ons
ontvielen, wetend dat hun inzet ons mede inspireerde. Moge het alle TRAKEHNERS, huidige en
toekomstige, gegeven zijn op dezelfde wijze voort te gaan. Ik wens u allen van harte geluk met deze
25-jarige verjaardag.
J. L. M. van den Bergh.
Majoor J. L. M. van den Bergh was de eerste Commandant 103 van 15-06-1961 tot 01-02-1962.
6
׉	 7cassandra://_IcntsgLO_3nJARlXfpfe5knW8ymoAnCbbvtQJlnoz89`̵ aQӥpXJӔ]aQӥpXJӔ\{בCט   {u׉׉	 7cassandra://oesimhIxHN725bx9V5eqAfjAztq9V7afqxS8txXbgUI `׉	 7cassandra://X2m_b6XFVTJTup6JYaPW4RcGmo1sui_mNlaiOMOwu9M{`S׉	 7cassandra://66epzoOnLiAozi_4s8BhBvL0aor63FqCpTEYrIj75XQ$m`̵ ׉	 7cassandra://9Y_ErwwKy3pYa8ONgChOqEj-mIzMYaX-zfz9DVDfM2U .͠aQԥpXJӕט  {u׉׉	 7cassandra://rDrsFDHiAtgSS4CZSN791UrajOv0uD-bOLB_LjCaDw0 U` ׉	 7cassandra://xicY5q5XcbI2hW1zVr1fx_QoQhjhSDTi-0hvQVjv498N`S׉	 7cassandra://I6nb4IcJ1-2_44GCv4nurhV57YgG38e0JnfC87N2TQsh`̵ ׉	 7cassandra://5BIyLiOyTEplRndEGz4K8CSy0GzkShr4zUU44uwefkQ͵͠aQԥpXJӕ׉EPeriode van de Koude OorlogPERIODE VAN DE KOUDE OORLOG
7
׉	 7cassandra://66epzoOnLiAozi_4s8BhBvL0aor63FqCpTEYrIj75XQ$m`̵ aQӥpXJӔ^׉EInleiding en context
In de jaren zeventig op het hoogtepunt van de Koude Oorlog had Nederland bijna 1.000 tanks. Zij
vormden de ruggengraat van de krijgsmacht. Met het vallen van de Berlijnse Muur op 9 november
1989 en het daaropvolgende uiteenvallen van de Sovjet-Unie en het Warschaupact verviel de
belangrijkste dreiging. Vanaf dat moment nam het aantal tanks snel af.
In 2010 had Nederland nog 116 Leopard 2A6-gevechtstanks, waarvan er 60 nog in gebruik waren. De
overige waren opgeslagen.
In dat jaar werden omvangrijke bezuinigingen doorgevoerd. Na nog een verdere verlaging van het
budget, werd in april 2011 het einde van de laatste 2 tankbataljons aangekondigd. Slechts enkele
weken later, op 18 mei 2011, klonk het laatste schot van een Nederlandse Leopard-tank op het
militaire schietterrein Bergen-Hohne in Duitsland.
De krijgsmacht is sinds het einde van de Koude Oorlog enorm veranderd. Niet alleen werd de
dienstplicht opgeschort, ook de taakstelling veranderde. Van een leger dat in het hart van Europa
een oorlog met het Warschaupact moest kunnen uitvechten, werd het omgebouwd naar een
kleinere, maar flexibele krijgsmacht die in nauwe samenwerking met andere (NAVO) landen missies
moest kunnen uitvoeren in alle delen van de wereld.
Dat is duidelijk zichtbaar als je kijkt naar het aantal militairen van onze krijgsmacht. In 1990 bestond
deze nog uit 261.000 manschappen, waarvan bijna 60.000 beroepsmilitairen. Op het moment van
schrijven zijn dit er nog maar 46.900 beroepsmilitairen.
Een kleinere en mobielere krijgsmacht
Dat de organisatie is omgevormd zie je vooral terug in het type en aantallen gevechtsmaterieel. Waar
we ooit een verdedigingsleger hadden, hebben we nu een leger dat ingezet moet kunnen worden bij
internationale missies. De landmacht is om die reden volledig uitgekleed, en de omvang van
het materieel bij de luchtmacht is in verhouding groter geworden. Zo zijn alle tanks en driekwart van
de pantservoertuigen en artillerie sinds 1990 afgeschreven of verkocht.
8
׉	 7cassandra://I6nb4IcJ1-2_44GCv4nurhV57YgG38e0JnfC87N2TQsh`̵ aQӥpXJӔ_aQӥpXJӔ^{בCט   {u׉׉	 7cassandra://9C4oxLI-XOnKLmTI0b-5J3WwRigMWi-gUYHUMUe7TLY L` ׉	 7cassandra://Rpsay9EiPg1cPAA83urSNfo5nJ8O48Z4PMnGSWaXXR8o`S׉	 7cassandra://CKdw-VTOIi8R8DazKrh1K2f8NsbDC-IGRRUIT3T1s6ED`̵ ׉	 7cassandra://TRTTnLBN-GNUNAJMPX933eSmnO1HGlji3W4YOv6GAj4 r͠aQԥpXJӕט  {u׉׉	 7cassandra://IN2_-iKfMPGE1rDFqz-WM8L9NLqYzeFYhntylqv0b4Q `׉	 7cassandra://wLbUzpnmRhCLiUuS7KOvzLqw9UWc9fu2Gpk0meAO7Jwj`S׉	 7cassandra://BN9icDPa8CKa_F5BVMeGakLfRPg-ypToUrG5hkvx5U0`̵ ׉	 7cassandra://i7LVqHGdlG-rKA-oMTip8h7EG7HqtyHs_ds-zKw4bVE 	͠aQեpXJӕ׉EKracht VerkenningsbataljonDe kracht van een verkenningsbataljon
Cavalerie-verkenningseenheden zijn de ogen en oren van de hoofdmacht. Het doel van de
beveiligende en verkennende opdrachten is:
a. De hoofdmacht te vrijwaren van vijandelijke verrassingsaanvallen over de grond;
b. De commandant van de hoofdmacht voldoende tijd en ruimte te geven voor het nemen van
tegenmaatregelen.
Verkenners verzamelen gegevens over de vijand, eigen troepen, terrein, weersgesteldheid en alles
wat verder van waarde zou kunnen zijn. Het verkennen geschiedt niet alleen met behulp van de
eigen middelen zoals de inzet van de verkenningsvoertuigen en radar, maar men kan zich daarbij ook
laten ondersteunen door helikopters en drones. Verder verkent men niet alleen door vóór een
opmarcherende eenheid uit te gaan, maar het bataljon kan ook ingezet worden in het achtergebied
van een eenheid die verdedigt. Het bewaken van een terreinstrook of het beveiligen van een object
valt ook onder de taken van een verkenningseenheid.
Als de vijand zich elektronisch stilhoudt, door bijvoorbeeld een langdurige radiostilte, levert dit voor
een Elektronische Oorlogsvoeringeenheid (EOV) geen informatie op. Ook de waarnemingsposten van
104 waarnemings- en verkenningscompagnie zijn stationair en kunnen een bewegende vijand op het
gevechtsveld niet blijven volgen. Luchtfoto's geven een prima momentopname, maar vertellen niet
hoe de situatie ter plaatse een uur later is.
Heli's zijn erg kwetsbaar en niet altijd ’s nachts of bij verminderd zicht inzetbaar. Datzelfde geldt ook
voor drones. Informatie van de eenheden in voorste lijn bevat weinig ruimtelijke diepte, zij kijken
tegen de voorste vijandelijke eenheden aan en niet daarachter.
Door al die tekortkomingen was de inzet van verkenningsvliegtuigen als aanvulling op de
grondverkenningen in bepaalde situaties zeer gewenst. Een verkenning in de diepte over de grond
kon een riskante operatie worden zonder dat het tot het gewenste resultaat zou kunnen leiden.
103 Verkenningsbataljon kon in dat geval een beroep doen op de Groep Lichte Vliegtuigen (GPLV). In
het begin vloog deze groep nog met Piper-Cubs verkenningsvliegtuigen (zie pag. 60) en Hiller
helikopters. Vanaf 1964 werd met de Alouette III helikopter gevlogen en vanaf 1975 ook met de
Bolkow BO 105C. Eén van de squadrons uit die tijd was 298 squadron uit Soesterberg. Dit Squadron
van de Groep Lichte Vliegtuigen (GPLV)
vloog in de jaren van de Koude Oorlog
regelmatig voor 103 Verkenningsbataljon.
Eén van de bemanningsleden uit die tijd
was de Elt (Klu) b.d. P.L. Schram destijds
technisch bemanningslid van de Alouette III
en BO 105C. Hij heeft aan de samenwerking
met het eigenzinnige, en daardoor
bijzondere, 103 Verkenningsbataljon nog
wel warme herinneringen. Hier volgt zijn
eerste indruk gevolgd door een kijkje in de
wereld van helikoptervliegers:
“Binnen ons squadron stond het 103 Verkenningsbataljon bekend omdat het, als een van de weinige
KL-onderdelen, zinvolle opdrachten had voor de helikopter community. De bij het squadron
ingedeelde cavalerie-LSO’s speelden daarin zeker een rol van betekenis.
De wisselwerking tussen de beide onderdelen, het 103e en het 298 squadron was ondanks grote
cultuurverschillen, ronduit goed te noemen”.
9
׉	 7cassandra://CKdw-VTOIi8R8DazKrh1K2f8NsbDC-IGRRUIT3T1s6ED`̵ aQӥpXJӔ`׉E
Een anekdote ter illustratie:
“Voor de oefening Wildbaan in 1977 was
onze ondersteuning middels
luchtverkenningen weer aangevraagd. De
zojuist gelande bemanning van de Alouette
III meldde zich bij de Sectie 3, en werd
daarna door een ritmeester begeleid naar de
officiersmess te velde. In schril contrast met
wat wij als luchtmachters gewend waren
tijdens oefeningen, zagen wij met enige
verbazing de voor de lunch ingerichte
legertent. De tafels waren gedekt met witte
lakens en tafelzilver. Er werd bediend door
hofmeesters in smetteloos witte jasjes! Nog
maar net naar onze plaats geleid en nog niet
bekomen van deze indrukken, meldde zich
een huzaar bij de ritmeester.
De officiersmess bij oefeningen; elnt Hans Bosch en
ritm Renie Meeder in een alleen door officieren van
103 gepermitteerde zwarte trui. (Eveneens gold dat
voor de buitenmodel buitenjas)
De huzaar wachtte niet buiten de officierstent, maar ging naar binnen en vroeg toestemming om de
ritmeester te mogen spreken. Nadat de officier hem daarvoor enigszins geïrriteerd toestemming gaf,
vervolgde de huzaar: “Excuses ritmeester dat ik de conversatie tussen u en uw gasten moet
onderbreken maar uw tent staat in brand!”
Dat zou bij de luchtmacht heel anders zijn gegaan. De brand
bleek overigens veroorzaakt door een niet goed bevestigde
kachelpijpplaat, waardoor het tentdoek vlam had gevat. Of
dat het gevolg was van de downwash van de landende
helikopter in de nabijheid is niet bekend”.
(downwash: hevige neerwaartse wind veroorzaakt door de
rotorbladen van een heli)
Deze huzaren troffen geen blaam aan de tentbrand, zij
hadden de kachelpijpen goed schoongemaakt
De Elt (Klu) b.d. Schram vervolgt zijn relaas: “Het vliegen in het toegewezen verdedigingsgebied van
het legerkorps was voor beroepsmensen, jarenlang in dezelfde functie, nauwelijks nog een uitdaging.
Steeds dezelfde oefenlocaties, dezelfde opstellingen, dezelfde tactische manoeuvres en dezelfde
bruggen verkennen. Op een gegeven moment had je dat wel gezien.
Die eentonigheid werd onderbroken als je bij hoge uitzondering en met speciale toestemming van- en
onder begeleiding door de Bundesgrenzschutz (BGS), mocht vliegen in de Air Defense Indetificaton
Zone (ADIZ). Dit was binnen de laatste 5 Nautische Mijl (5 NM = 9,26 km) zone tot de daadwerkelijke
grens!
Het ‘oog in oog staan’ met de ‘andere kant’ bleef indruk maken, want bewegingen aan de oostzijde
van het hek waren er altijd.
Vanaf de waarnemingstorens was duidelijk te zien hoe Oost-Duitse militairen met verrekijkers en
telefoons in de weer waren om onze vliegbewegingen door te geven. Als een vlucht langs de grens
lang aanhield, dan verscheen er vaak aan de andere kant een Hoplite of Hip welke dan “escorterend”
op afstand meevloog.
10
׉	 7cassandra://BN9icDPa8CKa_F5BVMeGakLfRPg-ypToUrG5hkvx5U0`̵ aQӥpXJӔaaQӥpXJӔ`{בCט   {u׉׉	 7cassandra://9cWyCWMsa4S9bjV7tqDBwN3nvK9aNAcJWA5em19Igm4 %`׉	 7cassandra://zrVcSHXwBHc3dvBZc4ViCAU8xncLcU9t5Uf7r17g4R8i`S׉	 7cassandra://Huw80B0TM50utxLZ6_WIAXtSwna54St4xrSzEh8gtq4T`̵ ׉	 7cassandra://UCMfe5Pn4Ic0dZRAMMmGNzzAv6k36tLhGlAUDTNQLYg x͠aQեpXJӕט  {u׉׉	 7cassandra://4wXtxWjZv3TAlPvhEKSL5IV4stgb7o5EgzKzvmZGz_8 -` ׉	 7cassandra://xoBbl_0F6aCjXOTfTTgBdYI2oAprvfjEloLQ7JdIHago`S׉	 7cassandra://h3FFjcZcb_pC6y77yzV6zXOgkyeO03B3l9TrEg6uUx8`̵ ׉	 7cassandra://sX0MbYfaVyIWQdUmrUBu9tSqaVK1fnvtB1kTVhOBa4A͂H͠aQեpXJӕ֑נaQեpXJӕԁ SV9׉H Bhttps://nl.wikipedia.org/wiki/Bondsrepubliek_Duitsland_(1949-1990)Gׁׁr׉EVerkennen vanuit de lucht	Dergelijke vluchten werden altijd begeleid
door, zoals op de afgebeelde foto, de
Bundesgrenzschutz (BGS). Soms gebeurde dat
met hun eigen Alouette II, maar meestal met
een van de BGS-vliegers aan boord van de
KLu-helikopter”.
27 augustus 1981: Vlucht langs de grens
(Z.O. van Uelzen) onder begeleiding van een
Alouette II van de Bundesgrenzschutz
De Bundesgrenzschutz (BGS) werd in 1951 opgericht voordat de Bondsrepubliek Duitsland
toestemming had om in 1955 een leger op te richten. De BGS werd opgezet als een paramilitaire
organisatie die de bewaking van de grenzen als belangrijkste opdracht had. De BGS patrouilleerde op
het land, het water en vanuit de lucht en voerde ook personen- en documentencontroles uit bij de
grensovergangen. In juli 2005 is de naam BGS veranderd Bundespolizei.
Veel officieren en onderofficieren van 103 Verkbat uit die tijd mochten gebruik maken van de heli om
bijvoorbeeld een brugverkenning uit te voeren of om vanuit een helikopterview het al dan niet
slagen van een tactische manoeuvre gade te
slaan. Het verkennen uit de lucht vereiste wel
gewenning. Zo moest, in tegenstelling tot het
kaartlezen in het voertuig, de kaart regelmatig
worden meegedraaid. Door de snelheid moest je
je ook op andere punten oriënteren dan bij
verkenningen over de grond.
Het zicht van de bemanning vanuit de cockpit
van de Alouette III tijdens een verkenningsvlucht
De piloten waren echte waaghalzen en haalden
alles uit de kast en hun kist. Soms scherend door
ogenschijnlijke smalle brandgangen in boscomplexen, dan weer op dertig centimeter boven het
water van het Elbe-Seitenkanaal, waarbij ook vaak de onderzijde (!) van de brug werd bekeken.
Verkennen met de heli was niet altijd een pretje. Na zo’n 15 minuten begon de maag bij sommige
“meevliegers” van ons bataljon al wat te protesteren. Het was dan ook niet verwonderlijk dat na zo’n
toch wel spectaculaire vlucht sommigen letterlijk en figuurlijk kotsmisselijk en lijkbleek uit de heli
stapten.
Luchtverkenningen waren echt een aanvulling op de grondgebonden verkenningen. De helikopters
en hun bemanningen waren dan ook
een graag geziene gast bij ons
bataljon.
Verkenningseenheden konden (en
kunnen ze nu nog steeds) in het front
van de eigen troepen klok rond
verkenningen uitvoeren, een
onderkende vijand onder waarneming
houden. Ook bij nacht, bij verminderd
zicht en als de vijand zich verplaatste.
Een verkenner bezig met een flankverkenning
11
׉	 7cassandra://Huw80B0TM50utxLZ6_WIAXtSwna54St4xrSzEh8gtq4T`̵ aQӥpXJӔc׉E:Verkenners konden een doorgebroken vijand opzoeken, deze onder waarneming houden en verdere
opmarswegen verkennen. Maar ook konden ze die terreindelen bewaken waar geen andere eigen
gevechtseenheden optraden.
Had een verkenningseenheid voldoende gevechtskracht dan kon zij ook beveiligen of tijdelijk als
tank- of pantser-infanterie-eenheid optreden. De eenheid beschikte immers over alle daarvoor
benodigde middelen zoals tanks, mortieren, zware mitrailleurs en antitankwapens.
Verkenningseenheden waren snel, beweeglijk, terreinvaardig en hadden een flexibele organisatie. Zij
beschikten over goede waarnemings- en verbindingsmiddelen. Ze waren goed opgeleid en bovendien
hadden zij voor de beschreven taken een “verkenners” mentaliteit ontwikkeld.
Tot dusver is er vooral gesproken over het verkennen en de middelen die daarvoor ter beschikking
stonden en slechts summier over de capaciteit aan gevechtskracht die een verkenningseenheid kon
ontwikkelen en de mogelijke verdere vergroting daarvan door gevechtsondersteuning. Onderstaand
wordt verder ingegaan op die gevechtskracht.
Een verkenningsbataljon was wel enig in zijn soort, het was de enige eenheid in het Nederlandse
leger, dat alle facetten van een gevechtsbrigade in zich had. Dat was zelfs doorgetrokken tot op het
pelotonsniveau. De gevechtskracht van een brigade, de pantserinfanterie- en de tankbataljons
werden op het laagste niveau vertegenwoordigd door de tirailleurgroepen en de tanksecties. De
gevechtsondersteuning, dus de artillerie en de genie-eenheden, zag men terug bij de mortieren en
ook weer bij de tirailleurs met hun springmiddelen, mijnen en mijndetectors.
De brigadestaf was vergelijkbaar met de commandoposten op pelotons-, eskadrons- of
bataljonsniveau. De logistieke eenheden waren wat betreft Klasse I t/m Klasse V ook op
eskadronsniveau aanwezig. Uiteraard was het onmogelijk om alle brigademiddelen op
bataljonsniveau in eigen huis te hebben. Sommige waren gewoon niet op ieder niveau aanwezig. Dat
kon zijn vanwege de beschikbare hoeveelheid, maar soms ook door de niet aanwezige specifieke
deskundigheid. Dat probleem werd opgelost door deze middelen onder bevel of onder operationeel
bevel te stellen.
De vuuraanvraag
Ieder eskadron had de beschikking over een
artilleriewaarnemer. Weliswaar fungeerden de eigen
voertuigcommandanten als gelegenheidswaarnemer (zij
vroegen mortier- of artillerievuur aan). Maar de
artilleriewaarnemer kon ook zelf naar het zwaartepunt
om de prioriteitsvuren aan te geven of hij vertaalde de
vuuraanvragen van de voertuigcommandanten naar
directe vuuraanvragen bij de naast hogere artillerieeenheid.
Verder
werd ook vaak een Forward Air Control (FAC) eenheid onder bevel gesteld. Deze was in staat,
hoewel onze voertuigcommandanten dat ook min of meer beheersten, directe luchtsteun aan te
vragen. Een voorbeeld daarvan was het Britse Laser Target Designator team (zie pagina 21). Deze had
in oorlogstijd een specifieke taak; het vernietigen van de brug bij Lauenburg. Bovendien beschikte
een FAC-team over de mogelijkheid om ruimere directe luchtsteun aan te vragen.
Die steun kon noodzakelijk zijn om het gevecht af te kunnen breken bij een grote vijandelijke
doorbraak of om grote hoeveelheden vijandelijke voertuigen aan te kunnen vallen. Bij deze vorm van
luchtsteun lagen vijandelijke- en eigen troepen dicht bij elkaar (Close Air Support (CAS)).
12
׉	 7cassandra://h3FFjcZcb_pC6y77yzV6zXOgkyeO03B3l9TrEg6uUx8`̵ aQӥpXJӔdaQӥpXJӔc{בCט   {u׉׉	 7cassandra://6wacbn4iA2XmCwVenfTDsrrhnCG0t8tlm9PzIxLx8wY g`׉	 7cassandra://wErboZLSIC6HVrOkTy1PSe4LxKVuVwRBtu3pEZNltrUk`S׉	 7cassandra://SWf1oK0YUj5EGhFlmMSeKM-UqGGlBc6UDypkSd4c_IA6`̵ ׉	 7cassandra://ycaCODwjW_3_0DTJZeF5pYQM8xgCC3OfcQMNSiqcuqU ͠aQ֥pXJӕט  {u׉׉	 7cassandra://VwkQkTMy7Rk5DP3YwS_O8JY0d6LyZBL7_OUlyTZKOMw f`׉	 7cassandra://6XCT3CpeLHZcwWhQi9ymwa0WLx-lT92PA6orzkKZE7ce`S׉	 7cassandra://cQhheXzOkFRt904GYACyO1Ry3sEeEjr26wTCXvmBTDYD`̵ ׉	 7cassandra://EVpE2xtXde3I8yL7Tih2moIJJlt1t0uCIwfGmrOq5eE 
͠aQ֥pXJӕ׉EOpenhouden van bruggen
Door de oranje of paarse
gronddoeken, uit de
gronddoekenset, boven op het
voertuig te leggen, werd
aangeven waar zich de Voorste
Lijn Eigen Troepen (VLET)
bevond.
De gevraagde luchtsteun kon
geleverd worden door
gevechtsvliegtuigen van onze
eigen Koninklijke Luchtmacht,
toentertijd de Northrop NF5, de F104 Starfighter of later de F16, of door jagers van bevriende
mogendheden. Vooral de inzet van de US A10 Warthog Thunderbolt, het zogenaamde “vliegende
kruis” maakte op oefeningen altijd indruk. Met zijn vuurmogelijkheden, zijn enorme hoeveelheid
bewapening en zijn bewegelijkheid en bepantsering werd dit type ook wel de vliegende tank of
tankkiller genoemd.
Tijdens de talrijke oefeningen werd ook het openhouden van bruggen beoefend. De commandant,
meestal een wachtmeester, kreeg dan papieren in 3-voud overhandigd die waren ondertekend door
een hogere bevoegde commandant. Bij een voorwaartse doorschrijding of een terugtocht van eigen
troepen kon door die bevelvoerende eenheidscommandant eventueel opdracht worden gegeven de
brug op te blazen. Hij moest dan wel beschikken over een duplicaat van de al eerder verstrekte
papieren aan de commandant die belast was met het openhouden van de brug. Zo kwam het tijdens
oefening wel eens tot een verhitte discussie omdat de commandant van zo’n terugtrekkende
eenheid, niet beschikte over de benodigde papieren. Het resultaat was dan dat de al ondermijnde
brug niet werd gesprongen. Een gesprongen brug werd bij oefeningen voorzien van een rood kruis,
niet hinderlijk voor het burgerverkeer.
Gevechtsondersteuning ging
verder dan alleen luchtsteun,
ook genie-eenheden werden
vaak onder bevel gesteld.
Onze tirailleurs waren prima
in staat om een brug te
ondermijnen of om met
springmiddelen een hindernis
op te werpen of een
verhakking te maken. Maar bij
grotere objecten of
oppervlaktes kon men
geniesteun goed gebruiken. Overigens ook bij het opsporen en vernietigen van vijandelijke mijnen en
valstrikken. Ook heden ten dage is het de genie die bij operaties de zogenaamde IED’s of
bermbommen buiten werking stelt. De genie is nu nog steeds bij uitstek de eenheid die zorgt dat
verplaatsing van eigen troepen mogelijk wordt of dat de vijand die mobiliteit wordt ontzegd. Om
verplaatsingen te kunnen waarborgen werd vaak een brugleggende tank onder bevel gesteld en ook
ingezet. Ook al waren onze voertuigen vanaf de invoering van de M113 amfibisch, niet alle watertjes
leenden zich voor een amfibische operatie. Het kunnen leggen van een brug met een effectieve
lengte van 22 meter, op een plaats waar de vijand het niet verwachtte, kon soms het verschil maken
tussen winnen of verliezen. Ook de mogelijkheid om zo een terugtochtweg te kunnen garanderen gaf
ook weer een extra voordeel.
13
׉	 7cassandra://SWf1oK0YUj5EGhFlmMSeKM-UqGGlBc6UDypkSd4c_IA6`̵ aQӥpXJӔe׉EuEen Leopard 1 maakt even een
‘verhakking’ ten behoeve van het
verkrijgen van een beter
schootsveld (Of vroeg een boer
hierom?)
Het personeel maakte dat het
verkenningsbataljon echt anders
was dan andere eenheden. Dat
gold zowel voor de verkenner als
voor de lader, de mortierist en de
tirailleur.
De voertuigcommandant was verantwoordelijk voor het juist uitvoeren van de aangeleerde drills en
vaardigheden en was daar ook op geselecteerd. Er werd van hem verwacht dat hij leiding kon geven,
en dat hij beschikte over enig technisch inzicht wat weer van pas kwam bij het onderhoud aan het
voertuig. Verder moest hij kennis hebben van alle tot hem beschikking staande wapensystemen, van
uzi tot boordkanon of .50 mitrailleur, van Fal tot de kist met springmiddelen en van pistool tot
mortier.
Van hem werd ook verwacht dat hij kon kaartlezen, de radio kon bedienen en in voorkomend geval
een chemische of nucleaire verkenning kon uitvoeren. Bij het verkennend optreden moest hij de
vijandelijke voertuigen kunnen benoemen en in staat zijn met een klein team, ver van eigen troepen,
solitair op te kunnen treden.
Van hem werd verwacht dat hij vooral bij het waarnemen zijn zintuigen, zoals het zien en horen, kon
inzetten maar ook dat hij op zijn intuïtie kon vertrouwen. Sommige voertuigcommandanten hadden
de meeste vaardigheden al van huis uit. Bij anderen werd het tijdens oefeningen aangeleerd.
Waarschijnlijk gaan de gedachten bij deze opsommingen uit naar een verkenner, maar zonder een
tank- of mortierbakcommandant te kort te doen, wat te denken van een tirailleurcommandant die,
daarnaast ook nog eens tien huzaren moest leiden?
Om het geheugen op te frissen volgt onderstaand een deel van de werkzaamheden van de
commandant van een verkenningsvoertuig bij een uitrukkende dienst. Onder zijn leiding werd het
voertuig bepakt en gezakt.
Het bepakken van de voertuigen voor de legeringsgebouwen
14
׉	 7cassandra://cQhheXzOkFRt904GYACyO1Ry3sEeEjr26wTCXvmBTDYD`̵ aQӥpXJӔfaQӥpXJӔe{בCט   {u׉׉	 7cassandra://DgHLsNkbWSK6lILkFNfM8INJlqbZcxmko2KLYRZC9Qo )`׉	 7cassandra://IRxuRqnPFzFCIymRO0JBKKtpbqMPbhMUOnH2IzmkX4chI`S׉	 7cassandra://XePVOdWZQ4TQWoRVfdWOD5QviiHXAxRbuGTi_JkJR44`̵ ׉	 7cassandra://m3SXs0_WUNE-Awv5H8-W9FCbiHgaBEQeB8au1XVU63g _t͠aQ֥pXJӕט  {u׉׉	 7cassandra://ml9Ao9nU8p338ADt9QE0BE2-wqUDPECF8nToAX3Kiqk W`׉	 7cassandra://lZgT_4Eu8pwqMZWZYUabWCEnhmFIzN4HenmjARCuVdUwp`S׉	 7cassandra://yn5_lh26TWS3zhNHvLBev3RJpLc5GWacrCAda2bW96k n`̵ ׉	 7cassandra://XD1EkRJT5e56eUYXgo5pRkKhCMnz6PbTRgBiC5DkhL4͠aQץpXJӕ׉EUitrukkende dienstFHet eerste appel werd uitgevoerd en daarop volgde de controle op de
aanwezigheid van de waarnemingsmiddelen, de voorgeschreven PSU,
voldoende water en brandstof voor tenminste 72 uur, de eventueel
mee te voeren (oefen)munitie en wat dies meer zij. Verder werd de
werking van de radio en intercom, het boordwapen en overige wapens
getest. Ook werd aandacht geschonken aan het deugdelijk bevestigen
van de eventueel mee te voeren rijcamouflage.
Onder andere werd de twintigmaal kijker onder handbereik gelegd, de
veldkijker 6X30 of 7X50 veldkijker ging om de nek en het Askania
kompas ging aan de koppel. Daarna werd het tijd voor het waarschuwingsbevel.
Hiervoor gebruikte men het ezelsbruggetje KVPOG.
De K van komende actie, de V van verbindingen
(frequenties bijv.) en verzorging (Klasse I, III en V),
de P van plaats en tijd bevelsuitgifte. De laatste
twee, de O van onderbevelstelling en de G, graad
van gereedheid werden niet altijd gebruikt.
De volgende stap was het bevel. Deze ging van hoog
naar laag. Het begon met een NATO-standaardbevel
zoals vermeld op de IK 2-17 en werd op
voertuigniveau door de voertuigcommandant
vertaald naar een bruikbaar bevel voor hemzelf en
zijn bemanning.
Hiervoor gebruikte men het ezelsbruggetje OTVEM.
Het bevel werd opgebouwd uit: de O van opdracht,
de T van terrein, de V van vijand, de E van eigen
beschikbare middelen en de M van mogelijke wijze
van optreden. De T van terrein werd aan de hand
van de kaart, maar ook aan de hand van het terrein
zelf verder geanalyseerd.
Dit ezelsbruggetje wijzigde in de loop van de tijd van
naam, maar de laatst gebruikte vormen waren Bep Wast Vlug Haar Nylons of Henk Naait Beppie
Water Vlug. De H stond voor natuurlijke of kunstmatige Hindernissen, de N voor Naderings- of
terugtochtwegen, de B voor Beheersende of belangrijke terreindelen, de W voor
Waarnemingsmogelijkheden en
schootsvelden en de V als laatste stond
voor Vuur en zichtdekking. Op deze wijze
werd het bevel opgebouwd, maar het
laatste werd door de
voertuigcommandant ook constant
gemonitord tijdens de opdracht.
Elementaire benodigdheden van de
voertuigcommandant
15
׉	 7cassandra://XePVOdWZQ4TQWoRVfdWOD5QviiHXAxRbuGTi_JkJR44`̵ aQӥpXJӔg׉EVervolgens werd door hem de kaart ingetekend. Op oleaatplastic d.m.v. glaspotloden of watervaste
viltstiften. Velen beschikten over een zelf gemaakt aantekenboekje (boekje pienter) met daarin de
noodzakelijke informatie zoals bijvoorbeeld tactische tekens. Meestal werd hem maar weinig tijd
gegund om zich goed op de kaart te kunnen concentreren
en oriënteren. Daarom werd in de ogen van de
voertuigcommandant het bevel tot verplaatsing altijd te
vroeg gegeven.
Vaak moest er verplaatst worden door ontoegankelijk
terrein. Hierbij was het van belang om dit ongezien voor
een mogelijke vijand te doen. “Panzer geht wo Wasser
fliesst” is het credo dat onze Duitse vrienden hanteren. Bij
ons heette dat “Zien zonder gezien te worden”.
Kaartlezen was essentieel. Maar ook het “lezen” van het terrein en de omgeving.
Helaas sprak niet iedereen vloeiend Duits. Het kwam dan ook regelmatig voor dat
er werd gemeld bij het oord “Streugut” te staan (bordje betreft locatie Strooizout).
Aangekomen in de opstelling werd er gecamoufleerd. Indien er geen radiostilte was verordonneerd,
werd de locatie over de radio doorgegeven aan de naast hogere commandant. Ook het melden van
de vijand diende z.s.m. per radio plaats te vinden. Voor het zenden van berichten werd gebruik
gemaakt van een vaste volgorde. De radioberichten dienden kort en bondig te zijn. Het bericht ging
dan in de volgorde Wie, Wat, Waar, Wanneer, Hoe en Wat doe ik zelf. Het bericht werd vaak
voorafgegaan door het bericht: ‘Romeo hier Bravo contact wacht uit’. Hierna volgde de melding:
• Romeo hier Bravo (wie), Tweemaal vijandelijke tank, type T-62 (wat);
• Coördinaten Foxtrot Tango 6452 8356 (waar);
•
•
•
Tijdstip 17.02 Zulu (wanneer);
Verplaatsen zich in westelijke richting over de doorgaande weg (hoe);
Ik blijf waarnemen (wat doe ik zelf) over.
Ter herinnering: Romeo; hogere commandant, pelotons- eskadrons- of
bataljonscommandant, Alfa, Bravo, Charlie en Delta; de 4
verkenningsvoertuigen, Echo en Foxtrot; de 2 tanks, Golf de tirailleurbak
en Hotel de mortierbak.
Het NATO-spelalfabet
Het was zaak om de vijandelijke voertuigen in het zicht te houden en
natuurlijk steeds zien zonder gezien te worden. Indien men toch door de vijand waargenomen was
en onder vijandelijk vuur kwam te liggen werd eventueel de rookbuslanceerinrichting en het
boordwapen gebruikt om onder dekking hiervan dit ongewenste gevechtscontact af te breken.
Het was van essentieel belang dat de gehele bemanning goed samen werkte. Het ging om het snel en
veilig verplaatsen van het voertuig. Daarnaast het waarnemen en de bediening van het boordwapen
en mitrailleur en het meldden via de radio over de plaats van het vuurcontact en met welke
middelen waren op zo’n moment essentieel. De bemanning werd hierin tijdens oefeningen getraind
want een goed samenspel en een goede teamgeest waren van levensbelang.
Het verkenningsbataljon was uniek en het personeel maakte het tot een unieke eenheid. Uiteraard
zijn wij “Trakehners” overtuigd van ons kunnen en de exceptionele karaktertrekken van ONS
verkenningsbataljon. Maar wij zijn uiteraard niet objectief. Dat ook anderen hoog opgaven van de
capaciteiten van ons bataljon bleek o.a. uit de uitlatingen van de commandant van de 4e Divisie,
Generaal-majoor Geert Numan, in de Militaire Spectator eind jaren zeventig.
16
׉	 7cassandra://yn5_lh26TWS3zhNHvLBev3RJpLc5GWacrCAda2bW96k n`̵ aQӥpXJӔhaQӥpXJӔg{בCט   {u׉׉	 7cassandra://69i1BBmJuImzgXB9fygiGEi58Mo-cG5yoYis6eIs8Ko v`׉	 7cassandra://4us2yqnEQ-K9apuGa8OXgxgZhWGn1owzxdQb_06JJ1gql`S׉	 7cassandra://kvBgwlRF6SB6w9lc4SJsgrH9DefGo9FuhAFDaGJURmM`̵ ׉	 7cassandra://XcvaXhyBPcdNW7zQHCLUM36jfezYzkc_ZEARj10oGTI l͠aQץpXJӕט  {u׉׉	 7cassandra://Xcf3mVCSjyYYmlslxkrK5WnNAsybaLIvsBt0tgHPpeE `׉	 7cassandra://cT1zXBWJGq12AbVpUbsVlHjSykw8EfaRDrh6vPOSHqcf`S׉	 7cassandra://s6Hp5y0aUUwtFZODLS3S7Zz0zIXeDqxdF74fAnzjwzA`̵ ׉	 7cassandra://nUM-nlHHPk1-LhRd1gHzGHeEICWMVPS27Da01Cvmf-Y }W͠aQإpXJӕנaQץpXJӕށ 9׉H https://www.facebook.com/photo.php?fbid=965891130497253&set=pcb.1627281930771941&type=3&ifg=1&__tn__=HH-R&eid=ARBoWSEZrVsjk4TDsbBrROZHIdaXc6EVif6kJ7us3ACWScPY5euAnByxYHkh1ZQAnkSaIBzzbfxOy3r6GׁׁrנaQץpXJӕ߁     9׉H https://www.facebook.com/photo.php?fbid=965891130497253&set=pcb.1627281930771941&type=3&ifg=1&__tn__=HH-R&eid=ARBoWSEZrVsjk4TDsbBrROZHIdaXc6EVif6kJ7us3ACWScPY5euAnByxYHkh1ZQAnkSaIBzzbfxOy3r6GׁׁrנaQץpXJӕ y#
9׉H https://www.facebook.com/photo.php?fbid=961612497591783&set=pcb.1621413671358767&type=3&ifg=1&__tn__=HH-R&eid=ARCsMkoES0oQxYd1w5GagSvoUYDPsMH6Bhr51I6i9GbUx_svIFH1gJO-Hwjp-T9B-PorvWVvxVb0bTN9Gׁׁr׉EVerslag van een dienstplichtigeOproep en opkomst: verslag van een dienstplichtige
Na deze inleiding volgt de roemruchte geschiedenis van het 103e Verkenningsbataljon. Maar hoe
verging het de mannen en later de vrouwen die in eerste instantie als burger het bataljon gingen
bemensen? De ervaringen van de toenmalig huzaar Jan Schuurman van lichting 71-6 en de toenmalig
kornet Martin Evers, PC 2e peloton van het Bravo Eskadron uit 1986, opgedaan gedurende hun
diensttijd bij 103 Verkenningsbataljon, worden verderop in dit boek verhaald.
Hans Smulders beschrijft hieronder, soms aangevuld door de redactie, hoe hij werd opgeroepen en
hoe hij de eerste oefening op het opleidingscentrum onderging.
Alle dienstplichtigen zullen zich
misschien deze post nog herinneren.
Ik kreeg hem, ergens in 1968, op mijn
toenmalige adres. Mijn aandacht
werd gevestigd op de aan ommezijde
van het formulier opgenomen
mededelingen. Maar ik kon geen
beroep doen op broederdienst, ik had
geen gesneuvelde vader en ook geen
gewetensbezwaren. Verder geen
uitstel van eerste oefening i.v.m.
studie, enzovoort. Kortom er zat een
keuring aan te komen!
In 1968 had ik al bericht gehad dat
ik in militaire dienst moest. In 1969 volgde de keuring in
Utrecht en enige tijd daarna de heugelijke mededeling dat
ik geschikt was om mijn militaire dienstplicht te vervullen.
1970 Begon spannend. Eerst de bevestiging dat ik was
goedgekeurd en dat ik binnen afzienbare tijd een oproep
kon verwachten. Daarna een waarschuwingsoproep. Mijn
eerste oefening zou in de week van 9 maart 1970 beginnen. En tot slot duidelijkheid. 10 maart 1970.
Amersfoort. Cavalerie!
Over die keuring nog het volgende; de keuringsarts deelde de mannen die in aanmerking kwamen
voor het vervullen van hun dienstplicht na een onderzoek conform de ‘ABHOZIS’ in. Deze letters
stonden voor: ‘A’ Algemeen, ‘B’ Bovenste ledematen, ‘H’ horen, ‘O’ Onderste ledematen, ‘Z’ Zien, ‘I’
Intelligentie en ‘S’ voor Stabiliteit.
Ieder element van de ‘ABHOZIS’ werd ingedeeld van 1 t/m 5. Hierbij stond de 1 voor uitstekend en de
5 voor slecht. Als je overal een ‘1’ voor kreeg was je geschikt voor alle wapens en dienstvakken. Bij
een ‘O-2’ werd het al moeilijk om bij de infanterie te komen maar bij de cavalerie was dat geen punt.
Bij een 4 of een 5 gingen bellen rinkelen en al helemaal bij, die soms gewenste en ook met trucjes
geveinsde, ‘S-5’ die weliswaar tot een afkeuring leidde, maar ook gevolgen zou kunnen hebben bij het
vinden van een burgerbaan.
Je hoorde in die tijd wel allerlei spookverhalen, maar 99 procent van die opgevoerde trucjes mislukten
aangezien het keuringspersoneel ook de opgevoerde trucs kende.
Op 10 maart 1970 meldde ik me, gelijk met de nodige andere leeftijdgenoten, keurig op tijd op de
daarvoor bestemde plaats bij het station in Amersfoort. Ik kreeg mijn militair paspoort uitgereikt,
nadat een van de daar werkzame soldaten 'KS' in de rechterbovenhoek had geschreven. Ik vroeg wat
‘KS’ betekende en hij antwoordde: "Dat betekent Kaderschool. Je bent de lul. Je mag twee maanden
langer dienen. Trouwens, huzaar ... jij gaat naar de Bernard!"
Daarna werden we naar ons vervoersmiddel gestuurd. Ik verwachtte geen luxe touringcar, maar wel
17
׉	 7cassandra://kvBgwlRF6SB6w9lc4SJsgrH9DefGo9FuhAFDaGJURmM`̵ aQӥpXJӔl׉E	Zeen 'dikke DAF'. Het bleek een heel oude GMC te zijn
waarmee ik tezamen met lotgenoten, naar de
Bernardkazerne werd vervoerd.
Het werd een drukke dag en de legerleider, waarvan wij
toen de rang nog niet kenden, was duidelijk bang het
dagprogramma niet in één dag afgerond te krijgen.
Vermoedelijk liet hij ons daarom sommige verplaatsingen
in looppas doen.
We moesten, eerst nog in burger, aantreden voor het
gebouw waarin de Kaderschool was gevestigd. Een of
andere hoge pief vertelde ons van alles waarvan hij dacht
dat het belangrijk was. Daarna ging het, onder begeleiding van iemand die ze ‘wachtmeester’
noemden, naar de slaapzaal, waar we een stapelbed aangewezen kregen en kennis konden maken
met ons ‘slapie’. We kregen heel veel informatie, PSU en een te klein kastje, waar we alles in moesten
zien te krijgen.
Ze hadden ook voor de rest van de dag
een leuke dagbesteding voor ons
bedacht. Daar hoorde ook een bezoek
aan de kapper bij, die toen nog niet
was afgezwaaid. Alles lekker kort,
snorren en baarden eraf. ”Mijn baard
kan er niet af. Ik heb een heel
vervelende huid. Dat gaat problemen
geven!” liet ik voorzichtig een klein
protest horen.
De begeleidende wachtmeester had
daar wel een oplossing voor want hij
liet mij ten overstaan van eenieder een
legerformulier (LF 15333) invullen,
waarmee je een verzoek kon indienen,
iets kon rapporteren of een bezoek aan
een arts kon aanvragen.
”Alles goed invullen graag … naam,
registratienummer, goed opletten dus
en … vooral niet vergeten… 2e peloton,
Kaderschool.”
Voordat ik het wist had ik het eerste
verzoekje ingevuld en ingediend en de
volgende dag kon ik met een
plaatsbewijs voor een militair, per trein
afreizen naar de huidarts in Utrecht.
Die man kon helaas niets met mijn klachten, wat tot gevolg had dat, na terugkomst in Amersfoort,
ook mijn (beginnende) baard er af moest.
De dag waarop ik me aanmeldde was helemaal goed gevuld. Zo kreeg ik onder andere een
slaapplaats aangewezen en leerde mijn slapie kennen: "Hallo, ik ben Peter", "Hallo ik ben Hans".
Verder was er de nodige administratieve rompslomp en kreeg ik natuurlijk mijn PSU. Mijn Persoonlijke
Standaard Uitrusting. Wauw, dat was wel even slikken. Zoveel overkleding, het eerste grijs, toen nog
een kort jasje, gevechtsjas en dergelijke, mijn gewone werkkleding voor de komende 18 maanden en
een slobberbroek met overal zakken.
18
׉	 7cassandra://s6Hp5y0aUUwtFZODLS3S7Zz0zIXeDqxdF74fAnzjwzA`̵ aQӥpXJӔmaQӥpXJӔl{בCט   {u׉׉	 7cassandra://6rEbYz-yKceDDDJlN7mlxMW1s95Qio15NUOYA34ABqQ `׉	 7cassandra://5eIMQQBk-Co2PmX4SujARbTkXdgZi1bWwlua05JSHOwoz`S׉	 7cassandra://O1yPH2VBz6X47N2Cy4zpaAOtO7Pduj3efY5yf1X8LZo`̵ ׉	 7cassandra://IN8qqogEY8BAx8Eglz9Ic2O_jfRYM52iDVgvNm03tng z͠aQإpXJӕט  {u׉׉	 7cassandra://WV-osq8RmMQ0QfQO0Wj5KKJaQgAIh5MgkGXH1X7T8eA }E`׉	 7cassandra://Tt-hTqrlcfbiM8r5_B7VMf0YT9G1I66ruayCZccFJC0Q`S׉	 7cassandra://mfOR0bJp-WdnAF7zmHGNqSKfkQ7uyiuHtfk-TpISTuA`̵ ׉	 7cassandra://9I8ekzuWSIepKjlxaVVR084mHysPMgMI6PmOoAxPe6A ̔͠aQإpXJӕ׉ELangs het iJzeren Gordijn9Meteen werd ons geleerd hoe we de broekspijpen met behulp van een weckring of elastiek naar
binnen toe konden oprollen. Een overall, onderkleding, waaronder korte onderbroeken met verbleekt,
uitgebeten kruis. Het was mij niet helemaal duidelijk of het nu te korte lange of te lange korte
onderbroeken waren. Ik kreeg ook enkele echt lange onderbroeken en ook een ‘gebreide’ zwembroek
die, zoals later bleek, na een duik van zijn plaats gleed. Daarbij ook nog allerlei tassen waar alles in
zou moeten kunnen, zoals een pukkel en ransel. Sokken. Dienstkistjes, waarin ik de komende tijd nog
heel wat blaren zou gaan kweken en de nodige tips om dat te voorkomen. Kortom, zoveel moois, te
veel om op te noemen. Ik kreeg, naast mijn vechtpet en helm met camouflagenet, een stuk autoband
en een pakje met verband, ook mijn zwarte baret.
Die baret was prachtig, iets om trots op te zijn, zeker als je je embleem van 'Huzaren van Boreel' erop
had aangebracht. De baret zag er in het begin nogal 'bollerig' uit, maar daar hadden ze het volgende
op gevonden! "Neem je zwarte hoofddeksel c.q. baret, maak deze goed vochtig, rol hem strak op en
leg hem 's nachts onder je matras of in de bovenste richel van de binnenkant van je PSU-kast en de
volgende ochtend weer uitrollen en 'voilà”. Inderdaad was de vorm van een LP de volgende dag
enigszins verdwenen. Dat alles moesten we uiteindelijk allemaal zelf in een te klein kastje dat naast
ons stapelbed stond proppen.
En dan heb ik het
nog niet gehad
over mijn 'Zakmes
KL' met koord!
Daar kon ik mee
thuiskomen ...
Al die tassen, riemen, koppels en patroontassen moesten nog geblancoëd
worden. Daartoe werd dan ook, naast bruine en zwarte schoensmeer,
een blikje blanco (een soort groen vet) verstrekt. De meeste stof haalden
wij uit het ‘Handboek Soldaat’ (ook wij als huzaar moesten met die titel
genoegen nemen), waaruit wij liggend op onze wiebelende stapelbedden,
ook heel wat vragen op elkaar afvuurden.
De volgende dag na onze opkomst werden wij afgemarcheerd naar de
filmzaal. Na een korte toespraak door de ritmeester eskadronscommandant
werden wij onder de krijgstucht gesteld. Net als ik begrepen de meesten niet
wat dat betekende, maar daar kwam men in de loop van de tijd wel achter;
gewoon doen wat er gezegd werd. Sancties waren er in overvloed;
opvoedkundige maatregelen zoals opdrukken en strafcorvee, licht arrest,
(maximaal 21 dagen) en zelfs verzwaard- of streng arrest (maximaal 14
dagen). De eskadronscommandant kon je dat tot 1971 opleggen. Later
kwamen daar o.a. de geldboetes voor in de plaats.
Na de toespraak werd ons geleerd hoe te exerceren, te marcheren en te groeten. Maar ook hoe je je
moest gedragen en wat nog meer noodzakelijk werd geacht voor een aankomend huzaar. Verder
velddienst met alles wat daar mee te maken had en voor de aankomende chauffeurs waren er de
rijopleidingen. Wij als aankomend onderofficieren werden bijgespijkerd op de Kaderschool en de
pelotonscommandanten in spe op de School Reserve Officieren (SROC).
En toen was het zover, allen die waren voorbestemd voor 103 gingen naar Seedorf om aldaar tot een
eenheid te worden gesmeed. Het waren niet alleen de huzaren uit Amersfoort, maar ook koks uit
Bussum, de administrateurs uit Middelburg en het onderhoudspersoneel uit de Kromhoutkazerne in
Utrecht, die soms druppelsgewijs de gelederen van het eskadron kwamen versterken.
19
׉	 7cassandra://O1yPH2VBz6X47N2Cy4zpaAOtO7Pduj3efY5yf1X8LZo`̵ aQӥpXJӔn׉E2Langs het IJzeren Gordijn
In de periode vanaf de oprichting van 103 Verkenningsbataljon in 1961 tot het in 1989 “vallen van
De Muur” was het 103e Verkenningsbataljon aangewezen om het vertragende gevecht te voeren
vanaf de Innere Deutsche Grenze (IDG), in ons vak gevormd door rivier de Elbe, tot in ieder geval
het Elbe-Seitenkanaal. De IDG was de benaming voor de 1.378 km lange en in 1952 fysiek
geïnstalleerde grens tussen de Duitse Democratische Republiek en de Bondsrepubliek Duitsland.
Het zogenaamde oorlogsgebied van het Eerste Nederlandse Legerkorps
Deze vertraging moest het Eerste (NLD) Legerkorps de tijd geven om de verdediging in te richten.
De plannen hiervoor waren beschreven in het zogenaamde “Opplan 1 van 1LK”. Hoewel dit plan
meermaals wijzigde bleef het raamwerk ongeveer hetzelfde.
20
׉	 7cassandra://mfOR0bJp-WdnAF7zmHGNqSKfkQ7uyiuHtfk-TpISTuA`̵ aQӥpXJӔoaQӥpXJӔn{בCט   {u׉׉	 7cassandra://ngLlNwUYM-LqZVp1BJsiLUKrP85OkfHHrIA6MudEzdk `׉	 7cassandra://gWF0oz1vG8bQUhuI5LfAB3JxnA_cqF8gIAGp_EpZDxAw`S׉	 7cassandra://i9NJ9DRJAd742RKLRWWdbptYhD5GSbD48KXQ1WRCb5E 	`̵ ׉	 7cassandra://Za2FLiEgR64XU2ppfyqdK7Y0-HBGVFkFuMR6eP9M1s0 vq ͠aQ٥pXJӕט  {u׉׉	 7cassandra://JiYMGHy_t5_mDj3tPyrJBFD93XekqUpdUM4U65IHR_Y ` ׉	 7cassandra://AdZmytGFqeJ9RzdE8NixNIu8Ty_GZqhmXreSd1ZGzz0Q`S׉	 7cassandra://W09ADPfhzc6o8ZZj45yKjJcLK-LRaYQospAzGJhCofA`̵ ׉	 7cassandra://Krlr7braHdvqmYBtGqRu_9G_KVlVDl5JqDBsUY9c9-UͪKt͠aQ٥pXJӕ׉ELangs het iJzeren Gordijn103 Verkenningsbataljon had dus de opdracht om bij oplopende spanning, het C-Eskadron paraat
te stellen. Vervolgens de voertuigen maximaal oorlogsgereed te bepakken en eventueel via de
afwachtingsgebieden, in de omgeving van de kazerne Seedorf, naar het gebied langs de Elbe te
gaan. Dit werd ook regelmatig beoefend. Het beroepspersoneel ging regelmatig, in burger, op
verkenning om de opstellingen tot op voertuigniveau vast te leggen. Zelfs de telefoonnummers
van de boerderijen etc. in het gebied werden vastgelegd om toch verbinding te kunnen maken
indien de radioverbinding zou worden verstoord.
Maar ook de rest van het personeel moest het oorlogsgebied wel
enigszins kennen. Zo werd met iedere lichting een bezoek gebracht aan
de grens (IDG). In de jaarlijkse Operational Readyness Test (ORT),
werden de zogenaamde uitwijkgebieden in de omgeving van Seedorf,
bijv. Klein Meckelsen, betrokken. Dat de oefeningen vanaf Entre-Nous
tot Wildbaan in het gebied west van het Elbe-Seitenkanaal tussen
Lüneburg en Uelzen werden gehouden was uiteraard geen toeval. Dat
had alles te maken met het leren kennen van de kenmerken van het
gebied. Het aan ons toegewezen gebied werd aan de noord- en oostzijde
begrensd door de rivier de Elbe.
Aan de westzijde in ieder geval tot het Elbe-Seitenkanaal, tenminste als
de uit Nederland komende troepen op tijd zouden komen.
De zuidzijde was een getrokken vakgrens (grens met 104 Verkenningsbataljon) die ongeveer liep op
de hoogte van Lüneburg tot iets zuid van Bleckede. Wij zaten dus helemaal aan de noordoostzijde
van het NORTHAG-gebied. Aan de noordzijde
leunden we aan tegen “Landjut” dat bestond
uit (West)Duitse en Deense troepen. De Elbe
was de grensrivier tussen Oost en West. Bij de
stad Lauenburg liep de grens (IDG) verder in
noordelijke richting terwijl de Elbe verder naar
het westen, richting Hamburg stroomde.
Lauenburg was door zijn ligging ook voor onze
mogelijke vijand interessant. Hier lag, iets west
van de grens, namelijk de dichtstbijzijnde en
tactisch belangrijke brug over de Elbe.
De Volkspolizei (Vopo) hield alles nauwlettend in de gaten
De verwachting was dat men die graag in handen zou willen krijgen. Derhalve was hier een heel
Eskadron aangewezen om deze brug in eigen hand te houden of deze te vernietigen, zodat het
Warschau Pact ons niet zou overlopen. Deze brug was zelfs zo essentieel dat er een Brits Laser Target
Designator Team was aangewezen, om in voorkomend geval de brug met laser aan te stralen, zodat
de Luchtstrijdkrachten in staat waren om de brug met lasergeleide bommen te vernietigen.
Zoals gezegd moesten de Nederlandse troepen gelegerd in de BRD (103 Verkbat en 41 Pabrig), in
eerste instantie, in operationeel verband, met de eenheden van de 3(GE) Pzdiv uit de omgeving
Lüneburg weerstand bieden aan de eventuele opmars van de Warschaupacttroepen. Dit zou tijd en
ruimte scheppen door het optreden als Covering Force. Deze tijd en ruimte was noodzakelijk om ook
de 1e, 4e en 5e divisie de gelegenheid te geven de troepen op de Noord-Duitse laagvlakte te
versterken.
Na de aankomst van deze laatste NL-eenheden zou 3(GE)Pzdiv de rol op zich nemen van NORTHAGreserve.
Deze opzet had een meer dan intensieve samenwerking tot gevolg met de 3(GE)Pzdiv.
21
׉	 7cassandra://i9NJ9DRJAd742RKLRWWdbptYhD5GSbD48KXQ1WRCb5E 	`̵ aQӥpXJӔp׉EDe 2e verdedigingslinie werd ingericht achter de rivier de Weser en de 3e verdedigingslinie lag achter
het Mittellandkanal. Verder waren tot in het midden van Duitsland diverse Nederlandse luchtmacht
installaties, zogenaamde sites, gesitueerd die met luchtdoelafweerraketten het luchtruim moesten
vrijwaren van vijandelijke vliegtuigen. Ook waren bevoorradingspunten ingericht die bij zowel het
aanvallend als bij het verdedigend gevecht de troepen konden blijven bevoorraden. De bevoorrading
vanuit Nederland zou gebeuren via een aantal vrij te houden bevoorradingsroutes. Ook de B213 was
zo’n aangewezen route. Waarbij de plaats Cloppenburg (de acht van Cloppenburg) een belangrijke
logistieke verdeelplaats was. Hier was ook een Nederlands detachement geplaatst. De genoemde
bevoorradingsroutes hadden prioriteit bij bijvoorbeeld sneeuwruimen. Deze routes waren samen
met de snelwegen het eerst ijs- en sneeuwvrij. Zonder bevoorrading geen gevecht, beter gezegd:
zonder logistiek geen tactiek.
De indeling van het 1LK in zogenaamde Divisievakken. 103 en 104 Verkenningsbataljon alsmede 41
Pantserbrigade maakten deel uit van de op dit kaartje benoemde “Covering Force”
103 Verkenningsbataljon maakte dus deel uit van het Nederlandse Eerste Legerkorps en alhoewel
gestationeerd op de legerplaats Seedorf, maakte ons bataljon geen deel uit van de aldaar
gelegerde 41 Pantserbrigade. Op haar beurt maakte 1 LK deel uit van Northag, the Northern Army
Group. Dit was een samengestelde NAVO-eenheid bestaande uit het Duitse Eerste Legerkorps, het
Britse Eerste Legerkorps, het Belgische Eerste Legerkorps en dus ons eigen 1 LK in front.
Daarachter het Legergroeps achtergebied met reserve- en logistieke eenheden onder bevel van CNORTHAG.
22
׉	 7cassandra://W09ADPfhzc6o8ZZj45yKjJcLK-LRaYQospAzGJhCofA`̵ aQӥpXJӔqaQӥpXJӔp{בCט   {u׉׉	 7cassandra://rUBODShFZrs7s_KuUKV3QKDGItQrSsOJdPohZ-pa2Mg Ə`׉	 7cassandra://4l1AnQ0tzmw1L1hLMapr1KqXvqAxNEvFdFkecW9jje42o`S׉	 7cassandra://n0oeqyRYfZ2InGLWBi8BdCKSHTuPxPgn-QN7-mSsPP4`̵ ׉	 7cassandra://qaRUo0uxQvWZUBzrqiMfRdTrSTxij86q7Axls-an2oc 7̈͠aQ٥pXJӕט  {u׉׉	 7cassandra://8lXszXuDmyiXeWmWhifoBY1g8Q0GC61Gv0IfpPexFnU ,`׉	 7cassandra://YPOgjXvga8vhpe-eQmLNdnR1xXUGrNQxtu58u10ZiPgA;`S׉	 7cassandra://4XzNHfmGFfMnv-3_zOlqm15snBTdlcCV3zTmx0D-kWM`̵ ׉	 7cassandra://fX0XDX24Q0TyHSVxeosqg-QjqEbtc8KibkKvA_dTVAo zdX͠aQ٥pXJӕ׉EOrganisatie en slagordeLOrganisatie en slagorde
Het Eerste Legerkorps, waar dus ook 103 Verkenningsbataljon deel van uit maakte had de volgende
vredesslagorde.
Slagorde 1e Legerkorps (103 en 104 Verkbat paraat, 102 en 105 mobilisabel)
Slagorde van de 3 Divisies, 1 Divisie en 4 Divisie paraat, 5 Divisie mobilisabel. 103 Verkbat als
onderdeel 4 Divisie
23
׉	 7cassandra://n0oeqyRYfZ2InGLWBi8BdCKSHTuPxPgn-QN7-mSsPP4`̵ aQӥpXJӔr׉E 'Organisatie 103 Verkenningsbataljon
24
׉	 7cassandra://4XzNHfmGFfMnv-3_zOlqm15snBTdlcCV3zTmx0D-kWM`̵ aQӥpXJӔsaQӥpXJӔr{בCט   {u׉׉	 7cassandra://rK5_sMw8PJ96GZDTIkpyP0eusbzO2uujl5Bc2e_uvus R`׉	 7cassandra://eN8M3W4PIjcL7cS_6t-LKklqSe7zH9sNZy0mi2rvUw4V:`S׉	 7cassandra://-CTTsd2GrL2pop5Hv8UysgBPxuPcq2D0zpEdIwRfAd0d`̵ ׉	 7cassandra://M6DhiAVvhDIr0tbMjJ1ZThCO1NXNDU5C4I6VGdnz3Vw i͠aQڥpXJӕט  {u׉׉	 7cassandra://4svXgypeSDPQVhjDkVnNiplFs_9nmLoBLQxWo_lyq5g `׉	 7cassandra://N33zYP7vNgXdO-otoOZnEkdCPqXEcl9EVJeAIYO9JeEa`S׉	 7cassandra://9PNIBDti5ViQQexjbz7iblYq2J2T1OpwjXSX3mhVkVY`̵ ׉	 7cassandra://Z3w7UujKzSwwKcIejWJbsmyuMEQCOVttFvgoZ6fM1rw |͠aQڥpXJӕנaQ٥pXJӕ r9׉Hhttp://www.103cv.nl/GׁׁrנaQڥpXJӕ k9ׁHhttp://www.103cv.nlׁׁЈ׉E %Verkenningspeleton door de jaren heenOrganisatie Verkenningseskadron POSO (Pelotons Organieke Samenstelling Opgeheven)
Bovenstaande schema’s zijn uit het tijdperk (vanaf 1971) waarin 103 Verkenningsbataljon optrad met
het SSV-Esk, het A- en B-Esk en het mobilisabele C-Esk. De gevechtsvoertuigen waren op dat moment
de Leopard I, de M113 C&V, De M113 A1 (tirailleurs), de M106 (mortieren) en de M113
Radarvoertuigen. De commandovoering geschiedde vanuit de M577 voertuigen en de berging rups
geschiedde door de Leopard I berging en de M578.
De pelotonssamenstelling van de gevechtspelotons was aan verandering onderhevig. Deze hing
grotendeels samen met de soort gevechtsvoertuigen. Echter wat niet veranderde was de groepering:
een commandogroep, meerdere verkenningsgroepen, een tankgroep (tot 1996), een tirailleurgroep
en een ondersteuningsgroep mortier (tot 1989).
Op de website www.103cv.nl staan veel foto’s. Ingedeeld in perioden met het meest
indrukmakende voertuig, de tank en na 1996 de YPR.
Zo ontstond de indeling:
• 1961 tot 1963 ‘Het Centurion tijdperk’.
• 1963 tot 1971 ‘Het AMX tijdperk’.
• 1971 tot 1982 ‘Het Leopard I tijdperk’.
• 1982 tot 1996 ‘Het Leopard II tijdperk’.
• 1996 tot opheffing 103 Verkbat in 2002 ‘Het YPR tijdperk’.
Het benoemen van de tank als hoofdwapen betekende geenszins dat de overige voertuigen en de
niet-tankbemanningen van ondergeschikt belang waren. Integendeel.
25
׉	 7cassandra://-CTTsd2GrL2pop5Hv8UysgBPxuPcq2D0zpEdIwRfAd0d`̵ aQӥpXJӔu׉E	BIn het peloton waren het de 5 verkenningsvoertuigen die de noodzakelijke inlichtingen
verzamelden en met hun boordwapens gericht vuur konden uitbrengen. Verkenning was per slot
van rekening, buiten het uitvoeren van het vertragend gevecht, één van de hoofdtaken van het
bataljon. Bij het vertragend gevecht waren het de verkenners die door “het kleven aan de vijand”
de positie en opmarsrichting van de vijand doorgaven.
Het mortiervoertuig dat met zijn mortier krombaangranaten kon afvuren over middellange afstand
was vaak essentieel om het gevecht af te kunnen breken. Dat konden ze doen met brisant- of
rookgranaten. Maar zeker in de periode dat de waarnemingsmiddelen bij verminderd zicht nog
niet optimaal waren, was het de mortier die met lichtgranaten het gevechtsveld kon verlichten.
Maar ook de tirailleurs waren onontbeerlijk. Zij konden mijnen ruimen, bruggen ondermijnen met
springmiddelen, huizen en boscomplexen zuiveren van vijand en hadden als hoofdtaak het nabij
beveiligen van de tanks met antitankraketwerpers en groepswapens.
Verder de toebedeelde radar die het peloton extra ogen in de diepte verschafte. Ook over
afstanden die met het blote oog niet te overzien waren en die, niet onbelangrijk, ook bij
verminderd zicht uitstekend werkten.
Maar ook de motorordonnansen, die bij nacht en ontij paraat moesten staan en uiteindelijk
zorgden voor het overbrengen van berichten en de bewijzering van het bataljon en eskadron.
Zonder verzorging, geen gevecht. Zo waren er de chauffeurs met hun klasse I (voeding), klasse III
(benzine, olie en smeermiddelen), klasse V (munitie) en klasse II en IV (overige zaken zoals bijv.
prikkeldraad en veldversterkingsmateriaal). Maar ook de koks, de monteurs, de bergers, de
hospikken, de geestelijke verzorgers waren essentieel voor het welslagen van de vele oefeningen
en operaties.
De individueel aangeleerde vaardigheden, skills en drills, moesten natuurlijk beoefend worden om
deze te kunnen toepassen in gemeenschappelijk verband om zo tot de gewenste samenwerking te
komen. Dit moest leiden tot het beoogde doel; het succesvol voeren van het vertragend gevecht,
de verkenning van de opmars, de flankbeveiliging van de naast hogere eenheid of de bewaking of
beveiliging van het achtergebied. Een goede teamgeest was dan ook onontbeerlijk voor het juiste
optreden ook onder moeilijke omstandigheden.
26
׉	 7cassandra://9PNIBDti5ViQQexjbz7iblYq2J2T1OpwjXSX3mhVkVY`̵ aQӥpXJӔvaQӥpXJӔu{בCט   {u׉׉	 7cassandra://vUh3EwrCSN6N7ICjpbfUbTdHs26P_4DI4FRvwyeVbWE `׉	 7cassandra://5ufGOYgBpr5SxwBy2_7Epx11OV5eKpASCj2tuzhGsMY[`S׉	 7cassandra://PskfY4KbjvHiH_2683uyitNzQp3D-OHtBx4oL_70baY`̵ ׉	 7cassandra://i_2e5oHSEen3I5qbNQbSEn7eh2GPmcsWMRw_ygO1asM N͠aQڥpXJӕט  {u׉׉	 7cassandra://ekBUCdWswcmAppf76lRUJRsl0MkY00tKC-CPmzkyLaw `׉	 7cassandra://P1S7yPSwDAUviYE2FMnJ-WgwgOHmYAy0PmdV9YwAtuki3`S׉	 7cassandra://8MDIu3JayT8ERvFkLsF0C8t4qbz7Td6-he6h-ukW3DA`̵ ׉	 7cassandra://IHaAJJg3khg72Q5lnAyQRHoN559I0tDxG15-cnlaFYw r͠aQۥpXJӕ׉ESpionage door oosterburenSpionage door de oosterburen
Uiteraard mochten we vanaf het begin van ons bestaan rekenen op warme belangstelling van onze
oosterburen. Soms werd er gespioneerd door onherkenbare “spionnen”, soms werd je
waargenomen door vrachtauto’s o.a. van de DDR-firma Deutrans. Deze vrachtwagens waren bekend
om hun spionageactiviteiten. Het mooiste staaltje van spionage was het meten van de dikte van het
wegdek van de parkeerplaatsen op delen van de West Duitse snelwegen. En dan specifiek op die
plekken die geoormerkt waren om dienst te doen als “noodvliegveld”. Die metingen werden vanuit
de vrachtwagen uitgevoerd d.m.v. grondboringen. Tijdens oefeningen zoals de oefening Wildbaan,
kwam het regelmatig voor dat een eskadron op afstand in de gaten werd gehouden door een Lada
Niva met Duits kenteken. Maar ook kan iedereen uit die tijd zich nog wel herinneren dat hij of zij een
zogenaamd SOXMIS-kaartje kreeg uitgereikt. Het kwam namelijk ook voor dat er Warschau Pact
officieren, die gewoon in hun eigen uniform rondliepen en die waren voorzien van een voertuig met
SOXMIS-kenteken, de oefeningen observeerden. Het was dan de bedoeling dat zij werden gemeld,
maar dat hun verder geen strobreed in de weg werd gelegd. Dit soort spionage was namelijk
gelegaliseerd en dit gebeurde door beide partijen.
Menig Trakehner heeft in zijn of haar periode bij
103 Verkenningsbataljon, bovenstaande activiteiten
waargenomen. Bij ons bataljon ging het wel goed.
Het bleef bij melden en soms wat kleine pesterijen.
Dat het niet bij alle eenheden goed verliep blijkt uit
het verhaal dat er bij een Amerikaanse eenheid een
SOXMIS-voertuig tussen twee M60 tanks terecht
kwam en het voertuig door de achterste tank werd
geplet.
27
׉	 7cassandra://PskfY4KbjvHiH_2683uyitNzQp3D-OHtBx4oL_70baY`̵ aQӥpXJӔw׉E	RMaterieelherkenning en mogelijke optreden van het Warschaupact
In de Koude Oorlog werd er van iedere militair verwacht dat hij
in staat was om het Warschaupact- en het eigen (NAVO)
materieel te herkennen. Voor diegenen die geacht werden
direct aan het front te opereren was het zelfs van levensbelang.
Huzaren die geplaatst werden bij 103 Verkenningsbataljon
zouden waarschijnlijk als een van de eersten in contact met de
vijand komen. Daarom werd er, zowel in de opleiding, als later
bij het bataljon veel aandacht besteed aan het vak
“materieelherkenning”.
Dia van een T62 Tank
Er werd bij de lessen onderscheid
gemaakt tussen tanks, rups- en
wielvoertuigen. Door middel van
silhouetplaatjes en door het tonen
van eindeloze reeksen dia’s met
een toen in gebruik zijnde
diaprojector probeerde de
instructeur zijn leerlingen de
kennis in het herkennen en het
onderscheiden van WP of NAVO-materieel bij te brengen. Vaak sloeg
de slaap of verveling toe en om dat te doorbreken popten tussen de
dia’s af en toe afbeeldingen van schaars geklede dames op. Dit had tot
gevolg dat daarna eenieder uitkeek naar een eventuele volgende
verrassing. Het doel werd daarmee bereikt: iedereen was weer “bij de les”. Ook werd er gebruik
gemaakt van een overheadprojector (OHP) of schaalmodellen van hout. Als wetenswaardigheid: de
T-55 tank werd ontwikkeld in de jaren vijftig, de T-62 tank in de jaren zestig en de BTR-80 in de jaren
tachtig van de vorige eeuw.
Iedere onderofficier werd geacht om deze lessen te kunnen geven. Iedere beroepsonderofficier was
ook bevoegd instructeur. Een aantal van hen werd verder opgeleid als kerninstructeur op bepaalde
vakgebieden, zoals bijvoorbeeld schietinstructeur, infrarood apparatuur, ZelfHulp en KameradenHulp
(ZHKH) of mortier 4.2. Een gediplomeerd kerninstructeur was bevoegd om les te geven aan officieren
en onderofficieren, zodat die op hun beurt hun lessen aan de dienstplichtigen konden optimaliseren,
zo ook bij materieelherkenning.
Bij de lessen materieel herkenning werd
er gekeken naar de specifieke kenmerken
van het materieel.
Had het voertuig een toren met een
kanon, was de vorm van de toren
rechthoekig, afgerond, steil, helmvormig
of inspringend?
Stond de toren voor, achter of in het
midden van de romp?
Was de toren overgebouwd of
tussengebouwd? Vervolgens was het onderstel aan de beurt. Had het voertuig wielen en zo ja
28
׉	 7cassandra://8MDIu3JayT8ERvFkLsF0C8t4qbz7Td6-he6h-ukW3DA`̵ aQӥpXJӔxaQӥpXJӔw{בCט   {u׉׉	 7cassandra://J8mTvATFjofgs4HISI-e3R4Ua1MzWobfVZGFFAASWdo *`׉	 7cassandra://LVeM8tpa9d96ReILTnNUSXMs5-DA8pLz-hPL5694B7YkV`S׉	 7cassandra://FMhfAibbP0jb9ZQZtsIt-OplBf_9_82MOdenMS8K_tE`̵ ׉	 7cassandra://b-CJ8y2n286PN-irkelkpe0kzHvEytCuCCSWo-aWqvI (;͠aQۥpXJӕט  {u׉׉	 7cassandra://X4GKfmGO36EXD1Dcukf8otOvACuiYNLOKpjGrwqWdCo x`׉	 7cassandra://0I0TyUPW1SmyTz6s4y96SnMdKBHVz0LoDf4-kp1plTIw`S׉	 7cassandra://C0peQ6FunyQfI8PV3uFoNVgp5qRT7Tgdnty_lZ_USBQ!t`̵ ׉	 7cassandra://I5_nAy544bD36nqLTtvlCqouM6FKm7YcXoSdBDayTm8 _x͠aQۥpXJӕ׉EMogelijke optreden Warschaupact`hoeveel? Was het een rupsvoertuig en had deze een Christie- of een verbeterd Christieloopwerk?
Wat was de hoofdbewapening, een kanon, een mitrailleur of meerdere?
Allemaal vragen die duidelijk moesten maken wat voor
voertuig het zou moeten of kunnen zijn. Zo werd een
tank bijvoorbeeld pas een tank genoemd als het een
gepantserd voertuig was, verplaatsend op rupsbanden
met als hoofdbewapening een kanon geplaatst in een
toren die 360 graden draaibaar was. Je moest toch wel
van zeer goede huize komen of krijgsmansgeluk
hebben als je al die genoemde kenmerken op grote
afstand zou kunnen onderkennen. Daarbij nog buiten
beschouwing gelaten dat het betreffende voertuig gecamoufleerd of
romp gedekt zou kunnen zijn. Er werd veel, zo niet het bijna onmogelijke
van een verkenner gevraagd.
Het bleef niet alleen bij voertuigen maar ook vliegtuigen, helikopters, uniformen en
rangonderscheidingstekenen van het Warschaupact stonden in kleur afgedrukt in het Handboek
Soldaat. Bij eventuele gevangenneming van vijandelijke militairen moesten deze zo spoedig mogelijk
worden afgevoerd voor verdere ondervraging, waarbij officieren gescheiden moesten worden van de
overige militairen.
Vaak werd er gedacht dat alles wat uit oostelijke richting kwam wel vijandelijk zou zijn. Maar bij
oefeningen bleek dat de waarheid soms anders lag. De meeste verkenners onder ons hebben dat aan
den lijve ondervonden. Stuitte men bij het verkennend voorwaarts gaan op te sterke tegenstand, dan
werd het gevecht afgebroken en moest men terugvallen op de Voorste Lijn Eigen Troepen (VLET). Bij
de doorschrijding die daarop volgde, diende men zich nauwgezet te houden aan de voorgeschreven
herkenningstekens: kanonnen en mitrailleurs over het achterdek richting vijand, de verlichting aan.
Ook moest men de instructies uitvoeren die de eigen (hogere) eenheid had verordonneerd, zoals
bijvoorbeeld het plaatsen van een (rode, gele, blauwe of groene) vlag.
De doorlaatpost in de VLET kon bemand zijn met eigen troepen, van
welk wapen dan ook. De manschappen bij de doorlaatpost konden
nerveus reageren op de voor hen onbekende troepen die hen met
gezwinde spoed naderden.
Ondanks alle misinterpretaties die zouden kunnen ontstaan bij het
onderkennen van de soorten voertuigen, heli’s of vliegtuigen, bleef
het van cruciaal belang om tot een juiste beoordeling daarvan te
komen. Het melden van de juiste soort en aantallen voertuigen gaf het
hogere echelon duidelijkheid over welke eenheden over welke
aanvalsroute naderden. Het waarnemen van bijvoorbeeld een BTR-60
zou een ander vijandbeeld kunnen opleveren dan een BMP. Het
verschijnen van één of meerdere tanks kon duiden op de opmars van
de vijandelijke hoofdmacht.
Het geschetste vijandbeeld werd op eskadronsniveau in de M577
geverifieerd. Het kon voorkomen dat eenzelfde vijandelijk voertuig
door meerdere verkenners, dus ook die van de aansluitende pelotons,
werd gemeld.
29
׉	 7cassandra://FMhfAibbP0jb9ZQZtsIt-OplBf_9_82MOdenMS8K_tE`̵ aQӥpXJӔy׉E
Zo’n melding zou ten onrechte kunnen worden geïnterpreteerd als een grotere groep voertuigen. De
geverifieerde inlichtingen gingen daarna via de Sectie S2 van het bataljon naar de hogere eenheid.
De machtsverhoudingen tussen enerzijds de NATO en anderzijds het WP waren zodanig dat er
hooguit een tijdelijk overwicht van WP troepen op de verdedigingslinie zou kunnen ontstaan. Er werd
uitgegaan dat er bij een aanval een verhouding van minimaal 3 op 1 nodig was om die te doen
slagen. Bij een mogelijke doorbraak hield de NATO de mogelijkheid open van de inzet van (tactische)
kernwapens. Dit werd de “Flexible Response” genoemd. Er wordt heden ten dage van uitgegaan dat
het Warschaupact überhaupt niet in staat geweest zou zijn tot een grootschalige aanval. Niet alleen
door de toen door de Sovjet-Unie gevoerde oorlog in Afghanistan (1979-1989), maar ook vanwege de
deplorabele staat waarin het WP-materieel zich bevond. In 1988 beschikte het WP nog over 995.000
grondtroepen tegenover 786.000 bij de NATO. Verder over 18.800 tanks, 8.700 pantservoertuigen,
11.100 stukken artillerie en 2.100 mortieren t.o.v. 12.800 tanks, 4.400 pantservoertuigen, 3.100
stukken artillerie en 1.100 mortieren aan NATO-zijde. Weliswaar zou het WP daarmee plaatselijk een
overwicht hebben kunnen creëren, maar het zou nooit op een benodigde totale overmacht
uitgekomen zijn.
In deze jubileumuitgave wordt ingegaan op het optreden van de Nederlandse troepen en die van ons
bataljon ten tijde van de Koude Oorlog. Maar wat waren toen de plannen van het Warschaupact? In
2006 werd een mogelijk scenario bekend toen Poolse stafkaarten en operationele plannen uit 1970
openbaar werden. Onder deze plannen stond de handtekening van de toenmalige Poolse generaal en
latere president van Polen, Jaruzelski. De militair-historische ladekasten in Moskou blijven helaas
voor ons gesloten. Militair historicus Hoffenaar zegt daarover: "Pas als die archieven opengaan, kun
je een volledig en juist beeld schetsen”.
Uit het gepubliceerde materiaal blijkt volgens de historicus, dat de Warschaupactlanden onder
leiding van Moskou bij een aanval in één keer alles wat maar mogelijk was zouden inzetten. Na een
“Blitzkrieg” van zes dagen moesten de troepen van het Warschaupact op het strand van
Scheveningen staan. Op de Poolse kaarten staan niet alleen atoomaanvallen getekend bij zes grote
Nederlandse steden Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Zwolle en Apeldoorn, maar ook bij
de havens van Antwerpen, Emden, Bremen en Hamburg, vitaal voor de aanvoer van versterkingen
van NAVO-troepen onder andere uit de USA.
De originele militaire stafkaart uit 1970 uit de Poolse militaire archieven is 3 bij 3 meter groot
30
׉	 7cassandra://C0peQ6FunyQfI8PV3uFoNVgp5qRT7Tgdnty_lZ_USBQ!t`̵ aQӥpXJӔzaQӥpXJӔy{בCט   {u׉׉	 7cassandra://1ZK6p63hCrJ5CKBO6NadXymFKuYbMzPFJKVdW-6DRls Y` ׉	 7cassandra://E8vd0PBd5po095v-fjiwmD5NJwXYjyy-mPgQ2CihRWwq`S׉	 7cassandra://RptLQjTEqws8A-NpPkXX--fIk0a3JmLA8-gEmV53TRI`̵ ׉	 7cassandra://tUnpgBXlKlI4XUw8zrnsOp_m9eZNu-Kc7U4SXaGXRqc  [͠aQܥpXJӕט  {u׉׉	 7cassandra://BOf896FhbyqSUGAQt3yoGSXa4YOk7Zz15ifqi7Z2MBU `׉	 7cassandra://45JKW0iOW2CCWOQOuGIX468VzIPEH1iwi6AOEILtgcMj0`S׉	 7cassandra://R8Qr2tv9WXUIzJbLwBXE_23g_jlKTKoqm1nBHLUwydM`̵ ׉	 7cassandra://3lAAVZCNbg2zjyvcDIaq_fEFLyFJZMBB1nRIE0VAhQw A<͠aQܥpXJӕ׉EOefeningenAl op de derde dag zouden de vijfde, de elfde en de tiende Poolse pantserdivisie de Nederlandse
oostgrens moeten overschrijden ter hoogte van de provincies Groningen, Drenthe en Overijssel. Op
de gepubliceerde kaart was ook de opmars van een compleet Russisch pantserleger ingetekend.
Denemarken zou moeten worden veroverd en de Oostzee zou worden afgesloten. De kaarten zijn
volgens de militair historicus ook niet erg realistisch: "Op de derde dag zouden de troepen al aan de
Nederlandse grens staan, alsof er geen NAVO-verdediging bestond. Zelfs zonder NAVO-eenheden is
het de vraag of ze dat zouden hebben gered."
De uitgeputte Poolse troepen zouden worden afgelost door verse Russische eenheden. In feite
fungeerden de Poolse soldaten als kanonnenvlees. Als ze niet door vijandelijk vuur zouden
omkomen, dan wel door hun eigen atoomwapens of die van de NAVO. De Poolse generaals
geloofden bovendien niet in deze missie, weet
Hoffenaar. "Ze wisten dat de Poolse troepen naar
voren werden gestuurd terwijl er kernwapens zouden
worden ingezet. Dat zouden ze niet overleven”.
Voormalig C-103 Verkbat, lkol Raoul Hoondert, geeft
hier als bgen voorlichting hoe het Warschaupact bij
een doorbraak tijdens de Koude Oorlog zou opereren
Militair historicus Hoffenaar, die mondelinge
contacten had met Russische generaals concludeerde:
“Als Moskou een oorlog onvermijdelijk achtte, zou deze snel en volledig nucleair worden uitgevoerd.
Dit om het slagveld zo ver mogelijk buiten het eigen grondgebied te houden. Ook tegen de Verenigde
Staten zouden de Sovjets dan onmiddellijk nucleaire wapens hebben ingezet. De Amerikanen gingen
in eerste instantie uit van een escalatieladder: eerst conventioneel vechten en zo nodig pas later
atoomwapens inzetten”.
Afgezien van de Cubaanse rakettencrisis in 1962, vormde de eerste helft van de jaren tachtig volgens
Hoffenaar de gevaarlijkste periode uit de Koude Oorlog. Er werden Russische nieuwe nucleaire SS20
raketten geplaatst en in het westen werden kruisvluchtwapens gestationeerd. Wederzijds
wantrouwen vormde het belangrijkste risico voor het mogelijk ontstaan van een nieuwe oorlog.
Langs de Nederlandse grens waren grote mobilisatieopslagplaatsen met Amerikaans legermateriaal,
genaamd Prepositioned Organizational Materiel Storage (POMS) sites, ingericht. Hier was
persoonlijke uitrusting, voertuigen en zelfs de complete inventaris voor een groot militair ziekenhuis
opgeslagen. Nederlandse militairen oefenden tijdens grootschalige manoeuvres met Amerikanen,
Duitsers, Britten en Belgen. Daaraan vooraf werd steevast de oefening Reforger (Return Forces to
Germany) gehouden. Die behelsde het snel verplaatsen van Amerikaanse militairen vanuit de
Verenigde Staten naar Europa.
Jaarlijks vond tot begin jaren negentig in Nederland de oefening Donderslag plaats. Nederlandse
reservisten moesten zich binnen twaalf uur na een oproep melden op een vooraf opgegeven plaats
en werden dan in allerijl het terrein in gebracht om met elkaar te oefenen.
Om de vijf jaar werden in de herfst, als de boeren hun oogst al zo veel mogelijk binnen hadden, op de
Noord-Duitse laagvlakte grote NAVO-oefeningen gehouden met klinkende namen als Big Ferro
(1973), Saxon Drive (1978), Atlantic Lion (1983) en Free Lion (1988). Free Lion was de laatste, want in
1989 viel het IJzeren Gordijn.
De geschiedenis en het optreden van de Koninklijke Landmacht in de periode 1945 - 1990 staat
uitgebreid beschreven in het boek “Met de blik naar het Oosten”.
31
׉	 7cassandra://RptLQjTEqws8A-NpPkXX--fIk0a3JmLA8-gEmV53TRI`̵ aQӥpXJӔ{׉EOefeningen
Natuurlijk moesten al de benodigde vaardigheden, skills en drills beoefend worden. Deze
vaardigheden werden eerst ploegsgewijs, vervolgens pelotons- en eskadronsgewijs beoefend. Dit
gebeurde bijvoorbeeld tijdens de oefeningen Entre-Nous, Kleine en Grote Cross en bijvoorbeeld
Steeple-Chase. Zodra een eskadron daar gereed voor was kwam er vaak een bataljonsgeleide
oefening zoals Wildbaan. Deze oefeningen waren vaak intensief in tegenstelling tot de grotere
oefeningen op brigade-, divisie- of legerkorpsniveau. Deze zogenaamde Field Training Excercises
(FTX) waren hoofdzakelijk bedoeld voor de training van hogere staven en de deelnemende troepen
waren daarbij vaak slechts “gereedschap”. Dit soort oefeningen resulteerden vaak in wachten, snel
verplaatsen, weer wachten gevolgd door een korte actie en eventueel herhaling van dit geheel.
Eén zo’n oefening was de oefening Saxon-Drive in 1977. Dit was een Legerkorpsoefening waarbij
1Divisie bestaande uit 41 Pantserbrigade en 11 Pantserinfanteriebrigade versterkt met een US/GE
Brigade en een Duits Verkenningsbataljon (3PzAufklBat) aan de ene zijde het op moest nemen tegen
4 Divisie bestaande uit 41 Pantserbrigade, 42 Pantserinfanteriebrigade, wat Duitse en Amerikaanse
eenheden en uiteraard ons eigen 103 Verkenningsbataljon. Het oefendoel was het trainen van zowel
beide Divisiestaven alsmede de staven van de onderliggende eenheden. Waarbij iedere partij
gedurende een viertal dagen rechtstreeks werd aangestuurd door Staf 1 Legerkorps. Hoe zo’n
oefening werd ervaren is te lezen in het hiernavolgende “dagboek” van de toenmalige dienstplichtige
wachtmeester Chris van der Burg.
32
׉	 7cassandra://R8Qr2tv9WXUIzJbLwBXE_23g_jlKTKoqm1nBHLUwydM`̵ aQӥpXJӔ|aQӥpXJӔ{{בCט   {u׉׉	 7cassandra://0qXSpZeS2-SP7JriN_VdCV7gaP1SIGf_ztCf9wOTtsQ 4`׉	 7cassandra://4i9IWLdBltutB2p9c9qpyuQoyYYIm-pKzn4n9Kn9xcAp`S׉	 7cassandra://bXUh0krIXjHs5lXBnHHk0z39f1OYlDCG5RYMImhkBn0`̵ ׉	 7cassandra://Mwdg_3JckMvDEn2AwRbZVzFTbEjOOJ7NVBHKV23MOL8 a͠aQܥpXJӕט  {u׉׉	 7cassandra://TNul9LBvnjo3zZBy0yxvryhIaUj3nWCZXcuFjpmbbj4 x'`׉	 7cassandra://d_IWo-Tm7WukAWk6pOkZcFd-BFLyuZpV-bQcEph0g-k|`S׉	 7cassandra://Rae3v6EIKRb3EiyX36i4EAP93vmlpFyobHUQow7hwro `̵ ׉	 7cassandra://7SzRpWW5SzPOwGirjKUz-ZRcfhMkouPfNjUFTHwfwvw ͠aQܥpXJӕ׉EOefening Saxon-DriveEOefening Saxon-Drive 1978 - Dagboek van een Verkenner:
Maandag 18 september 1978
Het is drie uur. Met een ratelend geluid loopt de wekker op kamer
4 van het onderofficiershotel in Seedorf af. Niet beseffend dat het
al zover is, draai ik me nog een keer om, om lekker verder te
meuren. Helaas weet de wekker niet van ophouden, zodat ook ik
eruit zal moeten.
Met een slaperige kop draai ik de kranen van de douche open om,
nu het nog kan, een stevige wasbeurt te ondergaan. Daarna stap
ik in de kleren en ga, na het vroege ontbijt en een bezoek aan de
wapenkamer, richting voertuigen. Om half vijf kan er begonnen
worden met het laden van de trein, hetgeen nogal wat voeten in
de aarde heeft, omdat Herr Lademeister de Leopards op de
centimeter nauwkeurig op de wagons wil hebben. Het gebeurt
echter allemaal binnen het tijdschema, zodat de trein om half acht kan vertrekken. In de trein zien we
het gebruikelijke beeld van slapende, kaartende en lezende huzaren dat we al van eerdere treinreizen
gewend zijn. Het bagagerek is de ultieme slaapplek. Half elf. De trein komt het station van Uelzen
binnen en na het ontladen van de wagons en het optuigen van de voertuigen is het wachten op de
Marechaussee die voor het begeleiden van de colonne zorgdraagt. Om half vier vertrekt eindelijk de
hele handel dwars door de stad, waar we uiteraard veel bekijks hebben. Na een rit van ongeveer een
uur komen we in ons uitwijkgebied aan. Daar nemen we de opstellingen in.
’s Avonds wordt er weinig gedaan, we slapen zoveel mogelijk nu het nog kan.
Dinsdag 19 september 1978
Om half zeven word ik wakker van de regendruppels die precies op mijn gezicht vallen. Rillend van de
kou kleed ik me snel aan. Daarna pak ik mijn buitenhelm en toiletspullen om ervoor te zorgen dat ik
ook tijdens oefening nog een beetje toonbaar ben. Dat schijnt redelijk te lukken, want ik krijg geen
opmerkingen over mijn slaperige voorkomen. Deze dag wordt er één van weinig activiteit. De
oorlogstoestand is nog niet ingegaan en ook de radio heeft weinig te melden, want er heerst
radiostilte. ’s Middags is er een kleine opleving wanneer er een Leopard naast zijn tracks staat. Die
jongens hebben in elk geval wat te doen.
Laat in de middag gaat de oorlogstoestand in, maar voor ons is dat alleen merkbaar aan het feit dat,
wanneer we de voertuigen verlaten, iedereen zijn drie-eenheid bij zich moet hebben. Verdere
activiteiten kunnen niet ontplooid worden, omdat 103 Verkenningsbataljon onder het commando van
een Amerikaanse brigade valt. De infanterie van die brigade moet eerst een bruggenhoofd over de
Ilmenau vormen voordat wij ons kunnen ontplooien aan de andere zijde van de rivier. Het wordt dus
maar weer vroeg in de meurbaal, want je weet nooit hoe laat je eruit moet.
Saxon-Drive september 1978: Bevelsuitgifte; v.l.n.r. wmr Hans Colot d’Escury, knt Hank van den Berg en wmr
Chris van der Burg
33
׉	 7cassandra://bXUh0krIXjHs5lXBnHHk0z39f1OYlDCG5RYMImhkBn0`̵ aQӥpXJӔ}׉EWoensdag 20 september 1978
Om kwart over drie komt het sein om naar het afwachtingsgebied te gaan. De Yanks hebben een
bruggenhoofd gevormd en de eerste M113’s kunnen Neutralia binnenrijden. Het eerste vijandcontact
is er al binnen een kwartier. In Bienenbüttel staat een Duitse vijandelijke Marder dwars over de weg
om ons te beletten verder te gaan. Er heerst wat paniek onder de betrokkenen, want het is niet
duidelijk wie nu wie heeft afgeschoten. Terwijl de scheidsrechters onderhandelen, snorren de
camera’s van diverse filmploegen bij de eerste schermutselingen. De scheidsrechters beslissen dat wij
eerder schoten dan de vijand, dus kunnen we de opmars voortzetten. Nu is het zaak zo snel mogelijk
de corridor tussen twee verboden gebieden te bereiken om deze open te houden voor de rest van de
brigade. Onze verwachting is dat dit gebied door de vijand zwaar bewaakt wordt.
Niets is echter minder waar. Zonder ook maar één vijandelijk voertuig tegen te komen, bereiken we
het gebied en grendelen dit aan de noordzijde af. Twee verkenningsvoertuigen rijden langzaam de
flessenhals binnen om na te gaan waar de vijand zijn stellingen in de corridor heeft. Tot onze
verbazing blijkt dat de tegenpartij geheel verzuimd heeft de zaak af te sluiten, zodat we nadat andere
eenheden de beveiliging hebben overgenomen, verder kunnen doorstoten.
Later op de dag is er wederom vijandcontact. Een verbijsterde Duitse eenheid staat ons met grote
ogen aan te staren. Ze hebben hun opstellingen nog niet eens ingenomen want ze verwachten ons
morgen pas. De scheidsrechters beslissen dat ze afgeschoten zijn en ze krijgen straftijd.
Tegen vier uur in de middag bereiken we de rivier de Aller. Hier wordt verkend of er nog bruggen zijn
die niet bewaakt worden. Dit blijkt niet het geval en we blijven op dezelfde plaats staan. Over de
radio vernemen we dat onze tankeenheid de Weser, de grens van Blauwland, al bereikt heeft. Ook zij
stuiten daar op tegenstand, zodat aan overschrijding van de rivier niet gedacht hoeft te worden.
’s Avonds kiezen we een betere positie: een boerenschuur van waaruit we de gehele strook land tot
ver over de rivier kunnen overzien. De slaapplaatsen worden in orde gebracht en de één-derderegeling
gaat in. Er gebeurt verder niets dat op aanwezigheid van de vijand duidt.
Donderdag 21 september 1978
Om half vier ’s ochtends worden we gewekt met de mededeling dat we ons voor vertrek moeten
gereedhouden. Naast een overvolle blaas beginnen ook mijn darmen te protesteren. Hoog tijd dus om
een gelegenheid te zoeken om die nood te ledigen. Ik vind een smal betonnen muurtje achter een hek.
Het is aardedonker, maar in zulke situaties hoef je toch niets te zien. Na de grote boodschap laat ik
snel even mijn zaklantaarn om me heen schijnen en tot mijn schrik blijkt dat ik midden op het kerkhof
een zerk als toilet heb gebruikt. Ik hoop dat men het mij vergeeft, want tijd om op te ruimen heb ik
niet, de motoren draaien al. Om half vijf komt het bevel om ons een dorp verderop te verzamelen.
Vandaar gaan we in colonne verder terug naar het oosten. We worden door Blauwland
teruggedrongen. Op onze locatie blijkt
dat we eskadronsreserve zijn en dat
betekent dat we weer kunnen gaan
pitten. Ik zoek een strategische positie
op het achterdek van een van de
Leopards uit, want daar is het lekker
warm. Om twee uur komt het bevel
dat we ons moeten verplaatsen om
iets verder naar het noorden stellingen
in te nemen. We hebben de stelling
nog maar net ingenomen of er komt
alweer een nieuw bevel. Dit gebeurt
zo’n vier keer achter elkaar.
We gaan steeds verder naar het
oosten, maar we zien geen vijand.
Iedere keer als de vijand oprukt, nemen de Amerikaanse M60-tanks het van ons over. Dat is helemaal
niet naar onze zin, want we houden er niet van om heen en weer gestuurd te worden.
