×‰?4×�B!Ü ×‘C‘×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://hBP-HFQ_I3XHaTJ3supbGp424If3FB35zRYVD7yC2-AÎ qÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://Xbb8u8azHgWbScW2kmGTonPYMkihxvrthP9zG44nYgcÍwÞÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://SeuQNVLL0q1Hu0EylYc0M40GDaWnJnpQLPxCxqevCMkÍ)5Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»S‹×ˆE�×jÏ‡Y_´TI»S]×‰EÚ<LETSELSCHADE
NEWS
JAARGANG 1 6 - NUMMER 6 4 - HERFST 2 0 2 6
'JE KUNT ZOVEEL VAN ELKAAR LEREN'
Interview met Hannelore Vens
PSYCHOLOGIE EN BELEVING VAN KLACHTEN
volgens Louis Zantema
50 jaar Schadefonds:
TERUGBLIK OP SYMPOSIUM 'VISIES OP ERKENNING'
50% KORTING
OP ABONNEMENT VOOR
PROFESSIONALS
Meld aan via de site!
×‰	Ú 0s3://SeuQNVLL0q1Hu0EylYc0M40GDaWnJnpQLPxCxqevCMkÍ)5Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»S^�×jÏ‡Y_´TI»S]�ÍÀÍ{×‘C’×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://4od-dCBeqTy2FrqS5f4L464dIdoAqah8jH4jHycf9s0Î Ò½Í`�Í°Í×‰	Ú 0s3://_ynIofC6-rNVUteqlUyb2tYKR-l7svFUHNPkGYaRQQUÍP¢Í`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://E7PXVP-IqCJtTCuQe4n2brhfxTMRIhlgf5-D8yoHHoIÍŠÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»SŽ×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://T3FijqHSLJLlXZuBXGcv6PC4YhdczIQ4w2YJcMrUjKIÎ !æÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://9Q3ClGs2a6c8TWNh7mnXkohONQGnDsCjkgmmZwVq3gwÍPˆÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://aT-BZa5fO4suwgG_yr17JzvreBaDzal1KptnG84acgMÍÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»S�“× ��×hôzÏq–*2Š  � Í—Íë�Ìû;�9×‰Hµhttps://www.rsp-bv.nl�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×hõÍ›q–*2Š  � Í‘Í�Ì¬+�9×‰H¸https://www.echthetty.nl�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×jÏ‡Z_´TI»Sš� Í1Íí�ÌÛ�9×�HÚ 'http://www.stichtingletselschadenews.nl×�×�Ðˆ×‰EÚÊVOORWOORD
Plasticiteit
Alvorens in te gaan op de titel wil ik iedereen danken die de moeite heeft genomen
een gratis digitaal abonnement aan te vragen. Sinds deze zomer zijn we digitaal
gratis te lezen en velen hebben daarop de kans gegrepen de mooie verhalen
van slachtoffers, maar ook de vele berichten over de talloze initiatieven in de
letselschadebranche, waar en wanneer ze dat willen te lezen op hun PC, tablet of
telefoon. Dit namens de gehele redactie!
Plasticiteit wordt veel in de medische wereld gebruikt en betekent het vermogen
om zich aan te passen aan nieuwe omstandigheden. Eigenlijk is dat hetgeen
waarop ons magazine toch altijd al veel nadruk legt als het gaat om slachtoffers van
letselschade met blijvend letsel. Dat blijvende letsel maakt immers dat iemand ineens
veel kwijtraakt.
Vraag daarbij is hoe het toch kan dat het ene slachtoffer zich zo kan aanpassen
en het bij het andere slachtoffer, hoewel men dat nog zo graag wil, maar niet wil
lukken. Daarom in deze editie daarvoor nog meer aandacht als dat u dat van ons
gewend bent.
Op de cover ziet u Hannelore Vens die bij een treinongeval beide benen verloor.
Ze geeft aan altijd al positief in het leven te hebben gestaan, maar zeker ook slechte
perioden heeft gehad en pas na vier jaar de echte mentale klap kreeg. Uiteindelijk
wist ze zich toch aan te passen en wel zodanig goed dat ze weer kon gaan werken en
zelfs lid werd van het paralympisch zwemteam.
Niek van den Adel vertelt hoe hij na een motorongeval waarbij hij een dwarslaesie
opliep, de aanpassing heeft kunnen maken. Ook Anouk Schonk die een been verloor
na een auto-ongeval, vond een manier om met haar veranderde lichaam om te gaan.
Tot slot laten we Winnifred Noorlander aan het woord, die na een hersenschudding
en whiplashletsel en een zelf toegepaste Cognitieve FX-behandeling uiteindelijk Het
Kanaal over zwom.
Ook onze column van psycholoog Louis Zantema over hoe pijn werkt en de bijdrage
over het symposium â€˜Van Schok naar Herstelâ€™ sluiten hierop aan.
Verder vindt u in deze editie nog meer inspirerende bijdragen die steeds weer terug
zijn te brengen op deze mogelijkheid tot aanpassen en allerhande informatie die
goed is tot u te nemen om met het blijvende letsel een nieuwe weg te vinden in het
leven of slachtoffers daarbij te helpen.
Voor nu wens ik u veel (digitaal?) leesplezier toe!
Colofon
LetselschadeNEWS is een kwartaaluitgave.
Hoofdredacteur
Rob Vermeeren | De Letselschade Raetsman
Redactie
Mikel Adriaansen | Terzet
Geert Clauwaert | Westerweel Intermediair
Jeroen Filarski | Manager regres UWV
Pieter van Diesen | Heling & Partners
Marieke van Werkhoven | De Letselschade Raad
Hans van Maanen | Vereniging Verkeersslachtoffers
Gieneke Tigelaar | Trivium Advies
Geert Schimmel | LetsCo verder na letsel
Angeline Herfst | Expertise Human Capital
Nico Bakker | Arbeidsdeskundig Bureau Radar
Iris Becx | Slachtofferhulp Nederland
Bladmanager
Floor Verhees
Vormgeving
Echthetty
Coverfoto
Fotografie: privÃ©collectie Hannelore Vens
Abonnementen
Aangaan of beÃ«indigen via
www.stichtingletselschadenews.nl of
antwoordnummer 10410 4800 VB Breda.
Advertenties
Tariefkaart voor advertenties is opvraagbaar via
info@letselschadenews.nl of 076-5302539.
Vergoeding
Kijk op de website of uw abonnement wordt
vergoed door verzekeraars of tegen 50% korting
verkrijgbaar is omdat u professional bent.
Opzegging
Uiterlijk 3 maanden schriftelijk vÃ³Ã³r het
einde van het jaarabonnement via
info@letselschadenews.nl.
Drukwerk
Rekafa Special Products BV Venlo
www.rsp-bv.nl
Copyright
Het overnemen van artikelen als bedoeld in
artikel 15 van de Auteurswet is niet toegestaan.
Rob Vermeeren
Hoofdredacteur
LETSELSCHADE
2
NEWS
Disclaimer
Alle artikelen in LetselschadeNEWS zijn met zorg
samengesteld. De (hoofd)redactie kan echter
geen verantwoordelijkheid dragen voor achteraf
gebleken feitelijke onjuistheden, uitspraken die
in het tijdschrift worden gedaan en genoemde
diensten of producten indien deze na afname
niet blijken te voldoen. Dat geldt zeker voor de
geplaatste advertenties.
×‰	Ú 0s3://E7PXVP-IqCJtTCuQe4n2brhfxTMRIhlgf5-D8yoHHoIÍŠÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»S_×‰EÚˆ4
INHOUD
Voorwoord
2
8
Plasticiteit
Beenamputatie
4
Dwarslaesie
8
Je kunt zoveel leren van elkaar
Interview met Hannelore Vens
Ik had alles. Daarna had ik een rolstoel
Interview met Niek van den Adel
Mentelity Angel
14
14
Pijnpsychologie
20 Psychologie en de beleving van klachten
Door Louis Zantema
Even iets anders
22 Zee, wind en golven
Ongevraagd medisch advies
24 Dementie. Kunnen we dat (preventief) beÃ¯nvloeden?
Door Geert Clauwaert
34
Agenda
26 Permanente educatie
Vrijetijdsbesteding
28 Zorgeloos de achtbaan in met een beenprothese
Ontmoeten
30 Winnifred herstelt door Het Kanaal over te zwemmen
Interview met Winnifred Noorlander
Uw verhaal
LetselschadeNEWS is benieuwd
naar uw ervaring. Hebt u een verhaal
met foto van u en uw situatie die
verband houdt met uw letsel?
Deel dit via onze website
www.stichtingletselschadenews.nl
of neem contact op met:
076-5302539
Symposium
34
Onderzoek
36
Terugblik op Symposium 'Van Schok tot Herstel'
Handbiken
Door Ingrid Kouwijzer
50 Jaar Schadefonds
40
Internet
43 Onze website
LETSELSCHADE
NEWS 3
Terugblik op Symposium over â€™Visies op erkenningâ€™
Ik ben trots op mijn lichaam
Interview met Anouk Schonk
×‰	Ú 0s3://aT-BZa5fO4suwgG_yr17JzvreBaDzal1KptnG84acgMÍÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»S`�×jÏ‡Y_´TI»S_�ÍÀÍ{×‘C’×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://HFZUu6fVSGF3HSU-sQG1ur7Pskl2dwA6jjatps7bFwsÎ ÞÄÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://oUCv4o7UQIG2_9ISGf0OMRROfAs9M-rDL2lZSaTKEe8ÍRNÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://pPQhDOnPhejrzBWnsctCvsRJniyeLpAVZaIH-BklknwÍ·Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Z_´TI»S’×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://gnSYOJb7qG7Ola9KzCsy_G-vXDxccploCjjPiCEGdaAÎ ~<Í`�Í°Í×‰	Ú 0s3://VwNbuqcrEAJUlqHpJbG-5eqvlT1IQmouUk-AvdIPh6oÍ_ÖÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://SBCVJfTGvvI5B_co00Glj9Bpyc2CfMoCxUoEAZFdE-MÍ Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Z_´TI»S—‘× ��×jÏ‡Z_´TI»S›� ÍOÍ`�Í'Ì©�9×�HÚ !http://www.kortermaarkrachtig.com×�×�Ðˆ×‰EÚ*â€œJe kunt zoveel leren van elkaar!â€�
Hannelore Vens verloor elf jaar geleden beide benen na een treinongeval op weg naar haar werk.
Vele operaties en een jaar klinische revalidatie volgden. Ze pakte haar leven weer op en vond een aantal jaren
later haar weg naar het Paralympische zwemteam van BelgiÃ«, tot corona uitbrak. Inmiddels heeft ze nieuw
werk gevonden dat haar gelukkig maakt en geniet ze van haar actieve leven.
Tekst Rosanne Faber | Bron uit magazine Kort&Krachtig, nummer 48 | Fotografie privÃ©collectie
Hannelore Vens
LETSELSCHADE
4
NEWS
×‰	Ú 0s3://pPQhDOnPhejrzBWnsctCvsRJniyeLpAVZaIH-BklknwÍ·Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sa×‰EÚÝBEENAMPUTATIE
Hoe komt het dat je
beide benen mist?