34
׉	 7cassandra://Rae3v6EIKRb3EiyX36i4EAP93vmlpFyobHUQow7hwro `̵ aQӥpXJӔ~aQӥpXJӔ}{בCט   {u׉׉	 7cassandra://yiec3Y127Ae0mSLDeYsfg_v2b3YI_dYBOYFPas5Q6aU y`׉	 7cassandra://EoW7CHiRTrwiffWe3eL65sP5qPYsGAQ8VbTYXDBCM9Ij`S׉	 7cassandra://dt8Qf0lSznsDAFMjhDaOifq0-yfBSzqRpfENrPUVK8kK`̵ ׉	 7cassandra://7lFYKJdSFfAJL-pZhrp3LJcsz571sqm-zuQGizKYLbM Z͠aQݥpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://Y-ZVf5uQscyY1tmJxl01-i8F1uhWyEAy3B3ld3vbfPY HF`׉	 7cassandra://cejGXzi2vqNqcKCvRRLLkbJgRAB4Kgehv5e--LJLaXkj`S׉	 7cassandra://8TKhh3Znhs3xhFCXMUut_dyHLRCivc8_XZdoNDjdSbI`̵ ׉	 7cassandra://XbzJggpHDEZLGrLgEpWwdzhgh9MMOpo2l2wTU63I87A s|͠aQݥpXJӖ׉EOefening Saxon-DrivejWij zijn een Verkenningsbataljon wat zich kenmerkt door snelheid, beweeglijkheid en niet in de
laatste plaats zelfstandigheid.
Tegen de avondschemer nemen we onze posities in. Erg strategisch natuurlijk, maar ook van alle
gemakken voorzien: bij een boerderij. We hebben net onze slaapplekken geregeld in de hooischuur als
over de radio het bevel komt dat we ons moeten
verzamelen en gereedmaken voor een
colonneverplaatsing. Balen dus.
Na een colonnerit van dik een uur komen we in
een dorp aan. Hier is de bevelsuitgifte en daarbij
blijkt dat we tot in ieder geval de komende
ochtend brigadereserve zijn.
In het dorp ontmoeten we een aantal
infanteristen die ons opgetogen ontvangen, want
we zijn de eerste eenheid die zij in drie dagen
zien.
We verplaatsen ons pelotonsgewijs naar onze
locaties waar we, op de wachtposten na, allemaal
kunnen gaan slapen. Voor dit doel wordt een
boerenschuur gekraakt. We kunnen de eigenaar
helaas niet om toestemming vragen, want hij lijkt in zijn bed in coma te liggen. We krijgen hem in elk
geval niet wakker.
Vrijdag 22 september 1978
Om vijf uur worden we gewekt door een geschrokken boer met een luid blaffende hond. Hij komt op
het juiste moment, want de wacht wil net beginnen met het wakker maken van de meute.
We moeten ons weer verplaatsen en een gebied onder waarneming houden en afgrendelen. We
kiezen een mooie positie in een boerenschuur van waaruit het gebied prima kan worden
waargenomen. Met een tafel voor de kaart en een kruiwagen als stoel zitten we gebeiteld.
Er wordt natuurlijk ook voor de inwendige mens gezorgd en in een mum van tijd staan de koffie en de
worst warm op tafel. Bij gebrek aan een douche wordt even later de regenpijp gebruikt om de haren
onder te wassen, hetgeen de nodige hilariteit bij de jeugdige dorpsbevolking oplevert.
Tegen de middag krijgen we de opdracht om ons administratief te verplaatsen naar een aangegeven
punt. Als we in het dorp aankomen, is het er een drukte van belang. Groenland en Blauwland rijden er
door elkaar en op een gegeven moment zitten we in een file van Blauwlandse M-60 tanks.
Het is half twee als we, nog steeds in file rijdend, een AMX-13 tank uit het bos zien komen. Hij vuurt
tweemaal op de Blauwlandse colonne en trekt zich dan weer terug tussen de bomen. Als op
commando draait het hele tankeskadron compleet met infanterie links uit de flank en rijdt dwars over
het heideveld het bos in om dat pistool op rolschaatsen te pakken te nemen.
Voor ons is in ieder geval de weg vrij en we kunnen doorrijden naar het afgesproken punt. Hier blijkt
dat we alweer een colonneverplaatsing voor de boeg hebben: zo’n kleine 50 kilometer naar het
oosten staan ons te wachten.
Tegen zes uur arriveren we bij een kleine klasse-3-straat. Hier wordt er door de chauffeurs afgetankt,
terwijl de commandanten bevelsuitgifte krijgen.
We moeten verplaatsen naar het stadje Ebstorf, waar we de brug moeten bewaken. We nemen
stelling achter de tirailleurbak en regelen een slaapplaats op de zolder van een verffabriek. Na de
eigenaar ervan overtuigd te hebben dat hij niet in zijn slaap gestoord zal worden door schoten of
andere knallen, nemen wij onze positie in de slaapzak in.
35
׉	 7cassandra://dt8Qf0lSznsDAFMjhDaOifq0-yfBSzqRpfENrPUVK8kK`̵ aQӥpXJӔ׉E
Zaterdag 23 september 1978
Om half vijf worden we uit de zak
gehaald met de mededeling dat de
vijand verder oprukt in onze richting.
We hebben de stelling nog maar net
ingenomen of er razen al twee
Luchsen voorbij. Een thunderflash
doet wonderen, want ze stoppen
meteen… om daarna tot onze
boosheid snel door te rijden. De
scheidsrechter weet wel raad met ze.
Tien uur. Een vijandelijke colonne
genievoertuigen nadert onze stelling
en rijdt in de val die we opgesteld
hebben. Ze worden afgeschoten verklaard, krijgen een half uur straftijd en moeten daarna
terugkeren. Eén vaandrig probeert slim te zijn en rijdt door. We onderscheppen hem en maken hem
krijgsgevangen. Zijn kaart wordt ingenomen en we vullen onze schamele hoeveelheid munitie flink
aan. Op last van de scheidsrechter moeten we hem weer vrijlaten, want ook hij heeft recht op zijn
weekend. Mazzel voor hem.
Om twee uur krijgen we het bevel om ons te verzamelen. We gaan pelotonsgewijs naar onze
weekendlocatie, het dorpje Höver.
Tot zeven uur wordt er onderhoud gepleegd. De hele waslijst moet worden nagelopen. Om half negen
ligt deze jongen te slapen en dat op zaterdagavond!
Zondag 24 september 1978
Half twaalf. Met een verschrikkelijk
onuitgeslapen gevoel kom ik uit mijn
slaapzak in het stro. Ik begeef me
naar de commandopost die in het
plaatselijke café is gevestigd. Hier
hoor ik dat ik van twaalf tot vijf
wachtcommandant ben. Mijn
gezicht klaart echter op als ik hoor
wat mijn locatie is: het café.
De middag breng ik door met het
lezen van verschillende kranten en
twee nummers van de Saxon-Drive
Revue. Tussendoor maak ik een
aantal keren een ronde.
Men is drukdoende met het
onderhoud van de voertuigen. Dode
blokken moeten als het kan vervangen worden, anders loopt de zaak in de soep.
Om vijf uur ben ik van mijn wacht af. Ik ga mijn toiletspullen halen en op zoek naar een bad of
douche.
Terwijl ik door het dorp loop en achteromkijk, struikel ik over een stoeprand. De man van een
passerend Duits echtpaar zegt dat ik wel mag oppassen als ik niet als echte gewonde afgevoerd wil
worden. Ik raak met ze aan de praat over de oefening en de drukte in het anders zo rustige dorp. Als
ik een eind wil maken aan het gesprek omdat ik nog een bad zoek, bieden zij mij hun eigen badkamer
aan. Wanneer ik beleefdheidshalve weiger, word ik bij mijn arm genomen en mee het huis
ingetrokken.
Na een weldadig bad en twee Baco’s vertrek ik onder uitgebreide dankzegging terug naar het café,
waar ik de kaart voor de volgende dag ga intekenen.
Om half negen is het dorp in diepe rust.
36
׉	 7cassandra://8TKhh3Znhs3xhFCXMUut_dyHLRCivc8_XZdoNDjdSbI`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://UE34YjTMEnCT4jHfiNB2ZFYwNf-h1lTKocOett3O4pc q`׉	 7cassandra://YGy4KBjLkYMg7S4v56uqVhzq-w1wsuPA4kmrHH1SiYQh`S׉	 7cassandra://_G8n5274F0gk4rjwsHWNPy0M2sqif0Cug8VRCzbpDXk!`̵ ׉	 7cassandra://VZtNJl77dQ7htP9XLRKfqsbwKr89ibil-DSwAsCt_DQ ̐͠aQݥpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://fHjvgR5U-fBjOZK0LHVwAEkNA5m6o05BSVR3xpHerRM ?F`׉	 7cassandra://c9V1YHjOVlOTnTxPwbBdLG3EpndEGr1vTfJSTZzhRKYv`S׉	 7cassandra://3i9ELJzJh9frrZinyAOm0y8sfg9ufG9m9NJC9guOhEg w`̵ ׉	 7cassandra://q-F3imsQ9rmF52O3Xoq4FwVPxv48uwbyTFbcr-OYm6E h͠aQޥpXJӖ׉EOefening Saxon-Drive9Maandag 25 september 1978
We vertrekken om half acht naar een afwachtingsgebied en om negen uur kunnen we weer de
Ilmenau over, dwars door de weilanden, waar een Amerikaanse bruggenlegger een overgang heeft
gemaakt.
Op de dag zelf gebeurt er weinig bijzonders. We zien bijna geen vijand en worden steeds maar weer
teruggeroepen omdat we te ver naar voren zitten. Ons bataljon blijkt het enige dat over de Ilmenau is
gekomen. De brigade en onze verzorgingseenheden kunnen niet verder omdat de brug verzakt is.
Tegen zes uur komt over de radio het bericht dat we ons in westelijke richting moeten verplaatsen en
ver achter de vijandelijke linies stelling moeten nemen. We vinden het een idiote zet, maar we gaan
toch op weg.
Als we zo’n tien kilometer onderweg zijn, komt het bericht dat we op de plaats waar we nu zijn in
stelling moeten gaan en daar het daglicht moeten afwachten. We staan achter een groep huizen in
het bos. We regelen een slaapplaats in een garage van iemand die niet bang is om ’s avonds de deur
open te doen. Om elf uur is het voor deze jongen bedtijd.
37
׉	 7cassandra://_G8n5274F0gk4rjwsHWNPy0M2sqif0Cug8VRCzbpDXk!`̵ aQӥpXJӔ׉E<Dinsdag 26 september 1978
Eén uur; het is aardedonker. Ik word gewekt
met de mededeling dat ik zachtjes moet doen,
omdat de vijand vlakbij staat. De commandant
van onze eenheid, we zijn met twee voertuigen,
deelt mee dat er aan de andere kant van het
groepje huizen een YP 408 is komen te staan en
dat hij met een aantal mensen wil proberen de
handel te overvallen en krijgsgevangen te
maken.
Enkele minuten later blijkt dat het niet een
YP408 is, maar twee Duitse Marders.
Schützenpanzer Marder 1A3 IFV
Het is nu weinig aanlokkelijk meer om een overval te plegen. We laten het maar zo en zullen proberen
vroeg in de ochtend weg te komen.
Om vier uur word ik opnieuw gewekt. Terwijl ik met mijn gezicht vol zeep sta, komt er een vijandelijke
Duitse vrachtwagen aanrijden. Een Hauptfeldwebel en drie soldaten stappen uit en zeggen dat ze ons
eten komen brengen. Dat vinden we zo aardig dat we ze meteen krijgsgevangen nemen.
De auto levert ons naast veel eten en koffie een schat aan informatiemateriaal op, zoals
wachtwoorden, frequenties, opstellingen en gegevens over de sterkte van de eenheid. Ik ga bij de
chauffeur voorin zitten en we rijden met onze eigen twee voertuigen er achteraan naar veiliger
oorden. Daar worden de krijgsgevangenen vastgehouden gaat de chauffeur met een van ons mee om
met zijn eigen wagen de vijandelijke opstellingen te verkennen.
Gelukkig is het goed weer, er is weinig te doen en we kunnen onze spullen in de zon drogen.
Als we met behulp van de
vrachtwagen door de linies zijn,
laten we de krijgsgevangenen vrij.
Ze hebben voor ons geen nut meer.
DAF YP 408
Net als we ons voertuig aan het
camoufleren zijn, rijdt een
vijandelijke YP408 voorbij. De
bemanning staart ons aan. Na 100
meter stoppen zij en keren terug
met de mededeling dat wij
afgeschoten zijn. Daar voel ik niets voor en val nogal uit tegen de vaandrig op het voertuig. Ik maak
hem wijs dat het nogal stom is om eigen troepen af te schieten. Intimidatie van de bovenste plank! Hij
vraagt mij waar de blauwe stickers zitten. Ik verklaar dat de stickers van de zijkant gestolen zijn door
de vijand en dat de sticker van de voorkant op de boeggolfplaat zit, die neergelaten is. Hij schijnt het
maar half te geloven en heeft een kwartier nodig om bij zijn superieuren te rade te gaan. Uitstijgen
durft hij niet, bang om krijgsgevangen genomen te worden. Na enige tijd is hij er kennelijk van
overtuigd dat wij eigen troepen zijn en geeft vrijelijk allerlei informatie die wij op onze beurt
doorspelen naar onze CP. Als hij weg is, halen we opgelucht adem.
Na tien minuten verschijnt hij weer met de mededeling dat er nog wel zo’n 25 YP-voertuigen zullen
passeren, omdat ze terugtrekken. Ik bedank hem vriendelijk en geef de informatie snel door. Als de
YP’s langskomen steken we vriendelijk onze hand op, maar de meesten zien ons niet eens.
Op het moment dat we goed en wel gecamoufleerd staan, komt over de radio het bevel dat we ons in
een dorp moeten verzamelen om ons gereed te maken voor het in ontvangst nemen van klasse I en
een colonneverplaatsing van 150 kilometer. We nemen aan dat het een vergissing is, van die 150
38
׉	 7cassandra://3i9ELJzJh9frrZinyAOm0y8sfg9ufG9m9NJC9guOhEg w`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://pslKtbAojNXPud10sR4C4Saq358Co8ZvY9ijpvO6P0w Z`׉	 7cassandra://92uLjXxBAi0E6BwO_eDxerJucG--u8DGIZ2YKUEGMawg`S׉	 7cassandra://XtnQBZsUXOzrT9t5oFsBxGTE5SU3RkBEJkTCkiPaISE`̵ ׉	 7cassandra://PLdZxre_Zk9Qw2YBsvXeLOWbMjz1Qh2_sfjIOFEUpCU ͠aQޥpXJӖ	ט  {u׉׉	 7cassandra://1hL4m5H52y3A4cCY5oGA9tvzNbhMvlSVRSMbM03wDdo `׉	 7cassandra://Ay3REaeIizzGohLeBeD4tn0TSealX829lRtB2vD5oqkw\`S׉	 7cassandra://aYwUWhq8wmseOsLyHkpl3PXgkmZDCRDXOeVBFXycAMQ">`̵ ׉	 7cassandra://Y4S2WDWMOFZ9Jm9LhhYD6SV2-nVU1QwSzPN7BlQsCv0 @͠aQޥpXJӖ
׉EOefening Saxon-Drive
kilometer, maar later wordt ons verteld dat we opeens blauwland geworden zijn. We zullen stellingen
aan de andere kant van de Weser moeten betrekken.
Om ongeveer negen uur vertrekken we voor de naar mijn mening gevaarlijkste actie die we tot nog
toe hebben moeten ondernemen: 150 kilometer colonneverplaatsing. Enkele chauffeurs vallen bijna
letterlijk achter de sticks in slaap. Iedereen heeft het moeilijk. Als we door een lange bomenlaan rijden
en mijn eigen chauffeur roept dat het
wel een erg lange brug is waar we
onderdoor rijden, neem ik mijn
verantwoordelijkheid en grijp in. We
ruilen van plaats.
Ongemerkt gaat de volgende dag in.
Dinsdag 26 september 1978; Hoog
bezoek tijdens de oefening Saxon Drive;
HKH-koningin Beatrix en prinsgemaal
ZKH-prins Claus in gezelschap laten zich
informeren over het verloop van de
oefening
Woensdag 27 september 1978
We komen tegen vier uur ’s morgens aan op onze locatie. Daar vandaan vertrekken we naar onze
opstellingen. We zoeken natuurlijk eerst naar een boerderij waar we eventueel een slaapplaats
kunnen vinden. Vijandelijke activiteit valt vooralsnog niet te verwachten. Om half zes lig ik dan ook op
wat strobalen te slapen.
Om negen uur is het opstaan geblazen om
te verkassen. Nu nemen we stellingen in bij
een grote veevoederfabriek die pal aan de
Weser ligt. We plaatsen ons voertuig
precies onder een havenkraan, zodat hij
moeilijker is waar te nemen. Vanaf de
kraan kunnen we kilometers ver het
vijandelijke gebied in kijken. Ik geef veel
informatie door, maar dat schijnt niet in
het draaiboek van de oefening te passen.
De oefenleiding besluit er niets mee te
doen…
Aan het einde van de middag ga ik eens
een babbeltje maken met iemand van de
fabriek, want het ziet er naar uit dat we hier ook de nacht moeten doorbrengen. We kunnen onder
een overkapping op een aantal zakken varkensvoer gaan liggen.
’s Avonds heb ik wachtdienst en moet ik uitluisteren. Er wordt over de radio gemeld dat er aan de
overzijde vrij veel vijandelijke activiteit te bespeuren valt. In onze sector is het echter vrij rustig.
Om half twaalf moet ik snel nog even langs de plaatselijke kroeg. Daar heeft de foerier zijn domicilie
gekozen en ik kan het eten voor het peloton in ontvangst nemen.
Om twaalf uur is mijn wacht afgelopen en kan ik de zak in.
Donderdag 28 september 1978
Om half vier is het reveille. We moeten zo snel mogelijk verkassen, omdat de vijand op verschillende
plaatsen de rivier is overgestoken. We nemen stellingen in bij een dorp en zien in de loop van de
ochtend grote vijandelijke troepenverplaatsingen. Er komt nog een tegenaanval met een complete
tankslag op de boerenakkers en dat is het laatste wat we van de oefening zien.
39
׉	 7cassandra://XtnQBZsUXOzrT9t5oFsBxGTE5SU3RkBEJkTCkiPaISE`̵ aQӥpXJӔ׉EOm half twee komt het bericht over de radio dat het Einde Oefening is. Dat is aanleiding om alle
resterende munitie, inclusief rookpotten en thunderflashes af te steken. We verplaatsen ons naar een
parkeerplaats waar al een aantal Amerikaanse M113’s staat.
Hier maken we ons gereed voor vertrek naar de vredeslocatie, zoals dat zo mooi heet.
Om half zes vertrekken we richting Seedorf, waar we om half acht aankomen. Hier staat ons een
flinke gamel soep te wachten. Dan laden we snel de bakken uit om maar zo snel mogelijk in bed te
kunnen rollen.
Na een uitgebreide douchebeurt tuimel ik om tien uur voor het eerst in twaalf dagen in een echt bed,
beseffend dat lang niet iedereen de oefening Saxon-Drive op zo’n enerverende wijze heeft beleefd.
Het belang van oefeningen en oefenen
Oefeningen zijn voor militairen onlosmakelijk verbonden met hun diensttijd. En dat geldt voor alle
geledingen. Voor huzaren, korporaals, onderofficieren en officieren. Voor dienstplichtigen en voor
beroepsmilitairen. Of een oefening nu groot of klein was, op groeps-, pelotons-, eskadrons- of
bataljonsniveau. Of het in hartje zomer of midden in de winter plaats vond, iedere militair herinnert
zich zijn oefeningen. Als er sterke verhalen rondgaan, gaat het meestal over stappen,
kameraadschap, schieten en de oh zo belangrijke oefeningen.
Gelukkig hebben wij, tijdens het bestaan van het bataljon, het geleerde nooit in praktijk hoeven
brengen. Gelukkig, niet omdat we het niet aan hadden gekund, maar omdat dat heel veel levens had
gekost. Aan beide zijden wel te verstaan. Maar we waren er wel klaar voor bij ons bataljon. Door
onze opleiding, onze training, onze oefeningen en, zeker niet onbelangrijk, door onze teamgeest. 103
Verkenningsbataljon was uniek. Niet omdat we beter waren dan andere (verkennings)bataljons.
Maar door onze ligging in Duitsland en het daaraan gekoppelde bij elkaar zijn. Daaruit volgde snel het
er ook voor elkaar zijn. Onze geoefendheid, maar ook onze kameraadschap maakte ons tot een
geduchte tegenstander. Laten we het er maar op houden dat ONZE aanwezigheid al die jaren de
reden is geweest dat het Warschau Pact netjes aan de oostzijde van de IDG is gebleven. Wij hebben
er in ieder geval toe bijgedragen.
40
׉	 7cassandra://aYwUWhq8wmseOsLyHkpl3PXgkmZDCRDXOeVBFXycAMQ">`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://vdANCnsr2pMi8zfbBDn7d5X7ISH9IsKlmqAeOJQ_VEA `׉	 7cassandra://_eZdUUwkTlLs9k9ZLxKFqlRgEGLszJwC0Jvk4HQWk1wb`S׉	 7cassandra://CCYpsKYyFTQn4qtyWvX0eistkQOcqVkbnahcpydY2iI `̵ ׉	 7cassandra://RAiHpeA1FUltDJKrR06zeyWhZxO7_l2HzC1XEdGimjc 0̀͠aQߥpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://vKC3fBnACCyq7XpulRQud5GzUUpzegFnOULKhSKoiWA `׉	 7cassandra://1JK7AiKlP2-7s_Lo9PBYdGJtDUF-Ytg3Nxn47pRSnwAj`S׉	 7cassandra://F0T9LJvcrBFqBXhbiYDW9TrChkxMNWEhC7gfZdUWqUYh`̵ ׉	 7cassandra://DzcIFjpmtcu16FdnKUIWv5wuxHEronVZzOqIkjpxmUE ͠aQߥpXJӖ׉ESchietseriesSchietseries
Uiteraard moest ook de schietvaardigheid op peil gehouden worden. Voor het schieten met onze
handvuurwapens was er aan de overkant van de kazerne de garnizoensschietbaan. Maar daar kon je
alleen terecht met de klein kaliberwapens. Voor het schieten met de overige wapens en
wapensystemen werd twee tot drie keer per jaar uitgeweken naar de schietbanen van Bergen
Hohne. Dit terrein met een oppervlakte van 283 km2 staat bekend als Nato Truppen Lager Bergen
Hohne. Het gebied ligt globaal tussen Soltau en Celle en is middels de zogenaamde “Wietzendorfcorridor”
verbonden met het oefen- en schietterrein Münster Süd. Het oefenterrein wordt begrensd
door de 65 km lange “Panzerringstrasse”.
Nato Truppen Lager Bergen Hohne
41
׉	 7cassandra://CCYpsKYyFTQn4qtyWvX0eistkQOcqVkbnahcpydY2iI `̵ aQӥpXJӔ׉ELangs deze rondweg bevinden zich de schietbanen. Gedurende de schietserie werd eerst alleen met
de eigen wapensystemen geschoten. Dus alle 25mm kanonnen bijeen op één baan, net als
bijvoorbeeld de tanks, de mortieren en de tirailleurs. De schietseries werden afgesloten met de
“pelotonsbattlerun” waarbij alle systemen gezamenlijk mochten optreden. Dit laatste gebeurde
veelal op de banen zes, negen of twintig.
Een schietserie begon traditioneel op de kazerne Seedorf met het
bepakken en controleren van de voertuigen. De dag erna werd, vaak
in de vroege morgen, verplaatst naar station Godenstedt achter de
kazerne. Daar werden met uiterste precisie de rupsvoertuigen
beladen. Het vastzetten van de voertuigen gebeurde eerst met
houten blokken en later met zogenaamde keggen en wiggen. Vooral
het vastzetten en positioneren van de tanks kwam neer op
“Fingerspitzengefühl”. Zodra alle voertuigen erop stonden werden
deze gecontroleerd door de “Lademeister”. Gezien de breedte van de
tanks was dat zeker nodig om ongeschonden te kunnen verplaatsen.
Aan de voor- of achterzijde van de trein bevond zich een passagiersvoertuig waarin de
voertuigbestuurders en de commandanten mee konden rijden. De overige bemanningsleden zouden
zich later, of per bus of met de wielcolonne, gaan verplaatsen richting schietterrein. De
treinverplaatsing, over hemelsbreed nog geen 100 km, duurde vaak ruim een dag. Dit omdat de
tanktrein de normale dienstregeling niet mocht verstoren. Bij de aankomst op “Laderampe” Bergen
of Oerbke was de rest van de bemanningen dan ook weer aanwezig om te helpen met het ontladen
van de voertuigen. Na het ontladen werden de voertuigen verplaatst naar het bivak of één van de
complexen, Lagers genaamd, zoals Oerbke of Hörsten. Hier werd dan de legering in orde gemaakt.
De “Lademeister” overlegd met zijn collega over de belading van de Leopards II
De volgende morgen werd in alle vroegte verplaatst naar de respectievelijke schietbanen en vroeg
was ook echt vroeg, want om 08.00 uur moest volgens de traditie het eerste schot klinken. Zo kon
het gebeuren dat bij dichte mist waarbij de doelen absoluut niet zichtbaar waren, er toch op het
tijdstip van 08.00 uur, een schot werd afgevuurd.
42
׉	 7cassandra://F0T9LJvcrBFqBXhbiYDW9TrChkxMNWEhC7gfZdUWqUYh`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://rgtfFlp_25m7Ls_u1tRQQRqcuaRH9t_kAaAE9qhBTW0 w` ׉	 7cassandra://_grkcHH7Mv4JsGPrxn_C9QxZ2sgGv5h1dN_ULTBjkOEl`S׉	 7cassandra://SK03NvEf1d-4ZhPfNaXD_PMVZwx4_d5Gd-_0HXHAluMl`̵ ׉	 7cassandra://yu5ssUBp4eApeB8jwTiq4HM7pfEN9xgosNdMLYDN2c0]l͠aQߥpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://ZxMB5hall4jMV0n_JT_Wkg_6QLH2d5LQQ5kQiYXNeXA `׉	 7cassandra://GnXbJD9fQMwg2rkI9_c5aY2luowyOhb0vMh9YnAvjQAk|`S׉	 7cassandra://GtKmRLgQlrXtpzqnfsYHKWYjm8SaOTzX4vMELizUdyo`̵ ׉	 7cassandra://-1zVVGgtFZO3ARGQpxx9orLAXd93x1z9D4EzJaHIsco RE͠aQߥpXJӖ׉ESchietseriesOm 07.00 uur waren alle functionarissen op de baan aanwezig en werd de baan gereed gemaakt. De
wacht die de gehele nacht de op de baan aanwezige munitie had bewaakt, werd van hun taak
ontheven. De indeling op de schietbaan was heel strak georganiseerd. De deelnemende voertuigen
moesten precies op één lijn uitgericht op de zogenaamde plaat naast elkaar opgesteld worden, de
munitie diende aanwezig te zijn etc.
Een eventuele bezoeker werd opgevangen door de zogenaamde
ontvangstofficier (meestal één van de korporaals, vergezeld door
een huzaar) herkenbaar aan de gele armband. Deze verwees het
bezoek dan naar de baancommandant (meestal de resp.
Eskadronscommandant of een stafofficier) die herkenbaar was
aan een oranje armband.
Deze was vrij in beweging en bevond zich meestal daar waar hij
het beste de gehele baan kon overzien. Dit was meestal op de toren, bij de Duitse baanmedewerker,
die door de Nederlanders onder elkaar steevast Heinrich werd genoemd.
Het schieten werd geleid door de HSI (Hoofdschietinstructeur),
dit was één van de meer ervaren beroepsonderofficieren.
Hij was herkenbaar aan de witte armband met verticale oranje
balk. Ook deze functionaris bevond zich tijdens het schieten op de toren, maar dan in het
rechterdeel. Hiervandaan gaf hij de opdracht tot het laten opkomen van de doelen etc. Ook legde hij
de oefeningen uit volgens de vigerende schiettabellen.
Het schieten met de wapensystemen werd gecontroleerd door
de schietinstructeurs. Dit waren wachtmeesters die herkenbaar
waren aan de witte armbanden. Ook zorgden zij dat vanaf de
toren zichtbaar was in welke toestand het wapensysteem zich bevond.
Dit gebeurde met de “vlaggenset”. Een groene vlag op de koepel gaf aan dat het wapensysteem
ontladen en veilig was. De rode vlag stond op het voertuig indien het wapensysteem vuurgereed was
of vuurde. Bij storing aan het wapensysteem werd de gele vlag erbij geplaatst. Dus een gele vlag
samen met de rode vlag gaf aan; storing aan een geladen en dus onveilig wapensysteem. Geel met
groen gaf weliswaar storing aan maar dan met een veiliggesteld en ontladen wapensysteem. Dat dit
niet altijd goed ging wordt verderop omschreven.
Het veiligstellen werd gecontroleerd door de veiligheidsofficier.
Dit was meestal één van de pelotonscommandanten en deze
was herkenbaar aan de rode armband. De munitie bevond zich
op het munitie uitgiftepunt. De uitgifte geschiedde door een
onderofficier die herkenbaar was aan de blauwe armband.
En als laatste herkenbare
functionaris was er op iedere baan verplicht één of waren er
meerdere gewondenverzorgers aanwezig met hun voertuig. Deze
waren herkenbaar aan een witte armband met rood kruis.
Vervolgens werd de hele dag en vaak ook nog in de avond geschoten. Na afloop van het schieten
werd er vervolgens verplaatst naar de baan waarvandaan de volgende dag geschoten zou worden.
Die baan werd zo goed mogelijk al gereedgemaakt. Er bleef een wacht achter en de rest verplaatste
terug naar het bivak of het kamp. Daar werd dan nog vaak een drankje genuttigd in de bataljonsbar.
43
׉	 7cassandra://SK03NvEf1d-4ZhPfNaXD_PMVZwx4_d5Gd-_0HXHAluMl`̵ aQӥpXJӔ׉E
Het was de gewoonte om de bar(s) in ieder geval
open te houden tot één uur na aankomst van de
laatste groep die van de schietbaan terugkeerde. Dat
kon bij “nachtschieten” wel eens heel laat zijn.
Waarbij je zeker wist dat je er de volgende morgen
weer vroeg uit zou moeten.
Het werken met drie kleuren vlaggen op de
voertuigen was heel overzichtelijk maar soms ging dit
niet helemaal volgens het boekje. Zo kon het
gebeuren dat tijdens een schietoefening eerst
stationair met vier verkenningsvoertuigen C&V vanaf
de plaat, deze vervolgens moesten oprijden naar “Feuerhalt” 1. Daar moesten wederom een aantal
doelen uitgeschakeld worden. Dan door naar de volgende Feuerhalt enzovoort. Deze verplaatsingen
werden gecoördineerd vanuit de toren, zodat de voertuigen mooi op linie bleven. Op een gegeven
moment werd op één van de C&V’s naast de rode vlag, de gele vlag geplaatst; storing dus. Na enig
rommelen aan het wapensysteem verdween de rode vlag, die werd vervangen door de groene.
Echter de gele vlag bleef, dus er was nog steeds storing. Het voertuig begaf zich achteruitrijdend (met
het 25 mm kanon in de veilige richting) terug naar de plaat. Het hoofd van de GWI-groep (Geschut,
Wapen, Instrumenten), de wachtmeester 1 P. bekommerde zich over de C&V. Tezamen met een
monteur werd de loop van het Oerlikon kanon verwijderd. Bij het verwijderen hiervan bleek er nog
een granaat in te zitten (de groene vlag had dus nooit geplaatst mogen worden). Daar schrok de
monteur zo van, dat hij de loop weer plaatste. Daardoor echter raakte de slagpin de granaat en ging
het schot af. Het kanon wees echter op dat moment richting Autobahn. Pas nadat het duidelijk werd
dat er geen slachtoffers waren of schade te betreuren was, waren de grappen niet van de lucht. Dat
ging in de bar natuurlijk verder.
Gehoorbescherming was bij het schieten vanaf eind jaren zeventig verplicht. De meesten kennen nog
wel het bekende “rode doosje” met lichtbruine oordopjes. Dit was echter niet altijd zo. In 1969 kreeg
de wachtmeester Kuijpers nog van de PBC de opdracht om de watten uit de oren te laten omdat dat
er echt a-militaristisch uitzag. Dat veel beroepsmilitairen uit die tijd zo doof als een kwartel werden
behoeft waarschijnlijk geen nadere toelichting.
Bij brand in het voorterrein, dat meestal werd veroorzaakt door brisantgranaten of .50 lichtspoor,
(vijf scherpe patronen gevolgd door een lichtspoorpatroon om de richting te duiden) werd het vuren
onmiddellijk stilgelegd. Vervolgens werden de huzaren en een kaderlid gewapend met vuurzwepen,
al dan niet begeleid door de Duitse beambten, het voorterrein in gereden om aldaar het vuur te
doven. Het vuren werd ook stilgelegd wanneer herten, wilde zwijnen of ander wild zich tussen de
tankdoelen ophielden.
44
׉	 7cassandra://GtKmRLgQlrXtpzqnfsYHKWYjm8SaOTzX4vMELizUdyo`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://QIP-GCrYS4pJm5DtbE2ZHWo5eQ2G9u2p2Zqe56oSzOQ `׉	 7cassandra://BeFCswEgJxsVFrCPVtfrV2ZEXYGZjBdI5ymD1Kz0ZDMz*`S׉	 7cassandra://gn5OaBC5VPGtRW1P-_adsnJMmxQyGTM5i5FmP8d3RlA `̵ ׉	 7cassandra://3pnt4zUU4z_7g2hkZYOst1M0kJR6y5btUA5NO4RDApo l0͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://eTvughPdFWcy3fRkboKl31OhvG46On0luLDjJBbr7YU `׉	 7cassandra://FUPWDmTXtkb8XYkIrUmrisQFb9wKl-xKTHMRIdEyFooY`S׉	 7cassandra://XwsJCUVJs9D947tySRYGVkyC9ljiJscm6fx4uYV0ou4c`̵ ׉	 7cassandra://QmlLHQ6eC3qskDXr4M3B8RznrC-m9xmWRxyGOsq1Eno ̸͠aQpXJӖ׉ESchietseriesOok bij de mortier traden wel eens problemen op. Soms bleef de ingebrachte mortiergranaat in de
schietbuis zitten en was er sprake van een weigeraar. Procedure: wegwezen en 20 minuten wachten.
Daarna werden onder leiding van de schietinstructeur de rotatiepennen waarmee de mortierpijp aan
de grondplaat vast zat er uitgetrokken en werd de mortierbuis door 2 huzaren voorzichtig opgetild.
De zwetende schietinstructeur stond bij het uiteinde
van de schietbuis om zodoende de uitglijdende granaat
met 2 handen op te kunnen vangen. Als men door de
zenuwen of wat dan ook de buis maar wat zouden laten
zakken zou de granaat weer terugglijden en dan toch
nog tot ontbranding kunnen komen met alle gevolgen
van dien. De schietinstructeur liep dan vervolgens met
de granaat in zijn armen naar een veilige plaats,
plaatste een rode vlag en haastte zich terug. De verdere
afhandeling was daarna voor de munitiespecialisten of
de EOD (explosievenopruimingsdienst). Gelukkig is het altijd goed gegaan.
Tijdens een schietserie werd er ook met handvuur- en groepswapens geschoten. Het schieten met de
Terugstootloze Vuurmond (TLV) of raketwerper bij een schietserie was altijd iets bijzonders.
Aangezien een raketwerper een holle lanceerbuis is waar bij het lanceren een behoorlijke
achterwaartse steekvlam wordt geproduceerd, werd het 3-hoekig onveilige gebied afgebakend met
wit lint. In 1970 was een eskadronsopperwachtmeester heel nieuwsgierig naar het afvuren van de
TLV Carl Gustav. Aangezien de opper zich niet geheel liet ophouden door het witte lint werd hij na
controle op de onveilige zone door de schietinstructeur daarop gewezen. Vervolgens werd het vuurvrij
gegeven en na de bekende klap op de helm drukte de schutter af. Er klonk een luide knal
vergezeld van een hoop rook en nog meer gejammer en gevloek. De opper was toch weer naar voren
gebogen en had daardoor een deel van de lading in zijn rechterhand en zijn owi-knuppel gekregen.
Hevig scheldend werd hij in een jeep naar het
ziekenhuis gebracht en bij terugkomst had hij een
keurig wit verband. De beschadigde owi-knuppel
heeft jarenlang het owi-bureau gesierd...
Schietserie Bergen-Hohne 1974 -2 Schietinstructeur
Carl Gustav wmr 1 Piet vd Meeren
Overigens was niet alleen bij de TLV een onveilig
gebied aan de achterzijde van het wapensysteem.
Ook het gebied achter de AMX-tank was bij het
schieten niet geheel veilig. Door het automatisch laadsysteem verliet de huls, na het schot, de tank
aan de achterzijde. Duitsers noemden daarom deze tank ook wel het “Kuckkuckpanzer”. Boze tongen
beweren dat er ook baancommandanten waren die de huls maar net konden ontwijken.
Zoals al eerder vermeld was het sluitstuk van de schietserie de pelotons battlerun. Hier was het ook
vaak een competitie welk peloton als de beste uit de bus zou komen. Dat gebeurde niet altijd eerlijk,
maar vaak zoals het een verkenner betaamd; louche en onbetrouwbaar. Zo gebeurde het wel dat bij
het oprijden van de baan door de E-tank het mortierdoel qua afstand al werd opgemeten (bij de
Leopard II, d.m.v. de laser afstandsmeter) en deze op een stiekeme frequentie aan de
mortierbemanning werd doorgegeven. Hierdoor lag het eerste mortierschot vaak al op de goede
afstand. Bij het coaxschieten van de tanks was het zaak om zoveel mogelijk munitie over te houden
en niet te verspillen aan de vrachtautodoelen. Het leverde namelijk veel meer punten op om, na het
terugtrekken van de tirailleurs, met de coaxmitrailleur de overgebleven falling plates om te schieten.
Ach ja als het allemaal eerlijk had gemoeten hadden we wel bij het Leger Des Heils gediend.
45
׉	 7cassandra://gn5OaBC5VPGtRW1P-_adsnJMmxQyGTM5i5FmP8d3RlA `̵ aQӥpXJӔ׉EAls de schietserie langer dan een week duurde werd er, buiten het onderhoud natuurlijk, in het
weekend gestapt in plaatsen als Celle, Hannover of Soltau. De zondag werd gevuld met een
kerkdienst, Kaffee und Kuchen en veelal een bezoek aan Gedenkstätte Bergen-Belsen. Kortom: de
schietseries waren voor ons verkenners vaak “de kers op de taart”.
Mitrailleur .50 inch schieten vanaf de grondaffuit. Dit wapensysteem werd behalve door tirailleurs ook
bediend door personeel van het stafpeloton en van het Stat-, Staf en Verzorgingseskadron
Ook het schieten met het lichte Anti-tank wapen LAW 66 mm werd door iedereen beoefend
Hulzen 105 mm Leopard 1
120 mm APFSD-T granaat Leopard II
46
25 mm Oerlikon granaten
׉	 7cassandra://XwsJCUVJs9D947tySRYGVkyC9ljiJscm6fx4uYV0ou4c`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://ihdz72hYhS6z-HkjI_7ZaHYJ8rn7_qtViqZiFjTs5js `׉	 7cassandra://LHaAbdSY_0NtPfHgP-6fNpX0JTITlWAZ_jMVxcGO4Mcl`S׉	 7cassandra://9v7tgTl24PjYWDO2J3S5JzfX1UZ1P5NQMldsKdrYyc0`̵ ׉	 7cassandra://7wdJ_s3tGesPaMFlH_dXjn-wxzSVrqQJag9pmsGtQCg B\͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://Md8Uehu4ltRLA_5_ko4fTJp2MA2ZiL9PNhhkxHb7_1g H<`׉	 7cassandra://tkZLKYCZ_7iVKz-GJubpzPsq9DDshAhxRm4pbN_xuhMt`S׉	 7cassandra://AKzok4gSJgGfdc9WZxm5DI9B9T0a9JOxMa3f_Bbb-kY g`̵ ׉	 7cassandra://Zx6AtV0V-3ummrjgZWF_EhmNLmi1zrBZJNkUN1bjmgc ͠aQpXJӖנaQpXJӖ H9׉H %https://nl.wikipedia.org/wiki/KoplampGׁׁrנaQpXJӖ !:D%9׉H &https://nl.wikipedia.org/wiki/DimlichtGׁׁrנaQpXJӖ u:T%9׉H 6https://nl.wikipedia.org/wiki/Groot_licht_(wegverkeer)Gׁׁr׉EColonne rijden, logistiek
Colonne rijden, logistiek en bevoorrading
Bij de sectie 3 van het bataljon werd altijd voor het komende jaar een oefen- en schietprogramma
opgemaakt. De gegevens daarvoor werden door hogerhand opgelegd maar het bataljon had hierin
ook een eigen inbreng. Bij veel activiteiten was de inzet van personeel en materieel noodzakelijk.
Alarmoefeningen met de daaraan verbonden verplaatsingen naar de uitwijkgebieden in Groß- en
Klein Meckelsen werden, gelet op de relatief korte afstand van 15 kilometer van de legerplaats
Seedorf, altijd over de weg uitgevoerd.
De locaties van oefeningen en schietseries, lagen verder verwijderd
en eenieder herinnert zich nog wel het station Godenstedt dat vlak
achter de kazerne Seedorf lag. Daar vandaan vond het transport per
spoor plaats van tank- en rupsvoertuigen van het bataljon, inclusief
de bemanningen. De deelnemende wielvoertuigen bereikten in een
‘marsserie’, hier gemakshalve ‘colonne’ genaamd, hun bestemming
over de weg. Voor de sectie 4 was er altijd veel werk aan de winkel
om de verplaatsingen tijdig aan te melden en om de benodigde
toestemming rond te krijgen. Verder werd o.a. bij de marechaussee begeleiding aangevraagd die in
samenwerking met de plaatselijk politie moesten zorgen voor een veilige verplaatsing. Dat was ook
nodig voor die voertuigen die vanwege hun breedte
niet per spoor konden worden vervoerd en dus per
dieplader bij het wegtransport werden gevoegd.
Formeel gesproken was bij zulke gelegenheden sprake
van een niet-tactische verplaatsing omdat deze onder
vredesomstandigheden plaatsvond. Dus de
Wielvoertuigen verplaatsten zich vanaf 10 voertuigen
over de weg in colonneverband.
Een colonne moest aan heel wat eisen voldoen. In de
staart van de colonne reed de veegploeg mee, want
voertuigen met pech (gele vlag) moesten zo snel
worden gerepareerd of meegenomen door een takelwagen.
Dan het aanbrengen van de signalering, zoals dat ook vandaag nog geldt:
• Het voorste voertuig voert zowel links als rechts een blauwe vlag op het voertuig en heeft tevens
aan de rechterzijde een blauwe kap voor de koplamp geplaatst;
• De daaropvolgende voertuigen moeten aan de rechterzijde van het voertuig een blauwe vlag
voeren en tevens aan de rechterzijde een blauwe kap geplaatst hebben voor de koplamp;
• Het laatste voertuig van de colonne moet aan de rechterzijde een groene vlag voeren en tevens
aan de rechterzijde een groene kap geplaatst hebben voor de koplamp.
Alle voertuigen die deelnemen aan de colonne
dienen dimlicht of groot licht te voeren.
Zodra de colonne stond opgesteld werd er met
krijt het colonne marsnummer geschreven op de
zwarte rechthoekige vakjes die zich bevonden aan
weerszijden van het voertuig.
mogelijk
47
׉	 7cassandra://9v7tgTl24PjYWDO2J3S5JzfX1UZ1P5NQMldsKdrYyc0`̵ aQӥpXJӔ׉E3Voor de kaderleden van de staf brak er dan een spannend moment aan; wie zou er worden
aangewezen om als snelheidsregelaar te fungeren? Naast de functionarissen die een taak hadden in
het begeleiden van de colonne was die van de snelheidsregelaar wel het meest intensieve. Deze
moest namelijk vooroprijden en zich
Het kwam dan ook voor dat door een
kaartleesfout of een niet gemelde
wegomlegging de gehele colonne afweek van
de geplande route. Dus hij moest goed
kaartlezen, de tijd in de gaten houden en
regelmatig in de spiegel kijken of het
achterliggende voertuig volgde. De
snelheid bedroeg doorgaans zo’n 50 tot
60 km per uur, maar door
verkeersomstandigheden werd er vaak een
‘harmonicaeffect’ verkregen, waardoor er door de verder achterliggende colonnevoertuigen flink
hogere snelheden moesten worden gereden om bij te kunnen blijven.
Zo werd er in 1984 een opper aangewezen om als tijdrijder te fungeren.
Nadat de colonne zich in beweging had gezet bleek dat de kilometerteller en
snelheidsmeter het niet deden. Men had in die tijd nog geen GPS. Aan de
hand van de hectometerpaaltjes kon hij zich toch houden aan de juiste
snelheid om zodoende op tijd de controleposten te passeren en te parkeren
op de daarvoor bestemde rustplaatsen. Het personeel werd per DAF
vervoerd (18 personen in een YA328). Het dragen van ringen werd verboden nadat een huzaar zijn
vinger verloor bij het instijgen via een gesloten achterklep. Uiteraard gold voor alle inzittenden de
draagplicht van een binnenhelm. Om te controleren of iedereen aanwezig was
werd op last van de voertuig/bakcommandant door de inzittenden werd door de
inzittenden luidkeels het volgnummer geroepen. De bakcommandant was ook
verantwoordelijk dat bij doorkruising van oorden geen onwelvoeglijke taal werd
geuit richting het Duitse vrouwelijk schoon. Ook moest hij urineren vanuit de DAF
voorkomen en ook dat ontblote lijven zichtbaar zouden zijn voor het passerend
verkeer. Het was ook vanwege de uitlaatgassen geen pretje om in zo’n DAF
vervoerd te worden. Die werden door de turbulentie de
laadruimte ingezogen.
Op de parkeerplaatsen of rustpunten ontstond een run op de
aanwezige bomen en struiken om de druk op de blaas te
verlichten. De lunchpakketten werden aangesproken en ook
stond er vaak een gamel met koffie. De chauffeurs hielden hier
ook het haltappel, waarbij de moeren van de korte tussenas
van de DAF 328 werden aangedraaid.
Bij een volledige inzet van het bataljon bestond zo’n verplaatsing uit:
Per spoor; A- en B-Esk: 48 rupsvtgn en 12 Leopards. SSV-Esk; 9
rupsvtgn en 3 bergingtanks (2x Leo, 1x M578). Totaal dus aan
rups 57, 12 Leo’s en 3 berging. (C-esk als mob eenheid daarbij
niet inbegrepen).
Over de weg; A-en B-Esk 18 wiel waarvan 12 met een
aanhangwagen (ahw). SSV; 64 wiel en 28 ahw. Totaal dus aan
wiel 82 en 40 ahw.
48
nauwgezet aan de routetijdtabel houden.
׉	 7cassandra://AKzok4gSJgGfdc9WZxm5DI9B9T0a9JOxMa3f_Bbb-kY g`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://Dqy1jBwiML2cJua3H586fkzVp9Xc5YsdqrxiIQlrbLw D`׉	 7cassandra://o8BRYTupdr-QbjaceR3gw5G-DSDnYeovKsNDytTmAlIqY`S׉	 7cassandra://_3AYHCd7o1MYPs9WZV-Sw8KGAbx2dzTJ_-NsM6Sh4eED`̵ ׉	 7cassandra://prhl-3Luuukb5kfZAY4MvjRx-VWC33D91yLSQr3e098 ?zd͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://XOf35o9pP9dQeCHwfh-tuSRQbsXJdCaCRcfRI6XVXOA `׉	 7cassandra://cK8AjLKSAWGvD5wyKiGpq1FQQl4NNnXC8YKnSHGh5Esu`S׉	 7cassandra://oz2ChtsAjdk-JVjM1stVvz9PikAcNKaiLJqz0-yOaow`̵ ׉	 7cassandra://EgdsDbMnANtuTmwtJgCRH7bsrH16-sj_EaeVFTLcAa4 ͠aQpXJӖ׉ELogistiek en bevoorradingLogistiek en bevoorrading
Het belang van een goede bevoorrading wordt nog wel eens onderschat. Zeker ook bij
gevechtseenheden. De militaire geschiedenis kent vele voorbeelden waarbij door slechte
bevoorrading door te lange aanvoerlijnen een operatie mislukte. Het credo “zonder logistiek geen
tactiek” is dan ook belangrijk gegeven om bij het plannen van acties terdege rekening mee te houden
Dat geldt voor iedere eenheid en het gold dus ook zeker bij 103 Verkenningsbataljon met zijn
vergaande verkennende acties en opgaven.
Zoal als al eerder verhaald in het hoofdstuk ‘De Kracht van een verkenningsbataljon’ werd het
bataljon geacht ook logistiek zelfstandig op te kunnen treden. In ieder geval gedurende een
vastgestelde tijd van 72 uur. Die zich zelfverzorgende zelfstandigheid werd zeker wat betreft de
voeding, doorgevoerd tot op het enkele voertuig. Er werd wel gezorgd voor de aanvulling van
benodigde munitie en ook werden de voertuigen zoveel mogelijk regelmatig afgetankt. Maar de
komende acties zouden uiteindelijk de echte behoefte bepalen.
De organisatie van de bevoorrading vond plaats vanuit de legerplaats Seedorf.
In 1965 werd besloten om de parate brigades, die beginjaren zestig waren
geformeerd, logistiek te verzelfstandigen. Zo kreeg 41 Pantserbrigade in
Seedorf 41 Bevoorradingscompagnie, 41 Herstelcompagnie en 41
Geneeskundige compagnie in de organisatie. Deze drie logistieke eenheden
werden in 1966 als 41 Treinenbataljon (Tnbat) gehergroepeerd. In 1984 werd
de staf van 41Tnbat opgeheven, waarna 41 Tnbat en 840 zwaar
transportcompagnie rechtstreeks onder bevel kwamen van C-41 Pabrig.
De taakstelling was het bevoorraden van de brigade-eenheden, inclusief 103
Verkenningsbataljon en 41 Geniebataljon, met klasse I goederen (voeding,
water), klasse III goederen (brandstof, olie, smeermiddelen) en van de munitie.
41 Bevocie beschikte over een aanvulling op de munitie (klasse V) voorraad
(OMU) van de brigade, de z.g. “ijzeren voorraad,” om naar verwachting een
munitieverbruik tot circa vijf dagen te dekken.
Het treinenbataljon was verantwoordelijk en ingericht voor het distribueren en afvoeren van PSUgoederen,
het inrichten en in bedrijf houden van een
gravendienst-verzamelplaats, een veldpostkantoor en
het aanhouden van een voorraad klasse I, III en V
goederen. Verder het vervoer van rupsvoertuigen en
het logistiek ondersteunen van de Noord Duitse
laagvlakte oefenende NL-eenheden. Maar ook het, klok
rond, in bedrijf houden van een verdeelplaats KL III
(jerrycans, olie en smeermiddelen) in Seedorf. De
aanvoer uit NL gebeurde via de dagelijkse lijndienst.
Het treinenbataljon deed zaken met 103 Verkbat via de
logistieke deelsecties van het SSV-Esk die bij oefeningen
en daadwerkelijke acties optraden als goederentrein
waarin alle elementen van bevoorrading en
steunverlening aanwezig waren. De gevechtseskadrons
vielen dus doorgaans terug op de
bataljonsgoederentrein, die ervoor moest zorgen voldoende bevoorrading in de diverse klassen met
zich mee te voeren.
49
׉	 7cassandra://_3AYHCd7o1MYPs9WZV-Sw8KGAbx2dzTJ_-NsM6Sh4eED`̵ aQӥpXJӔ׉EZeker voor ons verkenningsbataljon was deze tijdelijke logistieke zelfstandigheid een must. Op de
kazerne werd gebruik gemaakt van aanwezige logistieke verzorging en infrastructuur, zoals voeding
(Klasse I), reservedelen (Klasse II). Voor brandstof, olie of smeermiddelen (Klasse III) was er de BOSpomp.
Niet organiek ingedeeld materieel (zogenaamd AS-84 materiaal) zoals bijv. tenten of
concertina’s (Klasse IV) kon je ophalen op de verdeelplaats en munitie (Klasse V) was opgeslagen op
het munitiecomplex aan de overzijde van de B71.
Tot logistiek behoorde ook het onderhoud en reparatie
van voertuigen, wapensystemen en overig materieel. De
bemanning voerde het 1e echelons onderhoud aan de
hand van de “roze lijsten” uit op de plaat. Daar werden
de voertuigen en alles wat vast aan het voertuig zat op
juiste werking gecontroleerd. Het onderhoud, reparaties
en aanpassingen of modificaties werden onderverdeeld
in 5 gradaties, ‘echelons’ genaamd. Voor de 5 echelons
bestonden onderscheidenlijke lijsten voor ieder type
voertuig, wapensysteem, optische instrumenten enz.
Kleinere (1e echelons gebreken) dienden door de
bemanning zelf te worden gerepareerd.
1971-1982 Onderhoudsformulier 1e echelon Leopard I
Het 2A echelon werd door de Eskadrons Onderhouds
Groep (EOG) uitgevoerd, het 2B echelon door de
Bataljons Onderhouds Groep (BOG). Als een voertuig of
wapensysteem niet meer op bataljonsniveau kon worden
gerepareerd, werd deze aangeboden aan de 41
herstelcompagnie die verantwoordelijk was voor het 3e echelon. Het voertuig onderging dan een
zogenaamde in-inspectie, waarbij menig voertuig werd geweigerd vanwege het niet voldoende
uitgevoerde lagere echelons onderhoud. Het 4e en 5e echelon werd
bijvoorbeeld uitgevoerd door de tankwerkplaats in Leusden.
De wapens lagen opgeslagen in wapenkamers. Deze werden beheerd door
de wapenherstellers die ook de kleinere reparaties aan de groeps- en
handvuurwapens uitvoerden. De was werd op de kazerne via de
wachtmeesters distributie (foeriers) opgehaald en naar de wasserij
gebracht. Deze foeriers regelden ook de ruilingen van defecte kleinere
uitrustingsstukken en PSU.
Op oefeningen was ook ieder voertuig in principe voor 72 uur logistiek
zelfstandig. Voertuigen gingen compleet afgetankt de poort uit. Bij 103
Verkenningsbataljon stonden de voertuigen sowieso altijd afgetankt
gereed op de plaat. Bij een mogelijk echte inzet werden de voertuigen ook voorzien van voldoende
munitie. In vroeger tijden lag soms de oorlogsmunitie voor het bataljon tijdelijk opgeslagen in, op
hondenhokken gelijkende, loodsjes aan de kant van de Middenweg van de legerplaats Seedorf. Bij
het beoefenen van het beladen van de munitie werd deze uit het munitiecomplex overgebracht naar
de KV (Klein Verlof) loodsen. Daar werd de munitie dan per voertuig verdeeld. Hier bleek dat vaak
een puzzel te zijn. Zeker voor de tirailleurgroepen was het bijna onmogelijk om het voertuig zo te
bepakken dat ook de tirailleurs nog een plekje in het voertuig konden innemen. Immers voor die 11
tirailleurs moest ook nog voeding voor 72 uur worden meegevoerd! Een deel daarvan bestond uit
gevechtsrantsoenen. Hoe ging de bevoorrading op een oefening in zijn werk? Het was zaak om te
zorgen dat die minimale 72 uur logistieke zelfstandigheid zo lang mogelijk gehandhaafd kon worden.
50
׉	 7cassandra://oz2ChtsAjdk-JVjM1stVvz9PikAcNKaiLJqz0-yOaow`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://J34Q2gilEe0jcWYnhkZcz-UStRLvvu-uumxvAf126b0 I.`׉	 7cassandra://Sn_exTL8sfBM-iKsryKtLgbg41me755iHZwM5o-lMWwn2`S׉	 7cassandra://bWm7eVR0uNLyDoRkLAkfGemwRG_NN5byGvVfQUh7JrQ`̵ ׉	 7cassandra://hDZ4QWz3_PA5qrKORrzwTii4lvhPEl5NBMTyG-E0seY >,͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://4Z69IPEdBmtFxS2ooOiwXeTaVDKBBeRPSL21gseaEPY r`׉	 7cassandra://HHDKcoDthl_a1_iCNW3FzkuxNfuK5H9J0fm1rzSzgS4se`S׉	 7cassandra://TOB9IOnJiN7n4_YKYUrS9jmew4RgTTFqErZ6YHZB48Y`̵ ׉	 7cassandra://ueaoeSw8PMV_l_olkbi0oZRwG52qqSXeo_KSeeN8lwk<͠aQpXJӖ׉ELogistiek en bevoorradingoEen herbevoorrading kon riskant zijn. Na een verplaatsing werd indien mogelijk, ook zo snel mogelijk
weer afgetankt. Dit kon door middel van jerrycans omdat een BOS-voertuig langs de voertuigen
kwam. Maar dat was niet altijd mogelijk als je in een opstelling stond. Bovendien duurde het wel heel
erg lang om een Leopard volledig af te tanken met cans. Ook werd er wel een BEVO-straat ingericht
in combinatie met munitiebevoorrading.
De gevechtstrein, bestaande uit de verzorgende elementen van het eskdronsstafpeloton, had
intussen onder leiding van de eskadronsopperwachtmeester hun locatie ingenomen.
1972 Oef 'Juno Catch'. Deel Gevechtstrein:
BOS en Keukenwagens DAF's 328
Een eskadronsgevechtstrein kon, afhankelijk
van de opdracht, eventueel versterkt worden
met bijvoorbeeld een brugleggende tank, een
bergingstank, een tankauto en KMAR. De
foerier haalde bij de bataljonsgoederentrein
de voeding op en intussen waren de koks
bezig met het in bedrijfstellen van de mobiele
veldkeuken. De commandant EOG ging
eventueel bij de pelotons langs als er
reparaties te doen waren. Het was ook niet uitzonderlijk dat deze soms tot diep in de nacht met
reparaties bezig was.
Lekkende leidingen van de M113, doordat de bemanning bij het geopende motorluik op de leidingen
ging staan en kapotte BAF kasten waren geen zeldzaamheid. Bij de bataljonsgoederentrein werd
intussen gekookt voor de bataljonsstaf en het stafeskadron. De benodigde voorraden voor het
bataljon werd dagelijks opgehaald bij de
bevoorradingscompagnieën van de brigade.
Iedere dag gaven de OPC ’n de bijzonderheden
van hun peloton door. Dit deden zij met de
zogenaamde “SPEAR” melding Deze bevatte de
actuele sterkte van het peloton voor de
benodigde klasse I, de benodigde klasse III en V
en de overige benodigde middelen of steun van
bijv. de EOG. Bovendien werd er gemeld of de
wapens compleet waren. Er bleef namelijk wel
eens ergens een wapen achter, dat altijd wel
weer werd teruggevonden.
De pelotons stonden meestal relatief ver uit elkaar in opstelling en de eskadronsstaf stond vaak
kilometers verder naar achteren. Zodra de voeding door de koks bereid was werd de warme maaltijd
voor maximaal 10 personen in stapelbakken voor de verschillende maaltijdcomponenten in gamellen
gedaan. Deze werden tezamen met het ontbijt en lunch voor de volgende dag, extra watercans, post,
kranten en reservedelen door de foerier, opgevoerd naar de opstellingen. Als de bevoorrading pas
laat kon worden uitgevoerd nam de esk owi ook een of twee pelotons voor zijn rekening, afhankelijk
van de posities van de pelotons. Nu zat een gecamoufleerde verkenner niet te wachten op een
foerier of owi die in het donker, het liefst met zijn verlichting aan, kwam bevoorraden. Derhalve werd
er soms voor gekozen om de bevoorrading centraal in het pelotonsvak plaats te laten vinden of het
tirailleurvoertuig werd langs de verkenners gestuurd met de benodigde middelen.
51
׉	 7cassandra://bWm7eVR0uNLyDoRkLAkfGemwRG_NN5byGvVfQUh7JrQ`̵ aQӥpXJӔ׉EOok werd vooraf gecoördineerd dat de bevoorrading ruim voor de opstellingen werd opgevangen
door een lid van het peloton. Vandaar werd het bevoorradingsvoertuig met gedoofde lichten naar de
opstelling begeleid. Het was vaak een hele toer voor de foef om de verstopte en goed
gecamoufleerde pelotons te vinden. Bij terugkeer werden de gevulde blauwe afvalzakken weer
meegenomen, goed voor het milieu, maar ook voor de sporendiscipline.
Over de kranten het volgende; bij het bataljon kwamen dagelijks zo’n 25 kranten aan. Telegraaf,
Volkskrant, AD en soms Trouw. Er werden direct na aankomst zoveel kranten onder de armen
verdeeld dat per eskadron nog maar 5 kranten overbleven, en per peloton één. Dat was meestal
Trouw.
Door deze wijze van bevoorrading
hoefden de voertuigbemanningen niet
terug te vallen op hun eigen ijzeren
voorraad voor 72 uur. Die voorraad
kon gebruikt worden zodra er contact
was gemaakt met de vijand en er niet
meer direct bevoorraad kon worden.
Gamellen
Er waren nog wel meer mogelijkheden.
Helikopters maakten bijvoorbeeld
gebruik van zogenaamde Forward Air
Refueling Points (FARP). Dit waren verder naar voren gelegen, verdekt opgestelde, landingsplekken
waar de helikopters werden bevoorraad. Hierdoor hoefden ze niet terug te vliegen naar een ver
afgelegen vliegveld. Er werd ook wel herbevoorrading door het treinenbataljon, in onze situatie van
41 Pabrig, gecamoufleerd verstopt in boscomplexen in het achtergebied. Hier kon je dan als eenheid
langsrijden en je voertuigen bevoorraden.
Tot besluit van dit hoofdstuk het volgende voorval:
Tijdens de oefening Spearpoint in 1984 maakte het A eskadron deel uit van de vijandelijke troepen.
De oefening Spearpoint was een oefening waarbij het Engelse leger hun oorlogsopdracht beoefende.
Naast de in de BRD gelegerde Engelse troepen werden er ook extra eenheden uit Groot-Brittannië
aangevoerd. Deze oefening was de grootste Engelse oefening na de Tweede Wereld Oorlog. Op de
eerste dag van de oefening wist het A eskadron door de vijandelijke Engelse linies te breken en de
verkenningspelotons drongen zelfs door tot in het Engelse achtergebied. Een verkenningsvoertuig
o.l.v. een wmr trof in een boscomplex een grote hoeveelheid opgeslagen onbeheerde oefenmunitie
aan van onze Engelse vijand. Een andere daar al aanwezige verkenner, de wmr 1 S, wist te melden
dat er verderop in het bos een aanhangwagen stond met daarin een paar slaapzakken en o.a. een
koker met daarin een kaart van Groot-Brittannië. De eerstgenoemde wachtmeester nam de kaart
mee als trofee en na te zijn teruggekeerd in zijn opstelling kwam tot zijn verrassing bij het uitrollen
van de kaart een oleaat tevoorschijn met alle vijandelijke opstellingen. Binnen de kortste tijd was dit
oleaat onderweg naar de M577. Commandant A eskadron, ritmeester van der A. stuurde het oleaat
snel door naar de divisie. Een ongekend succes. Al op de eerste dag van de oefening waren de
vijandelijke oorlogsplannen in onze handen en het munitiecomplex in het bos kon vernietigd worden
verklaard.
Zonder logistiek geen gevecht. Vele veldheren hebben dat op een pijnlijke wijze moeten ervaren. Zo
ook onze “oefenvijand”. Niet alleen omdat de tegenstander op de hoogte was van hun plannen maar
ook raakten zij hun munitieopslag in hun achtergebied kwijt. Bewaking daarvan zou dit hebben
kunnen voorkomen.
52
׉	 7cassandra://TOB9IOnJiN7n4_YKYUrS9jmew4RgTTFqErZ6YHZB48Y`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://0Vjtr1d4laZwX8laIkh39G7NUECBdEBFFxZctUfeSpQ `׉	 7cassandra://v3OqplB4PjDoYTjZrsnCZnpqgSTlEF1EIgRjrh98djEu`S׉	 7cassandra://Ls6oVzVWEANBv0rPrkwnh-p9WwdAqBpbGdVntvaX2_w`̵ ׉	 7cassandra://VKIy5nx_KA4EGLSBg5HXGQV6rKncwTMIwvzQzZGBboA Q(͠aQpXJӖ!ט  {u׉׉	 7cassandra://JCMJWns5gY4HaUZC5dlLwAeosn27pyucEHK8CRYG7mU `׉	 7cassandra://pVGL_2zJtggDAtta2YRhFb_NtDkdAn5GhPu38AzZyfI|P`S׉	 7cassandra://K3yQG-r4UdKmjCN_-MiomeI0dwxr2NiJPgB-75iOcX0"`̵ ׉	 7cassandra://VMe80PnwyfPh9jl_YTzRqJE3B2o_bt0OmlPIUHDWXz0 6͠aQpXJӖ"׉E !Schade en taken schadecommissarisSchade en de taken van de schadecommissaris
Waar gehakt wordt vallen spaanders. Ook bij Defensie
ontstond en ontstaat schade veroorzaakt door het (rollend)
materieel of het personeel. Schade die ontstaat door
ongelukken komt hierbij het meest voor. Anders dan in de
burgersector is defensie niet verzekerd tegen de kosten van
schade, maar draagt de kosten van een door defensie
veroorzaakte schade zelf. Het verzekeringsbedrag dat
jaarlijks zou moeten worden betaald aan een
verzekeringsmaatschappij zou vele malen hoger worden, dan
het werkelijke uit te betalen bedrag van die schade. Maar
ook voor een verzekeringsmaatschappij is het ingewikkeld
om bijvoorbeeld een zestig ton zware Leopard II tank te
verzekeren. Defensie heeft ervoor gekozen om ontstane
schade rechtstreeks aan de gedupeerden uit te betalen via het daarvoor ingerichte
bureau Schadecommissaris. Dit bureau behoort tot de staf van het Ministerie van
Defensie en had in de tijd van ons bataljon zelfs een depot in de “Feldwebelwoningen” in Seedorf.
Eenieder werd op het hart gedrukt om schade te voorkomen, maar dat was toch vaak onvermijdelijk.
Ook vanwege onvoorziene omstandigheden. Vaak werd schade geaccepteerd omdat dat gewoonweg
niet te vermijden was. Toch werden er wel maatregelen genomen om deze te beperken.
In de jaren ’60 van de vorige eeuw reden onze tanks op stalen
tracks. Ook de Centuriontanks, die ook nog even een paar jaar
deel uitmaakten van de bewapening van 103 Verkbat. Bij
oefeningen, buiten de reguliere militaire oefenterreinen, zorgden
deze stalen rupsbanden voor schade aan het wegdek. In eerste
instantie werd, om deze schadepost terug te dringen, verboden
om met deze gevechtstanks op de openbare weg te rijden. In het
begin van de jaren zestig werd besloten op zoek te gaan naar een
ander type rupsband. In 1970 reden alle Centurions, ingedeeld bij
de parate eenheden, op Duitse rupsbanden met rubberen pads.
Die bij de mobilisabele eenheden bleven op stalen rupsbanden
staan. Vandaar de uitdrukking vredes-en oorlogstracks. Met die
vervanging was niet het gehele probleem opgelost, de rubberen
pads moesten regelmatig gecontroleerd worden. Niet alleen op
slijtage maar ook op bevestiging. Een losschietende pad kon ook
verregaande gevolgen hebben.
Bij het verkenningsbataljon was de kans op schade vaak groter dan bij andere bataljons. Niet omdat
ons personeel lomper of onvoorzichtiger was, maar omdat 103 Verkenningsbataljon meer op de
openbare weg oefende dan andere eenheden en zich verplaatste met relatief zware en vaak
buitenmaatse voertuigen. Andere eenheden, bijvoorbeeld infanterie- of tankbataljons, oefenden
bijna altijd op daarvoor ingerichte militaire oefenterreinen. Dat kon ook gemakkelijk want het
operatiegebied van deze eenheden hoefde niet veel diepte of breedte te bevatten. Om de
oorlogsopdracht van een verkenningsbataljon te beoefenen was een zeer groot oefengebied, zowel
in de diepte als in de breedte benodigd. Maar die waren niet of nauwelijks aanwezig. Vanaf de eerste
pelotonsoefeningen werd zo snel mogelijk overgegaan op oefenen op de openbare weg.
53
׉	 7cassandra://Ls6oVzVWEANBv0rPrkwnh-p9WwdAqBpbGdVntvaX2_w`̵ aQӥpXJӔ׉EOok bij verplaatsingen van rupsvoertuigen op het kazerneterrein werd op de veiligheid gelet. Alle
verplaatsingen dienden daar stapvoets te geschieden, dus ook het stuk van de plaat naar de
legeringsgebouwen, waar het be- en ontladen plaatsvond. Het was verplicht dat iemand voor het
voertuig uit liep en niet rende, wat regelmatig gecorrigeerd moest worden.
Alle voertuigen waren wettelijk goedgekeurd voor gebruik op de
openbare weg. Zo moesten (niet gebarsten) spiegels, en
werkende verlichting aanwezig zijn en verder moesten bij
verplaatsingen van buitenmaats brede voertuigen over de weg,
zoals (berging)tanks, oranje zwaailichten worden gevoerd.
Bijzondere aandacht werd besteed aan de werking van de
intercominstallatie. Het zicht van de bestuurder was beperkt en
de voertuigcommandant die bij verplaatsingen boven het
commandoluik uitstak, had een belangrijke rol bij het begeleiden
van de bestuurder middels die intercom. In de 80’er jaren werd bij een verplaatsing van een Leopard
tank zonder werkende intercom een schoolbus aangereden, maar ook in 1985 ging het fout (pag. 78).
De KMAR reed, een blauw zwaailicht voerend, met de tanks mee
zodra deze zich over de openbare weg verplaatsten. Wel werd altijd
afgesproken dat zodra de oefenvijand was genaderd, de KMAR de
zwaailichten moest doven. Ook kwam het wel voor dat de tanks het
open veld of de bossen ingingen waar de KMAR ze niet kon volgen.
Dat het ondanks de begeleiding van de KMAR toch wel eens fout kon
gaan bewijst het volgende verhaal:
Aan het eind van een eskadronsoefening werden alle pelotons
verzameld. Het eskadron werd in een colonne opgesteld met
vooraan de M113 C&V’s, daarachter de Leopard tanks en vervolgens de tirailleur- en mortiervoertuigen.
De KMAR-voertuigen werden over de colonne verdeeld. Het eerste KMAR-voertuig,
waarschijnlijk een Daf 66, reed vooruit om kruisingen af te zetten voor het kruisende verkeer. Het
tweede voertuig reed met blauw zwaailicht als voorste voertuig van de colonne, waarbij zij met
handgebaren het tegemoet rijdende verkeer aangaven om op het trottoir te gaan staan of om uiterst
rechts langs de weg te halt te houden. Het laatste voertuig van de KMAR reed met zwaailicht aan het
eind van de colonne. Wmr Fred Kerkhof stond als voertuigcommandant in het bovenluik van één van
de tanks. Hij zegt hierover: Van de tank voor mij had de bestuurder Kpl1 B. aangegeven dat hij tijdens
de oefening weinig geslapen had en hij zichzelf niet in staat achtte om de tank veilig te besturen.
Er was toentertijd geen rijtijdenwet van toepassing voor militaire oefeningen. Gelukkig bezat de
tankcommandant wmr R. ook een geldig
tankrijbewijs. Het betrof hier slechts een
relatief korte verplaatsing naar het
treinstation, dus werd besloten dat de
wachtmeester de Leopard zou
verplaatsen. Alles ging goed, tot in een
oord met wat onoverzichtelijke bochten.
De KMAR had alle tegenliggers goed
naar de zijkanten van de hoofdstraat
gedirigeerd. Een wit bestelbusje van een
loodgieter uit Bardowick, stond keurig te
wachten net voor een bocht in de
hoofdstraat.
54
׉	 7cassandra://K3yQG-r4UdKmjCN_-MiomeI0dwxr2NiJPgB-75iOcX0"`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://j1T-c1UNE4CftIqvTbfOZWESCw4JShiRwUmLmD54_c8 C`׉	 7cassandra://Xb2GfjI1p1fd9MJN2MKx7fNpVRK9ktwmFiUWZT94odQu#`S׉	 7cassandra://Y_vGq_5ToDyUZl9XcvvncYNdqmbkvDSFJONju6TQoGI `̵ ׉	 7cassandra://OLddVVzKyWFnj2InoVLZ7aDsMl_Jbz-kbNkwagNYuE0 ͠aQpXJӖ%ט  {u׉׉	 7cassandra://s0OxFDvkeIHzBURYH3JJ91u4KdAoGiPiBKKwJfX7Cnc ~`׉	 7cassandra://10pnhsKc3oS-8Ea2qb9h_oF9rfLbBWDygxmS1yG3Rvsv`S׉	 7cassandra://2Yy-J_TCoM2chf5whHyw8SsI6f-IXxgn_0aXsVZJdYk!`̵ ׉	 7cassandra://Vkx7oCKcja5ALiOcLkoZlXgETU2IEV2HSyQ-OLqwEeg ͠aQpXJӖ(׉E !Schade en taken schadecommissarisEDe goede man zag echter alleen maar de relatief smalle C&V’s passeren. Het nut van het langs de
weg moeten stilstaan ontging hem. Na een aantal C&V’s te hebben laten passeren vond de loodgieter
het wel mooi geweest. Hij kon daar gemakkelijk langsrijden bedacht hij.
Ondanks de waarschuwingen van de KMAR reed hij weg bij het trottoir om zijn weg te vervolgen. Dat
ging goed tot de eerste bocht. Daar ontmoette hij de veel bredere Leopard tanks. De tank van de
wachtmeester R. kon hem niet meer ontwijken. De linker rupsband ging als een blikopener door het
linker spatbord van het bestelwagentje, de linker deur werd losgerukt en vloog door de lucht. Ik reed
erachter met mijn tank en wat ik toen zag vergeet ik nooit meer. Terwijl de deur nog in de lucht
rondtolde sprong de bestuurder aan de passagierskant uit zijn bestelbusje. In mijn herinnering stond
hij al naast busje voordat de rondtollende deur de grond raakte.
Dit was een typisch voorbeeld van onvermijdbare schade, gelukkig zonder letsel”.
Dit soort schades kwamen nog meer voor. Vaak werd door
burgerchauffeurs de remweg van een pantservoertuig
onderschat. Dan zaten ze er te dicht achter als het
voertuig remde, met een kopstaartbotsing tot gevolg.
Maar ook werd er wel eens schade gemaakt aan wegen of
paden. Een rupsvoertuig en zeker een tank, was in staat
om bijna op zijn plek, rond te draaien. Dit had soms
gevolgen voor de stenen in het wegdek. Maar ook als er
verplaatst werd over bospaden of door landerijen kwam
het voor dat bij het oprijden van de openbare weg er modder of zand op het wegdek terecht kwam.
Dat diende dan direct met de op het voertuig aanwezige schoppen en bezems opgeruimd te worden.
Ook was er, vanaf halverwege de jaren tachtig, bij het bataljon een bezemvoertuig aanwezig om het
ergste vuil van het wegdek te verwijderen.
Bij grotere oefeningen zoals bij ‘Big-Ferro’ in september 1973 was
de kans op schade aanzienlijk. Er waren 40.500 deelnemers,
daaronder 24.000 Nederlandse soldaten en verder Duitse,
Belgische, Amerikaanse troepen met in totaal 1.900 rups- en
8.800 wielvoertuigen, 40 heli’s en 220 (gevechts)vliegtuigen. Er
werden uitgebreide aanwijzingen gegeven hoe te handelen bij
verkeers- en schadegevallen. Bij bataljonsoefeningen kreeg de
sectie 1 een beperkt budget om kleine schade en onkosten ter plekke af te handelen.
Het kwam ook voor dat oefeningen wegens de hitte werden afgelast. Dat gebeurde niet in de eerste
plaats om de deelnemers te behoeden, maar om grote schade aan het wegdek te voorkomen. Zo kon
het ook gebeuren dat tijdens een oefening de temperatuur overdag zo hoog opliep dat er na een
bepaalde tijd niet meer van de wegen gebruik mocht worden
gemaakt. De oefening werd dan stilgelegd (ijskast) en de
noodzakelijke verplaatsingen vonden dan in de vroege uurtjes
plaats.
Het was in het belang van eenieder om schade te voorkomen.
Mocht het onverhoopt toch voorkomen dan diende men een
aantal maatregelen te nemen. Eerst moest de schadelocatie
vastgesteld worden middels kaartcoördinaten en die gegevens
moesten worden gemeld via de radio. Vervolgens werd er een
schademeldingsformulier ingevuld.
55
׉	 7cassandra://Y_vGq_5ToDyUZl9XcvvncYNdqmbkvDSFJONju6TQoGI `̵ aQӥpXJӔ׉E
nIndien de gedupeerde bekend was gaf men deze een afschrift van het schademeldingsformulier Bij
grotere schades, denk aan een ontplooid tankpeloton dat door een akker was gereden, kwam een
schadecommissaris of een toegevoegde kornet of vaandrig de schade opnemen met de landeigenaar.
De toegevoegde kornet of vaandrig reed met een voertuig,
voorzien van het opschrift schadecommissaris en getooid met
een oranje vlag. Hij nam de schade op, vergelijkbaar met een
schade-expert van de verzekering en handelde deze af met de
gedupeerde. Indien schade door een gedupeerde werd ontdekt
en er geen schadecommissaris ter plaatse was geweest, moest
deze zich melden bij het gemeentehuis. Het gemeentehuis nam
dan contact op met de schade-organisatie. De schade werd dan
alsnog beoordeeld of er werd direct uitbetaald. Voorafgaand aan
een oefening werd deze in de lokale kranten aangekondigd en
ook werd vermeld hoe men eventuele schade kon melden.
Een goede en eerlijke regeling waar echter ook wel eens misbruik van werd gemaakt. Zo waren er
boeren die schade claimden die niet reëel was. Ze claimden bijvoorbeeld een hectare omgeploegd
maisland, terwijl het land nog niet eens was ingezaaid. Er waren boeren die, in ruil voor het mogen
innemen van een locatie op hun erf, vroegen om een gammel schuurtje te raken om vervolgens een
nieuwe schuur in rekening te kunnen brengen. Ook het herkennen van dat soort fraude was een zaak
voor de schade-organisatie.
Maar ook kon er schade ontstaan die niet direct zichtbaar was. Bijvoorbeeld als buitenstaand vee of
drachtige paarden schrokken van overvliegende helikopters of vliegtuigen. Maar ook het enorme
geronk en geratel van langsrijdende rupsvoertuigen vonden de dieren niet fijn. Als er dan ook nog,
bij vijandcontact, gebruik werd gemaakt van losse munitie dan was het leed vaak niet te overzien.
Het was wel regel om geen kanonnabootsers, thunderflashes of andere blancs te gebruiken in de
bebouwde omgeving of in de buurt van levende have. In de hitte van de strijd werd dit weleens
vergeten, met dode kippen, varkens e.d. tot gevolg. Maar ook miskramen bij dure drachtige merries
kwamen helaas voor. Die schade moest dan natuurlijk wel vergoed worden.
Dan waren er ook nog de problemen die konden
ontstaan wanneer een bestuurder, meestal op
aandringen van de voertuigcommandant, zich niet
hield aan het maximale draagvermogen van een
brug. Bij iedere brug stonden de bekende gele
ronde borden die het draagvermogen aangaven bij
gebruik van enkel- of dubbelverkeer en dan ook nog
specifiek voor rups- en wielvoertuigen. Het ging
vaak goed, maar soms was men ook heel erg blij dat
de brug er na gebruik daarvan nog stond.
56
׉	 7cassandra://2Yy-J_TCoM2chf5whHyw8SsI6f-IXxgn_0aXsVZJdYk!`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://_NxZw8RKH501ZzY9tAu6RY_2mFm_mTyHSFXQ10lCS2c `׉	 7cassandra://95GUZ71Wfxqzuuqk8qIpyxNHE5hEL2aJGwwvTVWYxCAX`S׉	 7cassandra://l-LeiHpHEiRrL-HpTuCXoT_RWwxmKTq27FuX38XYk6c`̵ ׉	 7cassandra://0YZusaBHw8w0PWENH880038SiO6BPEH2TO_sG2nKCBg V͠aQpXJӖ*ט  {u׉׉	 7cassandra://IPz5lH5fidQOqsVw-4F57AOTR4BhAT3lU1-ce1ho_sI `׉	 7cassandra://KXjXB7GEG-Yq5CocBiL_z0LCA7j1sSMeXI90nBSCbuoH`S׉	 7cassandra://VqhUeAe80EDAx5FE-sqcxaTMwMWpePcqQO-keFYx5OE`̵ ׉	 7cassandra://ln6anHP7vVkxL1_Cv8NWWSlxSyR4bVsmn8vgAk64_IoA͠aQpXJӖ+׉EGeschiedenis 103 VerkBat (103 VERKENNINGSBATALJON GESCHIEDENIS
57
׉	 7cassandra://l-LeiHpHEiRrL-HpTuCXoT_RWwxmKTq27FuX38XYk6c`̵ aQӥpXJӔ׉EmHistorie door lkol. A Rens met aanvullingen redactie
De Historie van 103 in het algemeen: “de Trakehners” 1961 – 2001.
Op 15 juni 1961 om 10.30 uur stonden op de appelplaats van de Legerplaats ’t Harde voor het eerst
in de Nederlandse historie twee verkenningsbataljons aangetreden. 102 Verkenningsbataljon onder
commando van majoor W.R. A. baron van Tuyll van Serooskerken en 103 Verkenningsbataljon onder
commando van de majoor J.L.M. van den Bergh. Beide commandanten meldden hun bataljons op
deze gedenkwaardige dag aan Commandant 121 Lichte Brigade, kolonel J.A.C. Bartels. Nadat kolonel
Bartels de beide bataljons had geïnspecteerd, werden aan beide bataljonscommandanten de
blauwwitte fanions uitgereikt. Hierna las ritmeester E.C. baron van Heeckeren van Molencaten de
dagorder voor, waarmee de oprichting van 103 Verkenningsbataljon een feit was geworden.
58
׉	 7cassandra://VqhUeAe80EDAx5FE-sqcxaTMwMWpePcqQO-keFYx5OE`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://KpEwtvjaRAsdUcnWwCZPdIOlS6klf99Ii0G1vjxSydU `׉	 7cassandra://8Sprc4SNys7w-ir66IMNyXICUH3wjFybIcWdzXbIGrMji`S׉	 7cassandra://dtMPOiFDaQ73kp2z_KEvrRzBBl4qmc_W7En9JuvdBi8x`̵ ׉	 7cassandra://BbFsl78eLGwfmTi2OxCSkpWuq0ucBjpVHkES8wUHkeY 0͠aQpXJӖ.ט  {u׉׉	 7cassandra://WniJOQ9AkfRwnU0yrhLRfrw01VxprmYLblzben6dpPQ `׉	 7cassandra://bjbDKnU71BBIWUAGwyud_LvLOGEGPlcix04Rb9XeygsfJ`S׉	 7cassandra://sMc2hSiJbanKAkYSFWRtOtjntzsvGkZGwq_gVo2SsjA `̵ ׉	 7cassandra://5Tdu_sbiY2Ruxtrb8IiOBSwp0Ju7s_fQfICzyi8Y9QE  ͠aQpXJӖ1׉EGeschiedenis 103 VerkBat
Omdat het splitsen van 102 Verkenningsbataljon al sinds mei 1960 was voorbereid kon bij de officiële
oprichting op 15 juni 1961 het bataljon reeds beschikken over twee verkenningseskadrons. Het
voormalige stafeskadron van 102
Verkenningsbataljon groeide in de volgende
maanden uit tot het Staf, staf- en
verzorgingseskadron. Tevens werd het Ceskadron
geformeerd. Ook dit bataljon mocht
zelf een schuilnaam uitzoeken, dat werd
‘Trakehner’. Het brandmerk van dit paardenras
is een eland gewei en dat werd het logo van
het bataljon.
Na een korte doch hevige inwerkperiode ging
het bataljon van 28 augustus tot 12 september
op zijn eerste najaarsschietserie. In BergenHohne
werd het bataljon tezamen met de
brigadestaf en 102 Verkenningsbataljon in één bivak gelegerd, in de directe omgeving van baan 20.
De gevechtseskadrons bivakkeerden op het hooggelegen terrein en de respectievelijke staven in de
vallei. Deze vallei werd al meteen, door wie weet niemand meer, omgedoopt in de “Balenvallei”.
1961 103 Verkbat; Het nieuwe
bataljon moest het nog even
doen met de Chaffee-tank
voordat deze werden vervangen
door Centurions
Op 12 september kwam er
ineens een alarmerend bericht:
“Onmiddellijk de schietserie
afbreken”. Dat betekende
terug naar ’t Harde, geen
najaarsoefening in La Courtine,
maar inleveren van de Chaffeetanks
en omscholen op de
Centurion. Daarna zo snel
mogelijk terug naar Duitsland.
De ”Berlijncrisis” dreigde te
escaleren!
Op 16 oktober was het dan zover. Met gemengde gevoelens werd 103 Verkenningsbataljon als deel
van 121 Lichte Brigade overgeplaatst naar Hohne. Wat we daar zouden aantreffen kon niemand op
dat moment exact vertellen. Aangekomen in Hohne werd het bataljon gehuisvest in vijf
verwaarloosde gebouwen. De plaatsing van 103 Verkenningsbataljon in de Bondsrepubliek Duitsland
(BRD) was een feit. Dat improviseren ingebakken zit in de genen van huzaren mag blijken uit het
gegeven dat binnen de kortst mogelijke tijd en met buitengewoon veel fantasie de kamers van de
huzaren als leefbaar mochten worden beschouwd. Oude kisten en kratten dienden hierbij als
meubilair, waarop en waarin de bezittingen van de huzaren werden opgeborgen.
De huzaren lieten niet alleen hun fantasie de vrije loop bij het inrichten van de kamers, waar de
kisten met scherpe munitie als tafel of bureau dienden. Maar ook in de brieven naar het thuisfront.
Uit commentaar van de ouders van één van hen, bleek dat deze in zijn fantasie naar huis had
geschreven dat hij met zijn eskadron, met geladen wapens, langs het IJzeren Gordijn in stelling lag.
59
׉	 7cassandra://dtMPOiFDaQ73kp2z_KEvrRzBBl4qmc_W7En9JuvdBi8x`̵ aQӥpXJӔ׉E1960 Overzicht van het toenmalig Verkenningsbataljon; het stafeskadron met o.a. DAF’s 328 en half tracks,
drie verkenningseskadrons met NEKAF-jeeps, half tracks en Chaffee tanks en gedeeltelijk zichtbaar het
verzorgingseskadron
Dit was ook de tijd dat de schuilnaam “Trakehner” veelvuldig werd gebruikt. Deze naam komt voort
uit de paardenwereld. Voor de tweede Wereldoorlog werd dit paardenras gefokt in het toenmalige
Oost-Pruisen. Na de oorlog werd een stoeterij opgericht in de omgeving van Bad-Bevensen, een dorp
in de omgeving van de stad Lüneburg. De bataljonscommandant nam contact op met deze stoeterij
met het verzoek om een bataljonsembleem te mogen voeren naar het voorbeeld van het brandmerk
van deze Trakehnerpaarden. Zowel de leiding van de stoeterij als het beschermde
“Trakehnerverband” gingen akkoord. Ons embleem was geboren.
In november van dit jaar stond de eerste grote oefening op de agenda. Onder leiding van de 4e
Divisie werd tezamen met een compagnie commando’s opgetreden als tegenpartij van een
Pantserinfanterie brigade. Het neerstorten van een Piper-Cub van de groep Lichte Vliegtuigen, vlak
voor de opstellingen van het B eskadron, maakte de oefening wel heel realistisch.
60
׉	 7cassandra://sMc2hSiJbanKAkYSFWRtOtjntzsvGkZGwq_gVo2SsjA `̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://CTTAysvvbq5N--yuXWyA73v3BYraD9Epq56vLgWr-VM _`׉	 7cassandra://Z4Hn6tc_Wpo6dPSEkfkpRNnMia1fZodAyAj2MMp924Us `S׉	 7cassandra://kpdhCdwo97f3CU1P-UOU037b5-r8vUB8ruAng8UlS5M`̵ ׉	 7cassandra://UsKPxNSJ7CyaXRCH5rz4PjAEwtdJXyzymoY1Rk7zvJQͲ|͠aQpXJӖ5ט  {u׉׉	 7cassandra://pt6Qc5axh6GRH1g5R3KXQX8aaPy55F50qTIa26PGjPY <p`׉	 7cassandra://BacG8sZK5BHdUDsmkxfowWP--KSizdUlyaIvy1-whdEs`S׉	 7cassandra://ZCmPgwDqBwJcdxe1-uuRfdNUJmh7UD3rSYlcTB2oJZQ/`̵ ׉	 7cassandra://tnuRXmyYiafslnHaMpasqjZ2JH4iMSdjF2qo58vsVUYpt͠aQpXJӖ6׉EGeschiedenis 103 VerkBatGelukkig vielen er bij dit ongeval geen dodelijke slachtoffers. Aan het einde van de oefening brak de
eerste verlofperiode aan. Dit verlof bestond uit één week verlof in de zes weken. Dit verlof was niet
eskadronsgewijs maar voertuig gebonden. Dit had als nadeel dat er vanaf dat moment nooit meer
een eskadron compleet binnen en dus inzetbaar was.
Eind december werd op initiatief van de brigadecommandant door de WZZ een “Hollandse”
jaarwisseling op touw gezet. Compleet met poffertjeskraam, een schiettent en het onontbeerlijke
vuurwerk achter het Engelse kerkje om 24.00 uur. De commandanten voelden vast wel aankomen
wat er ging gebeuren toen zij om 24.00 uur de plaats naderden en daar maar zeer weinig
belangstellenden aantroffen. Bij het afsteken van de eerste vuurpijl brak achter de belangstellenden
een waar inferno uit. Uit alle gebouwen werd met losse munitie het jaar 1962 welkom geheten.
In januari 1962 nam 103 Verkenningsbataljon, met enige jaloezie, afscheid van 102 die in ’t Harde op
kracht mocht komen. Het zou nog tot april duren voordat 102 het Trahkehnerbataljon weer zou gaan
aflossen. Vanaf dat moment zouden beide bataljons elkaar ook om de drie maanden in Hohne gaan
aflossen. Tegelijkertijd werd er een tankbataljon aan de Lichte Brigade toegevoegd.
De huisvesting, intussen, werd er ook steeds beter op. Doordat de Britse 14th/20th Kings Hussars,
een eenheid ter grootte van een regiment, ons bataljon adopteerde, kreeg 103 Verkbat de
beschikking over een garageruimte. Daar konden de onderhoudsgroepen, zowel de BOG als de
EOG’n, droog en warm sleutelen. Ook voor reserveonderdelen van de van oorsprong Britse
Centurion tank kon men meestal wel bij de Engelsen terecht. Dit jaar werd ook gestart met een
nieuwe eskadronsindeling. Er werd met een tank-, een verkennings- en een
tirailleur/mortiereskadron geoefend. Dit kwam zeker de elementaire opleiding ten goede. In deze
samenstelling, het zogenaamde POSO-verband, werd geoefend tot maart. Hierna werd weer
overgegaan naar de organieke samenstelling.
Op 8 februari van dit jaar gaf majoor van den Bergh met
weemoed het commando over het bataljon over aan lkol M.A.
van de Wall Bake. Hoe het in die tijd gesteld was met het
dienstvervoer mag duidelijk zijn als je je realiseert dat de
nieuwe commandant met de zogenaamde verloftrein in
Hohne aankwam. Ook dit jaar werd er veelvuldig geoefend en
uiteraard ook geschoten tijdens de schietserie. Op 11 april
kreeg het C-Eskadron bezoek van niemand minder dan Z.K.H.
Prins Bernhard, tevens Inspecteur-Generaal Krijgsmacht (IGK).
Vanuit een halftrack M38 sloeg de Prins de verrichtingen van
een peloton te velde gade.
Tijdens deze schietserie vond er een “cocktailparty” voor
officieren bij de Britten plaats. Wellicht was dit het begin van
de voortaan zo populaire schietserieborrels. Na het
onderhoud na afloop van de schietserie, werd 103 afgelost
door 102 Verkenningsbataljon. Ons bataljon mocht nu voor de
eerste keer naar ’t Harde.
Bij de grenspassage werd het voertuig van de Sie 1 (personeelszaken), door de douane uit de colonne
gehaald en doorzocht. De nieuw aangeschafte koekoeksklok van de ritmeester T. dreigde daarbij in
beslag genomen te worden. Na een nogal levendige discussie op het bataljons-commandonet, tussen
enerzijds de douanebeambte bij het voertuig en anderzijds de ritmeester, die ver voorin de colonne
zat, werd de klok uiteindelijk door de douane vrijgegeven. Ook de rest van de colonne kon de reis
naar ’t Harde voortzetten.
61
׉	 7cassandra://kpdhCdwo97f3CU1P-UOU037b5-r8vUB8ruAng8UlS5M`̵ aQӥpXJӔ׉EIAangekomen in ’t Harde ging een relatief rustige periode van start. In juni werd men omgeschoold op
de nieuwe handvuurwapens, de Uzi en de Fal, die ook diezelfde maand werden verstrekt. Op 15 juni
werd in ’t Harde op feestelijke wijze het éénjarig bestaan gevierd. In augustus werd in Hohne 102
Verkenningsbataljon weer afgelost. Intussen stond in diezelfde tijd de lucht bol van de geruchten.
Geruchten over een permanente legering van een verkenningsbataljon in de Bondsrepubliek. Tijdens
de zogenaamde “Cuba-crisis” werden de voertuigen weer oorlogs-bepakt. In Nederland vond de actie
Open het Dorp plaats en ook de huzaren droegen van hun karige soldij duizend gulden bij aan dit
goede doel. Op 28 november 1962, de dag voor het vertrek naar Nederland, overleed H.K.H. Prinses
Wilhelmina.
Het C-eskadron leverde op 12 december een ere-afzetting van honderd man bij de uitvaart van
prinses Wilhelmina. Het detachement van 103 Verkenningsbataljon droeg, een cavalerist waardig,
trots de zwarte baret, terwijl alle andere eenheden een binnenhelm droegen. Ritmeester Rens werd
met van alles en nog wat bedreigd, totdat Z.K.H. Prins Bernhard opdracht gaf aan de adjudant van
H.M. luitenant-kolonel W.R.A. Baron van Tuyll van Serooskerke, om uit te zoeken van wie toch dat
perfecte detachement met zwarte baret was. De storm luwde ogenblikkelijk.
In december 1962 begon ook de omscholing op de AMX 13 tank, die tot maart zou duren. Verheugd
werd afscheid genomen van de Centurion, alleen de periode van inleveren was niet zo aangenaam.
Terwijl de tankers bezig waren met hun nieuwe voertuig, gingen de verkenners en de tirailleurs in
februari 1963 hun conditie opvijzelen bij het Korps Commandotroepen. In maart van dit jaar reden
de nieuwe tanks van de trein. Op 30 april 1963 verliet het bataljon definitief ‘t Harde. Toen de
colonne op 30 april ‘s avonds in Hohne arriveerde, konden de officieren zich meteen verkleden in
Attila voor het Koninginnebal. De
echtgenote van de ‘Kommandeur der
Schießplatz’, Frau Christa von Kessel, had
gezorgd voor een autobus vol lieftallige
jonge dames. Op 1 augustus 1963 kreeg het
C-eskadron de klein-verlof status (KV), maar
ging in werkelijkheid zelfstandig verder als
41 Verkenningseskadron van 41
Pantserbrigade. Het eskadron schonk het
bataljon ter gelegenheid van deze afsplitsing
de eerste Trakehnervlag. Deze vlag was
vervaardigd door mevrouw L. Baudoin,
echtgenote van de plaatsvervangend
eskadronscommandant.
Eind augustus startte het “kwartiermaken” in Seedorf. Hoewel het bataljon geen deel uitmaakte van
41 Pantserbrigade, werd het nu wel een onderdeel van de 4e Divisie. Het legerkorpsembleem werd
verwisseld voor het klaverblad. Terwijl de voorbereidingen voor de verhuizing naar Seedorf in volle
gang waren, ging het bataljon weer terug naar bivak Hirschberg bij baan 21 om deel te nemen aan de
schietserie.
Een week na de schietserie vond de daadwerkelijke verhuizing naar kazerne Seedorf plaats.
Nauwelijks gesetteld verplaatste het bataljon begin oktober zich weer naar, het inmiddels
vertrouwde, bivak Hirschberg, om van daaruit deel te nemen aan de oefening ‘Blaas Veilig’ van de 4e
Divisie. Tijdens deze oefening kreeg het bataljon bezoek van de Minister van Defensie, de heer de
Jong. Deze werd vergezeld door Staatssecretaris Haex en de Bevelhebber Landstrijdkrachten (BLS)
luitenant-generaal van de Wall-Bake.
62
׉	 7cassandra://ZCmPgwDqBwJcdxe1-uuRfdNUJmh7UD3rSYlcTB2oJZQ/`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://j_YKgj-0lAbv2y2ZvAwLUGtRaUUh7E9gXWyt-VGr_rE Q`׉	 7cassandra://w63aT1M50D8-_-8aGgD77wGNFssK4cVBxfUQDUzCEr4o`S׉	 7cassandra://rgP1lcEJD9dtkhYZYzkXzTqkX3B6HxQtV2cZLC4lNWc`̵ ׉	 7cassandra://pUGMJc0Q-_IsQmxS0cqnJdzEgojQrjZ5wGw49Hnw_tc l͠aQpXJӖ8ט  {u׉׉	 7cassandra://f5OH9TfuFZ8cH2BS953RM1u_yqDJ1FMW5-BVckRjNqw #`׉	 7cassandra://l_0YYoz8iux2S68Al3o8uDU4OwVwr3kr14-ewhjDCSgq4`S׉	 7cassandra://55DHh-W_WGmLX9gYIGZ_BYrgcwgkHwzsaWJFggLPEyk!`̵ ׉	 7cassandra://Zc4CksKaTVv8tQiS83AlyrroMdCHJeRr3-tRx3FdOOo b͠aQpXJӖ9׉EGeschiedenis 103 VerkBat
Nederlandse troepen onderweg naar
Seedorf op donderdag 26 september
1963
Van 26 tot 28 november 1963 vond
de eerste Commandanten Inspectie
(CI) plaats. Op 29 november werd
de 150e verjaardag van het
Regiment Huzaren van Boreel
gevierd. Kerstmis werd dit jaar in
Duitsland gevierd. Deze feestdagen
werden doorgebracht met het
verplegend personeel en de
patiënten van het Martin Luther Krankenhaus in Zeven.
Het jaar 1964 begon slecht. Op 10 januari verongelukte Hoofd Sie S3, majoor J.A.C. Kapteyn direct
voor de kazernepoort. Februari kenmerkte zich door een druk oefenprogramma en in april was het
weer tijd voor de schietserie. De mitrailleur Browning .30 werd nog voor de schietserie Hohne in april
ingeruild voor de MAG. Ook werden de eerste contacten gelegd met PanzerAufklärungsBataillon 3 in
Lüneburg. Dat resulteerde in het over en weer bezoeken van het Koninginnebal op 30 april in Seedorf
en het Frühlingsball in Lüneburg een maand later. Van juni tot en met oktober was het volop oefenen
wat de klok sloeg, met oefeningen met namen als Turfstreek, Bruine-Beer, Fallex 14, Allez-Oup, Lu
Back en Grifhoorn. Uiteraard ontbrak ook de schietserie niet. Dat deze oefeningen effectief waren
bleek uit het resultaat van ruim 76 punten bij de gehouden CI-inspectie in november. De kerstviering
in de Sankt Vitikirche in Zeven haalde de voorpagina van de Legerkoerier. Het Trakehnerkoor, met als
dirigent de plaatsvervangend bataljonscommandant majoor D.H. Abbenes en ritmeester H. de Jong
aan het orgel, zong de sterren van de hemel.
Op 1 februari 1965 kreeg het bataljon
het divisiefanion uitgereikt als meest
verdienstelijke onderdeel van de 4e
Divisie. Later in die maand werd voor
het eerst geoefend tegen het
toekomstige ‘Paten-Bataillon’. Op 1
mei 1965 droeg luitenant-kolonel
Backer in de stromende regen het
commando over aan luitenantkolonel
J.H. Bos. Deze voerde ook de
jaarlijks terugkerende
standaardoefeningen Weser-Sprong
en Alte-Aller in.
In juni ging de eerste Weser-Sprong van start, samen met PanzerAufklärungsBataillon 3 en
ondersteund door het Duitse geniebataljon uit Barme. De oefening werd even onderbroken om de
verloving van H.K.H. Prinses Beatrix met de heer Claus van Amsberg te vieren. Ook bezocht de IGK,
Z.K.H. Prins Bernhard de kazerne Seedorf. Hierbij werd ook 103 Verkenningsbataljon door hem met
een bezoek vereerd. Later dat jaar werd ook het draagbare antitankwapen Carl Gustav ingevoerd en
de AMX 13 kreeg infrarood nachtzichtapparatuur. Deze wapensystemen werden voor het eerst tot
grote tevredenheid uitgeprobeerd tijdens de laatste schietserie van dat jaar. Deze laatste snufjes op
bewapeningsgebied werden door iedere Trakehner op prijs gesteld.
63
׉	 7cassandra://rgP1lcEJD9dtkhYZYzkXzTqkX3B6HxQtV2cZLC4lNWc`̵ aQӥpXJӔ׉E`Het jaar 1966 kenmerkte zich door een betrekkelijke rust maar ook enige vreugdevolle
gebeurtenissen. Met als hoogtepunt het huwelijk van H.K.H. Prinses Beatrix met prins Claus von
Amsberg. Ritmeester J. Valstar mocht meerijden in het cavalerie ere-escorte bij dit huwelijk. Het
gerucht ging dat hij de enige in het ere-escorte was, die zo gewend was aan rook, dat hij geen last
had van de geworpen rookbommen. Een tweede heugelijke gebeurtenis was de Patenschaft met
PanzeraufklärungsBataillon 3 uit Lüneburg op 24 maart 1966. Hiermee was 103 Verkenningsbataljon
het eerste Nederlandse bataljon wat “verbroederde” met een Duitse eenheid. Een Patenschaft die
zou voortduren tot de opheffing van het bataljon.
1966-1967 A-Esk 103 Verkbat: oude samenstelling met half-tracks, nieuwe AMX met 105 mm kanon en
Nekaf-jeeps
Het najaar stond in het teken van de omscholing op de M113. Deze voertuigen zouden de jeeps en
halftracks gaan vervangen. In de ‘Walkmühle’ vond op 3
december het eerste Trakehnerbal voor de officieren plaats.
Er zouden nog vele volgen. Een andere nieuwe traditie die
door de bataljonscommandant werd ingevoerd was de
jaarlijkse sportwedstrijd tussen de eskadrons om de Zilveren
Trakehner. Dit was een goede voorbereiding op de Boreel
Sportwedstrijden tijdens de voorjaarsschietserie. Tijdens die
schietseries zat het bataljon altijd op dezelfde stek, de
Hirschberg. Naast de Hirschberg is later de kazerne
Langemannshoff gebouwd.
Op 10 januari 1967 vond het huwelijk plaats tussen H.K.H.prinses
Margriet en Mr Pieter van Vollenhove. Ook nu werd
het Cavalerie ere-escorte versterkt met personeel van 103 Verkenningsbataljon. Deze eer viel nu de
majoor Poll en de
ritmeester Rens ten
deel.
Op 17 februari 1967
reden op ‘Bahnhof
Godenstedt’ achter
de kazerne de eerste
M113’s van de trein.
De voorste werd
bestuurd door hoofd
Sie S4, majoor Van
de Poll.
64
׉	 7cassandra://55DHh-W_WGmLX9gYIGZ_BYrgcwgkHwzsaWJFggLPEyk!`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://9LKkP6vtxm_QnDjASpT5fAo7j_1JAQshkpwSkhabY4g &`׉	 7cassandra://NHgeQXfebLN0DGK3uCTPvfKS6qPSpGJTYYXN5qCqEsw[`S׉	 7cassandra://YXyx1pXZ0z84eMz_z3M_edKlJNiLZs9ZOQD9SRjxwbAJ`̵ ׉	 7cassandra://QNHMGFQDeMk2m3cQkkiDIgr9JoCziVsJ0TGrDXbzc1k e͠aQpXJӖ;ט  {u׉׉	 7cassandra://zrZqc_EAUnIZEYKQUwMKgB_TyWHpgBYUM81FjehuOy8 `׉	 7cassandra://f69GcxebVmPlakN5lrAg9as4TbsXg_vP6xZf5jxodDYe\`S׉	 7cassandra://CxH3UsC16F7QxqSI8HfR0OETYXZJwBdO9X6r3TTzyqY|`̵ ׉	 7cassandra://NzXeYwQI8ejyr_HHjGyT90cuSkAEt7KQs5gsxkT24r4 J͠aQpXJӖ<׉EGeschiedenis 103 VerkBatVanaf dit moment kon iedere gevechtsoperatie gepantserd plaats vinden. De omscholing op de
nieuwe voertuigen zou nog duren tot half maart. Op 13 maart stroomden de eerste drie korporaals
Technisch Specialist (TS) bij het bataljon binnen. In mei vond de eerste schietserie van dat jaar plaats.
Deze keer met de nieuwe M113 voertuigen.
Op 14 juli mochten de nieuwe voertuigen
hun amfibische kwaliteiten tonen. Eerst
vanwege de zekerheid maar in stilstaand
water bij Stade en drie dagen later volgde
het echte werk in de Weser bij Minden. Bij
de oefening Wesersprong, vier weken
later, werd het nog eens tactisch
verantwoord overgedaan.
Oefening Wesersprong, de eerste amfibische
oefening van 1e Legerkorps (A-Eskadron 103
Verkbat)
Voorafgaande aan de oefening Wesersprong bezocht op 21 juli Bundespresident Heinrich Lübke de
kazerne en 103 Verkenningsbataljon. Het nieuwe A eskadron viel op 7 september bij hun aankomst in
Seedorf met hun neus in de boter. Ze vertrokken direct op schietserie.
65
׉	 7cassandra://YXyx1pXZ0z84eMz_z3M_edKlJNiLZs9ZOQD9SRjxwbAJ`̵ aQӥpXJӔ׉EToen deze schietserie op 20 oktober ten einde liep, werd besloten de tentharingen maar te laten
staan, zodat de tenten voortaan op dezelfde plaats konden worden opgebouwd.
Ook 1968 begon voorspoedig. Bij de Divisiecross op 31 januari werden de twee hoogste plaatsen
behaald door respectievelijk het Bravo en het Alfa eskadron. Het ging helaas niet altijd even
voorspoedig. Op 9 mei, tijdens een oefening van het A eskadron bij de plaats Minden, verongelukte
de chauffeur van een AMX-tank, korporaal Fons A. M. van Meelen. De vergrendeling van het
bestuurdersluik functioneerde niet naar behoren tijdens het draaien van de geschutskoepel. De
verslagenheid bij het bataljon was groot. Op 29
en 30 mei gaven de veldeskadrons een
flitsende demonstratie aan de Bevelhebber
Landstrijdkrachten (BLS).
In juni werd de oefening Weser-Sprong weer
eens gehouden.
Tijdens een natte dag tijdens een oefening vonden
de tirailleurs wel een droog plekje…
Tijdens de divisiegeleide oefening Koningsgambiet in augustus werd voor het eerst in de geschiedenis
van het bataljon de tactiek van de verschroeide aarde toegepast. Dat alles door een combinatie van
mooi droog weer, een goudgeel korenveld, een sigarettenpeuk en een achteloos wegwerpgebaar.
Het jaar werd afgesloten met de bataljonsoefening Alte-Aller en de divisieoefening Edelman, welke
werd gehouden in het Lippische land.
Een deel van de tanktrein en dit was nog maar een deel!
66
׉	 7cassandra://CxH3UsC16F7QxqSI8HfR0OETYXZJwBdO9X6r3TTzyqY|`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://jgRgV0qW9T5XmjCseWN15SbWI-lmFSRIHv8QNaJSdyg a`׉	 7cassandra://ShDl-D22fHarqEfSOOJzy_GdW9wv9mc0pwdUjriIvwIl`S׉	 7cassandra://mqgiPG5nawmBmyf0exlUa6E0AN-wSMU95y2I_rpdC_c ,`̵ ׉	 7cassandra://q4SLYOnveN1lYhHhGSJvcftwxZry5vw0FSb1_VVGIVY ͠aQpXJӖ>ט  {u׉׉	 7cassandra://HP1j2PjlQhqViIgzBHMTas0zQGTgrBPkAi6eyfQoqBo `׉	 7cassandra://GbVJsygpaq9F7CugIpEjkqnRk2titDvQrfjYq1T25_In`S׉	 7cassandra://y5B3M0Xfrth1IuGmyQHns0ux3KiqEgdctpUZzbiia8k `̵ ׉	 7cassandra://LlcLZ7ZVOP7aHwyi_vX8nwCt3flzrrrd62aYX_BjgOU I͠aQpXJӖ?׉EGeschiedenis 103 VerkBat1969 kenmerkte zich door rust. Slechts de standaard oefeningen en schietseries vonden plaats.
Schietserie 69-2 was de kortste ooit. Slechts een week werd gebruik gemaakt van bivakterrein
Hirschberg. Tijdens de schietseries werd er in die tijd gebruik gemaakt van mobiele toilethokken, een
soort primitieve dixie zonder opvangbak. Er werd een gat in de (heide)grond gegraven en
daaroverheen kwam een toilethok met een zitje en een gat. Het gebeurde weleens dat zo’n hokje
tijdens het gebruik door collega’s heen en weer werd geschut wat dan ook weer leidde tot het
omduwen daarvan. Wat een lol!
De toilethokken waren in ieder geval wel een verbetering
ten opzichte van de toiletten die buiten de eerste
legeringsbarakken bij schietseries in Bergen-Hohne
stonden opgesteld. Er werd een lange diepe sleuf
gegraven waarover een bekisting met een stuk of tien
schijtgaten werd gezet. De ontstane wc's werden dan van
een separatie voorzien zodat er nog enige ruimte voor
privacy ontstond. De gebruikers bogen bij het verlengen
van de ruggengraat automatisch voorover en kwamen
zodoende met het gezicht voorbij het tussenschot. De
kans was groot dat je dan de buurman van welke rang of
stand ook, in het gezicht keek.
Sommigen gaven de voorkeur om gebruik te maken van de natuur, maar dat bleef niet altijd zonder
gevolgen. Tijdens een schietserie schoof een opperwachtmeester aan de bar. Een collega, die naast
hem zat, vond dat het naar de stront rook. De opper vond het ook en beiden zochten naar de
oorzaak zoals onder de schoenen kijken. Totdat een derde aanwezige de oorzaak ontdekte: de opper
was even uit de broek gegaan maar hij droeg een tankoverall. Die gaven net zo’n probleem als een
skioverall! Bij een sanitaire stop moest je goed oppassen dat je je eigen nest niet bevuilde. Dat had
de opper dus wel gedaan, getuige zijn onwelriekende kraag met inhoud.
Op 9 december bracht de hoogste bevelhebber, Commandant Northern Army Group (Northag),
generaal Sir Desmond Fitzpatrick een bezoek aan de Nederlandse eenheden in Seedorf.
Het jaar 1970 begon met een primeur van het B eskadron. Als eerste eskadron brachten zij een
bezoek aan West-Berlijn. Er mocht toen nog niet over de weg verplaatst worden.
67
׉	 7cassandra://mqgiPG5nawmBmyf0exlUa6E0AN-wSMU95y2I_rpdC_c ,`̵ aQӥpXJӔ׉E	Er werd dus gevlogen vanaf vliegveld Langenhage bij Hannover. Men werd
gelegerd bij de US-troepen in Berlijn. De Brandenburger Tor en de
Gedächtniskirche maakten indruk. Net als het bezoek aan de Berlijnse
muur. De commandant B-Esk, de ritmeester George Eleveld, wist tijdens
zijn commando een groot deel van het eskadron te enthousiasmeren om
hun parabrevet te behalen bij de paraclub TU die onder leiding stond van
de opperwachtmeester Jan de Graaf. Door de intussen ontworpen
borstzakbadge min of meer legitiem te maken werd deze bij een officiële
gelegenheid aan de bataljonscommandant overhandigd. Officieel mochten dit soort zaken niet op
het uniform gedragen worden, maar daarna liep eenieder van het eskadron met de badge.
Dat een verkenner ondanks de nieuwste
snufjes kon improviseren blijkt uit deze
foto: een C&V met monotrailer
Ook in dit jaar maakte luitenantkolonel
Jhr. A. van der Goes abrupt
een einde aan een bijna vijf jaar oude
traditie om iedere schietserie op de
Hirschberg te bivakkeren. Het
bataljon werd voortaan gelegerd in
Oerbke Lager. Kerstfeest werd dit jaar
op zeer speciale wijze gevierd. De
ouders en bekenden van het
personeel van het A en B eskadron
kwamen de feestdagen over naar
Seedorf. Het Staf-Staf-en Verzorgingseskadron bracht de Kerstdagen door in de Harz. Helaas met
weinig sneeuw, pas de laatste dag vielen er wat sneeuwvlokken.
1971. Bij de schietserie 71-1 was het bataljon gelegerd in kamp Ostenholz. Dit was de laatste
schietserie van de AMX-tank, dus hier viel voor 103 Verkbat het laatste schot van deze tank. Dit
mocht natuurlijk niet ongemerkt voorbijgaan. Na het afvuren van het laatste schot, werd de huls
aangeboden aan de Legerkorpscommandant. Na deze schietserie werden de AMX-tanks ingeleverd.
Ook begon de omscholing op de Leopard I. Eind juni stroomde de nieuwe tank binnen. Overste Van
der Goes had de eer om de eerste Leopard I, als bestuurder, de kazerne binnen te rijden. Helaas had
hij ook het twijfelachtige genoegen om het eerste Verkeers-Ongevallen-Rapport (VOR) voor het
nieuwe voertuig te mogen invullen. Hij ramde namelijk de poort. In de daaropvolgende schietserie
bewees het bataljon, door de komst
van de Leopard I gevechtstank, nog
beter in staat te zijn om in
voorkomend geval de vijand schade
te kunnen berokkenen. Vol trots
nam de bataljonscommandant dan
ook de eerste huls in ontvangst.
1971 Schietbaan Bergen-Hohne;
Wachtmeester 1 Berend Beekman
overhandigt de BC 103 Verkbat, de lkol
jhr. Aert v.d. Goes de 1e huls van de
Leopard 1
68
׉	 7cassandra://y5B3M0Xfrth1IuGmyQHns0ux3KiqEgdctpUZzbiia8k `̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://le9K6vlus4LoFm4XqeWfZWxo9udcItyco3Vsw1v27Rk `׉	 7cassandra://MxFPrrempZ2gvS6HTX3E9A9_1ml0MaRgnZ95H9AbuUwYl`S׉	 7cassandra://J0pCRb1DRG0h8m7Hfp-bjvaXRJr6Gy9bvRh5qQrvSOw`̵ ׉	 7cassandra://2V3T6Akpr3jpulBJUEPVh0lJqkEc-IvDjn_5T0Bifbs ͠aQpXJӖBט  {u׉׉	 7cassandra://GMe3_W7Pxa2-N108e_a8idXgmWuqSWJZ_U1Y9PJ7EsY ,`׉	 7cassandra://5WtR3desIXIdM5cs9k8fALufsNNJZ7KdhTZlopqln7km`S׉	 7cassandra://mMVnDsRFwlZla55O25dm3wrHxX8JuQj7JdbigYL4PEY`̵ ׉	 7cassandra://V8jio21s7nUlIngt8PHN1x3ps4WtEZ10uLf66HGp9qg @t͠aQpXJӖD׉EGeschiedenis 103 VerkBat\Met de komst van de Leopard I veranderde ook de samenstelling van een gevechtspeloton. Vanaf dat
moment bestond een verkenningspeloton uit 40 militairen. Eén pelotonscommandant (pc) in de rang
van tweede luitenant of kornet. Acht voertuigcommandanten (1 Opc, 1 tweede beroeps en zes
dienstplichtig wachtmeesters). En eenendertig manschappen in de rang van korporaal en de stand
van huzaar. 1/8/31 Zij waren verdeeld over de volgende groepen:
• De commandogroep (R) 1/0/2 en twee verkenningsgroepen (A en B en C en D) 0/4/8
uitgerust met de M113 C&V.
• De tankgroep (E en F) 0/2/6 met de Leopard tank.
• De tirailleurgroep (G) 0/1/10 met de M113A1.
• De mortiergroep (H) 0/1/5 met de M106.
Hotel Golf
Foxtrot
Echo
Delta Charlie Bravo Alfa Romeo
Het gevechtseskadron bestond uit drie gevechtspelotons en het Stafpeloton 2/9/27:
• De commandogroep 2/2/7; ritmeester (EC), eerste luitenant (PlvEC), Eskowi en wmr Hoofd
verbindingen uitgerust met twee jeeps, één M113 C&V, één M577 en twee motoren;
• De radargroep 0/2/6 uitgerust met twee M113 A1 met radar Rasura of ZB 298;
• De administratie groep 0/2/3 met één jeep en twee 4 tonners;
• De onderhoudsgroep 0/2/6 met één jeep, één 4 tonner en een aanhangwagen;
• De distributiegroep 0/1/1 met één 4 tonner met waterwagen;
• De keukengroep 0/0/4 met één 4 tonner met mobiele veldkeuken.
69
׉	 7cassandra://J0pCRb1DRG0h8m7Hfp-bjvaXRJr6Gy9bvRh5qQrvSOw`̵ aQӥpXJӔ׉E
Nu braken een aantal jaren aan dat de geschiedschrijving van het bataljon op een laag pitje kwam te
staan. In 1972 werden slechts enkele oefeningen en schietseries gehouden. Het hoogtepunt dit jaar
was het bezoek van Z.K.H. Prins Bernhard aan het bataljon tijdens schietserie 72-2 en het feit dat het
bataljon eindelijk weer eens meest verdienstelijke onderdeel van de 4e Divisie werd, zodat luitenantkolonel
R.P. Hoondert uit handen van de divisiecommandant het divisiefanion mocht ontvangen.
Bij bijeenkomsten van militairen van
dezelfde rang breken de sterke verhalen
los. In de kantine of mess betreft het
vaak zogenaamde “borrelpraat”. Hoe
dat in zijn werk ging wordt duidelijk uit
het volgende verhaal.
Op een zondag na het paraatsheidsappel in
de eskadronsbar, o.a. wmr’s 1 Bonne ten
Kate, Joop Meijers, Rex von Winkelmann
en Volkert Lichtevoort-Cats.
Op een druilerige zondagmiddag in 1973 zaten een aantal onderofficieren aan de bar. Onder het
genot van een biertje ontspon zich het volgende verhaal:
“Weet je nog dat de wmr1 v.d. H. in 1962 opperwachtmeester werd”?
“Bedoel je kleine Piet? Nee dat verhaal heb ik nooit gehoord”.
“Nou dat ging als volgt. De toenmalig opperwachtmeester K.H. had een luchtbuks en beweerde dat
hij door de schoen van de wachtmeester S. kon schieten. Hierbij keek de wachtmeester S. nogal
ongelovig, dus schoot de opper inderdaad door de schoen, om te bewijzen dat de luchtbuks daarvoor
krachtig genoeg was. Bovendien probeerde de opper hierna een vogel op het dak te raken. Deze werd
echter op een haar na gemist. Echter het kogeltje ging wel door de baret van de juist arriverende
ritmeester H. Dit bleek voldoende aanleiding om de opperwachtmeester terug te sturen naar
Nederland en om een wachtmeester I tot tijdelijk opper te bevorderen”.
De opperwachtmeester K.H. die ook aanwezig is in de mess vervolgt:
“Kun je je nog herinneren dat de commandant
transportgroep, wmr Jaap B., een nieuwe Opel Kadett had
gekocht? Hij wilde zeker weten dat deze auto in orde was en
vroeg of hij deze in de koffiepauze op de vaste oprijbrug van
de Bataljons Onderhoudsgroep (BOG), mocht inspecteren. Er
ging echter wat mis, waardoor de nieuwe auto van Jaap
tussen de oprijbrug belandde. Na veel gezeur werd hem
eindelijk een takelauto ter beschikking gesteld om zijn auto
weer op de wielen te krijgen. De auto was uiteraard flink
beschadigd. Tot overmaat van ramp vloog op de terugweg naar Zeven, in de bocht van Brauel, ook
nog de reeds zwaar beschadigde motorkap open, die ook nog de voorruit vernielde. ’s Avonds om
17.30 kwam Jaap B. met een wrak in plaats van zijn nieuwe auto thuis aan, waarbij hij moest
proberen dit uit te leggen aan zijn echtgenote”.
NB: de opperwachtmeester K.H. komt ook later in dit boekwerk ter sprake, maar dan als gastronoom.
70
׉	 7cassandra://mMVnDsRFwlZla55O25dm3wrHxX8JuQj7JdbigYL4PEY`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://tghFc2mgCbBDWuoddPWFMEgF7GeGV7KPZ7JLX_JTf_s *`׉	 7cassandra://v_9jq6TIFFlEw4ZWhOk0WTfukdJwQ-6cp_rTlTzY-tci`S׉	 7cassandra://THm08TXnE5JXs5OFf1cfs4hZgrOGhrWbuiBF5Xh4ULMj`̵ ׉	 7cassandra://eOSNlZbn7B_0hiGrgv9IJ1EousjJ4f3PlNChhQtezEg Y8͠aQpXJӖHט  {u׉׉	 7cassandra://S-8PgamfqTgNwhWxAtNB2FzQkTF-8qCTAb7pyfVZIfk `׉	 7cassandra://1ynJjGjLSU_IHoyBjF-lUlWA3T_PzuXG2Iz9srlsccYq"`S׉	 7cassandra://arlM4lqxfBJ-77LWCYwwySScbufA9YiZE8xwFRfgM5s `̵ ׉	 7cassandra://UiUzJlINvPKpaPiJxfTgqfwHD0dHm64KMF8eZ-CzBxk ͠aQpXJӖIנaQpXJӖF ^9׉H Bhttps://commons.wikimedia.org/wiki/File:Autoloze_zondag_(1973).jpgGׁׁr׉EGeschiedenis 103 VerkBat1973. Het jaar waarin de nieuwe legerings- en stafgebouwen werden betrokken
Op 1 september 1973 trad luitenant-kolonel P.A.F. Cavadino aan als bataljonscommandant. Hij
mocht gelijk zijn kunnen bewijzen. Op 13 september startte de legerkorpsoefening ‘Big-Ferro’.
Wadend met de Leopards en varend met de M113’s werd aan de noordoever van de rivier de Aller
een bruggenhoofd vermeesterd. Het bruggenhoofd werd snel uitgebreid totdat het bataljon in de
loop van de middag vastliep op verbeten weerstand van het Groenlandse 45 Painfbat.
De eerste week van de oefening mocht de staf van 103 Verkenningsbataljon de vereende krachten
van beide verkenningsbataljons aanvoeren. Hierbij trad de staf van 102 Verkenningsbataljon op als
hulpleidersorganisatie. De tweede week werden de rollen omgedraaid. Voor de eerste keer bij zo’n
grote oefening was het een ‘free battle’. De scheidsrechters honoreerden aan de hand van een
puntenlijst, sterkte, artilleriesteun, verrassing en gebruik van het terrein. De commandant met de
meeste foefjes, en die kwam bij de Huzaren
van Boreel vaker voor dan elders, werd zo
beloond.
In oktober 1973 brak de Jom Kipoeroorlog
uit. Israël werd aangevallen door een
alliantie bestaande uit Egypte, Algerije, Irak,
Koeweit, Libië, Marokko, Saoedi-Arabië,
Soedan en Tunesië.
Autoloze zondag in 1973
In deze oorlog koos Nederland de zijde van Israël. Uit protest tegen deze pro-Israëlische houding
draaiden enkele Arabische staten de oliekraan dicht, waarop de regering het olieverbruik probeerde
te beperken door tien autoloze zondagen in te stellen. Dat was van 4 november 1973 tot en met
zondag 6 januari 1974. Ook defensie moest een tijdje het olieverbruik beperken. Dat had ook invloed
op de oefeningen van het bataljon.
Eind januari 1974 werd de bouwsteenoefening
Wildbaan gehouden. Bij deze oefening kreeg het
bataljon bezoek van de Nederlandse ambassadeur in de
BRD, de heer de Geus. Op 15 juni, bij de
bataljonsverjaardag, kwam de Chaffee-tank terug bij
het bataljon. Dit ornament kreeg een ereplaats in het
plantsoen voor de gebouwen.
Het bataljon behoorde op dat moment nog steeds tot
de betere eenheden van de Nederlandse Koninklijke
Landmacht.
Op 2 november ontving het bataljon dan ook de divisie legpenning van commandant 4 divisie.
71
׉	 7cassandra://THm08TXnE5JXs5OFf1cfs4hZgrOGhrWbuiBF5Xh4ULMj`̵ aQӥpXJӔ׉E	Het mouwembleem (klaverblad) van 4 Divisie
In 1975 stonden de “normale” oefeningen weer op het
programma. In september nam luitenant-kolonel J. Valstar het
commando over. In de schietserie van oktober presteerde het
bataljon het om de Bult Franciscup voor de neuzen van de
tankbataljons weg te kapen. Dit mocht best een prestatie
genoemd worden, omdat dit een wedstrijd was, specifiek
gecreëerd voor tankpelotons. Maar ook op sportief gebied deed
het bataljon het goed onder deze overste.
In 1976 begon het bataljon met de oefening Wildbaan in de omgeving van Lüneburg. Zoals altijd
werd het bataljon vriendelijk ontvangen door de burgerbevolking. Dit ondanks de onvermijdelijke
schades. Ook dit jaar bezocht de Prins het bataljon tijdens de voorjaarsschietserie.
Bij de Boreel Sportwedstrijden in 1976 werd het A-eskadron winnaar en bezette het B-eskadron de
tweede plaats. Ook zijne excellentie de heer Joseph Luns bezocht, in zijn functie als SecretarisGeneraal
van de NAVO, de legerplaats en uiteraard ook het bataljon. Begin mei werd deelgenomen
aan de schietwedstrijden op het ISK in de Harskamp.
Maar het sportieve hoogtepunt dit jaar moest dan
nog komen. Van 19 – 20 mei vonden de Boeselager
wedstrijden plaats, waar het bataljon voor het eerst
aan deze Olympische Spelen voor verkennerseenheden
deelnam. Tot grote schrik van de andere
Buitenlandse equipes, die uit beroepsmilitairen
bestonden, won het team van 103
Verkenningsbataljon bij de wedstrijden om de
“Boeselager Pokal” het internationale klassement.
Schietbaan Bergen-Hohne C B-Esk ritmeester Hans J. R.
Karssing in gesprek met Z.K.H. Prins Bernhard
Dit jaar werd het ook 15-jarig bestaan gevierd
gelijktijdig met het 10-jarig bestaan van de
Patenschaft met PzAufklBt 3. In september van dit
jaar droeg het bataljon zijn steentje bij aan de
Legerkorpsoefening Grosser-Bär. Aan deze oefening
werd deelgenomen door ruim 60.000 militairen en
20.000 voertuigen, waarvan 3.000 rupsvoertuigen.
Het jaar 1977 startte weer met een schietserie vanuit kamp Oerbke. Het A Eskadron draaide de
oefening Pantserstorm bij de commando’s in
Roosendaal. Een 14-daagse oefening waar je niet
naar uitkeek. Je werd echt op de proef gesteld en er
werd je geen rustig moment gegund. Tijdens een
bivak werd er ‘voeding in natura’ uitgereikt
bestaande uit rauwe aardappelen en groenten en
bovendien werden er kratten met levende kippen
uitgeladen. Tijdens die cursus stond ook het
meermaals beklimmen van een 20 meter hoge
toren die bestond uit X vormige ijzeren profielen op
het programma.
72
׉	 7cassandra://arlM4lqxfBJ-77LWCYwwySScbufA9YiZE8xwFRfgM5s `̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://scvPBn52nZS7_frvXkX79KRmVE9MzC-1I_fAKb4crA4 `׉	 7cassandra://9fudzoOwvr6TiyZ9ihleQQEdN0FsNFzMnH57JuRP6ssl`S׉	 7cassandra://8-l5w2utdCHRingwRc24BOGli8YOGXIxVmNpOubL-l4{`̵ ׉	 7cassandra://yn1UbDQPsuK4BIyQy5HXNJDA914_pvOEp987ZHmveNM ͠aQpXJӖKט  {u׉׉	 7cassandra://LWbgf14APimFEUDOdUhXXQ8tS5rKWr1HI6z7Jx5SdJ8 `׉	 7cassandra://rJRpkZ_y8ln7-Vv73Tzt_hOY4J4z9GO5mC7JcR2zhrIi=`S׉	 7cassandra://a2ABKoIfGAZmq54kiTS-u8zW7sA5CaCxhPuCO1WrjqU3`̵ ׉	 7cassandra://mrfb6_kWuMUBgVesQ05UezpVIoUlKaf51Ew-1A9jLl4 B͠aQpXJӖL׉EGeschiedenis 103 VerkBatBoven aangekomen kon je of abseilen of je werd
gedwongen om naar een touw te springen, want je kon
er net niet bij. Het touw eindigde onder in de toren
waar een put met water een eventuele onfortuinlijke
afdaler nog een kans had om er zonder al te veel
kwetsuren ervan af te komen. Als je eenmaal in het
touw hing en je je volgens het boekje naar beneden
bewoog, sprong de volgende cursist alweer in het touw.
Hierdoor werd de klembeweging die je moest toepassen
zeer bemoeilijkt. Dit had dan weer tot gevolg dat je
sneller beneden was dan gewenst en waarbij je handen
behoorlijk geblesseerd konden raken. Later werden er
dan ook handschoenen verstrekt.
Op 19 maart ging de oefening Wildbaan van start. In
het weekend werd er een zogenaamde weekendlocatie
betrokken. Hier werd op de zaterdag uitgebreid onderhoud aan de wapensystemen gepleegd. Voor
de derde keer werd deze weekendlocatie in het stadje Gerdau ingericht. Na het onderhoud werden
de huzaren in de gelegenheid gesteld om het stadje te verkennen. De opvang door de autochtone
bevolking was zoals gewoonlijk geweldig. Vaak werden letterlijk vriendschappen voor het leven
gesloten. Dit blijkt o.a. door het feit dat enige huzaren in het huwelijk traden met dochters uit
verscheidene families uit dit stadje. Er werden gemiddeld 15 huwelijken per jaar gesloten tussen
‘Seedorfers’ en Duitse schonen.
Weekendlocatie
Tijdens de schietserie in mei werd voor de laatste maal geschoten met de elektrische .50 mitrailleur.
Ook hier werd het laatste schot door de bataljonscommandant afgegeven en de huls kreeg een
ereplaats in het stafgebouw. Bij de Boeselagerwedstrijden in Eutin was dit jaar (slechts) een vijfde
plek voor het bataljon weggelegd.
Bij de tweede oefening Wildbaan van dit jaar was het bataljon eindelijk in staat om iets terug te doen
voor de gastvrije bevolking van Gerdau. Dit gebeurde door een voertuigshow, schietwedstrijden in de
Schützenhalle en grote hoeveelheden bier voor de ruim 450 gasten. In september stroomden de
eerste C&V’s met Oerlikon kanon bij het bataljon binnen.
73
׉	 7cassandra://8-l5w2utdCHRingwRc24BOGli8YOGXIxVmNpOubL-l4{`̵ aQӥpXJӔ׉EHet nieuwe wapensysteem voldeed uitstekend zoals bij de eerstvolgende schietserie zou blijken.
Maar er stroomde dit jaar nog meer nieuw materiaal in. In november startte de omscholing op de 4tonner
YA 4440 en de Landrover. We namen dan ook afscheid van de vertrouwde Daf 3-tonner (YA
328) en de onvolprezen NEKAF-jeep.
De vernieuwde M113 C&V met 25 mm kanon
De nieuwe DAF 4tonner
Bij de jaarwisseling 1977-1978 was het gehele bataljon weer paraat. Dat werd gevierd met een
groots diner voor alle personeelsleden en hun gezinnen. De eerste schietserie vond dit jaar plaats
onder zeer koude omstandigheden.
17 februari 1978. Weer of geen weer,
beëdiging; Inspectie door de BC lkol van
Lingen, paradecommandant maj de Jong en
de Regimentscommandant lkol jhr v.d. Goes
Vanaf de komst van ritmeester J. Attema
in maart 1978 als commandant Alfa
eskadron begon het te regenen en dat
zou het gehele jaar doorgaan. Er werd al
spoedig gesproken over “Attematisch
weer”. In mei werd de Boeselager Pokal
voor de tweede keer in drie jaar tijd naar Seedorf gehaald. Wederom waren de naaste internationale
concurrenten verslagen. Op 19 augustus werd er voor het eerst een groots opgezette open dag voor
de Duitse bevolking gehouden. De bijdrage van 103 Verkenningsbataljon bestond uit het showen van
het Nederlandse materieel. De schietserie
in september werd sinds lange tijd weer
uitgevoerd vanuit een tentenkamp. Dit
omdat kamp Oerbke bezet was door
Amerikaanse troepen. Aansluitend aan
deze schietserie ging de oefening SaxonDrive,
zoals eerder vanaf pagina 32
omschreven, van start. Het meest
spraakmakende wapenfeit was wel de
gevangenname van de vijandelijke
divisiecommandant generaal-majoor J.
Makkink door de, bij 103
Verkenningsbataljon onder bevel gestelde 2. Kompanie PanzerAufklärungsLehrBataillon 11 uit
Munster.
Het “Attematisch weer” liet ook het kerstfeest van het B-eskadron in de Harz in het water vallen.
74
׉	 7cassandra://a2ABKoIfGAZmq54kiTS-u8zW7sA5CaCxhPuCO1WrjqU3`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://PCgUNwm4lKlpDiZ2kW7rKf1f-7E_0D-llGguCN-lblc B9`׉	 7cassandra://zjmjfU3VWq2aDh8jxLT5h-f1Fe2Hdosd5ivfvYQWME8j`S׉	 7cassandra://nOxIO07JQkUAyIjim4-OH906CmsMAmujmGMr1C2Yz3g`̵ ׉	 7cassandra://_Jm6i4a7wsccTlVoq5dtrlVq4yhxOecxwWIJICxc9ho V͠aQpXJӖNט  {u׉׉	 7cassandra://oXRw39coNYxCcLYMtrQPEFpw9-cz-fpAiaphsBqkVPs f`׉	 7cassandra://XGAOgWpCZJwoXsY7hg8auTevIyEUZANSBV1hTkyEzfUof`S׉	 7cassandra://OsaRRvCEeALGZUnefFKnXKwNCU799N7SMlZfzi7ZlGoB`̵ ׉	 7cassandra://zw1_l8H95tKafFhP3AsE5tnXG2YAuLP9dzXCe8Vkk78 )+͠aQpXJӖO׉EGeschiedenis 103 VerkBatIn februari 1979 werd de NoordDuitse
laagvlakte geteisterd door
zulke grote hoeveelheden sneeuw
en ijzel, dat zowel het civiele als het
militaire leven totaal werd
ontwricht.
Horrorwinter 1979, inzet
pantservoertuigen
In Seedorf werd zelfs een
crisiscentrum ingericht, van waaruit
militaire hulp werd gecoördineerd.
Het rijden met eigen auto werd verboden en de in Zeven woonachtige militairen werden met militair
vervoer, ook met pantservoertuigen, opgehaald. Toch gingen de militaire oefeningen, zoals de
oefening Entre-Nous, door zodra de weersomstandigheden dit toelieten.
Ook het sociale leven werd ontwricht, maar dat door een boek geschreven door een leraar van de
Nederlandse school met de titel ’De Roddel’. Bij de Boeselager wedstrijden in mei van dat jaar werd
het bataljon voor de derde en voorlopig laatste keer winnaar. Na vele jaren werd de oefening
Wesersprong weer eens uit de kast gehaald, ‘up to date’ gemaakt en uitgevoerd. Daarna was het
bataljon gereed voor de divisie-geleide bataljonsoefening ‘Steeple-Chase’, waarbij 42 ZVE werd
ingedeeld als C-eskadron.
Het jaar werd afgesloten met twee onplezierige voorvallen met Leopardtanks. Luitenant-kolonel
W.F.S. van Lingen werd in de nadagen van zijn bataljonscommando geconfronteerd met de wijze
waarop twee korporaals van het bataljon, in de dubbelfunctie van bestuurder Leopard I en
afgewezen minnaar, hun leed trachtten te
verwerken. De een reed met zijn tank naar
Bremervörde, plette daar een aantal auto’s,
ramde vervolgens het stadhuis en kwam stil
te staan op de trappen. De ander reed door
de gesloten poort en ging rechtsaf op weg
naar Nederland. In Meppen sloot hij de
luiken en ging eerst maar eens slapen. Daar
werd hij gearresteerd. Om herhaling te
voorkomen moesten voortaan van de in de
kazerne geparkeerde tanks de
eindaandrijvingen worden losgekoppeld. De
speciale sleutel die daarvoor moest worden gebruikt werd bewaard in de afgesloten kast van de
plaatsvervangend EC. Dat zou duren tot er een verhoogde paraatheid werd afgekondigd.
75
׉	 7cassandra://nOxIO07JQkUAyIjim4-OH906CmsMAmujmGMr1C2Yz3g`̵ aQӥpXJӔ׉EOok 1980 begon weer met een schietserie. In februari ging een afvaardiging van het bataljon naar de
stoeterij in Bad Bevensen (de stoeterij waaraan we het Trakehner embleem ontlenen). Dit ter
gelegenheid van de opening van nieuwe stallen. Namens het Trakehnerbataljon werd een Saksisch
paardenmotief als cadeau aangeboden. In maart nam het A-eskadron deel aan de oefening KlaverGo.
Op 30 april werd altijd Koninginnedag (de verjaardag van H.K.H. Koningin Juliana) uitbundig
gevierd. Prinses Beatrix werd op deze datum echter ingehuldigd als Koningin der Nederlanden. De
Koninginnedagfestiviteiten die normaal gesproken dan op de kazerne plaatsvonden werden daarom
verplaatst naar 5 mei (Bevrijdingsdag). Tijdens de schietserie in juni 1980 wisten de tankers van het
A-eskadron beslag te leggen op de Generaal Gitzbeker voor de best schietende eenheid. Een unieke
prestatie voor een verkenningseenheid.
In mei 1981 werd deze prestatie nog overtroffen door zowel de Bergen op Zoombeker als de
Generaal Gitzbeker te winnen. Deze keer door het B-eskadron onder de bezielende leiding van (de
helaas veel te jong overleden) wachtmeester der eerste klasse Ruud de Lange. Twee bekers winnen!
Deze unieke prestatie werd met lede ogen aangezien door de tankbataljons. Hoe kon een
verkenningseenheid nu winnen in deze specifieke “tank” wedstrijden?
1981 103 Verkbat B-Esk 2e
Peloton winnaar BOZ-beker.
O.a. midden; wmr’s 1
Jacques v.d. Berg en Ruud de
Lange
41 ZVE won bij de
Boeselager wedstrijden
voor de tweede keer de
hoofdprijs. 103 Verkbat
behaalde een eervolle
vijfde plaats. De 15e
verjaardag van de ‘Patenschaft’ met PanzerAufklärungsBataillon 3 werd in Lüneburg gevierd.
Ter gelegenheid van de 20e verjaardag van het bataljon werd op 19 juni 1981 een grote reünie
georganiseerd. In Zeven werd een hippische show gegeven en werd het materieel aan de bevolking
getoond. Dit terwijl het Trompetterkorps der Cavalerie opgewekte marsen speelde. Vervolgens werd
in Seedorf door luitenant-kolonel G.H. Eleveld het commando overgedragen aan luitenant-kolonel
R.E. Abbas. Hierbij verbaasde de Duitse luitenant-kolonel Spiering, commandant van het
‘Patenbataillon’, eenieder hogelijk, door in onberispelijk Nederlands een toespraak te houden.
Op 7 november veroorzaakte een dronken Duitse automobilist een ongeval. Hij reed in op een
colonne te voet van het SSV-eskadron. Hierbij werd de eskadronscommandant, ritmeester de
Klippelaar ernstig en twee huzaren licht gewond.
Het meest in het oog springende “wapenfeit” in 1982 was de deelname van een team kaderleden
aan het Gouden-Schoen voetbaltoernooi. Voor het eerst, in de lange historie van dit toernooi, wist
het team van 103 beslag te leggen op de eerste plaats. Helaas zat een mooie plaats bij de
Boeselagerwedstrijden er dit jaar niet in. Wellicht kwam dat door de grote hoeveelheid oefeningen.
Dat waren er maar liefst eenentwintig. Drie schietseries, drie oefeningen Wildbaan, twee keer
oefening Kleine-cross en twee keer Entre-Nous, vier keer de oefening Zevensprong en nog een aantal
andere oefeningen.
76
׉	 7cassandra://OsaRRvCEeALGZUnefFKnXKwNCU799N7SMlZfzi7ZlGoB`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://egnRtaxqTkv0kTAn1uGQ4zTGLCRt15Ho7V9U3csUkOc )`׉	 7cassandra://aoNmDV5s0iAXonoTcJzSz79pta3234zj0r1ciZmrtR4i`S׉	 7cassandra://BgknZXwXtttaL4gRnMbHgAqosdNW3u-mnigt4OjFI2I,`̵ ׉	 7cassandra://WN-azYVggaMrJD3org_2MpQtt7Lmey-6kwBMTlfd-9A 7;͠aQpXJӖQט  {u׉׉	 7cassandra://1YBW-ONpEzTZUYQsAiYI0WIRQZA0MWCrLttWKIse3F4 o`׉	 7cassandra://wgRm4PjVtgl-hJ1S88-gLNx1QzaYZy5paxRb7YDDqCws
`S׉	 7cassandra://F4vXFfnjcNqV3kBNaKQDwZOm-ZQHTqdkkdmLMwTg-qw *`̵ ׉	 7cassandra://In51rjtbx0A0jRRWzP-I3D_Z-mj15N5QpuswU_iJ8bM ax͠aQpXJӖR׉EGeschiedenis 103 VerkBat	Die grote hoeveelheid oefeningen stond in schril contrast met de opgelegde
brandstofbesparingsmaatregelen. De laatste oefening van dat jaar was een zogenaamde Field
Training Excercise (FTX). Deze werd gehouden in Schleswig-Holstein.
Ook in dat jaar werden de eerste 2 vrouwelijke militairen bij het Bataljon Onderhouds Groep (BOG)
verwelkomd. De legering was totaal niet ingericht op de aanwezigheid van vrouwelijke militairen en
daarom werden de dames gelegerd in Zeven. Iedere dag werden zij met dienstvervoer opgehaald en
weer teruggebracht. Later werd er voor de dames in het legeringsgebouw van het SSV-Esk een eigen
optrekje gecreeerd. De beide dames werden door hun mannelijke collega’s niet aan hun lot
overgelaten. Bij het wisselen van een wiel was men gaarne bereid om een handje te helpen.
De eerste dagen van 1983 brachten de militairen van het bataljon thuis door bij familie, vrienden of
kennissen. Dit omdat het bataljon verlof had. Voor het eerst deed een Turks team mee aan de
Boeselagerwedstrijden. Tot grote verbazing van ons team, werd deze verkenningsgroep over de
hindernisbaan gejaagd door een met een stok bewapende majoor. Hier was men zo van onder de
indruk dat we slechts een vierde plaats wisten te behalen. Op 18 juni nam lkol Ruurd Reitsma het
commando over.
Leopard II. Camouflage door het breken van de vorm en opgaan in de achtergrond
In het najaar van 1983 kreeg het B-eskadron als eerste de Leopard II. Deze werd direct ingezet tijdens
de oefening Entre-Nous. Het A-eskadron werd aangewezen om in ’t Harde in Nederland een week
sitewacht te draaien. Door de enorme motivatie van de huzaren geschiedde dit tot volle
tevredenheid.
Het jaar 1984 stond in het teken van logistiek. Dit bleek één van de stokpaardjes van de
bataljonscommandant te zijn. Van de vele oefeningen dit jaar sprong de oefening Wildbaan eruit. Dit
vooral door de deelname van een Amerikaans verkenningseskadron dat optrad als vijand. Deze
eenheid maakte met hun M60 tanks zoveel schade, dat het leek of in het oefengebied een hele
Divisie een echte oorlog had uitgevochten. Op het jaarlijkse Koninginnebal, dit jaar georganiseerd
door 103 Verkenningsbataljon, stalen een aantal officieren de show. Zij verschenen als leden van
Oranje uit de 400-jarige geschiedenis van het Koningshuis. Hilariteit ontstond toen een ogenschijnlijk
mannelijke Oranjetelg de commandant Nederlandse Troepen ten dans vroeg. Pas toen bleek dat één
van de dames van het bataljon in deze vermomming stak, was de generaal bereid de uitnodiging te
volgen.
77
׉	 7cassandra://BgknZXwXtttaL4gRnMbHgAqosdNW3u-mnigt4OjFI2I,`̵ aQӥpXJӔ׉E
FHet Boeselagerteam maakte dit jaar een inschattingsfout. Ongepaste
zorg over “die arme Turken” leidde ertoe dat tijdens de
nachtoriëntatie essentiële informatie werd gedeeld. Hierdoor moest
een bijna zekere eerste plaats aan het Turkse team worden afgestaan.
Van 30 juni tot 6 juli werd de oefening Wildbaan weer gehouden. Ook
dit jaar werd het eskadron bij het dorp Velgen door de vijand
verslagen. Dit werd ruimschoots goed gemaakt tijdens de
daaropvolgende grote Britse oefening Spearpoint.
Op de eerste dag van deze oefening wist het A-Eskadron al beslag te
leggen op de complete vijandelijk divisieplannen. Wel liep de opmars
van de complete Pantserbrigade een vertraging op van vijftien
minuten, omdat de plv EC, elnt Rinus van Dungen zo nodig een foto
moest maken bij het plaatsnaambord Gross Düngen.
Dit jaar kwam ook de video-oefenuitrusting en de mobiele bedieningssimulator van de Leopard II
tanks. In september werd voor de oefening ‘Autumn-Moment’ het bataljon aangevuld door het pas
opgerichte zusterbataljon 104 Verkenningsbataljon, de Veluwse Adders. De beide bataljonsstaven
mochten beurtelings het commando voeren.
Januari 1985 startte met de oefening Wild-Cross. Deze oefening deed zijn naam eer aan. Op 30
januari boorde een Leopard tank zich achteruit in de plaatselijke kroeg. Dit gebeurde doordat de
tankbemanning de Leopard II wilde draaien. Bij de bestuurder echter raakte de “navelstreng” van zijn
radioverbinding los. De drill had moeten zijn dat de bestuurder dan halt zou houden. Hij had het
echter niet in de gaten. De ongelukkige tankcommandant die het aan zag komen, kon over de
intercom roepen wat hij wilde, maar het ongeval viel niet af te wenden. Gelukkig waren er geen
gasten in het Gasthaus. De schade bleef dus beperkt tot materiële schade en wat gekrenkte ego’s
van de tankbemanning. Dit voorval haalde wel de Nederlandse kranten.
Op 18 maart werd de oefening Klaverjas gehouden. 103 Verkbat versterkt met een Duitse genieeenheid
en het Anti-Tank peloton van 42 BLJ trad hierbij op als oefenvijand van 43
Pantserinfanteriebrigade. Tijdens deze oefening, waarin echt eerlijk werd gespeeld, werd de vijand
regelmatig verrast tot grote ergernis van enkele generaals. Het voordeel van de
warmtebeeldapparatuur (WBA) van de Leopard tanks werd dan ook voor de volle 100% uitgebuit.
Deze apparatuur was bij de vijandelijke brigade niet aanwezig.
De naam van de oefening werd al snel verbasterd in Klaver-Tjas, vanwege de naam van commandant
43 Painfbrig, generaal Tjassens. Het motto werd, na de vijandelijk oversteek over de Weser, al snel;
“Tjassens terug de Weser in”.
78
׉	 7cassandra://F4vXFfnjcNqV3kBNaKQDwZOm-ZQHTqdkkdmLMwTg-qw *`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://EpUTIG81LRpG-K_JCwQIvFGlGy6u_aXjOIzT6T1VuA0 `׉	 7cassandra://kqM7kBZCIAyBazoEIKPVW_lg0OZY2X5Z9miBArfiexwa`S׉	 7cassandra://HErAFGrOnISLoBwKB3MgN7LsCo6_SRIMiqmr-G9GDIc`̵ ׉	 7cassandra://uKBZHiWRvwSt8yg6Ixz1r_YaWOocaKU61dc9U0zWTJ8 ͠aQpXJӖTט  {u׉׉	 7cassandra://NCuzoed_CWk86wswHl9a-te44crPGdsTmL2G9c3Oq-k '`׉	 7cassandra://haOBWRhqfPb7gLAF_JPFl-cLocFqgmtAtszLqHzrtA8j-`S׉	 7cassandra://mQT4oZzA8JfM0B2pq6asiBl2b4XgoVAtaHiFEKzt9Qg`̵ ׉	 7cassandra://sPsAU-TqJPsOHW7kkLy7MWBxvcSq4KhPqrX7XWOHWI0͠aQpXJӖU׉EGeschiedenis 103 VerkBatDeze kreet stond ook op kaartenwand in één van de M577 voertuigen, compleet met de portretfoto
van de generaal. Dat de generaal “not amused” was toen hij dit tijdens een werkbezoekje zag hangen
hoeft hier geen betoog.
Vlak voor het afscheid van luitenant-kolonel R. Reitsma wist het bataljon eindelijk weer eens beslag
te leggen op de eerste plaats in de internationale klasse van de Boeselager wedstrijden.
1986 was een jubileum jaar. Het 25jarig jubileum viel samen met het 1.000-jarig bestaan van Stadt
Zeven en de 20-jarige Patenshaft met PzAufklBat 3.
De bataljonscommandant lkol Ruurd Reitsma overhandigt een zelf vervaardigd trakehnerschild aan CPanzerAufklärungsBataillon
3. Daarnaast het logo van het Duitse bataljon
Op de kazerne was de nieuwbouw gestart van de nieuwe Klein Verlof (KV) loodsen. Het bataljon
werd opgeschrikt door het op rigoureuze wijze afscheid van het leven nemen door een huzaar. De
oefening Cattle-Clash ging niet door vanwege de lang doorzettende vorst. Op 29 april werd eindelijk
afscheid genomen van de laatste Daf YA 328, de fameuze drietonner.
Op 22 augustus bracht H.M.-koningin Beatrix een werkbezoek aan de Legerplaats Seedorf. Uiteraard
werd dit voorafgegaan door de nodige maatregelen. Zo moest bijvoorbeeld in de officiersmess een
compleet nieuwe toiletgroep worden gebouwd. Van ons bataljon kreeg adjudant Herbert Kuin, onze
Bataljons adjudant (BI), het voorrecht om samen met zijn echtgenote Ollie Kuin de Koningin te
mogen ontmoeten. Op de vraag van Hare Majesteit wat de adjudant het meest miste, was zijn
antwoord: “Een haringtent Majesteit”. Dit tot hilariteit van Hare Majesteit en de
Brigadecommandant.
79
׉	 7cassandra://HErAFGrOnISLoBwKB3MgN7LsCo6_SRIMiqmr-G9GDIc`̵ aQӥpXJӔ׉E.Vanaf het 25-jarig bestaan van het bataljon werd er bijna niet aan geschiedschrijving gedaan. Over
het jaar 1987 is dan ook bar weinig te vermelden. Slechts een anekdote uit die tijd. Korporaal 1 Boot
herinnerde ons eraan. Het was tijdens een schietserie in de zomer op de gortdroge 25mm baan. Het
voorterrein vatte vlam! Het bevel: “STOP, STOP, STOP” werd gegeven. De brand in het voorterrein
moest eerst geblust worden.
De baancommandant, de hoofd schietinstructeur (wmr 1 Fred K.) en de korporaal zaten in de toren
te wachten. Tussen beide eerstgenoemden ontstond een gesprek over de voortgang van de militaire
loopbaan.
Fred: "Nou, over een jaar of vijf breekt de derde wereldoorlog uit en daar kom ik dan zeker als
ritmeester uit. Doos sigaren in mijn binnenzak, als ik dan mijn rang vergeten ben, hoef ik alleen maar
even op de doos te kijken”.
De baancommandant: "Dat doe ik ook elke morgen, even kijken op het doosje Ritmeester sigaren en
dan weet ik het weer"
Fred: “Nee geen “Ritmeester” maar "Hofnar...”
De anekdotes over de ritmeesters zijn talrijk zo heeft de lkol tit b.d. W.L. Plink er zelfs een boekje
over geschreven. Een van de verhalen daaruit;
De ritmeester zou binnenkort jarig zijn en zoals bijna alle ritmeesters, was ook hij geliefd bij zijn
eskadron. Een kleine deputatie toog bij diens afwezigheid naar diens huis om zijn echtgenote te
vragen wat de ritmeester graag zou willen hebben. De echtgenote moest even nadenken en toen
opperde de aanwezige luitenant: “Wat dacht u van een boek?” Mevrouw keek verschrikt op en zei:
“Heren dat is onmogelijk, de ritmeester heeft al een boek”. Na enig overleg besloot men dat de
ritmeester verrast zou worden met een mooie legpuzzel. Op zijn verjaardag werd die voor de front
van de troepen overhandigd. De ritmeester was zichtbaar ontroerd en ging meteen naar huis om aan
de puzzel te beginnen. Toen de ritmeester na dagen nog niet terugkeerde op het eskadron ging de
plaatsvervanger maar eens kijken wat er toch aan de hand was. De ritmeester deed zelf open en de
de luitenant vroeg wat er toch aan de hand was. De ritmeester antwoordde dat hij met de puzzel
bezig was en dat hij bijna klaar was. De luitenant opperde dat het wel lang duurde, waarna de
ritmeester verontwaardigd reageerde met: “Hoezo lang? Op de doos staat 6 – 12 jaar en ik doe het in
een paar dagen!”
Nog een uit vele: Tijdens een oefening komt de generaal op bezoek en vraagt naar de ritmeester. De
generaal wordt naar de ritmeester geleid en de generaal vraagt hoe de oefening verloopt. Nadat de
ritmeester de generaal uitgebreid op de hoogte heeft gebracht vraagt de generaal waar zij zich op
dat moment bevinden. De ritmeester pakt de kaart, bestudeert deze aandachtig en antwoord,
daarbij in het voorterrein wijzend: “Volgens de kaart generaal, bevinden wij ons daar op gindse
heuvel.”
80
׉	 7cassandra://mQT4oZzA8JfM0B2pq6asiBl2b4XgoVAtaHiFEKzt9Qg`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://WkUgl10DQtWviqmTOTjD-anuGD7ojnptkUGrvYXTAqY `׉	 7cassandra://qEdiY1wd78o-yMgf_7J-duF2UiECuvWpmgc_sv_lp_Ih`S׉	 7cassandra://k4LVoM6h6nIeHK8U3s2jtheFNxO3A3Ge1aabZBe1MwI`̵ ׉	 7cassandra://GmPbqXQLNL3lZJGU1urUf1YHWuEidXkUkNmOcUuknLg ͠aQpXJӖXט  {u׉׉	 7cassandra://I0c3DkfgnpzEBEGpWuzzSelZowbpIli85OmtDCG1f7A |i`׉	 7cassandra://nc-BlouyxbLDq9wpWD46Y_a2TAGvEwlY6eu8ORCgPu4x`S׉	 7cassandra://i1zGrhiu-hEE8M9h78qOqFCgfQ2_-b29iuwxW6Pl3sI#`̵ ׉	 7cassandra://8yKAFVwxu69bcz0b_xuZGkpHXD_FqRCCzcBqaEbiJTk :͠aQpXJӖY׉EGeschiedenis 103 VerkBatHet jaarlijkse Trakehnerbal voor de officieren werd in 1988 gehouden te Wester-Timke. Jammer
genoeg kon luitenant-kolonel P. Bruinink daar slechts één oudgediende begroeten, luitenant-kolonel
A. Rens, toentertijd commandant van het zusterregiment Huzaren Prins Alexander. Na de schietserie
1988-3 mocht het A-eskadron als C-eskadron van 104 Verkenningsbataljon meedoen met de
legerkorpsoefening ‘Free-Lion’. De staf van 103 Verkenningsbataljon mocht de hulpleidersorganisatie
voor zijn rekening nemen. Vanwege de vele overplaatsingen werd een aantal reserveofficieren
verzocht de open plaatsen op te vullen. Door de reserve-majoors P.T. Kok en L.P.M. Winkelman en
reserve ritmeester A.M.J. Fischer werd enthousiast gevolg gegeven aan deze oproep. Tijdens het
ouderweekeinde van het Staf-en Verzorgingseskadron in oktober werd van een aantal officieren en
onderofficieren de snorren bij opbod verkocht. Hierdoor kon een aanzienlijk bedrag worden
aangeboden aan het Instituut voor Gehandicapte Kinderen te Zoeterwoude.
Een ingrijpende gebeurtenis in 1989 was het verdwijnen van de mortier 4.2 inch uit de organisatie,
en daarmee ook de M106. Voor de vuursteun waren de verkenningsbataljons voortaan volledig
aangewezen op de veldartillerie. Menigeen had daarover zo zijn twijfels. Bij de schietseries in dat jaar
werd voor het eerst, sinds het commando van luitenant-kolonel Van der Goes, niet in Oerbke
gelegerd, maar heel toepasselijk in het bivak ‘Trakehnen’. Deze verandering viel samen met het
aantreden van de nieuwe bataljonscommandant, luitenant-kolonel P.H. de Vries.
De Mortierbak M106 verdwijnt bij
het bataljon. Hier gaat nog een
M106 door een NBContsmettingsstraat
Februari
1990 ging de
divisiegeleide bataljonsoefening
‘Twin-Rider’, met A-104
Verkenningsbataljon onder
bevel, vanwege het
uitzonderlijk slechte weer niet
door. Door opdooi, sneeuw, regen en ijzel zou waarschijnlijk onaanvaardbare schade zijn aangericht.
Bijzonder, in december 1990 ging het A-eskadron naar Roosendaal voor de oefening ‘Pantserstorm’,
iets wat de ‘Duitse’ verkenners al heel lang niet meer hadden gedaan. Ook bijzonder was dat het Beskadron
in verband met de diensttijdverkorting twee maanden eerder afzwaaide.
81
׉	 7cassandra://k4LVoM6h6nIeHK8U3s2jtheFNxO3A3Ge1aabZBe1MwI`̵ aQӥpXJӔ׉E	In 1991 vonden drie jubilea plaats: PanzerAufklärungsBataillon 3
bestond 35 jaar, 103 Verkbat bestond 30 jaar en de ‘Patenschaft’
tussen beide bataljons was 25 jaar oud. Dat werd op 14 juni 1991
uitbundig gevierd. De ‘5e Kompanie’ kwam voor een hele week
naar Seedorf. Er was een buitengewoon appel van beide
bataljons in de stad
Zeven, gevolgd door een defilé met alle voertuigen. Het
civiele verkeer lag een uur lang in coma. Tot overmaat van
ramp had de ‘Autobahn Polizei’ vanwege een ongeval alle
verkeer via Zeven geleid. Ter afsluiting was er een barbecue
voor 1.000 man waarbij 3.000 liter bier werd getapt. Een
gigantische operatie die vlekkeloos verliep, mede dankzij de
regie van de plaatsvervangend bataljonscommandant
majoor D. Brunt.
Op 1 juli 1992 werd te Seedorf 41 Lichte Brigade formeel
opgericht. Dit was in grote lijnen een voortzetting van 41
Pantserbrigade, waaruit 43 Tankbataljon was verdwenen
en waaraan 103 en 104 Verkenningsbataljon werden
toegevoegd. Voor het laatstgenoemde bataljon gold dat
alleen in oorlogstijd. In vredestijd bleef 104
Verkenningsbataljon deel uitmaken van de 1e Divisie ‘7
december’. De commandant van de 4e Divisie had 103
Verkenningsbataljon reeds op 14 januari 1992 te Oerbke
overgedragen aan commandant 41 Pantserbrigade. Bij
deze gelegenheid overhandigde generaal-majoor C.
Dekker het divisiefanion aan luitenant-kolonel P.H. de
Vries. Brigadegeneraal K. Kraak bleef brigadecommandant.
Een voorstel van commandant 41 Lichte Brigade om de
stafcompagnie om te vormen tot een stafeskadron werd
door de BLS afgewezen, ondanks positief advies van de
divisiecommandant en de legerkorpscommandant. Bij het eerste brigade-appel stond ook de
standaard van het regiment ingetreden. De verkenningseskadrons werden gereorganiseerd en
bestonden voortaan uit een verkennerspeloton, een tankpeloton en een tirailleurpeloton.
Het bataljon gooide in 1992 weer
hoge ogen op wedstrijdgebied. Het
Boeselagerteam, gecoacht door
ritmeester D.J. Echten en
gecommandeerd door eersteluitenant
M.C. Buitink, werd in mei
winnaar in het internationale
klassement. Het tankpeloton van
het B-eskadron werd winnaar bij de
wedstrijd om de Bult Franciscup in
september, iets wat gewoonlijk de
tankbataljons onder elkaar hielden.
Bij de Bergen op Zoom-wedstrijden
eindigde dat peloton op de tweede plaats. In mei van dat jaar werd afscheid genomen van de laatste
M113A1. Deze voertuigen werden vervangen door de YPR765 PRI 25 mm.
82
׉	 7cassandra://i1zGrhiu-hEE8M9h78qOqFCgfQ2_-b29iuwxW6Pl3sI#`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://n2sCj3Bq-mBqe7F-MmmCTp69L-7gFK1ZBM-aXPotwyw qm`׉	 7cassandra://uh1c5QldsrlIWaEaSROkRYM12Yf8b9bfvPfLnDY4WMMvm`S׉	 7cassandra://nwl0NbqOk1kfhhhOqUavlxOmlVz14JnrynpO8DDfzK8"`̵ ׉	 7cassandra://IDP4wVD2xIvLgCjk3ZjMb1HUMXRDy1pzZiLebgqo13s m͠aQpXJӖ`ט  {u׉׉	 7cassandra://qxsmiyXPUJ5LBeUDXfjXq3rn2pstiax3FMPifulirII `׉	 7cassandra://AwcCgfya9e1xQIR-YV-fOLjqL2ip-B7e9kKFHzBYA_MX`S׉	 7cassandra://DxOM5ZOVAabI6E1wgib2kdu-QLoY99ZPS1cyPfTfknk`̵ ׉	 7cassandra://_D2Hr2jXykAHk428YmqMD4zJJ7mb7a-X-21xZwXtcas !͠aQpXJӖaנaQpXJӖ[ K9׉H 7https://nl.wikipedia.org/wiki/1e_Legerkorps_(Nederland)GׁׁrנaQpXJӖ\ rZ9׉H 7https://nl.wikipedia.org/wiki/1e_Legerkorps_(Nederland)GׁׁrנaQpXJӖ] u̊9׉H ,https://nl.wikipedia.org/wiki/Relus_ter_BeekGׁׁr׉EGeschiedenis 103 VerkBat	PIn het schitterende, doch moeilijke terrein van de Eiffel oefende 41 Lichte Brigade voor het eerst in
het kader van het ‘Mobile Counter Concentration Defence Concept’. Dit bracht tot dusver onbekende
tijd- en ruimtefactoren met zich mee. Bijvoorbeeld een verplaatsing van bijna 100 km, aansluitend
een voorwaartse doorschrijding en vervolgens een gebiedsverkenning.
In 1993 mocht 103 Verkenningsbataljon, als winnaar in het voorgaande jaar, de wedstrijd om de Bult
Franciscup organiseren. Tot ontzetting van de tankbataljons werd het deelnemende tankpeloton van
103 Verkenningsbataljon wederom winnaar. De plaatsvervangend brigadecommandant, kolonel
R.R.R.E. Meeder, reikte op een speciaal bataljonsappel een groepswaardering uit aan de
pelotonscommandant, kornet E.R. Wilmink. In 1993 deed er sinds lange tijd weer een detachement
mee aan de Nijmeegse 4-Daagse.
Op 20 januari 1994 werd het bataljon opnieuw meest verdienstelijke onderdeel van de 4e Divisie en
kreeg luitenant-kolonel J.L. Johan het divisiefanion uitgereikt. Beide verkenningsbataljons voerden nu
gelijktijdig het fanion van hun divisie. De zomerschietserie 1994 van het B-eskadron is het vermelden
waard omdat toen ook de legerkorps vaardigheidswedstrijden werden gehouden. Met alles waarmee
je kon schieten legde het B-eskadron beslag op de eerste plaats. Het bataljon had nu voor het derde
jaar in successie de Bult-Franciscup in zijn bezit. Eerlijkheidshalve moet worden vermeld dat de
meest geduchte tegenstanders van weleer, 41 en 43 Tankbataljon, inmiddels waren opgeheven. Ook
werd na vele jaren weer eens een Boreelsportdag gehouden.
Nadat 104 Verkenningsbataljon op 12 januari 1995 was opgeheven,
werden de tradities en de fanions van het Adderbataljon overgenomen
door het Trakehnerbataljon. Een lichtpuntje daarbij was dat het Ceskadron
in maart 1996 weer paraat zou worden gesteld.
De laatste commandant
van 103
Verkenningsbataljon
M.C. (Michiel) Dulfer en
de samensteller van dit
boekwerk Fred Kerkhof toen zij beiden geplaatst waren
bij de sectie 3 van de 41 Lichte Brigade in Seedorf
(oefening CANON CLOUD 1995)
Vanwege bezuinigingen op defensie-uitgaven in
Nederland en Duitsland, kon Nederland het 1e
Legerkorps niet op sterkte houden en kon ook
Duitsland geen volledig derde legerkorps op de been
brengen. Dus besloten beide landen een gezamenlijk Duits-Nederlands legerkorps op te richten.
83
׉	 7cassandra://nwl0NbqOk1kfhhhOqUavlxOmlVz14JnrynpO8DDfzK8"`̵ aQӥpXJӔ׉EYDit werd 1(GE/NL) Corps. Tot de opheffing van het 1ste Legerkorps en samenwerking met het Duitse
leger werd al besloten in de prioriteitennota van minister Ter Beek in 1993.
Op 31 augustus stond het B-eskadron aangetreden bij de oprichting te
Münster van het 1e Duits-Nederlandse Legerkorps.
Luitenant-generaal R. Reitsma ontving in aanwezigheid van bondskanselier
Helmuth Kohl en minister-president Wim Kok het vaandel met de spreuk
‘Communitate Valemus’.
Luitenant-kolonel Johan was hiervan dermate onder de indruk, dat hij deze
gebeurtenis daags daarna op het bataljonsappel vergelijkbaar achtte met de
Vrede van Munster in 1648.
De staf van het hoofdkwartier GE/NL Legerkorps bestaat uit ruim 400
militairen en burgers. De meeste functies zijn gelijk verdeeld tussen Duitsland en Nederland. Zo'n 70
functies zijn gereserveerd voor militairen van andere NAVO- en EU-lidstaten. Militairen uit België,
Denemarken, Duitsland, Griekenland, Italië, Nederland, Noorwegen, Spanje, Turkije, het Verenigd
Koninkrijk en de VS maken ook deel uit van de staf in het Duitse Münster. De samenwerking in één
gebouw, en meestal zelfs binnen één kantoor, leidt nog steeds tot internationale integratie.
Op Prinsjesdag vormde het B-eskadron, aangevuld met een deel van het Staf, staf- en
verzorgingseskadron, een deel van de erehaag. Nu kon de Residentie genieten van het uit volle borst
gezongen Boreellied.
Op 8 december 1995 werd het laatste schot met een Leopard II bij het bataljon afgevuurd.
Vuurkracht en stootkracht zouden voortaan moeten worden geleend.
Nachtschieten met de Leopard II
Het voorjaar van 1996 stond in het teken van reorganisatie, materieel inleveren en materieel
ontvangen. De verkenningseskadrons bestonden nu uit twee verkenningspelotons met ieder zes
verkenningsvoertuigen en een tirailleurpeloton met vier YPR765 PRI 25 mm. Als interim-oplossing,
tot de komst van de Fennek, werden ook de M113 C&V vervangen door YPR765 PRI 25 mm. Het
geweer FAL en de pistoolmitrailleur UZI werden beide vervangen door de Diemaco. Op 15 januari
kwamen de laatste dienstplichtigen, lichting 95-10, binnen bij het B-eskadron.
84
׉	 7cassandra://DxOM5ZOVAabI6E1wgib2kdu-QLoY99ZPS1cyPfTfknk`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://Xkm6KUGQNSparuoVwwaT00gnXBTggnKZvsGksfVoEEk T`׉	 7cassandra://lUEuNCMQcHkfaWibO8RQ6K3_G6030m_h0c1xZOcEeMMuL`S׉	 7cassandra://QyFP1zbq3T1P7XvoEcIfrvxql5kDbP0PPY6XImzHCJI!u`̵ ׉	 7cassandra://lVqf_DYTuF8S4BWzZpNLNd4Sta__PvtKoYEWVPJQvyc k͠aQpXJӖcט  {u׉׉	 7cassandra://KnxE0Egb94HPgEqT8bwtx4ZvkDWIqIHFGqJRCB8WHvY uX`׉	 7cassandra://3wf9r-Rs6Q2l03D_EoVx8BD9KZ_ckDr1HsyxqEllDAIki`S׉	 7cassandra://N1IkQK6z5XX3r6WSzYeKRF1mHAIAOUuRo1sF0OzMHVA`̵ ׉	 7cassandra://S76FlH6hO0G0rhyzF1yj5Z-yI_YjUA1w78yHfLd1HcI ͠aQpXJӖd׉EGeschiedenis 103 VerkBat;In februari werd er nog een commandopostoefening gehouden, voorlopig de laatste. Ritmeester R.
Wilmsen droeg op 15 februari het commando over het A-eskadron over aan ritmeester R. van
Zanten, om zich te gaan
wijden aan het paraat
stellen van het C-eskadron.
In 1996 werd daarvan
alleen het logistieke pel
geformeerd. Pas in het
voorjaar van 1997 zouden
de beide verkenningspelotons
en het tirailleurpeloton
volgen. Het
bevoorradingspeloton werd
veranderd in een
reorganisatieteam. ‘LightRecce’
was de laatste
oefening met
dienstplichtigen, maar wel
al geënt op de nieuwe
organisatie.
Tijdens een gecombineerd ouderweekend van het Staf, Staf- en Verzorgingseskadron en het Beskadron
droeg luitenant-kolonel J.L. Johan, in het bijzijn van meer dan vijfhonderd ouders, het
commando over aan luitenant-kolonel W. van den Bos. De allerlaatste dienstplichtigen verlieten nu
het bataljon.
6 mei 1996 Laatste oefening met
dienstplichtigen; 'Light Recce' bij
Barnsdorf, zuid van Bremen
In de tweede helft van 1996 lag de
nadruk op het herzien van de
opleidingsgangen en de vaste orders.
Het beleid voor de nieuwe organisatie
moest worden vastgelegd en alle
oefeningen werden opnieuw tegen het
licht gehouden. De eerste beroepshuzaren
kwamen binnen, maar nog wel
mondjesmaat. In december kwam het
definitieve bericht dat het A-eskadron in juni 1997 als onderdeel van 42 NL Mechbat RHPO/RHB zou
worden uitgezonden naar Bosnië.
Het A-eskadron werd geheel op sterkte gebracht en bereidde zich in de eerste vier maanden van
1997 voor op de uitzending naar Bosnië. Dat culmineerde in april in een gezamenlijke oefening met
42 Tankbataljon RHPO in en om Vogelsang. Na het inschepingsverlof verplaatste het eskadron zich in
de eerste helft van juni naar Bosnië. Het A-team 42 NL Mechbat, zoals het eskadron nu heette, kreeg
als basis Camp Knezevo met één pelotonsteam aan de andere kant van de berg in Obodnic. De ‘area
of responsibility’ (AOR) van het team lag zuidoost van de stad Banja Luka. In oktober bezochten de
regimentscommandant luitenant-kolonel R.J. Nix, en de regimentsadjudant/standaarddrager
85
׉	 7cassandra://QyFP1zbq3T1P7XvoEcIfrvxql5kDbP0PPY6XImzHCJI!u`̵ aQӥpXJӔ׉E	J.J. Breukelman het A-team. In
december 1997 vertrok het Beskadron
onder de vleugels
van 11 Tankbataljon, dat werd
nu 11 NL Mechbat RHS/RHB,
naar Bosnië en nam daar de
posities van het A-eskadron
over.
Het C-eskadron oefende in
januari 1998 met Duitse
‘Gebirgsjäger’ op meer dan
2.000 meter hoogte in de
omgeving van Berchtesgaden en de volgende maand schoot en oefende het bij Putlos aan de Kieler
Bucht. In maart oefende het twee weken lang in Hammelburg met parachutisten van het Franse
vreemdelingenlegioen. Toen kwam het bericht dat de Boeselager wedstrijd dit jaar niet zou
doorgaan. Het B-eskadron keerde in juni terug uit Bosnië. Luitenant-kolonel S. van Klaarbergen nam
in september het bataljonscommando over van luitenant-kolonel W. van den Bos. Het C-eskadron
nam in oktober deel aan een internationale wedstrijd voor lange afstand verkenners in Wales. Drie
dagen lang werd in zwaar begaanbaar, bergachtig terrein onder abominabele weersomstandigheden
gepatrouilleerd over een afstand van 80 km. Slechts 17 van de 98 deelnemende teams haalden de
finish, het C-eskadron werd derde en daarmee beste buitenlandse eenheid.
Het jaar 1999 bracht ingrijpende veranderingen voor het bataljon. De omvorming van 41 Lichte
Brigade in 41 Gemechaniseerde Brigade (41 Mechbrig) resulteerde in een standplaatsruil met 101
Tankbataljon RHPA. Op 11 juni verhuisde het bataljon naar de Dumoulinkazerne te Soesterberg. Er
vond een levendige ruilhandel in personeel plaats tussen beide bataljons. Het C-eskadron bleef
achter in Seedorf en werd getransformeerd tot 41 Brigade Verkenningseskadron (41 BVE). Het
bataljon werd nu ‘vierkant’ gemaakt met het A- en B-eskadron paraat en het C- en D-eskadron
mobilisabel. De beide parate eskadrons bleven kampen met onderbezetting, zodat voortdurend
moest worden geschoven met personeel. Dat kwam de teamvorming niet ten goede.
De Dumoulinkazerne te Soesterberg. Toegangspoort langs de N237
De eventuele uitzending van het B-eskadron naar Cyprus bleek in september definitief niet door te
gaan. Wellicht zou Kosovo of Bosnië daarvoor in de plaats komen.
Op de tv werd dat jaar een nieuw programma uitgezonden, Big Brother. Een van de deelnemers was
een oud huzaar van het A-eskadron, Bart Spring in ‘t Veld. Ter verhoging van zijn moreel werd in
oktober 1999 door een sterke deputatie van het eskadron, buiten het Big Brotherhuis, uit volle borst
het Boreellied ten gehore gebracht. Heel het land luisterde mee.
86
׉	 7cassandra://N1IkQK6z5XX3r6WSzYeKRF1mHAIAOUuRo1sF0OzMHVA`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://zXv9JIk6e1zUOkXTeD-vL-6nH-2EpIrNwm6WU5M3HzU `׉	 7cassandra://15LF_RKW44IJkkGtqS2mObjzipAUWYvVk3HRvECL31Ue`S׉	 7cassandra://Gq-ssqsKo29ToZ1xJNaSnguYwj8-hMUZ6t9SpNvkmuI`̵ ׉	 7cassandra://L5FVz2xVNd93x0abTEfwWGUUa9FIhFoQddJu6LhExAI 6͠aQpXJӖfט  {u׉׉	 7cassandra://1KsfCPrbfTT7zU3JIuSKnU1JLeyOMlChg0gKe0g-XAM i3`׉	 7cassandra://s3Mreb-K43fyTZsJo3JD9oTiKDWdF6hfAqLiW--rLJgc:`S׉	 7cassandra://OtxTFQtIfUJMpKg0injXIzpIdB_iGiLXQETMKAbFvSQ`̵ ׉	 7cassandra://H5fcO1_8j74RQBnX3rWFc3f0W0Rgxvjm-EuNaHMxS9o B͠aQpXJӖg׉E 'De onbekende gevechtsveldbewakingsradarHet A-eskadron voltooide de
opleiding voor de uitzending met de
eindoefening van twee weken in
Engeland en vertrok begin december
naar Cyprus. Het B-eskadron had de
twijfelachtige eer om op
oudejaarsavond paraat te zijn voor
‘milenniumbijstand’. Die eindigde om
03.30 uur omdat er gewoon niets
misging.
De oefening Recce-Clop speelde
tweede helft januari 2000 in de omgeving van Cloppenburg en was in zoverre bijzonder dat het
bataljon ruim vijfhonderd militairen in het veld bracht. Van het ‘Patenbataillon’ waren twee
‘Kompanien’ geleend. Ook 102 EOV-compagnie (elektronische oorlogvoering), 330 Herstelcompagnie
en 13 Geneeskundige Compagnie deden mee en niet te vergeten reserve luitenant-kolonel P.T. Kok
en reserve eerste-luitenant R.P.C. Neve. Laatstgenoemde was ingedeeld als pelotonscommandant bij
het mobilisabele D-eskadron. In maart oefende het bataljon met 43 Mechbrig in Hongarije. Het Beskadron,
voorbestemd om per 1 juli 2001 het verkenningseskadron van deze brigade te worden,
kon zo alvast zijn visitekaartje afgeven.
Minister van Defensie Joris Voorhoeve bezoekt de oefening “Griffin Rhapsody” in Hongarije
Het Staf, staf- en verzorgingseskadron leverde in mei 2000 een erewacht voor het bezoek van de
Japanse keizer. Het A-eskadron was begin juni weer terug uit Cyprus. Tijdens de schietserie in Hohne
werd op 15 juni 2000 de 39e verjaardag van het bataljon gevierd. Hier droeg op baan 11 adjudant J.J.
Breukelman zijn functie van regimentsadjudant/standaarddrager over aan adjudant J.H.M. Claessen.
Juni werd afgesloten met een ‘medal-parade’ te Nieuwegein voor het A-eskadron in verband met
hun uitzending naar Cyprus. Luitenant-kolonel S. van Klaarbergen droeg op 3 juli het bataljons
commando over aan luitenant-kolonel M.C. Dulfer. Het jaar werd afgesloten met twee weken
oefenen in Holstein, waaraan ook weer zes reserveofficieren deelnamen, en een tactische oefening
zonder troepen in de Vogezen.
87
׉	 7cassandra://Gq-ssqsKo29ToZ1xJNaSnguYwj8-hMUZ6t9SpNvkmuI`̵ aQӥpXJӔ׉E2001. Het laatste jaar van het parate bestaan van het bataljon werd gekenmerkt door een vliegende
start in het eerste kwartaal. Helaas gooide de mond- en klauwzeerepidemie roet in het eten en werd
de grote eindoefening na een week beëindigd. Daarvoor in de plaats kwam inzet in de haven van
Rotterdam tot begin juli. In het tweede kwartaal lag de nadruk reeds op het oprichten van 42 en 43
BVE en het reserve stellen van het bataljon. Met de defensienota 2000 was het begrip reserveeenheden
in plaats van mobilisabele eenheden ingevoerd. Vooral het staf- en verzorgingseskadron
kreeg het moeilijk omdat het personeelsbestand sinds oktober 2000 nauwelijks meer was aangevuld.
Ook de beide verkenningseskadrons zaten op slechts 60 tot 70 % van de organieke sterkte. In juni
werd in Soesterberg een grote reünie gehouden waaraan ongeveer achthonderd Trakehners
deelnamen.
Op 5 november 2001 werd het A-eskadron 42 BVE en het B-eskadron werd 43 BVE. De eskadrons
bleven voorlopig nog in Soesterberg totdat de infrastructuur in Oirschot en Havelte gereed zou zijn.
Op 5 juni 2003 werd 103 ISTAR-bataljon opgericht. Het gros van dat bataljon werd gelegerd in de
Tonnetkazerne te ‘t Harde.
Logo 42 BVE
Logo 43 BVE
Logo 103 ISTAR-bataljon
De onbekende gevechtsveldbewakingsradar
Een onderbelicht deel van het materieel wat bij 103
Verkenningsbataljon in de bewapening zat is de
gevechtsveldbewakingsradar. In 1968 werd de Franse
Rasura (Radar de Surveillance Rapproché) aangekocht.
Ieder verkenningseskadron kreeg er 2 toegewezen en de
radarinstallatie werd vervoerd met een M113
radarvoertuig met 1 chauffeur, 3 bedienaars en een
wachtmeester als commandant.
Rasura in “grondopstelling”
Het systeem was draagbaar maar met 60 kilo zwaar en
was daarom te verdelen in drie pakketten à 20 kilo. Het
systeem werkte met radargolven en alleen bewegende
objecten konden worden gedetecteerd. Een ander
probleem was dat men direct zicht (zogenaamd line of
sight) op het te bewaken object of terreindeel moest
hebben.
88
׉	 7cassandra://OtxTFQtIfUJMpKg0injXIzpIdB_iGiLXQETMKAbFvSQ`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://vYxo5uGLifi8svpRaebLpt_UwP8UIpeumES2kxQ5Dcg `׉	 7cassandra://DTV3kfj_614qObaRjQwcqmmjMVV_xkWS7ao3Y78sW2MhA`S׉	 7cassandra://RSfVAdtoONjJqyvxAhyGtI4G6-SHGJX2OB6iYdAkOXc%`̵ ׉	 7cassandra://zz_kKVUJm2OytlARhk_omK3NmnvGiC1qhHLhyHmmr0k 8͠aQpXJӖlט  {u׉׉	 7cassandra://QxPuPUxd_JfCO7MTD8cvDt78J7AlIAcCSj-58mOWsGM [`׉	 7cassandra://ldCAz3Y0xGwF-y24p7-_AzMTHlTg0ogACUN9Gf3eZMYut`S׉	 7cassandra://ngoCFo545FfdXOmNnFMT0HLTJRF12gPsO-jZZYcgQJk V`̵ ׉	 7cassandra://2TgcKjc9Mbuv_GSJXTkF2wAI91smfTOn68_3RKegYUE T͠aQpXJӖnנaQpXJӖi í̦9׉H 1https://nl.wikipedia.org/wiki/Nikkel-cadmium-accuGׁׁrנaQpXJӖj V%9׉H &https://nl.wikipedia.org/wiki/OmvormerGׁׁrנaQpXJӖk k s9׉H +https://nl.wikipedia.org/wiki/HoofdtelefoonGׁׁr׉E *Door de ogen van een dienstplichtig huzaar	De Rasura kon rijdende voertuigen detecteren tot een afstand van maximaal 5 km. Groepen in
beweging tot maximaal 2 km en enkele personen in beweging tot 120 meter. Bovendien moesten de
doelen zich bewegen met een snelheid tussen ruim 3 km tot 60 km per uur. Bewegingen in de ‘dode
hoeken’ werden niet gesignaleerd.
De RASURA (model 2A) kon 8 uur functioneren op een herlaadbare nikkel-cadmium-accu. Model 3A
was voorzien van een omvormer voor gebruik op voertuigen met een 24V stroomvoorziening.
De RASURA was een doppler-radar systeem met auditief „display"; dat wil zeggen, dat de bedienaar
van de radar moest trachten uit het geruis, gefluit en geratel in een hoofdtelefoon opmaken of er
personen of voertuigen aanwezíg waren in zijn terreinsector en zo ja, hoeveel en van welke aard.
In 1981 werd de RASURA vervangen door de in 1965 ontwikkelde Britse ZB 298. Met de komst van de
ZB 298 werd deze afstanden verdubbeld.
Radar ZB 298 KL/TPS-4742
Bij de ZB 298 werden bewegingen ook met streepjes
zichtbaar op een schermpje. De training bestond uit het
herhaaldelijk aanbieden van doelen, via een geluidsband of
in het veld. Tijdens de lessen werd de leerling telkens
verteld welk geluid hij hoorde.
Door de ogen van een dienstplichtig huzaar
De geschiedenis optekenen door beroepspersoneel is slechts één
kant van het verhaal zoals Huzaar Hans Smulders beschreef in het
begin van dit boek vóórdat hij bij het bataljon werd geplaatst. Maar
hoe beleefden onze dienstplichtigen hun “diensttijd” tijdens het
dienen bij het Trakehnerbataljon? Huzaar Jan Schuurman van
lichting 71-6 omschreef dit zo op de Facebookpagina van oud 103
Verkenningsbataljon:
Beste Huzaren van 103 Verkenningsbataljon.
Natuurlijk begon het voor ons allemaal met de eerste confrontatie op
de dag dat er gekeurd moest worden. Voor mij en veel mensen werd
deze APK uitgevoerd op de ‘Boreel kazerne’ in Deventer, die een hele
dag duurde. Heel misschien hoopte je stiekem op een briefje van
ongeschiktheid. Maar vreemd genoeg werden alle jongens uit onze groep goed bevonden om het
vaderland voor een bepaalde tijd te dienen. 50 jaar geleden, en ik weet het als de dag van gisteren,
stond ik in mijn onderbroek voor de arts in zijn lange witte jas, die medebepalend is geweest dat ik nu
hier iets op papier zet. Aansluitend de “benikwelgoedwijstest”, met vragen over je geaardheid en of
je familie of vrienden had in een of ander communistische republiek. Einduitslag “Goed gekeurd” voor
alle diensten. Mijn dienstplicht begon in november 1971. Lichting 71-6.
89
׉	 7cassandra://RSfVAdtoONjJqyvxAhyGtI4G6-SHGJX2OB6iYdAkOXc%`̵ aQӥpXJӔ׉E(Na een opleidingsperiode van 2 maanden in Amersfoort, (de oude Willem III kazerne), inclusief de
opleiding als M113 chauffeur, kregen we te horen dat ‘Seedorf’ onze legerplaats werd. Mijn eenheid
werd: “103 Verkenningsbataljon Bravo-eskadron Seedorf”.
Onze zwarte baret werd door ons als een trotse relikwie
beschouwd.
‘Duitsland’ was toen nog een brug te
ver en de communicatie met het
thuisfront was een gecensureerde
brief. Want volgens onze
commandanten, luisterde de vijand toen nog mee. Groen als gras, verlegen en
geheelonthouder van alles wat volgens mijn ouders verkeerd was, nam ik plaats
in een grote bus die mij en mijn mede strijdgenoten naar het verre Duitsland
ging vervoeren. Als jongste kind en enige zoon uit een gezin van 6 kinderen,
misschien een tikje verwend door mijn 5 oudere zussen, werd mijn koffer
volgepakt met allerlei zoetigheden en lekkernijen. Kleine Jan moest in dienst en nog wel naar het
verre ‘Seedorf’. Het werd een geweldig mooie periode. Helaas bleef er van het verlegen en schuchtere
ventje niet veel meer over. Roken als een Hoogovenschoorsteen, zuipen als Andre Hazes en knokken
alsof het leven alleen maar uit knokken bestond. Met als resultaat een telkens terugkerend blauw oog
en de nodige andere gekleurde plekken. We draaiden, ‘Creedence Clearwater, ‘Santana, ‘The Doors,
‘The Byrds, ‘The Hollies en ‘The Animals. Deze werden massaal belastingvrij gekocht bij de WZZ.
(WelZijnsZorg). We draaiden oefeningen met getraumatiseerde Amerikanen, die uit Vietnam waren
teruggekeerd. Dat ze in ‘Vietnam’ nog volop aan het
knokken waren ging aan ons voorbij, maar nummers als:
‘Paint it Black’, ‘We Gotta Get Out Of This Place’ en
natuurlijk ‘He Ain't Heavy He's My Brother’ werden grijs
gedraaid op mijn ‘Dual’ platenspelertje. Nummers die ze
mogen draaien op mijn begrafenis.
Mutti Müller achter de tap in haar Kneipe in Seedorf. Haar
dochter genoot meer aandacht (zie elders in deze uitgave)
Als ik nu nog roep van ‘Mutti Müller, de ‘Roxy Bar’ in
Zeven en ‘Meyers Tanzpalast’ in Wehldorf, zullen er duizenden oudgedienden weer kriebels krijgen en
nog graag één keer achttien jaar willen zijn. Geen gezeik over controversiële onderwerpen als
integratie, islamisering, homohaat of transgenders. Welke legerplaats of kazerne je ook kwam, altijd
was Kilroy hier al eerder geweest. Op ieder schijthuis had dezelfde idioot gezeten om zijn initialen
“Kilroy was here” in de deur te snijden.
Nooit geweten wie ‘Kilroy’ was
Onder de gemeenschappelijke douches durfde je nog te bukken,
om het op de grond gevallen zeepje op te rapen, zonder achterom
te kijken. Ik bedoel maar. Maandenlang van huis had zijn
tol geëist, wat was er gebeurd met het degelijke kereltje dat
vertrok, maar terugkwam als een ….……..tja wat moet ik er van
maken. Het werden 16 geweldige maanden, voor mij en de
huzaren van lichting 71-6.
De zaterdagavond was de kers op de taart. Je propte jezelf met 7 mannen in een bestelde taxi, ieder
betaalde 2 mark en je werd afgeleverd bij een discotheek of andere uitgaansgelegenheid.
90
׉	 7cassandra://ngoCFo545FfdXOmNnFMT0HLTJRF12gPsO-jZZYcgQJk V`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://m7cID4bBqlMxIAy88SSINLG95_Hv6R4_gU5h-5mT3uM u`׉	 7cassandra://TfrNw3N7n0TaoprTKFqtMAzUGNnqhAHO2qAAP5sWGQIh@`S׉	 7cassandra://FGgHAmSlisr0z8iu3gRxy6m1jOlSmntR55xCPtdOMRQ`̵ ׉	 7cassandra://_rAheeOOU5FPHJ1oC4b4glEu0lNT7tk4q7V3fXpTeZM 
p͠aQpXJӖrט  {u׉׉	 7cassandra://k6i-bQnmXCTc_j19iqCeEOUF20YMbyX_pY_8zFk2tjA HJ`׉	 7cassandra://YK3bKuSrcyWBUOHPPc8ppL6zeZonhVOkhckcLMawLRMm`S׉	 7cassandra://7Eb8knn0HtwbyWjGZ0rFbdbPNVZJK93V7I4bnFI1qccz`̵ ׉	 7cassandra://qJRvtdKbr6vrjM884B2akQBCgVfxBpg8oHHTImUnjmMx͠aQpXJӖs׉EOver kachels, drievatensysteem	~Twee keer per jaar werd er een grote groep verpleegsters uit ‘Bremervörde’ uitgenodigd voor een
gezellig feest met aansluitend de dolle duikavond. Eten en drinken was vrij en de dames werden
gehaald en gebracht. Daaruit zijn zelfs huwelijken ontstaan. De wekelijkse brieven aan het thuisfront
werden maandelijkse brieven en soms duurde het nog langer. Van het rustige en ietwat bescheiden
mannetje, dat in november 1971 zijn burgerkloffie moest verruilen voor zijn ‘Eerste grijs’, bleef maar
bitter weinig over.
Maar had ik dit alles willen missen beste Huzaren? Nog voor geen miljoen!
“Einde diensttijd”. De laatste dag werd gevuld met veel gezuip en veel onzinnig gelul als: “We gaan
gelukkig voorgoed naar huis”. “Sodemieter op”. Te snel kreeg ik heimwee naar ‘Seedorf’ en Duitsland
en miste alles wat mijn ouders juist als slecht, slechter en slechtst hadden benoemd. Ik kon thuis de
draai niet meer vinden, het bloed kruipt nu eenmaal…… Binnen een maand zat ik ‘wieder in die
Heimat’.
Voor alle mannen die onder de wapenen zijn geweest geldt, dat we allemaal onze verhalen en
anekdotes hebben over een tijd die je een leven lang mee zult dragen. Want beste vrienden: ‘Je kunt
de persoon wel uit de militaire dienst
halen, maar de militaire dienst nooit meer
uit de persoon. “Seedorf” deed op 11 mei
2006 na 43 jaar voorgoed zijn poorten
dicht.