â€˜Ik was 24 en net begonnen aan mijn
eerste baan als financiÃ«le business
analist. Ik had al jaren last van plotselinge
bloeddrukdalingen en ijzertekort,
waardoor ik regelmatig flauwviel. Ik
stond op het perron op mijn trein te
wachten en viel flauw op een heel
gevaarlijk moment. Later heb ik gezegd:
â€œNu ga ik meer aan mijn gezondheid
werkenâ€�. Te laat natuurlijk. Maar ergens
had ik toch ook geluk gehad: buiten
dat mijn benen op slag geamputeerd
waren had ik geen hersenschade, geen
gebroken armen, niks.â€™
â€œIk vond de
revalidatie een
leuke periodeâ€�
Ben je altijd zo positief geweest?
â€˜Ja, dat zit wel in mij. Ik had wel schrik dat
ik na mijn ongeval ging veranderen, dat
ik verbitterd zou worden, zoâ€™n persoon
waar ze van zeggen: â€œdie zaagt altijdâ€�.
Er zijn ook zeker periodes geweest dat ik
chagrijnig was, vooral in het begin toen
ik heel veel pijn had. De echte mentale
klap kwam bij mij pas veel later, na een
jaar of vier. In het begin ben je vooral
met het fysieke aspect bezig.â€™
Hoe verliep je revalidatie?
â€˜Ik heb een jaar intern gerevalideerd.
Leren rolstoelrijden, met protheses
lopen, in en uit de auto geraken, maar
ook de gewone huishoudelijke taken
zoals strijken en koken moest ik terug
leren. Niet alleen lopen maar ook
stilstaan op twee protheses is heel
moeilijk. Toch vond ik dat eigenlijk best
een leuke periode. Ik ben ook wel een
gemeenschapsmens. Ik ging als kind
altijd op kamp en jeugdvakanties en leef
graag in een groep. Na drie maanden
mocht ik de weekenden naar huis.
Ineens was ik weer een kotstudentje
dat op kamers zit. Mijn ouders zorgden
ieder weekend voor mij. Mijn moeder
waarschuwde in het begin vaak dat ik
voorzichtig moest zijn. Dan antwoordde
ik: â€œMamma, ik ben 24, ik weet wat ik
doe!â€� Ja, de puberteit heb ik wel twee
keer doorgemaaktâ€¦ Maar natuurlijk
moesten mijn ouders ook wennen aan
de situatie en het is ook best eng om te
zien hoe iemand op de achterwielen van
een rolstoel van een stoeprand springt.â€™
Wanneer ben je
weer gaan werken?
â€˜Ik ben een maand na mijn revalidatie
weer begonnen. Achter de computer
cijfers analyseren, dat kon ik nog steeds,
maar door de pijn kon ik mij moeilijk
concentreren en voltijds werken
bleek niet meer te gaan. Fantoompijn
heb ik nog steeds, maar dat gaat
beter nu ik verschillende dingen doe
op verschillende tijden. Dan kan ik
â€™s middags nog eens een uur slaap inhalen.â€™
Hoe kwam je in het Paralympisch
zwemteam terecht?
â€˜In 2018 ben ik geopereerd aan mijn
rechterbeen. Door kalkaanmaak aan
het uiteinde van het bot had ik altijd
pijn bij het lopen. Ze hebben een stukje
bot moeten afzagen en ik kwam weer
vier maanden in de rolstoel terecht.
Toen heb ik gezocht naar een sport
die ik zonder protheses kon doen
en ben in een zwemclub gegaan.
Daar kwam een talent scout langs die
potentie in mij zag en mij uitnodigde
naar Oostende te komen waar hij alle
Paralympische zwemmers van BelgiÃ«
trainde. In die tijd ben ik trouwens ook
aan mijn traumaverwerking begonnen.
Een hulpcoach van het zwemteam die
psychotherapeut was heeft mij daar drie
jaar lang heel goed bij begeleid.â€™
â€œLaat je
omringen door
de mensen om
je heenâ€�
Je trainde voor de spelen in Tokio,
en toenâ€¦?
â€˜â€¦ toen kwam corona. De Paralympische
zwemmers mochten niet meer trainen
in het zwembad. Ik heb nog geprobeerd
de training thuis vol te houden, maar
toen stopte mijn verzekering mijn
uitkering, dus moest ik terug een
job zoeken. Ik had inmiddels een
relatie gekregen met iemand die een
vakantiewoning had met een zomercafÃ©
en vakantieappartementen. Daar ben
ik toen als zelfstandig ondernemer
ingestapt en dat was het einde van mijn
topsportcarriÃ¨re.â€™
Hoe ga je om met zoâ€™n
teleurstelling?
â€˜Ach, topsport is niet gezond voor het
lichaam, het is roofbouw en maakt je
KorterMaarKrachtig is de Nederlandse vereniging van, voor en door mensen die
een amputatie hebben ondergaan of zijn geboren met een korte arm of een kort been.
Voor meer informatie: www.kortermaarkrachtig.com
LETSELSCHADE
NEWS
5
×‰	Ú 0s3://SBCVJfTGvvI5B_co00Glj9Bpyc2CfMoCxUoEAZFdE-MÍ Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sb�×jÏ‡Y_´TI»Sa�ÍÀÍ{×‘C’×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://6WmbVxIB3nc1atHr39Ov1K4NM_hQgtH43t5LQNytZsQÎ zÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://cvXH6GSPWrkeBUblyAZ1takKzI-O7zxa14RjZcTgufQÍdûÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://K36ocFrpuOhacYEXePOho4MMYCbER4Zk9PopvGWQpdYÍ5Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Z_´TI»Sœ×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://X8vLtVt55SzMOj0HAtxpVXSCcOIbmsmrLPJ-_D0NZ34Î cÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://Z7jFU8LhRqa9X9e-Aw-gYJD5t6ed5uaXttGVJNzyEBIÍuxÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://upVcPBh-Eol-ZQ1YD5aoYrauyMSvvx38weQxHZyTICgÍ&�Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Z_´TI»S�’× ��×høÉwq–*2Š  � ÍÖ�ÍàÍž�9×‰H³https://www.dctm.nl�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×jÏ‡Z_´TI»S£� Í×ÍÚ�ÍÚÍ��9×�Hµhttp://schadefonds.nl×�×�Ðˆ×‰EÚ
ÎBEENAMPUTATIE
Wat is osseointegratie?
Osseointegratie is een chirurgische techniek waarbij een titanium implantaat in het bot
wordt geplaatst, zodat een prothese direct aan dit implantaat kan worden bevestigd.
Het proces verloopt in twee fasen: eerst plaatst de chirurg het implantaat in het bot;
enkele maanden later wordt de prothese aan het implantaat bevestigd. Deze directe
verbinding tussen het bot en de prothetische ledemaat zorgt voor meer stabiliteit en maakt
bewegingen eenvoudiger.
Zij hadden op een gegeven moment
een vacature voor fondsenwerver
en communicatiemanager. Ik dacht:
â€œIk probeer het gewoonâ€� en werd direct
aangenomen hoewel ik geen ervaring
had met vormgeving van brochures en
dergelijke â€“ AI is super... De helft van de
job bestaat uit het inzamelen van geld
om de kindjes beter therapiemateriaal
te geven. Daarbij helpt het als je zelf in
een soortgelijke situatie zit. Dit werk
is superpositief en veel leuker dan het
herstructureren van bedrijven, waarbij
je vaak mensen moet ontslaan. Het
is ook veel beter voor mijn mentale
gezondheid, ik doe dat zo graag en het
spaart mij echt een psycholoog uit.â€™
Je doet enorm veel naast je werk,
vertelâ€¦
â€˜Naast mijn parttime werk geef ik
gastcolleges op universiteiten en
bewustwordingslesjes op scholen over
mensen met een beperking. Dan vertel ik
hoe het is om te leven met een handicap
en dan mogen de kinderen vragen stellen
en ook even onder mijn tenen kriebelenâ€¦
Verder geef ik bedrijfspresentaties,
motivational speeches en ben ik
bestuurder van de handbikeclub in BelgiÃ«,
van de Belgische amputatievereniging
en sinds kort voorzitter van de
International Confederation of Amputee
Associations (IC2A).â€™
lichaam echt kapot, dus misschien is
het maar beter dat ik dat maar twee jaar
gedaan heb.â€™
â€œMensen met
een amputatie
zijn geen aliensâ€�
LETSELSCHADE
6
NEWS
Hoe heb je je huidige
baan gevonden?
â€˜Ik nam een sabbatical en ging
allerlei vrijwilligerswerk doen, onder
andere bij een hardloopclub in de
buurt. De lopers van die club (zonder
beperking) liepen af en toe tochten
met kinderen in een rolstoel en
ik ging mee op mijn rolstoelfiets.
Zo heb ik Ten Dries leren kennen, een
instelling voor bijzondere jeugdzorg.
Wat motiveert jou in je werk?
â€˜Elf jaar geleden waren mensen allemaal
in shock als ze mij zagen op straat. Ik liep
toen op protheses met twee krukken
en had de indruk dat mensen mij vies
of besmettelijk vonden. Ze kwamen
niet naar mij toe en zeiden achter mijn
rug dingen als: â€œIk zou toch niet buiten
komen als ik er zo uitzagâ€�. Ik merk echt
dat de reacties tegenwoordig heel
anders zijn: â€œAh cool, welk merk is dat uw
benen?â€� of: â€œMijn onkel heeft dat ookâ€�.
Mensen staren minder, deels misschien
ook wel omdat ze mij herkennen door
×‰	Ú 0s3://K36ocFrpuOhacYEXePOho4MMYCbER4Zk9PopvGWQpdYÍ5Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sc×‰EÚ´alle tv- en reclamewerk dat ik doe, maar ook tv-programmaâ€™s als
â€˜Down the roadâ€™ en de Paralympische spelen helpen daarbij.
Er is dus al veel verbeterd maar het kan nÃ³g beter en nog lang
niet iedereen durft ermee naar buiten komen. DÃ¡t is wat mij
motiveert.â€™
â€œDe kinderen mogen
altijd even onder mijn
tenen kriebelenâ€�
Hoe zie je de toekomst?
â€˜Dat gaat spannend worden, want ik ben zwanger! Als de
kleine er eenmaal is ga ik hem zo rap mogelijk leren lopen,
zodat hij beter kan lopen dan ik, haha! Ook staat er nog een
osseointegratietraject op de planning. Afgelopen jaar is er al
Ã©Ã©n been gedaan en na de borstvoedingsperiode wil ik de
andere kant ook nog laten doen. Maar vooral wil ik ervoor
blijven zorgen dat mensen met een amputatie geen aliens
meer zijn maar gewone mensen met hersenen en gevoelens.
Er zijn zÃ³veel mensen met een beperking, als je alles optelt
gaat het om wel 20% van de wereldbevolking. We leven
gelukkig niet meer in een tijd dat je je daarvoor moet schamen,
dus ik hoop dat iedereen een plek vindt in de maatschappij
zonder zich te moeten verantwoorden.â€™
Heb je tot slot een advies voor anderen
in dezelfde situatie?