Huzaar Jan Schuurman lichting 71-6.
‘Houd u allen goed en blijf gezond. ‘Op de
plaats rust…….rust’.
Over kachels, 3 vatensysteem, een mijnenhond en koken en eten
Ook de toenmalig kornet Hellemans is nog een anekdote bijgebleven. Deze deelde hij met ons bij het
25-jarig jubileum van het bataljon in 1986 (bron “Contact wacht Uit”).
De wonderkachel van vader Bunschot
Een anekdote van toenmalig kornet
Hellemans. Schietserie 7 september 20
oktober 1967:
“Het is zaterdagmiddag als we het bivak
op de Hirschberg binnenkomen. In de drie
weken die we reeds in Seedorf hebben
doorgebracht, hebben we zeer veel over
de schietserie gehoord. De aankomst in dit
bivak echter, baarde ons enige zorgen.
Men kan zich zo’n bivak het best
voorstellen als een groot uitgevallen
zigeunerkamp, dat bestaat uit zéér
antieke, dus oude opgelapte, tenten. Daar
mijn OPC, de wachtmeester Kim, al vaker op schietserie was geweest, kon ik met een gerust hart het
peloton aan zijn zorg toevertrouwen, om mijn eigen legering in orde te brengen.
91
׉	 7cassandra://FGgHAmSlisr0z8iu3gRxy6m1jOlSmntR55xCPtdOMRQ`̵ aQӥpXJӔ׉EaIk trok mij terug in onze tent, die maar net iets groter was dan een pubtent, om het daar tezamen
met mijn beide collega PC’n wat bewoonbaarder te maken. Voor het eerst in mijn leven zag ik het
wonder van de “Aladdin” kachel, die ons de nodige warmte moest gaan geven.
Noch ik, noch mijn collega kornet Kleijn, hadden het monster ooit eerder gezien, laat staan dat we
wisten hoe we het apparaat moesten bedienen. Gelukkig was de derde PC iemand met KMA-ervaring,
die wist dus hoe het apparaat aan de praat gebracht moest worden. Zo gezegd, zo gedaan. De
luitenant kreeg het ding vlekkeloos aan de praat en daadwerkelijk, toen eenieder van ons gereed was
met het inrichten van zijn slaapstede, brandde het apparaat als een tierelier. We begonnen ons al
aardig thuis te voelen in de ietwat primitieve omstandigheden. Na ons overtuigd te hebben dat onze
tent in orde was, vertrokken wij naar de officiersmess om ons te verpozen en te dineren. Op deze
avond vierden wij ons Entre-Nous bij het bataljon en het was best wel gezellig, hoewel ik uit mijn
studententijd wel iets anders gewend was. Misschien wel hierdoor was ik één van de eersten die het
voor gezien hield en mij, via de pubtenten van de maten, op weg begaf naar mijn eigen onderkomen.
Daar het licht in het bivak reeds was gedoofd, kroop ik mijn tent binnen om mijn zaklamp te pakken,
die op mijn slaapplek lag. Ik voelde en rook dat er iets aan de hand moest zijn. Toen ik het licht
ontstoken had en in het rond keek, zag ik de enorme ravage die het monster had aangericht. Zonder
mij te bedenken greep ik iets waaronder ik kon slapen en kroop weer naar buiten. Onder de eerste de
beste boom ben ik maar gaan liggen en wat er verder die avond is gebeurd is compleet aan mij
voorbijgegaan.
De volgende morgen, het was zondag, zag ik bij
daglicht de omvang van de verwoesting die de
“Aladdin” had aangericht, het monster waar we
in eerste instantie zo blij mee waren geweest.
We hadden snel door wat er mis was gegaan.
Een “Aladdin” ontsteken is geen kunst, alleen de
controle daarop is het probleem. Toen wij in de
mess waren en de kachel goed warm was, is hij
door gebrek aan deskundig bijstellen gaan
walmen. De gehele avond had een vettige
zwarte walm onze tent gevuld. Alles wat zich in
de tent bevond was ernstig aangetast. Een laag
roet van wel twee centimeter dik lag in de gehele
tent, ook op onze PSU en kleren. Alles was
gitzwart. Het huilen stond ons nader dan het
lachen en dat voor de ogen van alle huzaren.
Nog nooit hebben we in ons leven zo hard
gewerkt als op die zondag, ondanks alle
“grappige” opmerkingen en aantijgingen van het
beroepskader. De schade werd op collegiale
wijze geregeld en de stomerij is er rijk aan
geworden. De “Aladdin” is daarna alleen nog
onder deskundige leiding ontstoken. Een nog
veel belangrijkere les hebben we ervan geleerd,
namelijk: de zaken goed te doen, te vragen als je iets niet weet, te overdenken wat je doet, maar
vooral controle. Eén naam ontbreekt nog aan dit verhaal, de naam van de beroeps PC. Deze PC
speelde bij het 25-jarig bestaan wederom een cruciale rol. Het was de latere bataljonscommandant,
lkol P.E. Selles”.
92
׉	 7cassandra://7Eb8knn0HtwbyWjGZ0rFbdbPNVZJK93V7I4bnFI1qccz`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://h_oOgUOvLUizUWL5FbOEoF7_aH1xU4CWYTAUAy_YzxA `׉	 7cassandra://KPlupQexV0yyTdTU2a8wbVGKN5ZEnTsO_nErf_1ckLgfh`S׉	 7cassandra://xuDvbCH3OsionDisaLVjYtgvd-AKGkD36vLRI6n1rOw`̵ ׉	 7cassandra://ego9noHyxB90p4jkp7WK8HreoHMEqW24cBUeuwMuQTg *"͠aQpXJӖuט  {u׉׉	 7cassandra://aVVhHCLE72JJBk0JXOIomVZsbGDikKFky0zNTrv04k0 s`׉	 7cassandra://5b59W5GnUE2zn5yvVEACD8k1GWKOHzCdgzjOVK7j6qcaG`S׉	 7cassandra://UCVrj_hAHGjdztQBnm1JR85VPPBJjd9fu1-3E6D0DoY`̵ ׉	 7cassandra://ZdJ7MqPUqa--clUQRgAXaKyDnOCe2SQpbULQcsGyB44 ͠aQpXJӖv׉EKachels, drievatensysteem	Hoe om te gaan met kachels in tenten tijdens
oefeningen
In de grotere kadercommando
en
messtenten werden de
tentkachels GHS
gebruikt. De
gebruiksaanwijzing
stond op de zijkant
afgebeeld en werd vaak
niet gelezen. Er ontstond altijd een discussie of de
kachel nu op diesel, benzine of kerosine brandde. Het instructieplaatje gaf ook niet veel
duidelijkheid, want daar stond het niet op. Na het raadplegen van de bijgevoegde instructiekaart (IK)
kon de jerrycan met brandstof buiten de tent worden aangesloten. Hierna moest er buiten brandstof
door de leiding worden gepompt en vervolgens werd met een lont de brandstof in de kachel
ontstoken. Dit was een gevaarlijk iets wat niet zelden leidde tot behoorlijke ontploffingen. Als de
kachel brandde kwam het volgende probleem. Kaderleden die zich wilden ontdoen van hun
kledingstukken vonden daarbij steun aan de (hete) kachelpijp, met alle gevolgen van dien.
De bewuste tentkachel
De jerrycan kon benzine, diesel, kerosine of water bevatten. Een metalen plaatje, stevig vastgemaakt
aan de greep, duidde aan welke vloeistof werd vervoerd. Kleur en markeringen in reliëf, handig bij
gebruik ’s nachts zonder verlichting, gaven informatie over de aard van de vloeistof. Huzaren konden
zo een onderscheid maken tussen benzine, kerosine of diesel. Jerrycans voor drinkwater waren te
herkennen aan een wit kruis dat op de zijde werd geschilderd en aan de vorm van het handvat (een H
van H2O). Later werd voor water gebruik gemaakt van plastic jerrycans. Konden de metalen
watercans nog gewoon op de kachel worden geplaatst, teneinde warm water te verkrijgen, bij de
plastic cans had dit vaak smelten van de cans tot gevolg. Het rooster aan de zijkant van de kachel
werd ook gebruikt om tosti’s te bakken.
In koudere perioden werden de jerrycans met water
naast de kachel gezet. Die bevoorrading werd doorgaans
verricht door huzaren. Zo kon het gebeuren dat tijdens
een bivak een luitenant met hoofdpijn zijn aspirine met
een slok water wilde doorslikken. Hij vulde daartoe zijn
mok en nam een flinke slok. Na 14 dagen werd de luitenant uit het ziekenhuis ontslagen, de jerrycan
bevatte namelijk kerosine. Dat je ook na zo’n avontuur generaal kon worden heeft deze luitenant wel
bewezen. NB: De jerrycan is een Duitse uitvinding uit de 2e WO. De Amerikanen gaven aan de Duitse
“Kanister” de naam “jerrycan”, een samenvoeging van “Jerry”, de bijnaam die de Engelstaligen aan
de Duitsers gaven en “can”, vat, in het Engels.
93
׉	 7cassandra://xuDvbCH3OsionDisaLVjYtgvd-AKGkD36vLRI6n1rOw`̵ aQӥpXJӔ׉EHet Drievatensysteem
Een ander onontbeerlijk systeem op bivaks was het zogenaamde drievatensysteem. Het
drievatensysteem (bestond eigenlijk uit 4 vaten) was bedoeld als afwassysteem in een bivak. In de
eerste ton werden de etensresten gedeponeerd. In de tweede ton met heet water werd het ergste
vuil uit de messtins gespoeld. De derde ton bevatte heet water met soda. Hier werden de messtins
afgewassen. En de vierde ton bevatte koud water om de messtins af te spoelen. Om het water te
verwarmen stonden in het tweede en derde vat verhitters. Deze verhitters werkten op benzine. Ze
dienden ontstoken te worden met een lange lont. Het aansteken van de verhitters ging vaak gepaard
met een kleine explosie waardoor de schoorsteenkap meters hoog kwam.
In dit boekwerk wisselen we informatie af met anekdotes of leuke gebeurtenissen. Hieronder vindt u
er weer ééntje.
De mijnenhond
Dat een wachtmeester-instructeur ook heel creatief kon zijn getuige uit het volgende: Aan de
overkant van de legerplaats Seedorf was een klein oefengebied ingericht voor wielvoertuigen en
velddiensten. Daar werden ook lessen ‘Mijnen en valstrikken’ gegeven. De huzaren kregen ieder een
Anti Tank oefenmijn met de opdracht die zo onzichtbaar mogelijk te begraven en de overtollige
aarde in een zeiltje af te voeren. Toen zij klaar waren vertelde de instructeur dat naast
mijnenprikkers en mijndetectors ook honden konden worden ingezet die mijnen kunnen ruiken. De
huzaren geloofden dat niet en de wachtmeester vertelde hen dat hij zo’n hond had en dat hij dat zou
bewijzen na de lunchpauze. Toen iedereen weg was om te
gaan eten, reed hij naar de stad Zeven om daar zijn hond op
te halen en bij de slager worst…
Terug op het oefengebied verstopte hij bij een 10-tal mijnen
een stuk worst en wachtte de terugkomst van de huzaren af.
Groot was de verbazing dat de hond daadwerkelijk de mijnen
kon detecteren. Wel werd de snuffelhond op tijd door zijn
baasje weggetrokken. Een oplettende huzaar die zag dat
snuffel iets wegslikte werd snel tot complotgenoot benoemd
en de mijnenhond was nog lang het onderwerp van gesprek
1970 Als lid van de mijnopgravingsdienst in de bar van het Beskadron
kreeg deze teckel de zwarte baret, een sigaretje en een
KIPS-leverworst voor zijn goede diensten
94
׉	 7cassandra://UCVrj_hAHGjdztQBnm1JR85VPPBJjd9fu1-3E6D0DoY`̵ aQӥpXJӔāaQӥpXJӔÁ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://3bQF5unKtGRivZO1eWuobKhBy6HIx0I_tY4ftuiAEGs H`׉	 7cassandra://DO4TPEpaFf5xLMk5Z15sSrbb10OI4zTXly-4h0Txw_0pj`S׉	 7cassandra://7x9XvcLg5qr2fpN9h7EjpFGi7u_EvAg4JZ9Mwg6hpxgP`̵ ׉	 7cassandra://KM9UETxU7ymrdlBEESaj9t5h2eULFxDGoiV1qmy5dH8 ͠aQpXJӖyט  {u׉׉	 7cassandra://ydo-YHGPizBDWNKtPzGD95GvuZlvtj2I3_muzZk2bOk `׉	 7cassandra://eH6CkPoxAXhLyXiDQGQkVTpQes_vFox1RVLMpHWVhkY{`S׉	 7cassandra://1BL9MTE4dDAWCxzjubgtS27_m91kEoaQpSeKgChclM8"@`̵ ׉	 7cassandra://CHM6Jf681-lEFeaXnOGzIFZStEeTbNvj56WynRqvHh8 +͠aQpXJӖz׉EKoken en eten (te velde)9Koken en eten (te velde)
Wie hard werkt, moet ook goed eten. Dat geldt uiteraard ook voor militairen. Op de kazerne werd
gebruik gemaakt van diverse eetzalen. Zo was er eetzaal west voor de manschappen (geb. 61). Aan
de andere zijde van datzelfde gebouw zat de onderofficierseetzaal en mess en buiten de kazerne was
de officierseetzaal en mess (geb. 74), officierscasino
genaamd. Het eten werd bereid door koks, die door de
verschillende onderdelen aan de keukens werden
“uitgeleend”. Mocht het geleverde eten niet naar de zin
zijn kon men altijd nog terugvallen op het NATOrestaurant
(geb. L) voor patat, een kroketje, een
uitsmijter of een schnitzel. Na het eten werden de
restanten verzameld in tonnen, die later door een boer
werden opgehaald om als varkensvoer te dienen. De borden werden afgegeven aan het aangewezen
keukencorvee die de boel mocht afwassen met behulp van de eventueel aanwezige afwasmachines.
Voor het uitdelen van het eten werden de handen van de corveeërs zorgvuldig geïnspecteerd.
Naast dienstplichtige koks bestond het personeel uit Duitse vrouwen die o.a. de aardappelen
schilden, groenten schoonmaakten en de keuken schoonhielden. Om de zoveel tijd werden de
“dienstblikken” opgediend om de oorlogs- of noodvoorraad niet over datum te laten verlopen. Die
datum stond toen echt niet vermeld op de blikken. Wanneer een blik uit de noodvoorraad bol begon
te staan, werd de voorraad spoedig vrijgegeven voor consumptie. De dienstblikken werden ook vaak
opgevoerd bij oefeningen. De keukenwagen verwarmde dan de blikken in heet water en deze
werden vervolgens uitgedeeld of gedistribueerd. Als je geluk had kon je kiezen uit bijvoorbeeld
hutspot met klapstuk, witte bonen met varkensvlees of bruine bonen met spek.
De dienstblikken waren in het begin nog
rond en die pasten precies in de loop
van de AMX. Met een ‘blanc’ (een losse
flodder) werden de blikken niet te eten
krentenbrood vervolgens afgevuurd.
Kaderleden vonden het ook wel
vermakelijk om heimelijk dienstblikken
(en ook losse patroonflodders) aan een kampvuur toe te vertrouwen.
Het gevolg was dat de meeste blikken en flodders na verloop van tijd
explodeerden met alle gevolgen van dien.
Over de dienstblikken de volgende anekdote; nieuwgeplaatste
pelotonscommandanten werden gewoontegetrouw
uitgenodigd voor een welkomstdiner bij de overste thuis in
Zeven. Dat verliep niet altijd als gedacht. In de jaren 70 had de
toenmalige bataljonscommandant een andere kijk op een
welkomstdiner als zijn voorgangers. De ontvangst met borrel,
daarna rondleiding door kamer en tuin verliep naar
verwachting. In de tuin lagen bijlen en overalls klaar en de heren werden verzocht
om wat hout te gaan hakken. Na een tijdje werden de heren PC’n binnengeroepen
voor het diner dat bestond uit opgewarmde dienstblikken. Heel bijzonder, maar
wel voorbereidend op hun toekomstige taak.
95
׉	 7cassandra://7x9XvcLg5qr2fpN9h7EjpFGi7u_EvAg4JZ9Mwg6hpxgP`̵ aQӥpXJӔ׉ESWanneer 103 Verkenningsbataljon op oefening of schietserie
was, gingen de koks mee om op de Mobiele Veld Keuken (MVK)
o.l.v. de menagemeester het verse voedsel te bereiden. De
eskadronsopperwachtmeesters waren hierin vaak de drijvende
krachten. Het was verbazingwekkend om te zien hoe creatief
men daar mee aan de gang ging. Complete Indische rijsttafels
werden er soms bereid. Vervolgens werd het vers bereide
voedsel in gamellen door de wachtmeester distributie, de
foerier dus, naar de eenheden te velde gebracht.
Echter bij een verkenningsbataljon waren de pelotons en de enkele voertuigen vaak verspreid over
een grote oppervlakte. Een pelotonsvak was vaak vier tot acht kilometer breed en het stafpeloton,
waar de MVK zich bevond lag vaak acht tot maximaal dertig kilometer achter de voorste voertuigen.
Vaak werd het bereide voedsel, tezamen met het (was)water, kranten,
brandstoffen, reservedelen, brieven en eventueel vervangend personeel, pas
heel laat in de opstellingen afgeleverd. Soms pas na middernacht. Om daar nu,
hongerig, op te moeten wachten, dat was aan ons Trakehners niet besteed. De
meeste voertuigen beschikten dan ook
over een zogenaamde ritselkist. Een kist
met allerlei soorten houdbare levensmiddelen. Maar ook met
rookworst, specerijen, eieren en andere lekkernijen. Uiteraard
was de ritselkist ook voorzien van een gas- of spiritusbrander
en diverse pannetjes. De door het Rijk geleverde trioxaan- of
alcoholbrandertjes in een groen blikje (zie afbeelding vorige
pagina) werden nauwelijks nog gebruikt. Wanneer het eten
later kwam dan gewenst, werd de ritselkist aangesproken.
Hierbij fungeerden bij de tanks de laders en bij de verkenners de boordschutters vaak als kok. Maar
ook op andere gelegenheden kwamen de culinaire kunsten regelmatig bovendrijven. Er werd soms
gekookt in een zelfgemaakt oventje, bijvoorbeeld tijdens de oefening Pantserstorm.
Bij de Leopardbemanningen werden er vaak door de bestuurder
tosti’s gebakken voor de boordkachel, gelijk aan de rechterkant
van de bestuurder. Maar ook in het bivak kende de creativiteit
geen grenzen. Zo werd er gebruik gemaakt van de tentkachel om
water heet te maken, bijv. voor soep. Het kachelrooster werd
gebruikt om, ook weer, tosti’s te fabriceren. Zelfs chocoprinsen
werden op eigen wijze gemaakt. Je nam uit een
gevechtsrantsoen twee scheepsbeschuiten of kaken, je legde een
stuk chocola tussen de twee kaken op een stalen bord. Je zette
het op de hete kachel en je hoefde alleen maar te wachten tot
het geheel aan elkaar gesmolten was. In de weekendlocaties ging
men vaak los in de plaatselijke Gaststube. Het meest genuttigde
voedsel in dit soort Duitse eetgelegenheden was de
“Hangoorschnitzel” of het beroemde “Bauernfrühstück”. Vooral
het etablissement in Bahnhof Weste was beroemd bij menig
Trakehner. In uniform gekleed was je hier meer dan welkom.
Linksom of rechtsom, niemand hoefde honger te lijden. Of er nu gevechtsrantsoenen werden
uitgedeeld of vers voedsel uit de MVK, eten was er eigenlijk altijd. Dat was maar goed ook. Alleen
met een gevulde maag bleef het “moreel” in stand. Op een lege maag kon er niet gevochten worden.
96
׉	 7cassandra://1BL9MTE4dDAWCxzjubgtS27_m91kEoaQpSeKgChclM8"@`̵ aQӥpXJӔƁaQӥpXJӔŁ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://ASXXJWZTjzb5ZHLpMCiBrulbKFgx8ZE1IRmFl0M8RsA ` ׉	 7cassandra://aiIwJ9ogwxeLV1t4qW3z3icVH7L4Jl5HhdS95YSYJK0l{`S׉	 7cassandra://60KlEM-ya6XCBQPZ7z2PMYnu9nbMGAUn7HfsmydeSS0m`̵ ׉	 7cassandra://pp9azyp5f_sA1hSDUBgnhM9EZjvLVbCtnTVzzYwDM9Q <!͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://g-FMRD6gfkQbX2PvBDcVnKObkjRq7qkADa6Jh__XX38 <`׉	 7cassandra://S9qButGp3RFIzPoEPc2I3q3g_QRxNMzXojgWo9KjU74mn`S׉	 7cassandra://6PCWaOJ6gEpwzsvyfnmTtPFBsd3eVjfNwHy_vME6gj8!N`̵ ׉	 7cassandra://OVJSGdXTTxRtKiy5GgnlwUc0JYtMeUaanwqSIgISqjA w͠aQpXJӖנaQpXJӖ| uc9׉H Bhttps://nl.wikipedia.org/wiki/Bondsrepubliek_Duitsland_(1949-1990)GׁׁrנaQpXJӖ} R̋e9׉H (https://nl.wikipedia.org/wiki/BundeswehrGׁׁrנaQpXJӖ~ ̋-9׉H "https://nl.wikipedia.org/wiki/1953GׁׁrנaQpXJӖ '̋̟9׉H Thttps://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Maltezer_Hulpdienst&action=edit&redlink=1GׁׁrנaQpXJӖ ̋-9׉H "https://nl.wikipedia.org/wiki/1963GׁׁrנaQpXJӖ ̢̨%9׉H 1https://nl.wikipedia.org/wiki/Wereld_Natuur_FondsGׁׁr׉E !Boeselager en andere wedsgtrijdenDeelname aan Boeselager- en andere wedstrijden
Competitie is ons niet vreemd. Naast het opleiden, trainen en oefenen was er ook altijd wel ergens
een competitieverband. Of het nu was tussen de pelotons, de eskadrons, tussen verkenners of
tankers, mortieristen of tirailleurs of tussen 103 Verkbat en 42 BLJ. Iedereen was ervan overtuigd dat
zijn doelgroep behoorde tot de crème de la crème. De beste manier om dat te bewijzen was in
wedstrijdverband. Er waren veel wedstrijden. Sportwedstrijden, schietwedstrijden, je kunt het niet
verzinnen of er was wel een competitieverband. Daar werd ook op “hoger” niveau aan meegewerkt.
103 Verkenningsbataljon heeft dan ook veelvuldig aan deze wedstrijden deelgenomen en veel
hiervan gewonnen.
Zo werden o.a. de volgende wedstrijden en prijzen gewonnen:
• Divisiefanion voor de meest verdienstelijke eenheid van
4Div (1965, 1972, 1992, 1994);
• Boreel sportdag (eerste maal in 1968);
• De Kapteijn schaal en beker (eerste maal in 1968);
• De zilveren Trakehner (eerste maal in 1969);
• De schietserieprijs (eerste maal in 1969);
• Legpenning van C-4Div (1974);
• Boeselager (1976, 1978, 1979, 1985, 1992);
• Langemanshoff mars (1976);
• Generaal Gitz beker (1980, 1981);
• Bergen op Zoom beker (1981);
• Gouden Schoen voetbaltoernooi (1982);
• Bult Franciscup (1992, 1993, 1994);
• Legerkorpsvaardigheidswedstrijden (1994).
Eerste Prijs “Boeselagerbokaal”. Tekstinscriptie bovenzijde: “Der Komandierende General des II. Korps”,
onderzijde: “Boeselager-Wettbewerb 1979 1. Platz Gästeklasse”
Dat ook het 103 Verkenningsbataljon met succes deelnam aan de jaarlijks terugkerende
Boeselagerwedstrijden was wel genoegzaam bekend maar minder bekend is hoe deze wedstrijden
zijn ontstaan en waaraan de naam is ontleend. Vanaf 1988 werden de wedstrijden niet meer jaarlijks
maar 2-jaarlijks gehouden. Hieronder volgt een stukje geschiedenis over de naamgever:
18 juli 1944. Terwijl het Duitse leger zich na ineenstorting van het Oostfront haastig en chaotisch
terugtrekt uit Rusland, krijgt de 27-jarige cavalerieofficier Philipp von Boeselager orders een vliegveld
in Polen te bereiken en luchttransport naar Berlijn te vinden. Het operationele doel - uitsluitend
bekend bij Von Boeselager - is om te helpen de sleutelposities binnen de hoofdstad in te nemen
zodra het nieuws bekend wordt dat Hitler is vermoord door kolonel von Stauffenberg. Maar in de
middag van 20 juli wordt duidelijk dat Operatie Walküre is mislukt. Op wonderbaarlijke wijze heeft
de Führer de aanslag op zijn leven welhaast ongedeerd overleefd.
Het is niet de eerste gevaarlijke onderneming waar von Boeselager aan meewerkt. Samen met zijn
broer Georg was hij al betrokken bij de voorbereidingen op de moordaanslag op Hitler die gepland
was in maart 1943, maar die toen niet doorging. Het was von Boeselager die in het najaar van 1943
de Britse explosieven voor Von Stauffenbergs bom in zijn attachékoffertje vervoerde.
Von Boeselager overleefde het rampzalige Oostfront. Een groot deel van de samenzweerders werd
opgepakt en ter dood gebracht. Von Boeselager ontsprong de dans doordat de andere
complotplegers zijn naam, ondanks martelingen, niet prijsgaven. Hierdoor wist hij de oorlog
heelhuids te overleven.
97
׉	 7cassandra://60KlEM-ya6XCBQPZ7z2PMYnu9nbMGAUn7HfsmydeSS0m`̵ aQӥpXJӔ׉E\Na de oorlog studeerde hij rechten en economie. In tal van organisaties was hij actief als
bosbeschermer en trad in de jaren vijftig op als adviseur van de, nieuw op te richten, West-Duitse
Bundeswehr. In 1953 was hij medeoprichter van de katholieke Maltezer Hulpdienst en in 1963
medeoprichter van de Duitse afdeling van het Wereld Natuur Fonds.
Freiherr Philipp von Boeselager was ook de beschermheer van de Boeselager-wedstrijden, een
internationale militaire veelzijdigheidswedstrijd van de verkenningseenheden ter nagedachtenis aan
zijn broer kolonel Georg Freiherr von Boeselager.
1979 Deelname Boeselager in de Hannover/Oberharz. Je krijgt het niet voor niets. Rechtsboven
teamleider tlnt Peter van de Aker en rechtsonder wmr 1 John Mullers
Van alle wedstrijden waaraan 103 Verkenningsbataljon deelnam waren m.n. de pretentieuze Duitse
Boeselager wedstrijden noemenswaardig. Deze van oorsprong verkenningswedstrijd die vanaf 1970
jaarlijks plaatsvond, werd vanaf 1976 ook opengesteld voor andere NAVO-landen. Deze wedstrijden
mochten met recht het predicaat Olympische Spelen voor verkenningseenheden dragen. Een team
bestond uit 8 militairen, gebaseerd op een tweetal Luchs-bemanningen. De wedstrijd werd in een
aaneengesloten week gehouden (aankomst, drie wedstrijddagen en prijsuitreiking) en georganiseerd
door één van de Duitse verkenningseenheden. Vanaf 1976 werd er gerekend met een Bundeswehren
een NATO-klassement. 103 Verkenningsbataljon wist 5 maal het NATO-klassement te winnen.
Hoe zo’n wedstrijd eraan toe ging vertelt de toenmalige OPC van het winnende Boeselager-team van
1978, wmr 1 Joop Snellen.
98
׉	 7cassandra://6PCWaOJ6gEpwzsvyfnmTtPFBsd3eVjfNwHy_vME6gj8!N`̵ aQӥpXJӔ΁aQӥpXJӔ́{בCט   {u׉׉	 7cassandra://XP_rvuUwV9VWndfVpSU3iCzyTiWN4WSm3u5K3-_RUko z`׉	 7cassandra://4JxZu-QdWZYIOLbQHzEDtpXtWvlZfM0WaeMlDnSj9jca`S׉	 7cassandra://3JT96EtzJ9m7qyg-GKDYCco9YT0M4XPT5ozX-85sAvs`̵ ׉	 7cassandra://woBAkmQI1_ChfDijkoKztUuxRTmSpXnr1B9Ljo0iwkA \͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://EchtiizJdZZy7cISWLzQYaREA3livrfR14ADbi-q6Wo `׉	 7cassandra://Mp840Am2A4jKfzjYjW0RbJ8P-pi1vPW8GPoEVzKSChgl`S׉	 7cassandra://4Px78RTD4SQmNT-P99HngRfbZUPHq--YTPvXt_ej-_k{`̵ ׉	 7cassandra://AtT79hICS2Fe74Ji2XtPe8tIEIw3aL1qTAxIuolLJDY >/4͠aQpXJӖ׉E !Boeselager en andere wedsgtrijdenN“103 Verkenningsbataljon wint voor de tweede maal de Boeselagerpokal”
“Het winnende team in Sontra 1978”
In Sontra, een plaats 50 km ten oosten van Kassel,
vond op 9, 10 en 11 mei 1978 de strijd plaats om
de Boeselagerpokal. Aan deze internationale
wedstrijd namen naast de elf verkenningsbataljons
van de Bundeswehr ook verkenningseenheden uit
de Verenigde Staten, Canada, Frankrijk, Engeland,
België en Nederland deel.
De Duitse bataljons waren ingedeeld in een Duitse
klasse en de overige deelnemers in een internationale klasse.
De 22 deelnemende eenheden vaardigden elk hun beste
"Spähtrupp" af. Elke verkenningsploeg bestond uit een
commandant, een plaatsvervangend commandant en 6
huzaren, met twee verkenningsvoertuigen. In de drie
dagen durende wedstrijd werden van deze Spähtrupp
naast militair vakmanschap op verkenningsgebied ook
zware lichamelijke prestaties geëist.
De wedstrijd omvatte de volgende elementen:
1. Een verkenningsparcours van ongeveer10-30 km, waarbij de verkenningsploeg een aantal
tactische problemen moest oplossen;
2. Een oriënteringsmars bij nacht waarbij een parcours van 18 km lengte diende te worden afgelegd.
Onderweg moesten op een aantal plaatsen problemen opgelost worden. Het accent lag op het
oriënteren per kaart, luchtfoto, kompas, routebeschrijving etc. Het zware parcours werd
grotendeels in de looppas afgelegd;
3. Een verkenningsopdracht per heli voor de commandant;
4. Hindernisbaan, granaatwerpen, schieten en pantserherkenning;
5. Een veldloop van 2,5 km in zwaar terrein in gevechtstenue met wapen;
6. Een behendigheidsrit voor de bestuurders.
99
׉	 7cassandra://3JT96EtzJ9m7qyg-GKDYCco9YT0M4XPT5ozX-85sAvs`̵ aQӥpXJӔ׉E	103 Verkenningsbataljon was dit jaar (1978)
vertegenwoordigd met een ploeg van het Bravo-eskadron.
Deze ploeg bestond uit de commandant, elnt Roy Sandee,
plvc. wmr 1 Joop Snellen, de korporaals van Harten,
Hendriks en Smit en de huzaren Vreeman, Krom, Bruijn en
Lamers.
De ploeg kwam op 6 mei 1978 in Sontra aan om het
heuvelachtige terrein te verkennen. Op 9 mei, vroeg in de
ochtend, begon de wedstrijd voor 103 met het onderwerp pantserherkenning. De ploeg wist 59 van
de 60 mogelijke punten in de wacht te slepen. Bij de behendigheidsrit werd een middenpositie bereikt.
Hierna werd een zeer snelle tijd neergezet op de hindernisbaan, waar slechts enkele Duitse ploegen
de volgende dagen aan voorbij wisten te komen.
Die avond, om 21.00 uur, was de start van de oriëntatiemars. Met een ononderbroken looppas wist
103 tot op 2 km voor het einde de eerste plaats te behouden. Toen keerde het geluk
en had de ploeg 80 minuten nodig, om de volgende controlepost te vinden. Hierdoor
ging de voorsprong verloren en eindigde de ploeg onder in de middenmoot.
Na deze morele tegenslag ging de
ploeg er nog harder tegenaan. Op 10
mei verliep het schieten en de
veldloop goed. Bij het helivliegen
wist de elnt Sandee een derde plaats
te behalen, ver boven de
buitenlandse concurrenten.
Op het toptaalscorebord werd al zichtbaar dat, als 103 Verkbat de volgende dag een goed
verkenningsparcours zou rijden, ze dan een goede kanshebber voor de eerste plaats zou zijn. Op 11
mei werd het parcours op een waarlijk grandioze wijze
afgelegd.
‘s Avonds bij de prijsuitreiking bleek het verschil met de
nummers 2 en 3 duidelijk, want 103 Verkbat werd met
ruime meerderheid 1e met 1300 punten, het 1e Royal
Tankcorps uit Herford ver achter zich latend met 830
punten, wat hen een tweede plaats opleverde. De
Royal Canadian Dragoons uit Lahr/Schwarzwald werd
derde met 825 punten.
Naast deze overwinning won 103 nog een prijs. In de
internationale klasse werd het beste verkenningsparcours gereden, waarvoor het Duitse Heeresamt
een houten model van het Duitse verkenningsvoertuig, de "Luchs", beschikbaar had gesteld. Telt men
de Duitse en de buitenlandse klassen samen, dan zou 103 Verkbat derde zijn geworden van de 22
deelnemende eenheden.
103 Verkbat had hiermee bewezen internationaal op verkenningsgebíed tot de top te behoren.
Hierboven zijn 2 van de 5 deelnemende en winnende Boeselagerteams van 1976, 1978, 1979, 1985
en 1992 genoemd.
100
׉	 7cassandra://4Px78RTD4SQmNT-P99HngRfbZUPHq--YTPvXt_ej-_k{`̵ aQӥpXJӔЁaQӥpXJӔρ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://YnOiCWFTU0DKelrGMYPHZHiNqeilaoA0OHHzaLEQdLY `׉	 7cassandra://Fl-nk9tKnfSPNK2J-RNfH3FpmAt7o3p4H0GqdY7VJHMpP`S׉	 7cassandra://UIhquUHVBgdbtnWCWn5S_1KP2QeyP-HHtIXKm_qhEoc"`̵ ׉	 7cassandra://cwvPu7c40xLtbxP5vYaZ7aX4Xgd2f7T0e208U9fYY-c ͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://Xe03QujlA1pG-BDKnn9Zq1Y8gzISzntWiQVe6Opxvn4 `׉	 7cassandra://flwAEnRtJeKGqkO5MYB2ByNHZOtFUqG2O4dfZFq93jUU^`S׉	 7cassandra://IAErgaSGMgacd1uUkKxLIIMdA9qJxr1GlWcXSezAHNI`̵ ׉	 7cassandra://Hl7SSdiGu4NEyiD4en873y7fVJVV_-f_asdha7ndb0k G͠aQpXJӖ׉E !Boeselager en andere wedsgtrijden$Maar ook de teams die (net) niet op de 1e plaats eindigden hebben de naam van het bataljon
hooggehouden. Het is niet mogelijk om alle in het begin van dit hoofdstuk genoemde wapenfeiten te
belichten, maar hieronder toch nog een paar ‘’huzarenstukjes’’.
1983 103 Verkbat Boeselagerteam o.l.v. elnt Ad Koevoets en links wmr 1 Jos Vluggen
Bij de schietwedstrijden om de Bergen op Zoom beker (BOZ-beker),
werd door het Alfa eskadron beslag gelegd op de tweede plaats.
Door deze prestatie won het bataljon ook de Generaal Gitz Bokaal.
Een unieke prestatie voor een verkenningsbataljon omdat deze
beker bestemd is voor het beste tankbataljon!
1981 de “Bergen Op Zoom beker” (individuele prijs)
Geschiedenis van de Bult Francis cup
Bult Francis, luitenant-kolonel
D.S.F., van de "Royal Canadian
Dragoons", vervulde bij de Shape
Training Mission de functie van
Cavalerie-adviseur en was in die functie gedurende enige jaren ook
werkzaam bij de opbouw van de Nederlandse Cavalerie.
Bij zijn afscheid van deze functie heeft hij als blijk van waardering
voor het ondervonden enthousiasme en de prettige medewerking
een zilveren beker aangeboden, die door de Commandant van het
toenmalige Depot Cavalerie in Amersfoort naar de schenker werd
vernoemd. De opzet van de luitenant-kolonel Bult Francis was om
middels het wedstrijdelement de schietopleiding te stimuleren en de
schietvaardigheid op te voeren bij het tankwapen van de
Nederlandse Cavalerie.
103 won in 1992, 1993 en 1994 de “de Bult Francis cup” (September
1993 A-Esk; ritm vd Laan en wmr 1 Oesterholt)
101
׉	 7cassandra://UIhquUHVBgdbtnWCWn5S_1KP2QeyP-HHtIXKm_qhEoc"`̵ aQӥpXJӔ׉E|Inmiddels was de Bult Francis uitgegroeid tot een jaarlijks weerkerende grootste gebeurtenis, die
voor deelnemers en toeschouwers vaak bijzonder spannend verliep. Er werd gestreden volgens een
strikt en onverbiddelijk reglement geënt op de "Canadian Army Trophee" (C.A.T.), een internationale
tank-schiet-wedstrijd. Ook de Nederlandse Cavalerie (tank) eenheden namen hieraan deel. Overigens
werden Nederlandse tankeenheden ook in deze wedstrijden regelmatig kampioen. Dit ook weer tot
grote frustratie van de buitenlandse eenheden die, in tegenstelling tot de Nederlandse eenheden,
bestonden uit beroepsmilitairen.
Van elk tankeskadron en van elk eskadron van de verkenningsbataljons deed een team van twee
tankbemanningen mee. Zeer in het kort kwam het erop neer, zodra er een doel werd gepresenteerd,
om binnen dertig seconden met het eerste schot een treffer te boeken, want die was 500 punten
waard. Tevens waren er bonuspunten te verdienen met tijdwinst en overgehouden munitie. Het
bleek dat een team die het doel niet tijdig wist te raken in de meeste gevallen kansloos was voor de
eindoverwinning.
1993 was sowieso een topjaar. Buiten de Bult Francis cup wist het B-Esk ook nog de zilveren PRI
(tirailleurpeloton o.l.v. Wmr1 van Schaik) en de zilveren Patroon (verkenningspeloton) te winnen.
De Boeselagerprijs uit 1979 (Eerste plaats), geflankeerd door het door 103 in 1994 gevoerde fanion
102
׉	 7cassandra://IAErgaSGMgacd1uUkKxLIIMdA9qJxr1GlWcXSezAHNI`̵ aQӥpXJӔҁaQӥpXJӔс{בCט   {u׉׉	 7cassandra://7spxT0hTGrGmSqy8UNelZ5qVMTdCU4rrcZH4D6D_TxA `׉	 7cassandra://JxXz6AFKh_UQMnxD_ShyrxRucdX9sRWLGU5cvPBFrLIn$`S׉	 7cassandra://W8n1zw9pxgd2M-jk4JFOrQxP8rCkVzDKme1QH-dszE0`̵ ׉	 7cassandra://UXJNj7LOa2GwHxM4c-2H44_F89lRYJPDn2DAEoKKOYA vLD͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://uV0TESWOBif5QjxDrX0e1JCbVxPoe4ZMRMwXzz7y5c4 `׉	 7cassandra://q493QClXn1g6MUvTCOQBJ1drCIq40S6zpKmOLWOLHSIv3`S׉	 7cassandra://vFvTQAzgt8yGzAzzw9douWIhQHNx6WzrWglFFddhnuk ~`̵ ׉	 7cassandra://7JUdY9eTFUwwfKKHjjtI6l6SuZ3Wr_Kg373hyHJWXS0 <͠aQpXJӖ׉EOefening SpearpointNOefening Spearpoint “De dood of de gladiolen”
Als onderdeel van de NAVO-oefening “Lionhart” werd door het Eerste Engelse legerkorps van 17 tot
27 september 1984 de oefening ‘Spearpoint’ gehouden. Dit Britse legerkorps voerde een speerpunt
als symbool, vandaar de gekozen naam van deze oefening. Aan deze oefening namen in het totaal
130.000 militairen deel. De 41e Pantserbrigade uit Seedorf vormde samen met een Amerikaanse
brigade de “Oranje Troepen” en stonden onder bevel van de 1e Duitse Pantserdivisie uit Hannover.
Deze troepen bestonden uit de 1e Duitse Pantserinfanteriebrigade uit Hildesheim, de 1e USA
Pantserbrigade uit Texas en de 41e Pantserbrigade uit Seedorf, Hohne en Langemanshoff.
De 41e Pantserbrigade werd versterkt door het A-Esk 103 Verkbat o.l.v. de Ritmeester van den Aker,
de 41e Pantserluchtdoelbatterij en een aantal andere onderdelen uit Nederland.
Als oefenvijand fungeerden drie Engelse divisies, zij vormden de ‘Blauwe troepen”. De 2e Engelse
Infanteriedivisie uit het Engelse York, de 3e Engelse Pantserdivisie uit het Duitse Soest en de 4e
Engelse Pantserdivisie uit het Duitse Herford.
De dood of de gladiolen betekent 'Ik waag het erop: het wordt een mislukking óf een glorieuze
overwinning', 'alles of niets'. Deze uitdrukking komt o.a. uit de wielersport, want de winnaar krijgt
een grote bos gladiolen, maar verwijst ook naar de gladiatorengevechten bij de Romeinen. Een
gladiator werd ófwel bij verlies gedood ofwel bij winst bedolven onder de gladiolen. Het Latijnse
‘gladio’ betekent zwaard. In dit woord zit zowel gladiator als gladiool vanwege de zwaardvormige
bladeren.
Succes of verliezen ligt soms dicht bijeen. Zoals mag blijken uit onderstaand verhaal. Het gebeurde
tijdens de oefening Spearpoint. Fred Kerkhof vertelt:
“Ons eskadron had de opdracht gekregen om een vertragende verdediging in te richten. Ons peloton,
het 3e peloton, bevond zich op de linkerflank van de Nederlandse troepen. Het 2e peloton bevond zich
aan onze rechterzijde. Links van ons bevonden zich US-eenheden. Er was ruim de tijd om de
grendelstelling (een stelling die de opmars van de vijand afgrendelt) te betrekken en in te richten. Met
steun van een genietank werden de Leopard II tanks ingegraven op een hoge rand met een zeer ruim
schootsveld en ruim gecamoufleerd door de aanwezige bosschages.
Leopards II in actie vlak voor het innemen van een rompgedekte opstelling
De verkenners betrokken opstellingen ruim 3 kilometer verder naar voren. De mortieren van de drie
pelotons stonden in een gezamenlijke opstelling ongeveer 3 kilometer achter de tanks. De tirailleurs
zorgden voor de nabijbeveiliging aan onze uiterste linkerzijde. Daar waren zij ingegraven met een
storend mijnenveld in hun front. Kortom een prachtige opstelling. De tanks stonden romp gedekt en
waren vanuit vijandszijde en van uit de lucht praktisch onzichtbaar.
103
׉	 7cassandra://W8n1zw9pxgd2M-jk4JFOrQxP8rCkVzDKme1QH-dszE0`̵ aQӥpXJӔ׉E Na een rustige nacht brak de ochtend aan. De verkenners meldden hun eerste contact met de
vijandelijke (GB) verkenners in hun Scimitar verkenningsvoertuigen. Onze verkenners stonden goed
verscholen en daar er geen hoofdmacht zichtbaar was,
bleven zij in hun opstelling waarnemen.
Britse Scimitar verkenningsvoertuigen en eveneens
Britse Challenger I tanks in actie
Ook wij zagen de
verkenningsvoertuigen naderen,
precies op onze linker vakgrens.
Daar stootten ze op de opstelling
van de tirailleurs. Er brak een kort
vuurgevecht uit. Met de Garl Gustav
(en thunderflashes) werden de Britse
verkenners teruggeworpen. Niet veel later kwam een Engelse landrover met hulpleiderssignalering
onze opstelling binnengereden. Een kapitein die sprekend op “captain Peacock” uit de serie “Wordt u
al geholpen” leek stapte uit en gooide een witte rookgranaat. Ik stapte uit mijn gedekte opstelling en
liep naar de officier toe. Op mijn beste Engels groette ik de man en vroeg hem wat de bedoeling was.
Hij gaf aan dat er net een granaat van een mortier op ons was afgevuurd en dat we compleet
vernietigd waren door deze enkele mortiergranaat. Ik vroeg hem met wat voor middelen wij hier
ingegraven zaten. Hij gaf ons aan dat wij hier met drie infanteristen zaten. Ik vroeg hem om met mij
mee te lopen naar onze opstelling.
Het gezicht van de goede man vergeet ik nooit meer toen hij de ingegraven
Leopard tanks zag. En toen ik hem aangaf dat we ook nog vijf C&V’s met 25
mm kanonnen in front hadden staan plus een mortierpeloton en een
tirailleurgroep werd er een berekening gemaakt. We hadden slechts twee
gewonden. Op dat moment werd ik geroepen door de lader van mijn tank. Er
werden vijandelijke tanks gemeld. Ik gaf dat door aan de scheidsrechter en
dook mijn tank in. Flankerend op drie kilometer afstand verplaatste zich
nietsvermoedend een tankcolonne van twaalf Challenger tanks. Wij namen
ze onder vuur en meldden dat aan de scheidsrechter.
Deze genoot. Dit was de eerste inzet van deze, voor hen nieuwe, tank. En direct
werden ze uitgeschakeld door een ingegraven vijand. De scheidsrechter kroop
achter zijn radio en de tanks werden verloren verklaard. De gladiolen waren
binnen. Maar de vreugde was van korte duur. Onze Amerikaanse buren waren
dermate geschrokken dat zij het hazenpad kozen. Niet veel later brak er een
enorme overmacht aan vijandelijke gevechtsvoertuigen door bij het 2e peloton.
Daar zowel onze linker als rechter flank open kwam te liggen moesten we
terugvallen. Op vier kilometer achter ons was een US-doorlaatpost. We brachten
al rijdend onze signalering aan. Euforisch naderden we de doorlaatpost. Helaas
waren de Amerikaanse GI’s ernstig nerveus en triggerhappy. Ze openden het
vuur op ons. Zo zie je maar dood en gladiolen liggen soms maar enkele
kilometers uit elkaar. EN W
104
׉	 7cassandra://vFvTQAzgt8yGzAzzw9douWIhQHNx6WzrWglFFddhnuk ~`̵ aQӥpXJӔԁaQӥpXJӔӁ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://0vvkDBdw4szQ35-ArBcJo5gksFlEmlGm1RDr4SIy7i4 "@`׉	 7cassandra://NDWi7lw5vrTiTmvz7jtFNrkmsi_3GjSj4E5zpXdihWkl`S׉	 7cassandra://k5_rU9Wt9MuymacaXerWkzczu6QXeqFIFDLpF0rrlbo `̵ ׉	 7cassandra://u4untsYoU_46nO_1eSK0ybv9MKYezbq77sx0ND5fn6k (͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://mKZqmlBZuii1Ch1F0QGtNxuSxJwqLCiWReb8ZDFl-dA `׉	 7cassandra://gLVKg862BN4EVswfvDeBTYYzP2ZsPw39BUZGfkKcdDwO&`S׉	 7cassandra://bf3HPwmVBov9wXzjhuULdXjkZR29ntqFaDvOnY66hv8`̵ ׉	 7cassandra://u-pL_Ikik6Y9MReLcxd6Tw1h1m5MxV6SLCJBLAUU4cc W͠aQpXJӖנaQpXJӖ @S 9׉H *https://nl.wikipedia.org/wiki/SamtgemeindeGׁׁrנaQpXJӖ 7 9׉H 'https://nl.wikipedia.org/wiki/DuitslandGׁׁrנaQpXJӖ <h9׉H )https://nl.wikipedia.org/wiki/NedersaksenGׁׁrנaQpXJӖ S̠9׉H >https://nl.wikipedia.org/wiki/Landkreis_Rotenburg_(W%C3%BCmme)GׁׁrנaQpXJӖ RiV.9׉H >https://nl.wikipedia.org/wiki/Landkreis_Rotenburg_(W%C3%BCmme)GׁׁrנaQpXJӖ i4.9׉H 1https://nl.wikipedia.org/wiki/Zeven_(Nedersaksen)GׁׁrנaQpXJӖ j;9׉H 3https://nl.wikipedia.org/wiki/Elsdorf_(Nedersaksen)GׁׁrנaQpXJӖ j=9׉H #https://nl.wikipedia.org/wiki/GyhumGׁׁrנaQpXJӖ jځZ9׉H (https://nl.wikipedia.org/wiki/HeeslingenGׁׁrנaQpXJӖ j49׉H 1https://nl.wikipedia.org/wiki/Zeven_(Nedersaksen)GׁׁrנaQpXJӖ 0x:9׉H $https://nl.wikipedia.org/wiki/RubberGׁׁr׉E  Wonen en werken omgeving SeedorfWOON- EN WERKGEBIED ZEVEN
105
׉	 7cassandra://k5_rU9Wt9MuymacaXerWkzczu6QXeqFIFDLpF0rrlbo `̵ aQӥpXJӔ׉EKazerne Seedorf
Kazerne Seedorf en Stadt Zeven, werken en wonen
De Samtgemeinde Zeven is een gemeente in de Duitse
deelstaat Nedersaksen. Het is een samenwerkingsverband van
vier kleinere gemeenten in het midden van Landkreis
Rotenburg. Het bestuur is gevestigd in het stadje Zeven:
1. Elsdorf, 2.004 inwoners, inclusief Rüspel en 8 overige gehuchten;
2. Gyhum , uit te spreken als "Jeem"; 2.357 inwoners; inclusief Bockel, Nartum en nog enkele andere
kleine dorpen en gehuchten;
3. Heeslingen, 4.812 inwoners, incl. 10 omliggende dorpen en gehuchten, waarvan Wense met ruim
300 inwoners het belangrijkste is;
4. Zeven , 13.809 inwoners; incl. de omliggende dorpen en gehuchten zoals Badenstedt,
Bademühlen, Brauel, Brüttendorf, Oldendorf.
In Zeven -Aspe zijn enkele tamelijk grote fabrieken gevestigd (100-500 werknemers), waaronder:
• MAPA, een fabriek van rubber producten, zoals rubberhandschoenen, NUK zuigspenen voor
baby’s en condooms. Het bedrijf exporteert ook naar Nederland;
• Nordmilch, een grote zuivelfabriek met merken zoals Milram, maar die ook allerlei producten
met eieren als grondstof maakt. De onderneming heeft afnemers in geheel Europa.
106
׉	 7cassandra://bf3HPwmVBov9wXzjhuULdXjkZR29ntqFaDvOnY66hv8`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://EJX4M-TQH0mnYV5tOtoNlPqEdaQBs5dtpnUjh8IuPHc a`׉	 7cassandra://_n0RwWRcTc6EP20RukH7QQ641zzbLGD0PS_jEOZmdhgez`S׉	 7cassandra://aeIl55KNZ7bmSjrA3IDkICUXFEKp7j2-cPhB76LvKRQ`̵ ׉	 7cassandra://MC1PzKU0eph4U4V-IDdrWEqZo6dPSvV8hnZmsWzM_m8 f͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://eTBGttxSOlNbbdmcxrD5C7lt5O-eJ3wCav0O5I1MvDc _`׉	 7cassandra://Gb_KbE7KxYWL1HyTfpyuz5EB2juHZmimMAGrti_nvbIhT`S׉	 7cassandra://gV9k6Yiy0gao1PntnvWXj5GlEHFqWOQUSYYR1Xz3Og43`̵ ׉	 7cassandra://2wtX1TvWBistwU__paj8Rc-nDETTMIF0K43PS1T8zeA c͠aQpXJӖ׉E  Wonen en werken omgeving SeedorfDe Hoofdpoort (Poort Zuid). Legerplaats Seedorf
Hoewel 103 in de begintijd in Hohne werd gelegerd focussen wij ons in dit boekwerk op het wonen,
leven en werken op de kazerne Seedorf en de Stad Zeven. De reden daarvoor is dat we daar het
langst gelegerd zijn geweest. De kennismaking met de kazerne Zeven kwam voor de meesten van ons
na de opleiding op het OCC in Amersfoort. Op het moment van plaatsing in Seedorf was het de
bedoeling dat de “nieuwelingen” zich de eerste keer per touringcar naar Seedorf verplaatsten. Deze
bussen vertrokken meestal vanaf de noordzijde van het station Zwolle. o.l.v. een “buscommandant”
naar Seedorf. Er was een rust halverwege. Eenieder kan zich waarschijnlijk de gebakken eieren en
Schnitzels nog wel herinneren. De
uitbater zorgde altijd dat de
buschauffeur en commandant gratis
werden voorzien van een “natje en een
droogje”. Als er voldoende door de
maten werd verteerd kregen de
chauffeurs ook nog een fooitje om
zeker te stellen dat de volgende keer
zijn etablissement weer zou worden
aangedaan.
De verlofbus
Bij de aankomst op de kazerne werd men z.s.m. gelegerd en op de hoogte gebracht van de
(on)mogelijkheden hier in Duitsland.
De paraatheidsregeling was anders dan in andere kazernes of legerplaatsen. In ieder geval tot het
vallen van De Muur. Het was zeker speciaal om drie weken op de kazerne te moeten verblijven,
waarbij op de zaterdagochtenden onderhoud was gepland. Voor ongehuwde militairen gold dat zij
per 8 weken recht hadden op een periode van 10½ dag bewegingsvrijheid (de reisdagen inbegrepen),
te beginnen op vrijdag 12.00 uur, het zogenaamde lange verlof. Het korte verlof betrof een periode
van 4½ dag bewegingsvrijheid (de reisdagen inbegrepen) te beginnen op donderdag 12.00 uur. Voor
beide verloven gold dat men op maandag vóór 24.00 uur weer terug moest zijn bij het onderdeel. Op
zaterdagavond diende men om 24.00 uur binnen te zijn. Op zondag moest men zich om 12.00 uur
melden op de dagkamer.
107
׉	 7cassandra://aeIl55KNZ7bmSjrA3IDkICUXFEKp7j2-cPhB76LvKRQ`̵ aQӥpXJӔ׉EHet aardige was dat ook het beroepspersoneel zich kwam melden en meestal was er koffie met
gebak in de onderdeelsbar. Het werd vaak een gezellige boel waarbij de saamhorigheid vele malen
leuker was dan op kazernes in Nederland. Ook de families van de in Duitsland wonende beroeps
collegae waren hier vaak bij aanwezig. Na de eerste drie weken was er een vierdaags verlof waarna
er weer een drieweekse werkperiode aanbrak. Hierna kon men genieten van een tiendaags verlof.
De kazerne Seedorf in 1987 vanuit vogelperspectief
Maar ook in de vrije tijd hoefde men zich op de kazerne niet te vervelen. Er waren natuurlijk de
Eskadronsbars, de kantines voor manschappen, onderofficieren en officieren, maar ook de drie
militaire tehuizen; HMT, PMT en KMT. Verder kon men in de vrije tijd lid worden van diverse
hobbyclubs, zoals de
modelbouwhobbyclub, hout- en
metaalbewerking, fotohobby club
en computerhobby club. Verder
leren paardrijden op manege het
Seepaard, leren parachutespringen
bij TU Zeven, leren duiken bij
duikvereniging de Seester in het
eigen zwembad, of leren schieten
bij de schietvereniging. Bovendien
waren er talloze studiefaciliteiten aanwezig zelfs met studiebegeleiders. Menigeen heeft hier zijn
duik- of parachutebrevet gehaald. Ook was er een mogelijkheid om met WZZ-vervoer het
watersportcentrum Bederkesa See te bezoeken om daar te gaan kanoën, zeilen, windsurfen of te
gaan roeien. Wat betreft mogelijkheden om de vrije tijd nuttig te besteden kon geen kazerne in
Nederland tippen aan de mogelijkheden in Seedorf. Alle chauffeurs konden bij hun afzwaaien tegen
een gering bedrag hun militair rijbewijs laten overschrijven naar een burger B-E rijbewijs, de
chauffeurs op een vrachtauto kregen ook nog het felbegeerde vrachtwagenrijbewijs.
108
׉	 7cassandra://gV9k6Yiy0gao1PntnvWXj5GlEHFqWOQUSYYR1Xz3Og43`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://ByNFK2HOUvDPXNQjGxCaVzc1Gs8Xx_ToLzMzkire-QI `׉	 7cassandra://ZUi6zP2UcdqDTL8JLsYB2SV7ZAPaBRbU3GdSfTCj-BcZ#`S׉	 7cassandra://EDIG1NRp_kdvwuKTBQHpwnC9aFFV-mo9xsbA06WchfA`̵ ׉	 7cassandra://00GbuLALBtybiYXj52ikWsZZ52wABZlzavffro75W30 4(͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://XKWDMDybNfRdZNgIzJYtR0cNvBGDHLSj95oUIHDonZU z`׉	 7cassandra://MHii83JhqyqbXoGsUNgxoyC4OaH_U8bSkX6dsOodxroj`S׉	 7cassandra://c-pN5spI7f66jdwjT4IHaDv5VelR7dqi3_I2_6u1-4o `̵ ׉	 7cassandra://BEftrPEx8pmRPHU78NcHqnzAUNkMdsdXVc3l3X5x-6c ?6<͠aQpXJӖ׉ESeedorf109
׉	 7cassandra://EDIG1NRp_kdvwuKTBQHpwnC9aFFV-mo9xsbA06WchfA`̵ aQӥpXJӔ׉EDe staf- en legeringsgebouwen van 103 in Seedorf in de jaren 80 en 90. V.l.n.r.: Stafgebouw, SSV-Esk, het AEsk
en het B-Esk
Ook was men regelmatig aan de beurt om wacht te lopen of men had brandpiket. In principe duurde
deze diensten twaalf uur. Behalve de dienst van Officier Kazerne Piket (OKP) die duurde vierentwintig
uur. Wacht draaien deed je bij de diverse poorten of je liep patrouille. De wachtcommandant en de
korporaal van aflossing deelden de wachten in. Eén van de taken van de wachtcommandant was het
insluiten van degene die met verzwaard of zwaar arrest waren gestraft. Degenen met licht arrest
dienden zich regelmatig te melden.
Iedere morgen werd de wacht geïnspecteerd door de brigadecommandant. Als dat, naar de mening
van de brigadecommandant niet goed genoeg was moest dit over. Een fikse reprimande werd dan ter
plekke uitgedeeld en de bataljonscommandant werd hierover geïnformeerd.
Voorinspectie van de wacht en daarna wachten op het oordeel van de generaal…
Er gebeurde tijdens zo’n wacht genoeg. Militairen die te laat binnen kwamen en probeerden over de
hekken te klimmen. Militairen die stiekem probeerden om hun nieuwste Duitse vlam binnen te
smokkelen. Maar ook het beteugelen van kleine vechtpartijtjes bijvoorbeeld of het ondersteunen van
de wachtmeesters of sergeanten van de dag die wat woorden hadden met binnen slapende maten.
In de tijd van dreiging door bijvoorbeeld de Rote Armee Fraktion (RAF) werd de wacht verdubbeld.
Ook werden er pantservoertuigen bij de poorten gereedgezet.
110
׉	 7cassandra://c-pN5spI7f66jdwjT4IHaDv5VelR7dqi3_I2_6u1-4o `̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://fqIXgIu7VDj8zCekc9ilEc5HLl_9kKBhuo0ijV_cpvA a`׉	 7cassandra://yljFOQQVA8xctoyJAHYd_UvpfigM2KBTpYTcOwlt4AQ`+`S׉	 7cassandra://tJPMEm6BtOQg1_xafm1tq3hphW7lHp_Cr9z8X31zics`̵ ׉	 7cassandra://9MvDdiAECXOQ7x3lDbsP6fgLMo98rizj4Z2JgkPki4I 3h͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://Qw6Hl6zfqTMCC2QxUHp120S1QohiC89ZeGoNv_Ak2do `׉	 7cassandra://acCC2-TGUgiuLgdFWBIskFH5g-cZaDQLSCBUWpcHudkg`S׉	 7cassandra://Woz1sMfN6z0qmqdTKy9PNmYlHvq7M_Rj5lapv8KvVY4`̵ ׉	 7cassandra://OPsfjKlFRu1nJNbexIafH-NVqMlXQtv6xv1xzkJaEME n͠aQpXJӖ׉ESeedorfWachtlopen werd niet als een leuke bezigheid gezien. Men kreeg 24 uur geen slaap, tenzij men een
wachtcommandant trof die een oogje toekneep door de wachthebbenden bij een vrije wacht even te
laten slapen in een lege cel. Zoals gezegd werd de wacht geleverd bij de diverse poorten, bij de
doorgang naar de Militaire huizen maar ook bij het munitiedepot. Het munitiedepot lag ergens
buiten de kazerne midden in een bos en daar werd men een jeep naar toegebracht. Een huzaar die
daar wacht had gedraaid zei het volgende daarover: ‘Als je daar dan midden in de nacht alleen de
wacht hield was het heel donker en sinister stil en af een toe hoorde je een krakend takje. Na twee
uur was je blij dat je werd afgelost!’
Kortom vervelen hoefde je je niet als je wacht had.
Poort “West” de ingang tussen de gebouwen van 103 en het zwembad en de Militaire Tehuizen
Om de zoveel tijd had een eskadron in Seedorf een week piketdienst. Dat betekende naast
wachtlopen ook brandpiket, corveedienst in de eetzaal en meer van dat soort dingen. Het brandpiket
had een leuke bijkomstigheid. Zij moesten elke avond naar de filmzaal i.v.m. het eventueel uitbreken
van brand en konden dus gratis film kijken. Corveedienst in de eetzaal hield in: aardappels schillen,
tafels schoonmaken, afwassen en wat nog meer op je pad kwam.
Behalve de wacht- en
piketdiensten werden de
huzaren ook geacht hun
eigen kamers en gebouwen
in een schone staat te
houden. Buiten de
reguliere
schoonmaakbeurten werd
de donderdagavond
besteed aan het groot
onderhoud. Onder leiding
van de opperwachtmeester
en het pelotonskader werd
het gebouw en omgeving
gepoetst en geschrobd. Nadat de leiding de diverse objecten schoon genoeg had bevonden konden
de mannen aan hun verdere avondprogramma beginnen. Los daarvan werden buiten ook periodiek
dekens geklopt. Dat zoiets heel erg nodig was bleek wel uit de stof-en zandwolken die dan
vrijkwamen. De legeringskamers van de officieren en onderofficieren werden door zorg van het
kazernecommando schoongemaakt.
111
׉	 7cassandra://tJPMEm6BtOQg1_xafm1tq3hphW7lHp_Cr9z8X31zics`̵ aQӥpXJӔ׉EQOok het bataljonsstafgebouw werd keurig schoongehouden door de
vaste interieurverzorgster, Frau Sauer. In haar taakomschrijving
stond niet dat zij verantwoordelijk was voor het afwassen van de
koffie- en theekopjes in de koffiekamer, maar bij tijd en wijle deed zij
dat wel. Eerlijk gezegd was er genoeg te doen voor haar in die paar
uur die daarvoor stonden. Er was een schema door de sectie S1
opgesteld wanneer welke sectie verantwoordelijk was voor de afwas
en het ophalen van de koffiekopjes. De BC was hiervan vrijgesteld.
Heel wat stafleden hebben daar leren afwassen.
103 maakte gebruik van eetzaal West. Dit omdat er in voorgaande periodes regelmatig strijd werd
geleverd tussen 103 en andere eenheden en dan vooral met 42 Bataljon Limburgse Jagers (BLJ). Het
gebruik van een eigen eetzaal verminderde de kans op slaags raken aanzienlijk.
Eetzaal West en kantonnements
Ziekenverblijf (KZV)
Het is tegenwoordig bijna niet voor
te stellen dat in 1970 het
zendbereik van de Nederlandse
radio-omroep en tv-zenders zo’n
beetje bleef steken bij onze
landsgrens. Dat gold zéker ook voor
de populaire zeezenders. Iedere
dag werden in Nederland
videobanden opgehaald om de
Seedorfgangers van o.a. het nieuws van de vorige dag te voorzien. Bij belangrijke voetbalwedstrijden
werd op eigen initiatief naar Nederland afgereisd. Men was aangewezen op de klanken van de Duitse
radiostations met een voorkeur voor Schlager muziek. Bijna elke kamer op de kazerne beschikte over
een ‘pick-up’. Veruit de populairste albums van het jaar 1970 waren “Bridge Over Troubled Water”
van Simon & Garfunkel, “American Woman” van The Guess Who en “Led Zeppelin II” van Led
Zeppelin.
Er waren ook financiële voordelen. Bijvoorbeeld de belastingvrije sigaretten (200 stuks voor 8 DM) en
een pilsje dat in de compagniesbar voor 30 Pfennig van de tap kwam. Later werd dat wel wat
duurder, maar toch waren de prijzen aanzienlijk lager dan op andere plekken.
Rechts achter de oude legeringsgebouwen van 103 stond het gebouw van de WZZ. Hier kon je van
alles kopen zoals fototoestellen, stereoapparatuur en elektrische artikelen.
112
׉	 7cassandra://Woz1sMfN6z0qmqdTKy9PNmYlHvq7M_Rj5lapv8KvVY4`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://tsXzzEFtvK9WIBDJJxRhraAWoaucHDrxp8lPFYNKSW8 4`׉	 7cassandra://ljqePr8LxOSr5wPkEaXAa3VXyiahvaO-Dl4Xxy2Q2hAo0`S׉	 7cassandra://dafxSusQbeQc8u2xiny-g6xxawsj1KRFIE25Gpzp7zg`̵ ׉	 7cassandra://i4QUl7T4HVK4aYOKNzMPVYHf-gt1qYOa8jn8S_eCl3M ͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://WfaScxrP6ebdXWcIhSTNVWRfi9nuvDUw0HnDBuphsDg ]`׉	 7cassandra://j9tBFrIKMlU_6zu0RMOs0TLyI6dYGWkrdwi8o7JV-3sno`S׉	 7cassandra://XxCR-fAjO-lpl0yypHNyf4qgPGGFKgXPcQdBNZrI3JoS`̵ ׉	 7cassandra://2JXp_Y5WrqZ5vQDpocPS7wChgf1ryiOBJnKZXW8hg7E \|͠aQpXJӖ׉ESeedorfAlles tegen gereduceerde prijzen. Verder
grammofoonplaten met een korting van zo’n
50%, dus die kostten dan tussen de 2,50 en 10
DM. In de loop der tijd werden de
langspeelplaten vervangen door cd’s.
De “WZZ-winkel”
In een eskadronsbar kon je alle soorten
muziekstromingen tegenkomen. Er werd
gewoon een willekeurige langspeelplaat op de draaitafel gelegd, waarbij de keuze kon variëren van
James Last tot Fats Domino. De sluitingstijd werd in de jaren zeventig vaak aangekondigd met het
plaatje “Oh, wann kommst du?” van zangeres Dalia Lavi. Erg populair bij de barbezoekers.
Omdat de legerplaats Seedorf over een afgeleide NAVO-status beschikte hadden de bewoners recht
op een aantal belastingvoordelen.
De gerechtigden waren de beroepsmilitairen, KVV’ers waaronder ook de korporaals Technisch
Specialisten en het burgerpersoneel en hun gezinsleden, mits minimaal 2 jaar geplaatst en buiten de
kazerne wonend. Een dienstplichtig militair was in deze dus geen rechthebbende maar mocht wel 10
pakjes sigaretten per week belastingvrij aanschaffen. De belastingvrije drank werd geacht in de
onderdeelsbars te worden genuttigd.
De eerder genoemde gerechtigden moesten het ook doen met 10 pakjes sigaretten per week en voor
de partner en de inwonende kinderen vanaf 16 jaar respectievelijk 30 en 20 pakjes per maand. Zij
waren ook gerechtigd om Mehrwertsteuer-vrij (BTW vrij) inkopen te doen m.u.v. levensmiddelen.
Deze aankopen werden vooral gedaan in het grote warenhuis ‘Dodenhof’ gelegen in het plaatsje
Posthausen. Het bureau PANT, gevestigd in het WZZ-gebouw, zorgde voor de financiële afhandeling.
Belevenissen van een smokkelaar – verlofreis naar Nederland
Gezien het feit dat we in Seedorf tabak en sigaretten belastingvrij konden inkopen was het een
uitgemaakte zaak dat er gesmokkeld werd. Je mocht per week vijf pakjes tabak (gratis vloei) of 1 slof
sigaretten (10 pakjes) kopen. Ik kocht vijf pakjes tabak waar ik zes weken van kon roken. Dus in de
volgende vier weken kocht ik per week een slof sigaretten. Wanneer ik met verlof ging had ik vier
sloffen sigaretten. Deze smokkelde ik dan mee in de militaire trein. Gewapend met schroevendraaiers
werden in de coupé waar je zat met je dienstmakkers, alle mogelijke panelen losgeschroefd en de
smokkelwaar verstopt.
Een behoorlijk stuk voor de grens stapten
steevast douanebeambten op de trein. Deze
waren vaak heel tolerant en stelden alleen de
vraag of je nog iets aan te geven had en
daarmee was de kous af. Ze hadden zelf ook
meestal in het leger gezeten en wisten hoe het
zat. Bij de grens stapte de douane weer van
de trein, de panelen werden weer
losgeschroefd en de smokkelwaar verdween
in onze tassen. Maar het ging ook wel eens
mis. Waarschijnlijk door een hele fanatieke
douanecommandant die, denk ik, een stapje hogerop wilde komen.
113
׉	 7cassandra://dafxSusQbeQc8u2xiny-g6xxawsj1KRFIE25Gpzp7zg`̵ aQӥpXJӔ׉E
Zo maakte ik dus mee dat de douane eerder instapte dan normaal.
Gewapend met schroevendraaiers en ander gereedschap werden in
alle coupés de panelen losgedraaid en de smokkelwaar in beslag
genomen. Niemand in de coupés wist hoe de smokkelwaar achter
die panelen terecht was gekomen. Iedereen deed of zijn neus
bloedde. Als je zou zeggen dat het van jou was riskeerde je een
fikse boete en was je je smokkelwaar toch ook kwijt. Zwijgen was het devies. Toen we in Oldenzaal
arriveerden stonden we langer stil dan normaal. Er verschenen karren op het perron en alle
smokkelwaar werd hierop geladen. Honderden sloffen waaronder ook de mijne…
De Plaat. Hier stonden eskadronsgewijs de voertuigen opgesteld en ook vond hier het onderhoud plaats
De meeste beroepsmilitairen woonden in het officiers- of onderofficiershotel. Als zij getrouwd waren
woonden ze met hun families in de omgeving. In Zeven waren er zelfs een drietal wijken -de
Siedlungen- speciaal voor de Nederlandse militairen en hun gezinnen. Er was een speciale winkel, de
Cadi-winkel, met specifieke Nederlandse producten. Er waren ook Nederlandse scholen, met
Nederlandse leerkrachten en er was een Nederlandse polikliniek. De Nederlandse militairen mochten
belastingvrij kopen, zoals hiervoor al beschreven. Voor de beroepsmilitairen waren er zoals gezegd
nog ruimere mogelijkheden. Dat was o.a. te zien aan de normaal gesproken te dure auto’s die
werden aangeschaft. Er was dan ook geen ander Duits stadje in de grootte van Zeven met zoveel
autodealers. Van de mogelijkheid om belastingvrij een auto aan te
schaffen werd uitgebreid gebruik gemaakt. Naast de VW-kevers werden
ook Mercedessen (fa. Lange), Volvo’s (fa. Haack) en meerdere sportieve
Amerikaanse auto’s op de legerplaats waargenomen. Een collega was
begin 80’er jaren wel geïnteresseerd in een Mercedes 250 combi en
bezocht de plaatselijke dealer “firma Lange”. Daar werd hem te verstaan
gegeven dat hij een verzoek voor een proefrit moest indienen. Zo ging
het in die tijd. Het verzoek werd beoordeeld alvorens men toestemming
voor die proefrit gaf. De Duitsers reden toen niet in een Mercedes maar
in een “Daimler”, de naam van de overkoepelende organisatie.
Een rechthebbende op belastingvrij kopen kon maandelijks ook een
rantsoen belastingvrije benzine- diesel- of gasbonnen kopen, waardoor
het autorijden een stuk goedkoper werd. Nadat de dienstplicht op 1 augustus 1996 werd opgeschort
werden in voorkomend geval ook de huzaren en anderen op de legerplaats Seedorf woonachtigen
rechthebbend. Dit leidde in toenemende mate tot misbruik van het privilege om belastingvrij te
kopen. De Nederlandse militairen hadden ook wel wat te verteren. De beroepsmilitairen kregen een
(belastingvrije) toelage die zo’n 50% van het basissalaris bedroeg.
114
׉	 7cassandra://XxCR-fAjO-lpl0yypHNyf4qgPGGFKgXPcQdBNZrI3JoS`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://DiBlgBwGiiYM8tlHrsKkGHZ2kOPA8k5knQo_7l2KPmE `׉	 7cassandra://jVihVdzF_S5YVOcBJBjAoDZ12HP3rNVMrvowAE_9u6Ul`S׉	 7cassandra://FIla6tXRJBrQUApFx3wgidoDUICfFu0PYYRuyvqNwCY`̵ ׉	 7cassandra://rODMlUXPHa19XaNSkXRYejEc_X8mwNw7Qa0YXFPy7fc V#͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://VvlEY26dKTVZTH8BxJhyj-GTTuP3MHfRgoeizUHr0Ho ;`׉	 7cassandra://e4ev3gGBEf5_4tTD6Jwqq_NElqQ6jFCosb5uHnQJcYgp`S׉	 7cassandra://r2cTzp2Q8FtEby-U5YYCBeqr4EFp99nZZ9L3jQMneG8 `̵ ׉	 7cassandra://0Y6hXq7MDlc08v6kztT3oXLXKuCXraBVm6i3KlsOpAs ^͠aQpXJӖ׉EZeven	In verhouding met zijn in Nederland gestationeerde collega kwam de dienstplichtig militair in Seedorf
met 300 mark per maand er ook niet slecht vanaf. Sowieso deed de middenstand goede zaken. Zij
zagen de Nederlanders graag komen en het verdriet was dan ook groot toen de Nederlanders
Seedorf gingen verlaten.
Zeven is een mooi Noord Duits stadje met een prachtig klooster en de St Viti kirche, centraal gelegen
tussen Hamburg en Bremen. Zeven ligt in een gebied wat gekenmerkt wordt door een glooiend
landschap, afgewisseld met bosschages. Mooie vakwerkhuizen en boerderijen domineren het gebied.
Kleine riviertjes zoals de Aue en de Oste doorsnijden het landschap. De ligging tussen twee grote
Duitse steden (Hamburg en Bremen), met de daarbij behorende culturele instellingen, was een extra
pluspunt. Nog een pluspunt; alles wat je maar zou willen kopen was voorhanden.
Die Klosteranlage Zeven
De meeste (beroeps)militairen hebben met veel plezier gediend bij 103 Verkenningsbataljon. Dat niet
alleen vanwege het uitdagende programma. Maar zeker ook door de secundaire
arbeidsvoorwaarden. Het mooie wonen, het belastingvrij leven, de lange periodes van vrije tijd na de
parate weken en de “way of Life”. Vaak was het ook een hard gelag als men weer naar Nederland
moest verhuizen. Soms was dat omdat je financieel erop achteruitging, maar meer nog omdat de
mentaliteit en kameraadschap binnen de gelederen van 103 Verkenningsbataljon zich met geen
enkele andere eenheid liet vergelijken. Dat ook de dienstplichtigen bij de inwoners in de smaak
vielen, bleek uit het feit dat er gemiddeld alleen in het stadje Zeven 15 huwelijken per jaar
plaatsvonden tussen een Nederlandse militair en een Duits meisje (peildatum 1983).
Niet alle beroepsmilitairen verlieten na hun plaatsing Zeven. Zij
bleven na hun dienstverlating daar wonen of namen tijdens hun
diensttijd ontslag om in Zeven een bedrijf te beginnen. Bij 103 was
dat de owi Karel Kernebeek (1961-1967 owi SSV, A en B-Esk). Deze
nam in 1968 het bekende Chinees-Indisch restaurant ‘Slamat
Datang’ in Zeven over van Harry Lemmens, die tot 1966 als Smi
werkzaam was op de legerplaats. Harry werd daarna assuradeur in
Zeven en verstrekte aan de beroepsmilitairen persoonlijke
kredieten en sloot voor hen verzekeringen af. Hij werkte vooral
voor de verzekeringmaatschappij ‘Ons Belang’. Harry werd later
opgevolgd door zijn zoon Frans.
Harry Lemmens, een bekende Nederlander in Zeven
115
׉	 7cassandra://FIla6tXRJBrQUApFx3wgidoDUICfFu0PYYRuyvqNwCY`̵ aQӥpXJӔ׉E
Ook de owi Harold (Harry) Schuurman (1974-1977 Opc 3 A-Esk en 1986-1987 owi SSV) hing zijn
uniform aan de wilgen en begon een cafetaria in Zeven. De Aooi Louis Peters (BI 1992-1993) volgde
hem en begon een meubel- en inrichtingszaak gericht op de Nederlandse smaak.
Het leven in Duitsland moest voor ons, Nederlanders, natuurlijk niet te veel van de situatie thuis
afwijken. Dus ook specifieke Nederlandse tradities vermengden zich al snel met de Duitse. Zo kon het
natuurlijk niet uitblijven dat ook onze “Goedheiligman” zich vertoonde in het Duitse straatbeeld.
Sinterklaas bezocht uiteraard de “gelovige” kinderen van de beroepsmilitairen, thuis en op school.
Maar ook bezocht hij, in vele gedaanten de diverse eskadrons en het bataljon tijdens het
ochtendappel. Soms kwam hij te paard,
dan weer in een paardentrailer, een
andere keer in een M113. Een keer
met zijn tweelingbroer en zelfs op een
avond in de eskadronsbar wist hij
iedereen te verbazen door te
veranderen in een stripteasedanseres.
Vaak bleek Sinterklaas toch ook wel
een bekende stem te hebben als hij de
mannen bij zich riep. Dat ging vaak
gepaard met plaagstootjes.
5 december 1985; Sinterklaasappel met
wmr 1 Ruud de Lange
De overste Selles kreeg op het appel een pet met twee klaphandjes overhandigd omdat hij bij bijna
ieder appel wel iets of iemand in het zonnetje wilde zetten. Maar ook huzaren werden soms verrast,
bijvoorbeeld met een familiepak condooms ter voorbereiding op een bezoek aan de beruchte
Reeperbaan.
Ook waren er regelmatig optredens van Nederlandse artiesten in de filmzaal. Zeker gedurende de
paraatheidsweken rond Kerst en Oud en Nieuw. Zo traden in de jaren 70 Ria Valk en Jerney Kaagman
op. Deze laatste maakte deel uit van de succesformatie Earth & Fire. Ze was toen gekleed in een strak
leren sexy zwart pakje. In de jaren 80 traden beroemde “meidengroepen” zoals de “Dolly Dots” en
Centerfold op. Het optreden van deze dames had dan wel weer als “nadeel” dat dit het
testosterongehalte van de aanwezige militairen tot ongekende hoogte opjoeg. Bij het optreden van
Centerfold gooide een huzaar zijn zwarte baret op het podium. Deze werd opgezet door één van de
dames. Toen vervolgens ook een
soldaat van 42BLJ zijn blenco
baret op het podium gooide en
deze werd teruggeschopt door
één van de andere dames waren
de rapen gaar. Dit ontaardde in
een ordinaire matpartij, die zich
voortzette tussen de gebouwen
van 103 Verkbat en pas stopte
toen de KMAR zich er massaal
mee ging bemoeien.
Optreden van de populaire “Dolly
Dots” in de filmzaal
116
׉	 7cassandra://r2cTzp2Q8FtEby-U5YYCBeqr4EFp99nZZ9L3jQMneG8 `̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://49pMpBXkqwyksjYX2rMaUkmmx_5txmeqLk_TVKuZCG8 j`׉	 7cassandra://KRnyUwYTeAaGTm7_PniwcsD5a4QL1gJ4mHTs25WxlYUs`S׉	 7cassandra://B6suDlPJCspm0jWJK6-0EmJpgdTqba-dDkm2Hd3Dbvw!`̵ ׉	 7cassandra://-34wk16S5v7bMfLtJ70pe2x1aYgZbfw9d77pht7LgfM ,,͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://m3wKREuQW7B46a8BKJ9Dh8qSPgXnNAnmCll1w7yR7T0 t`׉	 7cassandra://3N4d0ZMV-8hbtEzA_zR8uOrP3XxEHlk_1-reBLUyKGIj`S׉	 7cassandra://PfQwFrhjxFmIYKhPyn157IRltkLIWOPMAdrBW9X7LIo`̵ ׉	 7cassandra://5DxBOSetWY6AbDAb_aVmJWayxtKpj5hBmgshXTreeIA p͠aQpXJӖ׉ESeedorf en Mutti Muller
(Briefkaart van MUTTI MÜLLER, in Seedorf. Voor
velen de uitgaansgelegenheid. Disco op
loopafstand van de Kazerne. Daaronder dochter
Inge Müller
Mutti Müller zelf (zij is te zien in het verhaal van
Jan Schuurman op pagina 90) werd, na gelang
de avond vorderde, met het kwartier knapper
en kon dus na een paar uur wedijveren met
haar dochter.
Niet alle feesten werden op de legerplaats
gehouden. De onderofficieren bijvoorbeeld,
hielden hun Koninginnedag lange tijd in Brüttendorf. De koks van de
oo-mess hadden dan weer hun beste beentje voorgezet door het
buffet te voorzien van de mooiste sculpturen gehakt uit een ijsklomp.
De officieren van het bataljon hielden hun jaarlijks terugkerend
Trakehnerbal ook weleens buitengaats. Op dat bal werden ook Duitse
collega’s uitgenodigd.
Het bataljon was zeker ook goed in “het regelen en ritselen”. Als de
naam Leo van Offeren wordt genoemd dan gaan bij vele
beroepsmilitairen die toen dienden een licht op. Leo diende in de jaren ’70 als KVV-sergeant
menagemeester. In de gastronomische geneugten van het bataljon regelde hij van alles en had
daarin een tamelijk vrije hand. Feest geslaagd? Leo gevraagd!
Deel staf, o.a. 2e v li Leo van Offeren, ritm
Henk Nix, zittend maj Vredevoogd en
staand de elnt Dick Visser
Naast het vertier en vermaak kreeg ook
het geestelijk welzijn alle aandacht. In
de diverse militaire tehuizen of op hun
bureaukamers was altijd wel een
militaire dominee, pastoor, raadsman
en later ook een rabbijn en imam te
vinden.
Ook het bataljon hield een oogje in het zeil. Iedere week kwam de Sociale Coördinatie Commissie
bijeen waar o.l.v. de S1 (personeelszaken) een oecumenisch opererend geestelijke verzorger, de
desbetreffende Eskadronscommandant en de bataljonsarts bij aanwezig waren. Aldaar werden voor
opgetreden personeelsproblemen oplossingen gezocht en gevonden.
Het personeel werd ook in de gaten gehouden. De S2 (inlichtingen en veiligheid) had een dossier met
gesignaleerde militairen, dat zijn militairen die minder betrouwbaar zouden kunnen zijn.
Ook bij de wacht hing soms een lijst met gesignaleerde personen die de legerplaats niet mochten
betreden. Heden ten dage is dat anders geregeld. De Militaire Inlichtingen en Veiligheids Dienst
(MIVD) had een dependance net buiten de poort.
De legerplaats Seedorf beschikte ook over een Bureau Voorlichting. Die was gehuisvest net buiten de
poort in een van de “Feldwebelwohnungen”. Het bureau gaf periodiek het blad “Griffioen” uit,
waarin het wel en wee van de legerplaats en daarbuiten werd omschreven en waarin gebeurtenissen
werden verhaald.
117
׉	 7cassandra://B6suDlPJCspm0jWJK6-0EmJpgdTqba-dDkm2Hd3Dbvw!`̵ aQӥpXJӔ׉EOns bataljon kwam vele malen in het nieuws en het was dan ook een graag gelezen blad dat op de
legerplaats en bij de gezinnen in Zeven werd bezorgd. Ook de bij de brigade behorende tankbataljons
in Hohne en in Langemanshoff werden voorzien in deze lectuur.
De oplage was in 1968 1.500 exemplaren en
groeide in de loop van de jaren naar 3.600
exemplaren.
De eerste Griffioen werd uitgegeven in
stencilvorm. Eind jaren tachtig zag de
Griffioen er opeens heel anders uit. Het
formaat was groter, de foto op de voorkant
had plaatsgemaakt voor tekst. Kortom, de
Griffioen was meer een echte krant
geworden.
In 1992 werd de Lichte Brigade opgericht
waardoor het brigade-embleem opnieuw
werd vormgegeven. Hiermee kreeg ook het
blad een complete restyling.
Wat het dienstplichtige leger, dat alleen uit
mannen bestond, ook met zich meebracht,
was een andere benadering van vrouwen in
de Griffioen. Het was de normaalste zaak
van de wereld dat op de voorkant een foto
van een aantrekkelijke vrouw werd
afgebeeld. Er stonden advertenties in het blad van nachtclubs en stripteasebars. Iets wat later “not
done” was.
De Griffioen was zeer afhankelijk van adverteerders en vaak hing het voortbestaan aan een zijden
draadje. Dankzij het doorzettingsvermogen van de toenmalige redacteuren bleef het blad bestaan.
Ook door het benaderen van potentiële adverteerders. Met het opheffen van de kazerne viel ook in
2003 voor De Griffioen het doek. Eén bijzonderheid valt nog wel te vermelden; één van de reünie
commissieleden, de majoor b.d. Melchior (Mel) van Ommen Kloeke, heeft zich ook jaren ingezet voor
het voortbestaan van De Griffioen.
Een Hof of Gut bij Zeven. Zo’n boerderijencomplex was voor de eskadrons owi een mooie locatie om tijdens
een oefening het eskadron gedurende een weekend in onder te brengen. De bevolking stond tijdens de
“Koude Oorlog” zeer welwillend tegenover de aanwezigheid van Nederlandse militairen
118
׉	 7cassandra://PfQwFrhjxFmIYKhPyn157IRltkLIWOPMAdrBW9X7LIo`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://rzo0hkilWNfeTRpkLaXyMQyPKSVuMp2Yydv-VNW2jKo Q`׉	 7cassandra://iklOMsdvop3WUDdNqq0zSy_67J1jKKtrsnokR_sAlZQmS`S׉	 7cassandra://HI2FeRHhbl46aQ0x-0Z3RM9qoJzvNLrb6GbWWxcwlCg`̵ ׉	 7cassandra://WfhSA-STA2Z0SfAABQRD2qkvnDQgTGT8F7kFCyffq38 `W͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://Fjmd2rFB8LiZ1mAJZgRXXJjlkdyq6igXqZVu3yfaLIU K`׉	 7cassandra://Hhzx011aC88cvu2emYyfe5VzQodvB5NODtQX6ecfU24s`S׉	 7cassandra://nkuQBbEfjO7azeYxUMlF8mPO7dexvn_TAHb5H2SaQks!_`̵ ׉	 7cassandra://VkkXTb6PfNCjFbnkAuVo-t3Ilcsf0T7M9RKF-24u69Y ͠aQpXJӖ׉EAlcoholgebruikAlcoholgebruik
Nog een veiligheidsaspect uit de 60’er en 70’er jaren. Alhoewel het verboden was om tijdens de
dienst alcohol te nuttigen werd daar niet altijd de hand aan gehouden. Ook niet tijdens de vele
oefeningen. Later, in de 70’er jaren werd hier krachtig tegenop getreden en werden tijdens
oefeningen niet alleen door het eigen kader controles op de aanwezigheid van alcohol uitgevoerd
maar werd daartoe ook de marechaussee ingezet. Deze maatregelen kwamen de verkeersveiligheid
in grote mate ten goede.
Voor het gebruik van alcohol op de kazerne stonden in het VS 2-1500
(Reglement inwendige dienst) o.a. de volgende artikelen: ‘De
kazernecommandant zorgt dat in de kazerne, met uitzondering van de
messes en kantines, geen alcoholhoudende dranken aanwezig zijn’ en
‘Hij draagt zorg dat tijdens de werkdag, de lunchpauze inbegrepen,
geen alcoholhoudende drank wordt verstrekt’.
1985-1986 B-Esk; ZelfHulp en KameradenHulp. Gelukkig stond er
altijd wel een emmertje of helm paraat
Alcohol was relatief goedkoop en het verblijf op de legerplaats Seedorf was van langere duur.
Daardoor werd er regelmatig behoorlijk ingenomen. Het gebeurde dan ook met regelmaat dat men
onder invloed van alcohol achter het stuur plaatsnam. Menig aangeschoten of zelfs dronken
bestuurder schatte bijvoorbeeld ‘de bocht van Brauel’ daardoor verkeerd in. Op 1 november 1974
ging de campagne 'Glaasje op, laat je rijden' van start. Op die dag ging ook de anti-alcoholwet in en
vanaf die dag werd er in Nederland op gecontroleerd.
Een anekdote uit die tijd na het invoeren van het alcoholverbod:
Tijdens een bataljonsoefening in 1983 werd er door de stafofficieren en
onderofficieren 8 uur op en 8 uur af continudiensten gedraaid. Toen een wisseling
van dienst had plaatsgevonden, vond een kaderlid dat hij wel een beloning had
verdiend voordat hij zich ter ruste begaf. Nog gezeten in de bureauwagen trok hij
een blikje cola open, nam daaruit een slok en vulde de cola heimelijk aan met een
fikse scheut rum. Om de lucht van de rum te maskeren werd daarbij een sigaar op
gestoken. Toen hij wilde gaan genieten van zijn beloning kwam de
bataljonscommandant binnen en zag de cola. Hij vroeg of hij daar even een slokje
van kon nemen en zonder een reactie af te wachten nam hij een ferme slok. Hij
vroeg van wie de cola was en toen de bezitter zich meldde, keek hij deze
indringend aan en zei alleen maar dat het een bijzondere cola was…
Weer even een nabrander over alcohol, in letterlijke en figuurlijke zin.
Tijdens een langdurige oefening werden tijdens de weekenden
(noodgedwongen) rustpauzes ingelast om de rust van de Duitse
bevolking niet te veel te verstoren. Dat kwam ook wel goed uit want na
het noodzakelijke onderhoud waren de eskadrons vrij van dienst, maar
moesten wel op locatie blijven. De plaatselijke kroeg deed dan zeer goede zaken en het kader
verplaatste zich dan regelmatig met de Laro naar een verder gelegen ‘Kneipe’, zoals een Duitse kroeg
wordt genoemd.
119
׉	 7cassandra://HI2FeRHhbl46aQ0x-0Z3RM9qoJzvNLrb6GbWWxcwlCg`̵ aQӥpXJӔ׉EMen trof daar natuurlijk ook de plaatselijke (mannelijke) bevolking die altijd zeer geïnteresseerd was
in den Holländer. Het viel wel op dat in de gesprekken de Duitse bargenoot soms zei in de oorlog
dienst te hebben gedaan, maar dan wel altijd als Sanitäter (Hospik).
Na een aantal biertjes gaf ‘Herr Wirt’ aan dat hij een rondje van het huis gaf en hij vertelde dat het
een bijzonder drankje was. Men stond altijd open voor nieuwe belevenissen. ‘Herr Wirt’ schonk de
glaasjes vol en deed voor hoe je dat moest drinken. Hij stak met een aansteker de inhoud aan en een
blauwe gloed was zichtbaar. Daarna blies
hij krachtig de vlam uit en sloeg de inhoud
naar binnen. Daarna waren de kaderleden
aan de beurt. Het resultaat was dat velen
hun snorren, tongen en lippen
verbrandden. Het bleek om Ratzeputz te
gaan. Het spul is met 58% alcohol
inderdaad brandbaar.
Nadien werd toch met dubbele tongen en
verbrande lippen het lied ‘Prost, prost,
Kamerad! Prost, prost, Kamerad! Wir woll'n
noch einen heben. Prost-prost, prost,
prost…’ gezongen.
1983 SSV-Esk 103 Verkbat; geneeskundig peloton ‘Het barre leven'…
Een anekdote over een opmerkelijke opperwachtmeester. Owi B, een vrolijke vent die vaak liep te
mopperen en regelmatig commentaar had op commandanten. Tijdens een oefening was er weer tijd
voor een weekend-break. De oefening werd op de zaterdagavond na het onderhoud stilgelegd en het
personeel mocht zich verpozen in de plaatselijke kroeg. De opper zat met wat collega kaderleden aan
een tafeltje in een stampvolle Gaststätte en betrokkene zat weer eens zijn gal te spuien over alles en
nog wat en wond zich ook zichtbaar op over het gedrag van een luitenant. Die betreffende luitenant
zat aan de bar met zijn rug naar zijn tafel. De collega’s wisten wel hoe zij de betreffende opper
konden ‘opnaaien’ en dat bereikte het hoogtepunt toen zij hem erop wezen dat de luitenant zich op
zeer korte afstand van hem bevond. Ook hij zag dat en hij wond zich zo op dat hij een fles curry
ketchup pakte en deze uitkneep over de rug van de luitenant. De luitenant merkte daar niets van
want hij was in een diepgaand gesprek gewikkeld.
Na enige tijd kwamen er een tweetal zeer net
geklede Duitse echtparen binnen die aan de waard
vroegen waar zich de gelegenheid bevond waar zij
verwacht werden. De waard verwees hen naar een
ander vertrek in de Gaststätte waarna zij zich tussen
het tafeltje van de opper en de bar moesten
manoeuvreren.
De behoorlijk corpulente Duitse heer drong zich
tussen de menigte door en schuurde daarbij met zijn buik tegen de
besmeurde onderrug/achterwerk van de luitenant. De gevolgen lieten
zich raden, maar de Duitser had toen nog niets door. De opper vond
het daarna ook nog nodig om de luitenant de schuld te geven. De
vertoning deed een beetje denken aan Mister Bean in Steak Tartare.
120
׉	 7cassandra://nkuQBbEfjO7azeYxUMlF8mPO7dexvn_TAHb5H2SaQks!_`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://v6-ZpJp0N-JRb3y-cSvgYp5oLIG5UikNcw5L8tf5WbM z`׉	 7cassandra://QeUVdPfwOmYKo8ps7W2LdSUfOdgPpgUOovemq6BICjgx`S׉	 7cassandra://tNG819K07pkmk23spDXy-oqnLBDrggA4JYnjq_05Ij0!`̵ ׉	 7cassandra://mrbGisC__NRo9V2eMGCAGLWN-G4JuB1W2-lfh6PRUpI x͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://TLMOCdgdevrOCD79HLzzTFp_xIDWeDH4pPI8yziXxOs Q`׉	 7cassandra://3iTxpWShXxOEd2Ce9mCsKU8fD78wlhv4a5n2ehlFM44z1`S׉	 7cassandra://OloW-s50u_OemcFFjTDJ80XFvpXtk-i2-_jAMt4nsvM Y`̵ ׉	 7cassandra://0v3uYep2_B_8I7WI8S7lJVwh-89rpueJ7Sap7cOqZsg ͠aQpXJӖ׉EWonen en werken in Seedorf
nWonen en werken in Seedorf, gezien door de ogen van een kornet
Martin Evers (PC Tweede peloton, Bravo Eskadron 1986):
Mijn 8 maanden bij 103 Verkbat.
Nadat ik, als beste van mijn klas, was geslaagd voor het SROC, werd ik – tegen mijn wil, ik wilde niet
in het buitenland geplaatst worden – in maart 1986 geplaatst in Seedorf. Ik werd PC 2-B-103 Verkbat.
Het is nog waard te vermelden dat ik op het SROC was voorbestemd als pc-wielverkenning bij de
infanterie, zodat ik nog 2 maanden een blanco baret en ‘Nulli Cedo’ heb gedragen. Na die 2 maanden
werd ik naar de cavalerie ‘omgekat’. Dat kon en mocht allemaal. Kom daar nu eens om binnen het
‘flexibel personeelssysteem’….
Mijn eerste belevenis: met twee plunjebalen naar Nunspeet om daarvandaan via Zwolle met de
“verlof bus” naar Seedorf te reizen. Een eindeloze dag in maart, onderbroken door de mogelijkheid
wat te eten onderweg. Maar niemand had verteld dat het wel handig zou zijn om, voor onderweg,
DMarken mee te nemen. Het toeval wilde dat de chauffeurs dat wel wisten en die hadden zo, behalve
de gratis maaltijd van de uitbater in de keuken, hun eigen wisselkoersen. Rekenen was de meeste
huzaren niet gegeven. De aankomst was na 20.00 uur lokale tijd, dus in volledig duister.
Dat brengt me direct op de eerste thuisreis, ook met de verlof bus, want dat was de eerste keer
verplicht. Als oudste kornet aan boord was ik natuurlijk ‘bus commandant’. Er gingen plunjebalen
onderin die vierkant waren van de belastingvrije stereotorens die erin zaten. Rugzakken waren gevuld
met drank, sigaretten of autoradio’s. Zo kwamen we bij Zwartemeer bij de grensovergang en
douanecontrole, want die had je toen nog. Douane en KMar aan boord: “Kornet, we vragen dadelijk
of iemand iets heeft aan te geven. Als niemand reageert, dan pikken we er tien uit om te controleren.
Vinden we iets, dan wordt iedereen gecontroleerd”. Aldus geschiedde. Hoe het mogelijk is dat men
toen niets aantrof, is mij tot op de dag van vandaag een raadsel.
1986-1988 Deel van het B-Esk; o.a. owi Pedro Haans, EC ritm Harm Beute en Plv EC elnt Michiel Dulfer
De volgende ochtend was de kennismaking met de eskadronsstaf. De EC was de ritmeester Beute en
de plaatsvervanger eerste luitenant Dulfer. Al snel mochten we hen, als er geen derden bij waren,
Harm en Chiel noemen. Beiden waren kleurrijk, ieder op hun eigen manier. Met beide heb ik nog
onregelmatig contact dus het klopte dat er banden voor het leven werden gesmeed. Om het rijtje
kleurrijke figuren nog uit te breiden: PC-1 was Frits de Zwart. Tijdens een verplaatsing gedurende de
oefening ‘Entre-Nous’ zie ik hem nog door een dorpje rijden.
121
׉	 7cassandra://tNG819K07pkmk23spDXy-oqnLBDrggA4JYnjq_05Ij0!`̵ aQӥpXJӔ׉EStaand in zijn M113 C&V een snorgebaar met de linkerhand en een groet met de rechterhand
brengend, dat mocht weliswaar niet, maar het kon wel, en Frits zat er niet echt mee! Voor ons jonge
kornetten was het een voordeel dat Harm een binnen slaper – en –drinker – was. Ik herinner me dat
we bij terugkomst op de kazerne na een oefening van twee weken direct de officiersmess bezochten.
Om er, na 2 weken nauwelijks slaap en 3 biertjes en wat sterkers verder, rollend en reeds half slapend
weer uit te rollen. Gelukkig lag de legering aan de andere zijde van de straat. Ik heb nooit begrepen
trouwens waarom dat buiten de hekken van de kazerne was. Veiligheid technisch nu ondenkbaar en
dat had het toen ook moeten zijn.
In het officierscasino werden we keurig geholpen door de dames van de StoV, de Standort
Verwaltung. Als je een schaal omhooghield en vroeg: “Genädiges, ich möchte gerne Käse”, dan was
het antwoord steevast: “Ja, das glaube ich, dass möchten Sie allen gerne, nicht? “
Tijdens het gebed voor de maaltijd, de ritmeester was tafelpresident,
zwaaide de deur open en kwam de nieuwe dienstplichtig tandarts
binnen. Waarop de tafelpresident zeer hoorbaar verzuchtte: “Kun je
(profaan scheldwoord door scribent weggelaten) niet zien dat we
zitten te bidden?” Deze tandarts had handen als kolenschoppen, dus
je zocht wel uit welke tandarts je wilde. Overigens viel in de stoel je
mond, ik was 23, vanzelf wel open. Tegen het plafond hing de
centerfold van de meest recente Playboy. Ook ondenkbaar
tegenwoordig.
In mijn peloton had ik de huzaar Van E. Hij was voorbestemd om plv.
Groepscommandant van de Golfjes (niet het merk auto maar de
tirailleurs) te worden. Van E. was een onversneden Hagenees met, uit
protest tegen de opkomstplicht, zijn haren tot ver op zijn rug. Pogingen hem te kortwieken waren
gestrand dus hij bleef er onkrijgshaftig en 103-onwaardig bij lopen. Tot er onderhoud voertuigen
moest plaatsvinden en er dus gewerkt moest worden met draaiende delen……..zijn keuze: haarnetje
of kortwieken. Zijn voorbestemde positie heeft hij nooit behaald. Van huzaar 1 werd hij weer
gedegradeerd nadat hij feitelijke insubordinatie had gepleegd. Tijdens een exfiltratieoefening in de
Harz weigerde hij nog één stap te
zetten: “Geen punt Van E., wij
gaan door en geef je strepen maar
hier!” Die strepen heb ik ter
plaatse aan een geschikte huzaar
overhandigd. Dat mocht niet, dat
kon niet, maar het gebeurde wel.
1986 B-Esk; exercitie o.l.v. owi Pedro
Haans, voor de wmr Rotmans en de
latere lnt Lammerse
Een andere bijzondere huzaar, ook
een tirailleur, was de huzaar W. uit
Amsterdam. We verdachten hem er al eerder van het niet zo nauw te nemen met het ‘Mein und Dein’.
Tijdens de controle van zijn kast, de MIO was daar een mooie gelegenheid voor, bleek al snel dat hij
toch echt meer PSU had dan rechtmatig. Maar dat was hem allemaal in bruikleen gegeven, was zijn
zwakke verweer. Op 15 december werd hij echter op heterdaad betrapt in de NAAFI-shop met een CDspeler
(die waren toen gloednieuw en erg duur) onder zijn jas. Op 18 december zou onze lichting
afzwaaien, nog net voor de feestdagen naar huis dus. Behalve voor W., want dit vergrijp diende
strafrechtelijk te worden afgedaan. Nu was de ritmeester ook een tijdje kapitein bij de KMar geweest,
dus met een kort belletje kreeg hij het voor elkaar de zaak tuchtrechtelijk af te doen. W. zat dus met
Kerst en Oud & Nieuw ‘achter de wacht’ om zijn 14 dagen verzwaard uit te zitten.
122
׉	 7cassandra://OloW-s50u_OemcFFjTDJ80XFvpXtk-i2-_jAMt4nsvM Y`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://XUKFRoNwy-4roGDEyRgt1Ta7s1T5SY0z5D_m7oSYYm4 <`׉	 7cassandra://F1b0UZOkLVEqGSZGHrVFU57_nNWfItbehs8aQznJ-Jswj`S׉	 7cassandra://h8iGQNW25jkmlEwpHCfF6ZoPOv1T_WHQx4UJhefUmc0!5`̵ ׉	 7cassandra://DGuc3O4ReQZbmTheMnj0kCEtWMTHXYcZyBmhyDwWYK0 d͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://lveTWOi-dyRcs3mKsCYz-tzHlGW_19_ikXeHSp3pSv8 ({`׉	 7cassandra://hMgsGpftFOUGCvSxM4qcy9sym-CPGjRRrdx7sHNHZI4f`S׉	 7cassandra://lQealmxvsTO7CuYnW-fR1W2nBnlekJGkk4Zgz6fjHuM;`̵ ׉	 7cassandra://S8zU0t3k7TbUD-CDQ1EL12MCRpqIWjadPcOdyq4SIhU >͠aQpXJӖ׉EWonen en werken in SeedorfLater hebben we gehoord dat zijn moeder op oudejaarsdag nog heeft geprobeerd de
wachtcommandant om te kopen en haar zoon mee te krijgen. “Helapidaka” (Helaas Pindakaas)!
Dan was er nog de munitiewerker, de huzaar C., op de Hotel-bak. Een stille jongen, niet al te slim, ik
druk mij dan nog voorzichtig uit. Tijdens oefeningen lag hij veelal te slapen. Behalve als er eten werd
opgevoerd. Het is hem eens gelukt om alle eieren te verorberen voordat de bemanning daar erg in
had. Tijdens een MIO had de ritmeester hem laten uittreden om zijn zolen te laten controleren op
slijtage en aanwezigheid van grind. C. moest zijn rechterschoen optillen, dat bleek een maat 43 small
te zijn. Geen slijtage, geen grind in
het profiel. “Andere been C.!”
Waarop hij, met één been reeds
omhoog gebogen, probeerde ook het
andere been in te trekken……
hilariteit alom. Maar dat bleek nog
niet alles: dit was schoenmaat 42
breed!!! Waarop het hele eskadron
laarzen en reservelaarzen moest
controleren op verwisseling
MIO-inspectie op de Middenbaan
legerplaats Seedorf
Het ging steeds meer bergafwaarts
met C. Op een gegeven moment
kwam hij bij mij klagen omdat hij zijn legeringskamer niet meer op mocht. Ik ging erop af, want zo
kon dat natuurlijk niet! Bleek dat zijn kamergenoten een fles shampoo en een legergroene handdoek
voor de deur hadden gelegd. Verdraaid, C. verspreidde inderdaad een nogal onwelriekende
puberjongenslucht. Bleek dat hij zich al een week niet had gedoucht. Een week of twee later bleek hij
last van haaruitval te hebben. Op een toch al kort koppie kroeshaar valt dat direct op, hele lokken
haar bleken verdwenen. C. werd doorverwezen naar de
militair psycholoog en afgekeurd op S5. Daarmee leek de
kous af, maar dat was het niet. Twee maanden later belde
zijn vader. Internationaal vanuit Nederland, dat was
destijds niet niks. “Mijn zoon is door jullie bestraald,
daarom verliest hij zijn haar!”
Tijdens mijn lichting was er het lustrum van de Patenschaft
met 3e PanzerAuklärung uit Lüneburg. De oudste
Patenschaft binnen de NAVO met een Duitse eenheid. Ik
mocht met mijn peloton de Gefechtsvorführung verzorgen.
Zoals beschreven in het jubileumboek ‘Contact, wacht uit!’,
eindigde deze met het door mij over de radio in HochDeutsch
gerapporteerde: ‘Feind im Kiefernwald geworfen!’
Op de Theodor Körner Kaserne kwamen we wel vaker, zoals
na afloop van mijn eindoefening Resolute Rider. Nadat de
BC mijn peloton was vergeten terug te nemen bij de
achterwaartse doorschrijding over het Elbe-Seitenkanal,
bleek de trein die door de S4 was besteld precies 1 eskadron
te kort te zijn. Als oudste eskadron moesten wij blijven
wachten op busvervoer, om maandag over de weg met het
eskadron terug te verplaatsen. Een van mijn huzaren was het wachten beu en ging de stad in naar de
disco. Hij werd daar door de Feldjäger opgepikt, met zijn persoonlijk wapen nog op de man. De
maandag daarop werd door ons eskadron van het ochtendappel afgemarcheerd onder het geluid van
een stoomtrein. De BC in verwarring achterlatend.
123
׉	 7cassandra://h8iGQNW25jkmlEwpHCfF6ZoPOv1T_WHQx4UJhefUmc0!5`̵ aQӥpXJӔ׉E	In 1986 was het nog volop Koude Oorlog, de plannen voor snelle alarmering lagen klaar en waren
vuistdik. Niet omdat oorlog te scripten valt, maar wel omdat we serieus genomen wilden worden.
Tijdens een Operational Readiness Test, waarvan je als kornet tevoren wist wanneer die plaats zou
vinden, kwam ik al snel aan bij het gebouw. Ook mijn 2e beroeps, de wachtmeester der 1e klasse Van
de L. was reeds aanwezig. Verder wat huzaren met een kater in de kop en slaap in de ogen.
“Kornet, naar de plaat en de Golf-bak halen, die duurt het langst om te beladen!” “Maar
wachtmeester, ik heb helemaal geen rijbewijs voor de M113.” “Dat dondert niet kornet, in een oorlog
vraagt daar ook niemand naar en als je chauffeur of schutter uit de voeding is geschoten, dan moet je
ook zelf rijden!” Dat mocht niet, maar dat gebeurde wel. Gelukkig oefenden we het rijden ook op de
battlerun banen op Truppenübungsplatz Bergen, dus de M113 kende geen geheimen voor deze
kornet.
Diezelfde wachtmeester der eerste
klasse nam tijdens een
pelotonsoefening de proef op de
som of een beekje, ik denk dat het
de Dusbach was, pantser
remmend of pantser stoppend
was. De beek bleek pantser
remmend en dat kwam de
wachtmeester trots met zijn Alfabak
bij mij melden. Keurig in de
houding voor mij, tilde hij zijn
baret op en daar stond een groene
pad op zijn kortgeschoren koppie!
Die bleek uit de beek te komen en
was in een rookgranaatbus
vervoerd. Wereldvent deze wachtmeester, helaas hebben we alle contact verloren, ik zou hem toch
graag nog eens spreken.
Het was niet alleen Koude Oorlog, in de hoofden van veel lokale bewoners speelde de Tweede
Wereldoorlog ook nog steeds een rol. Zo maakte ik het in ons oefen- en oorlogsgebied mee dat een
knaapje van een jaar of 8 mij vroeg: “Wenn kommen die Leoparden?” Toen ik hem vroeg hoe hij wist
dat er Leopards zouden komen, legde hij uit dat hij aan het eenheidsherkenningsteken kon zien dat
die in de buurt moesten zijn! In hetzelfde dorp werd ik aangesproken door een oude man met een
slecht been en een zwaar beschadigd oog. “Im Krieg war ich Sanitäter.” Na een paar minuten
keuvelen over Kühchen und Kalbchen moest ik door. Toen riep hij mij na: “Stalingrad war eine schöne
Schiesserei!” Op dat moment vroeg ik mij wel af waarom ik zijn dorp zou willen verdedigen.
124
׉	 7cassandra://lQealmxvsTO7CuYnW-fR1W2nBnlekJGkk4Zgz6fjHuM;`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://P8kpujccDt77ssHoW84H5C0bejhxP5eIgrEGU8GfgM0 8v`׉	 7cassandra://CUL4YwwaIow7sloCz9BPcgcsKS2KsSOEz92Z85rO7gomO`S׉	 7cassandra://AfMhVZJ8ntpN5SkyGzHDS_3mpZGVNbSdugW02c-orlEu`̵ ׉	 7cassandra://WWBjERL62Y92G3ylzAdnGX7CoK_ytaNUnm2vIOia0jA ͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://i0qApRFdAv7CRZTx7rjtcnkYi020lxSHTcDMTkNjvmc `׉	 7cassandra://qQhLW2Q6-klURsH39-7UrD_jj8-2mTP3Q-a4DBXE6Kga`S׉	 7cassandra://Rw0xaDzad4L_yitDRK5AB3lxO5qYUQfsUsXymeYma3I`̵ ׉	 7cassandra://aA_nZJ57bsU2b8qiMAqqaLFSCiVcc-QVR-2WMpPC6dI '͠aQpXJӖ׉EMIO- en CI-inspecties
Al in april, ik was nauwelijks begonnen, vroeg ik via een rekest aan om per 1 oktober
ontheven te worden vanwege mijn maatschappelijke loopbaan. Dat was toen een
mogelijkheid en ik zat in het aanstellingstraject voor de opleiding tot brandweerofficier. Dus
naar de S1, waar de ritmeester mij verraste door de suggestie te doen om na te dienen en
het daaropvolgend jaar aan de KMA te beginnen. “We hebben genoeg van je gezien voor
een positieve aanbeveling kornet”. Maar mijn eerste liefde bleef trekken, dus heb ik het
rekest doorgezet.
1986 B-Esk lipl 85-6 Appel B-eskadron
Om wat vrije dagen te verzamelen, deed ik wat extra diensten zoals Officier van Brigadealarm en
vooral Officier Kazernepiket (OKP). In plaats van mijn UZI, kreeg ik dan van de ‘rit’ zijn Browning FN
met KMar holster. Dat scheelde een hoop gesjouw.
Vooral op zaterdag- en zondagavond was er altijd wel reuring. Auto’s met draaiende motor en
beslagen ramen voor de poort controleren, “Hau mal ab du Scheissdreck!” En tijdens een dienst moest
ik eens het brandpiket inzetten, want er was weer eens een vuilcontainer in de fik gestoken. Met mijn
brandweerervaring wist ik dat die met de middelen van het brandpiket niet te blussen was, maar ik
heb toch maar een poging gewaagd. Terug op mijn kamer heb ik toen de consignes geraadpleegd. Ik
moest de Officier van Kazernedienst, een grootmajoor, direct bellen. Het was 3 uur ’s nachts, dat leek
me voor dit onschuldige brandje iets te gortig, dus ik belde pas de volgende ochtend ietsje na 7 uur.
De majoor was blij dat ik hem zijn nachtrust had gegund, het brandpiket was inmiddels weer ter
plaatse voor een nieuwe bluspoging.
Als net opgevoede kornet noteerde ik deze feitelijkheid in mijn rapport. Naderhand, toen ik na
buitengewoon verlof bij de eenheid terugkeerde voor mijn bevordering tot tweede luitenant en mijn
beëdiging, moest ik eerst bij de S1 komen. Het bleek dat de kazerneadjudant een buitengewoon
kazernerapport tegen mij had ingesteld. Ik had mij niet aan de consignes gehouden en dat vroeg om
een bestraffing. “Wat gaat er nu gebeuren ritmeester?” vroeg ik de S1 met enig ongeloof. “Ik heb de
adjudant laten weten dat betrokkene inmiddels een studie aan de brandweeracademie begonnen is.
Vanaf dat moment gunde de kazerneadjudant mij geen blik meer waardig.”
MIO en CI-Inspecties
De kornet Evers keek in zijn verhaal nog even terug op de gevreesde MIO-inspectie waar door een
speciale ploeg het materieel van het eskadron nauwkeurig op aanwezigheid en onderhoud werd
geïnspecteerd. Gelukkig werd zo’n inspectie tijdig aangekondigd zodat men nog tijd genoeg had om
de uitrustingen, de voertuigen, de wapens en instrumenten en de daarbij behorende documentatie
aan een nader onderzoek te onderwerpen.
125
׉	 7cassandra://AfMhVZJ8ntpN5SkyGzHDS_3mpZGVNbSdugW02c-orlEu`̵ aQӥpXJӔ׉EVoor het controleren van de aanwezigheid werd gebruik gemaakt van de OTAS, een boekwerk,
waarin precies werd omschreven over welke uitrustingsstukken de eenheid moest beschikken. Niet
zelden werd er naarstig gezocht in de OUS-kelders
naar een gevraagd uitrustingsstuk dat nog nooit was
gebruikt.
Foto: De ritmeester Renie Meeder houdt een MIOvoorinspectie
Rond
de MIO heerste een oplopende bedrijvigheid
waarbij de plaatsvervangend EC, het eskadronskader
en de opper behoorlijk aan de bak moesten. Een van
de knelpunten die de EC de meeste zorgen baarde
was de keukenwagen. Aangezien de MIO altijd maar
één eskadron betrof, werd, nadat de kentekens waren verwisseld, de best onderhouden
keukenwagen van het bataljon ter inspectie aangeboden. Na de inspectie kon men weer opgelucht
ademhalen. Overigens gebeurde datzelfde ook niet zelden met de waterwagens.
Bij een goede MIO werd doorgaans een dag buitengewoon verlof verleend, dus eenieder deed zijn
uiterste best.
Hieronder de OTAS van de Geestelijke Verzorgers en ja, ook zij beschikten over een wapen en in de
80’er jaren over een DAF 66 die weleens in terrein bleef steken. Hulp van de EOG of BOG was dan
niet altijd nodig, want een schietgebedje wilde ook weleens helpen.
Dominee Kees bleef eens met zijn DAF in de blubber steken en zijn DAF werd door een AMX-tank
aangehaakt. Bij aankomst bleek dat de gehele bodemplaat ontbrak. De dominee, die in zijn DAF zat,
verklaarde wel dat hij op een gegeven moment als “Fred Flintstone” moest meelopen. En ook het
verhaal van de aalmoezenier of dominee die tijdens het schieten bij een willekeurige schietserie het
voorterrein kruiste komt de meeste beroepsmilitairen vast wel bekend voor.
Een ander hoogtepunt was de Commandanten Inspectie (CI-inspectie). Deze werd maar kort voor
aanvang aangekondigd door de naast hogere eenheid en dat was voor ons bataljon de 4e divisie. De
CI-inspectie was gericht op de inzetbaarheid van het bataljon en het resultaat hiervan kon wel van
invloed zijn op de verdere carrières van BC en EC.
De CI ging voor het grootste deel aan de huzaar voorbij, totdat iemand werd aangewezen om een
test te ondergaan hoever zijn kennis reikte voor het vervullen van zijn (oorlogs)taak.
126
׉	 7cassandra://Rw0xaDzad4L_yitDRK5AB3lxO5qYUQfsUsXymeYma3I`̵ aQӥpXJӔaQӥpXJӔ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://mdPO32iG5mHTTCcvMnenjuc1d-TgxBIr5-G3Hq5DW70 `׉	 7cassandra://SEwvp7N0MtHvwF58iAN9GmhzlBFe-dLOy6vakUUSqg4i`S׉	 7cassandra://VN2zhXBQKlLcIwWIAO1F-_DGFjGK43NLkwWeFPMnsU0`̵ ׉	 7cassandra://RiHBBtHDpffIrBd2nluWgZmFdjdyB3fBTi2owRCbDOM E`͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://S97qsC7VTJsAbDy6oT10faAy_Hvz1gY80CoyUhA5xK0 e`׉	 7cassandra://j2lIIAfd0dKY-nvNjukBj3rQzVTVicGeItFIXK4ZQBAfW`S׉	 7cassandra://I84LFzMvZSpQC23LX6ActSx7FswuPTA5X467jdYz_9I^`̵ ׉	 7cassandra://fKTk_Nv9RIe1jjLJlPpitEhLZZ5FoyVTvYJfv-SU4VE b͠aQpXJӖўנaQpXJӖ <9׉H 2https://nl.wikipedia.org/wiki/Bergen_(Nedersaksen)GׁׁrנaQpXJӖ āf9׉H <https://nl.wikipedia.org/wiki/NAVO-oefenterrein_Bergen-HohneGׁׁrנaQpXJӖÁ `9׉H 'https://nl.wikipedia.org/wiki/WehrmachtGׁׁrנaQpXJӖā 259׉H )https://nl.wikipedia.org/wiki/Belgi%C3%ABGׁׁrנaQpXJӖŁ zH9׉H 'https://nl.wikipedia.org/wiki/FrankrijkGׁׁrנaQpXJӖƁ `̳9׉H -https://nl.wikipedia.org/wiki/KrijgsgevangeneGׁׁrנaQpXJӖǁ ́C9׉H %https://nl.wikipedia.org/wiki/RuslandGׁׁrנaQpXJӖȁ <9׉H +https://nl.wikipedia.org/wiki/Russen_(volk)GׁׁrנaQpXJӖɁ GV9׉H (https://nl.wikipedia.org/wiki/DysenterieGׁׁrנaQpXJӖʁ J9׉H 'https://nl.wikipedia.org/wiki/VlektyfusGׁׁrנaQpXJӖˁ #9׉H +https://nl.wikipedia.org/wiki/SchutzstaffelGׁׁrנaQpXJӖ́ @#W9׉H &https://nl.wikipedia.org/wiki/GaskamerGׁׁrנaQpXJӖ́ w,9׉H 'https://nl.wikipedia.org/wiki/VlektyfusGׁׁrנaQpXJӖ΁ w49׉H $https://nl.wikipedia.org/wiki/LuizenGׁׁr׉E (Bergen Belsen, Sandborstel, Kamp Seedorf	\Bergen Belsen, Sandbostel en kamp Seedorf
Bezoek concentratiekamp
Alle lichtingen werden geconfronteerd met de redenen waarom we in Duitsland gelegerd waren. Dat
gebeurde o.a. door de bezoeken aan de Innere Deutsche Grenze (IDG), en het indrukwekkende
bezoek aan Gedenkstätte “Kamp Bergen-Belsen”. In het voormalig concentratiekamp werden de
verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog indrukwekkend zichtbaar. De aanblik van de
massagraven van ruim 70.000 slachtoffers, waaronder Anne en Margot Frank, deed beseffen dat
deze oorlog verschrikkelijk was en oorlogen te allen tijde voorkomen moesten worden.
Mede door de vele oefeningen
en natuurlijk ook de
schietseries die in de omgeving
van Bergen-Hohne
plaatsvonden hebben vele
lichtingen, maar ook militairen
op eigen initiatief, een bezoek
gebracht aan dit voormalige
concentratiekamp. De
afbeelding linksonder van het
B-Esk lichting 1974-4 is daarvan
een voorbeeld.
De geschiedenis van dit
concentratiekamp
Bij de stad Bergen werd in 1935
een kazerne met oefenterrein
voor de Panzertruppenschule
van de Duitse Wehrmacht
aangelegd. In die stad was ook
de voor munitieaanvoer
gebouwde Rampe (laad- en
losplaats bij het spoor) gelegen. Om de arbeiders die de kazerne
bouwden te huisvesten werd er aangrenzend aan het zuidoostelijke
stadsdeel Bergen-Belsen een kamp met dertig barakken gebouwd.
Na de inval van de Duitsers in België en Frankrijk in juni 1940 werd de
voormalige oefenplaats gebruikt als krijgsgevangenenkamp voor
zeshonderd Belgische en Franse soldaten. Na de inval in Rusland in
1941 zaten er al snel 21.000 Russische krijgsgevangenen opgesloten.
Begin 1942 waren daarvan al 18.000 Russen omgekomen door dysenterie en vlektyfus. In april 1943
werd Bergen-Belsen overgenomen door de SS. Er waren geen gaskamers in Bergen-Belsen. Niettemin
zijn daar meer dan 70.000 geïnterneerden om het leven gekomen waaronder 25.000 Russen, 15.000
Polen, tienduizenden verzetsstrijders uit de bezette gebieden, alsmede enige duizenden Joden.
De Britten bevrijdden Bergen-Belsen op 15 april 1945. Zij troffen massagraven aan en duizenden
onbegraven lichamen. Er waren ongeveer 60.000 overlevenden, waarvan er rond de 14.000 alsnog
bezweken in de daaropvolgende dagen en weken, door uitputting, ondervoeding en uitdroging.
De overlevenden werden op de dag van de bevrijding overgebracht naar de twee kilometer verderop
gelegen kazerne.
127
׉	 7cassandra://VN2zhXBQKlLcIwWIAO1F-_DGFjGK43NLkwWeFPMnsU0`̵ aQӥpXJӕ׉EHet kamp Bergen-Belsen werd na de bevrijding met de grond gelijkgemaakt en afgebrand, vanwege
het zeer hoge risico van besmetting met tyfus en luizen. De laatste barak werd op 24 mei 1945 in het
bijzijn van de voormalige gevangenen met een kleine plechtigheid verbrand.
Op korte afstand van de Kazerne Seedorf lag ook een concentratiekamp.
Dat was concentratiekamp
Stalag X B, bij het dorp
Sandbostel op 15 kilometer
noord van de kazerne Seedorf.
In september 1939 richtte de
Duitse Wehrmacht het
krijgsgevangenenkamp Stalag
X B Sandbostel op. Stalag is
een Duitse afkorting voor
Stammlager. Op het 35
hectare grote terrein met
meer dan 150 verblijfs- diensten
administratie- gebouwen
werden tot het einde van de
Tweede Wereldoorlog, meer
dan 300.000 krijgsgevangenen,
burger- en militairen uit meer
dan 55 landen geïnterneerd.
De meesten van hen werden ingezet in de meer dan 1.100 arbeidscommando’s van het kamp in
Noordwest-Duitsland, vooral in de landbouw, maar ook in fabrieken en wapenindustrie. Zo ook in de
in 1940 opgerichte munitiefabriek in Zeven-Aspe. Er werden daar maandelijks 20.000 tot 40.000
granaten geproduceerd en tevens vlammenwerpers. Vooral de Sovjet-krijgsgevangenen en OostEuropese
dwangarbeiders werden daar aan het werk gezet. Velen stierven door uitputting, honger
en ondervoeding. Veel van de in het totaal van 659 op 1 en 2 oktober 1944 uit Putten gedeporteerde
mannen, kwamen in dit kamp terecht. In april 1945 kwamen ongeveer 9.500 gevangenen van het
concentratiekamp Neuengamme en zijn buitenkampen naar Sandbostel. Meer dan 3.000 van hen
overleden tijdens het transport.
Op 24 april 1945 werd
Zeven door het Britse
leger ingenomen en de
munitiefabrieken in
Zeven-Aspe
ontmanteld. De
gebouwen werden
later in de jaren zestig
gebruikt als opslag
voor de 2e
pantserdivisie uit
Buxtehude en nog 4 andere Duitse bataljons alsmede een reserveveldhospitaal. Ook werd een
gebouw door de 41e Herstelcompagnie als onderhoudsruimte gebruikt. Na het vallen van De Muur in
1989 werden de gebouwen weer ontruimd.
128
׉	 7cassandra://I84LFzMvZSpQC23LX6ActSx7FswuPTA5X467jdYz_9I^`̵ aQӥpXJӕaQӥpXJӕ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://nirYc80wdJgWC1Zqu27w0vRtUX-fvU7YU9zlSurH7TE `׉	 7cassandra://4dRKuehHwms9us9ZB2gwTtO0ge87Q6yoixFsago7ktIj`S׉	 7cassandra://H6pLKN49kkNdi5md6Nqix7tsE9GpMZ4nPFLUIx7QPsQ{`̵ ׉	 7cassandra://Be10yXySqvEByA6M9maME9t07KVn612rUcQ9525Z-x4 ͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://BKK5RChdbUk8vOZiRzYby25nDI1mrfZpzkMVkc62OI8 N`׉	 7cassandra://cEN7q_txEPz6vPK2oymCt5EOS2Peb3Fc6vtUezrnMAgm`S׉	 7cassandra://VNIS-e1AccquvCmisd_qSbp5Kq1jiE2aU9zXwZpl2-8`̵ ׉	 7cassandra://ewPjMPELl7xrWt1vNWwzz9DOX9mEc6zP4Vw4zJTilUk ͠aQpXJӖ׉EBezoek aan InnerDeutsche GrenzeVelen die Sandbostel
nadien bezochten waren
verwonderd over de
vervallen staat van het
voormalige
concentratiekamp. Geen
enkel gedenkteken of zelfs
maar een tekstbordje was
te vinden dat naar de
gebeurtenissen tijdens de
Nazi-overheersing
verwees. Slechts een in de
beplanting wegzinkende
steen gaf aan dat op deze plaats het gevangenenkamp Stalag X B Sandbostel had gestaan. Op het
door mos en onkruid overwoekerde terrein bevonden zich nog een aantal zwaargehavende barakken
als stille getuigen van het leed dat er had plaatsgevonden.
Pas sinds 1992 werd er een
begin gemaakt om van
Sandbostel een echte
herdenkingsplaats te maken en
werden de nog bestaande
barakken onder
monumentenzorg geplaatst. De
Stiftung Lager Sandbostel kreeg
delen van het voormalige
kampterrein in bezit, waaronder
elf historische barakken en
gebouwen van het
krijgsgevangenenkamp en
enkele gebouwen uit de
naoorlogse periode. Vijf houten
verblijfsbarakken, een latrine en
een keukengebouw werden tot
monument gerestaureerd. In 2007 werd de ‘Gedenkstätte Lager Sandbostel’ opengesteld voor het
publiek.
Vanaf 1995 werd daar door Nederlanders vaak op 4 mei een “dodenherdenking” gehouden
Kamp Seedorf
Nog voordat de legerplaats Seedorf eind jaren ’50 van de vorige eeuw werd gerealiseerd, had dit
terrein al een militaire bestemming. De bouw begon in 1939 en was toen bekend als Kamp
Godenstedt. Begin mei 1945 nam de Britse militaire bestuur het kamp over en was de naam
inmiddels gewijzigd in Kamp Seedorf. Aanvankelijk werden hier ongeveer 1.500 Russische
krijgsgevangenen uit het voormalige gevangenenkamp Sandbostel ondergebracht. Ze zouden tot juli
1945 naar hun geboorteland zijn vrijgelaten en werden gevolgd door ongeveer 10.000 Polen, voor
wie dit kamp ook een doorgangsstation was. In maart 1946 kwamen er 2.100 mensen uit Litouwen,
1.700 uit Letland en 200 uit Estland in Lager Seedorf. De meesten daarvan weken uit naar andere
landen dan hun eigen land omdat ze daar niet meer welkom waren. Maar zelfs in het zicht van de
129
׉	 7cassandra://H6pLKN49kkNdi5md6Nqix7tsE9GpMZ4nPFLUIx7QPsQ{`̵ aQӥpXJӕ׉Ehaven bezweek een aantal van hen aan de gevolgen van het oorlogsgeweld en vonden hun laatste
rustplaats iets ten noorden van de kazerne Seedorf.
Bezoek aan de “InnerDeutsche Grenze (IDG)”
De IDG was de 1.378 km lange grens tussen
de DDR en de BRD. Er is in dit boek al meerdere
malen over deze grens gesproken. Het was tot
1989 de uiterste westgrens van het NATObondgenootschap.
Om de huzaren te laten zien
waarom zij in Seedorf gelegerd waren werd
iedere lichting geconfronteerd met de IDG. Wij
reisden dan in burger naar de Oost-Duitse grens
en zagen daar vanaf West-Duits grondgebied een
controlepost van de DDR Volkspolizei (Vopo). Zodra wij daar arriveerden kwamen de Vopo’s uit hun
wachttoren gerend, de sirenes begonnen te loeien en de
Vopo’s naderden met de wapens in aanslag. Zo’n bezoek
was wel aan een aantal voorwaarden verbonden. We
werden altijd begeleid door de Bundesgrenzschutz (BGS).
Het bezoek diende in burgerkleding plaats te vinden en
men werd op het hart gedrukt om de VoPo’s niet uit te
dagen. Het fysieke hek of muur was niet de echte grens.
Deze lag een tiental meters meer in westelijke richting.
Deze echte grens werd aangegeven met duidelijk
herkenbare grenspalen. Deze grens mocht absoluut niet worden overgestoken.
Het bezoek aan de grens maakte altijd diepe indruk. Bijvoorbeeld De Muur die dwars door een dorp
liep en buren en families scheidden. Maar ook
de wachttorens, het scheermesscherpe ijzeren
hek en de Selbstschussanlagen. Over een
grenslengte van 447 km werden tussen 1971
en 184 71.000 Selbstschussanlagen geplaatst.
Niet bedoeld om een inval te voorkomen,
maar om het vluchten van DDR-burgers naar
de BRD te voorkomen. Het bezoek aan deze
grens maakte iedereen duidelijk wat de reden
van onze aanwezigheid in Seedorf was.
130
׉	 7cassandra://VNIS-e1AccquvCmisd_qSbp5Kq1jiE2aU9zXwZpl2-8`̵ aQӥpXJӕaQӥpXJӕ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://DSPy9ExrxV4kmZ_GZx7GS52blbUIdePbG197aiDWNqs p`׉	 7cassandra://y8XDzfw8I76q4DtC_L7DmW0QlAMGJTDSimgPdfbasjkp`S׉	 7cassandra://e_91AfdrQA_8Zdiakvm1SLpfTDwUjhqs999-vYmc5MY `̵ ׉	 7cassandra://3UxNS1EshrUNhwWjPIRVegyI1jsuO0P1m0fUuiqLlAY oB͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://NpaKnjrstIMXXtv5y-knq9-QBUVjEfGh1b4B3fvikyE u<`׉	 7cassandra://_ompmyyOG_fFB_hdu_3bAgfxX4YsO6xlboEj6ApC6Vg``S׉	 7cassandra://-uIq6aCsw0GkVfT1yT3ovg5Ihja7lETMazcpu5uISrA`̵ ׉	 7cassandra://S39s9UQjMPDIjEH7PpwQD2oZcQo57tBap7OW7tYRNHw w$͠aQpXJӖ׉E !Ouderweekenden en Avondvierdaagse7Ouderweekenden en Avondvierdaagse
Ook bij 103 Verkenningsbataljon was het een goede gewoonte om de ouders en relaties van de
dienstplichtige huzaren en soldaten een keer kennis te laten maken met het leven van hun stoere
zonen, verloofden, verliefden of broers. In tegenstelling tot de in Nederland gelegerde troepen werd
daarvoor een heel weekend uitgetrokken. De relaties werden doorgaans verwacht op de
vrijdagmiddag rond 16.30 uur. Zij kwamen met eigen vervoer of met een gecharterde bus of bussen.
Voor de overnachting werden de relaties, bokken van de
schapen gescheiden, ondergebracht in de gebouwen van
de eenheden die op dat moment verlof hadden. Men
werd verwelkomd door de eskadronscommandant (EC)
die de huishoudelijke mededelingen verder overliet aan
de opper. De huzaren namen daarna de begeleiding over.
Na de maaltijd werden de diverse barretjes bezocht.
Gezien de geschonken goedkope drankjes waren ook de
relaties rond sluitingstijd bijna net zo moeilijk, zo niet
moeilijker, uit de bar te krijgen als onze huzaren op
normale dagen. De zaterdag begon met een uitgebreid
ontbijt. De dag werd gevuld met diverse demonstraties
zoals een “static show”, waar materieel stond opgesteld.
Dit mocht soms onder toezicht ook door de bezoekers
worden beklommen en aangeraakt. Vaak volgde een
spectaculaire demonstratie met tanks en andere
gevechtsvoertuigen op een oefenterrein tegenover de
legerplaats en een exercitieshow. Natuurlijk kon het
platrijden van een burgerauto door een rupsvoertuig,
meestal een Leopard (bergings)tank niet ontbreken.
Er werd groots uitgepakt bij de avondmaaltijd, mede gefinancierd uit de inkomsten van de
eskadronsbar. De maaltijd werd genoten in een grote feesttent of in de buitenlucht. Buiten was er
dan een enorme barbecue met een speenvarken aan het spit, begeleid door grote schalen salades.
Na zo’n copieuze maaltijd volgde wederom een hoogtepunt; de feestavond! Die kon plaatsvinden in
de filmzaal, kantine of in een locatie in de omgeving,
zoals in een “Schützenhalle”. Zo’n avond werd
opgeluisterd door een bandje, artiesten, militaire
modeshow of doldwaze optredens door de militairen. De
vaders en ook de partners, deden op zo’n feestavond
vaak niet onder voor de huzaren. Op zondagochtend was
er gelegenheid om een kerkdienst te volgen in een van de
militaire tehuizen en men kon beperkt belastingvrij
winkelen. Na de brunch gingen de relaties terug naar
huis. De huzaren konden daarna aan de gang met het
corvee. Iedereen kon weer terugkijken op een geslaagd ouderweekend.
Een oudere commandant verzuchtte eens tegen een collega: “Een van de tekenen van het ouder
worden blijkt wel uit feit dat ik vroeger bij ouderdagen altijd met belangstelling keek naar hoe de
vriendinnen van de huzaren er uitzagen. Tegenwoordig merk ik dat mijn belangstelling meer uitgaat
naar de moeders van de huzaren.”
131
׉	 7cassandra://e_91AfdrQA_8Zdiakvm1SLpfTDwUjhqs999-vYmc5MY `̵ aQӥpXJӕ׉EDe avondvierdaagse van Zeven
De militairen in Seedorf waren zeer verbonden met de Duitse buren, maar
andersom was dat net zo. U heeft dat al meerdere keren kunnen lezen.
Nederlandse gezinnen woonden en werkten tussen de autochtone bevolking.
Zoals goede buren betaamd neem je dan ook gewoontes van elkaar over. Het
“Kaffee und Kuchen” was voor ons Nederlanders een uitgelezen situatie om te
pas en te onpas gebak te kunnen nuttigen. Denk bijvoorbeeld aan de
combinatie van enerzijds melden op de
zondagmiddag en anderzijds de
aanwezige “Bienenstich” in de eskadronsbar. Maar ook heeft u kunnen lezen dat in Zeven een
Indonesisch restaurant werd gevestigd en dat was toentertijd in Duitsland echt een uitzondering.
Ook Sinterklaas werd door ons Nederlanders in Zeven en omgeving geïntroduceerd. Ook nu nog, vele
jaren na het vertrek van de Nederlandse troepen uit Seedorf, is Sinterklaas nog steeds een graag
geziene gast bij sommige Duitse gezinnen. Een ander voorbeeld van het overnemen van elkaars
cultuur was de introductie van de avondvierdaagse van Zeven. In 1968 werd deze, van oorsprong
Nederlandse mars, gelopen. In eerste instantie alleen voor Nederlandse militairen en gezinsleden,
maar later ook voor de Duitse buren. Dit evenement werd steeds groter. Duitse scholen gingen, net
zo als bij de avondvierdaagses in Nederland, deelnemen. Ook de US troepen uit de omgeving
Bremerhaven lieten zich verleiden, net als de Duitse in de buurt gelegerde troepen. Het werd ook
steeds professioneler. Zo werd er ook beoordeeld op de wijze waarop de eenheden zich
verplaatsten. Ook daar waren prijzen aan verbonden.
Herbert Kuin, de latere bataljonsadjudant zat meermaals in de interservice jury. Hij wist te vertellen
dat van de buitenlandse eenheden de “Pioniere” uit Osterholz er regelmatig met de eerste prijs
vandoor gingen. Dat dit evenement goed werd ontvangen blijkt ook uit het feit dat de
avondvierdaagse Zeven, nog steeds ieder jaar in juni plaats vindt. Overigens door Corona het laatst in
2019.
132
׉	 7cassandra://-uIq6aCsw0GkVfT1yT3ovg5Ihja7lETMazcpu5uISrA`̵ aQӥpXJӕ	aQӥpXJӕ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://Gl4eDRSP7HpgyiS1Av4xwm9ALgdCqREFGgKfQRBr0A0 `׉	 7cassandra://-HA6UIRXckFk20w200Wf_mRQHEGQRNuAD-H-feNdn4Mu`S׉	 7cassandra://Q4DwS2yM_4-7rJKg-C2UG4wbz7rXqf7gdkRh3QHRkH4 `̵ ׉	 7cassandra://UlodnisPZqbh4RV8BC54B19WpSwBO7sufgLgd54e3e0 = ͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://fT5s0ObONo2B3Uy2rBnt9ZSQMXtyYIrC1r3fStUmuFo /` ׉	 7cassandra://zyYxZ_3oe7ZeRfq1SuA2wzkCwVyXRfY_jWZc4V3aSFYz>`S׉	 7cassandra://5qing0dugQ2o_uzqcsscTChJLUyX7k8j1yX7PdrAF-U `̵ ׉	 7cassandra://jZMTR52Ao8RVHjf5ipFJbQJtiNm0lm101FZ9gRDGJHY8͠aQpXJӖ׉E $Herinneringen van een esk.commandantHerinneringen van Peter van den Aker, voormalig
eskadronscommandant
Peter van den Aker, was van 1979 tot 1987 als luitenant en ritmeester
geplaatst bij 103 Verkenningsbataljon, de laatste drie en een half jaar als CAEsk
en C-SSVEsk. Hij kwam binnen als PC bij lkol van Lingen en ging weg als
C-SSVEsk bij lkol Selles. Het ‘zwaartepunt’ van zijn eskadronscommando
heeft zich afgespeeld onder lkol Ruurd Reitsma. Hij vertelt daarover:
“Na mijn periode op de KMA mocht ik samen met mijn jaargenoot Harm
Beute tijdens de oefening Wildbaan als stagiair kennismaken met het A-Esk,
waarover elnt/ritm Ruud Pruyssenaere de la Woestijne het waarnemend
commando voerde, met elnt Jan Beekman als zijn plaatsvervanger. Ik mocht
als schutter 25 mm mee in het voertuig van wmr1 Pedro Haans. Daar zag ik
dat, in tegenstelling tot de KMA-kaderleden, iedereen meedeed en dat je
wellicht alleen sneller bent, maar samen verder komt.
Beroepsofficieren en -onderofficieren die dicht tegen het IJzeren Gordijn in
het oosten van de Bondsrepubliek Duitsland hun werk moesten doen,
behoorden evenals de rest van het personeel overigens, niet tot de
slechtsten. Ze waren meestal professioneel en avontuurlijk ingesteld. Er
werd serieus en vaak hard gewerkt. Daar kreeg men dan een goed salaris
voor met een buitenlandtoelage en belastingvrijstellingen. De aanschaf van
een nieuwe belastingvrije auto werd in de bataljonskoffiekamer door de
officieren gevierd met een zilveren ‘glaasje’ Drambuie, uiteraard al tijdens
de dienst! Er was ook veel humor in het bataljon. Ik kan me nog een periode
onder, de helaas te vroeg overleden, lkol Ruurd Reitsma herinneren waarin
veel officieren parachutesprongen bij de plaatselijke militaire
paravereniging TU-7. Dit onder deskundige begeleiding van Jan de Graaf.
Velen waren ‘wingspringer’ (automatische opening), enkelen sprongen ook nog vrije val. Voor het
pakken van de parachute was een zg. “Pull-up-koordje” nodig. Het was in die tijd in de
officierskoffiekamer een ‘running-gag’ dat de vrije-val-springer in het bijzijn van de ‘wing-springer’
zijn zakdoek uit zijn zak trok en quasinonchalant zijn Pull-up-koordje demonstratief toonde. In die
koffiekamer ontmoette je iedere dag bijna alle officieren van het bataljon. Je kon over alles praten en
lachen. Dat schiep een geweldige band en droeg bij aan een grote teamgeest binnen het bataljon.
Daar wilde ik wel langer dienen! Ik besloot dus als tweede luitenant de stoute schoenen aan te
trekken en aan de toenmalige BC, lkol George Eleveld,
formeel te zeggen dat ik hier wel EC wilde worden.
Die keek streng maar enigszins geamuseerd op van
mijn openbaring en vertelde mij op serieuze toon het
in overweging te nemen. Met de aansporing eerst
mijn peloton maar netjes af te leveren en met ‘klein
verlof’ te sturen stond ik even later weer buiten het
stafgebouw, me afvragend of dit nu wel een
verstandige zet was geweest.
Bataljonscommandant lkol G.H. Eleveld met zijn
plaatsvervanger maj. R.R.R.E. Meeder
133
׉	 7cassandra://Q4DwS2yM_4-7rJKg-C2UG4wbz7rXqf7gdkRh3QHRkH4 `̵ aQӥpXJӕ
׉EDienstplichtige officieren kwamen op als kornet en zwaaiden af als tlnt en onderofficieren kwamen op
als wmr titulair en gingen als wmr effectief.
Vergeleken met de huzaren dienden zij twee maanden langer. Zij waren veelal hoog opgeleid (o.a. om
daarmee meer overwicht te verkrijgen over het personeel aan wie zij leidinggaven) en maakten vaak
een betrekkelijk steile leercurve door. In tien maanden zag je ze van schuchtere en verlegen jongens
uitgroeien tot jeugdige zelfbewuste adolescenten die je om een boodschap kon sturen. Hoewel zij
toch hun diensttijd moeten hebben gezien als een hinderlijke onderbreking van hun maatschappelijke
carrière, was dat in de praktische omgang niet vaak te merken. Integendeel! Velen waren positief
kritisch maar ook leergierig, betrokken en enthousiast.
Korporaals-TS en KVV waren (meestal) specialistisch opgeleide korporaals die een premie konden
krijgen als dank voor hun specialisme of langjarige dienverplichting van vier tot zes jaar. De meesten
kochten daarmee een geweldig mooie belastingvrije auto. Een minderheid deed daar andere
verstandige dingen mee.
Voor dienstplichtige huzaren gold eigenlijk hetzelfde als voor de dienstplichtige kaderleden. Maar zij
zagen en voelden vooral ook de belemmering van hun
toekomstplannen, waarbij het er ook van afhing welke functie iemand
vervulde. Een man als mijn eerste C&V-bestuurder, kpl John Emmen,
was zeer positief en bleef dat ook omdat hij wellicht beter achter de
schermen van een PC kon kijken. Bovendien speelde bij John Emmen
mee dat hij al eens Nederlands kampioen boksen was geweest,
waardoor hij misschien beter kon geven en nemen dan de gemiddelde
jeugdigen van toen.
Dat gold niet voor een tirailleur die de hele nacht in de stromende regen
in de veiligheidsbezetting bij een brug moest liggen en waarbij de
foerier pas bij het krieken van de ochtend de koud geworden warme
maaltijd kwam brengen.
1980 A-Esk 103 Verkbat 79-4; Deelname Boeselager, John Emmen
Echtgenotes, vriendinnen hoorden er helemaal bij. Hoewel mijn echtgenote in het begin enorm moest
wennen aan de militaire cultuur met zijn eigen jargon en de vermenging van beroeps- en privéleven,
wist zij op het eind net zo goed het personeelsplan te reproduceren als ik. Aan het einde van een
werkdag, kwamen partners ‘hun’ kaderlid ophalen in de eigen eskadronsbar, tegenwoordig helaas
ondenkbaar. Maar ook het “Frühschoppen” tijdens een ‘parate zondag’ met koffie en gebak en een
drupje alcohol was bijzonder gezellig. Ook hierbij waren de partners van harte welkom. Een
hoogtepunt was de wintersportweek in Kappl, waar het beroepskader en hun partners tegen
gereduceerd tarief te gast waren in een blokhut van het Unteroffiziersheim van ons Paten Bataillon.
Hierna mochten we onszelf voortaan “Die Kappl Tigers” noemen. Een uitermate sportief, gezellig en
sociaal moment om elkaar nog beter te leren kennen!
Feesten en partijen hoorden bij de vorming van rechtgeaarde Trakehners en hun partners. En er
waren genoeg feestjes, of dat nu bij de Nederlanders was of bij de Duitse (PzAufklBtl 3) of Belgische
(2e Jagers te Paard) bondgenoten! Natuurlijk had ieder land zo zijn eigen culturele eigenaardigheden.
Bij de Duitsers was het gebruikelijk op feesten plaats te nemen aan lange tafels. Vervolgens werd je
dan geacht achtereenvolgens ‘stijlvol’ te dansen met alle dames die aan die tafel zaten. Dat duurde
dan tot ongeveer middernacht, waarna men een punt zette achter het formele gedeelte en de disco
openging. Bij onze Belgische vrienden ging men al veel eerder over tot het in Atilla dansen van de
‘kuskesdans’. Ons eigen Koninginnebal werd naar goed Nederlands gebruik opgefleurd door een ware
pracht aan bloemen en typische ‘Nederlandse specialiteiten’ als zoute haring, gerookte paling, saté,
134
׉	 7cassandra://5qing0dugQ2o_uzqcsscTChJLUyX7k8j1yX7PdrAF-U `̵ aQӥpXJӕaQӥpXJӕ
{בCט   {u׉׉	 7cassandra://jaTujyXRDg9QDxt_VqyO2r6AqFseQ7ari7d-tf9rYNM ,`׉	 7cassandra://rcVoeLPvn2z5L8YPUp0ephO2WQiAZh6CUyr9Nq1iagAp`S׉	 7cassandra://nSiNt71Ndqfy8XTwtuR2bm2WNpM-Wf16cNFCAqVOK6k`̵ ׉	 7cassandra://zv2Efo8PCPsY1Y9rLO-ONgi0C9uWf5JjKXxRxaNXK84 WP͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://khF8vihnmwSUKterxB7yBv6ScUn9QqWnvrywOocPI68 > `׉	 7cassandra://F8s7YCoTwRZ3shRFoXrb61sxEvW4cmmBkFhw0fKg_T4``S׉	 7cassandra://LVUzc-JOB_ILZc_rSiwDS7gUU0jCewqEJFTbijtuBHM`̵ ׉	 7cassandra://yejLAhu1ihIsoPO1p7J8PR2mruOBxKmCgNSxcRZ9W9M M͠aQpXJӖ׉E $Herinneringen van een esk.commandant
<bakpao en uiteraard de niet weg te denken bitterballen, nasi- of bami hapjes en andere snacks uit de
frituur.
Op het Koninginnebal dat in 1984 aan 103CV werd gedelegeerd, werd de gasten door de officieren
een tableau vivant gepresenteerd dat deed denken aan een moderne uitvoering van de Nachtwacht.
Zij het met hier en daar een vroeg vetrolletje vaag zichtbaar.
Officieren en onderofficieren hadden ieder hun eigen feesten en partijen. Zo waren daar
Trakehnerbal, Koninginnebal, bataljonsdiners, parate feestdagen (het ene jaar Kerst, het andere
Oud&Nieuw), parate zondagen (Frühschoppen), BBQ’en en kleinere evenementen in de eskadronsbar.
Deze eskadronsbar werd gerund door de opper met een aantal beroepskaderleden en dienstplichtigen
en was voor iedereen toegankelijk. Hoewel consumpties zeer betaalbaar waren, een biertje koste
belastingvrij maar DM 0,25, werd er meestal een grote omzet en grote winst gehaald. Hiermee
werden dan evenementen ondersteund, zoals
het ouderweekend voor ouders, familie en
vrienden van vooral dienstplichtige
wachtmeesters, korporaals, trompetters en
huzaren.
1979 - 1980 A-Esk 103 Verkbat; 79-4 kornet
Arends, ritm Visser, elnt Beekman en elnt v.d
Aker
Er gebeurden natuurlijk ook ernstige dingen, waarvan ik er één de lezer niet wil onthouden. Op een
normale kazerne dag had ik samen met de eskadronstaf regelmatig PC-bespreking. Zo’n bespreking
werd op een dag door een kaderlid ‘verstoord’ met de mededeling dat dienstplichtig tirailleur B. op
zijn legeringskamer was gevonden in een plas bloed. Onmiddellijk toegepaste ZHKH en noodhulp door
de arts van het KZV bleken niet meer te baten. B. overleed later in het ziekenhuis. Uiteindelijk bleek dit
het zelfverkozen einde te zijn van een tragisch verlopen jong leven. Een vertegenwoordiging van het
eskadron, waaronder PC en EC, was aanwezig bij de uitvaart in Rotterdam.
Het dagelijkse leven van een EC op de kazerne bestond verder voornamelijk uit personele,
operationele en administratieve verantwoordelijkheden en werkzaamheden. Het handhaven van de
discipline en de daarmee vaak gepaard gaande straf- of krijgstuchtelijke afdoening legde relatief veel
beslag op mijn beschikbare
werktijd en de levensvreugde
van de huzaren. Hierbij dient
te worden vermeld dat wij in
Duitsland helemaal niet
mochten klagen over de
instelling van onze
dienstplichtigen, die hier
toch wel vaak op vrijwillige
basis voor hadden ‘gekozen’.
Gemiddeld had ik als “tot
straffen bevoegde meerdere
(tsbm)” per dienstplicht
periode van tien maanden
zo’n 120 krijgstuchtelijke
afdoeningen. In absolute zin
was dit afnemend door
135
׉	 7cassandra://nSiNt71Ndqfy8XTwtuR2bm2WNpM-Wf16cNFCAqVOK6k`̵ aQӥpXJӕ׉Etoename van de ervaring van de kaderleden. Afdoening van (lichte) strafbare feiten was duidelijk
minder. Bestraffing van beroeps- en dienstplichtig kader was uiterst zeldzaam.
Het contact met de brigade Seedorf van de Koninklijke Marechaussee was regelmatig en goed. Dat
gold ook voor de overige eenheden van het Commando Nederlandse Troepen Seedorf, Hohne en
Langemanshof (C-NL Tr S-H-L). Omdat 103 Verkbat onder bevel stond van 4Div in Nederland was het
contact met C-41 PaBrig/C-NL Tr S-H-L natuurlijk anders dan voor de brigade-eenheden, die veel meer
direct contact, hulp of last hadden van ‘de brigade’. Wij hadden gelukkig samen met 41 ZVE/BVE ons
eigen cavaleriehoekje rondom de Chaffee-tank, begrensd door de keuken, het Onderofficiershotel, het
zwembad, de drie Militaire Tehuizen en de KV-loodsen. Er werd regelmatig enthousiast gesport -ja,
ook door mij- als compensatie voor de saaie administratieve en onderhoudswerkzaamheden. Na de
dienst onderhielden we sociale contacten met vrienden en familie in de buurt of elders in Nederland.
Overzicht aangeboden door de Ritmeester R. H. Sandee C-AEsk 1 september 1980 - 1 mei 1982
Stafpeloton: A3 (EC) Arakan, A4 (plvEC) Arizona, A50 (radar) Albacore, A51 (radar) Avenger.
1e Pel: A10 (PC) Arras. Verkenners: A11 Amiens, A12 Albancourt, A13 Argonne en A14 Aisne.
Leopards A15 (OPC) Agincourt en A16 Artois. Tirailleur A17 Alvin C. York en Mortier A18 Arlon.
2e Pel: A20 (PC) Afrika. Verkenners: A21 Alam-Halfa, A22 Agedabbia, A23 Algiers, A24 Alamein.
Leopards A25 Agheila en A26 Alexandrië. Tirailleur A27 Argylls en Mortier A28 Aberdeen.
3e Pel: A30 (PC) Aachen. Verkenners A31 Ardennen, A32 Arromanches, A33 Avranches en A34
Antwerpen. Leopards A35 Anzio en A36 All-American. Tirailleur A37 Arnhem en Mortier A38
Auderville.
136
׉	 7cassandra://LVUzc-JOB_ILZc_rSiwDS7gUU0jCewqEJFTbijtuBHM`̵ aQӥpXJӕaQӥpXJӕ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://PHIV0_utnQTCC0V16bMqoGGVUoGVmQ1YY8ouKCjT14s  `׉	 7cassandra://8ZyNNYXJq5N2tcXs-bz4Ij8WHhXE7THFAB-J5dDs4egi`S׉	 7cassandra://IuiUuFeDgOp7mVMeVkCqaQUjVfDQtmd3RQdGgt2zA-E`̵ ׉	 7cassandra://4ltOBrRmCFQ8kZUHqPOQLwlQzE6Ba2hAf-Xwi-loQxc \͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://l9WmiHp6SlMDIvIN073HBmpxf5cnzPwrCVgQtFa6F34 `׉	 7cassandra://PtKsL0J6kRAtuIGwVtquZPHcXJgV5p63RZMef099TAws`S׉	 7cassandra://zido_de_i5uCPQNCNAE28MEyXlGvDva4MbDCqlroor8 `̵ ׉	 7cassandra://0xTGeQPMuL4BmFwt_ecDZejtDCantqppSx_Pb0Md3Us @͠aQpXJӖ׉E $Herinneringen van een esk.commandantDe opleiding was gestructureerd volgens een aantal algemene en functionele syllabi. Alle opleiding en
training was door ervaren hoofden van de Sectie Drie (zoals majoors Frans Brackel, Renie Meeder en
Sjaak Jacques Bogmans) van de bataljonsstaf, gericht op de voorbereiding van de opdracht van 103
Verkbat en de eskadrons in het General Defense Plan (GDP). We beoefenden dan ook regelmatig en
intensief alarmering, tactische en colonne- verplaatsing, uitwijk-, verzamel-, en afwachtingsgebied,
veiligheidsbezetting, (flank)beveiliging en vertragend gevecht. Maar ook opmars, aanvallend gevecht
en amfibische overgang kwamen veelvuldig aan bod. Het beoefenen van het verdedigend gevecht
gebeurde voornamelijk bij het tijdelijk standhouden in het kader van het vertragend gevecht.
Slechts bij hoge uitzondering werd een verkenningseskadron echt in het verdedigend gevecht
geoefend. Zo’n uitzondering betreft bijvoorbeeld mijn laatste internationale oefening “SPEARPOINT ”
in 1984 als EC, waar met een Brits legerkorps werd geoefend met drie volledige divisies op de Duitse
openbare weg. De oefening zou volgens plan na verdediging eindigen met tegenaanval op de DDRstad
Magdeburg aan de andere kant van de Inner Deutsche Grenze (IDG). Dit deel van de oefening
werd gelukkig niet uitgevoerd. De linkse media spraken er schande over.
1983-1984 A-esk “Entre Nous” EC ritmeester van
den Aker.
Het oefenprogramma begon vrij kort na de
opkomst met de oefening “ENTRE-NOUS” vanuit
een Duits oefengebied bij Wendisch Evern in de
omgeving van Lüneburg. Die oefening ging
naadloos over in “STAP-OP”, waar het accent lag
op ploeg- en groepsoptreden in pelotonsverband.
In het weekend werd door de dienstplichtigen een
bezoek gebracht aan het IJzeren Gordijn en was er
tegelijkertijd een evenement voor het
beroepskader en hun partners in het bivak in Wendisch Evern. Na enkele weken volgde oefening
“KLEINE-CROSS” (optreden op pelotonsniveau). Enige tijd daarna kwam “GROTE-CROSS”, waar werd
getoetst op pelotonsniveau in eskadronsverband. Hierop volgde dan oefening “WILDBAAN” waar het
eskadron door het bataljon werd geoefend en getoetst. Waar ruimte was in het programma werd ook
nog de oefening “ZEVENSPRONG” voor CP en gevechtstrein gedaan. Hierna werd het eskadron gereed
geacht voor het grotere werk in de vorm van één of meerdere (inter)nationale ‘vrije’ of ‘meer partijen’
oefeningen.
Daarnaast moest de schietvaardigheid op de verschillende wapensystemen worden beoefend en
getest tijdens twee schiet- en oefenserie Bergen/Münster Süd (SOB/SOMS), waar de amfibische
voertuigen, vaardigheden en procedures en passant in Tiefwatbecken Eitze ook nog even werden
getest en beoefend.
Als er ruimte in het oefenprogramma zat of kwam, omdat bijvoorbeeld een grotere oefening van een
hoger niveau plotseling uitviel, was er ruimte om extra aandacht te besteden aan het ‘kleine werk’ in
het kader van in- of exfiltreren.
137
׉	 7cassandra://IuiUuFeDgOp7mVMeVkCqaQUjVfDQtmd3RQdGgt2zA-E`̵ aQӥpXJӕ׉E\Ik vroeg dan meestal de OWI om samen met de
OPC’n daartoe een oefening “KLEINE OORLOG”
voor te bereiden en als oefenleiding uit te
voeren. Zo hadden onderofficieren een nuttige
en leuke tijd en konden de officieren, korporaals
en huzaren weer de puntjes op de fysieke i
zetten en zich verder trainen in Handboek
Soldaat en andere algemene infanteriezaken.
De partners van de kaderleden fungeerden als
‘partizaan’ of vervulden een ander rolletje
midden in de nacht ergens in een diep, donker
en vochtig bos, wachtend op de contactdrill en
de daarbij behorende eerste strofe van ons volkslied Het Wilhelmus. Een toen nog in Seedorf
gelegerde eenheid van 42BLJ trad vaak op als oefenvijand.
Bijzondere aandacht kregen de inspecties van het hoger niveau zoals omschreven in het hoofdstuk op
pagina 125. Ik heb daarbij eens één van de door mij
meegemaakte vijf BC’n aan een OPC op de plaat horen
vragen “(…) of op de Leopard2 tank nu al dat 120mm
kanon zat of dat dit nu nog het 105mm kanon was …?”
Maar zelf zal ik een OPC ook wel eens iets ‘doms’
hebben gevraagd! Intussen heb ik gemerkt hoe snel je
parate kennis veroudert dus, overste, het zij u
vergeven!
1983 Schietbaan Bergen-Hohne; v.l.n.r. wmr I Fred
Kerkhof, wmr Willem Sinderdinck, tlnt Michiel Dulfer
en ritmeester Peter van den Aker.
In het laatste jaar als commandant van een verkenningseskadron waren wij meer dan dertig weken
van dat jaar op oefening. Al die tijd deden onze echtgenotes en partners hun zaken in de omgeving
van Zeven, Heeslingen, Sittensen en Seedorf in hun eentje. Bij alle huiselijke problemen stonden ze er
alleen voor. Alleen als de problemen groter werden, konden kaderleden uit de oefening worden
gehaald om thuis bij de springen. Ik spreek hiervoor nadrukkelijk mijn grote waardering uit!
Ten slotte: Ik heb het geluk gehad meer dan veertig jaar interessante, relevante en mooie, meestal
operationeel getinte (commando)functies te mogen vervullen of functies op de KMA en de Faculteit
Militaire Wetenschappen. Ik ben twee keer uitgezonden naar Bosnië en Kosovo. Maar achteraf bezien
waren de jaren als Trakehner bij 103 Verkenningsbataljon het mooist. Niet alleen vanwege de aard
van het werk. Maar vooral door de samenwerking en intensieve sociale omgang met interessante
mensen van hoog tot laag, die hun vak verstonden en daarenboven bereid waren altijd nog iets extra
te doen. Maar ook personen die als mens interessant waren, omdat ze authentiek bleken en iets toe
te voegen hadden aan wat ik nog niet wist of kon. Mensen die ruimhartig lachten en hard werkten,
maar die zich ook konden wentelen in de saamhorigheid die binnen de
Cavalerie en de zogenoemde Duitslandeenheden in het algemeen en
Trakehners in het bijzonder aanwezig was. Bedankt voor de gedreven
betrokkenheid. Bedankt voor die mooie tijd!”
Met Trakehnergroet, drs. Peter J.E.J. van den Aker, kolonel b.d. der Cavalerie
138
׉	 7cassandra://zido_de_i5uCPQNCNAE28MEyXlGvDva4MbDCqlroor8 `̵ aQӥpXJӕaQӥpXJӕ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://vIKfEdBpWTasmZBCiUZ9WtS8DR41s9e5gJ8pQkdgjM4 `׉	 7cassandra://7vxYjpTksqqPNNrsEn_yOF7x6tQRY7ropuJJwRYFDnA\`S׉	 7cassandra://RO79RzarIwlSh1bfzuYgCIeXY5spLPcj94Q99RYUoy8``̵ ׉	 7cassandra://SNFhDVNBBNW1A-NxvR8FB4jUW-CdHwHF_sVJnMeFOQM w0͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://ihVpK8i_rb_QnW8RvoD1keIRNQpKkNZMYbbeWA7D7Qc y`׉	 7cassandra://1riTNQFzHtr-tMnt-zonTt2CFsXD5gcJFifgGyDNteIg|`S׉	 7cassandra://ZhGam7Z4mJL_9d_N04wRn30RfzH3iG7GkmIVQEWPJfA`̵ ׉	 7cassandra://H-A08QuXNIl-pEMCKTL8RYuzEb1nfrCZDHwK2L1P9-A 7U8͠aQpXJӖ׉EDe periode van de Koude Oorlog <103 VERKENNINSGBATALJON - DE PERIODE NA DE KOUDE OORLOG
139
׉	 7cassandra://RO79RzarIwlSh1bfzuYgCIeXY5spLPcj94Q99RYUoy8``̵ aQӥpXJӕ׉EHet Interbellum, tussen de Koude Oorlog en opheffing van het bataljon
Het bestaansrecht, dus het lot, van 103 Verkenningsbataljon was onlosmakelijk verbonden met de
situatie op het wereldtoneel en met de heersende Defensiedoctrine. Zo was de oprichting van 103
Verkenningsbataljon in 1961 verbonden aan de Berlijncrises. Met het vallen van De Muur op 9
november 1989 veranderde ook eigenlijk de situatie in Europa. De situatie met aan de westkant de
NAVO en met het Warschaupact aan de oostzijde wijzigde significant. En dat hield ook in een
verandering in onze doctrine. Maar dat voltrok zich langzaam. Zo bleef de paraatheidsregeling nog
tot 1996 in stand.
Vernietigde tanks en pantservoertuigen in voormalig Joegoslavië
Het heersende idee was dat de wereld veiliger was geworden. De vraag is of dat ook zo was. In de
“Koude Oorlog” was het voor ons militairen eigenlijk vrij overzichtelijk; de boze vijand bevond zich in
het oosten, en wel achter de Elbe, namelijk het Warschaupact. Met het vervallen van deze dreiging
echter kreeg de doctrine van het duidelijk bevechten van een vijand uit één richting, door het
uitvoeren van dan wel het vertragend-, het verdedigend- of het aanvallend gevecht een andere
lading.
140
׉	 7cassandra://ZhGam7Z4mJL_9d_N04wRn30RfzH3iG7GkmIVQEWPJfA`̵ aQӥpXJӕaQӥpXJӕ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://iOYaGfczLdwYuM5sKnNmL-lggM6QohqOWCmq0KQDJcE zh`׉	 7cassandra://uEFrhnvOwCpEY9qHLTWEHETPS8hSIFS0fr7BBOt87UogA`S׉	 7cassandra://Ajzb081Vfrom5-W9LJ8YtiUIBiLa-3r9qLqbCE4ZugQ!+`̵ ׉	 7cassandra://UYWcxo-OIP4W3jSyess5wBHIMfbPvOARVkkfWSAwis8 Tt͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://4-qA0Y5ygi1lhWOty6kM-keqQX4zZIx63aV31UMgLS4 `׉	 7cassandra://Fe5OTj5f4KjqlvgFd2dZ6BZcsDQhs2GUfUAqnDySSFk^`S׉	 7cassandra://n9KJVh7arUiXxWxSUQ990F80JDk372NQhGpxatO30gE`̵ ׉	 7cassandra://CWnOIf2hr9y5VdI50L8mjVkC5qyQrNGoWBr_3AQwyKk g]̼͠aQpXJӖ׉E $A-eskadron in voormalig Joegoslavië%Wat in 1989 nog niet gelijk duidelijk was, was dat men vanaf nu veel meer rekening zou moeten
houden met een hybride vijand. Echter er moest eerst nog heel wat water door de Elbe vloeien
voordat men daarvan overtuigd was. Nee, men stak in op een ander concept. Van een krijgsmacht
die geschikt was voor grootschalig optreden gingen we over naar een peacekeeping en soms tot een
peace-enforcing leger.
In plaats van “groen” optreden (in de vorm van militair groen, dus robuust) werd massaal om
gedacht naar “blauw” (de kleur van de Verenigde Naties) optreden. Het bij 103 Verkenningsbataljon
volprezen “zien zonder gezien te worden” moest plaats maken voor zichtbaar optreden. Het
grootschalig optreden werd nog wel beoefend, maar de nadruk kwam meer te liggen op presentie
van vredestroepen.
Het vallen van het IJzeren Gordijn bracht natuurlijk ook voordelen met zich mee. Zo kon er geoefend
worden op voormalige oefenterreinen van het Oostblok. Er werd geoefend op de oefenterreinen
Klietz, Guz Altmark en Nochten, oefenterreinen in de voormalige DDR. Maar ook werd er geoefend in
Hongarije en Tsjechië.
Echter, het ineenstorten van het Warschaupact bracht helaas niet alleen maar stabiliteit. Zo brak in
1991, in de republiek Joegoslavië, de burgeroorlog uit. Het begon eigenlijk vrij rustig met de
afscheiding van Slovenië op 25 juni 1991. Toen Kroatië zich op dezelfde dag ook onafhankelijk
verklaarde werd hen dat niet in dank afgenomen. Dit was de spreekwoordelijke lont in het kruitvat.
De vlam sloeg pas echt in de pan toen in Bosnië Herzegowina achtereenvolgens de Kroaten (18
november 1991), gevolgd door de Serviërs (9 januari 1992) en de Bosniakken (5 april 1992), zich
onafhankelijk verklaarden. Een grootschalige bloedige burgeroorlog begon in september 1992 en
deze zou pas eindigen in 2001.
141
׉	 7cassandra://Ajzb081Vfrom5-W9LJ8YtiUIBiLa-3r9qLqbCE4ZugQ!+`̵ aQӥpXJӕ׉EWest-Europa zag dit met lede ogen aan en de VN besloot om een vredesmacht United Nations
Protection Force (UNPROFOR) op de been te brengen. Dat deze vredesmacht eigenlijk geen goed
mandaat meekreeg en dus eigenlijk een papieren tijger bleek te zijn is gevoeglijk bekend. Ook
Nederland (Dutchbat) nam met diverse eenheden vanaf februari 1994 deel aan deze vredesmacht.
Na de aanval op Screbrenica werd het blauwe VN optreden, wat niet tot het gewenste effect had
geleid, vervangen door groen optreden onder leiding van de NAVO. IFOR (Implementation Force) en
later SFOR (Stabilisation Force) waren een feit. Ook 103 Verkbat speelde hierbij een rol. Individueel
waren er al meerdere militairen uitgezonden geweest, maar in juni 1997 mocht het A Eskadron zich
o.l.v. 42 NLD Mechbat ontplooien.
Het bataljon bevond zich in Sisava en het A-Eskadron kreeg als A-team 42 Mechbat kamp Knesevo als
uitvalsbasis toegewezen, met één peloton aan de andere zijde van de berg in Obodnic (zie kaart).
Sisava, locatie van de hoofdmacht van het Nederlandse bataljon. Het bataljon was gelegerd in het
voormalige hotel en de naastgelegen vakantiewoningen in de schaduw van de Olympische springschans
142
׉	 7cassandra://n9KJVh7arUiXxWxSUQ990F80JDk372NQhGpxatO30gE`̵ aQӥpXJӕaQӥpXJӕ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://CsjbValTAblhWug3yu5E0rzf1XZBCQtl_Fys-Li4Da4 `׉	 7cassandra://pJeiMDMPuDLCworU0xDaK1fneqEJERsPP_dyve6n9owR4`S׉	 7cassandra://ZTcu4Sy1FkAoCNCFfPcLOXC5dCHgOlQN5-Q2o6tPD44u`̵ ׉	 7cassandra://JDI3jMSPG38c3Xfqlc7eKqo2jEyLo3dCYeyYqdnFwWM }̄͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://1AZtWKMzgQK-aRY7iXZGNAuYPCmU2IjeMm4vRqZ3hUs q<`׉	 7cassandra://xoOtPBjcafMYqXTtbqObnp23j2xrSZbzm1TyHjlJIIIf`S׉	 7cassandra://3S0OJiuCWYMsOWcjhL8ZqbSXYBmuw8U9h4crgUbWhTQ:`̵ ׉	 7cassandra://9-AvZksiFwmcxzLWzII6GHPjZ9L2M3zbOsjSHU56EgY T͠aQpXJӖ׉E $A-eskadron in voormalig JoegoslaviëLHet gebied van verantwoordelijkheid of Area Of Responsebility (AOR) lag zuidoost van de stad Banja
Luka. Het A Eskadron werd in december 1997 afgelost door het B Eskadron, o.l.v. 11 NLD Mechbat.
Na deze uitzendingen werd overgegaan naar “de orde van alledag”.
Op 11 juni 1999 verhuisde het bataljon naar de Dumoulinkazerne te Soesterberg. Veel personeel van
103 dat verknocht was aan het Duitse leven, ging over naar 101 Tankbataljon. 101 Tankbataljon werd
in Seedorf geplaatst en veel tankers, die Nederland boven Duitsland prefereerden gingen over naar
het verkenningsbataljon.
143
׉	 7cassandra://ZTcu4Sy1FkAoCNCFfPcLOXC5dCHgOlQN5-Q2o6tPD44u`̵ aQӥpXJӕ׉EDe uitzendingen waren nog niet ten einde. In eerste instantie zou het B Eskadron in september naar
Cyprus gaan, maar dat ging niet door. Wel werd er gesproken over ontplooiing in Bosnië of Kosovo.
In december mocht het A-Eskadron alsnog naar Cyprus. Dit was dan ook gelijk de laatste echte
operationele opdracht voor de Trakehners. Na de millenniumwisseling in 2000 en wat opdrachten in
het kader van Nationale Operaties zoals de inzet bij de mond- en klauwzeerepidemie, ging men zich
opmaken voor de opheffing van het bataljon. Aan een roemruchtig bataljon kwam op 5 november
2001 een einde nadat het A-Eskadron en het B-Eskadron overgingen in het 42 BVE en 43 BVE.
De Dumoulinkazerne Soesterberg in vogelperspectief
Hoe het verder ging…
In juni 2003 stond de brigade opeens volop in het nieuws. Zowel de Nederlandse als de Duitse media
hadden alle aandacht voor het bericht dat de Nederlanders op korte termijn de kazerne in Seedorf
zouden gaan verlaten. De lokale bevolking was ook geschokt en begon spontaan te protesteren
tegen het vertrek van de Nederlanders. Het mocht niet baten. De plannen werden concreet en
uiteindelijk werd besloten dat in 2006 alle Nederlanders dan echt de kazerne zouden gaan verlaten.
Het laatste schot van de Leopard II A 6 op 18 mei 2011
Het laatste schot van de Nederlandse Leopardtank klonk op 18
mei 2011 in het Duitse Bergen Hohne. De 350 militairen van
het 42e tankbataljon uit Havelte waren bij het historische
moment op dit schietterrein, net als hun collega's uit Oirschot.
De eer om het laatste schot af te mogen vuren was aan de
wapenoudste van de Cavalerie, genmaj Harm de Jonge.
11 mei 2011
Generaal-Majoor
Harm de Jonge
neemt de
hulsbodem van
het laatste schot
van de
Nederlandse
Leopard II in
ontvangst
144
׉	 7cassandra://3S0OJiuCWYMsOWcjhL8ZqbSXYBmuw8U9h4crgUbWhTQ:`̵ aQӥpXJӕaQӥpXJӕ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://iVPXqh7AJhqQu5p4dunsWqAIxxwS7_URUzQBSci6HAI 2`׉	 7cassandra://AgOkMvnqtarxsbjtpZocvt6twFaMJQ2qzku2-MWs7jwf`S׉	 7cassandra://MohPe5rxAR0XLr3_IXHZuCL9i4STodgffMnfxmx6T8E`̵ ׉	 7cassandra://eoM_hVRxe3sJpEHzy-rNOvo-AuanK2JTZcdfIYGuthI ͠aQpXJӖט  {u׉׉	 7cassandra://TBvKbM4cp_Er1s-Y00oHZTyGxle5A0N7iz0W6v0dGG0 ܜ`׉	 7cassandra://pSV7uXLwQ9lkVrEwDSpl3KRc9TDClg4ZV47_4LDbIDA\n`S׉	 7cassandra://wVFN7GPZCvaJiUqKN0ZbmqbqYwsSEdnlx80Cd9QIb68e`̵ ׉	 7cassandra://pveObxhJjWSuLZ1-cQZec0y6LNqs7udv_TPfmGqktqI 	͠aQ pXJӖנaQpXJӖ S̢9׉Hmailto:foto103verkbat@gmail.comGׁׁrנaQ pXJӖ W̧9ׁHmailto:foto103verkbat@gmail.comׁׁЈ׉EHet beroepskader: wie zat waar? #HET BEROEPSKADER, WIE ZAT WAAR
145
׉	 7cassandra://MohPe5rxAR0XLr3_IXHZuCL9i4STodgffMnfxmx6T8E`̵ aQӥpXJӕ׉EOnderstaande personeelsoverzichten bevatten de namen van de vaste staf-en kaderleden alsmede het
dienstplichtig personeel vanaf de rang van kornet/vaandrig in de periode 1961 tot 2002. Het overzicht is
niet volledig en pretendeert ook niet altijd juist te zijn. Aanvullingen en of wijzigingen zijn welkom via
foto103verkbat@gmail.com.
Bataljonsstaf 1961 T/M 1972 deel 1
BC
15/6
1961
Maj JLM
vd Bergh
1/2
1962
Lkol vd
Wall Bake
1/8
1963
Lkol JD
Backer
1964
Lkol JD
Backer
1/5
1965
Lkol JH
Bos
1966
Lkol JH
Bos
1967
Lkol JH
Bos
15/1
1968
Lkol PJ v
Splunter
1969
Lkol PJ v
Splunter
8/1
1970
Lkol Jhr
Arie vd
Goes
1/11
1971
Lkol Raoel
P
Hoondert
1972
Lkol RP
Hoondert
1/8
Maj WF
Anthonijsz
6/2
Maj PJ v
Splunter
1/2
Maj DH
Abbenes
Maj DH
Abbenes
Maj DH
Abbenes
Maj DH
Abbenes
1/9
Maj Jhr
FEM vd Pol
Maj Jhr
FEM vd Pol
1/5
Maj Kay
Gramberg
1/9 Maj
Blussé v
Oud Alblas
Maj
Blussé v
Oud Alblas
Aooi John
Pistorius
Aooi J
Pistorius
Aooi J
Pistorius
Aooi J
Pistorius
(manege)
1/7
Owi Wil
Klems
Owi W
Klems
Aooi
Scheffer
(manege)
1/11
Aooi Piet
Nedermeijer
Ritm
W
Plink
Owi Pierre
Hoefnagel
Owi FW
Klems
Ritm A
Rens
Ritm
Kymmell
Ritm
Kymmell
Ritm
Willem
Plink
Owi Werkhoven
Owi
Rietdijk
Owi
Rietdijk
1/9
Rietdijk
1/11
Owi
Hoefnagel
1/1
Aooi Jos
Hordijk
1/9 Owi
Wil FW
Klems
Owi Wil
FW Klems
Ritm GH
Eleveld
1/4
Elnt v
Swelm
Tlnt N de
Groot
Tlnt N de
Groot
Elnt Coster
v Voorhout
1/12 Elnt
JJM Bosch
Owi Nedermeijer
1/7
Wmr
I
Joop
Kloprogge
Wmr I J
Kloprogge
Owi J
Kloprogge
Owi J
Kloprogge
Wmr Cor vd
Walle
Maj J
Buenk
Maj WF
Anthonijsz
1/8
Maj
Penasse
Vierdag
Owi B
Beekman
Owi B
Beekman
15/12
Owi Joop
Kloprogge
Elnt Arnold
Kriesch
1/9
Ritm Lippe
1/9 Elnt
Bosch
1/11 Ritm
Hoogendoorn
Kremers
Maj
j
Buenk
Owi B
Beekman
Ritm F
Brackel
Maj J
Buenk
Owi B
Beekman
Elnt Frans
Brackel
Owi Vels
Owi Vels
PBC
BI/BA
Aooi vd
Berg
Aooi vd
Berg
S1
1/8
Ritm HJ
Taal
Ritm HJ
Taal
Ritm HJ
Taal
1/1 Ritm
Valstar
1/9 Ritm
Mathon
Ritm HJ
Taal
Ritm HJ
Taal
7/9
Ritm A
Rens
Wmr I
Spits
Wmr I
Spits
Wmr I
Spits
Wmr I
Spits
Owi Werkhoven
Owi
Werkhoven
Owi
J
Brüning
Owi J
Brüning
Owi J
Brüning
Owi J
Brüning
S1 toeg
APZ
S2
Knt
Kuipers
Tlnt WPS v
Lingen
Elnt WPS v
Lingen
Lnt J
Rijkers
Elnt Joop
Valstar
1/11
Elnt
George H
Eleveld
Ritm GH
Eleveld
Owi Vels
Owi Vels ›
Owi
Lodder
Owi
Leijder
Haverstroom
Owi
Leijder
Haverstroom
Owi
Piet
Nedermeijer
Owi
Nedermeijer
Owi
Wmr
vd
Broek (KVV)
Wmr vd
Broek (KVV)
Maj AC
Floor
15/7
Maj Jan
Buenk
Leijder
Haverstroom
7/9
Owi
I
Berend
Beekman
1/7
Ritm Cees
A Kuijpers
Ritm CA
Kuijpers
Wmr I JJ
Manshanden
1/1
Wmr
I
Beerink
1/4
Wmr I
Rien
OosterWmr
I R
Oosterwijk
19/5
Owi
J
Kremers
Owi J
Kremers
Owi J
6/7 Knt B v
Blokland
Knt Coert
1/3 Tlnt
Chille
Knt
Nachte1/7
Knt
vd
Vosse
26/6
Knt
Mutsaerts
Knt
Knt
Hanrath
1/7
Knt Arnold
Kriesch
Tlnt A
Kriesch
Kraayenhagen
Tlnt
Kraayenhagen
Tlnt
Kraayenhagen
Tlnt
Kraayenhagen
Tlnt
Kraayenhagen
Tlnt
Kraayenhagen
Knt
O
Kuijpers
Wmr vd
Broek (KVV)
S2 toeg
IO
NBC oo
S3
15/7
Owi Vels
Ritm AC
Floor
6/2 Maj DJ
v Splunter
1/9 Maj JC
Kapteijn
Maj JC
Kapteijn
10/1
Kapteijn ┼
Maj AC
Floor
Maj AC
Floor
S3 toeg
Wmr I vd
Zwaan
Wmr I vd
Zwaan
Owi
Brunschot
Owi
Brunschot
Owi
Brunschot
VBDO Ritm OPN OWI vbdo
Knt
Oudemans
1/7
Tlnt C
Leerling
1/2 Elnt t
Poorten
1/10 Wmr I
Obdeijn
Wmr I Jim
AM
Obdeijn
1/2
Elnt
Baudoin
1/4
Wmr I Jim
AM
Obdeijn
Wmr I JAM
Obdeijn
Wmr I JAM
Obdeijn
Knt
Gerlach
Knt Knaap
Knt de
Paauw
LSO
Tlnt
Leuver
Tlnt
Reuver tot
1/2
LSO
Knt Jhr den
Boer
Portugael
Knt Jhr den
Boer
Portugael
Knt
Verhoef
Knt Teding
v Berkhout
1/9 Knt
Dury van
Beest
Holle
Knt Bos
Knt
Hendriks
1971 Commando-overdracht lkol jhr. A. van der Goes aan lkol R. Hoondert
146
׉	 7cassandra://wVFN7GPZCvaJiUqKN0ZbmqbqYwsSEdnlx80Cd9QIb68e`̵ aQӥpXJӕaQӥpXJӕ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://bXimjr2WoW4ENTUI5a_uJTxp3vfKdgrJYFHCx752jzQ F`׉	 7cassandra://ckhV4OIqtKkyZdmG0e0jvoV02CJ2CxcsfbZTIQfVOU8^`S׉	 7cassandra://6VWo55Hi7iCZTB_lMPpOX7I6E-nc768vDKjbM1ee3w4H`̵ ׉	 7cassandra://wGE84kObE3MkEDYVmgoizjfJjPyOAjo6EHYVwoJy6fM 	͠aZĥpXJ"ט  {u׉׉	 7cassandra://hD-9YjxrNIY_ARsY8lcHlXAFOsqDVgb9vE3qmLIkjE8 `׉	 7cassandra://2m-HLWe_yMhToI3zQ2JtU3F4isThZkwo9-EPp4l-lw0c`S׉	 7cassandra://tB_VZhQlnmE_JC8n65uRmSIUo8zFzqjOAsiFIpkvzp8`̵ ׉	 7cassandra://sLXGiI0U3469imOSpLbbZlCr-iXdwvbZHcXqVdU9A_w 
͠aZťpXJ"׉EHet beroepskader: wie zat waar?'Bataljonsstaf 1961 T/M 1972 deel 2
C
OCV
S4
1961
Ritm
Gramberg
1/7
1962
Ritm
Dolleman
1963
1/6
Maj Floor
1964
10/1
Ritm Taal
1965
Maj Jrh vd
Poll
1966
Maj Jrh vd
Poll
1967
1/11
Maj
Gramberg
1968
Maj
Owi P vd
Heijden
Owi P vd
Heijden
Owi
Mensink
Owi
Mensink
Owi
Mensink
Owi
Gramberg Mensink
1969
Maj
Maj
1970
Blussé v
Oud Alblas
1971
2/9
1972
Tlnt HMG v
Rijk
Maj
Gramberg
Maj
Witteveen
Owi
Gramberg Mensink
1/7
Owi
Peeren
Owi
Peeren
1/3
Owi J
Muntenaa
r
Elnt G
Janse
Smmb BH
Dimmers
Smmt
Visscher
Smmb C
Matser
Wmr T
Seinstra
Elnt G
Janse
Elnt G
Janse
S4 toeg
bevopel
vbdpel
Ritm
Wmr
Hopperus
Buma
Elnt de
Ruiter
1/19 Lnt
de Jong
Ritm H de
Jong
1/9
Elnt MGH
Kwinten
Ritm MGH
Kwinten
1/7
Elnt
Baudoin
Ritm
Baudoin
1/9
Ritm Ohler
Ritm Ohler
13/1
Aoomb
Vermeer
Aoomb
Vermeer
Aoomb
Vermeer
Aoomb
Vermeer
Aoomb
Vermeer
13/7
Smmb BH
Dimmers
Smmb BH
Dimmers
Smmb BH
Dimmers
Smmb BH
Dimmers
Wmr I Jhr
Sandberg
Wmr I Jhr
Sandberg
Wmr
Burghout
Owi
Lodder
Sgt I
Visscher
Sgt I
Visscher
Sgt I
Visscher
Smmt
Bergman
Owi D
Wmr I de
Gorter
Smmb JJ
Groeneburg
Smmb
JJ
Groeneburg
Smmb
JJ
Groeneburg
Smmb
JJ
Groeneburg
Smmb
C
Matser
Smmb C
Matser
Smmb C
Matser
Smmb C
Matser
Nedermeijer
Owi
D
Nedermeijer
Owi
D
Nedermeijer
Wmr
I
Gorter
Wmr I
Gorter
Wmr I W
vd Kooy
Wmr I W
vd Kooy
Wmr I W
vd Kooy
Wmr I JG
Vermeule
Wmr I W
vd Kooy
Wmr I AAJ
Haverman
s
Wmr I AAJ
Haverman
s
Wmr I AAJ
Haverman
s
Wmr I Jhr
v
Sandberg
Wmr I Jhr
v
Sandberg
Wmr I
Ruskus
Wmr I
Ruskus
Wmr I
Ruskus
Wmr I
Ruskus
1/6
Wmr I F
Haagendoorn
Scheringa
Wmr
Scheringa
Wmr
I
v Goor
Wmr I
v Goor
1/12
Wmr I C v
Campen
Wmr I C v
Campen
Wmr I C v
Campen
Wmr I C v
Campen
Wmr I
Wmr I C v
Campen
Wmr I C v
Campen
1/7
Wmr I K
Willemse
n
1/6
Wmr I H
Haagen
Willemse
n
Wmr I P
Duckers
Wmr I D v't
Hooft
Wmr I D v't
Hooft
1/7
Wmr I P
Duckers
Wmr I P
Duckers
Ritm MGH
Kwinten
Ritm
Kwinten
Elnt P
Bruinink
1/11
Elnt Agasi
Elnt J de
Klippelaar
Wmr I
Gorter
(bevo alg)
Wmr I
Gorter
Wmr I P
Allers
Wmr I
Gorter
Wmr I P
Allers
Wmr
Smorenbu
rg
Wmr I
Wouda
Wmr I
Wouda
4/12
Wmr I D v't
Hooft
Wmr
Huizinga
Wmr
Huizinga
Wmr
Huizinga
Wmr I
Huizinga
1/8
Wmr I
Wouda
Ritm RJ de
Roo
1/9 Ritm
PAF
Cavadino
1/7 Ritm J
Valstar
13/11 Elnt
Schouten
Elnt
Schouten
Elnt F
Brackel
Ritm PAF
Cavadino
Ritm
Witteveen
Ritm
Witteveen
1/11 Ritm
H de Jong
24/7
Ritm MGH
Kwinten
Aooi
Scheffer
Aooi
Scheffer
1/5
Aooi
Guntlisbergen
Aooi
Guntlisbergen
1/7
Smmt
Gulik
8/8
Smmt
Gulik ꝉ
1/12
Smmt
Owi JH de
Geus
Wmr I
Jonkers
1/7 Smmt
Gulik
Smmt
Holleman
Smmt
Holleman
Wmr I
Jonkers
Smmt
Holleman
Smmt
Holleman
Sgt J
Corbee
Sgt J
Corbee
Sgt I vd
Loo
Sgt I vd
Loo
Sgt J
Corbee
Sgt Meijer
Sgt I
Meijer
Sgt I
Meijer
Wmr I ACA
v Eekelen
15/3
Wmr I
Buitink
Wmr I
Buitink
15/7
Sgt v.d.
Loo
Aooi
Scheffer
Owi JH de
Geus
Sgt Meijer
Aooi P
Dijkstra
Aooi P
Dijkstra
Aooi P
Dijkstra
Aooi
Leusink
1/5
Aooi
Scheffer
Owi JW
Leusink
Owi JW
Leusink
Owi JW
Leusink
1/5
Owi JH de
Geus
Owi JH de
Geus
Smmt H
Donderwinkel
Smmt
H
Donderwinkel
24/9
Wmr
I ACA
v Eekelen
Wmr I ACA
v Eekelen
Wmr I vd
Zwaané
1/6
Wmr I ACA
v Eekelen
C
bevogp
C
TGP
SM
Matbeh
KL 1 + II
OO
beh
munitie
OO
beh
KL III
OO
beh
PSU
OO
beh
resdln
OO
behandelaar
resdln
C
C
onhpel
(MO)
C
BOG
Werkpl/
wvtgn
OO mnt
AMX/LEO
onderstel
Koepel
geschut
1971 103 SSV-Verkbat; buitengewone vlaggenparade; BC lkol jhr. A. v. d. Goes bij de medaille uitreiking voor
eerlijke, trouwe en langdurige dienst aan de smmt Gullik
׉	 7cassandra://6VWo55Hi7iCZTB_lMPpOX7I6E-nc768vDKjbM1ee3w4H`̵ aZåpXJ"׉E#Bataljonsstaf 1973 T/M 1985 deel 1
BC
PBC
1/8
1973
Lkol PAF
Cavadino
1974
Lkol PAF
21/6
1975
Lkol Joop
Valstar
1976
Lkol J
Valstar
12/8
1977
Lkol WFS v
Lingen
1978
Lkol WFS v
Lingen
1979
1/11
Lkol
George H
Eleveld
1980
Lkol GH
Eleveld
20/6
1981
Lkol Rob E
Abbas
1982
Lkol RE
Abbas
1983
18/6
Lkol
Ruurd.