â€˜Sluit je vooral niet af maar laat je omringen, eerst door de
mensen dicht om je heen die je goed kent en later door je open
te stellen voor nieuwe mensen. Waarom? Omdat je zoveel kunt
leren van gewoon communiceren met mensen die in hetzelfde
schuitje zitten.â€™ ï�·
Advertenties
Het Schadefonds
Geweldsmisdrijven geeft een
financiÃ«le tegemoetkoming
aan slachtoffers van een
gewelds- of seksueel misdrijf
met ernstig psychisch of
lichamelijk letsel.
Kijk op onze website
voor meer informatie:
schadefonds.nl
Erkenning geeft kracht. Samen betrokken.
×‰	Ú 0s3://upVcPBh-Eol-ZQ1YD5aoYrauyMSvvx38weQxHZyTICgÍ&�Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sd�×jÏ‡Y_´TI»Sc�ÍÀÍ{×‘C’×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://IF0OGAy3ixYUcbYwGwPjt-zA78_7Do3n0QbJYYzr99kÎ ®Í`�Í°Í×‰	Ú 0s3://-KaWeWGVuZqEf5C05IRRFt9EAgqp4WzoGnetMO_hA_8ÍTÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://xG_98OwZieaM6SWrvy23WCDm0zn75VpGK_roX3yP-o4ÍÎÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Z_´TI»SŸ×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://UBToZcaZU4qniTZNoU08AZtzHnfR3xLIxPtmBCPIdLAÎ Ð®Í`�Í°Í×‰	Ú 0s3://4JKDdj0P0UaIHqMo2SOGaRZwiuV6yXnqm8TQMtwRgrIÍ]?Í`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://D1bOeT6wkNmb3uyOCGYHaM417Rddk1YGJ-Nmsj9u5T8ÍlÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Z_´TI»S ×‰EÚIk had alles.
Daarna had ik een rolstoel.
Niek van den Adel verloor na een motorongeluk bijna alles, en bouwde vervolgens iets op
dat hij daarvoor nooit had: een leven dat er echt toe doet.
Fotografie Kim van den Adel Fotografie
Niek van den Adel
LETSELSCHADE
8 NEWS
×‰	Ú 0s3://xG_98OwZieaM6SWrvy23WCDm0zn75VpGK_roX3yP-o4ÍÎÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Se×‰EÚáDWARSLAESIE
Op 16 juli 2010 reed Niek van den Adel
op zijn motor naar huis. Hij was 28,
werkte als consultant, verdiende goed
en had een leven waarover hij niets te
klagen had. Tot het ongeluk, waardoor
hij in het ziekenhuis belandde met een
dwarslaesie, verlamd vanaf zijn borst.
Wat volgde, was geen succesverhaal in
de klassieke zin. Geen wonderbaarlijk
herstel. Wel iets wat misschien moeilijker
is: leren leven met wat je hebt. Inmiddels
is Niek van den Adel een van de meest
gevraagde sprekers van Nederland over
veerkracht en leiderschap, schreef hij
zes boeken en trouwde hij met Kim,
zijn ergotherapeute. Hij is vader van
drie dochters. Onlangs keerde het gezin
terug van een wereldreis van zeven
maanden. In een rolstoel. Met drie
kinderen. Omdat het kon!
Je was 28 toen het ongeluk
gebeurde. Wat weet je nog
van die dag?
Eigenlijk niet zoveel meer. Ik weet dat
het 16 juli was en dat ik op weg naar
huis was. En er was een bocht waar
ik rechtdoor reed. Wat ik me daarna
herinner, is het ziekenhuis, de pijn, en de
arts die me uitlegde wat een dwarslaesie
betekent. Dat je lichaam stopt met
gehoorzamen. Dat je pijn hebt die je
niet kunt plaatsen. Dat je afhankelijk
wordt van anderen voor de meest basale
dingen. Dat is het meest confronterende,
niet het niet-kunnen-lopen, maar het
verlies van controle over je eigen lijf.
Hoe reageerde je omgeving?
Iedereen was lief. Soms iets te lief. Je
ziet mensen zoeken naar de juiste
woorden en merkt dat ze het ook niet
weten. Sommige vrienden verdwijnen
stilletjes, niet uit onverschilligheid maar
uit onmacht. Anderen groeien naar je
Niek en Kim
toe. Wat ik me het meest herinner van
die eerste periode zijn de kleine dingen.
Een verpleegkundige die even haar arm
om me heen sloeg als ik het niet meer
zag zitten. Die momenten hebben me
erdoorheen gesleept. Het menselijke
aspect bleek minimaal zo belangrijk als
de medische kant.
Er is bij jou ook een syrinx.
Wat is dat?
Een syrinx is een kleine buisvormige
holte, ook wel cyste genoemd, in het
ruggenmerg, die gevuld is met vocht.
Syrinxen komen vooral voor ter hoogte
van de hals- en borstwervels.
Wat betekent dat concreet voor jou?
Dat betekent dat mijn situatie nooit
volledig stabiel is. Een syrinx groeit,
of stabiliseert, of geeft ineens nieuwe
klachten. Het is een permanente
onzekerheidsfactor, die vaak voor
ondraaglijke pijn zorgt. Ik heb niet
de luxe van â€˜ik ben ermee klaarâ€™. Mijn
lichaam eist elke dag aandacht. Wat ik
wel heb gedaan is 90 procent van mijn
medicatie afbouwen, omdat ik besloot
om de pijn anders te interpreteren.
Als vriend, als iets wat bij mij hoort.
Dat klinkt misschien zweverig, maar het
is gewoon een overlevingsstrategie.
â€œNiet de pijn
als vijand
zien, maar als
informatie.
Dat is mijn
overlevingsstrategie.â€�
Veel
mensen worstelen na
een ernstig ongeluk met hun
identiteit: wie ben je nog als
je je beroep, je lichaam, je
zelfstandigheid kwijt bent?
Dat is precies de vraag die je jezelf
stelt en die tegelijkertijd het hardst
aankomt. Ik was iemand die zijn waarde
LETSELSCHADE
NEWS
9
×‰	Ú 0s3://D1bOeT6wkNmb3uyOCGYHaM417Rddk1YGJ-Nmsj9u5T8ÍlÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sf�×jÏ‡Y_´TI»Se�ÍÀÍ{×‘C’×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://GUOZIOM5kW49NnUlCtY_gWr1vB_sZhrxgXCwItM6sjQÎ ´Í`�Í°Í×‰	Ú 0s3://OFSKMXTaUpqp6YcQe6_Vkeh01KXk-PLwfKugDx0_kEwÍeÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://QwY3yI2FsiDa2AAIWL38_UJaVn-Mt_gjnmXg4mRMgc8ÍÌÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Z_´TI»S¤×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://P53HEit-6vy0xhyDLuTpOP9vFNd2SUKQC4kHbrjp14AÎ yÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://_Jt0pS83RbfzVibkRNALYMfFzaj2KtLSmN4zLjqwckMÍoªÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://KtUkDrvzvSyoBBvtrgg2HFhsHuu371Ey6deg8LJWGXoÍ$Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Z_´TI»S¥‘× ��×‡ZÖx´v×Ã_   � ÍÛ�ÍèÍp�9×‰HÚ #https://www.verkeersslachtoffers.nl�G×‰×�Òïïï�
­default style ×‰EÚ	«DWARSLAESIE
grotendeels koppelde aan presteren.
Werken, salaris, status, dat was mijn
identiteit. Dat viel allemaal weg en dan
ontdek je of er iets overblijft. Bij mij was
dat een tijdje niet veel. Ik ben in een
depressie gegleden. Ik heb periodes
gehad dat ik het niet meer zag zitten.
Wat me eruit haalde, was deels Kim,
deels mijn eigen eigenwijsheid, en deels
een bewuste beslissing: ik wilde niet
het verhaal zijn van wat ik verloren had.
Ik wilde het verhaal zijn van wat ik
ermee deed.
Je noemt Kim, je vrouw.
Zij was ook je ergotherapeute.
Hoe zit dat precies?
Kim begeleidde mij in mijn revalidatie.
Ze was helder, enorm direct, en liet
zich niet afschepen. Ik had ineens wel
heel vaak ergotherapie in mijn agenda
staan. Ergens in dat traject werden we
verliefd. Ik zeg weleens gekscherend dat
ik mijn ergotherapeute moest trouwen
om zeker te zijn van levenslange
begeleiding. Maar serieus: ze is degene
die ervoor zorgt dat ik kan dragen wat
ik te dragen heb. We zeggen vaak; â€œhet
enige dat je nodig hebt in het leven is
een schepje liefde. De rest verzinnen
we er allemaal bij. We hebben samen
het boek â€˜Losgeroestâ€™ geschreven, over
onze wereldreis. Daarin lees je hoe wij
als duo functioneren. Ik romantiseer,
zij is concreet. Dat werkt.
Jullie maakten een wereldreis van
zeven maanden met drie dochters.
In een rolstoel. Waarom?
Omdat we vastgeroest zaten. Dat
klinkt gek als je een vol leven hebt,
maar routine is ook een soort verdoving.
We wilden onze dochters laten zien
dat beperkingen geen reden zijn om
niet te leven. Sri Lanka, Bali, Australie,
Nieuw-Zeeland, Thailand, het was niet
altijd makkelijk. Er waren dagen dat ik
dacht: wat doen we hier. Maar er waren
ook dagen die ik nooit vergeet. De
boodschap van het boek is niet â€˜iedereen
kan allesâ€™. De boodschap is: je kunt meer
dan je denkt, als je bereid bent de eerste
stap te zetten.
â€œJe kunt meer
dan je denkt,
als je bereid
bent de eerste
stap te zetten.â€�
Wat leerde die wereldreis
je over veerkracht?
Dat veerkracht niet betekent dat je nooit
twijfelt. Er waren ochtenden in AziÃ«
waarop ik wakker werd en dacht: we
zijn gek geworden. Veel te warm, niets
toegankelijk, een kind met buikpijn, een
rolstoel die het bijna niet redt op een
zandpad, logistiek die van geen kanten
klopt. En toch kozen we er elke keer
opnieuw voor om door te gaan. Dat is
veerkracht. De kleine herhaalde keuze:
we proberen het toch. Thuis hebben we
dat ook geleerd. Elke dag opnieuw.
LETSELSCHADE
10 NEWS
×‰	Ú 0s3://QwY3yI2FsiDa2AAIWL38_UJaVn-Mt_gjnmXg4mRMgc8ÍÌÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sg×‰E¬Advertentie
×‰	Ú 0s3://KtUkDrvzvSyoBBvtrgg2HFhsHuu371Ey6deg8LJWGXoÍ$Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sh�×jÏ‡Y_´TI»Sg�ÍÀÍ{×‘C’×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://zcvM_cnNZ3wdPtlv0CYkK6p6k34lS4A8SciQmjWtzGQÎ {€Í`�Í°Í×‰	Ú 0s3://UOZvpeSqtDoaB_VGnVOXdrAHvv_VF3R88WO4kCch3E4ÍmSÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://rYsUp6EEP9yVbL0Xob2JndnKUxxORrJr2FapVy48XjYÍ!²Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Z_´TI»S§×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://s3XfcuVNrMWDwWjTers9LZ_9gHcKlMbwfVUaBhVyCaYÎ âÍÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://cOgpqCRnyTzqBccEIbxasIS9gwbena35g4WpiyFLL5EÍTñÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://BbqhbIwzNOcQh6EiIZNxnCOmODmFjnkxGnv-__-1zz8Í­Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Z_´TI»S¨”× ��×jÏ‡[_´TI»S°� ÍdÍ2�k�9×�Hµmailto:info@heling.nl×�×�Ðˆ× ��×húîõq–*2Š  � Í_Í¨�Í?Ín�9×‰H½https://www.niekvandenadel.nl�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×i;Dq–*2Š  � Íàä�ÍáÍ´�9×‰H·https://expertisehc.nl/�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×jÏ‡[_´TI»S¯� ÍäÍÇ�ÍßÍ|�9×�H´http://www.heling.nl×�×�Ðˆ×‰EÚ	~DWARSLAESIE
Niek en Kim met hun drie dochters
Je spreekt nu voor honderden
organisaties per jaar. Wat is de
kern van je boodschap?
Dat veerkracht geen karaktereigenschap
is, maar een vaardigheid, die je ook nog
gedeeltelijk meekrijgt in je DNA. Je
bouwt het op. Ik gebruik daarvoor onder
andere het ABC-model: Aanleiding,
Betekenis, Consequentie. Wat er met
je gebeurt staat zelden vast. Hoe je er
betekenis aan geeft, en wat je daarna
doet, dat is waar je invloed zit. De
meeste mensen denken dat veerkracht
betekent dat je nooit omvalt. Nee. Het
betekent dat je leert opstaan. Of in mijn
geval: terugkomen in mijn rolstoel na
een val. Dat is letterlijk en figuurlijk waar.
Je hebt zes boeken geschreven.
Je spreekt internationaal, je
hebt drie bedrijven opgebouwd.
Wanneer voel jij je succesvol?
Niet na een groot optreden of een goed
verkoopcijfer. Ik voel me succesvol als ik
na een lezing iemand zie die iets heeft
losgelaten (of geleerd). Een gespannen
schouder die zakt. Iemand die na afloop
blijft staan en zegt: dit had ik nodig. Dat is
het. Alles wat ik nu doe, heb ik gebouwd
op de plek waar ik ooit dacht dat er niets
meer te bouwen viel. Dat geeft elke
dag een soort stille dankbaarheid. Het
soort dat je â€˜s ochtends even voelt als je
wakker wordt en denkt: okÃ©, dit is het.
Dit doe ik.
LETSELSCHADE
12 NEWS
Wat wil je zeggen tegen iemand
die nu midden in zoâ€™n periode van
tegenslag zit?
Dat het normaal is dat je je rot voelt.
Je hoeft het nu niet al in perspectief te
plaatsen. Je hoeft niet dapper te zijn.
Accepteer hulp, ook als je dat moeilijk
vindt en omring jezelf met mensen die
jouw belangen kennen. Onthoud dat de
moeilijkste periode die je nu doormaakt
niet het verhaal is. Het is een hoofdstuk.
Een zwaar hoofdstuk, maar niet het laatste.
Er zijn mensen die aan de andere kant van
zoâ€™n periode een leven hebben gebouwd
dat ze daarvoor niet voor mogelijk hadden
gehouden. Ik ben er een van. ï�·
Over Niek van den Adel
Niek van den Adel (1982) is spreker, schrijver en ondernemer gespecialiseerd in veerkracht,
leiderschap en zingeving. Na een dwarslaesie in 2010 richtte hij Team Heartbeats
en de SpeakersClub op en werkt hij onder het merk Mr. Featherforce. Hij schreef zes
boeken, waaronder Crash en het in 2025 verschenen Losgeroest, samen met Kim van
den Adel. Hij geeft jaarlijks meer dan honderd lezingen in Nederland en internationaal,
en is ambassadeur bij Trees for All.
niekvandenadel.nl
×‰	Ú 0s3://rYsUp6EEP9yVbL0Xob2JndnKUxxORrJr2FapVy48XjYÍ!²Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Si×‰EÚ	:Zorg(schade)specialist aan het werk
Ester Hazelaar is Ã©Ã©n van de zes zorgspecialisten, verbonden aan Expertise Human
Capital. Zij legt in een notendop uit wat een zorgspecialist kan betekenen voor cliÃ«nt en
opdrachtgevers.
â€œIn de praktijk word ik vaak snel na een ongeval ingeschakeld. CliÃ«nt is dan meestal nog
bezig met de revalidatie en ondervindt de gevolgen van het letsel in het dagelijks
functioneren. Gezondheid, zelfstandigheid, participatie en routine zijn voor cliÃ«nt en/of
zijn/haar omgeving dan ineens niet meer vanzelfsprekend. In die fase is het belangrijk om
snel scherp te krijgen welke ondersteuning nodig is.
Als zorgspecialist breng ik de situatie zorgvuldig en objectief in kaart. Ik adviseer over de
mogelijkheden om, daar waar mogelijk, herstel naar zelfstandigheid in de dagelijkse
activiteiten te bevorderen. Ik ontzorg door voorzieningen en praktische oplossingen in te
zetten en ik stem het hele traject af met alle betrokken partijen, zoals de zorgverleners,
zorgverzekeraar, Wmo en mijn opdrachtgevers.
Wanneer blijvende of langdurige zorg nodig is, zoals persoonlijke verzorging, verpleging,
begeleiding of toezicht, kan er sprake zijn van zorgschade. Soms wordt niet alle zorg
volledig vergoed vanuit reguliere voorzieningen. Ik maak inzichtelijk welke zorg
redelijkerwijs nodig is, welke kosten daarmee samenhangen en welke aandachtspunten
van belang zijn voor de belangenbehartiger en de verzekeraar. Zo ontstaat een
onderbouwd en bruikbaar beeld voor een zorgvuldige letselschaderegeling, waarbij de
cliÃ«nt centraal blijft staan.â€�
Herstelgeriechte dienstverlening
bij letselschade
Advertentie
De contactgegevens van Ester
Hazelaar en de andere
zorgspecialisten van Expertise
Human Capital vindt u hier:
Goede arbeidsdeskundigen kijken verder
In een wereld waar het vaak draait om wat iemand
niet meer kan, maken arbeidsdeskundigen het
verschil door te kijken naar wat er nog wÃ©l mogelijk
is. Ze luisteren, analyseren en denken vooruit. Ze
richten zich daarbij niet op beperkingen, maar op
mogelijkheden voor herstel, groei en blijvende
inzetbaarheid.
Dat is ook precies waar wij bij Heling & Partners
voor staan: een mensgerichte aanpak die van
mogelijkheden uitgaat.
Wil je weten wat Heling & Partners voor jou kan
betekenen? Bekijk onze website of neem contact
met ons op!
www.heling.nl
info@heling.nl
0592 394 646
×‰	Ú 0s3://BbqhbIwzNOcQh6EiIZNxnCOmODmFjnkxGnv-__-1zz8Í­Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sj�×jÏ‡Y_´TI»Si�ÍÀÍ{×‘C’×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://XIcm53Tw_RNwCu78N4rD4LGTfzg3vFgpUKYzgNwDGM4Î °WÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://NIe5jf4fnVtajQbgcsMVz_W5g4tKOCULOjCg69NhO0oÍIƒÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://2oFAvHKTris_TpL9sROvSB6qCmfqRg0IA-_s2APK5gcÍíÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡[_´TI»S«×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://Z5UXmVqRyK6i9VNuy7SQZeRrOpjZYxLAkVXTeJmkfscÎ JRÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://yL4oTguIDjmphd6EEquTK6QUt8bzx-JuNDtaCrOb7tkÍfÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://KHCEf2zjamgcJ8AHsGj79eXbZMteffyy-HaA59Z7vUkÍÒÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡[_´TI»S¬×‰EÚInterview met Anouk Schonk
Ik ben trots op mijn lichaam
en op wie ik ben
In de laatste zomereditie nummer 63 van LetselschadeNEWS las u het artikel over de nieuwste
campagne â€˜Walking for Changeâ€™ van de Bibian Mentel Foundation. Tijdens deze campagne vragen
de drie Mentelity Angels, Anouk Schonk, Manon Middendorp en Sophie-Anne Onland, aandacht
voor gelijke kansen voor iedereen. LetselschadeNEWS ging in gesprek met Mentelity Angel Anouk
Schonk (24) over het ongeval dat haar overkwam en de impact op haar leven van het verlies van haar
rechterbeen.
Tekst Floor Verhees | Fotografie privÃ©collectie
Anouk Schonk
LETSELSCHADE
14 NEWS
×‰	Ú 0s3://2oFAvHKTris_TpL9sROvSB6qCmfqRg0IA-_s2APK5gcÍíÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sk×‰EÚ
æMENTELITY ANGEL
Op 21-jarige leeftijd stond Anouk oog
in oog met haar eigen kwetsbaarheid.
Na een levensbedreigend auto-ongeluk
en wekenlang vechten voor haar
leven, begon een ander, minstens zo
intens proces: het accepteren van haar
veranderde lichaam: een lichaam met
Ã©Ã©n been.
Op de Ring van Antwerpen
Op dinsdag 20 juni 2023 stapte Anouk
â€™s morgens nietsvermoedend in de auto
om op weg te gaan naar Antwerpen.
Die dag zou helaas een keerpunt in haar
leven worden. Anouk, wat gebeurde er?
â€œSamen met mijn bazin was ik op weg naar
Antwerpen voor een aantal werkafspraken.
Dat deden we wel vaker, dus het was voor
ons een bekende rit. Dat er die ochtend op
de ring van Antwerpen weer een file stond,
was dan ook geen verrassing. Toch werd de
vrachtwagenchauffeur achter ons kennelijk
wel verrast door de file en heeft hij ook de
gevarenlichten van mijn auto niet of te
laat opgemerkt. Vervolgens is hij met ruim
83 km per uur op ons ingereden en heeft
de auto met kracht onder een andere
vrachtwagen geduwd.â€� Vanaf dat moment
heeft Anouk geen actieve herinneringen
meer aan het ongeval en is het voor haar
â€˜Ã©Ã©n zwart gatâ€™.
â€œHij heeft mijn
gevarenlichten
niet gezienâ€�
Amputatie
De eerste vier weken brengt Anouk slapend
en wakend door op de IC in het
UZA in Antwerpen. Haar toestand was
kritiek, terwijl haar lichaam topsport
leverde om te herstellen van de heftige
interne bloedingen aan haar milt en
lever, twee klaplongen, een gebroken
schouderblad, ribben, middenrif, heup,
schaambot, een verbrijzeld bekken en
een beenamputatie. Pas als Anouk na
vier weken wordt overgeplaatst naar
het ETZ in Tilburg, wordt ze zich meer
bewust van wat er is gebeurd. â€œDe
confrontatie met het verlies van mijn
rechterbeen heb ik in eerste instantie
proberen te negeren of van me weg te
duwen. Ik vond het zo moeilijk om mijzelf
te zien met maar Ã©Ã©n been. In het
ziekenhuis durfde ik ook niet te kijken.
En zolang ik er niet naar keek, was het er
ook niet. Zo hield ik mezelf natuurlijk wel
voor de gek, maar ik kon me gewoon
niet voorstellen dat mijn been voor altijd
weg was.â€� Het leven van Anouk stond op
zâ€™n kop en dat maakte haar ook boos:
â€˜Waarom overkomt mij dit?â€™.