Reitsma
1984
Lkol R
Reitsma
6/7
1985
Lkol Pier E
Selles
Maj WF
Anthonijsz
Maj WF
Cavadino Anthonijsz
20/6
Maj Hein
de Jong
Maj H de
Jong
Maj H de
Jong
1/5
Maj CA
Kuypers
27/8
Maj Piet
Bruinink
Maj P
Bruinink
Maj P
Bruinink
1/11
Maj MGH
Kwinten
3/9
Maj Renie
RRE
Meeder
tot 1/6
15/12 Maj
FW
Piekema
Maj Frits
W
Piekema
1/5
Aooi Kuin
1/7
Owi Kim
Ritm BRM
Wolters
Owi JCT
Kuijpers
Aooi H
Kuin
5/10
Tlnt HF
Westhof
Owi Piet
vd Meeren
28/5
Knt R
Kuijpers
Wrm I LJ de
Graaf
Maj JA
Bogmans
Owi F
Bruitzman
BI/BA
Aooi P
Nedermeijer
Aooi
P
Nedermeijer
Aooi
P
Nedermeijer
Aooi
P
Nedermeijer
Aooi
P
Nedermeijer
1/7
Owi
Jan v
Zwamen
Owi J v
Zwamen
1/7
Aooi
Herbert
Kuin
Aooi H
Kuin
Aooi H
Kuin 1/7
1/7
Aooi Jim
AM
Obdeijn
Aooi JAM
Obdeijn
S1
1/7
Ritm Hans
Pel
Ritm Pel
S1 toeg
Owi P
Hoefnagel
Owi P
Hoefnagel
Ritm Pel
1/7 Ritm
Bosch
1/4 Elnt A
Kriesch
Elnt
Arnold
Kriesch
1/6
Elnt Tom
JM
Zoomers
1/5
Ritm HAG
Nix
1/6
Elnt TJM
Zoomers
Ritm TJM
Zoomers
Ritm TJM
Zoomers
1/7
Ritm Ben
RM
Wolters
Ritm BRM
Wolters
Owi JCT
Kuijpers
Aooi H
Kuin
Owi JCT
Kuijpers
Owi T
Jordaan
Owi T
Jordaan
1/7 Owi
Hans JCT
Kuijpers
Owi JCT
Kuijpers
Owi JCT
Kuijpers
Aooi JH de
Geus
Aooi JH de
Geus
Aooi JH de
Geus
Aooi JH de
Geus
Aooi JH de
Geus
1/7 Aooi
Herbert
Kuin
1/7 Owi
Teun
Jordaan
1/8 Owi
Herbert
Kuin
Owi H Kuin
APZ
Aooi FW
Klems
Aooi FW
Klems
6/5 Aooi
John H de
Geus
Aooi JH de
Geus
Aooi JH de
Geus
S2
1/8
Elnt Kees
Zeelenberg Kloprogge
10/11
Tlnt
Cornegoor
6/5
Elnt JMJ
Bos
10/2 Tlnt
Cornegoor
15/6 Elnt J
Attema
Ritm J
Attema
28/1 Elnt
Lancee ›
Ritm JA
Bogmans
1/5
Elnt RH
Sandee
1/7
Ritm Jelle
Attema
1/6
Ritm Roy H
Sandee
Ritm RH
Sandee
1/12
Elnt R
Meijer
Ritm R
Meijer
Owi H
Ouwehand
vanaf 1/2
vacant
1/7
Wmr I P vd
Meeren
1/9
Wmr I
Dries
Eleveld
1/7
Wmr I JW
Bergman
1/7
Owi Henk
Ouwehand
Wmr I P vd
Meeren
Wmr I P vd
Meeren
15/6
Wmr I
Huub AF
Willemse
Wmr I HAF
Willemse
Wmr I HAF
Willemse
15/6
Wmr I L v
Surksum
Owi H
Ouwehand
1/7
Owi Piet
vd Meeren
Owi J
Kloprogge
tot 1/5
1/2
Wmr I E
Viane
1/7
Wmr I LJ de
Graaf
Maj CA
Kuypers
Maj CA
Kuypers
1/5
Maj Frans
Brackel
Maj F
Brackel
15/6
Maj Renie
RRE
Meeder
Maj RRRE
Meeder
Maj RRRE
Meeder
1/10
Ritm JA
Bogmans
Ritm JA
Bogmans
Owi AGM
Stoop
1/5
Owi Jan
Willem
Bergman
Owi J
Bergman
15/7
Owi F
Bruitzman
Elnt A
Koevoets
9/7 Elnt
Piebinga
1/11 Elnt
Bozuwa
1/10 Knt
Lasschuit
1/12 Ritm
Beute
Elnt v
Dungen
1/7
Elnt
Bozuwa
Elnt Bjorn
Bozuwa
tot 1/10
Owi F vd
Leij
Owi F vd
Leij
Wmr I
Bergman
15/11
Owi Anton
GM Stoop
Owi AGM
Stoop
Owi Stoop
Wmr I de
Graaf
Ritm HAG
Nix
1/6
Ritm Renie
RRE
Meeder
1/5
Ritm AH
Wolters
Ritm J
Attema
Elnt T
Zoomers
1/6
Elnt J
Cremers
1/11
Elnt R dl W
1/7 Elnt
Jan
Beekman
1/8
Elnt Ad
Koevoets
Elnt Rinus
v Dungen
Elnt v
Dungen
Owi J v
Beek
Owi J v
Beek
1/7
Wmr I
Leen v
Surksum
1/11
Owi Frits v
Swelm
28/2
Wmr I de
Klepper
Wmr I de
Klepper
Knt Heeze
1/10
Elnt
Bozuwa
8/1
Knt
Lasschuit
Tlnt P
Kleijwegt
Knt
Knt
Veenman
Knt Maar
ten
1/8
Knt Mark
Blokhuis
Knt
Stobbelaar
Knt
Stobbelaar
tot 1/8
Owi J v
Beek
Tlnt P
Kleijwegt
Owi J
Kloprogge
1/8
Owi T
Jordaan
S2 toeg
Owi J
IO
NBC oo
Wmr C vd
Walle
1/7
Wmr I Henk
Ouwehand
1/8
Wmr I Piet
vd Meeren
S3
Maj
Penasse
Vierdag
Maj
Penasse
Vierdag
1/5
Maj Cees
A Kuypers
S3 toeg
1/7
Owi Cees v
Campen
Wmr I t Kate
Owi Kuin
Wmr I Henk
Ouwehand
1/7
Owi Fred
vd Leij
VBDO Ritm OPN OWI vbdo
Elnt W
Hoogendoorn
1/
Ritm
G
Janse
1/8
Ritm HAG
Nix
Ritm H
Karssink
(vbdo)
toeg
Ritm
Karssink
vanaf 1/7
vacant
1/5 Tlnt
Portera
(vbdo)
toeg
Owi v
Zwamen
15/6
Owi Jan v
Beek
Knt Engelsman
Knt
P
Kleijwegt
Tlnt
Hartman
Tlnt
Hartman
Knt vd Berg
Tlnt
Hartman
Knt Jhr
Roël
Knt Jhr PA
Roël
Knt
Botterweg Oosterhuis
Owi J
Kremers
1/7
Wmr I
AGM
Stoop
Wmr I
AGM
Stoop
1/4
Owi v
Zwamen
1/8
Tlnt Kool
WJP Knt
Notten
Tlnt Kool
1/7
Tlnt Kool
Knt Kok
Knt R Oost
Knt
Peterse
Knt
Peterse
Knt WH
Hogerzeil
Knt Jos
Hartmans
Knt vd
Zwaag
Tltn Kool
vacant
LSO
LSO
׉	 7cassandra://tB_VZhQlnmE_JC8n65uRmSIUo8zFzqjOAsiFIpkvzp8`̵ aZåpXJ"aZåpXJ"{בCט   {u׉׉	 7cassandra://nWxQu3c-hN0w-O2ldR0Ru5gZV5-QhlTBFszXNgSGvAk <`׉	 7cassandra://p2dyi4xjMwtDxkwNQ6X3Y2IKPiKH8N-JxonUEuEz3E4gA`S׉	 7cassandra://yJscPiinSiDPOB0NoZ1fv_K_kLAJSai18_8P-xf774cs`̵ ׉	 7cassandra://Mhg34_ve7fXkRiJP6WbVVsWsIycw-bgh_jIzlOj8C_s ,͠aQpXJӗט  {u׉׉	 7cassandra://rNqLej8Eo95Yh9Ra6Apwguuey_HP51WTeHp99ptC_Hk `׉	 7cassandra://8c0TudMuQ3l-qn2_Yvf3iXVdk2_tQnwOa7-rMxh1vWca`S׉	 7cassandra://i_CGvkuo095Yf16RROjF6TWw25rLTkVEqC_pbWFKSGY`̵ ׉	 7cassandra://7OYS-Z9juZlqaELZ-HT4xjsNVy_bBi4hpyDsZtFQE8Y &͠aQpXJӗנaQpXJӗ g9ׁHhttp://P.deׁׁЈ׉EBataljonsstaf;Bataljonsstaf 1973 T/M 1985 deel 2
C
OCV
1973
Tlnt HMG v
Rijk
1974
Tlnt HMG v
Rijk
1975
Tlnt HMG v
Rijk
1976
Tlnt HMG v
Rijk
9/8
1977
Knt JK
Janse
1978
5/6
Knt
Mulder
1979
Knt
Glastra
1980
Knt Struijs
S4
Maj
Overbeek
Maj de
Ruiter
Maj de
Ruiter
Maj J
Vredevoog
d
Maj J
Vredevoog
d
Maj J
Vredevoog
d
15/6
Maj R v
Essen
Maj R v
Essen
1/11
1981
Knt v Dijk
1/2
1982
Knt AF
Oversberg
1983
Knt Jules
Nijst
1984
Knt vd
Pols
18/3
1985
Knt MJM
Beelen
Maj Bours
(inf)
1/3 Maj v
Essen
1/7 Maj
HAG Nix
Maj Henk
AG Nix
Maj HAG
Nix
1/7
Ritm
Willem F
Marting
S4 toeg
Owi J
Muntenaa
r
Owi J
Muntenaa
r
Owi J
Muntenaa
r
1/6
Owi CJ v
Campen
Owi CJ v
Campen
1/7
Owi B
Beekman
Owi B
Beekman
Owi B
Beekman
1/7
Owi F
Tuerlings
Owi F
Tuerlings
Owi F
Tuerlings
1/7
Owi J de
Graaf
Aooi J de
Graaf
1/11 OWI
CM v Veen
Elnt H Bos
Elnt v
Veen
Elnt G
Janse
Elnt v
Veen / Elnt
Coster v
Voorhout
Wmr I W
vd Kooy
1/11
Smmb
Scheringa
15/11
Smmb K
Limonard
Smmb K
Limonard
Smmb
Scheringa
1/7
Elnt H Bos
1/10
Elnt B v
Ingen
Kap B v
Ingen
Kap B v
Ingen
Kap B v
Ingen
15/7
Kap v Riel
Kap v Riel
1/12
Elnt M v
Dungen
Elnt M van
Dungen
Sgt I H v
Beek
Smmb H v
Beek
Smmb H v
Beek
Smmb H v
Beek
Smmb H v
Beek
1/2
Sgt I Ben
Heuveling
Smmb B
Heuveling
Smmb B
Heuveling
1/7
Smmb C
Helt
Smmt
Visscher
Smmt
Visscher
1/8
Smmt v
Dijk
Smmt v
Dijk
15/4
Sm WG
Gooren
SM WG
Gooren
SM WG
Gooren
Wmr I
Billenkam
SM WG
Gooren
1/7
Smmt J
Sarink
Smmt J
Sarink
Smmt J
Sarink
Smmt J
Sarink
1/4
Smmt
JGM
Meiland
Wmr I
Fester Bos
1/9
Sgt I
Heuveling
1/7
Sgt I Helt
Sgt I Helt
Smmb
Helt
1/7
Sgt I R
Lensink
Wmr I F
Ruskus
Wrm I F
Ruskus
1/7
Sgt I
Nienhaus
Sgt I
Nienhaus
1/7
Sgt I vd
Vlugt
(mun)
Sgt I vd
Vlugt
(mun)
Sgt I
8/1
Wmr I J
Koolstra
Wmr I T v
Wenum
Wmr I T v
Wenum
16/7
Sgt I vd
Vlugt
1/7
Sgt I
Heuveling
Sgt I Paul
de Meijer
(Libanon)
Wmr I CM
v Veen
(bas)
Sgt I de
Meijer
1/5
Sgt vd
Broecke
Sgt vd
Broecke
Wmr T
Seinstra
11/1
Wmr I
AGM
Stoop
Wmr I
AGM
Stoop
1/7
Wmr
Fester Bos
Wmr I F
Haagendoorn
Wmr
I F
Haagendoorn
1/11
Wmr
B v
Someren
Wmr B v
Someren
Wmr B v
Someren
1/3 Wmr
Douma
26/8 Sgt
Visscher
Sgt
Visscher
Sgt
Visscher
Visscher
(Libanon)
Sgt Kruik
1/10
Wmr Toon
v Eijk
Sgt Kruik
1/3
Sgt I
Visscher
Sgt
Killaars
1/3
Sgt I
Visscher
1/3
Sgt
Feeburg
Ritm JJM
Cremers
Sm Spruijt
Sm J v
Loenhout
Sgt I
Maurits
Sgt I
Dobber
Sgt vd
Broecke
3/4
Sgt
Killaars
OO beh
resdln
bevopel
vbdpel
C
bevogp
C
TGP
SM
Matbeh
KL 1 + II
OO
beh
munitie
OO
beh
KL III
Wmr I F
Haagendoorn
Wmr
I F
Haagendoorn
OO
beh
PSU
Wmr
I H
Haagen
1/7
Wmr I JP
Meijers
1/8
Wmr I H
Haagen
Wmr I H
Haagen
Wmr I H
Haagen
1/7
Wmr I J
Koolstra
8/1
Sgt I P de
Meijer
Sgt I P de
Meijer
Wmr
T v Eijk
Wmr
Souverijn
4/12
Sgt vd
Broecke
Wrm I J
Koolstra
OO
beh
resdln
OO
behandelaar
resdln
Wmr I P
Duckers
1/8
Wmr I A vd
Teems
Wmr I A vd
Teems
Wmr
Heijmans
Wmr
Heijmans
Wmr I
T vd Berg
Wmr I
T vd Berg
Wmr I
T vd Berg
1/7
Wmr Edu
Vieane
Wmr I E
Vieane
Wmr I Ben
Polak
14/4 Sgt
Visscher
Sgt I
Visscher
C
C
onhpel
(MO)
Ritm J de
Klippelaar
Ritm J de
Klippelaar
Ritm J de
Klippelaar
1/7
Elnt v
Veen
Ritm v
Veen
22/5
Ritm AA
Kriesch
Ritm AA
Kriesch
Ritm AA
Kriesch
1/7
Ritm CA
Mulders
Ritm CA
Mulders
1/7
Elnt JJM
Cremers
Ritm JJM
Cremers
C
BOG
Smmt
Spijker
Smmt
Spijker
Smmt
Spijker
Smmt
Spijker
Smmt
Spijker
1/8
Owi Jan de
Graaf
Owi J de
Graaf
Owi J de
Graaf
Owi J de
Graaf
Owi J de
Graaf
Owi J de
Graaf
1/7
Sm Spruijt
Werkpl/
wvtgn
Smmt
Bergman
5/3
Smmt
Vermeule
n
Smmt
Vermeule
n
Smmt
Vermeule
n
1/7
Smmt
Hilhorst
Smmt
Hilhorst
Smmt
Hilhorst
Smmt
Hilhorst
Smmt
Hilhorst
Smmt
Hilhorst
1/11
Sgt I Jan v
Loenhout
Sm J v
Loenhout
Sgt A Bos
1/7
Sgt HAB
Venmans
Sgt HAB
Venmans
Sgt HAB
Venmans
1/7
Sgt I Huijs
Sgt I Huijs
Sgt I Huijs
tot 15/6
4/8
Sgt I
Maurits
Sgt I
Maurits
Sgt I de
Cates
1/7
Sgt I
Wierda
Sgt I
Wierda
Sgt I
Wierda
1/7
Sgt I PAC
Janssen
Janssen
1/7 naar
Kazco
vacant
15/6
Sgt I
Dobber
Sgt I
Dobber
Sgt I
Dobber
Sgt A Bos
Sgt I de
Cates
OO mnt
AMX/LEO
onderstel
Sgt J
Corbee
25/7
Sgt A Bos
Koepel
geschut
Sgt I vd
Loo
1/7
Sgt I de
Cates
Oef ‘Steunzool’ met de ritmeesters Bogmans en Sandee, het weer rechtzetten van de Leopard bij het station
Godenstedt, de BOG aan het werk met o.a. de Sgt Maurits en het BOG-personeel in 1972
149
׉	 7cassandra://yJscPiinSiDPOB0NoZ1fv_K_kLAJSai18_8P-xf774cs`̵ aQӥpXJӕ׉EaBataljonsstaf 1986 T/M 2002 deel 1
BC
1986
Lkol PE
Selles
1987
1/7 Lkol Piet
Bruinink
1988
Lkol Piet
Bruinink
Lkol P
1989
Bruinink
19/6
1/6 Maj Dick
Brunt
Aooi
Kim
Gez
1/7 Ritm Ron
v Verseveld
Owi Jan vd
Enden
Aooi Lou
Peters
Ritm Harry
Eggens
1/7
Owi
Knt
1/7 Maj
Arie Jonker Masselink ? Hans vd Burg
1990
Lkol Peer de
Vries
1991
Lkol P.de
Vries 8/7
1992
Lkol Tony v.
Diepenbruggen
Maj Dick
Brunt
Maj Dick
Brunt
1/7 Maj
Hans vd Burg
1993
1/7 Lkol
Jack Johan
1994
Lkol
Jack
Johan
1995
Lkol
Jack
Johan
Maj Hans vd
Burg
Maj Hans vd
Burg
Maj H.
Meekers
1/7 Aooi Lou
Peters
Aooi L.
Peters
Aooi L.
Peters
1/7 Aooi Piet
Bakker
Ritm Ron v
Verseveld
1/7 Ritm
Tony
Keijsers
Ritm Tony
Keijsers
Ritm Tony
Keijsers
Aooi P Bakker
Ritm Renze
de Vries
Aooi P Bakker
Ritm Renze
de Vries
1/7 Owi
Henk v Loon
Owi
Henk
v Loon
Owi
Henk
v Loon
1/11
Aooi Jan vd
Enden (>BA)
1/7 Aooi Gez
Kim
Aooi Gez
Kim
Aooi Gez
Kim
1/7 Aooi J vd
Enden
Aooi J vd
Enden
1/7 Ritm
Frits de
Zwart
Ritm Frits de
Zwart
1/7 Elnt Ben
EP
Doomernik
Ritm EP
Doomernik
Ritm EP
Doomernik
1/2 Ritm
Harold
Keldermans
3 0kt 1989 Val van de Berlijnse muur
Knt Kennedy
Owi Arie
Jonker
Owi Arie
Jonker
1/7 Owi Ben
Jordaan
Owi Ben
Jordaan
Owi Ben
Jordaan
Owi Herman
Jansen
Maj Hans vd
Burg
Knt Kennedy
1/7 Maj Bob
Meijer
Maj Bob
Meijer
Knt v Dinter
Maj Bob
Meijer
1/6 Maj Ad
Koevoets
Maj Ad
Koevoets
Ritm Michiel vd
Laan
Ritm Michiel vd
Laan
Ritm Rik
Pleasant
Ritm Rik
Pleasant
Ritm Rik
Pleasant
Ritm Harm
Hulzenbos
PBC
Maj FW
Piekema
Maj FW
Piekema
1/6 Maj
Willem F
Marting
BI/BA
Owi
Kim
Aooi
Kim
Aooi
Kim
Gez
Gez
Gez
S1
Ritm Michiel
Dulfer
Ritm Michiel
Dulfer
Ritm Michiel
Dulfer
S1 toeg /
STOO OPZ
1/7
Owi Leen
van Surksum
Owi L van
Surksum
Owi L van
Surksum
Aooi
Herbert Kuin
Aooi
Herbert Kuin
1/9
Ritm Harry
Eggens
Owi J vd
Enden
Knt H.
Lodders
Maj Dick
Brunt
Elnt D J Echten
Ritm Harry
Eggens
APZ
Aooi
Herbert Kuin
S2
Ritm Rienks
Westhof
S2 toeg
1/7
Owi J vd
Enden
Owi J vd
Enden
Knt GI /
STOO GI
2/4
Knt RA Sijm
Knt H.
Lodders
Ritm
S3
Maj JA
Bogmans
Maj Dick
Brunt
Opleidingen
OPN
Ritm Willem v
den Bos
1/6 Elnt D J
Echten
S3 toeg / STOO
OPN
1/7
Owi
Joop Snellen
Owi Joop
Snellen
1/6 Owi Johann
Breukelman
1/9
Owi
Harry
Schuurman
Owi
Harry
Schuurman
1/3 Owi Johann
Breukelman
Owi Johann
Breukelman
Owi Johann
Breukelman
1/7 Owi Lou v
Vlokhoven
Owi Lau v
Vlokhoven
Owi
Pedro Haans
1/4 Owi Lau
v Vlokhoven
1/11
Owi Ruud de
Lange
Owi Ruud de
Lange
1/6 Owi
Henk vd
Laan
Owi Henk vd
Laan 1/5
Owi R de
lange
1/7 Wmr1
Hans
Oesterholt
Wmr1 Hans
Oesterholt
Wmr1 Hans
Oesterholt
Wmr I Jack v
Egmond
Wmr I Jack v
Egmond
Elnt Erwin
Vonk
Elnt Erwin
Vonk
1/7 Ritm
Noel de
Vries
1/7 Elnt
Hulsebos
Kap Bart
Omlo
Kap Bart
Omlo
BC
1/6 Lkol
1996
Willem v. d.
Bos
1997
Lkol Willem
v.d. Bos
1998
Lkol Willem
vd Bos 11/9
Seedorf
1999
Soesterberg
PBC
BI/BA
Maj H.
Meekers
Maj Meekes
/ Koevoets
Maj R. de
Vries
Maj
Ad Koevoets
Lkol Sybren
v Klaarbergen
2000
15/7 Lkol
Michiel
Dulfer
2001
Lkol Michiel
Dulfer
15/9
2002
Maj Ad
Koevoets
1/4 Aooi Jan.
v d Enden
Aooi J. v d
Enden
1/7 Aooi
Johann
Breukelman
Owi Harry v
Bergen
Overgang Dienstplicht naar beroeps / Reorganisatie Staf capaciteit / Bevopel > Bevocie / BOG > Hrstcie
Hfd
Vtg Cdt BC
S1
STOFF OPZ
STOO OPZ
STOO BEH
Perzkn
1/7 Ritm
Hans Kik
Ritm Hans
Kik
1/7 Kap Ton
Witkamp
Elnt Desiré
Maassen
Owi Cor vh
Hooft
Owi Cor vh
Hooft
Owi Cor vh
Hooft
Aooi Johann
Breukelman
Owi Harry v
Bergen
Kap Ton
Witkamp
Elnt Desiré
Maassen
Owi Cor vh
Hooft
1/9
Maj Noel de
Vries
Maj Noel de
Vries
1/3 Aooi Jos
Claessen
Aooi Jos
Claessen
Aooi Jos
Claessen 7/1
Bergen
Owi Harry v
1/5
1/7 Ritm H
Kok
Owi Jan
Bouma
Owi Jan
Bouma
Owi Jan
Bouma
Sie 2/3
Maj Ad
Koevoets
Maj Ad
Koevoets
1/10 Maj
Renze de
Vries
Maj Renze
de Vries (>
41 BVE)
Maj
/
Hans Kooy
Maj Hans
Kooy
Ritm H Kok
Maj Hans
Kooy
Ritm H Kok
Maj Hans
Kooy
1/2 Ritm
Haran
Gorissen
Ritm Haran
Gorissen 1/6
Ritm Joris
Legein
StOff GI
STOO GI/NBC
Ritm Harold
Keldermans
Owi Herman
Jansen
1/7 Ritm
Joris Legein
Ritm Joris
Legein
1/7 Owi Eric
Steiger
Owi Eric Steiger
(> GI 41 BVE)
Owi
Steiger
Owi
Bossche
1/5 Owi Harry v
Bergen
Owi Harry v
Bergen
Wmr1 Johan
vd Veen
Wmr1 Johan
vd Veen
Wmr1 Mike
de Jong
Ritm Henk
Ouwehand
Owi Jurrie vd
Zwaan
Owi Jurrie vd
Zwaan 1/6
Kap
Hoekstra
?
Kap Joris
Vierboom
Eric
(> GI
41 BVE) 1/4
Ron vd
STOO GI
STOO GI
STOO NBC StafOff OPN
STOO OPN
Hfd VSCC
FAC VSCC
S6
Wmr
Wmr1 Frank
Hanemeijer
Wmr1 Julian v
Drunen
Wmr1 Julian v
Drunen
Wmr1
Julian v Drunen
1/7 Wmr1
Johan vd Veen
Wmr1 Mike
de Jong
Wmr1 Mike
de Jong
Wmr1 Frank
Hanemeijer
1/2 Wmr1
Mike Helms
Wmr1
Mike Helms
1/4 (> 41 BVE)
?
Ritm Henk
Ouwehand
Ritm Nico
Boom
Ritm Nico
Boom /
Martin Bonn
1/3
Ritm Joel
Smit
1/10
1/7 Owi Martin
Schimmel
Owi Martin
Schimmel
Owi Martin
Schimmel
Owi Martin
Schimmel
1/6 Owi Jurrie
vd Zwaan
Kap Harick
Kap Edwin
Saiboo
Kap Harick
Owi Wim
Joha
1/7 Kap
Hoekstra
Owi Wim
Joha
Kap Edwin
Saiboo
1/7 Kap Joris
Vierboom
1/7 Owi Jan Pol
Ritm Harm
Hulzebos ?
Owi Jan Pol
Elnt Bart
Pronker ?
OwI Rob
Lansink
1/7
Owi
Arie Jonker
Owi Arie Jonker
Lt Opl
Tlnt Radius ?
Lt Opl
Owi Arie Jonker
Tlnt Radius
1/7 (>Brgr)
Owi
Pedro Haans
Owi Ruud de
lange
1/7 Owi Rob
Lansink
Wmr1 Ger
Hauser
1/9 Owi
Pedro Haans
Owi
Opleidingen
/ Stoo S3
St OO S3/
Vou
Leop/YPR
26/2
Ritm W vd
Bos
(tijd) Elnt
Erwin Vonk
Wmr I de
Klepper
Owi John Stal
Elnt Bozuwa
Knt Pluim
(bas)
1/11 Tlnt
Frank
Overdiek
Owi John Stal
Elnt Ron
Verseveld ?
1/5 Wmr v
Scheppingen
(KVV)
1/9 Wmr A C
Koot
1/7 Wmr1
Ger Hauser
VBDO / S6
OWI vbdo
LSO
LSO
NBC oo
1/7 Wmr I
Henk
Bosman
Wmr I H
Bosman
1/7 Wmr1
Carlo
Kalkman
Wmr1 Carlo
Kalkman
Wmr1 Carlo
Kalkman
1/6 Wmr1
Frank
Hanemaaier
Kap
Hoekstra
Owi Wim
Joha
Kap Joris
Vierboom
1998-1999 Staf 103 Verkbat; o.a. BC lkol Sybren van Klaarbergen. PBC maj Ad Koevoets en BI aooi Johann
Breukelman
150
׉	 7cassandra://i_CGvkuo095Yf16RROjF6TWw25rLTkVEqC_pbWFKSGY`̵ aQӥpXJӕaQӥpXJӕ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://0Jr5BHgDSh4MhkqV-bcxVBxB13bz5fClaQiEvrVon_M `׉	 7cassandra://1nnG_5yTcqAP_04B0z_F8T6MGb6dIvTzcFECOD-gsKcc`S׉	 7cassandra://n8NEJLpeTxd5SzM22AqX4wPoSuSWpfLNc9VFAatleWY `̵ ׉	 7cassandra://Vi6CHnRHUh-rrvxCRutlH8yctmFcjjTfIZQum9thPXs 6\͠aQpXJӗט  {u׉׉	 7cassandra://yViXqfgl27FkTHRAfM_x8S828frRljX5wkBPcZgXud0 ռ`׉	 7cassandra://19ZyBsI0t0RC29j0f1UoeM9mYXm1A1JN7E--p-QJarY^y`S׉	 7cassandra://QOc0hXPmO2V9I_QpLL9ZZt16KmQPsfxzgY1I9w6DOHo `̵ ׉	 7cassandra://h5OkMEpR4dKp3MNCjq2wxb1g-gOoGAiXHqzj_LzAgXk (Y
<͠aQpXJӗ׉E  Staf- Staf en Verzorgingseksdron Bataljonsstaf 1986 T/M 2001 deel 2
SSV; Bevelsuitgifte tijdens oef Wildbaan, stafvoertuigen, bergingstank en onderhoud aan de Laro
151
׉	 7cassandra://n8NEJLpeTxd5SzM22AqX4wPoSuSWpfLNc9VFAatleWY `̵ aQӥpXJӕ׉E9Staf- Staf en Verzorgingseskadron 1961 T/M 1974
Sgt onh
C
SSV
1961
15/6 Elnt
JN de
Groot
2/10 Elnt A
1962
Maj FHD
Dorsser
1/3 Maj AC
Floor
12/6
1963
Ritm HJ
Huijts
1964
18/2 Ritm H
de Jong
18/7 Maj
FHD
Dorsser
Sma
1965
Maj FHD
Dorsser
Ritm
1966
Kwinten
Maj
Mathorn
Ritm Rens
7/9
1967
Ritm MGH
Kwinten
24/7
1968
Maj PA
Blussé van
Oud Alblas
4/11
1969
Maj JE
Witteveen
1970
Maj JE
Witteveen
15/7
1971
Ritm CA
Ruiter
1972
Ritm CA
Ruiter
1973
Ritm CA
Ruiter
Ritm P
1974
Bruinink
1/11 Ritm
F Agasi
Elnt HAG
Nix
1/4
Elnt A
Kriesch
Elnt G
Janse
Elnt G
Janse
Elnt G
Janse
Elnt
Zeelenber
g
10/11
Elnt
Coster v
Voorhout
1/11 Owi C
v Campen
Owi C v
Campen
Sma JDAF
Westra
25/2
Sma PJ
Poels
Sgt Rep
Sgt I A
Bergwerf
1/11
Elnt Ohler
Elnt F
Brackel
Owi W
Lodder
Owi
Werkhove
n
1/3
Wmr I
Willem
Molenaar
Owi W
Molenaar
1/12 Owi
Peeren
Owi
Peeren
1/1 Wmr I
B Jonkers
1/11 Owi F
v Hulzen
1/11 Owi B
Jonkers
Sma FL
Bühling
Sma FL
Bühling
Sma JDAF
Westra
Sma JDAF
Westra
Sma FL
Bühling
Wmr I B
Jonkers
1/7
Sgt I M
Oldersma
Sgt I M
Oldersma
Sgt I M
Oldersma
Sgt I A
Bergwerf
Aooi Palit
Wmr I
Chomyzyn
Wmr I Leo
Riemens
Wmr Jan
Willem
Bergman
Wmr I
Louis PL
Boog
Wmr I
ATHM
Boog
Wmr I
ATHM
Boog
Wmr I
ATHM
Boog
Wmr I
ATHM
Boog
Wmr I
ATHM
Boog
Wmr I J de
Graaf
Wmr I J de
Graaf
1/11
Wmr
Keijzer
Wmr I
Keijzer
Wmr I
Keijzer
22/11
Wmr I
Dries
Eleveld
Sgt
Oldersma
Wmr I
Bertus
Jonkers
Sgt I
Oldersma
Sgt I
Schreuder
Sgt I
Schreuder
Sgt I
Schreuder
Aalm
Ds S
Hendriks Meijburg
Aalm
Hendriks
Aalm
Hendriks
Aalm
WAM
Pompe
Aalm
tot 1/8
laatste
aalm
1/5
DS
Weggema
ns
Ds
Weggema
ns
Ds
Weggema
ns
Ds
Weggema
ns
9/9
Ds L vd
Born
Drs J v
Leeuwen
1/4
Drs vd
Woude
Tlnt J
Brongers
Tlnt J
Brongers
Sgt I v
Schijndel
Sgt I v
Schijndel
Drs Elnt vd
Woude
Drs Elnt
Bruinink
Drs Elnt
Visser
Drs Elnt
Visser
Vdg Fikker
1/3
Vdg G
Jansen
1/7
Vdg J
Brongers
2/9
Tlnt J
Brongers
Sgt I v
Kempen
Sgt I G v
Kempen
Sgt I G v
Kempen
Sgt I G v
Kempen
Aooi J
Pistorius
Pistorius
14/8 UKW
1/7
Aooi
Scheffer
Aooi
Scheffer
1/7
Owi
Bertus
Jonkers
Owi B
Jonkers
Sgt L van
Offeren
(KVV)
Sgt L van
Offeren
(KVV)
Sgt L van
Offeren
(KVV)
Sgt L van
Offeren
(KVV)
Sgt L van
Offeren
(KVV)
Wmr I Jan
de Graaf
Wmr I J de
Graaf
Wmr I ACA
v Eekelen
Sgt
Oldersma
Aalm
Ds S
Hendriks Meijburg
Aalm
Ds S
Hendriks Meijburg
Drs Elnt
Griede
Drs Elnt
Bos
11/5
Vdg Ruijs
3/9
Vdg
Sonnenbe
rg
Smt I
Smeets
Sgt I
Smeets
Aooi J
Pistorius
Aooi J
Pistorius
Aooi Palit
Wmr I
Chomyzyn
Wmr I
Andre
Vork
17/7
Wmr I J de
Graaf
Wmr I ACA
v Eekelen
Elnt MGH
Kwinten
Owi W
Lodder
Groenevel
t
Wmr I C
Stokje
Wmr I Jack
Manshand
en
Wmr I ACA
v Eekelen
Sgt I PG
Buemer
Owi
Elnt MGH
Kwinten
Elnt MGH
Kwinten
Elnt MGH
Kwinten
Kernebee
k
Owi
Kernebee
k
Owi
Kernebee
k
Sma
Donderwinkel
Sma
Donderwinkel
Wmr
I C
Stokje
Wmr I J
Wouda
Wmr I C
Stokje
Wmr I J
Wouda
PlvC
SSV
OWI
SSV
Owi
Kernebee
k
SMA
Sgt adm
C
EOG
Wmr
radio onh
rvtgn EOG
Bat
wpn hrst
Wmr
Heijnsber
gen
Wmr
Heijnsber
gen
Wmr
Heijnsber
gen
1/11
Wmr I ACA
v Eekelen
Sgt I PG
Buemer
Sgt I PG
Buemer
Aalm
Thelen
1/9
Aalm
Rijkers
Rijkers ꝉ
1/9
Aalm W
Leeman
Leeman ꝉ
1/12 Ds
FGJ
Weersink
1/11
Aalm D
Hendriks
Aalm
Thelen
Ds J
Schiebaan
1/9
Ds A
Dondorp
1/5
Ds D
Heslingen
1/6
Ds H
Kronenbur
g
Ds S
Meijburg
Ds S
Meijburg
Drs Elnt
Kunst
1/7
Drs E Bos
1/2 Drs
Elnt
Galjaard
1/8 Drs J
Drs J
Veldkamp
Drs Elnt v
Bekkum
1/8
Drs Elnt
Griede
Vdg Visser
Vdg JJ
Dekelder
Vdg Knaap
Vdg
Gerlach
Vdg
Gerlach
Sgt
Smeets
Sgt
Smeets
Aooi J
Pistorius
OO
berging
Aalmoeze
nier
Dominee
Arts
Vdg
BHP
Sgt
BHP
Sgt
Manege
Menage
meester
1980-07-01 SSV-Esk 103 Verkbat; o.a. aftredend C ritm Jelle Attema, owi Fons Tuerlings, EC ritm Jos de
Klippelaar, elnt Ruud Pruijsenaere de la Woestijne
152
׉	 7cassandra://QOc0hXPmO2V9I_QpLL9ZZt16KmQPsfxzgY1I9w6DOHo `̵ aQӥpXJӕaQӥpXJӕ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://pfBF9E3j42McDLdhgShDietDFykhEz3vQQSPVVBR9L0 `׉	 7cassandra://mC5Z-lwdwLUwimLbo-YQobgXcd6HsZRpRNcppb59j8cS`S׉	 7cassandra://3LlItBkOwPce8nZDChQQFjGdLUX4yMVRMWmLcQ6bnGEs`̵ ׉	 7cassandra://RrMVa0PB9EuLBLE84hBOSTONwndYc9DgKbmpm_ATsQs ,d͠aQpXJӗט  {u׉׉	 7cassandra://DGelVvCqe7rZuuC5_7FKUvPleEXVq_vTztwFaHG8IOA `׉	 7cassandra://wjZiFBCvlnvP6UyFLqZGklJEa09US9NO7Bj4dheLJPQV`S׉	 7cassandra://hEkUDIDwfIRtGxJrsEgAGQBPRNLXnEH3bdThrycVMZE`̵ ׉	 7cassandra://u863fdhU5xGKw8Chs7k8C6opxn5ala9leoFhYrJzgPY L͠aQpXJӗ
׉E  Staf- Staf en VerzorgingseksdronkStaf- Staf en Verzorgingseskadron 1975 T/M 1989
C
SSV
1975
Ritm F Agasi
PlvC
SSV
11/8
Elnt A
Kriesch
1976
Ritm F Agasi
1/6
1977
Ritm HAG
Nix
1978
Ritm HAG
Nix
8/1
1979
Ritm J
Attema
1/7
1980
Ritm JP de
Klippelaar
1981
Ritm JP de
Klippelaar
1982
Ritm JP de
Klippelaar
3/6
1983
Ritm C
Mulders
1984
Ritm C
Mulders
1985
Ritm C
Mulders
1/6
Ritm
1986
vd Dungen
Ritm Beute
Ritm
Wolters
1987
Ritm vd Aker
Ritm Wim
Meijer
1988
Ritm Wim
Meijer
1989
Ritm J.D. van
Rossen
Elnt Wim
Janse
Elnt Wim
Janse
1/7 Frits de
Zwart
Owi Harry
Schuurman
1/7 Owi John
Stal
Owi John
Stal
Wmr Rindert
v Dijk
Wmr Rindert
v Dijk
Wmr Rindert
v Dijk
Sgt1 Rene
Lustig
(twg A-esk)
1/7 Huisman
Sgt1 Rene
Lustig
(twg A-esk)
SMA
Huisman
Sgt1 Rene
Lustig
(twg A-esk)
Sgt1 Hans
Verlinden
1/4 Sgt
Patrick
Rupert
Sgt1 Hans
Verlinden
Ds vd Berg
Sgt1 Dick
Langendijk
Wmr De
Ds vd Berg
Sgt1 Dick
Langendijk
Leeuw van
Weenen
Sgt1 Hans
Verlinden
Ds vd Berg
Sgt I JPJ Bakker
Elnt JH
Visser
Elnt JH
Visser
Elnt JH
Visser
8/1 Elnt R
Lancee
Elnt Pr de la
Woesteijne
1/11 Elnt
Cremers
Elnt Jan
Cremers
Elnt Cremers
1/6
23/7
Tlnt Harry
Eggens
Elnt Eggens
Tlnt W Janse
(bas)
1/7
Elnt Wim
Janse
OWI
SSV
Owi C v
Campen
1/7
Owi D v
Geugten
1/2 Owi TJM
Jordaan
1/5 Owi J v
Beek
15/6
Owi F vd Leij
1/7
Owi F
Tuerlings
Owi F
Tuerlings
1/7
Owi JW
Bergman
1/5 Wmr I v
Surksum
1/7 Owi v
Swelm
1/11
Elnt Wetters Owi L Peters
Smi Sarink
Wmr I v
Surksum
Owi v
Surksum
1/7 Owi
Harry
Schuurman
Wmr Rindert
v Dijk
Sgt I Henri
1/7
Sma Bert vd
Kruk
Sma B vd
Kruk
Sma B vd
Kruk
29/3
Sgt I Henri
Heemskerk
Sgt I H
Heemskerk
Sma H
Heemskerk
Sma H
Heemskerk
15/6
Sgt I vd
Heuvel
Sma PJ Poels
Sgt
Sma PJ Poels
Wildeman
(kvv)
Sgt
Heemskerk Wildeman
12/3
Sgt
Schenkelaars
1/7
Sgt LHJ v
Vroonhoven
(kvv)
Sgt LHJ v
Vroonhoven
Sgt LHJ v
Vroonhoven
(kvv)
Sgt LHJ v
Vroonhoven
(kvv)
Sgt LHJ v
Vroonhoven
(kvv)
tot 4/6
29/11
Sgt R Lustig
Sgt1 Rene
Lustig
Sgt I
JGA v Rooy
Sgt
JGA v Rooy
Sgt I
JGA v Rooy
Sgt I
JGA v Rooy
Sgt I
JGA v Rooy
Sgt I
JGA v Rooy
Sgt I
JGA v Rooy
6/8
Sgt
Verlinden
(kvv)
Sgt
Verlinden
(kvv)
Sgt
Verlinden
(kvv)
3/1
Sgt Faes
Sgt Henk
Faes
Sgt Henk
Faes
Sgt Henk
Faes
1/9
Ds CB v
Harten
Ds CB v
Harten
Ds CB v
Harten
Ds CB v
Harten
Sgt AJ Visser
Ds L vd Born
Toeg Owi
SMA
Sgt adm
C
EOG
Sma PJ Poels
Sgt Rep
Rep tot 1/7
2/2 Sgt AJ
Visser
OO
Sgt onh rvtgn
EOG
elektro
techniek
5/3
Ds L vd Born
Drs Elnt
Tondu
22/10
Ds L vd Born
Drs Elnt v
Oel
Drs Elnt L
Hanssen
Drs Elnt L
Hanssen
Sgt AJ Visser
11/6
Sgt I
JGA v Rooy
Ds L vd Born
1/8
Ds Vaatstra
17/9
Ds JD
Cremer
1/8
Drs Elnt
Breesnee
15/3
Drs Elnt H v
Vechel
20/12
Drs Elnt
Dijkgraaf
Drs Elnt J
Ds P 't Hoen Grootenhuis
Ds P 't Hoen
Drs Elnt v
Gils
Drs Elnt P
Karper
Drs Elnt
Ament
Drs Elnt
Vrolijk
Drs Elnt
Hesse
Dominee
Arts
Vdg
BHP
23/6
Vdg WH
Jansen
Elnt WH
Jansen
Tlnt WH
Jansen
Tlnt WH
Jansen
Tlnt WH
Jansen
Vdg WJ
Timmer
Vdg
Noteboom
15/6
Vdg Zadelhof
19/4 Vdg de
Boer
1/8 Vdg
Tours
Vdg Tours
Vdg
Miedema
Vdg Kunst
12/10 Vdg
Stalman
1/7
Sgt I JPJ Bakker
Sgt I v Schijndel
Sgt
BHP
Sgt
Manege
Owi B
Jonkers
Sgt I Gitz
Owi B
Jonkers
Sgt I Gitz
1/7
Sgt Tops
Sgt I Tops
Owi B
Jonkers
Owi B
Jonkers
Owi B
Jonkers
Sgt I Tops
Owi B
Jonkers
Sgt I Tops
Owi B
Jonkers
Sgt I Leemput
Owi B
Jonkers
Sgt I Leemput
Owi B
Jonkers
Owi B
Sgt I Leemput
Jonkers
Sm J Keijzer
Sm Jaap
Keijzer
Vdg Stalman Sgt I JPJ Bakker Sm J Keijzer
Menage
meester
Sgt L van
Offeren
(KVV)
Sgt L van
Offeren
(KVV)
Sgt v Kleef
28/6
Sgt L v
Offeren
tot 1/7
(laatste sgt
KVV)
153
׉	 7cassandra://3LlItBkOwPce8nZDChQQFjGdLUX4yMVRMWmLcQ6bnGEs`̵ aQӥpXJӕ׉E	yStaf- Staf en Verzorgingseskadron 1990 T/M 2001
C
SSV
PlvC
SSV
OWI
SSV
Toeg Owi
SMA
Sgt adm
C
EOG
Sgt onh rvtgn
EOG
Dominee
Wmr1
1990
Ritm J.D. van
Rossen
1991
Ritm Renze
de Vries
1992
Ritm Renze
de Vries
1993
1/7 Ritm
Noel de
Vries
1994
Ritm Noel de
Vries
1995
1/7 Ritm R
Versleijen
Elnt Frits de
Zwart
Elnt Harm
Hulzebos
Elnt Harm
Hulzebos
1-7 Tlnt
Meino
Jongma
Elnt Meino
Jongma
Elnt Meino
Jongma
Owi John
Stal
1/7 Owi Rob
Lansink
Owi Rob
Lansink
Owi Rob
Lansink
1/7 Owi Eric
Steiger
Owi Eric
Steiger
Rindert v
Dijk
1/3 Wmr1
Gerrit
Borghuis
Wmr1 Gerrit
Borghuis
Wmr1 Gerrit
Borghuis
Wmr1 Gerrit
Borghuis
1/7 Wmr1
Chris
Goudsmit
SMA
9 november 1989 Val van de Berlijnse muur
Ds Klaas
Huisman
1/7 SMA Ed
Ronda
SMA Ed
Ronda
SMA Ed
Ronda
SMA Ed
Ronda
Sgt1 Rene
Lustig
(twg A-esk)
1/7 Sgt1
Andre
Weijman
(twg A-esk)
Sgt1
Andre
Weijman
(twg A-esk)
Sgt1
Andre
Weijman
(twg A-esk)
Sgt v Os
DS Henk vd
Berg
Sgt v Os
DS Henk vd
Berg
C
SSV
1996
Ritm R
Versleijen
1997
1/7 Ritm
Harald
Keldermans
1998
Seedorf
1999
Soesterberg
2000
Ritm Harald
Keldermans
1/5 Ritm
Meino
Jongma
Ritm Meino
Jongma
2001
PlvC
SSV
1/9 Elnt Joel
Smit
Elnt Joel
Smit
1/3 Elnt Jos
Bremer
Elnt Jos
Bremer
Elnt Jos
Bremer
1/4
OWI
SSV
Owi Eric
Steiger
1/5 Owi Jan
Pol
Owi Jan Pol
SM Adri
Schrage
Toeg Owi
Wmr1
Goudsmit
1/7(>C)
SM John de
Blom
SM John de
Blom
SM John de
Blom (>BVE)
Sgt1 Ron v
Broeckhuijsen
Sgt1 Hans
Mennes
Sgt1 Ron v
Broeckhuijsen
Elnt Ralph
Manders
Sgt1 Ron v
Broeckhuijsen
Elnt Ralph
Manders
Owi Jan Pol
Elnt Ralph
Manders
Sgt1 Hans
Mennes
Sgt1 Hans
Mennes
Drs Kap P
Karper
Tlnt B
Kuipers
Tlnt Bas
Veenvliet
1/9 Tlnt
Sander
Rutten
Tlnt Sander
Rutten
Elnt Sander
Rutten
SMA
Overgang dienstplicht naar beroeps
Sgt adm
SMOD
SOT
Lt Log
Drs Kap P
Karper
Drs Kap P
Karper
Tlnt B
Kuipers (1e
vrouw)
Tlnt B
Kuipers
Sgt v Os
DS Henk vd
Berg
Drs Kap Jos
Joosten
Sgt1 Karel v
Gemert
Sgt Patrick
Rupert 1/9
Ds Klaas
Spoelstra
Drs Kap Jos
Joosten
Sgt1 Karel v
Gemert
Sgt1 Karel v
Gemert
Sgt Patrick
Rupert
Sgt Patrick
Rupert
Spoelstra
Ds Klaas
Spoelstra
Drs Kap Jos
Joosten
Arts
Vdg
BHP
Sgt
BHP
Sgt
Manege
Menage
meester
Sgt1 Dick
Langendijk
Sgt1 Wim
Blaauwendraa
t
Sgt1 Wim
Blaauwendraa
t
Sgt1 Wim
Blaauwendraa
t
Sgt Distr
Arts
Vdg
BHP
Sgt
BHP
Dominee
Sgt1 Boeijenga
Sgt1 Boeijenga
Sgt1 Boeijenga
1987 Deel van het SSV-Esk 103 Verkbat o.l.v. de EC ritm P.J.E.J. van de Aker (niet op de foto), plv EC elnt W.
Jansen met links de Eskowi Harry Schuurman
154
׉	 7cassandra://hEkUDIDwfIRtGxJrsEgAGQBPRNLXnEH3bdThrycVMZE`̵ aQӥpXJӕ aQӥpXJӕ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://AOGOyYt_ji4MaQj2neRBiWcm8fO9eQoBdN1ekZ4YaXI ؈`׉	 7cassandra://PbrtofWbn00x5ouMWSsv5AsRHwybQGRd9dtx7MeEG1s`+`S׉	 7cassandra://wMBwbY87RWgfNPofFlG3N6c8_31xuvU8tyxrjueAQQI`̵ ׉	 7cassandra://9Y5fPBihxOk1stYwXT4syA887X4hGWCWyrb28_Y3d9A f͠aZȥpXJ#ט  {u׉׉	 7cassandra://JNzewo-Tgc5brzx8z2P4ewfGHktAxH05j-KMGmWf01M `׉	 7cassandra://0HACn39iPqiSwkVFU00Q4SdUdXWkwAr8IfZP-8VM18wfI`S׉	 7cassandra://OdupAZ1_WMDNmCqfmtbLB_we4s7FP8TaY2e5jrj7HrU `̵ ׉	 7cassandra://yE3Jne4O9dIZF7IJNli3y7uC9aYY5JtajWnfywLwwL0 m	͠aZɥpXJ#׉EA eskadronA eskadron 1961 T/M 1976
C
A-Esk
Ritm J
1961
Hopperus
Buma
1/8
1962
Ritm
Huijts
1/4
1963
Ritm CAJ
Mathon
1/9
1964
Ritm H de
Jong
1965
Ritm H de
Jong
1/11
1966
Ritm Ties
Kwinten
7/9
1967
Ritm
Schouten
1/9
1968
Ritm
Baudoin
1969
Ritm Frans
Brackel
1970
1/9
Ritm Ohler
1/9
1971
Ritm R
Meeder
7/9
1972
Ritm Hans
Lippe
29/8
1973
Ritm Ruud
Schoollan
d
1974
Ritm
Hoogendo
orn
Ritm
1975
Hoogendo
orn
1/5
1976
Ritm AH
Wolters
Elnt SW
Schouten
Elnt SW
Schouten
19/9
Elnt
Brackel
1/5
Elnt JB
Meijer
Elnt
Brackel
1/11
Elnt Henk
AG Nix
Elnt HAG
Nix
1/9
Elnt Selles
Elnt Selles
Elnt H
Karssing
1/9
Elnt Bosch
1/9
Elnt
Zeelenber
g
Elnt G
Jansse tot
15.7.75
(bas)
6/12
Elnt A
Kriesch
tot 1/8
1/11 Elnt v
Abeelen
Elnt v
Abeelen
1/4
Wmr I
Henk
Ouwehan
1/10 Owi
H Kuin
4/11 Owi B
Buitink
Owi Bert
Buitink
Owi B
Buitink
1/5
Knt Kool
3/9
Knt GH
Willems
Knt TJ
Boersma
Wmr I Piet
vd Meeren
1/8
Wmr I
Snelleman
Wmr I
Snelleman
1/4
Wmr JW
Snelle
6/11
Wmr Bos
Wmr Bos
Knt
Metzger
25/4
Knt JMG
Verschuer
en
Knt vd
Pluijm
Knt Senger
Wmr R
Hoogvliet
14/7
Wmr
Jongenele
n
21/5
Wmr I Piet
Bakker
15/7
Wmr
Jongenele
n
14/7
Wmr Nico
Troost
Wmr N
Troost
Plv C
A-Esk
Owi
A-Esk
Owi
Kluitenbur
g
Wmr I Piet
Owi K
Kernebee
k
Owi
Leyder
Haverstro
om
Owi
Leyder
Haverstro
om
Owi
Leyder
Haverstro
om
1/9
Owi
Brunschot
Owi
Brunschot
1/2
Owi J v
Hulzen
Owi F v
Hulzen
1/11
Owi Jhr
Sandberg
1/11
Owi Joop
Stein
Owi J Stein
Knt
Jongblut
1/9
Knt MA
Ullers
1/9
Knt Roupe
vd Voort
Tlnt Ruurd
Reitsma
1/7
Tlnt PE
Selles
Tlnt
Schoollan
d
Tlnt Hans
Karssing
Knt
Vullings
1/7
Knt
Gerard CJJ
Schopman
Tlnt AJM v
Abeelen
2/9 Knt
Jan
Godschalk
Wmr I v
Venetiën
Wmr I v
Venetiën
Wmr I
Bonne ten
Kate
Wmr I ten
Kate
Wmr I ten
Kate
Wmr I
Ruud de
Kort
Wmr L vd
Plas (kvv)
21/11 Knt
Kok
Wmr Rob
Hoogvliet
Wmr v Dijk
Wmr L vd
Plas (kvv)
Wmr L vd
Plas (kvv)
Wmr L vd
Plas (kvv)
Wmr L vd
Plas (kvv)
Wmr L vd
Plas (kvv)
3/9 vacant Wmr I G
Kim
18/6
Knt PC Bos
Knt
Gruijters
1/6 Knt
Ruud
Schets
1/9 Knt
Holger de
Kat
Wmr I G
Kim tot
15/12
Wmr I
Geert
Fokkens
Wmr I
Joop
Meijers
Wmr I J
Meijers
Wmr v Dijk
Wmr Floor
(kvv)
1/7
Wmr JW
Bergman
1/7
3/9 vacant
Knt J v
Griethuijs
en
11/9
Wmr v Dijk Tlnt Bosch
10/9
Wmr v Dijk
Tlnt Kees
Zeelenber
g
Tlnt Kees
Zeelenber
g 21/11
Tlnt Peer
de Vries
1/9
1/4
Knt Enno D
vd Zee
1/4
Knt JH
Meesters
Knt A
Grupper
Wmr I D v
Geugten
Wmr I D v
Geugten
Wmr Cor
W vd
Walle
Wmr I CV
vd Walle
Wmr I
AGM
Stoop
15/7
Wmr I
Harry L
Schuurma
Wmr I HL
Schuurma
n
Wmr I HL
Schuurma
n
Wmr LJ de
Graaff
Wmr
Olthof
Wmr vd
Plas (kvv)
vacant
Wmr
Maarten
Korting
Wmr M
Korting
Wmr M
Korting
15/7
Wmr Jan
vd Ende
14/7
Wmr LJ de
Graaff
Wmr I
Albert vd
Teems
Wmr I A vd
Teems
Wmr I A vd
Teems
Wmr
Seinstra
1/6
Wmr
Olthof
15/7
Wmr v
Wenum
1/5
Wmr Piet
Bakker
13/5
Wmr I
Jansen
Jakma
1/8
Wmr Jan
vd Ende
Wmr J vd
Ende
Wmr
Jakma
Wmr
Jakma
Wmr
Wmr I
Boog
1/7
Wmr I
Henk
Ouwehan
Wmr I H
Ouwehan
d
Wmr I H
Ouwehan
d
1/7
Wmr I
Bonne ten
Kate
1/8
Wmr I R de
Kort
Wmr I
Ruud de
Kort
Wmr I Rob
C
Hoogvliet
Sgt HC de
Haas
Sgt
Senden
Sgt HC de
Haas
Sgt HC de
Haas
Sgt HC de
Haas
Sgt HC de
Haas
tot 1/7
Sgt HC
Peer de
Haas
Wmr I D v
Geugten
Wmr vd
Plas (kvv)
Wmr Louis
Boog
Wmr I G
Raatgever
Wmr I
Gaastra
Wmr I
Gaastra
Wmr I JAM
Obdeijn
Wmr I JAM
Obdeijn
1/4
Wmr I Ap v
Venetiën
Wmr M
Otten
Wmr M
Otten
Wmr L vd
Plas
1/9
Wmr H de
Waard
(kvv)
Wmr H de
Waard
(kvv)
Knt JW de
Jong
Tlnt TW de
Jong
Knt
Stalenhoe
f
1/9
Tlnt RRRE
Meeder
1/9 Knt
Helleman
s
Wmr I W
Molenaar
Wmr I W
Molenaar
1/11 Wmr
Gez Kim
Wmr Floor
(kvv)
Wmr Floor
(kvv)
Wmr
Floor (kvv)
Knt Hang
1/9
Knt
Leersum?
Knt Frits
Deiters /
Knt Kleijn
Wmr I HB
Esser
Wmr I HB
Esser
Wmr I Dolf
v Geugten
Wmr Rob
JF Tibboel
1/12
Wmr I
Willem
Molenaar
24/6
Wmr Gerz
Kim
1/7
Wmr vd
Plas (kvv)
Wmr vd
Plas (kvv)
1/7 Wmr
Gez Kim
Wmr G
Kim
Wmr
Obdeijn
Knt H v
Riessen
7/4
Knt
Oostveen
4/8
Wmr Rob
Tiboel
Wmr
Tiboel
Wmr M
Otten
PC I
A-Esk
OPC I
A-Esk
Wmr I
A-Esk
PC 2
A-Esk
Tlnt Jhr
Hooft
Graveland
Knt Holst
OPC 2
A-Esk
7/8
Wmr I ACA
v Eekelen
Wmr I ACA
v Eekelen
1/4
Wmr Jim
Obdeijn
Knt Lippe
Knt Louet
Feisser
Knt
Dammers
Knt ESA
Meijer
Wiersma
Wmr 2
A-Esk
PC 3
A-Esk
OPC 3
A-Esk
Wmr I
Heijnsber
gen
1/7
Wmr HB
Esser
Wmr HB
Esser
Wmr I HB
Esser
1/7
Wmr I
vacant
Heijnsbergen
Wmr
I
Heijnsbergen
Wmr
I
Heijnsbergen
tot
24/9
Wmr I
Menno
Gaastra
Wmr I M
Gaastra
Wmr I M
Gaastra
Wmr I G
Raatgever
Wmr I G
Raatgever
Wmr I G
Raatgever
Wmr I G
Raatgever
Wmr I ACA
v Eekelen
Wmr I
Gerrit
Raatgever
vacant
Wmr 3
A-Esk
Wmr
radar
Wmr
radar
Wmr
mortier
Wmr
Hfd vbdn
C EOG
A-Esk
1967 A-Esk Seedorf; Vooraan opper Brunschot bij een parade en de huzaren rechts wachten op hun beurt in het onderkomen
van de handgranaatbaan voor het gooien van een scherpe handgranaat
׉	 7cassandra://wMBwbY87RWgfNPofFlG3N6c8_31xuvU8tyxrjueAQQI`̵ aZǥpXJ"׉EA-Esk; 1 november
1971 opmarcheren
voor de
commandooverdracht
van de
lkol jhr A. v.d. Goes
aan lkol
R.Hoondert. O.a. de
wmr’s Bonne ten
Kate en Joop
Meijers. De EC
ritmeester R.R.R.E.
Meeder rijdt parade
A eskadron 1977 T/M 1985
C
A-Esk
1977
Ritm AH
Wolters
1/2
1978
Ritm Jelle
Attema
8/1
1979
Ritm Dick
JH Visser
1/9
1980
Ritm Roy
Sandee
1981
Ritm R
Sandee
1/5
1982
Ritm
Lancee
1/12
1983
Ritm PJEM
vd Aker
1984
Ritm PJEM
vd Aker
1985
Ritm PJEM
vd Aker
Plv C
A-Esk
1/7
15/4 Elnt
TJM
Zoomers
1/7
Elnt Pr dl
Woesteijn
e
Elnt JW
Beekman
Elnt JW
Beekman
Beekman
KMAR 1/7
Elnt vd
Aker
Elnt vd
Aker
1/12
Elnt
Hartog
burger per
1/11
Elnt
Piebinga
1/11
Elnt
Piebinga
Owi Joop
LAM
Snellen
26/8
Tlnt DJ
Echten
1/7
Wmr I
Chris v
Neerbos
1/7
Wmr
Helms
Owi
A-Esk
1/4 Owi
Jan de
Graaf
1/8 Wmr I
Jan vd
Ende
20/11
Owi Hans
JCTh
Kuijpers
1/7
Owi Piet
vd Meeren
Owi P vd
Meeren
Owi P vd
Meeren
25/5
Wmr I
Martin CM
v Veen
Owi CM v
Veen
PC I
A-Esk
22/4
Knt
Rijnders
Knt vd
Berg
14/12
1/9 Tlnt
2/10
Tlnt vd
Aker
Elnt vd
Aker
1/7
Tlnt de
Hartog
Elnt de
Hartog
3/1
Tlnt
Piebinga
tot 9/7
5/11 Tlnt
Janse
OPC I
A-Esk
1/7
Wmr I Ron
J Boom
Wmr I RJ
Boom
1/7
Wmr I Leo
J de Graaf
13/6
Wmr I Ben
Polak
Wmr I B
Polak
1/5
Wmr I
Hochstenbach
1/3
Wmr
I
Lansink
Wmr I
Lansink
Wmr I
A-Esk
Wmr v
Somers
15/6
Wmr Kees
J Dekkers
Wmr KJ
Dekkers
Wmr KJ
Dekkers
Wmr G
Westland
(kvv)
Wmr G
Westland
(kvv)
1/3
Wmr Chris
v Neerbos
Wmr C v
Neerbos
PC 2
A-Esk
22/4
vacant
Knt v
Drunen
tot 14/12
vacant tot
25/10
Knt DA
Allessie
Knt H v
Voorden
Tlnt A
Koevoets
1/7 Knt
Wehrens
1/7
Knt v
Dongen
Knt
Moerman
tot 1/11
3/1 Tlnt
Eggens
22/7 Tlnt
Dulfer
27/5 Knt
de Cock
26/8 Tlnt
Keijsers
Wmr I de
Kreij
Wmr I de
Kreij
1/7
Wmr I
Sinderdinc
k
JacquesC
MB vd
Wmr I
JCMB vd
Berg
Wmr I KJ
Dekkers
1/12
Wmr I
Mullers
1/5
Wmr I Leo
J de Graaff
Wmr B
Polak
Wmr B
Polak
Wmr
Hochsten
bach
Wmr I de
Kreij
Wmr Joop
Sinderdinc
k
Wmr J
Sinderdinc
k
1/7
Wmr
Harry
Zonneveld
Knt H v
Voorden
Knt J
Arends
Knt J Osse
1/7
Knt Valken
Knt vd
Goes
Tlnt
Hartog
Tlnt
Hartog
burger per
8/11
Knt
Haaker
5/9 Knt G
Schrouff
Wmr I F
Kerkhof
Wmr I E
Vieane
15/1 Wmr
I P. Haans
Wmr I P,
Haans
6/11
Wmr I
Fred
Kerkhof
Wmr I F
Kerkhof
Wmr I F
Kerkhof
1/7
Wmr Smit
13/9
Wmr Cor J
vh Hooft
1/9 Wmr
Hans
Oesterhol
t
Wmr I
Vluggen
Wmr I
Vluggen
1/7
Wmr
Welbie
Wmr
Charles
Greiner.
Wmr I
Ronda
Wmr I
Ronda
1/7
Wmr I
Jordaan
Wmr I
Mullers
Wmr I
Mullers
1/7
Wmr I
Lansink
1/7
Sgt PJJM v
Houtum
Sgt PJJM v
Houtum
Sgt I PJJM
v Houtum
1/6 Wmr J
vd Zwaan
(stagiair)
Wmr J vd
Zwaan
(stagiair)
1/6
OPC 2
A-Esk
Wmr I P
Bakker
1/7
Wmr
Wmr 2
A-Esk
1/7
Wmr JCMB
vd Berg
15/6
Wmr Ben
Polak
PC 3
A-Esk
22/4
Knt de
Boer
Knt CH v
Doorn tot
14/12
OPC 3
A-Esk
Wmr I J vd
Ende
15/7
Wmr I Edu
Vieane
Wmr 3
A-Esk
Wmr E
Vieane
Wmr
Mullers
15/6
Wmr
Pedro AJ
Haans
15/1 Wmr
Ben polak
Wmr B
Polak
(Stage
Wmr
Wmr v
Schepping
en
Wmr I
Ronda
dpl functie
Wmr
radar
15/6
Wmr de
Waart
28/8
Wmr Nico
Troost
15/6
Wmr I Piet
Ellens
Wmr I P
Ellens
Wmr I P
Ellens
Wmr
radar
Wmr I JC
Jongenele
n
Wmr I JC
Jongenele
n
1/7
Wmr I
Hochsten
bach
Wmr J v
Someren
15/6
Wmr Fred
Kerkhof
6/11
Wmr J de
Kreij
Wmr v
Schepping
en
Wmr I
Mullers
tot 15/6
Wmr I
Jacobs
Wmr LJ de
Graaff
Wmr LJ de
Graaff
Wmr vd
Ende
1/7
Wmr JHM
Mullers
Wmr J de
Kreij
Wmr
mortier
Wmr
Hfd vbdn
Wmr I HL
Schuurma
n
Wmr I HL
Schuurma
n
1/7
Wmr CM v
Veen
Wmr I CM
v Veen
C EOG
A-Esk
Wmr Leo
de Graaff
Sgt
Senden
1
Sgt Bert vd
Does
11/6
Sgt I WJ
Kreugel
Sgt I WJ
Kreugel
Sgt I
Schrijvers
Sgt I WJ
Kreugel
Sgt I Jos
Schrijvers
C Distrgp 'D'
1980 A-Esk; demonstratie tijdens ouderweekend en het “naar rechts richten!’’
׉	 7cassandra://OdupAZ1_WMDNmCqfmtbLB_we4s7FP8TaY2e5jrj7HrU `̵ aZǥpXJ"aZǥpXJ"{בCט   {u׉׉	 7cassandra://OV7TAUQXNaMoOvxL2sF0IE3N0aYgkfJMNofazYFk4jA +Y`׉	 7cassandra://6ieOk63vp-rL52MxqFzTUI2sn1qxmHfTkwUQ7xdHROIaC`S׉	 7cassandra://kX9jnaAWPh3lAKJp-5JztB20h-zKDLRlLwez-jrP2uk`̵ ׉	 7cassandra://AA5FtiyNa4MOhpqJDtEYJ2qV41X4_5sTA8Fd2Daq-UI q͠aZ̥pXJ#
ט  {u׉׉	 7cassandra://WNBMfSzcMQ3fiC6_2PTM3VrXhgtLVtWiX-4S43Jpunc `׉	 7cassandra://e6rAO8o6Lb7rIWnCADSqnXtEDu-wG0Sw9XvT_EksXvck`S׉	 7cassandra://yOdrn5QJn6FgxLv9vWE_pboznVu7E-Bd1Zi0dJKQ6xY;`̵ ׉	 7cassandra://A4xrbwdsIsRfG_z4zpce0l-uVmCMP5BznVd3FJWJl_Y R}4͠aZΥpXJ#׉EA en B eskadron0A eskadron 1986 T/M 2001
C
A-Esk
1/7 Elnt
1986
Piebinga
1/11
1987
Ritm Rinus v
Dungen
Ritm
1988
Michiel
Dulfer
1989
Ritm Michiel
Dulfer
Elnt Frank
Overdiek
Elnt Michiel
vd Laan
Owi Henk de
Klepper
1/7 Owi Jos
Vluggen
Wmr1 Chris
v Neerbos
1/7 Wmr1
Mike Helms
Wmr Walter
v Ingen
Wmr Walter
v Ingen
Sgt1 Ton
Maurits
1/7 Sgt1 Roy
v Draanen
Plv C
A-Esk
1/7 Elnt
Eggens
1/5 Elnt Tony
Keijsers
Owi
A-Esk
Owi Joop
Snellen
1/7 Owi
Henk de
Klepper
Wmr
Hfd vbdn
Wmr1 Rob
Lansink
1/6 Wmr1
Chris v
Neerbos
1/4 Wmr
Walter v
Ingen
Toeg Owi
C EOG
A-Esk
1/7 Sgt1 Ton
Maurits
Sgt1 Ton
Maurits
PC I
A-Esk
1/7 Tlnt Ben
Doomernik
OPC I
A-Esk
Wmr1
Chris v
Neerbos
Knt ?
1/3 Elnt
Overdiek / Knt
Wientjes
Tlnt Versleijen
.
1/11
1990
1/9 Ritm
Toniy
Keijsers
1991
Ritm Tony
Keijsers
1/8 Elnt Roel
Versleijen
Elnt Roel
Versleijen
Owi Jos
Vluggen
1/5 Owi
Chris v
Neerbos
POSO
C
A-Esk
1/2 Ritm
1992
Michiel vd
Laan
Plv C
A-Esk
Elnt Roel
Versleijen
Owi
A-Esk
Owi Chris v
Neerbos
1993
Ritm Michiel
vd Laan
1/7 Elnt
Robert
Verbrugh
1994
1/7 Ritm
Ruud
Willemsen
1/10 Owi
Lau v
Vlokhoven
(>S3 Toeg)
Elnt Robert
Verbrugh
1/6 Owi
Leslie v d
Toorn
1995
Ritm Ruud
Willemsen
1996
(Laatste
lichting dpl)
Ritm Ruud
Willemsen
1/8 Elnt
Henk
Ouwehand
Elnt
Henk
Ouwehand
Owi Leslie
vd Toorn
Wmr1
Mike Helms
Wmr1 Mike
Helms
Wmr1 Mike
Helms
Wmr1 Fred
Goossens
1/7 Wmr1
Harry v
Bergen
Wmr 1
Sgt1 Roy v
Draanen
Sgt1 Roy v
Draanen
Knt Wijnands
1/9
Tlnt
Martin Bonn
.
1/7 Tlnt Radius
1/5 Wmr1
Wmr I
A-Esk
Wmr Mike
Helms
1/5 Wmr1
Mike Helms Henk de Lange
Wmr1 Mike
Helms
1/7
Wmr1 Hans
Oesterholt
1/3 Wmr
Hans
Oesterholt
1/7
Wmr1 Erik
Hendriksen
PC 2
A-Esk
Elnt Tony
Keijsers
1/5 Knt
Polderman
Tlnt Michiel vd
Laan
Elnt Michiel vd
Laan
OPC 2
A-Esk
1/7 Wmr1
Harry
Zonneveld
1/7 Wmr1
Rob Welbie
1/7 Wmr1
Richard
Bosman
Wmr1
.
Richard
Bosman
1/10
.
Wmr1 Hans
Oesterholt
1/7 Wmr1
Erik
Hendriksen
Hfd vbdn
1/3 Wmr1
Arwin
Dubbeldam
Toeg Owi
C-EOG
AEsk
Wmr1
Harry
v Bergen
PC Verk
A-Esk
OPC Verk
A-Esk
Hendriksen
1/7 Wmr1 Alf
Basten
Knt vd Brande
1/9
.
Knt Holthus
Knt Vriends
Wmr1 Harry
v Bergen
Wmr1 Harry v
Bergen
9 november 1989 Val van de Berlijnse muur
Wmr1 Erik
.
Wmr1 Harry
v Bergen
Knt Blokland
1/11
1/7 Wmr1
Pierre
Muurling
Wmr1 Pierre
Muurling
Tlnt Harm
Hulzebos
.
1/9
Knt Schouten
.
Knt
Nuyten
Wmr Verk
A-Esk
Wmrs Verk
EsK
Sgt Peters
Tlnt Bart
Pronker
1/10 Wmr1
Alf Basten
1/10 Wmr
Jaap van
Schaik
Wmr1 Arwin
Dubbeldam
Wmr1 Harry
v Bergen ?
Sgt1
Boersma
Tlnt Robert
Verbrugh
1/8
Wmr v Stam
Wmr Ijsseldijk
A- OPC Tk Pel
EsK
AWmr1
Arwin
Dubbeldam
?
Reorganisatie naar Verkpel / Tankpel / Tirailleurpel (Omwisseling M113 A1 voor YPR765PRI bij Tirpel)
PC Tk Pel
Wmrs Tank
PC Tir
A-Esk
Knt v Hoof
Wmr1 Erik
Hendriksen
Wmr
Markhorst
Knt
IJzerman
OPC Tir
Esk
Wmr1 Bert
Martini
Wmr Muis
1/7 Wmr1
Jan van Stam
Wmr1
Basten
Alf
Wmr1 Jaap
van Schaik
Wmr Markhorst
Wmr Dorst
Knt
Wilmink
1/7
Wmr1 Nick
Horstman
Wmr1 Arwin
Dubbeldam
Sgt1
Boersma
Tlnt Jos
Bremer
Wmr1 Alf
Basten
Wmr J van
Schaik
1/8
Wmr Schoenmaker
Wmr Muis
.
Wmr Kies
Wmr Muis
Vdg Mark
Hassink
Wmr1
v Stam
Jan
Wmr Ijsseldijk
.
Wmr 2
A-Esk
1/7 Wmr
Richard
Bosman
Wmr1 Richard
Bosman
1/7 Wmr1
Harry v Bergen
PC 3
A-Esk
1/7 Knt
Miedema
1/5 Knt
Wijnands
1/3 Knt
Wientjes /
Elnt Frank
Overdiek
OPC 3
A-Esk
1/7 Wmr 1
Cor vh Hooft
Wmr1 Cor vh
Hooft
1/7 Wmr1
Mike
Verhees
1/7 Wmr1
Arwin
Wmr 3
A-Esk
1/7 Wmr1 Mike
Verhees
Wmr1 Mike
Verhees
1/7 Wmr Arwin
Dubbeldam
Wmr Fred
Goossens /
Dubbeldam Wmr Jan v Stam
Wmr
radar
Wmr Rob
Welbie
1/7 Wmr
Hans
Oesterholt
1/7 Wmr
Pierre
Muurling
Wmr Pierre
Muurling
dpl functie
dpl functie
Wmr
radar
dpl functie
Wmr
mortier
Wmr1 Ben
Jordaan
dpl functie
1/5 Wmr1
Henk de Lange
Wmr1 Henk
de Lange
Wmr1 Henk de
Lange
Wmr1 Arwin
Dubbeldam
Tijd Wmr1
Fred
Goossens
Ingeleverd
dpl functie
Wmr1 Henk de
Lange
AWmrs
Tir
Wmr
Elnt
Joris Legein
Wmr1 Nick
Horstman
Wmr Ijsseldijk
Wmr Anema
Vdg v
Zwienen
Wmr1
v Stam
Jan
Markhorst
Wmr
Schröder
Owi Leslie
vd Toorn
1/7 Wmr1
Mike Helms
Wmr1
Rens
Korebrits
Wmr1
Rens
Korebrits
Beroeps
C
A-Esk
Plv C
A-Esk
1996
1/7 Ritm
Rob v Zanten
Elnt
Henk
Ouwehand
Owi
A-Esk
1/6 Owi
Nico
Brumlief
vbdn / STOO
OPN
Wmr1
Mike Helms
Toeg Owi /
STOO GI
Wmr1
Rens
Korebrits
SM
Erik
Rutten
1/4 Sgt1
Erik Rutten
Elnt
Joris
Legein
Elnt
Andy Bos
1/9 Wmr1
Jan-Jaap
Euving
Wmr Schröder
Elnt Jos
Bremer
Wmr1
Jan-Jaap
Euving
Lt Wrn
Wrn
Lt Log
Esk
A- C-Distrgp
Esk
AElnt
Hein
Jan Kapper
C-Gnkafvgp A-Esk
C EOG /
SMOD
A-Esk
Wmr1 Nick
Horstman
Wmr De Bree
Wmr1 Nick
Horstman
Wmr Machielse
Wmr Kies
Tlnt JP v
Ouderkerk
Elnt
Lenny
Hazelbach
Wmr1
Ron vd Ley
Reorganisatie 2x Verkpel / 1x Tirailleurpel (Dienstplicht naar Beroeps / Inleveren Leopard 2 / Wisseling M113 C&V naar YPR 765 PRI) (Uzi/Fal naar Diemaco)
Wmr Hfd
SOT
Esk
APC
I
A-Esk
OPC I
A-Esk
Elnt Andre v
Wijk
Wmr1 Pierre
Meilhac
Elnt Jos
Bremer
Sgt1
Harry
Krans
SM
Sgt Chris Gril
Erik
Rutten
Sgt1 Jerry
Kraus
Elnt
Andy Bos
Wmr1
Jan-Jaap
Euving
Wmrs 1e
A-Esk
Wmr Borneman
Wmr Borculo
Wmr Blanckert
PC 2
A-Esk
Elnt
Jan Hein
Kapper
1997
SFOR 2
Jun-Dec
Ritm Rob v
Zanten
Elnt Henk
Ouwehand
Owi Nico
Brumlief
Wmr1 Mike
Helms
(>S2 NBC)
Wmr1
Rens
Korebrits
Elnt Heiko
Blokpoel
Wmr1 Pierre
Meilhac
Elnt Jos
Bremer
Sgt1
Harry
Krans
SM
Sgt Chris Gril
Erik
Rutten
Sgt1 Jerry
Kraus
Elnt
Andy Bos
Wmr1
Jan-Jaap
Euving
Wmr Rikken (+)
Wmr Hopstaken
Wmr Borneman
Wmr Borculo
Wmr Blankenstein
OPC 2
A-Esk
Wmr 2e
A-Esk
Wmr1 v Beek
Wmr1 Richard
Klasema
Wmr de Jongh
Wmr Grandjean
Wmr Bruijns
Wmr Reusel
Wmr Meister
Wmr1 v Beek
Elnt
Jan Hein
Kapper
Wmr1 Mark
Gomez
Wmr de Jongh
Wmr Grandjean
Wmr Bruijns
Wmr Reusel
Wmr Meister
1998
1/7 Ritm
Robert
Verbrugh
1999
Sdrf>Stb
UNFICYP
nov 99 -jun
UNFYCIP
2000
Ritm Robert
Verbrugh
Elnt Jan Hein
Kapper
1/2 Elnt Jan
Hein Kapper
Owi N
Brumlief
(>EOWI 41 BVE)
1/2 Wmr1
Bert Rutgers
Wmr1
Rens
Korebrits
1/7 Owi
Arwin
Dubbeldam
Wmr1
Elnt Heiko
Blokpoel
Wmr1 Pierre
Meilhac
1/4 Elnt v
Kemenade
Sgt1
Harry
Krans
Sgt Chris Gril
Sgt1 Jerry
Kraus
1/3 Tlnt
Niels Roelen
Jan-Jaap
Euving
Wmr1 Bert
Rutgers
Elnt Klaas
Meijer
1/3 Sgt1
Mario
Steenbakker
Wmr Hopstaken
Wmr Borneman
Wmr Borculo
Wmr Stekelenburg
Sgt Marc
Kieboom
SM Roy v
Draanen
Sgt1 Ron de
Ruyter
Tlnt
Niels Wmr1 Ger
Roelen (MFR) Dorst
(MFR)
Wmr Posthumus
Wmr Teggeler
Wmr Bruijns
Wmr vd Endt
Wmr Ossenblok
1/4 Ritm
Joris Legein
Elnt Jan Hein
Kapper
Owi Arwin
Dubbeldam
Wmr1 Bert
Rutgers
Elnt Klaas
Meijer
Sgt1 Mario
Steenbakker
Sgt Marc
Kieboom
SM Roy v
Draanen
Sgt1 Ron de
Ruyter
Terugkomst UNFICYP nieuwe start in Soesterberg
2000
>Juli
Soesterberg
Ritm Joris
Legein
Elnt Jan Hein
Kapper
Owi Arwin
Dubbeldam
Wmr1 Ger
Dorst
Elnt Klaas
Meijer
Sgt1 Mario
Steenbakker
SM Roy v
Draanen
Sgt1 Ron de
Ruyter
1/7 Tlnt Paul
v Oeckel
Wmr1 Corne
Boessen
Wmr Senteur
Wmr v Rooden
1/7 Tlnt
vacant
Wmr1 Corne
Boessen
Wmr1 Snoek
Wmr v Es
Wmr Booy
Wmr Luinge
2001
Ritm Rob v
Zanten
Elnt Arjan v
Daalen
Owi Arwin
Dubbeldam
Wmr1 Ger
Dorst
Wmr1 Harry
v Bergen
1/10 Elnt
Niels Roelen
Sgt1 Mario
Steenbakker
SM Roy v
Draanen
Sgt1 Ron de
Ruyter
Tlnt Paul v
Oeckel
Wmr1 Corne
Boessen
Wmr Senteur
Wmr v Rooden
Tlnt Robert
Hol
Wmr1 Corne
Boessen
Wmr1 Snoek
Wmr v Es
Wmr Ruiter
Wmr Booy
Wmr Luinge
Tlnt
Niels Wmr1 Ger
Roelen (MFR) Dorst
(MFR)
Wmr Posthumus
Wmr Teggeler
Wmr Bruijns
Wmr vd Endt
Wmr Ossenblok
Elnt
Peter v Poll
Wmr1 Frank
Schröder
Wmr1 Kuipers
Wmr Overdijk
Wmr Borneman
1/6 Tlnt
Peter v Poll
Wmr1 Mark
Gomez
Wmr1 de Jongh
Wmr Grandjean
Wmr Bruijns
Wmr Reusel
Wmr Meister
Wmr Overdijk
Tlnt
Peter v Poll
Wmr1 Frank
Schröder
Wmr1 Kuipers
Wmr Overdijk
Wmr Borneman
Wmr Kies
1/7
Wmr1
Ron vd Ley
Wmr1 vd Ley
Wmr Puts
׉	 7cassandra://kX9jnaAWPh3lAKJp-5JztB20h-zKDLRlLwez-jrP2uk`̵ aZǥpXJ"׉EB eskadron 1961 T/M 1976
C
B-Esk
1961
Ritm PAF
Cavadino
1962
1/7 Ritm
Kapteijn
1/9 Ritm
de Roo
1963
Ritm de
Roo
1964
1/9 Ritm
Valstar
1/3
1965
Ritm v
Lingen
1966
Ritm v
Lingen
1967
Ritm v
Lingen
1968
Ritm Cees
A Kuypers
1/4
1969
Ritm
George H
Eleveld
1/5 Ritm
1970
W Plink en
wnd
Elnt RRRE
1971
Ritm
Willem
Plink /
Ritm v
1/2
1972
Ritm Piet
Bruinink
1973
Ritm P
Bruinink
1974
Ritm Agasi
1975
Ritm Hans
JR
Karssing
1976
Ritm JMJ
Bos
Plv C
B-Esk
Eltn CFAM
de Ruiter
Elnt v
Lingen
19/9
Tlnt GH
Eleveld
Elnt GH
Eleveld
Elnt GH
Eleveld
1/9
Tlnt RRRE
Meeder
Tlnt GWJ v
Swelm
Elnt GWJ v
Swelm
1/4
Elnt Renie
RRE
Meeder
1/5 Knt
Gert
Niesink
1/9
Elnt JA
Coster v
Voorhout
Elnt JA
Coster v
Voorhout
1/9
Elnt PH de
Vries
Elnt PH de
Vries
3/11
Elnt JH
Visser
Elnt JH
Visser
1/11
1/11
Owi
Hoefnagel
1/12
Owi J
Muntenaa
r
1/2 Wmr I
H Kuijpers
(Owi
Stokje ꝉ)
1/2 Wmr I
Stoop
1/7
Owi Kuin
15/7
Owi Dolf A
vd
Geugten
Owi A vd
Geugten
15/6
Owi
Berend
Beekman
15/2
Knt
Hoogstrat
en
Knt André
van
Abeelen
Knt
Hogerzeel
21/10 Tlnt
JRC
1/11
Tlnt RH
Sandee
Wmr CM v
Veen
Wmr CM v
Veen
Wmr I CM
v Veen
1/7
Wmr I
Nijenhuis
Wmr
Servaes
Wmr
Nijenhuis
Wmr
Fester Bos
Wmr
Engeman
15/2
Knt
Hogezeil
28/10
Knt Jan v
Wulfften
Palthe
31/10
Knt G
Wijman
21/10
Knt JWA v
Dijk
Wmr I
Christiaan
s
Wmr I Jan
Servaes
1/8
Wmr I
Koolstra
1/8
Wmr vd
Berg
Wmr H
Pasman
1/11
Wmr JLAM
Snellen
1/8
Wmr T vd
Berg
1/8
Wmr L
Beeke
28/10 Knt
J. Gertjan
Kroon
31/10
Knt Wilten
21/10
Knt E Post
Knt GR
Kraayenh
of
Knt
Niesink
Knt v Driel
4/3 Knt GH
Timmer
1/5
Wmr I
Hans JCT
Kuijpers
Wmr I JCT
Kuijpers
1/2
Wmr CM v
Veen
1/5
Vacant
15/6
Wmr CM v
Veen
Wmr
Servaes
Owi
B-Esk
Wmr I
Brunschot
Wmr I
Brunschot
20/3
Owi JH de
Geus
1/5
Owi
Nedermeij
er
Owi
Kernebee
k
Owi
Kernebee
k
Wmr I
Basten
1/11
Owi
Rietdijk
1/11
Owi
Dekker
Tlnt
Haartlijn
1/3
Knt C v
Lamsweer
de
1/3
Knt FC
Fonteijn
1/3
Knt JC v
Hillek
1/3
Knt GAM
Maas
Wmr I J v
Zwanen
Wmr I J v
Zwanen
Wmr I
Joop
Vermeule
n
Wmr I J
Vermeule
n
Wmr I J
Vermeule
n
PC I
B-Esk
Tlnt Jan
JM
Baudoin
Knt
Reinier v
Manen
1/3
Knt v Dam
Knt
Dammers
Knt
Werninck
Wmr C
Dekker
Wmr I Jhr
Sandberg
tot 1/3
vacant
Wmr C
Muijs
Wmr C
Muijs
Wmr
Keppel
(kvv)
Wmr
Keppel
(kvv)
Wmr
Jacobs
(kvv)
Wmr
Jacobs
(kvv)
Wmr
Jacobs
(kvv)
1/7
Wmr JCT
Kuijpers
Knt MAF
de Haas
1/3
Knt T
Wernink
1/2
Knt LAH
Boeye
1/3
Knt NJD
André de
la Porte
1/2
Knt de
Boer
1/3
Knt de
Braauw
1/3
Knt HP
Levert
4/3
Knt Hans v
den Hove
Wmr C
Dekker
Wmr I C
Dekker
Wmr I C
Dekker
Wmr I
John
Timmermans
Wmr
I J
Timmermans
1/7
Wmr
I
Wietse vd
Kooy
15/7
Wmr I
Geert HT
Snellen
Wmr I
Geert HT
Snellen
Wmr H
Pasman
Wmr Henk
Pasman
15/7
vacant
Wmr vd
Broek
Wmr vd
Broek
Wmr JW
Keppels
(kvv)
Wmr JW
Keppels
(kvv)
Wmr JW
Keppels
(kvv)
Knt RM
Kasteel
1/3
Tlnt HAG
Nix
1/3
Knt JAM
Kok
1/3
Knt HKM
Lugtmeije
r
1/3
Knt N de
Groot
1/3
Knt Koster
Knt
Reijnders
1/3
Knt ER
Schotman
4/3
Tlnt
Cornegoor
1/7 Knt
Henkes
Wmr I F vd
Meer
Wmr I
Gerard v
Brussel
Wmr I G v
Brussel
Wmr I
GHTh
Snellen
Wmr I
GHTh
Snellen
1/8
Wmr I D
Eleveld
Wmr I D
Eleveld
Wmr Jaap
Keijzer
Wmr J
Keijzer
Wmr J
Keijzer
Wmr v
Wenum
Wmr v
Wenum
Wmr
Olthof
(kvv)
Wmr I JA
Servaes
4/8
Wmr JA
Servaes
Wmr I
Eleveld
22/11
Wmr I
Gerard v
Brussel
1/8
Wmr JLAM
Snellen
Wmr I
JLAM
Snellen
Wmr
Hoogvliet
Wmr
Hoogvliet
Wmr I Piet
Bakker
Wmr I Piet
Bakker
14/7
Wmr I
Kees vd
Ham
Wmr I K vd
Ham
Wmr I
Basten
Wmr I
Andre
Vork
Wmr I Bert
Buitink
1/3
Wmr I AJP
Numan
Wmr I AJP
Numan
Wmr Jan
Willem
Bergman
15/7
Wmr
Geert HT
Snellen
1/5
Knt Heijss
1/3
Knt Irisch
Stephenso
n
1/7
Knt
Slugen?
Wmr
Koetsijk
Wmr
Koetsijk
Wmr
Koetsdijk
Wmr vd
Broek
Wmr vd
Broek
tot 7/4
Knt ADJ
Heijnis
Knt GJ v
Wijk
Wmr vd
Zwaan
Wmr I vd
Zwaan
24/9
Wmr I
Basten
Wmr
Basten
Wmr AAJ
Haverman
s
Wmr AAJ
Haverman
s
Wmr Frits
v Swelm
(dpl)
Heijnsber
gen tot
15/12
Wmr I AP
Riemens
Wmr I AP
Riemens
Wmr I AP
Riemens
Wmr I
Zwier
Heuver
Wmr I Z
Heuver
Wmr I Z
Heuver
Wmr I
Numan
Wmr I
Geert H
Fokkens
Wmr I GH
Fokkens
Wmr I
Gerard v
Brussel
15/7
Wmr I
Nienhaus
1/5
Wmr I v
Brussel
31/5
Wmr I
Nienhaus
Sgt
Westra
Sgt
Westra
Sgt I
Westra
Sgt I
Westra
Sgt Koos
Kerkvliet
Sgt K
Kerkvliet
Wmr J de
Graaf
Wmr J de
Graaf
Wmr J de
Graaf
7/7
Sgt
Schreuder
Sgt
Schreuder
1/7
Sgt I Koos
Kerkvliet
1/3 WmrI
Hans
Kuijpers
Sgt K.
OPC I
B-Esk
Wmr Jhr
Sandberg
Wmr 1
B-Esk
Wmr Cor
Muijs
PC 2
B-Esk
1/8
Elnt v
Lingen
OPC 2
B-Esk
Wmr 2
B-Esk
Wmr
Koetsdijk
PC 3
B-Esk
Knt Jhr A.J.
Sandberg
OPC 3
B-Esk
Wmr vd
Zwaan
Wmr 3
B-Esk
Wmr
Basten
Wmr
radar
Wmr
radar
Wmr
mortier
Wmr
Hennie
Strijker
(kvv)
1/7
Wmr C
Dekker
Wmr I
Heijnsber
gen
Wmr I
Wmr I AP
Riemens
Wmr Jan
de Graaf
Wmr
Hfd vbdn
C EOG
B-Esk
Wmr I Leo
AP
Riemens
1967 B-Esk li 66-5. O.a. midden EC ritm v. Lingen, 4e li van EC, kornet Frans Fontein, 3e re van EC elnt v. Swelm, uiterst li wmr 1
Dré Vork, rechts staand v.l.n.r. kornet Arnold Kriesch, wmr 1 Bert Buitink, wmr’s Zwier Heuver, Jacobs (KVV) en Jacobs (KVV).
Bovenaan met stok huz Harrij Cannoo
׉	 7cassandra://yOdrn5QJn6FgxLv9vWE_pboznVu7E-Bd1Zi0dJKQ6xY;`̵ aZǥpXJ"aZǥpXJ"{בCט   {u׉׉	 7cassandra://twv7qeDYbN0qMQKt3wQt8NjQTtUkxusxshxhyQqK6cs N`׉	 7cassandra://SSMvPEFU5nCSqWmvK7xEdUXk9KgtVpRzQJIsBpeeJh4ky`S׉	 7cassandra://fOHj2MH5o_2L__f6l-YOM3xfB63ZMN12J0cAw5ZwlbA `̵ ׉	 7cassandra://ed4oSXZNakqWyygy8hj_4Pvu1Z4Je4WhiE2pbAfGzus 4͠aZpXJ#ט  {u׉׉	 7cassandra://BZVRdhVJwlCSGTz6pxMYj26BF0F7CSNm88UBE7PFXg0 3`׉	 7cassandra://XOliATuHUsYO_9u1nO4Pvg445v-sn7iyL_oLeG9iq8wY`S׉	 7cassandra://-ip7-DkbFFb6pWxZUsjHYyO7bwGJf1WjdraYVT8kSZo`̵ ׉	 7cassandra://3dioDC_lA8acfG9_nCoocDeE5WF4Y2y9kt5hR8ke4EY ͜͠aZpXJ#!׉EB eskadron B eskadron 1977 T/M 1988
1986-1988 B-Esk; EC ritm Harm Beute, owi Pedro Haans en Plv EC elnt Dulfer.
1989 B-Esk 3e Pel; PC elnt Menno Lodders, Opc wmr 1 Henk Bosman en 2e ber. wmr Jack v Egmond
C
B-Esk
1977
Ritm JMJ
Bos
2/1
1978
Ritm JA
Bogmans
1/5
1979
Ritm JA v
Diepenbru
gge
1/11
1980
Ritm Kees
Mulder
1981
Ritm
Mulder
1/8
1982
Ritm Ruud
Pr de la
Woestijne
1983
Ritm Pr de
la
Woestijne
1984
26/8
Ritm
Willem vd
Bos
1985
Ritm W vd
Bos
26/2
1986
Ritm Harm
J Beute
16/12
1987
Ritm Jos
van
Grinsven
1988
Ritm J van
Grinsven
Elnt Dulfer
Elnt D
Echten
Elnt Erwin
Vonk
Elnt
Koevoets
27/5
Elnt Dulfer
Plv C
B-Esk
Elnt
JRCCM
Mulder
1/7
Elnt R
Sandee
Elnt
Lancee
1/3 Elnt
Harm J
Beute
Elnt HJ
Beute
1/7
Elnt
Willem vd
Bos
Elnt vd Bos
Owi B
Beekman
15/6
Wmr I
Fons
Tuerlings
Owi F
Tuerlings
1/3
Owi Jan
Willem
Bergman
1/7
Wmr I
Bruitzman
Owi
Bruitzman
bas
Boeselage
15/8
Owi
4/2
Wmr I J vd
Ende
Owi J vd
Ende
1/7
Owi Pedro
Haans
Owi P
Haans
1/9 Owi
Johann
Breuklelm
an
5/9
Bruitzman Tlnt Dulfer
3/7
Tlnt
Westhof
6/5
Tlnt Frits
de Zwart
23/6 Tlnt
D J Echten
1/1 Tlnt
Frank
Overdiek
Tlnt F
Overdiek
Wmr
Braun
Wmr
Braun
14/11
6/5
Wmr I Pol
Wmr I Pol
1/6 Wmr I
Jurry v d
Zwaan
Wmr I J v d
Zwaan
Wmr CD
Lammerts
e
Wmr CD
Lammerts
e 1/6
Wmr I
Jurry v d
Zwaan 1/6
1/7 Wmr
Andre C
Koot
7/5
Knt Berkel
20/2
Knt M
Evers
Wmr J Pol/
Wmr Lau v
Vlokhoven
Tltn
Wetters
Wmr J Pol Knt Hoeve
Wmr I R
Thoen
Wmr I R
Thoen
1/9
Wmr I Lau
v
Vlokhoven
Wmr I L v
Vlokhoven
1/8 Wmr i
Henk
Bosman
Wmr L v
Vlokhoven
Wmr L v
Vlokhoven
1/7
Wmr Rob v
Langenber
g
Wmr v
Langenber
g
Wmr v
Langenber
g 1/7 Wmr
H. Bosman
1/7 Wmr
Andre C
Koot 1/7
Knt/Elnt
Menno
Lodders
Wmr I A
Oeben
1/7 Wmr I
Henk
Bosman
Wmr I GL
Hauser
Wmr Jack
v Egmond
Wmr L vd
Toorn 1/6
1/8
Knt
Loosbroek
Knt v
Kaam
7/5
Knt
Frederiks
3/2
Knt PJ
Verweij
1/8
Wmr I
Ruud de
Lange
Wmr I R de
Lange
6/5
Wmr A
Oeben
Wmr I A
Oeben
Wmr MWA
Smit
Wmr
Oeben
1/7
Wmr GL
Hauser
Wmr I GL
Hauser
Tlnt
Westhof
Knt vd Bos
Knt
Nanninga
1/5 Knt
Koppelma
n
Tlnt H
Beute 1/3
Bouwman
s
1/7 Wmr I
Bullens
1/10 Wmr
Willemse
1/12
Wmr
Braun
Tlnt R H
Sandee
Wmr I
Nijenhuis
1/6
Wmr I Bert
Boumans
Wmr I B
Bouwman
s
Wmr I B
Wmr HJ
Rijkeboer
Wmr HJ
Rijkeboer
Wmr I HJ
Rijkeboer
Knt
Koreman
Tlnt W vd
Bos
Tlnt
Wetters
Wmr de
Lange
Wmr I de
Lange
1/12
Wmr Rob
Thoen
Wmr MWA
Smit (kvv)
Wmr MWA
Smit (kvv)
1/7
Wmr Lau v
Vlokhoven
29/2
Knt Blom
Knt
Kokkelkor
en
Knt
Hoogstrat
en
Wmr I J
Vluggen
Wmr I Jos
Vluggen
Wmr I
vacant
Engeman
1/7 Wmr
Bralen
1/12 Wmr
MWA Smit
1/12
Wmr I
Rijkeboer
1/7
Wmr PF
Scheppingen
Wmr
PF
Schepping
en (kvv)
Wmr PF
Schepping
en (kvv)
1/7
Wmr L vd
Toorn
Wmr I N
Troost
Wmr I
Engeman
1/10 Wmr
Smit
15/6
Wmr HJ
Rijkeboer
Owi
B-Esk
PC I
B-Esk
OPC I
B-Esk
Wmr 1
B-Esk
PC 2
B-Esk
18/8
Tlnt Ruud
Pr dl
Woesteijn
Knt HAN
Engelsen
1/5
Knt Smit
Wmr I JR
Beeke
Wmr I
Billenkam
p
1/6 Wmr
Wmr MWA
Smit (kvv)
Wmr L
Beeke
OPC 2
B-Esk
Wmr I
Louis JR
Beeke
Wmr L
Beeke
Wmr 2
B-Esk
PC 3
B-Esk
18/8
Knt
Boegborn
22/6
Knt L
Jansen
1/5
Knt J
Verkamm
en
OPC 3
B-Esk
Wmr I v
Wenum
Wmr I
Nico
Troost
Wmr I N
Troost
Wmr 3
B-Esk
Wmr Bert
G J
Bouwman
s
1/6
Wmr R de
Lange
15/6
Wmr CJM
Bullens
1/6
Wmr
Vluggen
Wmr
radar
1/7
Wmr JLAM
Snellen
Wmr JLAM
Snellen
1/7
Wmr I
Engeman
1/6
Wmr I
Engeman
Wmr
radar
Wmr Jos
Engeman
Wmr J
Engeman
Wmr GA
Kayen
dpl functie
Wmr
mortier
Wmr
Billenkam
p
Wmr
Billenkam
p
15/6
Wmr J
Vluggen
Wmr
Thoen
15/6
Wmr
Braun
1/7
Wmr v
Vlokhoven
Wmr I vd
Pol
Wmr I vd
Pol
1/7
Wmr Henk
Bosman
Wmr H
Bosman
Wmr
Mortier G.