Rouwproces
Wat heeft je doen besluiten om wel
de confrontatie met je veranderde
lichaam aan te gaan? â€œDat was geen
besluit, maar een proces dat tijdens
de revalidatie in gang is gezet. Daar
leerde ik om naar mijn been te kijken
en het aan te raken. Vervolgens leerde
ik mijn been te verbinden en mezelf te
wassen. Iedere keer maakte ik kleine
stapjes vooruit in mijn verkenning naar
mijn veranderde lichaam. Deze fase
is achteraf een belangrijk onderdeel
geweest in mijn rouwproces van het
verlies van mijn been en om opnieuw
vertrouwd te raken met mijn veranderde
lichaam.â€�
LETSELSCHADE
NEWS 15
×‰	Ú 0s3://KHCEf2zjamgcJ8AHsGj79eXbZMteffyy-HaA59Z7vUkÍÒÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sl�×jÏ‡Y_´TI»Sk�ÍÀÍ{×‘C’×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://hd-V2Lk2srqDgL5oWSB4ajP5LMQt80kZBK0F8j81plYÎ fÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://3cB0M9hiX5yMpEP4XZhQvSYZhMHyysJz1tDv20I9HmsÍc;Í`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://eKdV9Ad5CM0gr7amNzbIX1g6rgE07FxKdxEmKe19OxoÍ¡Í`�ÌµÍ �×jÏ‡[_´TI»S±×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://w34AZicEK_zD74imSlzSPw5i4sruR-MqDJlMBsaSiUYÎ ±pÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://98veq51w0aplAFeXzIdP6aR6qtZoVBw6au_EZWYX3msÍ^êÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://vAurHcaY4xjYeoFOvFqaNMZqJw8b7M_kcGaS2rFdUkoÍ×Í`�ÌµÍ �×jÏ‡[_´TI»S²‘× ��×jÏ‡[_´TI»Sµ� ÍÞ�ÍæÍ^�9×�HÚ &http://www.weervolvertrouwendewegop.nl×�×�Ðˆ×‰EÚ°MENTELITY ANGEL
Een rouwproces, ook bij levend verlies,
kost tijd. Hoe was dat voor jou, want je
bent jong en iedereen om je heen gaat
door met het leven? â€œMijn ouders en
mijn zus zijn vanaf het begin heel supportive
geweest en dat was helpend in
mijn proces. Sinds het ongeval is onze
band nog sterker geworden. Er zijn wel
momenten geweest dat mijn ouders
me hebben afgeremd, vooral om me te
stimuleren tijd te nemen en niet te snel
willen gaan. Die rem had ik nodig om
niet voorbij te gaan aan het rouwproces.
Op een andere manier, en altijd positief,
stond mijn vriend voor mij klaar en datzelfde
gold voor mijn de vrienden om
mij heen. Uiteindelijk moest ik natuurlijk
wel zelf als het ware de knop omzetten
om ervoor te gaan.â€�
â€œIk wilde niet
anders zijnâ€�
Prothese
Wat bedoel je met het omzetten van de
knop? â€œJe moet weten dat ik vÃ³Ã³r het
ongeval best onzeker was en mezelf altijd
vergeleek met anderen. Het ongeval
maakte dat er niet beter op. Ik wilde niet
anders zijn en na het ongeval ervoer ik dat
wel zo. Het idee dat ik een prothese nodig
zou hebben om te kunnen lopen, maakte
me nog onzekerder. Na 2,5 maand, toen
mijn lichaam en spieren voldoende
hersteld waren, ben ik toch gestart met
het oefenen met een prothese. In eerste
instantie was dat een worsteling, zowel
mentaal als fysiek, maar na verloop van
tijd lukte het wel om ermee om te gaan.
Die ervaring zorgde ervoor dat mijn beeld
over een prothese positief veranderde.
Daardoor kon ik me openstellen voor het
gebruik van een prothese. Dat was het
omzetten van de knop waardoor ik vervolgens
ook echt inzag dat een prothese
mij juist verder hielp en ik minder afhankelijk
was van anderen.â€�
LETSELSCHADE
16 NEWS
Andere prothesedragers
Na dit inzicht heb je meteen een gouden
glitterprothese besteld? â€œWas het maar
zo eenvoudig. Nee, mijn eerste prothese
was een zwarte prothese en daar was ik
op zich wel blij mee, maar het confronteerde
mij ook iedere dag met het gemis
van mijn rechterbeen. Het besef dat ik
voor de rest van mijn leven een prothese
zou moeten dragen, kon ik moeilijk
accepteren. In diezelfde periode was ik
op zoek naar andere prothesedragers.
Ik was nieuwsgierig hoe zij omgingen
met het verlies van een been en het dragen
van een prothese. Ik kan je vertellen
dat die mensen moeilijk te vinden zijn
op social media. Ik zag nooit mensen
met een prothese of in een rolstoel. Best
shocking, toch?â€�
Paola Antonini
Als ik je goed begrijp, was je op zoek
naar anderen die voor jou een voorbeeldfunctie
zouden kunnen vervullen,
zoals rolmodellen? â€œPrecies! In mijn zoekâ€œHad
ik maar
een rolmodel
gehadâ€�
tocht stuitte ik op het Braziliaanse model
Paola Antonini, die ook haar been verloor
net als ik en zich weer terugwerkte in de
modewereld. Zij draagt haar prothese
vol trots en ondanks haar prothese doet
ze hartstikke veel. Dat was voor mij een
eyeopener. Er was nog heel veel mogelijk
in het leven. Ik merkte dat ik me aan
haar kon optrekken en zo iemand had ik
kennelijk nodig. Achteraf had ik gewild
dat ik eerder na het ongeval een rolmodel
had gehad, waardoor ik minder
lang last gehad zou hebben van mijn
onzekerheid. Nu weet ik dat â€˜heldenâ€™ of
rolmodellen een belangrijke functie kunnen
hebben in het herstel van anderen.â€�
×‰	Ú 0s3://eKdV9Ad5CM0gr7amNzbIX1g6rgE07FxKdxEmKe19OxoÍ¡Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sm×‰EÚUAdvertentie
Zou jij het herkennen als iemand een
verkeerstrauma heeft na een ongeluk?
De shock na een verkeersongeval wordt
vaak over het hoofd gezien.
Het lichaam blijft in
overlevingsstand.
Heeft invloed op functioneren
en re-integratie.
Juist het verwerken ervan
is dÃ© sleutel tot herstel.
Shock eruit, herstel begint!
Het Road to Freedomâ„¢ programma is gericht op
het resetten van deze shock. Het resultaat is baanbrekend:
99% van mijn cliÃ«nten is in Ã©Ã©n sessie van max 3 uur
verlost van het verkeerstrauma.
www.weervolvertrouwendewegop.nl
Twijfel je of de shock een rol speelt in een dossier?
Speciaal voor professionals in letselschade, zorg en verzekering.
Sylvia van Rijzingen, expert verkeerstrauma 06 - 39 40 37 41
In 5 minuten een cliÃ«nt aanmelden | Geen lange wachtlijsten | Directe ondersteuning
d
L
e
c
e
s
r
h
b
i
e
e
r
o
h
u
r
e
.
×‰	Ú 0s3://vAurHcaY4xjYeoFOvFqaNMZqJw8b7M_kcGaS2rFdUkoÍ×Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sn�×jÏ‡Y_´TI»Sm�ÍÀÍ{×‘C’×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://F_pyo9iECnwCb0DPA3Xk4QtPSX0GJHepegbRFxe_LMMÎ vÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://5GER5GAa0PBxFyZ3-ST59lY2yKFxtAPX9ZuR88evCc8Í_ßÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://fiSq-r0eoXajr58MZvhBOtYsZMYgbKabCCKAWa8bLCAÍ
Í`�ÌµÍ �×jÏ‡[_´TI»S´×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://SpMZNU-fSyZewxLeSjAtQ39mHwn-AOlloDSjbgzuxI8Î ¡mÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://3xaF-MHs9PEDz4NyutcbPODjkZfmjYjEPcb7oXRkC1sÍrTÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://L-RJXlS2MkBnG5Pl4-2S-ChPXGs6CnFMXq2E3QJ4lCQÍ&áÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡[_´TI»S¶”× ��×jÏ‡[_´TI»S½� ÍãÍÆ�ÍâÍ´�9×�HÚ "http://www.inter-focus.nl/training×�×�Ðˆ× ��×i
2q–*2Š  � ÍRÍ6�Í[Íî�9×‰HÚ %https://www.bibianmentelfoundation.nl�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×iW€q–*2Š  � Íò�ÍÙÍ“�9×‰H´https://ad-radar.nl/�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×jÏ‡[_´TI»S¼� ÍÖ�ÍÙÍ˜�9×�H¸http://www.baanhofman.nl×�×�Ðˆ×‰EÚÌMENTELITY ANGEL
Volwaardig meedoen
Het is mooi om te zien dat je terecht
trots bent op jezelf, want je bent van
V.l.n.r.: Anouk Schonk, Sophia Martina, Manon Middendorp,
Sophie-Anne Onland, minister Sophie Hermans, Edwin Spee
Rolmodel
Als Mentelity Angel ben jij voor anderen
een rolmodel of een held. Hoe is het voor
jou om in die rol te zitten? â€œJe noemde
net al mijn gouden glitterprothese, en
die heeft daar een belangrijke rol in
gespeeld. Het is grappig dat ik, net als
Paola Antonini, een roze glitterprothese
wilde hebben, maar door een kleurfout in
de coating werd mijn prothese per ongeluk
goud in plaats van roze. Mijn eerste
reactie was teleurstelling, totdat ik uit mijn
omgeving veel positieve reacties kreeg.
Nu voelt mijn gouden glitterprothese als
een soort medaille voor de reis die ik heb
afgelegd. Door wat ik heb meegemaakt,
heb ik ook wel wat te vertellen. Mijn
prothese bepaalt een groot gedeelte van
mijn leven en dat heb ik inmiddels aanvaard.
Ook heb ik geleerd om zelf de regie
terug te pakken en mij niet te laten leiden
door wat het ongeval heeft veroorzaakt.
Ik wil voor anderen een voorbeeld zijn en
laten zien dat het ongeval mij mentaal en
LETSELSCHADE
18 NEWS
fysiek sterker heeft gemaakt. Ik ben trots
op mijn lichaam en op wie ik ben en dat
wil ik uitdragen.â€�
ver gekomen. Nu loop je mee aan de
â€˜Walking for Changeâ€™ van de Bibian Mentel
Foundation. Wat maakt deze campagne
los? â€œWe krijgen vooral heel veel positieve
reacties. Met name dat we alle
drie onze protheses vol in de aandacht
zetten. Dat vinden mensen bijzonder.
In de gesprekken die dat oplevert
komen veel vragen naar voren over hoe
een prothese werkt en wat de invloed
ervan is op het dagelijkse leven. Het
is goed dat deze gesprekken worden
gevoerd met als doel natuurlijk gelijke
kansen voor mensen met een lichamelijke
uitdaging en het recht volwaardig
mee te doen in de maatschappij.