Borghuis
Wmr
Mortier G.
Borghuis
1/7
Wmr I vd
Ham
1/7
Wmr I
Louis
Beeke
Wmr I L
Beeke
1/7
Wmr
Engeman
1/12
Wmr I de
Lange
Wmr I Ton
A
Nellesteij
n
Wmr I A
Nellesteij
n
15/7
Wmr I
Braun
1/7
Wmr I
Fred
Kerkhof
1/7
Wmr I F
Kerkhof
1/6 Wmr I
Lesley vd
Toorn
Sgt Huppelschoten
Sgt
Ron
Vermeer
Sgt R
Vermeer
Sgt Huppelschoten
Sgt
Huppelschoten
1/9
Sgt
Kaalverve
Sgt J
Schrijvers
15/7
Sgt v Arsen
Wmr
Westland
1/7 Sgt
Driessen
Sgt
Driessen
Sgt I
Schrijvers
Sgt J
Schrijvers
Wmr
Hfd vbdn
Wmr I
Koolstra
(bas)
C EOG
B-Esk
1/5
Sgt Jos
Schrijvers
1972 B-Esk Oef 'Juno Catch'. Keuken en kader; sgt 1 Kerkvliet en de wmr’s 1 Geert Snellen, Hans Kuijpers en Geert Fokkens
׉	 7cassandra://fOHj2MH5o_2L__f6l-YOM3xfB63ZMN12J0cAw5ZwlbA `̵ aZpXJ#׉E7B eskadron 1989 T/M 2001
C
B-Esk
1989
1/6 Ritm
Bjorn
Bozuwa
1990
1/5 Ritm
Dirk Jan
Echten
1991
1/12 Ritm
Erwin Vonk
Plv C
B-Esk
Elnt Erwin
Vonk
Owi
B-Esk
Owi J
Breukelman
Wmr 1
Hfd vbdn
Wmr1 Lesley
vd Toorn
Wmr Martin
Toerenvliet
T Owi
C-EOG
B-Esk
Sgt R
Vermeer
PC I
B-Esk
Tlnt Bart
Bruurmijn
OPC 1
B-Esk
Wmr1 Jurrie
vd Zwaan
Wmr 1
B-Esk
Wmr1 Andre
Koot
.
PC 2
B-Esk
Knt
Korving
OPC 2
B-Esk
Wmr1 Gerrit
Borghuis
Wmr 2
B-Esk
Wmr1 Henk
Veenema
PC 3
B-Esk
Elnt Menno
Lodders
9 november 1989 Val van de Berlijnse muur
1/5 Elnt
Menno
Lodders
Elnt Menno
Lodders
1/3 Owi Ruud
de Lange
1/11
C
B-Esk
Juni
1992
Ritm Erwin
Vonk
Plv C
B-Esk
5/4
Remco
Radius
Owi
B-Esk
Owi Lau v
Vlokhoven
Owi J
Breukelman
1/5 Wmr1
Jurrie vd
Zwaan
Wmr1
Jurrie vd
Zwaan
Wmr 1
Hfd vbdn
Wmr1
Jurrie vd
Zwaan
Wmr Martin
Toerenvliet
Wmr Martin
Toerenvliet
1/5
1/9 Sgt I
Simon
Verlaat
Sgt1 Simon
Verlaat
1/5 Knt
Arendhals
Knt
Savelsberg
1/5 Wmr1
Andre C Koot
Wmr1
Andre Koot
1/5 Wmr I
Erik
Versteegh
Wmr 1
Erik
Versteegh
Toeg Owi
C-EOG
Esk
Sgt1 Simon
Verlaat
BPC
I
B-Esk
Knt ?
OPC I
B-Esk
Wmr 1
B-Esk
1/5 Elnt Rien
Buitink
Elnt
Rien
Buitink
Wmr1 Gerrit
Borghuis
1/7 Wmr1 Henk
Veenema
Wmr1 Henk
Veenema
Wmr1
Erwin
Smeets
B-Esk
Wmr Frans
Erkelens
Wmr George
Baltus
Tlnt Meino
Jongma
OPC 2
B-Esk
Wmr 2
B-Esk
1/5 Knt
Jeroen
Ouwehand
1/3 Knt Eelco
Rooimans
1/5 Wmr1
Jack v
Egmond
Wmr1
Jack v
Egmond
Pre-Reorganisatie naar 2x Verkpel / 1x Tirailleurpel/ 1x Tankpel
PC 2
Wmrs Verk
Wmr1 Henk
Veenema
Wmr1 Erwin
Smeets
PC Tir
B-Esk
Wmr Mulder
Tlnt Bart
Pronker
1/5 Wmr1
Rob vd Gaast
Wmr1
Rob vd Gaast
ingeleverd
ingeleverd
Wmr Repi
Wmr Koershuis
Wmr Goudsmit
ingeleverd
ingeleverd
Wmr Baltus
Wmr Erkelens
OPC 3
B-Esk
Wmr1
Henk
Bosman
Wmr 3
B-Esk
Wmr1
Jack v
Egmond
Wmr
radar
Wmr Rob vd
Gaast
Wmr
mortier
?
Wmr Stoops
WmrZoombelt
Start functionarissen
OPC Tir
B-Esk
Wmr1 Rene
de Boer
Wmrs Tir
Wmr1
Jan-Jaap
Euving
PC Tk Pel
B-Esk
Wmr1 Jack v
Egmond
C
B-Esk
1992
Juli
Ritm Erwin
Vonk 13/11
1993
Ritm DJ
Broks
1994
Ritm DJ
Broks
Plv C
B-Esk
Remco
Radius
Elnt Martin
Bonn
Elnt Martin
Bonn
Owi
B-Esk
Owi Lau v
Vlokhoven
1/6 Owi Cor
van 't Hooft
Owi Cor van 't
Hooft
Wmr 1
Hfd vbdn
Wmr1
Jurrie vd
Zwaan
1/9 Wmr1
Andre Koot
Wmr1 Andre
Koot
1/7
Wmr1 Henk
Veenema
Wmr1
Ron vd Ley
Reorganisatie naar Verkpel / Tankpel / Tirailleurpel (Omwisseling M113 A1 voor YPR765PRI bij Tirpel)
PC Tk Pel
C-EOG
Toeg Owi
Esk
Sgt1 Simon
Verlaat
Sgt1 Simon
Verlaat
Sgt1 Jerry
Krauss
BPC
Verk
B-Esk
Tlnt Meino
Jongma
1/8 Tlnt
Henk
Ouwehand
Elnt Henk
Ouwehand
OPC Verk
B-Esk
Wmr1 Henk
Veenema
1/7 Wmr1
Erwin
Smeets
Wmr1 Erwin
Smeets
Wmr Verk 2e
B-Esk
Wmr1 Erwin
Smeets
Wmr
Wmr Mulder
Engelenberg
Wmr1 Mark
Gomez
Wmr Homan
Wmr Anema
Wmr Heeres
1995
Ritm Harold
de Jong
1/7 Elnt Joris
Legein
Owi Cor van 't
Hooft
1/11
Wmr1 Andre
Koot
SM Roel
Pesman
Elnt Andre
Katoen
Wisseling M113 C&V naar YPR
1/6 Wmr1
Mark Gomez
Wmr Verk
B-Esk
Wmr
Kamminga
BEsk
1/10
Knt
Bernard
OPC Tk Pel
B-Esk
Wmr Tkpel
PC Tir
B-Esk
Wmr1 Koot Wmr Mulder
Knt Kleijkers
1/6 Wmr1
Julian v
Drunen
1-6 Elnt Chris
Sievers
Wmr1 Julian
v Drunen
1/8 Knt
Tonnear
Wmr Heeres
Wmr
Kamminga
1/7 Knt
Touwen
Wmr v
Benthem
Knt F.Otto
(1)
OPC Tir
B-Esk
Wmr1 Rene
de Boer
Wmr1 Rene
de Boer
1/8 Wmr I
Jaap v Schaik
Wmrs Tir
OPC Tk Pel
B-Esk
Wmr1 Koot
Wmr Tkpel
Dpl Wmrs
Siahaya
v Exel
Wmr Heeres
Wrn
Wmr v Benthem
Wmr Homan
Knt/Tlnt
Michiel
Leerkes
Wrn
Wmr Kies
Wmr Mulder
Knt/Tlnt
Marco Vos
Elnt Henk
Ouwehand 1/8
(>Plv A)
Wmr1 Julian
v Drunen
1/9
Wmr Meijer
Wmr Homan
Knt Otto (2)
Wmr I Jaap v
Schaik
Reorganisatie 2x Verkpel / 1x Tirailleurpel (Dienstplicht naar Beroeps / Inleveren Leopard 2 / van Uzi en Fal naar Diemaco)
Wmr Hfd
C
B-Esk
Laatste Dpln
Jan -jun
1996
Ritm Harold
de Jong
Plv C
B-Esk
Elnt Joris
Legein
Owi
B-Esk
Owi Ger
Hauser
vbdn / STOO
OPN
1/6 Wmr1
Bert Rutgers
Toeg Owi /
STOO GI
Lt Wrn
Wrn
Lt Log
B-Esk
Tlnt Heiko
Blokpoel
C-Distrgp
B-Esk
C-Gnkafvgp
B-Esk
SMOD
B-Esk
SM Roel
Pesman
SOT
Esk
BPC
I
B-Esk
Elnt Chris
Lammertsen
OPC I
B-Esk
Wmr1 Mark
Gomez
Overgang van laatste dienstplichtige lichting naar volledige beroeps
Jul-dec
1996
Ritm Harold
de Jong
Elnt Joris
Legein
1997
SFOR 3
Dec
Jun
SFOR 3
.
1998
Wmr Snoek
Hans Kik
Elnt Haran
Gorissen
1/7 Owi John
Coppens
1/7 Wmr1
Ron vd Leij
Wmr1 Vos
Elnt Andre
Katoen
Sgt1 v Bergen
SM Roel
Pesman
Sgt1 Leo
Roos
1/9 Elnt Iwan
Bos
Wmr1
Paping
Wmr vd Kamp
Wmr v Hees
Wmr Cremers
Wmr Baars
Wmr Snoek
Seedorf
1999
1/7 Ritm Ben
Doomernik
Elnt Haran
Gorissen
Owi John
Coppens
Wmr1 Ron vd
Leij
Wmr1 Vos
1/2 Elnt
Peters
SM Leo Roos
Elnt Iwan Bos
Wmr1 Fred
vd Kamp
Verhuizing Seedorf naar Soesterberg medio juli 1999
Wmr de Haan
1999
Soesterberg
Ritm Ben
Doomernik
2000
Ritm EP
Doomernik
2001
1/7 Ritm
Harm
Hulzebos
Elnt Haran
Gorissen
1/3 Andre
Elnt Katoen
Andre
Katoen
Owi John
Coppens
Owi John
Coppens
Owi J vd
Zwaan
Wmr1 Ron vd
Leij
Wmr1 Ron
vd Leij
Wmr1 Johan
vd Veen
Elnt Peters
SM Leo Roos
Elnt Iwan Bos
1/9 Tlnt
Elnt Peters
SM Leo Roos
Docters v
Leeuwen
Elnt Peters
SM Leo Roos
Tlnt Docters
van Leeuwen
Wmr1 Fred
vd Kamp
Wmr1 Fred
vd Kamp
1/7 Wmr1
Timo vd
Streek
Wmr Jongman
Wmr Simon
Wmr Hessels
Wmr Jongman
Wmr Simon
Wmr Hessels
Wmr1 vd Streek
Wmr Jongman
Wmr Simon
Wmr Hessels
1/8 Tlnt Pot
1/7 Wmr1
Frank
Kneefel
Tlnt John Leijh
Wmr1 Frank
Kneefel
Tlnt John Leijh
Wmr1
Turkcan
Wmr Conradi
Wmr Jansen
Wmr vd Kamp
Wmr v Hees
Wmr Cremers
Wmr Baars
Wmr1 Johan
vd Veen
Wmr Meister
Wmr v Es
Wmr vd Baard
Elnt Ruud
Theunissen 1/2
(>BVE)
Willem
Markhorst
1/4 (>BVE)
Wmr Anema
Wmr Visser
Tlnt Klaas
Meijer
Wmr1 Johan
vd Veen
Wmr Meister
Wmr v Es
1/9 Tlnt
Theunissen
Wmr1 Willem
Markhorst
Wmr Anema
Wmr Visser
Ritm Hans
Kik
1/7 Elnt
Haran
Gorissen
Owi Ger
Hauser
Wmr1 Bert
Rutgers
Tlnt Heiko
Blokpoel
Elnt Jos
Bremer
1/4
Owi Ger
Hauser
Wmr1 Bert
Rutgers
Tlnt de
Groot ?
Elnt Andre
Katoen
SM Roel
Pesman
Elnt Chris
Lammertsen
Wmr1 Mark
Gomez
Wmr vd Kamp
Wmr v Hees
Wmr Snoek
Wmr Cremers
Wmr Baars
Sgt1 v Bergen
SM Roel
Pesman
Sgt1 Leo
Roos
Elnt Pascal
Limpens
Wmr1
Paping
Wmr vd Kamp
Wmr v Hees
Wmr Snoek
Wmr Cremers
Wmr Baars
wmr1 Johan
vd Veen
Wmr1
Johan vd
Veen
Wmr Meijer
Wmr Schröder
Elnt Paulus van
Pauwvliet
Wmr Puts
1/4 Tlnt
Klaas Meijer
Wmr1 Johan
vd Veen
(>Bsl)
Wmr
Schröder Wmr
Anema
Elnt Randy
Derks /
Elnt Luuk
Verhoef
Wmr I Jaap v
Schaik
Wmrs 1e
B-Esk
Dpl +
Wmrs …..
PC 2
B-Esk
Elnt Andre
Katoen
OPC 2
B-Esk
Wmr1 Julian
v Drunen
Wmr 2e
B-Esk
Wmr Meijer
Wmr Schröder
PC Tir
B-Esk
Elnt Paulus van
Pauwvliet
OPC Tir
B-Esk
Wmr I Jaap v
Schaik
Wmrs Tir
Esk
B1/3
Wmr1
Willem
Markhorst
Wmr Anema
Wmr Visser
׉	 7cassandra://-ip7-DkbFFb6pWxZUsjHYyO7bwGJf1WjdraYVT8kSZo`̵ aZpXJ#aZpXJ#{בCט   {u׉׉	 7cassandra://dxDA3p-M7XW0LtIrsNbWu8lKkatOcQvmAxoTnSIAWHQ `׉	 7cassandra://koQzJrV5K4wKn-VBFULxreTlnD1wI6Yfc3SrXO11i2Uk`S׉	 7cassandra://-hxL9OJmw9zDQ_n09kDBNix2y5ZtrSVLCCmhVLxHRIk`̵ ׉	 7cassandra://T9MSnEJAEYF0AqiLW5xD6a46_Livm1xXqsXMH4AuYQo =d͠aQpXJӗט  {u׉׉	 7cassandra://pemSvoqMs0Ra3aZkwF46SYl7TA9eO0JqN1YenGHGHsU `׉	 7cassandra://Nu40fFAzobSO7QD6xn-LnDpaG71aKfJeEwyvddby_Tso`S׉	 7cassandra://9eLd7d1Cy-RknoGWAgk_Ob9Qq_gy4-vhTqLGb59gCG0!`̵ ׉	 7cassandra://2Q9IpD2dTgasOgKP1B9enj1BqxHBCduBkdLZMpeoOV4͠aQpXJӗ!׉ETechnisch Specialisten
1Technisch Specialisten
Voorgaande personeelsoverzichten zijn beperkt tot het noemen van de namen van de vaste stafen
kaderleden alsmede het dienstplichtig personeel vanaf de rang van kornet/vaandrig in de
periode 1961 tot 2002. Het opnemen van de namen van de vele duizenden dienstplichtigen die bij
het bataljon gediend hebben is een onmogelijke opgave omdat die namen niet te achterhalen zijn.
Echter een belangrijke groep beroepsmilitairen voor bepaalde tijd, namelijk de korporaal TS
respectievelijk KVV, wordt in de personeelsoverzichten ook niet genoemd. Helaas zijn deze namen
nooit bijgehouden tijdens de parate periode van het bataljon en in het kader van de wet op de
privacy zijn ze nu ook niet meer te achterhalen. Deze groep, die mede belangrijk en
verantwoordelijk was voor de inzetbaarheid van het bataljon, wordt hieronder verder belicht.
Bij de Koninklijke Landmacht, en dan in het bijzonder bij de wapens en dienstvakken waar een grote
toename was van gecompliceerd materieel, ontstond een tekort aan ervaren onderhoudspersoneel.
Het dienstplichtig personeel kon niet aan deze specialistische behoefte voldoen. Ook 103
Verkenningsbataljon kampte met dat probleem. Derhalve werd een oplossing gezocht en gevonden.
Het project Technisch Specialisten (TS) werd in samenwerking met het bedrijfsleven in 1966 opgezet
door de toenmalige staatssecretaris van Defensie Joop Haex. Vanaf de leeftijd van 16 jaar kon men
zich aanmelden voor dit project en zich met een contract van 4 tot 8 jaar, met inbegrip van zijn
dienstplicht, verbinden aan de Koninklijke Landmacht of een ander krijgsmachtdeel. De te halen
eindrang was korporaal der 1e klasse.
De TS’er begon zijn loopbaan met een algemene
militaire opleiding (AMO) van 6 maanden,
bestaande uit een basisopleiding en een
elementaire bijzondere kaderopleiding (EBKO) in
één van opleidingscentra: TSOC-N in Appingedam,
TSOC- M in de Ripperda Kazerne te Haarlem of
TSOC-Z in de Ernst Casimir Kazerne te Roermond.
1980 A-Esk 103 Verkbat. Mio Inspectie; Kpls 1 TS
Kees van Eendenburg, Willy Freriks, Theo Bos en
René Lodder
De basisopleiding liep synchroon aan dat van de
dienstplichtige: algemene militaire kennis en
vaardigheden; gevechtsvaardigheid;
schietvaardigheid (FAL en UZI) en militaire
lichamelijke opleiding.
Ook volgde de TS’er een voortgezette bijzondere
kaderopleiding (VBKO) en iedere TS’er ontving als
kaderlid een rijopleiding DAF YA 328/ 4440, inbegrepen het terreinrijden. De Algemene Rij Opleiding
(ARO). Later werd die opleiding op het ROC gevolgd. Het militair rijbewijs kon omgezet worden in een
burgerrijbewijs.
161
׉	 7cassandra://-hxL9OJmw9zDQ_n09kDBNix2y5ZtrSVLCCmhVLxHRIk`̵ aQӥpXJӕ'׉E	*Voor de vervolgopleidingen stonden ook andere opleidingscentra garant: het opleidingscentrum
cavalerie (OCC) in Amersfoort en het opleidingscentrum Technische Dienst (OCTD) op de Kromhout
kazerne te Utrecht.
De vakopleiding als Technisch Specialist betrof bijvoorbeeld de vakken monteur/hersteller
voertuigen, machinist, radiomonteur, (pantserrups)chauffeur of berger. De nadruk lag steeds op de
samenwerking met, en terugkeer in, de burgermaatschappij.
Gedurende de contractduur ontving de contractant, naast een marktconform salaris ook in diensttijd,
op kosten van het rijk, een opleiding die kon worden afgesloten met een gecertificeerd diploma.
Na het beëindigen van het contract ontving de TS’er een premie die afhankelijk was van het aantal
gediende jaren.
Aanvankelijk liep de instroming naar wens, maar na een tijdje stagneerde deze. Het animo werd zo
gering dat bij de landmacht bij lange na niet kon worden voorzien in de behoefte aan technisch
bedienings- en onderhoudspersoneel. Van het streefgetal van achtduizend specialisten, werd tot
1969 nauwelijks de helft gehaald en dat is tot het einde zo gebleven. Oorzaken waren de
toenemende tendens in de burgermaatschappij tot verder studeren en de leerplichtverlenging.
Voor de studiebegeleiding waren diverse functionarissen en instanties beschikbaar. In de eerste
plaats moet de Officier Civiele Vakopleiding (OCV) worden genoemd. Een dergelijke functionaris, in
de rang van vaandrig of luitenant, werd bij elke eenheid ingedeeld waar meer dan 25 TS’ers
werkzaam waren. Alhoewel bij 103 Verkenningsbataljon door het jaar heen naar schatting zo’n 10
TS’ers tegelijkertijd werkzaam waren, werd er toch een OCV onder bevel van 103 Verkbat geplaatst.
Deze was ook verantwoordelijk voor de TS’ers van een aantal andere onderdelen, waaronder die van
41 Herstelcompagnie.
1970-1972 SSV-Esk 103 Verkbat; Korporaalsvereniging. Inzender: (Kpl 1 TS) Jan Smit.
Achteraan staand; Kpl’s 1 Frans Mulders, Jan Hellings, ? , ? , Klaas Krol, Kornet Janssen, Ed Schriek,
Karel Schoonus, Tlnt ?, ?, Rob Muller, Ben van der Ham, Gerrit ?.
Vooraan zittend v.l.n.r. Ed Lautenslager, Leo Schoonhoven, Ton Ducardus, Willem Vonk, Koos
Sportel, ? , Jan Smit, Hans van Haren, Bertus Wassen, Willem Haak en Dirk Blonk.
De Kpl’s 1; Jos Vos, Luud Smulders, Eugene Swarts staan niet op deze foto
162
׉	 7cassandra://9eLd7d1Cy-RknoGWAgk_Ob9Qq_gy4-vhTqLGb59gCG0!`̵ aQӥpXJӕ(aQӥpXJӕ'{בCט   {u׉׉	 7cassandra://MN99xQ6ug1M6x5jDO8m9NmSkCE83VSE5XIRBvZyKVmY t`׉	 7cassandra://BIHsbjUu4iWWZFCuobUWTUO-rAqNcr1JSomJE8Gd1-Ys`S׉	 7cassandra://7wOEgvA6msDowLDgQ35phO6H3pjq13EoGZOTghZBU2k`̵ ׉	 7cassandra://NwLJMgfolvAUgOdYlvigD5jrbkyFIRQnA7vcL_DTXKM h͠aQpXJӗ$ט  {u׉׉	 7cassandra://pIPSt_DnHfgKvG6OukAOl8hjurCOUqK1jC_Sz8ppwX4 {`׉	 7cassandra://p0n-i7Obtky6zEtso8mda4mWddo9i5sejIdctRFcOjUu`S׉	 7cassandra://GkhSoiiNHWd75EogSst3300UncWQ2K1HNabEvucE4z4!{`̵ ׉	 7cassandra://gnT91OWZpZ3JVwKUpIg0mofFn2cf5FtbmBh2ki-2vos *X͠aQpXJӗ&׉ETechnisch SpecialistenDe studieruimte bevond zich aan de linkerzijde van het stafgebouw 103, alwaar de TS’er zich in de
avonduren aan het studeren van de schriftelijke lessen kon wijden en de daarbij behorende opgaven
kon uitwerken. Voorts werd hij gemiddeld vier halve werkdagen per maand in de gelegenheid gesteld
dit tijdens de diensturen te doen. De commandant bepaalde dit, in overleg met de OCV, aan de hand
van het oefenprogramma. De TS’er moest een redelijke kans geboden worden om met succes het
examen af te leggen die hun later een betere baan in de burgermaatschappij zou moeten bezorgen.
De bij 103 Verkenningsbataljon geplaatste TS’ers werden meestal ingezet in de Bataljons- en
Eskadronsonderhoudsgroepen, als bergingsspecialist of als AMX-Leopard I / II, M577, M578 of M113
bestuurder.
Terug naar de burgermaatschappij
Zes maanden vóór dienstverlating werd ten behoeve van de TS'er
wiens contract eindigde, een bijeenkomst georganiseerd door het
Bureau Overgang Burgermaatschappij (BOB).
Aan de hand van de inschrijfgegevens werd de TS’er dan
opgenomen op een lijst, waarop zijn gegevens en competenties
werden vermeld. Deze lijst werd iedere 7 weken aan het
bedrijfsleven gepresenteerd.
De besteding van de premie was voor de meesten géén probleem.
Maar dat kon dit wel worden als dit niet zorgvuldig gebeurde. Ook
hier gaf bureau BOB veelal advies.
De voormalig korporaal TS Eugene Swarts, lichting 1966-6 weet zich nog het navolgende uit zijn
diensttijd te herinneren:
“Na 5 jaar op de vaart te hebben gezeten (Ik ging op mijn 15e naar zee) vond mijn vader dat ik maar
mijn broer moest volgen die beroepsmilitair was en ook wat discipline zou goed voor me zijn. Dus
werd ik in november 1966 opgewacht in Roermond en naar de kazerne gebracht. Daar heb ik de
opleiding van 6 maanden met vallen en opstaan (en 2 maanden langer dan gebruikelijk) volbracht.
Het viel niet mee voor een zeeman om te moeten exerceren en schuttersputten te graven, koper te
poetsen en ja en amen te zeggen. Na de rijopleiding ben ik naar Amersfoort gegaan voor de
pantserrups opleiding van 2 maanden en werd dus
in die tijd huzaar. Na de opleiding ging het hele
bataljon met de M113 C&R op de (stoom)trein
naar Seedorf. Daar aangekomen was er een
huisvestingsprobleem. Wij waren de eerste TS’ers
bij 103 en werden uiteindelijk in de generaalssuite
gelegerd. Er werden stapelbedden in gezet en de
ruimte ernaast werd onze bar.
1967-1968 A-Esk 103 Verkbat; De generaalssuite,
onderkomen van o.a. inzender Kpl 1 TS Eugene
Swarts
Er waren enkele beroepskorporaals die op de Antars (TROPCO) reden en in Zeven woonden. Deze
korporaals hadden de bar al in gebruik en kwamen op zondag met het gezin daar gezellig samen,
totdat enkele nieuw geplaatste TS’ers er een andere gedragscode op na hielden en deze beroeps
wegbleven. Ik had als civiele opleiding CCV-B gekozen maar dat was een grote flop want ik had totaal
geen geduld. Als je een leerling in je auto hebt die je na het maken van drie keer eenzelfde fout wel
kunt wurgen, dan moet je toch een ander beroep kiezen.
163
׉	 7cassandra://7wOEgvA6msDowLDgQ35phO6H3pjq13EoGZOTghZBU2k`̵ aQӥpXJӕ)׉EDie opleiding ging dus van de baan en ik kon me helemaal richten op het verkennen, oefenen en
huzaar zijn. De oefeningen bij 103 Verkbat konden me niet lang genoeg duren”.
1967-1968 A-Esk 103 Verkbat;
multifunctioneel inzetbaar; (Kpl 1
TS 66-6) Eugene Swarts achter de
mitrailleur .50 inch
“Als TS’er ging je voor je civiele
opleiding naar Nederland en ik
dacht dat te combineren zou zijn
met mijn huwelijk tijdens deze 2
maanden.
Tot mijn grote schrik mocht ik niet meer terug naar Seedorf want defensie ging geen gehuwde TS’ers
huisvesten in Duitsland. Dat was balen want ik had het erg naar mijn zin bij 103 Verkenningsbataljon.
Ik werd overgeplaatst naar 11 Tankbataljon in Oirschot waar ik helemaal mijn draai niet kon vinden.
Daar werd ik geplaatst bij het SSV-eskadron en werd chauffeur van de commandant. Dat wilde
zeggen, ik reed de commandant naar party’s in de Peugeot en tijdens oefeningen in de M577, de
M113, de Munga en in de VW bus.
Ik miste de oefeningen bij 103 Verkbat, o.a. in de Harz, heel erg en ook de kameraadschap met de
verkenners. Niet meer lekker eten bij de boer, houthakken, slapen op een hooizolder en andere fijne
dingen zoals ik die had ondervonden bij het Trakehnerbataljon. Maar nu altijd correct gekleed, auto
gepoetst en tot vervelens toe wachten, wachten en nog eens wachten.
Als TS’er bevonden wij ons vaak in een moeilijk parket. Wij werden, zeker in de beginfase, door de
dienstplichtigen uitgemaakt voor matennaaiers en door het kader werden wij gezien als veredelde
dienstplichtigen met een premie in het vooruitzicht. Eind 1971 kwam er een eind aan het
huzarenleven, lonkte de vrijheid en hing ik de vlag uit.
Het laatste jaar bij 11 tank heb alles op een rijtje gezet en wist dat ik graag onderweg was en heb
toen beide chauffeursdiploma’s gehaald. Die waren toen nog niet verplicht, maar je hebt een pré bij
sollicitaties en zo kwam het dat ik na twee weken vakantie op de oplegger zat naar Portugal.
Ik heb 10 jaar internationaal gereden en ben daarna bij een bedrijf begonnen met één overnachting
per week. Ik heb nooit een fijnere civiele werkgever gehad.
Ik ben nu 14 jaar met pensioen en vermaak mij opperbest met mijn vrouw waar ik in 1968 mee ben
getrouwd. Mijn tijd bij 103 Verkbat kan ik me heel goed herinneren. Het was een prachtige tijd terwijl
11 Tankbat slechts met flarden voorbijkomt.
Het houthakken werd gedaan tijdens een
oefening ergens in 1968. Het was toen zo
heet dat de oefening werd stilgelegd
omdat het asfalt aan de tracks bleef
plakken. ’Ijskast’ heette dat geloof ik.
Ik was ook getuige van het dodelijk
ongeval met de AMX-bestuurder die
bekneld raakte tussen luik en koepel.
Ik stond schuin naast de AMX die
zogenaamd was afgeschoten en voor ons
dekking bood. Ik ben ook nog naar de
uitvaart geweest.
103 Verkenningsbataljon heeft een onuitwisbare indruk op me achtergelaten, zo lang geleden maar
regelmatig komen er weer beelden naar boven. Ik kap er mee want sentimenten komen naar boven”.
164
׉	 7cassandra://GkhSoiiNHWd75EogSst3300UncWQ2K1HNabEvucE4z4!{`̵ aQӥpXJӕ*aQӥpXJӕ){בCט   {u׉׉	 7cassandra://qSkUPWXo17p51Ev2jvNn8QiTevrV_NDJG_5-SBxQ5Ws `׉	 7cassandra://JbNYHtoAzMkS__AlwmDU3lGi6qb_fXwpm5H5PHuIoLwd`S׉	 7cassandra://QLs5-IGCY4MrTC2FNih0_30n1qEjs72zoek2n16Tam8`̵ ׉	 7cassandra://znKLd5orKr4k1l9VYnXLt6iPl3kAYBvIZ2tiS0JrX1g 2p͠aQpXJӗ(ט  {u׉׉	 7cassandra://RUSrRCw3skt3_bVGco6F6Dwsh5DKsuo9xIGMPpJu-xE .P`׉	 7cassandra://yKC4BFaBOsbpbQFUosiKaT2UqC7VZ4pIWRK4f1SvJBIh7`S׉	 7cassandra://3jh-2v6TjAl_0tYCu0EEOJ0ylqfZjjVOSv9aUiQa6Tw+`̵ ׉	 7cassandra://0MYHHVQxGx7vlHvTMgV2d4Ek_elnhF5Fk4MuyGdAD8s 4͠aQpXJӗ*׉EEens een huzaar, altijd huzaar!	EENS HUZAAR, ALTIJD HUZAAR!
Tijdens het bestaan van 103 Verkenningsbataljon, maar ook in de jaren
daarna zijn er Trakehners om het leven gekomen. Velen zijn een natuurlijke
dood gestorven, anderen door noodlottige ongevallen. Het is onmogelijk
om al die overledenen hier te benoemen. Hooguit kunnen we ze
herdenken.
Eén uitzondering willen we hier noemen: Menno Lodders (1963 – 1992, op
foto als cadet KMA). Zijn toenmalig Eskadronscommandant Erwin Vonk
omschrijft dit als volgt:
“Aan het eind van de Koude Oorlog, in januari 1992, kreeg ik als EC -B
eskadron in het dagelijkse postboek een vreemd telegram onder ogen. Het
Ministerie van Defensie zocht Russischsprekend personeel. Wat was er aan de hand? De USSR maakte
een economische revolte door, en dat ging met enorme schaarste gepaard. Om deze instortende
grootmacht te helpen, want bij een instabiele grootmacht had niemand baat, werd door de Europese
Unie een missie opgetuigd. De European Community Task Force (ECTF). Het doel: ‘Help de Russen de
winter door!’
Door het interne subsidiesysteem van de Europese Unie waren er in het Vrije Westen grote
overschotten ontstaan. Men sprak in die tijd van een “melkmeer” en een “vlees- en boterberg”. Deze
overschotten werden gratis aan de prille Russische Federatie verstrekt. Maar dan moest wel
voorkomen worden dat deze voedselhulp op de zwarte markt zou belanden.
Mijn plv EC Elnt Menno Lodders, kende ik al vanaf de KMA. Voor de KMA was hij, net als ik,
dienstplichtig officier geweest. Maar niet bij de cavalerie. Na zijn middelbare school twijfelde hij of hij
economie zou gaan studeren. Zijn vader, beroepsmilitair, adviseerde hem eerst zijn dienstplicht te
vervullen. Hij werd geselecteerd voor het ondervragen van krijgsgevangenen en volgde de opleiding
Russisch van de Militaire Inlichtingendienst in Harderwijk. Dat beviel hem zo goed dat hij koos voor de
Koninklijke Militaire Academie in Breda en het wapen der cavalerie. Tijdens de opleiding aan de KMA
was hij diverse keren van de opleiding geëxcuseerd geweest om een herhalingsoefening bij te wonen
om zo zijn talenkennis op peil te houden. Dat wist ik allemaal toen ik dat telegram uit Den Haag onder
ogen kreeg.
Gedurende deze academietijd leerde hij Petra Schat, cadet van de Koninklijke Luchtmacht, kennen. In
de Amersfoortse Bernhardkazerne volgde hij zijn praktijkjaar, waarna hij cum laude afstudeerde.
Beëdiging van o.a. de tlnt Menno Lodders
165
׉	 7cassandra://QLs5-IGCY4MrTC2FNih0_30n1qEjs72zoek2n16Tam8`̵ aQӥpXJӕ+׉E	Hij werd als eerste luitenant gelegerd bij 103 Verkbat in Duitsland. Daar huurde hij met andere
militairen een zomerhuisje in Plönjeshausen.
Menno en ik hebben destijds overlegd. Ik vond het vreemd dat Den Haag kennelijk geen database had
met daarin opgenomen de specialistische kennis die haar personeel bezat. Hij had wel oren naar een
korte uitzending. Ik raadde hem aan telefonisch contact op te nemen en wat mij betrof kon hij zich
aanmelden als hij dat wilde. Voor het B-eskadron stond voor de komende weken niet veel schokkends
op het programma, dat konden wij ook wel zonder hem. Het zou een half jaar gaan duren. Hij werd
aldus uitgekozen om deel te nemen aan deze missie.
Zijn taak was het om de grootschalige voedseltransporten die arriveerden in de haven van SintPetersburg,
te begeleiden naar distributiecentra, en uiteindelijk naar de winkels.
Petra, inmiddels kapitein van de Koninklijke Luchtmacht, kwam hem daar een weekendje bezoeken.
Menno nodigde Petra uit voor een korte vakantie in Rusland, en onderdeel van de trip was een vlucht
met een helikopter boven Sint-Petersburg. Helaas crashte de helikopter in slechte
weersomstandigheden in de Finse Golf, net buiten de haven (5 april 1992). De reden van de crash is
nooit helemaal opgehelderd, maar het vermoeden bestaat dat de piloot in het slechte weer het
onderscheid niet meer kon maken tussen zee en lucht en daardoor recht het ijzige water in is
gevlogen. We zullen het nooit helemaal precies weten. Wat we wel weten is dat bij de crash alle
inzittenden om het leven kwamen, waaronder Menno en Petra.
Terwijl de families treurden, dreigde er een diplomatieke rel. Wat deden twee NAVO-militairen met
stadskaarten en een videocamera in een helikopter boven strategisch belangrijk gebied? Tot verdriet
van de families gaf de KGB pas na tien dagen hun lichamen vrij voor repatriëring.
Menno Lodders diende bij 103 en dus gaf 103 Verkenningsbataljon leiding aan het militaire gedeelte
van de uitvaart. Veel officieren, onderofficieren en huzaren waren hierbij betrokken. Het peloton van
Menno is, ik denk door deze gedeelde ervaring, nog steeds een hechte eenheid. Menno en Petra
werden samen begraven op een plek tussen de woonplaatsen van hun ouders, Alkmaar en
Harderwijk. Semper Fidelis staat al bijna 25 jaar boven aan de grafsteen op Rusthof te Amersfoort.
Veel te kort konden ze het Nederlandse leger trouw zijn”.
1989 B-Esk 103 Verkbat 3e Pel; o.a. PC elnt Menno Lodders, Opc wmr I Henk Bosman en 2e beroeps
wmr Jack v Egmond
166
׉	 7cassandra://3jh-2v6TjAl_0tYCu0EEOJ0ylqfZjjVOSv9aUiQa6Tw+`̵ aQӥpXJӕ,aQӥpXJӕ+{בCט   {u׉׉	 7cassandra://Gw9ccw0lVUdV7On8xTw6C57YOAT1bgTD0jF6qOcfz0g `׉	 7cassandra://-S887DBN-FB3nkuTIw4G4cie5AuxytO5z3_xDFVxHRYS`S׉	 7cassandra://uZD5_e6RBc6iTnN662ZkrFDkDIOf1YGnRZS4ZcZxxXg`̵ ׉	 7cassandra://-l3cuqzGJ2Lj9xxkbjiz59NzOVL64FQ39QyL2JCv0uc Dn͠aQpXJӗ,ט  {u׉׉	 7cassandra://2cyfo9M1S813kgsfSV0Pb6cTClIsBwEGj8HsDIYTe3k `׉	 7cassandra://RhLDRnTzWh2WWNhf5CW1xO4CgBhwqWAE3rbGRGFW8dYB`S׉	 7cassandra://itVlZOuhFvc3owA6mP3mG58di2r6DY5pvB6bmp_xvpc`̵ ׉	 7cassandra://D2HVRy8BXg7OSoxLZB4pYHfpzNeWuVTNjsdlViaYvGg l͠aQpXJӗ-׉E "103 VerkBat - Wapens en bewapeningWAPENS EN BEWAPENING
167
׉	 7cassandra://uZD5_e6RBc6iTnN662ZkrFDkDIOf1YGnRZS4ZcZxxXg`̵ aQӥpXJӕ-׉EBewapening door de jaren heen
Handvuurwapens:
• Garand
o Kaliber .30 inch
o Clip met 8 patronen
o Land van herkomst: USA
• Karabijn .30 inch M1
o Kaliber .30 inch
o Magazijn met 15 patronen
o Land van herkomst: USA
• .38 Revolver
o Kaliber .38 inch
o Trommel met 6 patronen
o Land van herkomst: USA
• Uzi M61
o Kaliber 9 mm
o Magazijn met 32 patronen
o Land van herkomst: Israël
• Pistool Browning FN 9 mm
o Kaliber 9 mm
o Magazijn 10 patronen
o Land van herkomst: UK
• Pistool Glock 17
o Kaliber 9 mm
o Magazijn 17 patronen
o Land van herkomst: Oostenrijk
• Fal 7,62 NATO
o Kaliber 7,62 mm
o Magazijn met 20 patronen
o Land van herkomst: België
• Diemaco C7/C8
o Kaliber 5.56 mm
o Magazijn met 30 patronen
o Land van herkomst: Canada
168
׉	 7cassandra://itVlZOuhFvc3owA6mP3mG58di2r6DY5pvB6bmp_xvpc`̵ aQӥpXJӕ.aQӥpXJӕ-{בCט   {u׉׉	 7cassandra://NdeVD5aIsFqI-_OVbGz43mxm1C1sRmzwxyw8TNg6egk l~`׉	 7cassandra://zUO4N_liR-HzmyWytQKeJLZmwFewgzH8XqpHrEdnGOE@u`S׉	 7cassandra://X94dJ0olw_2sg9EoNfY-EDunZILmDlWkA4fuf_yZjfE`̵ ׉	 7cassandra://XcuLvHsDTMfElUUmWRuTez6Itp5tLf67FrIJ9GykbLM P͠aQpXJӗ/ט  {u׉׉	 7cassandra://qXepSf4zFFE9qhlcEIyKD0eJwky_d3k9omv9n1_fVsY C`׉	 7cassandra://n7u7Y3umOxpDOehJpvodDkQenirCttnNlMAvAmx6RdkK=`S׉	 7cassandra://TtcFRuArkVyaQeGz5CW_-ft5dlvp9khjnGBGdMewUFk`̵ ׉	 7cassandra://WuoDCkDLLOFjmrzzi35NxrFonVxaOb6G9Dl2MSYwAE0 S͠aQpXJӗ0׉EHandvuurwapens0Groepswapens:
• Mitrailleur .303 inch (Brengun)
o Kaliber .30 inch
o Luchtgekoeld
o Magazijn met 28 patronen
o Land van herkomst: UK
o Loop wissel na 10 magazijnen
• Mitrailleur .30 inch
o Kaliber .30 inch
o Luchtgekoeld
o Patroonschakelband met 230
patronen per kist
o Land van herkomst: USA
• Mitrailleur MAG 7,62 mm
o Kaliber 7,62 mm
o Luchtgekoeld
o Patroonschakelband met 230 patronen
per kist
• Mitrailleur .50 M2 HB
o Kaliber .50 inch (12,5 mm)
o Luchtgekoeld
o Patroonschakelband met 100
patronen per kist
o Land van herkomst: België
o Loop wissel na 4 banden snelvuur
o Land van herkomst: USA
o Loop wissel na 3 banden snelvuur
• Mitrailleur 5.56 mm MINIMI
o Kaliber 5,56 mm
o Luchtgekoeld
o Patroonschakelband met 100 patronen
per tas of houder met 200 patronen
o Land van herkomst: België
169
׉	 7cassandra://X94dJ0olw_2sg9EoNfY-EDunZILmDlWkA4fuf_yZjfE`̵ aQӥpXJӕ/׉EAntitankwapens:
• Bazooka M18 2,36 inch Raketwerper
o Raket HEAT type
o Land van herkomst: USA
o Max effectieve dracht 200 m
o Doordringingsvermogen 15 cm
pantserstaal
• Anti-Tank raketsysteem 66 mm LAW
o 1 schots wegwerpwapen
o Raket HEAT type
o Land van herkomst: USA
o Max effectieve dracht 200 m
o Doordringingsvermogen 30 cm
pantserstaal
• Raketwerper 3,5 inch
o Raket HEAT type
o Land van herkomst: USA
o Max effectieve dracht 400 m
o Doordringingsvermogen 30 cm
pantserstaal
• Geweergranaat Energa ATB nr. 4
o Land van herkomst: USA
o Max effectieve dracht 100 m
o Doordringingsvermogen 25 cm
pantserstaal
• Garl Gustav
o Kaliber 84 mm
o Land van herkomst: Zweden
o Max effectieve dracht 500 m
o Doordringingsvermogen 40 cm
pantserstaal
o Vuursnelheid 6 a 7 schoten per minuut
o Max effectieve dracht 1000 m
o Doordringingsvermogen 46 cm
pantserstaal
170
• AT-wapen Dragon M47
o Raket draad gestuurd
o Land van herkomst USA
׉	 7cassandra://TtcFRuArkVyaQeGz5CW_-ft5dlvp9khjnGBGdMewUFk`̵ aQӥpXJӕ0aQӥpXJӕ/{בCט   {u׉׉	 7cassandra://NJ3srsLlUrHuHeUtlBvAgLqmGcPKL6XcPgA8iLorKYA z`׉	 7cassandra://O9SpNl1WKcz7002GC0ZrxAnBBGZfL2z6vEid9M39nNAP`S׉	 7cassandra://rwcc-nVZrWT0i3CoMTobzmPnukoqU3_X1ZmHjKbuIkc`̵ ׉	 7cassandra://LAfq00Klo1M4D8d6Ph-CXVpKFBkoLH5iTbAX9Ns0qOI ͠aQpXJӗ2ט  {u׉׉	 7cassandra://7yp8H4-NhEu8Ad5mkXvGWXWzj-q3SfsVAEaJt3bpMZU Eh`׉	 7cassandra://yU7lDoGtYSO7_hW7qt2SqfaQOM9w6tWCKIUfW5Jpw-AI`S׉	 7cassandra://7w4lci9fkULsPk0gbqoV3fBYMx3UkuKglzc-7FJELU4(`̵ ׉	 7cassandra://5So54e1jiQi_XxFENl6YFCqiyAdJNcD6p3aoMdRyvys ?l͠aQpXJӗ3׉ETanks en overige voertuigenrTanks:
• TANK M4 Sherman
o Land van herkomst: USA
o Bemanning 5
o Bewapening 75 mm kanon, .30 mm coax,
.30 boegmitr, .50 HB torendakmitr
o Gewicht 31,554 ton
o Snelheid op de weg 42 km/h
o Vermogen 500 pk
o Radius 136 km tankinhoud 662 l benzine
• TANK Centurion 20 ponder (KL tot 1986)
o Land van herkomst: UK
o Bemanning 4
o Bewapening 20 pounder, later 105 mm
kanon, .7,62 mm coax, later .50 inch
RMG, rookgranaatwerpers, .50 inch
torendak mogelijkheid.
o Gewicht 51,82 ton
o Snelheid op de weg 34,6 km/h
o Rolls-Royce 12 cilinder benzine 650 pk
o Radius 150 km tankinhoud 540 l benzine
• TANK M24 Chaffee
o Land van herkomst: USA
o Bemanning 4/5
o Bewapening 75 mm kanon, .30 mm coax,
.30 boegmitr, .50 HB torendakmitr,
mortier voor rookgranaten
o Gewicht 18,37 ton
o Snelheid op de weg 54 km/h
o Vermogen 2 X cadillac 16 cylinder 220 pk
o Radius 160 km tankinhoud van 2 x 210 l
171
• TANK AMX 13
o Land van herkomst: Frankrijk
o Bemanning 3, met automatische
laadinrichting
o Bewapening 105 mm kanon, 7.62 mm
coax en torendakmitr, rookgranaten.
o Gewicht 15 ton, 60 km/h
o Vermogen SOFAM 8-cil 250 pk benzine
o Radius 400 km
׉	 7cassandra://rwcc-nVZrWT0i3CoMTobzmPnukoqU3_X1ZmHjKbuIkc`̵ aQӥpXJӕ1׉ETanks vervolg:
• TANK Leopard 1
o Land van herkomst: BRD
o Bemanning 4
o Bewapening 105 mm kanon, 7,62 mm
coax, 7,62 mm torendakmitr,
rookgranaatwerpers
o Gewicht 40 ton
o Snelheid op de weg 65 km/h
o Vermogen 830 pk
o Radius 600 km tankinhoud 985 liter diesel
Overige panstervoertuigen
• TANK Leopard II
o Land van herkomst: BRD
o Bemanning 4
o Bewapening 120 mm kanon, 7,62 mm
coax, 7,62 mm torendakmitr,
rookgranaatwerpers
o Gewicht 55,15 ton
o Snelheid op de weg 72 km/h
o Vermogen 1500 pk
o Radius 550 km, tankinhoud 1200 liter
diesel
PANTSERVOERTUIGEN:
• M3 Halftrack (tirailleurs/mortier)
o Land van herkomst: USA
o Bemanning max 11
o Bewapening .50 Mitrailleur 81 mm
mortier (mortieruitv.)
o Gewicht 9,072 ton
o Snelheid op de weg 72 km/h
o Vermogen 147 pk
172
• M113 A1 (tirailleurs)
o Land van herkomst: USA
o Bemanning max 11
o Bewapening .50 Mitrailleur, mitr MAG
7,62mm, Garl Gustav, 6 maal LAW
66mm, 4 maal AT mijn, springmiddelen
o Gewicht 10,9 ton
o Snelheid op de weg 68 km/h
o Vermogen 215 pk
׉	 7cassandra://7w4lci9fkULsPk0gbqoV3fBYMx3UkuKglzc-7FJELU4(`̵ aQӥpXJӕ2aQӥpXJӕ1{בCט   {u׉׉	 7cassandra://FmZ-GS8GY3wFlpq2y4Qp_wLBB9AWLG1rN6Rld1rv-r4 `׉	 7cassandra://-3sP5iJIGF4qrD5p0C78xaa7N9zTcdNpsbsc6CPKk4YF`S׉	 7cassandra://g2aa4ggy0o7LtFzrYZKG06i5AgZaoprgJTWdavw3ioo`̵ ׉	 7cassandra://QDnO7NKQrxAFceX2qKGWxBPuYtFpNY06x1tzVMwuErE 0P͠aQpXJӗ5ט  {u׉׉	 7cassandra://QQafig9sSA-HBCtShYIVHPnn7fnH3nzwtHuqkkyOkJo  F`׉	 7cassandra://_NpwnoQlTy2gi-A4VH4GYQK_tzLe2nC-nhWmykWwWPAC`S׉	 7cassandra://oeLicXLCoPEYciCP02EhNXPDnKnCozhY8geNSJJBfuk`̵ ׉	 7cassandra://9TvuUNcGxPJvOmvBYSDaDkRhPsXfnLYSQ7Z4UW0FkPk ͠aQpXJӗ6׉ETanks en overige voertuigenOverige pantservoertuigen vervolg:
• M113 A1 (radar)
o Land van herkomst: USA
o Bemanning 4
o Bewapening .50 Mitrailleur,
Grondradar RASURA of ZB 298
• M106 A1 (mortier)
o Land van herkomst: USA
o Bemanning 6
o Bewapening .50 Mitrailleur, mortier
4.2 inch (106,8 mm) 6 maal LAW 66mm
o Gewicht 10,9 ton
o Snelheid op de weg 68 km/h
o Vermogen 215 pk
o Gewicht 11,6 ton
o Snelheid op de weg 65 km/h
o Vermogen 209 pk
• M577 (commandovoertuig)
o Land van herkomst: USA
o Bemanning 5
o Bewapening mitr MAG 7,62mm, Garl
Gustav, 6 maal LAW 66mm, Gewicht
11,6 ton
o Snelheid op de weg 60 km/h
o Vermogen 209 pk
• M113 C&V
o Land van herkomst: USA
o Bemanning 3
o Bewapening .50 Mitrailleur(electrisch
bediend), mitr MAG 7,62mm
o Gewicht 8,775 ton
o Snelheid op de weg 70 km/h
o Vermogen 215 pk
173
׉	 7cassandra://g2aa4ggy0o7LtFzrYZKG06i5AgZaoprgJTWdavw3ioo`̵ aQӥpXJӕ3׉EOverige pantservoertuigen - vervolg
PANTSERVOERTUIGEN VERVOLG:
• M113 C&V Oerlikon
o Land van herkomst: USA
o Bemanning 3
o Bewapening 25mm snelvuurkanon
Oerlikon, mitr MAG 7,62mm
o Gewicht 9 ton
o Snelheid op de weg 67 km/h
o Vermogen 215 pk
Bergingsvoertuigen:
• YPR 765 PRI
o Land van herkomst: USA
o Bemanning max 11
o Bewapening 25 mm snelvuurkanon,
mitr MAG 7,62mm
o Gewicht 13,5 ton
o Snelheid op de weg 65 km/h
o Vermogen 267 pk
Centurion berging
Sherman berging M74
• Voertuig op basis van de Sherman M4,
zonder koepel, met dozerblad, lier en kraan
• Voertuig op basis van de Centurion, zonder
koepel, met dozerblad, lier en kraan.
Bewapening mitrailleur Mag
174
׉	 7cassandra://oeLicXLCoPEYciCP02EhNXPDnKnCozhY8geNSJJBfuk`̵ aQӥpXJӕ4aQӥpXJӕ3{בCט   {u׉׉	 7cassandra://N-OvJc8RoyWTebLdKyLRjBV-ov7K-u9J5vLRCVRqLH4 P`׉	 7cassandra://3hiEVHPVpBOianqHReGBbFGIWCn3xSSSPBUpAQY6PpIC`S׉	 7cassandra://tz7Diu3JMHddS7m-XjtnKhyVS9W-fqymAXpEugSEzOw0`̵ ׉	 7cassandra://kl2ILoz3dOWExw8FsYBJJmoLdMK5elgkBB2cOE60F7c _͠aQpXJӗ8ט  {u׉׉	 7cassandra://hkn4rsOqGs8vJ_2hVzDZWHQd32B7W1axgbjqp4rYhVU K`׉	 7cassandra://Pg90CQnDTcsjcQdhCcHPSWGFyvc8Po9rF8wvAbwVah0J`S׉	 7cassandra://Q3Onio2HylPs26-Dxrj8NLyGVaVFRDJTLFlfFcA0yJk.`̵ ׉	 7cassandra://nW2iBSNH2vKL_F3-aXhUW0PlcbQwr45t6DzAKYzIU-g l̰͠aQpXJӗ9׉EBergingsvoertuigen@Bergingsvoertuigen vervolg:
AMX 13 berging
Leopard 1 Berging
• Voertuig op basis van de Leopard 1, zonder
koepel, met dozerblad, lier en 270 graden
draaibare kraan, bemanning 4-5,
bewapening 7,62 mm boegmitrailleur en
7,62 mm torendak
M578 berging
• Voertuig op basis van de M107, opbouw
draaibaar met kraan 360 graden en lier.
Motor 405 pk.
Leopard 2 berging (buffel)
• Voertuig op basis van de Leopard II, zonder
koepel, met dozerblad, lier en kraan
YPR 806 Berging
• Voertuig op basis van de YPR 765,
hydraulische kraan, bewapening mitr.
.50inch. Motor 265 pk.
175
׉	 7cassandra://tz7Diu3JMHddS7m-XjtnKhyVS9W-fqymAXpEugSEzOw0`̵ aQӥpXJӕ5׉E Bergingsvoertuigen wiel:
DAF YB 626
DAF 3300
Wielvoertuigen:
DKW MUNGA 4X4 (0,25 ton)
NEKAF M38A1 (Verkenningsuitvoering)
NEKAF M38A1
NEKAF M38A1 (Ziekentransport)
176
׉	 7cassandra://Q3Onio2HylPs26-Dxrj8NLyGVaVFRDJTLFlfFcA0yJk.`̵ aQӥpXJӕ6aQӥpXJӕ5{בCט   {u׉׉	 7cassandra://mK4Fg3ytQRvyGxa99ZZLBYm24Vm7hErTkdWn9wAh3z4 `׉	 7cassandra://gCYpETIVoNBihSYxRNhDs1P97IH3S9zyo9Md9mIFtwYGn`S׉	 7cassandra://G7_ogyy13yFVaP5tkUAUqIALtmqFBmB5_A3XMFnzhm4`̵ ׉	 7cassandra://3G_pZCqyJv3z85mLd-ixScm1IZd17h016WOueW7DpyM WG̴͠aQpXJӗ;ט  {u׉׉	 7cassandra://g1uss19CS2WWbNpVc3w3nV-HSvlsEezns-sN3rJVeT4 <`׉	 7cassandra://1UD4rSa3ScjudSulvK_qn4b8efYKf6xpxItc67wHu0YL`S׉	 7cassandra://ClWjXFeWU-HpxH_jxZQlTz7BSsOty_wakpFey5dtWjU`̵ ׉	 7cassandra://BwhjGoNIbcI9p2czm0GS9AzrLf-oGrejuDeSVofzHP0 q̨͠aQpXJӗ<׉EWielvoertuigen Wielvoertuigen vervolg:
GMC CCKW 353 6X6 (2,5 ton)
DAF YA 328
DAF YA 314
DAF YA 126 (Telex)
Landrover 88 4X4 (0,5 ton)
DAF YA 4440
177
׉	 7cassandra://G7_ogyy13yFVaP5tkUAUqIALtmqFBmB5_A3XMFnzhm4`̵ aQӥpXJӕ7׉E Wielvoertuigen vervolg:
Landrover 106 4X4 (0,75 ton)
DAF YAS 4442 (40KN) Shelter
DAF YA 4442 (met aanhanger)
DAF YF 4442 BDM (Brandstof Distributie
Middel) Klasse III
Commandopost te velde (Sie 1 en Sie 4)
178
׉	 7cassandra://ClWjXFeWU-HpxH_jxZQlTz7BSsOty_wakpFey5dtWjU`̵ aQӥpXJӕ8aQӥpXJӕ7{בCט   {u׉׉	 7cassandra://-2yeRSP4IGtmSfYrnnGkxB-J6souIlPTBugluWeGDKU 9`׉	 7cassandra://gIJ0_vWfZeY1wqMVXf5MxQDM9KTKR0dltPSZkQGpFvoJ`S׉	 7cassandra://JDFcIFMBw7i4giP-bL-AjpXOwn7l5aacGbREZgxuksQi`̵ ׉	 7cassandra://r78BjWEJZJ-UoGV4ItCse7S18vtGIQIyACz3QeKXtO4 $͠aQpXJӗ?ט  {u׉׉	 7cassandra://rZBliDxZTZ4NBxrdiP_MSsV-bp_bv6ZUvJ__qRbOpF0 S`׉	 7cassandra://I001pNNT4FtXhivgrFBMfRo2lUmR-8Zf6yQB28KPxYsF`S׉	 7cassandra://rZTYqKePD4_rD5yD4SzwAtrEsqRad1xG2EZWbWKjvUQ`̵ ׉	 7cassandra://zvq2hizQ3mbv_IuccbhQdUmIiy1slLuZYPAcALgja4s ͠aQpXJӗ@׉E #Motorvoertuigen en overig materiaal Motoren en overig materiaal:
Matchless G3 350cc 16PK
Harley Davidson Liberator 2 cyl
Triumph 3 TA
Moto Guzi V50 III 500cc
Overig materiaal:
Mobiele Veldkeuken (MVK)
MVK in tijdelijke opstelling ter bereiding
voedsel
179
׉	 7cassandra://JDFcIFMBw7i4giP-bL-AjpXOwn7l5aacGbREZgxuksQi`̵ aQӥpXJӕ9׉E Overig materiaal:
Waterwagen
Boogtent
Bivak CP-tent
Gevechtsveldbewakingsradar RASURA
Bivak PUP-tent
Gevechtsveldbewakingsradar ZB298
180
׉	 7cassandra://rZTYqKePD4_rD5yD4SzwAtrEsqRad1xG2EZWbWKjvUQ`̵ aQӥpXJӕ:aQӥpXJӕ9{בCט   {u׉׉	 7cassandra://VNObgMl2pjAdmDV6FMH-frI7zmMa_XVhB4-FcPb-kI8 `׉	 7cassandra://IKhPuYXs3Lb8lmntdIKc46CgIHMvG4Ovn__uGd8e2ocW`S׉	 7cassandra://GPL-F2jV4k6Khk4c0vg2rwRfHo99YH_y2S4YoXSH3-Qj`̵ ׉	 7cassandra://UMR98dbyW_Dcz3aDy_ddQlSWe0q9qUvQxrylphas-3k ̰͠aQpXJӗCט  {u׉׉	 7cassandra://hyz2fSKTy2S9sa2q3bMGA8ZiKx6Ioy6mUWlVxI3FNSo 7`׉	 7cassandra://4wtmGTvbr40BrsEmDU_46486lIKHc29hHF9KJ9ugCw4C`S׉	 7cassandra://gSs2a-WnZ-MsJV751pjIm0DBi28dU0bAGyXnkaqm_pg`̵ ׉	 7cassandra://DVaUkF02u5DDO1YXdImyjSAHU7Z8fU_7ofYB0IfVq4o Y͠aQpXJӗD׉EOptiek en NBC materiaal Overig materiaal vervolg:
Persoonlijke bepakking
Verkenningsboot
Drievatensysteem
Verbindingen RT 3600 met Drum 8, RL 39 en
Afstand-Bedienings-Apparatuur (ABA).
181
Latrinetent
׉	 7cassandra://GPL-F2jV4k6Khk4c0vg2rwRfHo99YH_y2S4YoXSH3-Qj`̵ aQӥpXJӕ;׉EOptiek en NBC maateriaal:
Kompas Askania
Kijker 7 X 50
20 maal kijker (latere versie)
Kompasrichttoestel (Korito)
• Werd gebruikt voor het in de
hoofdrichting zetten van de mortier of
gevechtsveldbewakingsradar.
Kijker richt recht (AI 62) FAL
• Werd gebruikt voor de schutter lange
afstand (tirailleur) als richtmiddel op
Kijker 6 X 30
182
de FAL. Deze was de voorloper van
“de scherpschutter”.
׉	 7cassandra://gSs2a-WnZ-MsJV751pjIm0DBi28dU0bAGyXnkaqm_pg`̵ aQӥpXJӕ<aQӥpXJӕ;{בCט   {u׉׉	 7cassandra://gq_vDTVLJJfikwAwoUZ0CmC5rMsbT3hNOULn76Sq910 	`׉	 7cassandra://g39s2rs6-u0WXLaEYZLTCKS-AMLidrrS65ohzStROSsGy`S׉	 7cassandra://0bvAauOlYQZygkvgbuoMtsua43JY_yJrRqst1XQQYHo`̵ ׉	 7cassandra://jPIhQVx8Tg_K7Q5PQotbrrOKQXwfr24OBP07mjtkvPU S͠aQpXJӗFט  {u׉׉	 7cassandra://Z6vAxIZsfUC_oo_siS6yFn3Jat72s8VArjnmone41Yw fQ`׉	 7cassandra://aXu5bTSvaQO_5HeVehycLaS7v4egsXjDqrDE-1xmUfgD`S׉	 7cassandra://t2agTSpBvFLZHQoZVhysRV8tRRbWQABQUVtYpLJ65Qg`̵ ׉	 7cassandra://dkMwHFGFR4fxI6r_oOovVCJHNNakYpzkusxu_Mw3XTw \͠aQpXJӗG׉EOverig materiaal optiekOverig materieel optiek:
Nachtkijker Leopard 1 (bestuurder)
HV (helderheidsversterker) handkijker
• Deze kijker maakte gebruik van
restlicht. De voorloper van deze kijker
was de infrarood kijker, deze werkte
slechts in combinatie met een
infrarood lichtbron.
Infrarood zoeklicht MAG
Infra Rood kijker TLV Carl Gustav
Infrarood of HV-bril (latere versie)
• Deze bril werd door de bestuurders
gebruikt om met restlicht of infrarood
licht bij duisternis te kunnen
verplaatsen.
183
Mijndetector
׉	 7cassandra://0bvAauOlYQZygkvgbuoMtsua43JY_yJrRqst1XQQYHo`̵ aQӥpXJӕ=׉ENBC Materiaal chemisch:
Gasmasker K met HOP-bus
Noodontsmetting met DS2 apparaat
Gasmasker latere versie (FM 12) met
toebehoren
12 LITER apparaat t.b.v. ontsmetting met
chloorkalk
NBC (CBRN) pak ontsmetten met HOP
(huidontsmettingspoeder)
Detectiepapier
Gasverkenningsuitrusting
184
׉	 7cassandra://t2agTSpBvFLZHQoZVhysRV8tRRbWQABQUVtYpLJ65Qg`̵ aQӥpXJӕ>aQӥpXJӕ={בCט   {u׉׉	 7cassandra://PBSswsnYSvTEb1-x0-x47RizOUMMHBXYPLB_yE7z1Es ;`׉	 7cassandra://QRPVt0jEn5iVLdGBcAry9t3DU3joZrMf0lx8BHXDjCYKb`S׉	 7cassandra://5zIm-6YDC6Ipx2O1fLZG2R4LH3pzvHphegTYqSKQf4I`̵ ׉	 7cassandra://DDNpWVAeIE8RjCFsl79-nvDmd5bVXOe7fUbhT7b2AUY D͠aQpXJӗJט  {u׉׉	 7cassandra://RAQPRSbgIJ99EQ-3aEseGJAXR8zA3QsTUTR-cW1XTB8 `׉	 7cassandra://DOUeN4MYcypYfT8lyh8trLuJB2s5uF0ZX1vVCml61LEi`S׉	 7cassandra://ldqIndq5ES0nKkKUIix4-NDaa-q0qOWS8p1zH0Z9_vk R`̵ ׉	 7cassandra://cwYdzh4FQXEm_M-IDoYO_lKfZi4EYD2KM-nEhc45UDc bd͠aQpXJӗK׉ETenuen en onderscheidingen NBC ateriaal radiologisch:
Pendosismeter (residueel en tactisch)
Verkenningsmeter (verkenning radiologisch)
Besmettingsmeter (nablijvende straling)
Laders pendosismeters
De ontsmettingsstraat
185
׉	 7cassandra://5zIm-6YDC6Ipx2O1fLZG2R4LH3pzvHphegTYqSKQf4I`̵ aQӥpXJӕ?׉ETenuen en onderscheidingen:
Bij ceremoniële gelegenheden, maar vaak ook na de dienst werd het
veldtenue (VT) of het dagelijks tenue (DT) gedragen. Tot 1967 bestond het
VT uit wollen kledingstukken. Het was een heel gedoe om de broeken te
persen totdat er een acceptabele vouw ontstond. Ook op de rug, ter
hoogte van de schouders, moest zo’n persstreep te zien zijn. De huzaren
van ons bataljon waren daar behoorlijk mee bezig. Gelukkig werd dit
uniform in 1967 vervangen door het veldtenue VT 67. Dit uniform bestond
uit een kort uniformjasje in een bruingroene wollen stof met daaronder
een kaki broek en bruine gevechtslaarzen.
Het korte jasje werd met behulp van twee knopen aan een elastische band
aan de achterzijde van de broek vastgemaakt. Tijdens een
paradeopstelling werden de broekspijpen naar binnen omgeslagen en een
paar weckringen droegen er zorg voor dat de broek op de gewenste
omgeslagen hoogte bleef zitten. De broek werd vervolgens net over de
hoge schoenen gedrapeerd en vervolgens moest men niet te veel meer te
bewegen. Maar ja, dan kwam de aanwijzing dat de broek niet goed over
de schoenschacht was bevestigd. De gelukkige moest vooroverbuigen om
gehoor te geven aan de opmerking. Bij de buiging vloog het jasje boven uit de paradekoppel en met
een beetje pech vlogen de knopen ook nog van de elastieken die de broek en het jasje bij elkaar
hielden. Een heel gedoe.
Op de kraag van dit jasje waren zogenaamde kraagspiegels met embleem bevestigd. De
rangonderscheidingstekens waren voor de rangen tot adjudant/kornet initieel op de bovenarm
bevestigd, maar eind jaren tachtig kwamen de onderscheidingstekens op de epauletten. Op de
mouw van de linkerarm prijkte de Nederlandse oranje leeuw met daaronder de spreuk
“Je maintiendrai” (Ik zal handhaven) en op de rechter mouw het onderdeelsteken, bijvoorbeeld 1LK
of 4Div.
De officieren, beroepsonderofficieren en korporaals droegen i.p.v. het korte VT-jasje een langer DTjasje
en in plaats van gevechtslaarzen lage bruine schoenen.
186
׉	 7cassandra://ldqIndq5ES0nKkKUIix4-NDaa-q0qOWS8p1zH0Z9_vk R`̵ aQӥpXJӕ@aQӥpXJӕ?{בCט   {u׉׉	 7cassandra://4eO1AGrqsaqK3CJDT4MtjZsk3QeIwotWsGt59h-EUdA h`׉	 7cassandra://dyM3_HkQ-LUq1FZqWIVzeSVRgkBoYUZ-B_1YlLKK6lkf`S׉	 7cassandra://6Cgq-EEt_pg4BNVILHNNXUvd4FiCXJyT8WIRiYZga6w;`̵ ׉	 7cassandra://Eaf754F7RMqEujbYdnBqYwFdnJTX3uZb1VDNMoM7Dto V3͠aQpXJӗMט  {u׉׉	 7cassandra://WYuxu2iW0mmvSgJWwOPjKITdCaZ-E5vIEoUESqitXzc w`׉	 7cassandra://f7nxoBAhGlPkFkjY-Wd3TRne-7ov9pXLX4aNWTXuJys]6`S׉	 7cassandra://E5tpL8mlWAIiRMgijjMcWYK6Y9IXDHdkecpSkdn52is `̵ ׉	 7cassandra://UTUCKoENIn0rxNz9NoZyEisk8Bm6gMHX76mvS7dCA_Q X|͠aQpXJӗN׉ETenuen en onderscheidingenBij het DT hoorde ook een platte pet. Er is nog nooit
een cavalerist waargenomen die een platte pet
droeg. De TD-ers mochten bij uitzondering dan ook
de zwarte baret dragen. Dat t voorrecht was
meerdere eenheden toegestaan, bijvoorbeeld de
groene baret bij de commando’s
Het ‘nette pak’ was echt ‘basic’. Zeker in vergelijking
met militairen uit andere landen. Slechts de oudere
militairen met gevechtservaring, zoals de politionele
acties in Nederlands-Indië of de oorlog in Korea
hadden door hun onderscheidingen een pak dat
meer weg had van een militair uniform.
Buiten de
verdiende onderscheidingen en medailles werd er door de
gerechtigden ook vaak de Amerikaanse “Combat Infantry Badge”
(CIB) gedragen. Deze werd boven de rechterborstzak van het DT
gedragen. Het recht om deze te dragen was voorbehouden aan hen
die persoonlijk aanwezig en onder vuur lagen bij met actieve
grondgevechten. Veelal ging het hier om Korea-veteranen.
Om toch het uniform meer cachet te geven kon men vaardigheidsemblemen halen welke op het
uniform gedragen konden worden. De bekendste is de MLV speld. Deze was voor de meesten nog
wel te halen. Als je ook nog kon zwemmen in overall/hoge schoenen met een dummy geweer, dan
kreeg je die in het blauw. De echte sportievelingen mochten na de geslaagde test ‘Zware Militaire
Vaardigheden’ de ZMV speld op hun borst laten prijken.
Bij het meerdere malen met goed gevolg afleggen van de MLV of ZMV test werd een nummer
toegekend. De 10 werd als een Romeinse X afgebeeld. Op de blauwe MLV prijkt een 6.
Voor het behalen van het MLV-speldje diende men de volgende proeven te doorstaan: touwbaan
catcrawl 20 meter, hindernisbaan binnen 5 minuten, touwklimmen minimaal 6 meter, lopen met
richtgewicht en helm 1.000 meter binnen 5 min en 10 sec, granaatwerpen minimaal 20 meter,
zwemmen 200 meter in minimaal 5 min en 25 sec. Tot slot 5 kilometer hardlopen binnen 27 min en
45 sec. Deze tijden golden voor 16 tot 30-jarigen.
De huzaren van het eerste uur bij het 103 kijken hier wellicht ietwat meewarig naar. In hun tijd
golden extra eisen. In 1965 moest men bovendien 100 meter snelloop, 100 meter lastdragen, 2 km
duurloop en 10 km sprintmars in overall, koppel, helm en geweer afleggen binnen 55 minuten.
187
׉	 7cassandra://6Cgq-EEt_pg4BNVILHNNXUvd4FiCXJyT8WIRiYZga6w;`̵ aQӥpXJӕA׉EdVeel van de Trakehners probeerden hun
parachutewing te behalen. Uiteraard voor de
kick van het springen, maar vooral ook om
zich te onderscheiden van anderen. In 19691970
liep bijna het gehele B-Esk met een
wing.
Door het dienen in Duitsland was er veel contact was met Duitse
en Amerikaanse eenheden. Dat bood de mogelijkheid om het
uniform te verfraaien met buitenlandse vaardigheidsemblemen.
Hier bijvoorbeeld de US-parachutewing
De scherpschutters mochten ook hun bewezen vaardigheid tonen op hun kledij. Je had
scherpschuttersspelden in diverse gradaties en voor de diverse handvuurwapens. Er was ook een
speld voor geoefende handgranaatwerpers. En uiteraard werd het uniform opgeleukt met de hanger
van het onderdeel 103 Verkenningsbataljon.
Later werden er ook vaardigheidsspelden uitgegeven voor schutters eerste klasse, maar ook indien
men vaardigheden bezat op het gebied van duiken of klimmen.
Bestuurders die in een bepaald tijdsbestek ongevalvrij en veilig
hadden gereden konden in aanmerking komen voor de
chauffeursspeld.
Zij die over een EHBO-diploma beschikten mochten ook een
vaardigheidsspeld dragen.
188
׉	 7cassandra://E5tpL8mlWAIiRMgijjMcWYK6Y9IXDHdkecpSkdn52is `̵ aQӥpXJӕBaQӥpXJӕA{בCט   {u׉׉	 7cassandra://uL04PW1ikLnf0EVQD7TdLjcUlMvWemS5nlprbwFEB40 `׉	 7cassandra://c_0YlmJUcvCZrk5m9zIUBuSVFszd_sCXb1BqBzRUDOYb`S׉	 7cassandra://pRzYOrE8Y9ObtGu4p4XQngOBEZXsd_DAWNsZdvpDLW8 {`̵ ׉	 7cassandra://QHpqfJzcpAYc4kIRudO7zgEar0Hz_7ebLmSlcKeOIQs ͠aQpXJӗPט  {u׉׉	 7cassandra://VrKXan2UbDS-cQkTbfdWfS-1Osu2zzHj5sV0vJ6fVyY n`׉	 7cassandra://z7mpvHNOjnmHUqglxeRkE-phiUs8k41Xs6zwFH2ee9U_`S׉	 7cassandra://VR8lT86YPfeAiRGgUfeKYkW6Hto-E3ttorBwVQS7bag`̵ ׉	 7cassandra://XQR0u415z0gLDSt1_4TYLbVim46MogWn85ejb6qLoc4 ^͠aQpXJӗQ׉EDe Officier Kazerne Piket (OKP)Het ponceaurode erekoord.
Militairen ontvingen een erekoord
wanneer zij zich onderscheidden door
bijzondere gedragingen, buitengewone
inspanning, toewijding of loffelijk
handelen. Bij bevordering verloor de
'ontvanger' het recht op het dragen.
Deze regel werd in de jaren negentig
herroepen. Ook bij bevordering mocht
het erekoord worden gedragen.
In 1983 ontving kpl I Siepman uit
handen van ritmeester Lancee het
rode erekoord.
De Duitse uitmonstering zoals het Deutsche
Sport Abzeichen (DSA), het Deutsche
Leistungs Abzeichen (DLA) werd veelvuldig
gehaald om op het uniform te mogen dragen.
Deze Duitse onderscheidingen had je in Brons, Zilver en Goud. Uiteraard afhankelijk van de geleverde
prestatie.
Ook het Duitse Schützenschnur werd door menig militair
bij 103 gedragen. Bij het schieten om het Schützenschnur
werd door 103 ook wel bij de Marine Ordnungsschule in
Bremerhafen geschoten. De reden was dat het Marine
Schnur blauw was i.p.v. zilverkleurig. Veel schutters
schoten bewust een schot mis om de zilveren plaat i.p.v.
de gouden te krijgen. Ja, er gebeurde veel om je te kunnen
onderscheiden.
Dat onderscheid was ook
weggelegd voor de eskowi,
hij was gerechtigd tot het
dragen van de owi
stok/knuppel.
De cursus voor
opperwachtmeester werd
ook wel de ‘knuppelcursus’
genoemd. Later werd dat de
cursus voor Hogere
OnderOfficieren (HOOS)
De opperwachtmeesters
Henk de Klepper, Pedro
Haans en Harry Schuurman
189
׉	 7cassandra://pRzYOrE8Y9ObtGu4p4XQngOBEZXsd_DAWNsZdvpDLW8 {`̵ aQӥpXJӕC׉E	De Officier Kazerne Piket (OKP)
Ook voor de officier van kazernepiket (OKP)r gold een
bijzondere regeling voor de eigenzinnige cavaleristen. De OKP
droeg ter herkenning als uitmonstering een metalen ringkraag.
Maar voor de
traditiegetrouwe
cavaleristen werd een
uitzondering gemaakt. Zij
droegen een giberne, dit
tot groot genoegen van alle opperwachtmeesters en eersteluitenants
van 103 die in aanmerking kwamen de OKP-dienst in
Seedorf te vervullen.
Er waren regels voor het dragen van het zomer- en wintertenue. Zo kon het voorkomen dat bij een
temperatuur van 25 graden de mouwen niet opgestroopt mochten worden, omdat het op dat
moment nog wintertijd was. Gelukkig gold in een hete zomermaand soms de tropendienst. De baret
kon dan in de broekzak blijven en de diensturen werden aangepast.
Er is op enig moment bij de cavalerie, met name onder de cavalerieofficieren, de gewoonte ontstaan
om aan het DT/VT een boerenzakdoek toe te voegen. Deze zakdoek werd dan in de broekzak
opgeborgen maar zodanig dat een deel zichtbaar bleef. De ‘Friese’ Ritmeester Jelle Attema was naast
Verbindingsofficier, S2, C-AEsk, C-SSVEsk en ‘vertegenwoordiger’ van Beerenburg herkenbaar aan de
boerenzakdoek.
De roodbonte boerenzakdoek
Uit onderstaande anekdote over de boerenzakdoek, blijkt
dat het genoemde ‘enig moment’ een lange
voorgeschiedenis had.
De boerenzakdoek werd in het verleden door mensen van boerenafkomst gebruikt. De kleine
uitvoering als zakdoek en de grote als halsdoek. Bij een receptie werd de aandacht van de generaalmajoor
der cavalerie en toenmalig hoofd van het Militaire Huis van Z.M. de Koning Henk Morsink,
getrokken door een rode zakdoek in de broekzak van een Zeeuwse genodigde.
Hij toonde zich bijzonder geïnteresseerd in de in Zuid-Bevelandse klederdracht gestoken genodigde
en wilde er graag alles over weten. Aan het eind van zijn verhaal haalde hij een rode boerenzakdoek
tevoorschijn en vertelde; “Kijk zo’n zakdoek dragen alle mannen van de cavalerie nog steeds bij zich.
Vroeger werden boerenjongens gerekruteerd voor de cavalerie die goed met paarden konden
werken. En als teken dragen wij nog steeds een boerenzakdoek bij ons”.
Tot besluit van dit hoofdstuk: De ouderen onder ons bedienden zich weleens van de uitdrukking: “Sta
niet te emmeren”. Deze uitdrukking is zo’n honderd vijftig jaar geleden ontstaan, toen soldaten met
hun paarden (huzaren) eenzaam op de hei zaten. Voor nadere toelichting verwijzen we naar internet.
190
׉	 7cassandra://VR8lT86YPfeAiRGgUfeKYkW6Hto-E3ttorBwVQS7bag`̵ aQӥpXJӕDaQӥpXJӕC{בCט   {u׉׉	 7cassandra://A4ANOeU8HbnviqLBhC3D7tEYu6-Fzxr0VpYgJ0kDJWE `׉	 7cassandra://Q71jipGkeOcF_NjVw6fdl6cH6l9ketlzF_rnCxgTKWcb`S׉	 7cassandra://Oi9wTsZpcvtesIte6TAhFtb32fEea2DtMeqKxRA3Jd4!`̵ ׉	 7cassandra://fRq2YwRMgMkysuA6JfzAnFPuL-x63Is4UFTNB-Vb2W8 o̬͠aQpXJӗTט  {u׉׉	 7cassandra://T_GM87h0SewYSF0myLCVNPcYU1W78_nxOiW_-UFNOu4 /`׉	 7cassandra://T1oBfyWXIjFyu_iNLBVHCZZkOlTqIh_NExaOfOF7t7k^`S׉	 7cassandra://apjN6mXVGn7ZK86l5vsU5KDLCf9DMCPAkp3bLXyqnsc!`̵ ׉	 7cassandra://6jCcZZ_xt34guzH8RbcKUKNW4rvX9fj5BCxCevdjxu0 x͠aQpXJӗU׉ETegels en overige memorabiliaTegels en overige memorabilia (1)
Het was bij 103 Verkenningsbataljon een goede gewoonte om bij de meeste lichtingen een
herinnering aan de diensttijd uit te reiken. Hierbij kun je denken aan een eskadrons- of pelotonsfoto,
maar ook werden er stickers, schildjes en tegeltjes geproduceerd. Dat is niet zo vreemd als je je
bedenkt dat het gros van de “Trakehners” gek was op “kraaltjes en spiegeltjes”. Ook werd het Duitse
103 Aufklärungsbataillon niet voor niets verbasterd in 103 Aufkleberbataillon. In dit boek zag u al een
aantal voorbeelden van foto’s en hieronder vindt u nog enige voorbeelden van deze herinneringen in
de vorm van tegeltjes etc.
191
׉	 7cassandra://Oi9wTsZpcvtesIte6TAhFtb32fEea2DtMeqKxRA3Jd4!`̵ aQӥpXJӕE׉E &Tegels en overige memorabilia (2)
192
׉	 7cassandra://apjN6mXVGn7ZK86l5vsU5KDLCf9DMCPAkp3bLXyqnsc!`̵ aQӥpXJӕFaQӥpXJӕE{בCט   {u׉׉	 7cassandra://Lclcb9sJUiIM2-MZY4ir2SzQYp3jAJt4LhKwIIwWeYQ %8`׉	 7cassandra://uCI54KBYl1qDGcz0iuNoTq790_G_wO47z70L8hg51wAe`S׉	 7cassandra://bRA92jpcyz4snpUQ-_I2X-vFGnsa826zx2lW4Db_j5g#,`̵ ׉	 7cassandra://d3UZnhzQ_XrD7Dh196ETkiasTK984WybWqT4iyP-i7A vx͠aQpXJӗWט  {u׉׉	 7cassandra://JIde8I2sz9KmQOFkO-wYdV7fUkGiV2JEqD37frCtB3I `׉	 7cassandra://TRfLYDW2RvnoLHh9FnLZ1JSeiRMNEdZBX4AkjZreD1Ee`S׉	 7cassandra://3bjKJqTVc3ngYP48GX4X4r2CqpFNwf_jD6jZZZOP0Zg$`̵ ׉	 7cassandra://YxuIINkn3SXiIe4RPfI_BrnA0qrie7_lwU5dSCzEeJg Ü͠aQpXJӗX׉ETegels en overige memorabilia &Tegels en overige memorabilia (3)
193
׉	 7cassandra://bRA92jpcyz4snpUQ-_I2X-vFGnsa826zx2lW4Db_j5g#,`̵ aQӥpXJӕG׉E &Tegels en overige memorabilia (4)
194
׉	 7cassandra://3bjKJqTVc3ngYP48GX4X4r2CqpFNwf_jD6jZZZOP0Zg$`̵ aQӥpXJӕHaQӥpXJӕG{בCט   {u׉׉	 7cassandra://bOtdgY7ABYgD70ufJyBotvpCr2gM8dCEWxHJUlCupWo ;`׉	 7cassandra://N4qBfKtKqsnYmtUcgqpXNwJ2PP1ALRP6jEf3iTzE1cM`]`S׉	 7cassandra://myfZSo6jcIm_jUm0-srq85uZBquHF0kyu_n2C2DXo2g`̵ ׉	 7cassandra://ep-BZwjlSyEfEeB2hR4t0PNsYi_csjmuYmp2D9ttqZs͠aQpXJӗ[ט  {u׉׉	 7cassandra://RBfcTGzBgy2anlXlT10sWwjMCVwaMUfFWclruD6F2Mo `׉	 7cassandra://6UgBAAmBDdWxfBTMIvFle4Ts0MXJahcfYVovavYtTWAD&`S׉	 7cassandra://5jvh4Vo6XpKlxUG74hbqFm_0xHWEp60HKvC0kRNLM70`̵ ׉	 7cassandra://RHJgBlZfs_IotA37f7klb7HBFSvwkxork6HC2IhSS5A͠aQpXJӗ\נaQpXJӗZ b^9׉H )https://nl.wikipedia.org/wiki/KrijgsmachtGׁׁr׉ETradities en emblemenrTRADITIES EN EMBLEMEN
103 Verkenningsbataljon maakte deel uit van de cavalerie en nog specifieker van het Regiment
Huzaren van Boreel.
De cavalerie onderscheidt zich, als bereden wapen, van andere eenheden van de Koninklijke
Landmacht. Zo wordt er bijvoorbeeld een zwarte baret gedragen. Maar ook de rangen en standen
worden anders benoemd dan bij andere wapens of dienstvakken. Bij de cavalerie kennen we geen
soldaten, maar huzaren. De onderofficieren worden geen sergeant genoemd, maar wachtmeester of
opperwachtmeester. En een kapitein heet bij de cavalerie ritmeester. Dit alles om aan te geven dat
de cavalerie van vroeger uit een zogenaamd bereden wapen was. Een bereden wapen is een
onderdeel van de krijgsmacht dat zich oorspronkelijk te paard verplaatste.
Dezelfde benaming van de onderofficiersrangen kom je ook tegen bij de artillerie en de Koninklijke
Marechaussee.
De kleur zwart van de baret stamt uit de Tweede Wereldoorlog. De baret werd door het
tankpersoneel vaak gebruikt om de handen na het sleutelen aan af te vegen. Derhalve lag het voor
de hand om de cavaleristen te voorzien van zwarte baret.
Emblemen en symbolen:
Het ondergrondje van de baret is
cavalerieblauw met boreelblauwe randen.
Echter bij de verkenningseenheden werd dit
embleem vaak ingeknipt. Het zogenaamde
“zwaluwstaartje”. Dit baretondergrondje
symboliseert de fanions die vroeger werden
meegevoerd. Bij het hoofdstuk Boeselager
staat zo’n fanion afgebeeld (zie pag. 64).
Het baretembleem stelt Sint-Joris en de draak
voor. Omstreeks het jaar 1000 n.C. is de
legende van Sint-Joris ontstaan. Joris redde de
stad van een vraatzuchtige draak. Hij liet de
beloningen verdelen onder de armen en hij
vertelde over de God van de christenen.
Sint-Joris is in 1222 heilig verklaard.
Hij is de schutspatroon van de Nederlandse
cavalerie. Maar ook van 10 landen, 11 steden,
scouting en nog veel meer.
Aangenomen wordt dat deze heilige nooit echt
heeft geleefd. Het verhaal van Sint-Joris en de
draak is dan ook hoogstwaarschijnlijk een
legende. De naamdag van Sint-Joris valt op 23
april.
Zijn optreden zou staan voor moed,
krijgshaftigheid en het bestrijden van onrecht.
195
׉	 7cassandra://myfZSo6jcIm_jUm0-srq85uZBquHF0kyu_n2C2DXo2g`̵ aQӥpXJӕJ׉EHet Regiment Huzaren van Boreel.
103 Verkenningsbataljon maakte deel uit van
het Regiment Huzaren van Boreel. Het
regiment werd opgericht op 25 november
1813.
De oprichter was Willem François Boreel.
De reden was de nederlaag van Napoleon en
de voorgenomen terugkeer van Prins van
Oranje op 30 november van dat jaar.
Op 30 december 1814 bestond het Regiment
uit 982 officieren, onderofficieren en
manschappen met paarden en
reservepaarden.
Ieder regiment heeft van oudsher een vaandel
of een standaard. Een standaard heeft een
kleiner formaat dan een vaandel en wordt
gevoerd door de bereden wapenen. Het
vaandel of de standaard was op het
gevechtsveld het teken waar de commandant
van de eenheid zich bevond. De troepen
konden dan gemakkelijk in welke richting zich
moesten begeven in het gevecht.
Op de standaard mag het betreffende
regiment haar wapenfeiten voeren. In eerste
instantie was de standaard voorzien van de
slag bij Waterloo en Quatre Bras (1815) en de
Tiendaagse Veldtocht (1831). Later kwamen
daar Java en Sumatra bij (1946 – 1949). In
2020 werd de standaard voorzien van het
opschrift Uruzgan (2006 – 2010). De standaard
werd ook gebruikt om militairen te beëdigen
op de standaard. Vroeger alleen de officieren,
tegenwoordig wordt iedere huzaar van Boreel
beëdigd.
196
׉	 7cassandra://5jvh4Vo6XpKlxUG74hbqFm_0xHWEp60HKvC0kRNLM70`̵ aQӥpXJӕKaQӥpXJӕJ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://bWxiDUYd5bjezf_H_MK5gK_Ld_kjr8PVSqdsRmOR_KI X)`׉	 7cassandra://ddCsPMM4X3cmB0Z4ATdFC93LMv1KVZvtiys2wGV_mh0_;`S׉	 7cassandra://voJkh2ipfzuurR-W6aev2HXCjmwY1992umGoDAEzVBM`̵ ׉	 7cassandra://1GW9ywMsJDPZKBEuPttyYvwtSaRcQZWSJK3hmL2uI0c ,|͠aQpXJӗ`ט  {u׉׉	 7cassandra://Dt-TTYhH43APvz2nJvETSlOGJv7aLnov0PjBZzknY8E ``׉	 7cassandra://GTCLrcdg8yWtnyEDprX0h7JHAmA7Wz4vxj4kiZqFUGQZ`S׉	 7cassandra://dys1T7HSu_FmZfjIwPWo7jWJxUHG1rym1ivx2tsKwJQ`̵ ׉	 7cassandra://z5xIvlub5NVjSW9U6ml1mzMFntpRg1iwYHjnJMYXcIY h͠aQpXJӗaנaQpXJӗ^ |\w9׉H 1https://www.youtube.com/watch?v=WVNOPGeuM9Y&t=25sGׁׁrנaQpXJӗ_ |s09׉H 1https://www.youtube.com/watch?v=WVNOPGeuM9Y&t=25sGׁׁr׉ETradities en emblemenDe standaard is een belangrijk ornament. Deze
wordt gebruikt bij beëdigingen en andere
ceremoniële gebeurtenissen. De standaard
wordt gevoerd door de adjudantstandaarddrager
(de regimentsadjudant) en
wordt bewaakt door de standaardwacht.
DE BOREELMARS:
“Wij zijn huzaar, wij zijn huzaren van Boreel
Trouw aan elkaar en voor ons is niets te veel
En onze Vorst, zullen wij altijd vereren
Wij zijn huzaar, wij zijn huzaar,
wij zijn huzaren van Boreel”.
(318) Huzarenmars (Huzaren van Boreel) - Dutch
Marching Song (Dutch Lyrics) - YouTube
Ook voor het herdenken van hen die ons
ontvielen heeft het regiment een traditie, de
traditie van “de ronde tafel”. Tijdens de
regimentsdiners van officieren, onderofficieren
en sinds 2016 ook van korporaals en huzaren
wordt er op bijzondere wijze stilgestaan bij onze
gevallenen.
Dat gebeurt door het plaatsen van een kleine
ronde tafel met daarop een aantal attributen en
een lege stoel. De tafel en de attributen worden
aan het begin van het diner toegelicht.
Ieder zichzelf respecterende eenheid heeft
haar eigen regimentsmars en lied. Zo ook het
Regiment Huzaren van Boreel. Iedere huzaar
of oud-huzaar kent dit lied uit het hoofd.
Wel is de tekst bij het aantreden van Z.K.H.
Koning Willem Alexander iets gewijzigd. De
zinssnede “Onze Vorstin” is gewijzigd in “En
Onze Vorst”.
De tafel is rond, dit geeft onze eeuwigdurende
aandacht voor onze gevallenen weer.
Het tafellinnen is wit, dit symboliseert de
eerzaamheid van hun motieven bij het gehoor
geven aan de oproep tot strijd.
De enkele rode roos, in een kleine vaas,
herinnert ons aan het leven van elk van onze
gevallenen, hun geliefden en vrienden.
Het citroenschijfje op het broodbordje is er om
ons te herinneren aan het bittere lot van hen
die nooit meer zullen terugkeren.
Het snufje zout staat symbool voor de tranen
van de families van hen die het ultieme offer
hebben gebracht.
Het glas staat op zijn kop, ten teken dat onze
kameraden niet meer met ons kunnen toosten.
De brandende kaars herinnert ons aan het licht
van de hoop dat hun leven niet voor niets is
gegeven.
De stoel is leeg omdat onze gevallen
kameraden niet meer onder ons zijn.
De banier op de sokkel ten slotte staat symbool
voor de verbondenheid van ons Regiment met
onze gevallen kameraden.
197
׉	 7cassandra://voJkh2ipfzuurR-W6aev2HXCjmwY1992umGoDAEzVBM`̵ aQӥpXJӕN׉EmOok een militaire uitvaart gaat gepaard met het nodige ceremonieel:
1997 Uitvaart van Wachtmeester Marc Rikken
Het Trakehner embleem is in dit boekwerk al eerder uitgelegd, dus die wordt hier niet meer
meegenomen. Deze bovenstaande emblemen en tradities dragen bij aan saamhorigheid,
kameraadschap en eigengereidheid. Iets wat verkenners eigen is.
“BOREEL”
198
׉	 7cassandra://dys1T7HSu_FmZfjIwPWo7jWJxUHG1rym1ivx2tsKwJQ`̵ aQӥpXJӕOaQӥpXJӕN{בCט   {u׉׉	 7cassandra://EOx3x4W4hGBOVpiRUvIM_Pyp0ZJZpmFnse_eTOzx1FA 
`׉	 7cassandra://5Fnu7yCDMRZvNxYdGywpyHUEdWsd7QE5xaufjdSmoJMc`S׉	 7cassandra://d-6cyye8hDQVDxRF-tpYtfeF5c4VnWrjc5EgvchC1sc/`̵ ׉	 7cassandra://JjQuUdqtRQoSVCo2FVPBwJQy5kH_3LyAUNMcrC1xEDE a͠aQpXJӗdט  {u׉׉	 7cassandra://NSzaOR8NfwKg4GO-sPxwRANEV1temZXevoCFW1WOqs0 R`׉	 7cassandra://cMRJ2MwMV4EaK7qBLCVFYEwHlvnjt8UY_2hJFDCFG8A^`S׉	 7cassandra://5Xn4E2BNLOc5MS1qak5USbTzbuwOAYQXzKrUDLLasBo`̵ ׉	 7cassandra://1om5BTmBUSyqv4MoXSUAtV7bjEqSPsxRfobOAQf7Xc4 ONT͠aQpXJӗeנaQpXJӗc ̧r9׉Hhttp://www.103cv.nl/GׁׁrנaQpXJӗh ̬k9ׁHhttp://www.103cv.nlׁׁЈ׉EReüniecommissie	DE REÜNIECOMMISSIE
Op 15 juni 1961 werd 103 Verkenningsbataljon opgericht. Het plan was om zestig jaar na dato een
reünie te houden. Op initiatief van George Eleveld werd er een reüniecommissie samengesteld. De
commissieleden hebben veel tijd gestoken in het organiseren van een reünie op 29 mei 2021. De
coronapandemie stak een spaak tussen de loopwielen. De reünie moest daarom worden verschoven
naar volgend jaar. Toch wilde de commissie de zestigjarige geboortedag niet zomaar voorbij laten
gaan. Het idee werd geboren om een digitaal herdenkingsboek samen te stellen en u dit aan te
bieden.
Dit boekwerk geeft veel inzage over die 40 jaren dat het bataljon heeft bestaan. Graag stelt de
redactie alle commissieleden aan u voor. Hierbij heeft de redactie gemeend zich niet te moeten
beperken tot het slechts noemen van die commissieleden, maar ook inzage te geven in hun
dienstverrichtingen bij 103 Verkenningsbataljon -in blauw afgedrukt- of daarbuiten.