Op 7 oktober 2026 hebben we in
Den Haag aan minister Sophie Hermans
van Volksgezondheid, welzijn en
sport 12.514 handtekeningen voor de
petitie overhandigd en daarmee is deze
campagne afgelopen. Toch blijven we
natuurlijk doorgaan, net zolang totdat
ons doel is behaald.â€œ ï�·
Walking for Change
Op 29 maart, de sterfdag van Bibian Mentel, is de campagne â€˜Walking for Changeâ€™ van
de Bibian Mentel Foundation gestart, met als doel minimaal 40.000 handtekeningen
te verzamelen voor de petitie met drie aandachtspunten voor op de politieke agenda:
1. 3 protheses in de basisverzekering, 2. naleving van het VN-verdrag Handicap en 3. gelijke
kansen voor iedereen met een lichamelijke uitdaging. De campagne loopt door tot en met
de geboortedag van Bibian op 27 september. In de periode van 29 maart 2026 tot en met
27 september 2026 zijn gesprekken gevoerd met zorgverzekeraars, is de media bestookt en
zijn zoveel mogelijk handtekeningen verzameld.
Op woensdag 7 oktober 2026 zijn de getekende petities officieel overhandigd aan de
landelijke politiek in Den Haag.
Voor meer info ga naar: www.bibianmentelfoundation.nl/
×‰	Ú 0s3://fiSq-r0eoXajr58MZvhBOtYsZMYgbKabCCKAWa8bLCAÍ
Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»So×‰EÚàâ€œPerspectief op morgenâ€�
Al meer dan 30 jaar een vertrouwde
naam in letselschadezaken. Pro-actief,
mensgericht en onafhankelijk.
âž¢ Toedrachtsonderzoek bij verkeersongevallen
âž¢ Videoreconstructie
âž¢ Visualisatie
Re-integratie
begeleiding
Zorgschade
Arbeidsdeskundige
begeleiding
Informeer naar de mogelijkheden voor een Quick-scan
Ontdek al onze
diensten!
NAH-coaching
Berekening
Huishoudelijke hulp
Scan de QR-code
www.baanhofman.nl
0164 â€“ 652099
Advertenties
TRAINING INTERCULTURELE COMMUNICATIE EN CULTUURSENSITIVITEIT
Verschillen in cultuur en taal: soms voel je de schuring,
het ongemak of de twijfel. Want hoe verbind je je Ã©cht
met iemand als je elkaars achtergrond niet volledig
begrijpt? Onbewust kijken we vaak door onze eigen,
gekleurde bril.
In onze training Interculturele Communicatie &
Cultuursensitiviteit stappen we voorbij dat ongemak.
Je leert hoe je culturele verschillen niet als drempel ziet,
maar juist leert overbruggen met een open en bewuste
blik. Met interactieve sessies die aansluiten op jouw
dagelijkse praktijk, versterk je jouw eigen competenties.
Zo groeit er niet alleen kennis, maar ook een dieper,
oprecht begrip voor de mensen die je begeleidt
of onderzoekt.
www.inter-focus.nl/training
088-808 78 94
×‰	Ú 0s3://L-RJXlS2MkBnG5Pl4-2S-ChPXGs6CnFMXq2E3QJ4lCQÍ&áÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sp�×jÏ‡Y_´TI»So�ÍÀÍ{×‘C’×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://B7yaAl-zTsYzvRm4c3LS2mgZbuu5vG5nkA-7s3HPS84Î ¯vÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://eNZ35hrO3V6LA-i_GpMlktqJy7W_nY86Pwb3GXK7W74ÍIÊÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://pVvv73ne0gPb2DrRhxYJ_CozvD5kr70tyeHLj8PU-EEÍ)Í`�ÌµÍ �×jÏ‡[_´TI»S¹×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://LJnUtSS6DXwg3JICGSv4ZhZSgwXhbZP3BUFLHGkoHgEÎ yÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://bdqd_TcFc76hrLbarRBiNhbvf9sDvPVzkxCap7NUMckÍWxÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://EFmNe7BF7z5TyRP6mIA0gpHgpXjmHpNUDjEvix1hxewÍñÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡[_´TI»Sº‘× ��×idq–*2Š  � Ìö?�ÍîÍÑ�9×‰H¾https://www.fennemazantema.nl/�G×‰×�Òïïï�
­default style ×‰EÚ		P
Recent schreef ik een korte post naar
aanleiding van een prachtig artikel
van een patiÃ«nt die al jaren pijn heeft.
Hij schreef een artikel over hoe zijn
eigen veeleisendheid, maar ook de
â€˜goede patiÃ«ntâ€™ willen zijn, hem niet
verder bracht in zijn eigen proces met
aanhoudende pijn. In de post schreef
ik dat veel mensen die worstelen
met aanhoudende klachten, pijn of
aandoeningen als longcovid last kunnen
hebben van hoge eisen. Toen waren de
poppen aan het dansen.
Hoe haal ik het in mijn hoofd
Er werd zo fel gereageerd dat ik
ervan schrok. Iets wat voor mezelf
vanzelfsprekend is (dat psychologische
processen invloed hebben op het
LETSELSCHADE
20 NEWS
COLUMN OVER CHRONISCHE PIJN
PSYCHOLOGIE EN DE
BELEVING VAN KLACHTEN
Mijn naam is Louis Zantema. Ik ben GZ-psycholoog, docent, podcastmaker en auteur.
Mijn passie en expertise richt zich op aanhoudende pijnklachten, vooral wanneer deze
niet (voldoende) verklaard kunnen worden vanuit een somatisch perspectief.
beloop en de ervaring van een ziekte,
letsel of andere symptomen) werd heel
anders geÃ¯nterpreteerd. Wat een deel
van de mensen las, was: Je veroorzaakt
je eigen pijn, aanhoudende klachten of
andere aandoening door je hoge eisen.
Kortom: â€˜Het zit tussen je orenâ€™.
Nu is dat laatste nog steeds wel een
interessant gedachtenexperiment, dacht
ik bij mezelf. In welke mate ben je zelf
verantwoordelijk voor pijn?
Meestal neem ik botbreuken als
voorbeeld; die zijn duidelijk aantoonbaar.
Stel dat Jan een zaterdagamateur
voetballer is met een minderwaardigheidscomplex
en daarvoor
compenseert met hoge eisen aan
zichzelf en de behoefte om tot het
gaatje te gaan. Stel dat Jan zijn been
breekt door het maken van een
onbesuisde tackle in de 89e
minuut
tegen V.V. De Tegenstander. Heeft zijn
psychologische profiel dan voor de
botbreuk gezorgd? Gedrag valt ten
slotte onder het kopje â€˜psychologieâ€™.
En stel dat Jan, doordouwer die hij is,
tijdens zijn revalidatieperiode meteen al
zijn grenzen overgaat, omdat hij zich wil
bewijzen, waardoor zijn been niet goed
herstelt en hij klachten houdt, wat dan?
Het eerlijke antwoord: de wereld is niet
zo zwart-wit. Het is een samenspel van
psychologische, biologische en sociale
factoren, die elkaar allemaal onderling
beÃ¯nvloeden. Misschien heeft Jan wel
een jeugdtrauma waardoor hij zich zo
×‰	Ú 0s3://pVvv73ne0gPb2DrRhxYJ_CozvD5kr70tyeHLj8PU-EEÍ)Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sq×‰EÚˆPIJNPSYCHOLOGIE
graag wil bewijzen. Is het dan de schuld
van zijn ouders? Weten we precies hoe
dat allemaal zit? Nee. Hebben we zicht
op factoren die van negatieve invloed
kunnen zijn? Daar leren we steeds
meer over.
Biopsychosociaal
Het lastige is, denk ik, vooral dat het â€™enen
â€˜ is. Ja, de klacht heeft een biologische
component en ja, de klacht heeft
een psychosociale component. In dit
voorbeeld: het psychologisch profiel
van Jan maakt hem meer â€˜at-riskâ€™ voor
botbreuken, maar het bot zal niet anders
breken door zijn psychologisch profiel.
Ja, soms zal de ene factor zwaarder
wegen dan de ander. En er zijn ook
momenten waarop psychologische
factoren wel degelijk de biologie
beÃ¯nvloeden, zoals onderzoek naar het
stress- en immuunsysteem laat zien.
Misschien wel het belangrijkste: door
slechts op Ã©Ã©n factor te focussen, laat
iemand veel ruimte voor verbetering
liggen. Door alleen maar in te zoomen
op een van de componenten, kunnen
andere factoren niet verbeteren. In het
geval van Jan: alleen naar de psycholoog
gaan, maar niet naar de gipsmeester, is
niet zo slim. Alleen naar de gipsmeester
gaan, en niet naar de psycholoog,
wellicht ook niet (zeker als het zijn tigste
blessure of botbreuk is door dezelfde
drijvende psychologische factoren).
De oneerlijke dubbele pech
De conclusie die we moeten trekken,
is: de klachten die mensen ervaren
zijn echt en laten we kijken naar
de biopsychosociale factoren en
behandelingen die hen helpen. Dat
iemand pijn heeft naar aanleiding
van een letsel dat hem of haar is
aangedaan, betekent niet dat iemand
geen psychologische strategieÃ«n kan
leren toepassen die de pijnbeleving
veranderen of helpen met acceptatie.
Daarnaast zouden we meer empathie
kunnen tonen voor mensen die het
â€˜dubbelopâ€™ krijgen in het leven. Er is
helaas veel bewijs dat negatieve jeugdervaringen
(ofwel Adverse Childhood
Experiences (ACE) genaamd) de kans
op bepaalde aandoeningen, ziektes
en/of pijn later in hun leven vergroten.
Ze hebben hier niet om gevraagd of
het â€˜zelfâ€™ veroorzaakt. Dat psychologie
meespeelt, betekent niet dat het â€˜tussen
de orenâ€™ zit, net zo min als dat een
aandoening â€˜volledig biomedischâ€™ is.
Waarom de weerstand?
Ik snapte de weerstand op mijn bericht
ook wel.
weggegooid omdat ik merkte dat het
me te veel (negatieve) energie kostte. Het
voelde alsof ik me moest verdedigen, maar
een platform waar korte berichtjes worden
gestuurd en weinig nuance mogelijk is, is
daarvoor misschien niet de plek. Daarnaast
kwamen er ook voor het eerst berichten
binnen die een boze en dreigende toon
hadden â€“ erg onprettig allemaal.
Wanneer we een klacht hebben die
langer aanhoudt, worden mensen
helaas regelmatig behandeld als iemand
bij wie de klacht â€˜niet echtâ€™ zou zijn.
Dat is frustrerend en ook niet terecht.
Het lijkt erop dat sommige mensen zo
worden weggezet als â€˜psychologischâ€™
dat het moeilijk te verdragen is wanneer
iemand als ik wijst naar de samenhang
tussen psyche en soma (lichaam)
zonder bijbedoelingen. Daarnaast ben
ik ook voorstander van onderzoek naar
biomedische factoren en oplossingen,
ook bij klachten waar de dynamiek erg
complex is.