George Eleveld (1938) Voorzitter werkgroep reünie 103 Verkbat
1958-1961 Opleiding KMA. 1961 tlnt bij C-Esk 102 Verkbat ’t Harde.
Vervolgens 18 maanden Willem III te Amersfoort. In sept 1963
plaatsing als elnt bij 103 Verkbat, na bijscholing AMX op de RTS
Oirschot, (her)plaatsing (met bouvier) als plv EC B-Esk. Als Ritm: 19661969
S2, 1969-1970 EC B-Esk 103, 1970-1972 Hogere krijgsschool.
Detachering DPKL. Als Maj: 1 LK Apeldoorn; plv G1, G3-opl en plv-G3
Als Lkol: 1979-1981 C-103 Verkbat. Plaatsing bij Las, COKL en als G34Div.
Als Kol: Chef Staf 4 Div, C-OCC Als Bgen; 1990 C-KMC 1991-1992
Dep Head of Mission ECMMY Zagreb. C-12 Mechbrig. Leeftijdsontslag
als burger 5 jaar bedrijfsleven KPN Dir LNO ( Landelijke Network Operations) Dir NEPOSTEL.
Frans Fontein (1945) Secretaris werkgroep reünie 103 Verkbat
Opkomst dienstplicht Willem III 66-4. Basisopleiding, daarna school
reserveofficieren SROC, klas 120. Plaatsing in 1967 bij 103 Verkbat als
PC 2e peloton B-Esk bij o.a. plv EC elnt George Eleveld. In 1968 KV bij
103 als S3 toeg. 1977 benoemd tot reserve Ritmeester. Vanaf 1971
tot 2014 bedrijfsleven managementfuncties internationale voedingsen
drankenindustrie bij o.a. Heineken, Allied Domecq en Nolet. Was
woonachtig in de VS en Curaçao Vanaf 2000 bestuurslid van de VOC.
2015 als vice vz.
Michiel Dulfer (1959)
1983 -1985 PC B-Eskadron, PC A-Eskadron.
1984-1986 PC Boeselager team. 1985-1987 Plv EC B-Eskadron.
1986-1987 Hoofd Sie 1. 1988-1990 EC A-Eskadron.
2000-2002 Laatste bataljonscommandant 103 Verkenningsbataljon.
199
׉	 7cassandra://d-6cyye8hDQVDxRF-tpYtfeF5c4VnWrjc5EgvchC1sc/`̵ aQӥpXJӕQ׉EyHans Kuijpers (1946)
Beheer foto-site van www.103cv.nl en personeelsoverzicht. Tevens
medewerker aan deze jubileumuitgave.
1963 KMS in Weert opleiding beroepsonderofficier. 1965 wmr
Willem III in Amersfoort. 1969 -1973 B-Esk als wmr verk, Opc I en
dd. owi. 1973 OPC en GWI bij 42 ZVE Nunspeet 1975 NAVOhoofdkwartier
Brussel. 1978-1987 plaatsing 103 Verkbat als
EskOwi A-Esk en Staf. 1987 Bernhardkazerne opleider aankomende
owi ’n. 1989 SHAPE in Mons België. Bevorderd tot officier van
vakdiensten. 1991 1-LK als Hoofd S2/S3 stafcommandogroep.
Laatste functie C- Kazernecommando Bernhardkazerne. In 2001 leeftijdsontslag, 3 jaar parttime
nagediend bij het RMC-M. Nadien woonachtig in Praag, Tirana, Geneve en Duitsland.
Geert Snellen (1948)
1966 KMS in Weert opleiding beroepsonderofficier. 19681971
Willem III-kazerne Amersfoort. 1971-1976 103 Verkbat:
B-Esk wmr mortier 4.2 en verkenner, OPC verkpel, PCtankpeloton
Leopard 1. 1976-1980 KMA Breda: instr.
Cadettenbataljon. 1980-1982 13 ZVE Oirschot: EskOwi. KMA:
csm A-Cadettencompagnie, opleidingsontwikkelaar en
didactisch begeleider. 1988-1993 11 Tkbat Oirschot:
Bataljonsadj. 1993-1998 Als elnt OTCMAN Bernhardkazerne:
hoofd opleidingsontwikkeling en als ritm Hoofd bureau
computerondersteund onderwijs. 1998-2000 ILMO Breda: Opleidingsontwikkelaar. 2000-2003 11
Tkbat Oirschot: Hfd Sie 1 (2001 uitzending Bosnië, SFOR 10). 2003 Leeftijdsontslag. Lid bestuur VOC
Johann Breukelman (1956)
1973 KMS in Weert opleiding beroepsonderofficier 19751980
OCC: Instructeur Mortier 4.2 (IEV) en verkenning
OEV. 1980-1983 43ZVE ’t Harde. 1983-1985 104 Verkbat:
oo NBC Sie 2. 1985-1988 OCC: instr. en PC Kaderschool.
1988-1994 103 Verkbat: Owi Opleidingen Sie 3, EskOwi BEsk,
toeg Sie 3. 1994 OCC instr E-cursus. 1995-1998 PMC
Utrecht: Sie 3. 1998- 2000 103 Verkbat: stafadj. 20002001
USASMA, El Paso Texas: student. 2001-2003
OTCMan: schooladj. 2004-2006 41 Mechbrig: brigadj.
Missies in Irak 2006-2008. OTCopn: Schooladj. en missie
Afghanistan 2008-2012 CSM 1GNC in Münster. 2012 leeftijdsontslag. 2012-2019 Vz Aanstelling
Advies Commissie oo’n KMS. 1996-2000 Regimentsadj Huzaren van Boreel (HvB). 2017 vz HvB.
200
׉	 7cassandra://5Xn4E2BNLOc5MS1qak5USbTzbuwOAYQXzKrUDLLasBo`̵ aQӥpXJӕRaQӥpXJӕQ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://SUOb1TBvTubNxjo2D3WFq5GX-K8dKlJEgnCPOPZI8ho L`׉	 7cassandra://lygvEKvo1WXQulN4b_SPrwe9SKH6VwoycC5kWLe09-wk`S׉	 7cassandra://fjjUM9sYOnQo1F354dqLTpvCQZvcmXP0Bg9buEWjE70s`̵ ׉	 7cassandra://W4momusD-ZDh7a1k9OSelDUvZu_gWBFWznp2VjHx0OY G) ͠aQpXJӗiט  {u׉׉	 7cassandra://rgHGrud1Tr2_fQkRCAYb8p4prBL82uaFm1bsrahHPEQ ҡ`׉	 7cassandra://3xY2yoCyNaIhDBV1Gh69kxHJbDgTkMusAGjVnvpn59wX`S׉	 7cassandra://zzrYRRuYsxj9PTAlWN0EPQWyPOXhlaKHCyAx5g9ZXT02`̵ ׉	 7cassandra://mLPFHxnO4W4Io3lduRRwVuJZhaKQ-wxoUTUlpjJoOHw {͠aQpXJӗjנaQpXJӗg r%9׉Hhttp://www.103cv.nl/GׁׁrנaQpXJӗm j9ׁHhttp://www.103cv.nlׁׁЈ׉EReüniecommissie
WKoos Oosterhoff (1949)
Medewerker aan deze jubileumuitgave.
1972 Opkomst dienstplicht Kaderschool Bernardkazerne (72-6). Wmr
Radar in ’t Harde en in 1973 in Seedorf bij 103 Verkbat als wmr radar
A-Esk. In 1974 afgezwaaid. Dat jaar begonnen bij V&D als hoofd
opleidingen. 1978 V&D afdeling management development in A’dam. Via
implementatie van besturingssystemen diverse logistieke
managementfuncties vervuld. 2014 na 40 jaar V&D met pensioen (2016
faillissement V&D). Sinds 2020 woonachtig in Leusden, daarvoor 34 jaar in
Amersfoort. Samen met de voormalige buurman, cavalerist Mel van
Ommen Kloeke (ook commissielid) gaan sporten op de Bernhardkazerne
en daardoor weer een beetje militair geworden en in deze commissie
terecht gekomen.
Erwin Vonk (1957)
1980 Opkomst dienstplicht op de SROC. 1981 41 ZVE in Seedorf,
PC Verkenning. 1982 Opleiding beroepsofficier KMA. December
1986 A-Esk 103 Verkbat. 1988 plv EC B-Esk. 1988-1991 Hfd Vbd
1991-1992 Ec B-Esk. OCC EC SVV Cavalerieschool. Na cursus
stafdienst voorlichting van het ministerie van Defensie. Bureau
voorlichting Regionaal Commando West (RMC) en RMC-Midden.
November 1998 uitzending naar Bosnië. Juni 2000 Adjudant van
de BLS. 2003 Plv BC 50 Natresbataljon. 2006 uitzending
Afghanistan Deployment Task Force. 2008 Hoofd Operatien van
RMC-West. 2010 leidinggevende sectie Nationale Operatiën
CLAS. 2014 met FLO. Actief lid museum Cavalerie op de Bernhardkazerne, actief in de vereniging
Huzaren van Boreel en via de Commissie Collecties KL en betrokken bij de Traditie Commissie van de
KL.
Mel van Ommen Kloeke (1954)
ICT voor de werkgroep Facebook 103 Verkenningsbataljon RHB,
Nieuwsbrief, inschrijvingen en homepage www.103cv.nl
1972-6 SROC Willem III KVV’er. Plaatsing Bernhardkazerne
Instrgp Centurion en Leopard. 1974-1975 KMA, daarna PC 101
Tkbat. PC Kaderschool Cavalerie. 1977 Aanstelling als beroeps
elnt bij 59 Tkbat als Plv C-SSV, wnd C B-Esk, C A-Esk vervolgens
Stafesk. 1984-1986 S1 43Tkbat Langemannshoff. Vanaf 1986
Staf 41Pabrig te Seedorf Hoofd voorlichting (organisator bezoek
van HM Beatrix aan de Nl troepen S/H/L) Belast met nieuwe
opzet van de Griffioen. 1989 1LK Apeldoorn Ops Sie G1 van Staf
1-LK en Kennis Centrum MID. 1995 Uitzending als G2 Unprofor Tuzla Airbase. S2 12 Painfbrig en Staf
off EOV van 4 Div. Den Haag. Militaire Geografie MID. Plv. Projectleider TACTIS Bernhardkazerne. Na
8 jaar Functioneel leeftijdsontslag, 2 jaar nagediend. Heeft gediend bij de vier cavalerieregimenten.
Hobby’s: computers en vlotte automobielen (vroeger Trabant tegenwoordig Ferrari). Actief lid van de
veteranengroepen: Eemland en de Detmerskazerne (Eefde).
201
׉	 7cassandra://fjjUM9sYOnQo1F354dqLTpvCQZvcmXP0Bg9buEWjE70s`̵ aQӥpXJӕT׉EEd Hagenbeek (1947)
Administratieve ondersteuning
1965 KMS in Weert opleiding beroepsonderofficier. 1967 OCC instr
basisopleiding. Willem III; instr Rasura en mortier 4.2. 1970-1976 42
ZVE Nunspeet wmr verk en hoofd vbdn. OCC instr IEV. 1977
OCI/Harskamp boordwapengroep Oerlikon.1980 Overgegaan van de
cavalerie naar de militaire administratie, opleiding sma. Plaatsing in ‘t
Harde 14 Afdveldartillerie en 43 ZVE. 1982-1986 Nunspeet 104
Verkbat. Interne controle bij GA Ermelo en Staf 12 Painfbrig. 1994
geplaatst bij St KMar en in 2002 als elnt de dienst verlaten.
Fred Kerkhof (1953)
Samensteller van deze jubileumuitgave.
1975 Opkomst dienstplicht Kaderschool Bernhardkazerne:
sgt PAAT AMX-13, SROKI sgt alg. 1976 ’t Harde: sgt 425
Infbevcie. 1976-1977 KMS in Weert opleiding
beroepsonderofficier. 1978-1979 ’t Harde 59 Tkbat: tkcdt,
OPC, OPC wielverk. 1979-1981 OCC instr Radar/verk
Kaderschool. 1981-1988 103 Verkbat A-Esk; Wmr radar,
OPC verk en tank. B-Esk, wmr hoofd vbdn. 1988-1990 OCC:
PC Kaderschool.
1990 -1992 104 Verkbat Nunspeet: B-esk
EskOwi. 1992-1995 Staf 1Div: Sie3. 1995-1998 Seedorf St
41 Ltbrig Sie 3. 1998-2000 43 Mechbrig: Brigadj. 20002001
SFOR 9. 2001-2003 101 RPVbt: PC elnt. 2003-2010
Staf OPCO/CLAS bureau NATOPS: ritm/maj. 2010-2013 Staf
CLAS stoff coördinator Openbare Orde en Veiligheid: lkol (R).
2006 Reünie ter gelegenheid van de sluiting van kazerne Seedorf
202
׉	 7cassandra://zzrYRRuYsxj9PTAlWN0EPQWyPOXhlaKHCyAx5g9ZXT02`̵ aQӥpXJӕUaQӥpXJӕT{בCט   {u׉׉	 7cassandra://5ZxuzxqbaQ6yydS4Dt1Y0KdHSnqnpTUqmg025tiqwuI *`׉	 7cassandra://CMpKfTnbugfFP6D7_BOzq6MA0sYKH9WNCIsVMD7HI9k]`S׉	 7cassandra://3hhQp8lxxjSkHrZJFiUKRHq9H2GaX-BbmZKEpDF9ZGY!`̵ ׉	 7cassandra://sPJ6KP1Ntd7uCe2_ueqT0Y9y_ZQwmG52bSfBrGLfzC0 .Hh͠aQpXJӗnט  {u׉׉	 7cassandra://2harKSMfHDaDU_Rk-qAfjmEqeuM_9X86lJQiX-udON4 ` ׉	 7cassandra://mL9UImbLqMG29m3nh9Tn7yyTGT2XHWYrdxwH9tuTG0Qj`S׉	 7cassandra://LcotTSpDqM-MGoEOzSg3Q3OpcLNxYYfoNDy7jcSu99Yk`̵ ׉	 7cassandra://-p0hGyLsmH5WArxqit41UH5bsGIrIdqjPfUO_BGAgWE`Vh͠aQpXJӗo׉E &Nawoord laatste commandant 103 VerkBat\De reüniecommissie kwam op 30 april 2021 op het OCC bijeen voor een feestelijke gebeurtenis. De
uitreiking van het eerste exemplaar in hardcopy van dit voor u liggende boek. Het boek wat u
aangeboden is ter gelegenheid van de 60e geboortedag van ons Trakehnerbataljon.
Onderstaande foto’s door zorg van onze Regimentsfotograaf, Dennis Boom.
203
׉	 7cassandra://3hhQp8lxxjSkHrZJFiUKRHq9H2GaX-BbmZKEpDF9ZGY!`̵ aQӥpXJӕV׉E]NAWOORD LAATSTE COMMANDANT 103 VERKENNINGSBATALJON
nu de kolonel Michiel Dulfer
Partir, c’est mourir un peu of hoe de lichte tank M24 ‘Chaffee’ verdween voor het
bataljonsstafgebouw.
Met dank aan de redactie van dit herinneringsboek, vanwege de eer om het nawoord te schrijven,
begin ik aan het ophalen van mijn herinneringen aan die laatste fase in het bestaan van
het grondgebonden verkenningsbataljon. Twijfelachtige eer omdat het verzoek hoofdzakelijk
voortkwam uit het zijn van de laatste bataljonscommandant van dit roemruchte bataljon. De
bezuinigingen en de daarmee gepaard gaande opheffing voelen nog steeds als het kind met het
badwater weggooien.
Het is alweer even geleden dat de beide gevechtseskadrons van 103 Verkenningsbataljon op een
druilerige dag eind 2001 met een kleine ceremonie werden overgedragen aan de commandanten van
de 43e en 13e brigade en het Staf- en Stafverzorgingseskadron werd opgeheven. 20 jaar!
Het zou dit jaar dan ook een mooi moment zijn geweest om een reünie te organiseren niet alleen in
het kader van 60 jaar oprichting 103 Verkenningsbataljon, maar ook 20 jaar na de opheffing ervan.
Helaas moeten wij nog even geduld hebben alvorens de mogelijkheid zich aandient om, net zoals in
2013 tijdens de reünie van het regiment Boreel, elkaar weer persoonlijk te ontmoeten.
Wellicht denken we bij zo’n ontmoeting met weemoed terug aan de tijd dat je jouw gesprekspartner
op het beeldscherm met de muteknop kon dempen.
Een opheffing in 2001 die voorafgegaan werd door een daverende reünie op het plein van de
Dumoulinkazerne met een behoorlijke opkomst van reünisten.
Het exacte aantal reünisten weet ik niet meer, maar wel dat ik mij in een groot gezelschap tot in de
late uurtjes heb vermaakt. Wat ik mij ook nog levendig herinner van die reünie is dat ik de
Chaffeetank die zowel in Seedorf als in Soesterberg al zoveel jaren voor het bataljonsstafgebouw
stond, ‘overdroeg’ aan de historische verzameling cavalerie.
De heren die mij tijdens de reünie onverhoeds in de rug aanvielen en met hun dreigende verzoek tot
overdracht overrompelde lieten er trouwens geen gras over groeien want kort na mijn toezegging
kwamen ze de tank al ophalen met een dieplader. Dit tot ongenoegen van de toenmalige facilitair
manager die hierover zijn beklag kwam doen. Maar dat was gelukkig pas nadat de tank naar
Amersfoort was afgevoerd.
Wat ik mij ook nog levendig herinner is de afgelasting van de oefening ‘FINAL RECCE’.
Mijn voorganger had om de een of andere onverklaarbare reden alle oefeningen de naam ‘recce’
gegeven. Mijn pogingen om die oefeningen, net als de oefeningen van 41 lichte brigade in mijn tijd
als hoofd sectie 3, te hernoemen in veldslagen van Napoleon Bonaparte vond bij Hans Kooy, de S3
van het bataljon geen genade.
Met de uitbraak van het mond- en klauwzeervirus mochten wij ons in eerste instantie kort na
aanvang van de oefening nog net vanuit het veld naar Duitse kazernes verplaatsen, maar eigenlijk zat
een terug verplaatsing naar Soesterberg er al niet meer in. Gelukkig vonden wij bij de staf van het
OOCL in de persoon van de S3 een voorstander om dit alsnog te doen. Die herinnering bracht mij bij
die andere oefening die, althans in mijn tijd, ooit werd afgelast. Ik kon de naam niet meer herinneren
maar dit boek bracht uitkomst: ‘TWIN RIDER’. Het werd uiteindelijk omgevormd tot een Tactische
Oefening Zonder Troepen (TOZT).
204
׉	 7cassandra://LcotTSpDqM-MGoEOzSg3Q3OpcLNxYYfoNDy7jcSu99Yk`̵ aQӥpXJӕWaQӥpXJӕV{בCט   {u׉׉	 7cassandra://77hREDRGBchyLsR_zxsgZ7qK0NN6ly2uHiUO6RMdMoY l`׉	 7cassandra://92hz2_kjhvcfJ2CRgqDNrgSeebVFFOJEuhoxvm7bSJUVx`S׉	 7cassandra://_2JBT61YOl9Nb7nuL2HQ_jzbJZOXFk1TYYm6jmmPN2s`̵ ׉	 7cassandra://S5P38q0MZZxzKJyaR1CWdf6VKpaUXoE-FJP5nA-oQH0 o4͠aQpXJӗqט  {u׉׉	 7cassandra://lRekAaTd8hvSMqfLMhJiRcH5vemabhxinWNfgN-KY5w N`׉	 7cassandra://r0unUSJeI8mQ5Fr5nIn24Ka8RU1OArdc-Wii8jM4YqQk`S׉	 7cassandra://k5OGG3XWvCF23Buxywc05oEao5oDDRMOWnjVQNnV3No`̵ ׉	 7cassandra://rMNS5msuZ9Qadc2HaNtpYO6Ej8MkYSmzHvDDJXI9Pio x͠aQpXJӗr׉E $"Einde actie, treffers, kanon stop!"De door de bataljonsstaf opgedragen verkenningen werden door mij en mijn mede
eskadronscommandant van het B eskadron, ritmeester Bjorn Bozuwa, grotendeels aan de
‘stammtisch’ in de kroeg uitgevoerd. Daarbij waarschuwde ik hem zijn landrover niet zo opzichtig
voor de kroeg te parkeren. Ik parkeerde de mijne steevast achter de kroeg. Het in de wind slaan van
mijn advies kwam hem op een stevige uitbrander van de bataljonscommandant te staan.
Tot op de dag van vandaag vind ik dat het Bjorn siert dat hij tijdens die uitbrander mij niet verraden
heeft, zelfs niet toen de bataljonscommandant aan Bjorn voorhield een voorbeeld aan mij te nemen.
Mij zou je niet in een kroeg zien zitten volgens de BC. Alsnog dank daarvoor Bjorn!
In datzelfde jaar van afgelasting lees je bovenaan dezelfde alinea
vervolgens over ‘een ingrijpende gebeurtenis’ die in 1989
plaatsvond en wel het verdwijnen van de mortier 4.2 inch uit de
organisatie, en daarmee ook de M 106. Na even graven in mijn
memorabilia vond ik het plaatje met het stocknummer van die
laatste mortier van 103 Verkenningsbataljon die een schot loste
tijdens de schietserie.
Ik hoop dat u veel genoegzame uurtjes van terugkerende herinneringen heeft gehad bij het lezen van
dit boekwerk. Ik hoop ook u allen zo snel mogelijk te treffen en te spreken (zonder de muteknop in te
drukken). Herinneringen op te halen en te horen hoe het u vergaan is van toen tot nu. Tot dat
moment dat wij elkaar weer zien, bij het ophalen van die herinneringen is dit boek een uitstekend
hulpmiddel om de hiaten in uw geheugen op te vullen. Veel dank aan de redactie en met name Fred
Kerkhof voor de vele uren die erin zijn gaan zitten om het samen te stellen.
Logo 60 jaar(c) copyright R. Vaneker
205
׉	 7cassandra://_2JBT61YOl9Nb7nuL2HQ_jzbJZOXFk1TYYm6jmmPN2s`̵ aQӥpXJӕX׉E“EINDE ACTIE, TREFFERS, KANON STOP!”
Met deze woorden werd een actie beëindigd. Een actie die begonnen was met de woorden “Contact
wacht uit”. Bij het 25-jarig bestaan startte de actie met het uitbrengen van de kroniek “25 jaar 103
Verkenningsbataljon”. Nu, bij de 60-jarige verjaardag, hebben we de actie beëindigd met dit
boekwerk. Maar is het dan gereed na de woorden: “Treffers kanon stop”? Of moeten er nog hulzen
geraapt worden? Onderhoud na het vuren of onderhoud na het gebruik, worden uitgevoerd? Het
laatste hoofdstuk van dit boekwerk willen we vullen met “nabranders”. Wij, de samenstellers,
hebben met dit boek beoogd om verhalen en herinneringen los te maken. Bij ons lukte dat. Toen we
dachten het boek af te hebben, kwamen er toch weer verhalen naar boven die we nog niet hadden
gedeeld. Voor 103 Verkbat mag het boek gesloten zijn, maar zolang de herinneringen levend worden
gehouden blijft het bataljon in leven. Daarom delen we graag nog enkele herinneringen met u.
De Commandopost van de bataljonsstaf
1. Geluid en lichtdiscipline
Minstens eenmaal in de tien maanden diende het optreden van de gehele bataljonsstaf te velde te
worden beoefend. De voorbereiding kostte menig zweetdruppeltje, want er moest heel wat van stal
gehaald worden. Voorschriften werden geraadpleegd, de BOG, EOG en de TD werden gemaand om
haast te maken met de reparaties van voertuigen en materieel. Maar dan brak het moment aan dat
ook de bataljonsstaf zich in volle omvang in de strijd stortte. Dat kwam eerst tot uiting ná de
verplaatsing naar het oefengebied dat daarvoor was aangewezen.
De bataljonsadjudant was met de kwartiermakers reeds vooruitgesneld om in dat gebied een
geschikte locatie voor de bataljonsstaf te verkennen en voor te bereiden. De kwartiermakers
bestonden niet alleen uit de motorordonnansen, maar ook verbindingsspecialisten en andere
vertegenwoordigers van de secties wiens expertise bij het verkennen noodzakelijk geacht werd.
Na het arriveren van de bataljonsstaf met zijn vele voertuigen op de verkende locatie, kregen de
secties hun plaats toegewezen. Zo werkte de
sectie 1 (personeelszaken) altijd samen met de
sectie 4 (logistiek) en de sectie 3 (operatiën)
samen met de sectie 2 (inlichtingen). De
kwetsbare bataljonscommandopost opereerde
tot zo’n 20 kilometer achter de eskadrons.
Daarom werd er ook vanuit de bataljons CP vaak
een vooruitgeschoven CP ingericht, bestaande uit
een M577 met daarin (plaatsvervangende)
bevelvoerende officieren. Soms was dit ook
noodzakelijk om de verbindingen te
optimaliseren, want ondanks de inzet van
relaisstations verliep die niet altijd naar wens. Een heel verschil met de hedendaagse
communicatiemiddelen.
Nadat de camouflage zorgvuldig was aangebracht, de verbindingen getest, de wachtposten uitgezet
en verder alles in gereedheid was gebracht om met de daadwerkelijke oefening te beginnen, werd
ook uitdrukkelijk gewezen op het belang van de geluid- en lichtdiscipline. Er moest rekening worden
gehouden met infiltratie van de vijand.
206
׉	 7cassandra://k5OGG3XWvCF23Buxywc05oEao5oDDRMOWnjVQNnV3No`̵ aQӥpXJӕYaQӥpXJӕX{בCט   {u׉׉	 7cassandra://g8MYEFGF4zlHkKh19na3uF_oqOp8ikic6O1s3pyhMic %`׉	 7cassandra://Zy52AoLgAcr_GckRSnL3C0VZdufEaXpQGzIOvuOmOiQqB`S׉	 7cassandra://bhqFpOh8giAYA5NIafWxwLvvVsoBZTh2EqbOboNd3QQ `̵ ׉	 7cassandra://mOJphiCbluB-uGwXLyICeJEHsxY2DHV6oJJS9RDwfy0 d͠aQpXJӗuט  {u׉׉	 7cassandra://9WC-nALaxUuGIIUTSIIZTUjNViqA-SsEm6bFimudVOY `׉	 7cassandra://338PLPeyVMeQaRV5cVyYOfisarGHmyKXIzMpYAvIUa0k~`S׉	 7cassandra://IvuhF9tx_2QVkte34GL_wZZ6ZJ9K6_bsZLu_lJG6RGY`̵ ׉	 7cassandra://X4AzLVJaYm1Qq04bSIF8KygTK9wMjbcDPB2e7gahCiA O ͠aQpXJӗv׉E $"Einde actie, treffers, kanon stop!"	eIn de bureau-auto’s ging bij het openen van de
deur de binnenverlichting uit of werd gedimd
en er moest in de CP fluisterend met elkaar
worden gesproken.
Om te voorkomen dat de motoren van de
voertuigen moesten draaien, om zo de voor de
nodige stroom voor de radio’s en
(binnen)verlichting te zorgen, werden
aggregaten ingezet. Deze aggregaten, met een
capaciteit van 1.9, 3 en 6 KW, werden zover
mogelijk buiten de CP opgesteld en ingegraven,
voor zover de bekabeling dat toeliet. Een
oefening zonder koffie was tot mislukken gedoemd en ook daarvoor werd er dankbaar gebruik
gemaakt van het aggregaat. De sectie 2/3 had de beschikking over 2 aggregaten, de 1.9 en de 6 KW,
dus stroom genoeg. Het gebruik van een koffiezetapparaat was niet alleen voorbehouden voor de
gevechtsstaf, ook de ondersteunende delen van de CP wilden koffie maar beschikten organiek niet
over een aggregaat. Heimelijk werd er stroom afgetapt, maar
aangezien zo’n koffiemachine 2000 watt gebruikte leidde dit
vaak tot een hevig tegensputterend aggregaat.
Door het gebruik van de knetterende aggregaten werd een
noodzakelijke en daardoor geaccepteerde inbreuk op de
geluidsdiscipline gemaakt, maar dat geluid viel in het niet
wanneer een aggregaat overbelast raakte. Dan zwaaide een
deur van een bureauauto open en bulderde iemand hoorbaar
in de gehele CP: “Zet … (!) dat koffiezetapparaat uit!”
2. “Gas, gas, gas!”
Iedereen kan zich
ongetwijfeld nog het
gasalarm tijdens oefeningen
herinneren. Oefeningen
waarbij de
Leopardbemanningen het
geluk hadden dat hun tank
een overdrukinstallatie en
NBC-filters bezat, waardoor
zij relatief snel de gasmaskers
(formeel NBC-maskers)
konden afzetten. Buiten en in
de andere voertuigen
moesten dan de NBC
beschermende middelen
worden gedragen. Wel leek het er wel eens op dat vooral de staf- officieren en onderofficieren
bestand waren tegen de invloeden van strijdgassen. Zij moesten het gevecht leiden en waanden zij
zich met die gedachten alleen al beschermd…
Dit leidde in 1985 tot een zo grote ergernis bij de verantwoordelijk onderofficier dat hij een paar
traangaspatroontjes in de commandowagen gooide of liet gooien. Tranen met tuiten werden
vergoten. De dader bleef echter anoniem…
Een gasalarm geven was een fluitje van een cent, want de procedure was dat eenieder die maar
enigszins het vermoeden had dat er gifgas was gebruikt, gasalarm diende te geven.
207
׉	 7cassandra://bhqFpOh8giAYA5NIafWxwLvvVsoBZTh2EqbOboNd3QQ `̵ aQӥpXJӕZ׉E4Dit gebeurde door luid “Gas, Gas, Gas!” te roepen of met metaal
tegen metaal te slaan. De eskadronsopperwachtmeester
beschikte organiek over een koperen huls met een ijzeren staaf
(alarmapparaat gas) waarmee hij een gasalarm kon aangeven.
Men had dan 9 seconden de tijd om het gasmasker in
beschermstelling te plaatsen. De procedure “Einde gasalarm” had
meer voeten in de aarde. Het duurde ruim 30 minuten tot de
procedure, die o.a. bestond uit een lijfelijke controle door het kader, was afgerond en de gasmaskers
weer konden worden afgezet. Bovenstaande was natuurlijk ook (deels) van toepassing op de
eskadronscommandoposten tot aan de enkele man.
3. Taakstelling conform het gestelde in de OTAS van het SSV-Esk 103 Verkesk (Bataljonsstaf)
Opleiding en oefening bij het Eerste Legerkorps,
waaronder het 103e Verkenningsbataljon
De toekomstige C-103 Verkbat (1979-1981), de toen majoor G.H. Eleveld
tezamen met zijn infanterie collega’s L C. A. R. van Daelen en W. M. van
de Guchte uitten in 1977 in de Militaire Spectator
(krijgswetenschappelijk tijdschrift) hun zorgen over de afnemende
geoefendheid wegens gebrek aan tijd. Het einde van De Koude Oorlog
zou toen nog 12 jaar op zich laten wachten. Hieronder een uittreksel,
waarin alleen de cavalerieaspecten worden belicht.
“Onder oefenen wordt in dit verband verstaan het zich (te velde in
organiek verband) voorbereiden op de uitvoering van de
oorlogsopdracht in de vorm van oefeningen”.
Na indiensttreding werd de dienstplichtige gedurende vier maanden, de adspirant-officier en
onderofficier gedurende zes maanden, zoveel mogelijk in het verband van de eenheid waarbij hij
paraat zou worden gesteld, opgeleid voor zijn of haar taak. Dit gebeurde voor de cavalerie in haar
Opleidingscentrum (o.a. de Bernhardkazerne) behorende tot het Commando Opleidingen Koninklijke
208
׉	 7cassandra://IvuhF9tx_2QVkte34GL_wZZ6ZJ9K6_bsZLu_lJG6RGY`̵ aQӥpXJӕ[aQӥpXJӕZ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://bF0ri5PR9pdvEBsASFTEpgy6TuNngIXgQ_TnA5wwiJw wM`׉	 7cassandra://06vVqROKl9y8HPdviekUemksu-qUdUwGmjJjd3MtbIkn`S׉	 7cassandra://4pKzPFN__vmSeoz3Al2XC0LFc1yJi_m4XDIV0FF_7AMD`̵ ׉	 7cassandra://wvRkqNAsiRrS9SADFIW8ezKinwb3Di8dHF2auv25xVc ^|͠aQpXJӗxט  {u׉׉	 7cassandra://9GGVQP7hywbQIJcFAqbjACUi1OFGR-jgNGhmpG-T3o0 t`׉	 7cassandra://HdE-fD5eHWy2Y5ayUunu8Asu6CDMMqWBveOA9zZmTCEq`S׉	 7cassandra://smaBedgXzdI3tyZDrfl44IYSsCNxOT0uuKDCET63y40`̵ ׉	 7cassandra://TU2L9WQV8Oekqvs0tdJS55mj1XDW9auokzqKQaxSWDAͲr͠aQpXJӗy׉E $"Einde actie, treffers, kanon stop!"	Landmacht (COKL). Deze basisopleiding bestond uit een algemene opleiding (AO) en de
functieopleiding (FO) om zodoende opgeleid te worden om op te kunnen treden tot en met het
groeps- en overeenkomstig niveau. Daarop volgde bij het Legerkorps de instroming. De verdere
vorming van ONDAS-eenheden, bij de cavalerie de gevechtseskadrons, moest in de 10 maanden
durende parate periode worden gerealiseerd.
Ingevolge stringente richtlijnen inzake het te
verrichten onderhoud aan het materieel moesten
daarvoor 58 dagen worden uitgetrokken. De
opleiding werd onderverdeeld in de algemene
vorming (AV) de wapentechnische vorming (WTV) de
onderdeel vorming (OV). De AV had tot doel iedere
militair die basis- kennis en vaardigheden te
verschaffen die hij nodig had om op het gevechtsveld
een redelijke overlevingskans te hebben. De AV was
de voortzetting van de eerdergenoemde AO uit de
basisopleiding en nam ongeveer 28 dagen in beslag.
Zij bestond uit de algemene militaire vorming (30%),
de bedrijfsvorming (10%), de geestelijke vorming
(20%) en de lichamelijke opvoeding en sport (40%).
Uiteindelijk resteerden voor opleiding en oefening
circa 86 dagen (58 onderhoud + 28 AV). Magere
getallen, vergeleken met het in tabel 1
gesuggereerde aantal van 151 beschikbare dagen.
Het doel van de WTV was het verbreden en
verdiepen van de in de schoolperiode verkregen
functionele kennis en vaardigheden. De tankschutter bijvoorbeeld, zou behalve het veelvuldig
beoefenen van de schiettechniek en de drills samen met de tankbemanning ook nog eens twee keer
moeten deelnemen aan de schietseries in Bergen. Dit voorbeeld duidde al aan dat voor WTV bij de
cavalerie veel tijd moest worden uitgetrokken, namelijk 37 dagen.
Niveau en aantal te houden oefeningen
Om aan de uitvoering van de oorlogsopdracht te kunnen voldoen
was een opleiding tot en met (minimaal) bataljonsniveau vereist.
In de praktijk betekende dit dat het bataljon eenmaal per tien
maanden aan een door de brigade te leiden oefening moest
deelnemen. Ook hierbij was wel degelijk een voorafgaande
goede opbouw noodzakelijk.
Er diende dan ook
achtereenvolgens aandacht
te worden besteed aan de
pelotonsvorming, de
eskadronsvorming (twee
bataljons geleide
oefeningen) en de
bataljonsvorming (één
brigade-geleide oefening). De hiervoor benodigde tijd was 29
dagen, maar er waren maar 22 dagen beschikbaar. Behalve de
opleiding tot en met bataljonsniveau moesten ook brigade- en
hogere staven regelmatig oefenen door middel van een
oefening met troepen (Field Training Exercise of FTX).
209
׉	 7cassandra://4pKzPFN__vmSeoz3Al2XC0LFc1yJi_m4XDIV0FF_7AMD`̵ aQӥpXJӕ\׉ENCommandant l Legerkorps had beslist dat een brigade eenmaal per drie jaar moest deelnemen aan
een door de divisie geleide oefening, terwijl een divisiestaf in principe éénmaal per vijf jaar met
troepen door middel van een legerkorps-geleide divisieoefening werd geoefend. De laatstgehouden
oefening in dit kader vond plaats in september 1973 en heette BIG-FERRO. Behalve de FTX nam elke
brigade- en divisiestaf één-maal per jaar aan een CPX (Command Post eXercise) deel, geleid door het
naast hogere niveau. De legerkorpsstaf werd tweemaal per jaar geoefend door middel van een
dergelijke CPX geleid door een hoger (NAVO) niveau.
Tijdgebrek was weliswaar de hoofdoorzaak van het niet kunnen voldoen aan de gestelde
opleidingseisen aan het einde van de parate periode. Maar er waren ook andere factoren van
invloed. Zo werden oefeningen beperkt door het opgelegde “Gemiddeld Toegestaan Rijverbruik”
(GTR) per voertuig, dit werd aangegeven door de maximale hoeveelheid draaiuren. Omgerekend
bedroeg dit voor bijvoorbeeld een Leopardtank 1.200 km per jaar. Ook stond het toen al vast (1977)
dat het komende jaar de opleiding voor tal van wapens en wapensystemen zouden moeten worden
uitgevoerd met niet meer dan ten hoogste 50% van de voorgeschreven munitie.
Om opleidingstijd te winnen werden er toentertijd een aantal aanbevelingen gedaan:
• De huidige compensatie-in-tijd moest zo mogelijk worden vervangen door andere maatregelen;
• De beperkte mogelijkheid tot het doen opnemen van vakantieverlof in een vastgestelde periode
doordienstplichtigen maakte een sluitende opleidingsplanning moeilijk en diende daarom te
worden uitgebreid;
• Kazernediensten, waaruit in de meeste gevallen een verliespost van circa 16 dagen voortvloeide,
kon voor een belangrijk gedeelte worden overgenomen door burgerpersoneel. Te denken viel
aan bewakings- en portierdiensten en verder aan keuken- en corveediensten;
• Bij steunverlening aan opleidingsinstituten werd al te gemakkelijk uitgegaan van de mogelijkheid
tot aankloppen bij het Legerkorps voor personele en materiële steun;
• Het opleggen van oneigenlijke taken, zoals het beschikbaar stellen van
personeel en materieel voor niet-militaire doeleinden, diende te
worden beperkt omdat de verkregen goodwill en publiciteit de
verliezen niet konden compenseren;
• Er moest worden geanticipeerd op technische ontwikkelingen op het
gebied van opleidingshulpmiddelen! Datzelfde gold voor de toetsing
van nieuw aan te schaffen materieel met het oog op de benodigde
opleidingstijd;
• De noodzaak van Geestelijke Vorming in diensttijd was discutabel
geworden. Het verhogen van de geestelijke overlevingskans, werd als
argument onderschreven. Dat die activiteiten dus in diensttijd plaats
diende te vinden, werd met kracht bestreden.
Tot zover de vooruitziende blik van de 3 auteurs.
De Lkol R. Reitsma, C-103 Verkbat van 1983-1985, had een vergelijkbaar
vooruitziende blik. Hij pleitte toen voor het overhevelen van
onderhoudstaken naar de civiele sector. Ook zette hij vraagtekens bij het
op grote schaal aanhouden van voorraden klasse 1 (voeding), terwijl
bijvoorbeeld Albert Heijn in staat is om dagelijks miljoenen monden te
voeden.
Maar zijn vooruitziende blik ging verder. Al in 1986, ter gelegenheid van
het 25-jarig jubileum van 103 Verkbat (bron: “Contact wacht uit”)
noemde hij een aantal noviteiten die nu alledaags te noemen zijn.
210
׉	 7cassandra://smaBedgXzdI3tyZDrfl44IYSsCNxOT0uuKDCET63y40`̵ aQӥpXJӕ]aQӥpXJӕ\{בCט   {u׉׉	 7cassandra://raMlab1zrDrgTRUE8rP9w-v-ciYWLR34RkbYjIVJEPg `׉	 7cassandra://Q3de1ixfPU3p6vuXNLIaRKO8T9i_PeVjNVbKZ9jfYFwr`S׉	 7cassandra://5VpL_sCyNN_dJ4mJSFRsuhZxRN14L4uzAN0nPXFb6pE `̵ ׉	 7cassandra://VKMC7WPRBsJ5EQ7K2cJ8Yml3XTO1_HM5IFLs5PQJrgc CT͠aQpXJӗ{ט  {u׉׉	 7cassandra://uzoUmWcY1KGTP1r2yTUEqyNZeJBmxaxJ0l0poixTSsI `׉	 7cassandra://UKh_D5VDvkOIN4ZA1-qfoSGSMPQLGPP_hrEegU8hrwQc`S׉	 7cassandra://Gretmsc47thefcBS1mN9jIWoDtn-QkxqXsBGIwxdRJw`̵ ׉	 7cassandra://pdp_lyLMg51Zs-dioRc9PrybPesM8vM7pfdiQVEXw-4P͠aQpXJӗ|׉E $"Einde actie, treffers, kanon stop!"
Zo voorzag hij bijvoorbeeld de inzet van drones en
onbemande sensoren die als complementaire factor van de
mens zouden worden gebruikt. Ook gaf hij zijn visie op een
nieuw te ontwikkelen verkenningsvoertuig, waarvan de door
hem gestelde eisen bijna geheel zijn terug te vinden in het
“Fennek verkenningsvoertuig”.
In een andere toekomstvisie voorzag hij een digitale
omwenteling. Hij omschreef een systeem vergelijkbaar met
het huidige Battlefield Management Systeem (BMS) en een
digitaal horloge voor de voertuigcommandant. Hierdoor zou de commandant over de meest actuele
informatie kunnen beschikken. Let wel, deze zaken waren in 1986 absoluut geen gemeengoed. Het
moet hem deugd hebben gedaan dat veel van deze “Jules Verne” visies werden ingevoerd in de
periode toen hij als eerste commandant het bevel voerde over het Eerste gecombineerde DuitsNederlands
Legerkorps (1 GE/NL) in het Duitse Münster.
Op 4 juni 2016 is Luitenant-Generaal b.d. Ruurd Reitsma op 73-jarige leeftijd overleden. Hij was al
enkele maanden ernstig ziek en behandelingen mochten helaas niet meer baten.
Wachtmeester van de week / van de dag en Krijgstucht
Kent u dit fenomeen nog? Bij toerbeurt werd er een wachtmeester of
sergeant aangewezen als onderofficier van eskadronsdienst. Eerst
duurde deze dienst een week, later werd dat 24 uur. Herkenbaar aan
de koppel met verticale kruisband was hij geconsigneerd in de
dagkamer waar hij, voor zover hij daaraan toekwam, ook sliep. Hij
werd gedurende de dag bijgestaan door een huzaar of korporaal van
dienst. Hij was verder verantwoordelijk voor de orde en netheid van
het gebouw.
Hij hield ’s morgens reveille op een tijdstip conform de bataljonsorders. Vroeger was dit al om 06:00
uur. De wachtmeester van de week/dag ging hij de legeringskamers af om de maten te wekken door
met een luide stem “Opstaan” te roepen gecombineerd met een paar klappen op de corveekast. Dit
optreden werd
hem na zijn dienst
weleens door
mondige huzaren
aangewreven,
maar na een
rondje in de
eskadronsbar was
de vrede weer
getekend.
1990 A-Esk Deze wachtmeester kreeg zijn peloton op tijd op het appel!
Hij nam de VRA’s (Verzoek Rapport Aanvraag bezoek arts) in van hen die de arts of tandarts wilde
bezoeken. Hij controleerde het dagelijks corvee en zorgde dat het keukenpersoneel op tijd in de
keuken aanwezig was. Indien het eskadron aangewezen was als onderdeel van dienst, marcheerde
hij de wacht en het brandpiket af naar het wachtgebouw bij de ‘Ridderzaal’ en nam de oude wacht
mee terug. Hoe zoiets verliep staat elders omschreven in deze uitgave.
211
׉	 7cassandra://5VpL_sCyNN_dJ4mJSFRsuhZxRN14L4uzAN0nPXFb6pE `̵ aQӥpXJӕ^׉E
Hij droeg er zorg voor dat de bar open was voor het ochtendappel en dat er koffie was gezet door het
barpersoneel. Na het appel kreeg hij de bijzonderheden van de pelotonscommandanten door die hij
verwerkte in de administratie die ook gebruikt werd voor de inkoop van de voeding.
Om 16.00 uur verzamelde hij de huzaren voor het rapport EC, zette hen in de gang voor het bureau
in de houding en meldde de huzaren aan de ritmeester. De redenen voor op het rapport verschijnen
waren divers; vergrijpen tegen de krijgstucht, zoals een wapen niet goed onderhouden, overmatige
alcoholconsumptie, te laat van verlof
teruggekeerd of anderszins. Maar ook werden
de rapportages afgehandeld waarin de huzaar
werd beticht schade aan rijks eigendommen te
hebben toegebracht.
Wie deze schilderbeurt van onze Chaffeetank
op zijn geweten had, is tot heden onbekend
gebleven
Gedurende de werkuren was hij een beetje manusje van alles. Aanvullende orders ontving hij van de
eskadronsopperwachtmeester. Na de diensturen was hij verantwoordelijk voor alles wat zich in het
eskadronsgebouw afspeelde. De bar diende op tijd gesloten te worden. Een kwartier voor sluiting
werd de laatste ronde aangekondigd zodat de huzaren hopelijk rustig hun slaapplaats opzochten en
de wasbakken de volgende morgen nog gebruikt konden worden. Hierin werd hij doorgaans
gesteund door de officier van eskadronsdienst, doorgaans een van de pelotonscommandanten, op
wiens opdrachtenlijst zeker avondcontroles in het weekend stonden vermeld. Bovendien werd de
rust en orde ook bewaakt door de officier van bataljonsdienst en tevens door de Officier van Kazerne
Piket (OKP). Als deze laatstgenoemde in het eskadronsgebouw een kijkje kwam nemen, was er
doorgaans wel iets aan de hand.
Pas als het helemaal rustig was in het gebouw, mocht hij de onderofficier van eskadronsdienst
zichzelf te ruste begeven.
Welke straffen konden er worden opgelegd? Vanaf 1951
konden -met enige aanpassingen- tot 1991 o.a. de navolgende
(krijgstuchtelijke) straffen door de tot strafbevoegde meerdere
worden opgelegd. Men kreeg dan “een douw”:
• Een berisping. De berisping kon op drie manieren worden
gegeven: mondeling uitgesproken door de ritmeester,
schriftelijk of uitgesproken op het appel ten gehore van het
gehele eskadron. Bijvoorbeeld: “De huzaar Pieterse bevond
zich te fiets op de openbare weg, terwijl hij zijn baret aan zijn
stuur gehangen had, in plaats van deze op zijn hoofd te
dragen".
• Strafdienst: strafdienst, ten minste één en ten hoogste twee uur per dag, gedurende ten hoogste
acht dagen;
• Strafcorvee;
212
׉	 7cassandra://Gretmsc47thefcBS1mN9jIWoDtn-QkxqXsBGIwxdRJw`̵ aQӥpXJӕ_aQӥpXJӕ^{בCט   {u׉׉	 7cassandra://L6-_oL29Vx7a0ilPTIPKfx8OCTK9iddIQoKfz8DEjpU h`׉	 7cassandra://42NlF8pDfpiEQ6wdWytFJxH9hRJt3H1ZJR4bfV59uwQ\g`S׉	 7cassandra://v3zuOf1AcA5yDVoTdZr9XCR5BM2kYgl833BosAI9PBQ`̵ ׉	 7cassandra://WV5mWLc4xUUdto0r3EDTvWciRhx6DrhHnZzPNFFrzhE V`͠aQpXJӗט  {u׉׉	 7cassandra://4eN3Fg_CyStArQY5qCyw4tufydwFzjGmfI93SsolYL4 `׉	 7cassandra://APvGhREv3G1PFT1iM9mksvKQXzjuMg7tzCvVz3aP51gg:`S׉	 7cassandra://_C-WCUYEAWIwaEHTI1FEOuBusPrgUZRfna5sw7kI18A`̵ ׉	 7cassandra://N87qog1Ihf-1Yc2p-GDmg3cM-4A4gJdGqswCanCgA3c ͠aQpXJӗ׉E #Patrouille en wachtposten te velde #• De verplichting om ten hoogste twee uur voor het avondappel in de kazerne te zijn, gedurende
ten hoogste acht dagen;
• Licht arrest van ten hoogste 21 dagen. Na de dienst verplicht op de kazerne blijven. Zich niet
ophouden in de kantine of bar.
• Verzwaard arrest van ten hoogste 14 dagen. Na de dienst tot aan de reveille in afzondering in een
gestraftenkamer
• Streng arrest van ten hoogste 14 dagen achter de wacht in een niet afgesloten cel, geen dienst
wel de tijd nadienen (niet voor personen onder de 18 jaar).
• Krijgstuchtelijk voorlopig arrest. Bij ernstige vergrijpen kon voorlopig arrest worden aangezegd.
Men werd dan afgevoerd en moest voor verdere juridische afhandeling in een afgesloten ruimte
verblijven. Ook wel genoemd; “achter de wacht slingeren”.
Na herziening van de wet op de krijgstucht in 1991, die al in 1983 gestalte kreeg, werden de straffen
in het tuchtrecht herzien en de militair kreeg ook een veel betere
rechtsbescherming. De straffen bestonden toen uit:
• Een berisping, schriftelijk vastgelegd.
• Geldboete. Minimaal Hfl. 2,50 en
maximaal Hfl. 100,- met een maximum
van Hfl. 200,- per maand.
• Strafdienst. Maximaal 10 dagen à 3 uur
per dag, met een maximum van 15
dagen per maand.
• Uitgaansverbod. Maximaal vier
aaneengesloten dagen met een
maximum van acht dagen per maand.
Voor de zwaardere straffen via de krijgsraad waren in de 60’er en 70’er jaren vooral Veenhuizen
(Bankenbosch) en Nieuwersluis bekend en berucht. Militairen, dus ook officieren en onderofficieren,
werden na o.a. alcoholmisbruik daar tewerkgesteld (sloten graven en boswerkzaamheden) of
ondergebracht. Men sprak dan dat die persoon op .50 cursus was.
Gelukkig werden er voor de troep ook vele tevredenheidsbetuigingen uitgereikt, soms gingen die
gepaard met een geldelijke beloning.
213
׉	 7cassandra://v3zuOf1AcA5yDVoTdZr9XCR5BM2kYgl833BosAI9PBQ`̵ aQӥpXJӕ`׉E	lPatrouille en wachtposten te velde (Het veitono, kent u de afkorting nog?)
Een patrouille werd ingezet voor
verkennings- bewakings- en/of
beveiligingstaken. Dit ter beveiliging
van het eigen optreden. Het SSVEsk
beschikte over een eigen
verkenningsploeg bestaande uit
twee M113 C&V / YPR.
Mei 1986; B-Esk 103 Verkbat;
Oefening Holtum-Marsch
Voor dezelfde taak konden ook beveiligingspatrouilles te voet worden ingezet. In opdracht van het
bataljon kwam die taak bij de gevechtseskadrons te liggen omdat die over de geëigende middelen
beschikten. Zo’n verkenningspatrouille werd doorgaans verricht door de tirailleurgroep.
De voorbereiding bestond uit het in kaart brengen van de opdracht en het bestuderen van de kaart.
Het tijdstip van vertrek en terugkeer werd vastgesteld en het gezicht werd gecamoufleerd. Verder
werd buiten de bewapening aandacht geschonken aan het voorkomen van rammelende
uitrustingstukken, tegen elkaar schurende broekspijpen en/of krakende schoenen. Ook werd het
werken met velddiensttekens doorgenomen. Er mocht alleen fluisterend worden gesproken. In
voorkomend geval kon ook de vechtpet of baret zonder glinsterend embleem worden gedragen.
Eenieder kreeg zijn taak toebedeeld, zo werd er ook iemand aangesteld die de patrouille in de rug
moest dekken.
In dichte begroeiing diende men elkaar bij de schouder vast te houden of indien aanwezig, de
pionierschop van de voorman vast te houden.
Zo’n patrouille was altijd een spannende
aangelegenheid, omdat men er vaak zeker van
kon zijn dat conform het oefenprogramma een
vijandelijke hinderlaag altijd tot de mogelijkheden
behoorde.
Krakende takjes konden al fataal zijn en kuchende
koeien zorgden vaak voor de nodige opwinding.
Soms werden sloten in het maanlicht aangezien
voor paden met alle gevolgen van dien.
Tijdens de patrouille werd telkens een punt
aangewezen waar men op terug diende te vallen als door bijvoorbeeld vijandelijk vuurcontact, de
patrouille (tijdelijk) moest worden onderbroken.
Het was een uitdaging voor de patrouille om weer heelhuids via de wachtpost toegelaten te worden
tot de eigen eenheid. Dit werd bemoeilijkt door de duisternis en omdat vanwege veiligheidsmotieven
de terugreis een andere moest zijn dan de heenreis. Het werd helemaal spannend als de patrouille
zich niet aan het tijdschema had weten te houden en een wachtpost moest passeren die ook
beducht was op vijandelijke activiteiten.
214
׉	 7cassandra://_C-WCUYEAWIwaEHTI1FEOuBusPrgUZRfna5sw7kI18A`̵ aQӥpXJӕaaQӥpXJӕ`{בCט   {u׉׉	 7cassandra://AArklLsoiaDqaodXuDCYp24WNzQQIF6ObDlqUMVUW5M `׉	 7cassandra://oKX_kyepTBHFk6ZCdVKbWdyLD5Uyw0X_bAHXVyD3pqAh`S׉	 7cassandra://Rt8s_Rsf-pEOCUjQcnvgjAkUYtYFyC8rg-xbz-6Wprw`̵ ׉	 7cassandra://o_wKNukULUEaFLgqwxxKpuHBPvoTJWPCY1EH4aPY5Fo ͖X͠aQpXJӗט  {u׉׉	 7cassandra://kqIy0v1oERVDMKEENZOshq5LekDNRF8ueV9zaQ6Om8E E`׉	 7cassandra://MNnMc0Cwj04_rQeRpqWkSblm3sSxGM-3CwVSRPbFbVgk`S׉	 7cassandra://6PBekUhRbNS5jIlSR4pn5HD50vI5atFeb0lHt4UV-Z4}`̵ ׉	 7cassandra://JvR2f-UNC-5GrdWBTqUjis8jOrnKH_MfKY-zM0seOnE 0͠aQpXJӗ׉EOefening Pantserstorm-De wachtpost te velde moest beschikken over een vuur- en zichtdekking, een gedekte naderings- en
terugtochtsweg. Deze post moest zich meer dan 500 meter buiten de locatie van de eigen eenheid
bevinden en worden voorzien van een ligsleuf of het liefst een schuttersput. Verder bemand met
minimaal 2 huzaren, niet ingericht bij markante terreinkenmerken, goede verbindingsmogelijkheden
en voorzien van geëigende bewapening en hulpmiddelen voor duisternis en verminderd zicht.
1984 Patrouillegang A-Esk
Ook kon een struikeldraadlichtsein
worden geplaatst en werd een
afstandsregistratiekaart gemaakt
waarbij men zich liet leiden door
het “Veitono”, de afkorting voor
Vijand, Eigen troepen, Terrein,
Opdracht, Nevenposten en
Opstelling. Bij gebrek aan een
struikeldraadlichtsein, werd ook
wel gebruik gemaakt van een laag
gespannen (groen) touwtje met
aan de uiteinden een leeg blikje.
Huzaren waren zeer creatief!
Bij het verlaten van de wachtpost dienden alle sporen uitgewist te worden.
Bij terugkeer bij de eigen eenheid gold de procedure ‘wachten en posten te velde’. Bij een verwachte
nadering van de patrouille of bij het stuiten op een onderkende wachtpost werd een lid van de
uitgezonden patrouille naar voren gestuurd alwaar de wachtpost een aanroepwachtwoord fluisterde.
Indien het patrouille lid dat herkende beantwoordde hij dat met het passende wederwoord.
Bijvoorbeeld een cijfer met een aanvulling tot 13. “5” werd dan beantwoord met “8”. Bij een onjuist
of achterwege blijvend wederwoord, werd de onbekende onder schot gehouden.
Bij akkoordbevinding moest de patrouillecommandant een voor een zijn mannen verantwoorden
alvorens zij de wacht mochten passeren. Hierdoor werd voorkomen dat vijandelijke troepen
heimelijk konden infiltreren. Er werd ook wel een lolletje van gemaakt door te zeggen: “De
wachtmeester Jansen, terug van patrouille met 50 man”. Antwoord van de wachtpost: “Kom nader
wachtmeester Jansen en verantwoord één voor één uw mensen”
23 juni 1972 B-Esk. Oef Juno Catch. Deze
wachtpost is niet ingericht conform het
voorschrift…
215
׉	 7cassandra://Rt8s_Rsf-pEOCUjQcnvgjAkUYtYFyC8rg-xbz-6Wprw`̵ aQӥpXJӕb׉E	uOefening Pantserstorm
Over de oefening Pantserstorm is in dit boek al het een en ander
verhaald. Hans Kuijpers had er in zijn diensttijd bij het bataljon
diverse keren aan deelgenomen. Over deze oefening als
opperwachtmeester bij het A-Esk heeft hij de volgende
herinnering:
Ons bataljon had de taak om bij een eventuele aanval van het
Warschaupact 24 uur weerstand te bieden totdat de
hoofdmacht haar posities had ingenomen. Om onze gevechtseskadrons weerbaarder te maken voor
zo’n geïsoleerde opdracht, werd iedere lichting extra getraind door de 14 dagen durende oefening
‘Pantserstorm’ in Rozendaal, geleid door de commando’s. Beroepsmilitairen moesten deze oefening
dus met elke lichtingsploeg ondergaan. Het waren 14 dagen waar ik nu niet bepaald naar uitkeek,
maar het hoorde er nu eenmaal bij.
In maart 1980 was het weer zover om naar het Korps Commando Troepen in Roosendaal te gaan!
In de kazerne kwam je alleen om je aan en af te melden.
Het 14-daagse verblijf speelde zich af in het tentenkamp
op een onzalig gelegen stuk ruig natuurgebied. Alles
ging in de looppas. Veel schuilbivakken,
alarmoefeningen, slotenmarsen, potjes koken op eigen
vuurtjes met rauwe producten, hoge hindernisbanen,
klimtoren, ontberingen, kou lijden en zo meer. De
leiding, bestaande uit een sergeant-majoor en 3
sergeanten, verbleef nadat zij ons even rust hadden
gegund, in een behaaglijk verwarmde ruimte op enige
afstand van het tentenkamp. Voor het stellen van een
vraag aan de leiding hing buiten een bel die dan geluid
moest worden. Na enige tijd verscheen dan een van de
commando’s om de vraag aan te horen. Wanneer het
regende duurde het wat langer alvorens men de
vragensteller te woord wilde staan. Ik kan mij niet meer herinneren of wij de zwarte baret mochten
blijven dragen. Cursisten moesten doorgaans de opgerolde wollen sjaal als muts dragen.
De soldaten voor het tentenkamp zijn geen huzaren (foto hierboven)
De beruchte slotenmars
Tijdens de oefening/cursus werden wij bij
duisternis in groepen van 8 personen gedropt
in een immens grote rietvlakte in de omgeving
van de Biesbosch. De opdracht was om die
vlakte over te steken en aan te komen bij een
aangegeven punt. Eén man gewapend met een
lange stok met daaraan een zaklantaarn met
een verduisteringsfilter stapte het rietveld in
zodat de kompasstand kon worden geschoten
op dat lichtpunt. Na vele herhalingen kwamen
wij aan bij de Biesbosch.
216
׉	 7cassandra://6PBekUhRbNS5jIlSR4pn5HD50vI5atFeb0lHt4UV-Z4}`̵ aQӥpXJӕcaQӥpXJӕb{בCט   {u׉׉	 7cassandra://JFCG8YDtQx1CRcfbptZMdnZ48fHgqhTmZhYNXM1Xlcs Cg`׉	 7cassandra://NGJmpBQPvWYPrf5lNl3LfUa0TIYNd6O2-7APh6Q8UP0^`S׉	 7cassandra://HwZsvJfuvGhhhMgsvwN6K93QK9mlpLdZWqKCgClR8X4`̵ ׉	 7cassandra://53QBbLeMr9CwrwBUIhEhsPYFH7iYsAPFA0i3MPNiysw-@͠aQpXJӗט  {u׉׉	 7cassandra://3MuwQSuwgmTMSZcJsQy41TkGnmqcTw5ksA6yRHE2SOw y`׉	 7cassandra://6KL41Y9Lp5-ZST-jVoDAGLRS5-FhI70A-zkRB7hzA1cb0`S׉	 7cassandra://wlj3CpJwtBXFluNxM_QkDZ2S0vUySDfhjkkh5VL0q_oz`̵ ׉	 7cassandra://ypnueht2M3prp6Mk6_4XodABL22lObVoR4_TDzinoAQ EX͠aQpXJӗ׉EOefening Pantserstorm	Daar wachtten een aantal commando’s ons op om ons met rubberboten, waarvan enkele voorzien
van een buitenboordmotor, over te zetten naar de Amercentrale Geertruidenberg. De centrale lag
aan de overkant te glinsteren in het maanlicht en scheen kilometers van ons verwijderd te zijn…
Toen ik met de mijn groep arriveerde stoven de eerste boten bestuurd door de commando’s al in
verschillende richtingen de in het duister gehulde Amer over. Toen ik vroeg welke boot voor onze
groep was gereserveerd antwoordde de bijbehorende commando dat ik het commando had over de
boot en die zelf maar moest voortbewegen richting Amercentrale, want deze boot was niet voorzien
van een motor.
Biesbosch maart 1980: De
dreigende Amercentrale
“Bedankt, dat heb ik weer”. Ik
stapte met mijn groep van 8
man in de boot en we roeiden
met de uitgeklapte
pioniersschop in het
voorgeschreven ritme: ‘Haal op
gelijk, haal op gelijk!’
Plotseling hoorden we dat de buitenboordmotor van een reeds vertrokken boot een ander geluid
maakte. Kort daarop viel alles stil en maakte plaats voor veel stemmen die om hulp schreeuwden.
Wij voeren in verhoogd tempo in het duister met onze boot naar de plek des onheils. Daar
aangekomen zagen we dat de boot te snel was gegaan en dat daardoor de voorplecht omhoog was
gekomen. De commando die de boot had bestuurd hees zich als eerste bij ons in de boot en zat
kletsnat te jammeren dat het zijn schuld was.
Foto maart 1980: De boten staken ook de
Biesbosch over
Gelukkig konden de te water geraakte huzaren zwemmen. Zij zwommen naar onze boot waar ik hen,
om overbeladen te voorkomen, buiten boord heb gelaten. Ik nam van een plichtsgetrouwe huzaar zijn
FAL over, die hij al watertrappelend boven zijn hoofd hield. We peddelden behoedzaam met de
drenkelingen, die zich vasthielden aan de touwen die langs onze boot hingen, naar de Amercentrale.
Aldaar wachtten we op de kade totdat eenieder van het eskadron was gearriveerd en er appel werd
gehouden. Gelukkig, iedereen compleet! Totdat er een kreet weerklonk.
Een huzaar kwam via een steile kadetrap omhooggeklauterd en meldde zich alsnog als present. Niet
goed geteld dus. Later bleek, toen de wapens en andere uitrusting die in de Amer waren
achtergebleven werden opgedoken, dat een huzaar kans had gezien zijn geweer FAL te verkopen aan
een binnenvaartschipper. Deze schipper lag met zijn rijnaak overdwars in de Amer. Een mooi excuus
om pas na het appel boven water te komen. Ook die FAL is uiteindelijk weer terecht gekomen.
217
׉	 7cassandra://HwZsvJfuvGhhhMgsvwN6K93QK9mlpLdZWqKCgClR8X4`̵ aQӥpXJӕd׉E	y“Hier” of “Present”
Het is niet helemaal zeker hoe het ontstaan is dat Cavaleristen zich melden met het woord "HIER” in
plaats van "PRESENT". Een van de meest gehoorde verklaringen is dat vroeger op de appels ook de
paarden moesten aantreden. De namen van de paarden werden dan ook opgelezen, waarna de
verzorgers namens hun paard "Present" riepen.
Om onderscheid te maken tussen mens en paard werd door de cavaleristen bij het oplezen van hun
namen "Hier" geroepen. Dat verklaart wellicht waarom huzaren nu nog steeds op appel hun
aanwezigheid met een luid “Hier” bevestigen. Dus artilleristen en marechaussees, die ook behoren tot
de bereden wapens, wil je niet doorgaan voor een paard of een infanterist, roep dan "Hier" en geen
“Present".
Als de huzaren van het 103e verkenningsbataljon dit zouden hebben geweten dan hadden zij
waarschijnlijk glimlachend opgekeken wanneer eskadronsgenoten niet behorend tot het wapen der
cavalerie, een bijna provocerend “Present” lieten horen. Om dit laatste te voorkomen gaven de
meeste commandanten toestemming dat de tot het bataljon behorende dienstvakkers de zwarte
baret mochten dragen getooid met het eigen embleem. Dwarsliggers die toch de olijfgroene baret
wilden blijven dragen moesten het spoedig afleggen en kozen eieren voor hun geld, maar bleven wel
“Present” roepen.
Feit of fabel?
Tradities zijn volgens het woordenboek gebruiken en gewoonten die van de ene generatie op de
andere worden doorgegeven. Bij de cavalerie koesteren we onze tradities. Wij zijn trots op onze
tradities zeker als er een stoer verhaal aan ten grondslag ligt. Maar kloppen die verhalen wel?
Onder Tradities en emblemen in dit boek staat omschreven hoe de huzaren aan de zwarte baret
kwamen. De baret werd door het tankpersoneel vaak gebruikt om de handen na het sleutelen aan af
te vegen. Derhalve lag het voor de hand om de cavaleristen te voorzien van zwarte baret. Maar er
doet ook een ander verhaal de ronde.
De zwarte baret van de cavalerie werd overgenomen van het Britse Royal
Armoured Corps; deze baret vond haar oorsprong in de baretten van
kostschoolmeisjes, waarmee leden van het Tank Corps (thans Royal Tank
Regiment) in1917 aan het front in Noord-Frankrijk zich uitdosten, maar die
pas veel later officieel werden. Toegegeven, de oorsprong klinkt niet zo
krijgshaftig, maar dat de oorsprong zou liggen in een vuil geworden
hoofddeksel… Aan u de keuze.
218
׉	 7cassandra://wlj3CpJwtBXFluNxM_QkDZ2S0vUySDfhjkkh5VL0q_oz`̵ aQӥpXJӕeaQӥpXJӕd{בCט   {u׉׉	 7cassandra://-OUfluePPVBFTxrC_cMxUP8Cv0gz-R2soSV7EfjfxuY s`׉	 7cassandra://ppz_vQIA63kQ_-LzyLD5heo27zDO0NdmnUBjqU-pWIcg`S׉	 7cassandra://v_7BXyYuQmef3YtxL7yPbWQtf_sXPpXx_5Gnk9MeeDc`̵ ׉	 7cassandra://Z_4esRbKsKL_eCSXe1dfgUcriwevqSPfBGHLT89ePFE (0@͠aQ pXJӗט  {u׉׉	 7cassandra://oBl3eIdMBD-jLnp2oW8TXdHEYDTjjiM7WyI1UAcAUBw k`׉	 7cassandra://f8BNfhHwjpI6YiKDuS5ezBKo8mok00jgaQzEZ1EkuBIp`S׉	 7cassandra://lXz_15qfmuTzsUZj5u61thUrths2vPT4h4PIxyEYuL4`̵ ׉	 7cassandra://ItYHcXFn6cjwBaum9q3QaIz1j8WyyNNvtPPSsQbdVYA T͠aQ pXJӗ׉EAnekdotes uit de oude doos	Anekdotes uit de oude doos
Een corpus delicti in het bivak
Tijdens een oefening begaf de opper K. van het A-Esk zich naar een bevelsuitgifte. Op weg
daarnaartoe kwam hij een wachtpost tegen en vroeg hem of er nog bijzonderheden te melden
waren.
De wachtpost, een zeer toegewijde huzaar uit het
Noorden des Lands, meldde dat hij een grote drol
in het bivak had aangetroffen, waarschijnlijk een
mensendrol. K. gaf als antwoord, de ernst
daarvan niet zo inziend: “Stel je verdekt op in de
buurt van die drol, want een dader keert altijd
weer terug op de plaats van de misdaad”.
Toen owi K. na vele uren terugkeerde, het was
inmiddels 01.00 uur ‘s nachts stond de
plichtsgetrouwe huzaar nog steeds in de buurt
van het corpus delicti. K. voelde zich behoorlijk
schuldig en de huzaar werd onmiddellijk vrijgesteld van alle wachten. Bovenstaande foto dient
slechts ter illustratie en is niet de betrokken huzaar.
Big spender
Tijdens langer durende oefeningen werd het de
huzaren toegestaan om op de zaterdagavond te
gaan stappen.
Wanneer zo’n oefening in de buurt van Hamburg
plaats vond werd die stad met een bezoek vereerd.
Liefhebbers moesten zich vooraf aanmelden. Om op
de plaats van bestemming te komen werd er dan
dienstvervoer ingezet. Het passagieren vond plaats
onder leiding van het kader.
De rit ging naar de meest geliefde plek in Hamburg: de Reeperbahn en in het bijzonder de
Herbertstrasse. Dit was het uitgaanscentrum bij uitstek. Kenmerkend waren de vele dames van
plezier. Het kader moest soms meerdere malen naspeuringen verrichtten om de huzaren op het
afgesproken tijdstip van 00.00 uur weer in de DAF’s of bussen te krijgen voor de terugreis naar het
bivak. Maar dat lukte niet altijd omdat sommige huzaren werden ‘gegijzeld’ in een nachtclub. Zij
hadden zich laten verleiden dure drankjes, waaronder champagne, te bestellen die toen gauw 150
DM kostten. De rekening van zo’n 300 mark konden zij niet ter plekke ophoesten. De ‘big spender’
werd dan alleen vrijgelaten als hij een onderpand (bijvoorbeeld zijn militair paspoort of waardevolle
eigendommen) achterliet. Het kon dan zomaar
gebeuren dat huzaren zich pas op de maandag
weer bij hun eskadron terug meldden. Betrokkene
kreeg zijn onderpand terug na het voldoen van zijn
schuld. Soms werd door een inzameling van zijn
maten, de betrokken huzaar vrijgekocht. Daar
ging vaak wel een stukje van de nacht overheen.
Door deze ervaringen kreeg het controlerend
kader via de opper vaak wat contanten mee uit de
bar.
219
׉	 7cassandra://v_7BXyYuQmef3YtxL7yPbWQtf_sXPpXx_5Gnk9MeeDc`̵ aQӥpXJӕf׉EHOut of bounds en de paus
Begin zeventiger jaren had men in op veel plaatsen in Duitsland overlast van zich misdragende,
vooral Engelse, troepen in cafés en nachtclubs. De horecaondernemers hadden dan ook vaak het
bord ‘Out of bounds’ op hun deur aangebracht. Dat bord gold eigenlijk voor alle mensen die niet
welkom waren en gaf aan dat de eigenaar controle wilde op wie wel binnen mocht komen.
Opperwachtmeester Willem ging op een oefening, tijdens een weekend break, naar een nachtclub
met gezellige meiden. Het was een besloten club met ‘Out of bounds’ op de deur. Opper Willem
belde aan en hij kreeg door een luikje te horen dat hij niet welkom was. Willem gaf niet op en belde
meerdere keren aan met steeds hetzelfde antwoord. Na de zoveelste keer was de portier het zat en
stak zijn hand door het luikje om zodoende Willem te raken. Willem sprong opzij, de portier
verwondde daarbij zodanig zijn vingers dat ziekenbezoek en marechaussee onderzoek noodzakelijk
waren. Er was hier gelukkig sprake van zelfverdediging…
Willem had tijdens een oefening ter voorbereiding van de weekendlocatie, kwartier gemaakt. Het
eskadron was of al eerder ter plekke dan verwacht of Willem had zich in de aankomsttijd vergist In
ieder geval stond het voltallige eskadron al een tijdje te wachten op de nabijgelegen Bundesstrasse.
De bataljonscommandant kwam zich toevallig op de hoogte stellen toen hij de colonne opgesteld zag
staan en vroeg uiteindelijk waar de opper wel was. Een kwartiermaker informeerde de BC dat de
opper zich in een woonhuis bevond die hij ook als kwartiermaker had geregeld. De overste betrad
het huis en vond de opper, op aanwijzingen van de bewoner, onder de douche. De overste vroeg
door de badkamerdeur aan de opper waar hij mee bezig was. De opper vroeg wie de vragensteller
wel was. De overste antwoordde: “Uw bataljonscommandant”! Willem dacht dat hij voor de gek
werd gehouden en gaf als antwoord: “En ik ben de paus en ik sta onder de douche”! De overste
toonde zich “not amused”.
1970 B-Esk: wmr 1 Joop Vermeulen ontvangt van ritm George Eleveld de medaille voor 12 jaar
langdurige, eerlijke en trouwe dienst. Achter de ritm, elnt Renie Meeder. Rechts owi Willem Dekker
Zoals vele cavaleristen had ook Willem een gehoorprobleem en kreeg hij een modern
gehoorapparaat aangemeten. Toen hij weer op het eskadron verscheen vroeg men geïnteresseerd
naar zijn nieuwe aanwinst. Hij antwoordde bits: “Klote, gewoon klote, vroeger had ik zo’n ding met
draden met een kastje op mijn borst en als iemand weer wat te zeiken had trok ik de draden uit het
kastje en dan verstond ik hem verder niet…”
Het soms bijzondere, afwijkende optreden van commandanten en manschappen’ droeg bij tot een
meer ontspannen sfeer in die toch wel spannende tijd van de Koude Oorlog. Een tijd om nooit te
vergeten en om nu met een glimlach op terug te kijken.
220
׉	 7cassandra://lXz_15qfmuTzsUZj5u61thUrths2vPT4h4PIxyEYuL4`̵ aQӥpXJӕgaQӥpXJӕf{בCט   {u׉׉	 7cassandra://8OGkcUG4pOwrSJ0mPW5UDowjYS9ylhDIfZl4A35A58c `׉	 7cassandra://sQ36yngqmc-ByXwtQzdtn1r8JYWzktAd0wAtsnaD8eIe(`S׉	 7cassandra://BAjfhOzBKmvFzmMpmR6Hn8WMNCCa5BVITgpLUmoEJf4"`̵ ׉	 7cassandra://qeMtblfEDVpcz8R5P631NzfKrv7FPqqFISzngWfC9bs `͠aQ pXJӗט  {u׉׉	 7cassandra://bbwkiz4IId0KZTv4m1wuQhj4CDSTLN5p4HGT7NNu_kw `׉	 7cassandra://i5pjMcQmUS6iTvVJt7eJA1FNbpayIbqxnwiylfW6rvsjw`S׉	 7cassandra://Sm_nXFCggv245RsZkzHdiTxEaJXR2mrPV0VbFl86mMMq`̵ ׉	 7cassandra://mP7kR3KFqC0Xzi091qQLxxDgIcCVsHJ-IzqPmSMbmQQ ]͠aQ!pXJӗ׉EOefening Pantserstorm
Frühschoppen met Drambuie
Oefeningen en soms ook schietseries, die meerdere weken duurden, werden in
het weekend stilgelegd. Op zaterdagavond werd ontspanning gevonden in de
plaatselijke kroeg of in de slaapplaats. De slaapplaats was meestal een
hooischuur. De ontspanning bestond hier op zijn minst uit het nuttigen van een
alcoholische versnapering, bijvoorbeeld de in Duitsland befaamde Apfelkorn.
Uitslapen was er op de zondagmorgen niet bij want de plaatselijke pastoor was
reeds geïnformeerd over de komst van vele huzaren. Na het appel om 08.00
uur werd aan het eskadron gevraagd wie bezwaar had tegen een kerkdienst.
Degenen die hun hand opstaken werden aangewezen als wachthebbenden en
de overigen werden afgezet bij de kerk. Na de kerkdienst werd vaak het kader uitgenodigd voor het
Frühschoppen om 11.00 uur op de locatie waar de bataljonscommandant verbleef. Doorgaans was
dat een mooie villa of een kasteelachtig optrekje zoals een ‘Bauerngut’ of een ‘Rittergut’.
Een voorbeeld van zo’n ontvangst was die van de bataljonscommandant jonkheer Luitenant-Kolonel
der Huzaren Aert van der Goes.
Deze, stond op het bordes tezamen met de eigenaar of eigenaresse en de burgemeester. Na een
mooie toespraak gericht aan de officieren en onderofficieren op de binnenplaats, liepen de
hofmeesters met drankjes rond. Die bestonden hoofdzakelijk uit glaasjes gevuld met ‘Drambuie’.
Velen hebben zo dit drankje leren kennen.
1972 A-Esk 103 Verkbat; CPX met Ritm
Meeder; Elnt Bos, Tlnt Zeelenberg,
Kntn Schopman en Schets
Frühschoppen is de Duitse en
Oostenrijkse traditie om 's ochtends,
meestal op zondag na de mis, af te
spreken in een pub, herberg of taverne.
De specifieke gebruiken verschillen van
regio tot regio. Frühschoppen is vaak
een soort brunch, maar hoeft niet persé
om eten te gaan.
Zo kwam splinter door de winter
Het leven was in Seedorf niet goedkoop en een huzaar van 103 Verkbat had in de
70’er jaren een manier bedacht om de vele ritten naar Nederland wat minder
financieel zwaar te laten wegen.
Bij de CADI-winkel in Seedorf was een open verzamelplaats van lege flessen, voorzien
van een hekwerk en een deur. Toentertijd werd er in Nederland, in tegenstelling tot
in Duitsland statiegeld betaald voor lege flessen. Na enig onderzoek werd
geconstateerd dat de deur niet op slot was, dus voordat hij weer naar Nederland reed
laadde hij zijn kofferbak vol met die lege statiegeldflessen en reed daarmee naar een
slijter in Amersfoort. Daar leverde hij al die flessen weer in en dat bracht per keer
zo’n 20 gulden op, mooi meegenomen toch?
221
׉	 7cassandra://BAjfhOzBKmvFzmMpmR6Hn8WMNCCa5BVITgpLUmoEJf4"`̵ aQӥpXJӕh׉E	De dominee als een herder met een fiets
Op de legerplaats was ook een aantal geestelijke verzorgers actief; humanist, katholiek, protestant of
joods. De islam of het hindoeïsme was toen bij Defensie nog niet vertegenwoordigd. Iedere
geestelijke verzorger kreeg een aantal eenheden toegewezen. De boerse en zeer vriendelijke Cees
van Harten was van 1983 tot 1987 als dominee verantwoordelijk voor het geestelijk welzijn van ons
bataljon.
Om de conditie te testen werd iedere lichting onderworpen aan een fysieke test, oefening
“Marathon” of “Steunzool”, onder andere bestaande uit een mars van 15 of 25 kilometer, gevolgd
door een speedmars. Het beroepskader moest zich uiteraard ook onderwerpen aan deze test, maar
mocht in voorkomend geval individueel de lange afstandsmars afleggen. De toegevoegd S1 (owi
personeelszaken) liep eens tijdens een oefening Steunzool samen met zijn collega, de toegevoegd S3
(owi operatiën). Het was al wat donker geworden en zij liepen op een eenzame landweg toen de
dominee aankwam fietsen. Hij bood de twee een lift aan op zijn fiets die zij gretig aannamen.
Drie volwassen mannen op de fiets was te veel van het goede, dus ging
de verplaatsing op de fiets als volgt: De een fietste met de ander
achterop en na een paar kilometer liep de fietser verder en degene die
achterop zat fietste weer terug om de achterblijver, die verder was
gelopen, weer op te halen. Zo herhaalden zij dat een paar keer totdat
de fietsband het begaf. De twee liepen door en beloofden dominee
Cees dat zij een jeep zouden sturen om hem en zijn niet meer inzetbare
fiets op te halen. Dat gebeurde ook daadwerkelijk, maar Cees heeft wel
even op het vervoer moeten wachten. Gelukkig had hij zijn baal shag bij
zich. Dit was diezelfde dominee die met zijn DAF 66 in een tankspoor
bleef steken. Dit voorval staat beschreven in het hoofdstuk “MIO en CIInspecties”.
Stuurfout
in Lüneburg
In juli 1986 werd het 25-jarig jubileum van ons 103e Verkenningsbataljon tezamen met het 20-jarige
Patenschaft met 3e Aufklärungsbataillon’ grootschalig in Lüneburg gevierd. Het werd een groots
opgezet spektakel waarbij veel hooggeplaatste functionarissen aanwezig waren. Een van de
hoogtepunten was een indrukwekkende demonstratie van een ontplooide aanval van een aantal
Duitse Leopard tanks die op linie optraden. Maar een viertal tanks hield tijdens het oprijden met
gesloten luiken niet de juiste richting aan, waardoor zij elkaar raakten.
Hier was er nog geen vuiltje aan de lucht
222
׉	 7cassandra://Sm_nXFCggv245RsZkzHdiTxEaJXR2mrPV0VbFl86mMMq`̵ aQӥpXJӕiaQӥpXJӕh{בCט   {u׉׉	 7cassandra://ZvaMDASCwhlKSyCK_9KaG2Hn61sg_8fbWBR-z9KChJ8 c`׉	 7cassandra://jA79xqEG1TINCfkNh7QdIW_YVpnhxO23ATfgdBytM9kd``S׉	 7cassandra://97GenTbfvFx7LqXHyDhOrtQcBDGQ9GBw0o3-v63smdA`̵ ׉	 7cassandra://MsrgGQ5gNXIPRzkxZkffDHrpWuVGkqE7I9cJRhC7-ps n/͠aQ!pXJӗט  {u׉׉	 7cassandra://EjpgKz0Z4_ZnvI0M_x7FTDkpmnv5vM9dpOi3R6V5y7Y `׉	 7cassandra://-ZLm-LJMKPqtgWtbgc8TKxWNjMtMnC97l2opZSDK2Yof~`S׉	 7cassandra://WuZ-Ix5N80MrA-6B2HTkUcr4A-MfjjGHPm6NON0fsL4$`̵ ׉	 7cassandra://1pHezx3Tp1mw_szh6j_ZVv1GgVmoubV7kLl3fu5dijY P$͠aQ!pXJӗנaQ!pXJӗ S9׉H +https://oncyclopedia.org/wiki/Julius_CaesarGׁׁr׉E103 VerkBat in beeld	Maar ja, een tank kan wel tegen een stootje. Of de Duitse tankcommandanten na afloop ook wel
tegen een stootje konden is niet bekend, want deze coördinatiefouten vielen zeker niet bij iedereen
in goede aarde. Het werd in ieder geval wel duidelijk dat het rijden met gesloten luiken heel wat
oefening vergde. Wellicht hebben de tankbemanningen en hun leidinggevenden dat ook gemerkt
wanneer het 103e Verkenningsbataljon tijdelijk optrad in POSO verband (Pelotons Organieke
Samenstelling Opheffen).
Lüneburg juli 1986: De plaatsvervangend
bataljonscommandant Majoor Frits Piekema toonde zich
een enthousiast toeschouwer bij de festiviteiten. Achter
hem de Wachtmeester Welbie
Frits Piekema zou later te zien zijn in een aantal
commercials op de tv.
Het kampioenschap Paalzitten
In het nabijgelegen Heeslingen werden toentertijd
wedstrijden kampioenschappen paalzitten gehouden. Het
werd een waar volksfeest, waar ook huzaren aan
deelnamen. Het paalzitten is daar in 2013 weer in ere
hersteld. De korporaal Eendenburg van de
onderhoudsgroep EOG heeft het in 1982 een week
volgehouden.
Heeslingen 6 mei 1982: Paalzitten, ook enkele huzaren en
korporaals TS namen deel
Het paalzitten is oorspronkelijk uitgevonden door de Romeinen. Dit als een variant op dat eeuwige
wachtlopen. Het record van deze, in de ogen van velen, zinloze tijdsbesteding stond in 2010 op 388
dagen.
Het gelijk van de hoogste in rang
Het is een gegeven dat vaak de hoogste in rang het gelijk aan zijn kant had staan.
Soms vanwege zijn tactisch of strategisch inzicht, maar soms ook omdat er meer
op zijn schouder prijkte. Lager gegradueerden, ook de voertuigcommandanten,
hielden hier terdege rekening mee. In de jaren tachtig was er een BC waarvan de
Leopard-tanks in opstelling exact 50 meter uit elkaar moesten staan. Bij het
aantreden van de volgende BC was dat uit den boze en was, logischerwijs, de
meest gedekte plaats van belang. En de meeste voertuigcommandanten hielden
daar rekening mee. Tijdens een oefening gaf de BC aan dat de gekozen opstelling
niet voldoende zicht op het voorterrein had. De tankcommandant bestreed dat
en de BC leek genoegen te nemen met het antwoord. Na het invallen van de
duisternis meldde de schutter van de tank dat hij rare bolletjes in het voorterrein
zag bewegen. Wat was dit? Het bleek een verkenningsboot, met daarin o.a. de
BC te zijn die wilde bewijzen dat de tankbemanning onvoldoende waarneming had. Helaas, hier was
het gelijk niet aan de zijde van de hoogst gegradueerde, wat de betreffende BC ook ruiterlijk toegaf.
223
׉	 7cassandra://97GenTbfvFx7LqXHyDhOrtQcBDGQ9GBw0o3-v63smdA`̵ aQӥpXJӕk׉E O103 VERKENNINGSBATALJON DOOR DE JAREN HEEN IN BEELD EN INTERESSANTE LINKS:
224
׉	 7cassandra://WuZ-Ix5N80MrA-6B2HTkUcr4A-MfjjGHPm6NON0fsL4$`̵ aQӥpXJӕlaQӥpXJӕk{בCט   {u׉׉	 7cassandra://vn_BqC0T3lllXR3keeJa-pJbTUJWSp0Pb18FXmkoRYE `׉	 7cassandra://c9GyJnr8Zq0BjopRJeRNhss_NKFhiMrNph-4iAbPbAEl`S׉	 7cassandra://d2rPO9HqkPfUC6myaJOnbBHQXjOgQiXWYXJyc5XfEBY%W`̵ ׉	 7cassandra://BLixpjnt8qjpgVxSYhT8ercLzqSJ3hmSoe73nO4WWHE ͠aQ!pXJӗט  {u׉׉	 7cassandra://vtVh2tnHbiyCnqrq3QCz8rUmsjHDRuVsW_V8s3ev6N4 9`׉	 7cassandra://f1oj_aKce71C4HnWecMmX5Uut5Q16jv_sIx5KOoTUXMk*`S׉	 7cassandra://pOKRPLWjYI5DKK-TCF7_tDkayPObGf7QcKkACQ44D90&`̵ ׉	 7cassandra://LC3jOGgiRVclKtKm6mO_FgGPamnS6kBOXMMMGV0Km2o ͠aQ!pXJӗ׉E103 VerkBat in beeld225
׉	 7cassandra://d2rPO9HqkPfUC6myaJOnbBHQXjOgQiXWYXJyc5XfEBY%W`̵ aQӥpXJӕm׉E226
׉	 7cassandra://pOKRPLWjYI5DKK-TCF7_tDkayPObGf7QcKkACQ44D90&`̵ aQӥpXJӕnaQӥpXJӕm{בCט   {u׉׉	 7cassandra://ECB6a3NjOOZEispKW5c-tS1cOZEJ1O5Cw8unEWidJc4 	`׉	 7cassandra://_Bayz2xU03s0Ar1jXj4rpRKs-wkgzNrPmijACSz4qOQo`S׉	 7cassandra://MHN893BEBXKffJ9WvRIe1epLPPKbZiBFJgOulDwvhys%`̵ ׉	 7cassandra://qFaFoYHHkPXUVMiagSw-Qsbs-TYmlN1ZOJzCsXTfU40 ^͠aQ!pXJӗט  {u׉׉	 7cassandra://1R6JgYbXjhF2tlRnuZ5iskARWt25NXLpAqS1Jjzah4g $`׉	 7cassandra://FngNgfeAl_BIUP-pXlAiRzxyFZbJ_TrcytjuBNO8JiwF`S׉	 7cassandra://QWVQtoE1N4WLVOStGsJ5OovpWIy8EV631p5Wl4TGDEQa`̵ ׉	 7cassandra://T0eIKxOGezWF2Ca6K6sHHlYoxrMLlqMoidzDio6tMmE x͠aQ"pXJӗ נaQ!pXJӗ ̞9׉Hhttps://103cv.nl/GׁׁrנaQ!pXJӗ R̲9׉Hhttps://103cv.nl/GׁׁrנaQ!pXJӗ DƁ9׉H #https://nimh-beeldbank.defensie.nl/GׁׁrנaQ!pXJӗ &ځ9׉Hhttps://seedorf40.com/GׁׁrנaQ!pXJӗ M9׉H "https://seedorf40.com/reunie-2006/GׁׁrנaQ!pXJӗ @9׉H Fhttps://seedorf40.files.wordpress.com/2016/08/griffioen-special-30.pdfGׁׁrנaQ!pXJӗ @9׉H dhttps://103cv.nl/15a-1986-103-verkbat-contact-wacht-uit-kroniek-van-25-jaar-103-verkenningsbataljon/GׁׁrנaQ!pXJӗ R-89׉H dhttps://103cv.nl/15a-1986-103-verkbat-contact-wacht-uit-kroniek-van-25-jaar-103-verkenningsbataljon/GׁׁrנaQ!pXJӗ @9׉H "https://www.facebook.com/reunie103GׁׁrנaQ!pXJӗ 9U9׉H /https://www.facebook.com/groups/647110868789057GׁׁrנaQ!pXJӗ j9׉H 'https://www.facebook.com/boreelregimentGׁׁrנaQ!pXJӗ ~9׉H phttps://www.youtube.com/watch?v=eJrKwjj2vMc&fbclid=IwAR3ppydwQd0OnwjnmaQR6DLeyCEbmku3PelXJ0T74M0j8bsOMw1M14PqtlgGׁׁrנaQ!pXJӗ 9׉H ohttps://www.defensie.nl/downloads/geluidsfragmenten/2014/07/01/geluid-huzaren-van-boreel-fanfare-bereden-wapensGׁׁrנaQ!pXJӗ R̒9׉H ohttps://www.defensie.nl/downloads/geluidsfragmenten/2014/07/01/geluid-huzaren-van-boreel-fanfare-bereden-wapensGׁׁrנaQ!pXJӗ t9׉H +https://www.youtube.com/watch?v=U1IsTA8HMxwGׁׁrנaQ!pXJӗ ЁV9׉H Vhttps://www.facebook.com/100005942589491/videos/pcb.1576205219212946/1412182132323193/GׁׁrנaQ!pXJӗ o9׉H phttps://www.youtube.com/watch?v=rEmxC0QHMFA&fbclid=IwAR0RyeJqtq-1l4txpSlnPK2RkpCX2rAOaVM5EVPK5DskweF-F7mmutmwsgkGׁׁrנaQ!pXJӗ (B9׉H Bhttps://www.facebook.com/pieter.pietjouw.3/videos/1125666001194694GׁׁrנaQ!pXJӗ ̋9׉H 1https://www.facebook.com/watch/?v=248750539787527GׁׁrנaQ!pXJӗ g"̸9׉H Nhttps://anderetijden.nl/programma/1/Andere-Tijden/aflevering/228/Altijd-paraatGׁׁrנaQ!pXJӗ 6̂9׉Hhttps://ap.lc/N8ouoGׁׁrנaQ!pXJӗ #K9׉H +https://www.youtube.com/watch?v=rqKgzVm_xpgGׁׁrנaQ!pXJӗ _a"9׉Hhttp://www.legerplaats.nl/GׁׁrנaQ"pXJӗ J1<9ׁHhttp://103cv.nlׁׁЈנaQ"pXJӗ ;{9ׁHhttps://ap.lc/N8ouoׁׁЈנaQ"pXJӗ D9ׁHhttp://Defensie.nlׁׁЈנaQ"pXJӗ D9ׁH 7https://seedorf40.files.wordpress.com/2016/08/griffioenׁׁЈנaQ"pXJӗ ˁL9ׁHhttp://defensie.nlׁׁЈנaQ"pXJӗ ̶<9ׁHhttp://103cv.nlׁׁЈ׉EInteressante links227
׉	 7cassandra://MHN893BEBXKffJ9WvRIe1epLPPKbZiBFJgOulDwvhys%`̵ aQӥpXJӕ׉E:103 VERKENNINGSBATALJON IN BEELD EN INTERESSANTE LINKS:
• Website reünie 103 Verkenningsbataljon: 103 Verkenningsbataljon RHB – Reünie t.g.v. de 60e verjaardag van 103
Verkenningsbataljon (103cv.nl)
• Website beeldbank Defensie: Home - Beeldbank Nederlands Instituut voor Militaire Historie (defensie.nl)
• Website Seedorf (1980): Seedorf40 – Alles over de legerplaats Seedorf
• Reünie / sluiting Seedorf 2006: De reünie van 2006 – Seedorf40
• Herinneringsboekje Seedorf: https://seedorf40.files.wordpress.com/2016/08/griffioen-special-30.pdf
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Facebook 103 Verkbat: (7) 103 Verkenningsbataljon RHB | Facebook
Facebook oud 103 Verkbat: (7) Oud 103 Verkenningsbataljon | Facebook
Facebook Regiment huzaren van Boreel: (7) Regiment Huzaren van Boreel | Facebook
YouTube Regimentsmars, Huzaren van Boreel: Dutch March: Huzarenmars - YouTube
• De Regimentsmars, Huzaren van Boreel: Geluid Huzaren van Boreel (Fanfare Bereden Wapens) | Geluidsfragment
| Defensie.nl
YouTube, Cavalerie trompetterkorps: Dutch Military March: Huzaren Van Boreel Mars (lyrics) - YouTube
YouTube, film ouderweekend 1988 van Ab Reuling: (6) Facebook
YouTube, zo werkt de Cavalerie, Gepantserde Ruiters: Nimh Gepantserde ruiters, zo werkt de cavalerie - YouTube
YouTube, film schietserie, diepwaden en IDG door Pieter Pietjouw: Facebook
Schietserie 1986: (1) Watch | Facebook
Altijd Paraat, als de Russen komen: Altijd paraat! - Andere Tijden
• Het naderende einde van de dienstplicht (Bernhardkazerne): https://ap.lc/N8ouo
•
Groet van Mutti Müller: Mutti Müller - Seedorf - YouTube
• Website kazernes Kampementen , Legerplaatsen en Kazernes in Nederland
COLOFON tweede druk 15 september 2021
Samenstelling: Redactiecommissie 103 Verkenningsbataljon, Koos Oosterhoff, Hans Kuijpers en Fred Kerkhof.
© Reüniecommissie 103 Verkenningsbataljon 15 juni 2021.
Het beeldmateriaal is afkomstig uit privécollecties van voormalig “Trakehners”. Zij hebben belangeloos het beeldmateriaal uit hun
diensttijd ter beschikking gesteld van de reüniecommissie. Veel van dit beeldmateriaal is door hen zelf gemaakt, deels door anderen uit
hun diensttijd bij 103 Verkenningsbataljon. Helaas was het voor de redactie onmogelijk om alle rechthebbenden te achterhalen om
toestemming te verkrijgen voor publicatie.
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige
vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopiëren, opnames of op enige andere manier, zonder voorafgaande
toestemming van de samensteller.
“Contact wacht uit”: 15a. 1986 103 Verkbat; ‘Contact, wacht uit’… Kroniek van 25 jaar 103 Verkenningsbataljon –
103 Verkenningsbataljon RHB (103cv.nl)
De moderne versie van de “Trakehner” ontworpen door Timo Haans
228
׉	 7cassandra://QWVQtoE1N4WLVOStGsJ5OovpWIy8EV631p5Wl4TGDEQa`̵ aQӥpXJӕaQӥpXJӕ{) 2Boek 60 jaar 103 Verkenningsbataljon - tweede drukaQfrJ¡