Ik heb het bericht maar
Tot slot, iets wat ik bij veel van mijn
patiÃ«nten zie: het kan onprettig en
onveilig voelen om naar je eigen
achtergrond en invloed te kijken. Het
vergt moed om onder ogen te komen
dat jouw levensloop invloed heeft op
je biologie. In het geval van Jan: het
zal hem in therapie verdriet doen om
te beseffen dat zijn gevoelens van
minderwaardigheid meespelen in de
grove overtredingen die hij op het veld
begaat. De confrontatie daarmee, en
hopelijk het kunnen loslaten, brengt
hem wellicht verder â€“ maar makkelijk is
het niet. ï�·
LETSELSCHADE
NEWS 21
×‰	Ú 0s3://EFmNe7BF7z5TyRP6mIA0gpHgpXjmHpNUDjEvix1hxewÍñÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sr�×jÏ‡Y_´TI»Sq�ÍÀÍ{×‘C’×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://2Mq2hmUZ-J0w9ZLqakK2tKnMcVpWweA_NWchcLpO3fQÎ AåÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://JF5kBLNVCDSRergIY1yPFn9Qkr9BL3UU1uY3ibIwkZoÍuªÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://mXZXREK8Q2p1CehTs5wp-RPEDZl2UjQVSndiIGf6ZCEÍ)»Í`�ÌµÍ �×jÏ‡\_´TI»S¾×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://YWKqpv9NMIG0mZXfr9FvPhFf0su6BC0xz4ZBMDMx1h8Î ãOÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://4gRtPw_NBMTbc-s6Jwz3Z1i-b3OtMasvFUrzKZFlU8QÍc³Í`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://tFT2HZYrMciuBl2LbWAgoNb5R3YQgYmkaiEik9imhlUÍ"ÕÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡\_´TI»S¿‘× ��×jÏ‡\_´TI»SÁ� ÍTÍE�ÍQÍé�9×�HÚ $http://www.bibianmentelfoundation.nl×�×�Ðˆ×‰EÚ )Zee, wind
en golven
LETSELSCHADE
22 NEWS
×‰	Ú 0s3://mXZXREK8Q2p1CehTs5wp-RPEDZl2UjQVSndiIGf6ZCEÍ)»Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Ss×‰EÚöEVEN IETS ANDERS
Van 9 t/m 13 september vond in
Ouddorp de tweede editie van de
Mentelity Summer Games plaats,
georganiseerd door de Bibian Mentel
Foundation. Vijf dagen lang kwamen
deelnemers met een lichamelijke
uitdaging samen om nieuwe
watersporten te ontdekken, grenzen
te verleggen en vooral veel plezier te
maken. Deelnemers konden kiezen uit
drie disciplines: wingfoilen (vorm van
surfen met behulp van een opblaasbare
vlieger), kitesurfen of golfsurfen. Naast
het sportieve programma was er
volop ruimte voor gezelligheid tijdens
verschillende avondactiviteiten. Van
Mentelity Magic tot pizza & movie night:
het was een editie vol sport, nieuwe
ervaringen, gezelligheid en bijzondere
momenten.
www.bibianmentelfoundation.nl ï�·
LETSELSCHADE
NEWS 23
×‰	Ú 0s3://tFT2HZYrMciuBl2LbWAgoNb5R3YQgYmkaiEik9imhlUÍ"ÕÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»St�×jÏ‡Y_´TI»Ss�ÍÀÍ{×‘C’×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://mPT-76L4zjh-pJ4IKh_re28Zy3v0DaSwmAhUUlF_HyAÎ xÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://8LB3F_1FyjT_qr0OWBaNRjymNsmvTfkdRArgDRmRDV0Í^ˆÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://NKWY_IpJRKWHjF8l9wrHs8BGwqgQpzPOx7_i2j-MuWYÍmÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡\_´TI»SÂ×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://6FXKT4VxiGmW5Ia5icPZVKXv_N2gL5JbwbB4AY7BqDgÎ 5(Í`�Í°Í×‰	Ú 0s3://9hDoS8XS1k0sYRAU4x1RKr9N-Nlmj9VhX9I7Dlf0TcEÍXÀÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://4SDo6r1TWq3klaD_BMHrGQDIwww_l1F-T5CaQ0IdWlcÍãÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡\_´TI»SÃ‘× ��×i–Áq–*2Š  	� á�Í§Íæ�9×‰HÚ &https://www.westerweelintermediair.nl/�G×‰×�Òïïï�
­default style ×‰EÚ¿Wetenschap
Dementie
Kunnen we dat (preventief) beÃ¯nvloeden?
Dementie is voor de gezondheidszorg nu al een zeer grote uitdaging en
dat zal in de toekomst alleen maar toenemen aangezien we steeds ouder
worden. Men schat dat er in 2019 wereldwijd 57 miljoen mensen met
dementie waren en dat zal oplopen tot 153 miljoen in 2050!
Dr. G.M.A. Clauwaert, medisch adviseur
Westerweel Intermediair
In 2024 verscheen in het gezaghebbende
tijdschrift The Lancet een
update over preventie, risicofactoren,
interventie en zorg van dementie.
(â€˜Dementia prevention, intervention, and
care: 2024 report of the Lancet standing
Commissionâ€™, 10 augustus 2024, Volume
404, blz. 572-628).
Vanuit de letselschade is van belang dat
ongeveer 3% van het aantal mensen
met dementie tevoren een traumatisch
hersenletsel heeft opgelopen. In
totaal komen mogelijk beÃ¯nvloedbare
risicofactoren bij ongeveer 45% van
de dementie patiÃ«nten voor. 3% lijkt
misschien niet veel, maar dan gaat
het wellicht toch op dit moment om
2 miljoen mensen.
In mijn eerste bijdrage over dit onderwerp
zal ik de verschillende beÃ¯nvloedbare
factoren kort bespreken
en in een tweede bijdrage (dat
in het volgende nummer van
LetselschadeNEWS zal verschijnen) zal ik
focussen op het traumatisch hersenletsel
als risicofactor.
De Lancet Commissie heeft op basis
van de beschikbare literatuur
in
totaal 14 risicofactoren gevonden
die dementie kunnen voorkomen
dan wel vertragen: onderwijsniveau,
LETSELSCHADE
24 NEWS
gehoorverlies, zichtverlies, hoog LDLcholesterol,
depressie, traumatisch
hersenletsel, fysieke inactiviteit, diabetes,
roken, hoge bloeddruk, overgewicht,
alcoholmisbruik, sociale isolatie en tot
slot luchtvervuiling.
Door deze risicofactoren te beÃ¯nvloeden
hoopt men de aanvang van de
dementie te vertragen dan wel de ziekte
te voorkomen. Hoe sneller in het leven
van een persoon daarop ingegrepen kan
worden, hoe beter, maar er is ook nog
een effect wanneer dat pas op latere
leeftijd gedaan wordt. Ook bij mensen
met een genetisch risico op dementie,
kan er nog een positief effect zijn. Hoe
meer risicofactoren aangepakt kunnen
worden, hoe groter het effect.
Onderwijsniveau
Personen met een hoger onderwijsniveau
hebben minder kans
op dementie. Dat geldt niet alleen
voor het niveau tijdens het reguliere
onderwijs op jongere leeftijd, maar ook
is het â€˜levenslange lerenâ€™ van belang.
Men gaat ervan uit dat intellectuele
uitdaging gedurende het leven (onder
andere tijdens het werk) een positieve
invloed heeft en de kans op dementie
vermindert. Dat is ook het geval op al
oudere leeftijd. Vandaar dat geadviseerd
wordt om zo lang mogelijk intellectueel
actief te blijven. De verklaring zou
kunnen zijn dat we aldus een â€˜cognitieve
reserveâ€™ opbouwen, waardoor dementie
minder snel invloed uitoefent.
Gehoorverlies
Dit kan voorkomen worden door
bijvoorbeeld gehoorbescherming te
dragen. Maar ook als het gehoorverlies
al opgetreden is, is het van belang dat
hoortoestellen gebruikt worden om
dementie minder snel te laten ontstaan
of af te remmen. Het minder goed horen
heeft immers een negatieve invloed op
het goed kunnen communiceren. Er is
een studie waarbij gevonden werd dat
per 10 dB verlies van het gehoor (wat
echt niet veel is), een toename van 16%
van het risico op dementie ontstaat!
Hoe langer het gehoorverlies bestaat en
onvoldoende gecorrigeerd wordt, hoe
groter het risico. Daarbij kunnen ook
sociale isolatie en depressie (op zich al
risicofactoren voor dementie) als gevolg
van het gehoorverlies een rol spelen.
Zichtverlies
Net als gehoorverlies, kan ook
zichtverlies leiden tot sociale isolatie
en depressie door verminderde
communicatiemogelijkheden en
intellectuele stimulatie. Zichtverlies kan
een gevolg zijn van diabetes, wat op
zich ook nog een risicofactor is voor
×‰	Ú 0s3://NKWY_IpJRKWHjF8l9wrHs8BGwqgQpzPOx7_i2j-MuWYÍmÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Su×‰EÚwONGEVRAAGD MEDISCH ADVIES
dementie. Het is daarom van belang
dat (indien mogelijk) het zichtverlies
voldoende gecorrigeerd wordt door
het dragen van een bril en bijvoorbeeld
het operatief behandelen van cataract
(staarvorming, wat op oudere leeftijd
frequent voorkomt).
Te hoog LDL-cholesterol
Eenvoudig uitgelegd is LDL-cholesterol
de â€˜slechte cholesterolâ€™, waarvan de
streefwaarde zo laag mogelijk is, terwijl
HDL-cholesterol de â€˜goede cholesterolâ€™
is, waarvan we het liefst zoveel mogelijk
hebben. Dat is onder andere te vinden in
olijfolie, groenten, noten, peulvruchten
en vette vis. Uit verschillende studies
is gebleken dat een te hoog LDLcholesterol
niet alleen slecht is voor
het hart en de bloedvaten, maar ook
een risicofactor is voor het ontwikkelen
van dementie. Dat zou een rechtstreeks
gevolg kunnen zijn van het afzetten
van bepaalde eiwitten in de hersenen
(waarvan bekend is dat deze dementie
kunnen veroorzaken) als een indirect
gevolg door bijvoorbeeld het ontstaan
van een beroerte door de te hoge LDLcholesterol.
Depressie
Depressie
kan oorzaak zijn van dementie,
maar omgekeerd kan dementie ook tot
een depressie leiden. Daarnaast is het zo
dat, als depressie voor het eerst op een
al wat oudere leeftijd gediagnosticeerd
wordt, dit een vroegtijdig teken van
dementie kan zijn.
Traumatisch hersenletsel
Gezien het belang voor de letselschade,
zal ik dit in een volgend artikel
bespreken.
Fysieke inactiviteit
Ook hierbij geldt dat dit in twee
richtingen werkt: fysiek verminderde
activiteit is een risicofactor voor
dementie en omgekeerd leidt dementie
dikwijls tot verminderde fysieke activiteit.
Fysieke activiteit zorgt voor een betere
doorbloeding (van onder andere de
hersenen) en heeft een positief effect
op de bloeddruk (wat op zich een
risicofactor is voor dementie).
Diabetes
Vooral diabetes die al op jonge en
middelbare leeftijd ontstaat, blijkt
een risicofactor voor dementie te
zijn. Dat is minder het geval voor
ouderdomsdiabetes. Uiteraard speelt
een grote rol of de diabetes al dan
niet goed onder controle is. Zoals
gezegd, kan diabetes onder andere
zichtproblemen veroorzaken, wat op
zich ook een risicofactor voor dementie
is.
Daarnaast zal de diabetes tot een
verminderde doorbloeding in de
hersenen kunnen leiden, evenals tot
het afzetten van bepaalde eiwitten in
de hersenen (zoals bij een te hoog LDLcholesterol).
Als de diabetes gepaard
gaat met overgewicht, betekent dat ook
een extra riscofactor voor dementie.
Roken
Roken op jonge en middelbare leeftijd
blijkt een groter risico op dementie
in te houden dan op latere leeftijd.
Roken beÃ¯nvloedt de bloedvaten, ook
in de hersenen, en mogelijk spelen nog
andere mechanismen een rol.
Hoge bloeddruk
Zoals bij roken, is een te hoge bloeddruk
op vooral jonge en middelbare leeftijd
een risicofactor voor het ontstaan van
dementie. Het is overigens zo dat tijdens
en in de laatste jaren voorafgaand aan
de diagnose van dementie de bloeddruk
doorgaans daalt. Hoge bloeddruk is
slecht voor hart en bloedvaten en kan
aldus een invloed uitoefenen op de
(verminderde) hersendoorbloeding.
Overgewicht
Het is zoals bij diabetes, hoge bloeddruk
en roken bekend, dat overgewicht een
negatieve invloed heeft op het hart en
de bloedvaten en aldus (samen met die
risicofactoren) het ontstaan van dementie
kan bevorderen. Overgewicht leidt
dikwijls tot verminderde fysieke activiteit,
wat ook op zich een risicofactor is.
Alcohol
Vooral drinken van grote hoeveelheden
alcohol (meer dan 21 eenheden per
week) blijkt een risicofactor te zijn
voor het ontstaan van dementie. Bij
licht tot matig alcoholgebruik is dat
niet aangetoond. Bij het zich volledig
onthouden van alcohol is er zelfs een
LETSELSCHADE
NEWS 25
×‰	Ú 0s3://4SDo6r1TWq3klaD_BMHrGQDIwww_l1F-T5CaQ0IdWlcÍãÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sv�×jÏ‡Y_´TI»Su�ÍÀÍ{×‘C’×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://sIbaVhZt2qMNLQnOMaderZRoPDfZ_-uEju7Iv0h-Wp4Î �GÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://OrTS73d2QsRvmBu85OWNhh5TZCZWiFSC0y9-q9On38sÍN€Í`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://6ETJ9ZG9vyYY6s37kNxjCdrucx5914-ge044UNeabasÍœÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡\_´TI»SÆ×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://XjmaoDxCXznCyhXF_GZ1Ey2AuOofpqlKQjwYGv5XapsÎ 2Í`�Í°Í×‰	Ú 0s3://KNKPYi5T1_j71T6vVh3aCU3h8lqD6-DcIjKBGmF6I20ÍF§Í`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://WcLFRMq_jwfPugWPPbRKXCQZgHozm6xyZovttQtsGNYÍyÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡\_´TI»SÇÜ "× ��×jÏ‡]_´TI»SÖ� ÍnÍ¤�ÍÌØ�9×�H¼http://www.lrgd.nl/symposium×�×�Ðˆ× ��×jÏ‡]_´TI»SÕ� Í:ÍÙ�ÍÌ��9×�HÚ )https://ivjo.nl/cursussen/langzs-congres/×�×�Ðˆ× ��×jÏ‡]_´TI»SÔ� Í>Íu�ÍÌ«�9×�HÚ "http://www.verkeersslachtoffers.nl×�×�Ðˆ× ��×jÏ‡]_´TI»SÓ� ÍÍS�Ìúw�9×�HÚ Rhttps://www.kerckebosch.nl/gezondheidsrecht/12e-jaarcongres-gezondheidsrecht-e3673×�×�Ðˆ× ��×jÏ‡]_´TI»SÒ� ÍÍè�Ìþa�9×�HÚ xhttps://www.kerckebosch.nl/aansprakelijkheid-letselschade-verzekering/noordelijk-letsel-congres-onzichtbare-schade-e4963×�×�Ðˆ× ��×jÏ‡]_´TI»SÑ� ÍnÍ�ÍÌ¶�9×�HÚ !http://www.letselschadeacademy.nl×�×�Ðˆ× ��×jÏ‡]_´TI»SÏ� ÍLÍ�ÌÍN�9×�H²http://www.ivjo.nl×�×�Ðˆ× ��×jÏ‡]_´TI»SÎ� ÍnÌ”�^S�9×�H±http://www.osr.nl×�×�Ðˆ× ��×i‰ q–*2Š  
� Í+ÌÂ�ÌÈS�9×‰Hºhttps://www.kerckebosch.nl�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×iòq–*2Š  � Í,Í&�Í8g�9×‰HÚ ƒhttps://www.kerckebosch.nl/aansprakelijkheid-letselschade-verzekering/sneller-knopen-doorhakken-langlopende-letselschadezaken-e4766�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×iRhq–*2Š  � Í-Í•�Í;m�9×‰HÚ �https://www.kerckebosch.nl/aansprakelijkheid-letselschade-verzekering/getuigenbewijs-waardering-vanuit-juridisch-psychologisch-perspectief-e4824�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×i&	q–*2Š  � Í,Í�Í=[�9×‰HÚ lhttps://www.kerckebosch.nl/aansprakelijkheid-letselschade-verzekering/primeurs-personenschade-november-e4799�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×i£q–*2Š  � Í-Íq�Í>l�9×‰HÚ Šhttps://www.kerckebosch.nl/aansprakelijkheid-letselschade-verzekering/huishoudelijke-hulp-ondergeschoven-kindje-letselschaderegeling-e4825�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×i‘q–*2Š  � Í-Íç�Í>l�9×‰HÚ thttps://www.kerckebosch.nl/aansprakelijkheid-letselschade-verzekering/wegwijs-woud-werkgeversaansprakelijkheid-e4820�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×iÉ$q–*2Š  � Í-ÍX�Í?q�9×‰HÚ hhttps://www.kerckebosch.nl/gezondheidsrecht/ai-medische-diagnostiek-aansprakelijkheid-hulpverlener-e4704�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×iCßq–*2Š  � Í-ÍÎ�Í?`�9×‰HÚ jhttps://www.kerckebosch.nl/aansprakelijkheid-letselschade-verzekering/letselschade-sociale-zekerheid-e4877�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×iÚ‹q–*2Š  � Í.Í3�Í>k�9×‰HÚ xhttps://www.kerckebosch.nl/aansprakelijkheid-letselschade-verzekering/actualiteiten-schuld-risicoaansprakelijkheid-e4677�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×i \q–*2Š  � Í-Í§�Í?]�9×‰HÚ phttps://www.kerckebosch.nl/aansprakelijkheid-letselschade-verzekering/europees-recht-verkeersongevallen-ii-e4830�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×i!eÅq–*2Š  � ÍY�Í\�9×‰HÚ fhttps://www.kerckebosch.nl/aansprakelijkheid-letselschade-verzekering/kunst-aov-claimbehandeling-e4932�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×i!ó1q–*2Š  � ÍÌÁ�Íg�9×‰HÚ xhttps://www.kerckebosch.nl/aansprakelijkheid-letselschade-verzekering/invloed-arboregelgeving-letselschadepraktijk-e4828�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×i"…q–*2Š  � ÍÍ4�Í}�9×‰HÚ zhttps://www.kerckebosch.nl/aansprakelijkheid-letselschade-verzekering/omgaan-cultuurverschillen-letselschaderegeling-e4784�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×i#2…q–*2Š  � ÍÍ¹�Í`�9×‰HÚ ^https://www.kerckebosch.nl/aansprakelijkheid-letselschade-verzekering/rotterdamse-schaal-e4897�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×i#ÕXq–*2Š  � ÍÍ�Í j�9×‰HÚ khttps://www.kerckebosch.nl/fraude-witwassen/verzekeringsfraude-juridische-aspecten-jaaroverzicht-2026-e4951�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×i$aäq–*2Š  � ÍÍŽ�Í\�9×‰HÚ chttps://www.kerckebosch.nl/aansprakelijkheid-letselschade-verzekering/ai-letselschadepraktijk-e4977�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×i$Ðpq–*2Š  � ÍÍð�Íh�9×‰HÚ lhttps://www.kerckebosch.nl/aansprakelijkheid-letselschade-verzekering/primeurs-personenschade-december-e4800�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×i&º/q–*2Š  � ÍEZ�ÍK�9×‰HÚ ehttps://www.kerckebosch.nl/aansprakelijkheid-letselschade-verzekering/actualiteiten-causaliteit-e4965�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×i'!Äq–*2Š  � ÍEÌ®�ÍS�9×‰HÚ ghttps://www.kerckebosch.nl/aansprakelijkheid-letselschade-verzekering/beroepsziekten-letselschade-e4974�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×i'Ý>q–*2Š  � ÍFÍ�Ín�9×‰HÚ \https://ivjo.nl/cursussen/generatieve-ai-het-schrijven-van-een-effectieve-prompt-instructie/�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×i(Kòq–*2Š  � ÍGÍó�Íl�9×‰HÚ .https://ivjo.nl/cursussen/effectief-pleiten-2/�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×i(Ç®q–*2Š  � ÍFÍi�Íj�9×‰HÚ ;https://ivjo.nl/cursussen/actualiteiten-slachtofferrecht-2/�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×i)|€q–*2Š   � ÍhÍ�ÍL�9×‰HÚ >https://www.osr.nl/cursusaanbod/nivre-leergang-personenschade/�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×i)Þ•q–*2Š  !� ÍiÍW�ÍH�9×‰HÚ Shttps://www.osr.nl/cursusaanbod/osr-mzl-personenschade-leergang-middelzwaar-letsel/�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×i*vq–*2Š  "� ÍgÍ£�ÍU�9×‰HÚ Shttps://www.osr.nl/cursusaanbod/osr-mzl-personenschade-leergang-middelzwaar-letsel/�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×jÏ‡\_´TI»SÍ� ÍÇ#�ÌßÌß�9×�HÚ %http://WWW.LETSELSCHADENEWS.NL/AGENDA×�×�Ðˆ×‰EÚ
ONGEVRAAGD MEDISCH ADVIES
Agenda
CURSUSSEN
toegenomen risico, maar men gaat ervan uit dat dit te maken
heeft met mensen die tevoren veel alcohol gedronken hebben
en daarna helemaal niet meer.
Sociale isolatie
Verminderde sociale contacten betekenen een groter risico op
dementie. Mogelijk heeft dat onder andere te maken met een
daardoor ontstane verminderde stimulus tot communicatie,
interactie en intellectueel functioneren. Omgekeerd zal
dementie tot sociale isolatie kunnen leiden.
Luchtvervuiling
Vooral fijn stof blijkt een risicofactor voor dementie te zijn.
Daarbij kan ook een rol spelen dat fijn stof de bloedvaten kan
aantasten en aldus een bijkomende risicofactor is.
Wat kunnen we hieruit leren?
Elk van deze factoren vertegenwoordigt slechts een klein
percentage van de mogelijk beÃ¯nvloedbare risicofactoren voor
dementie. Zo scoren gehoorverlies en te hoog LDL-cholesterol
het hoogst met elk 7% en overgewicht en alcoholmisbruik het
laagst met elk 1%.
Een combinatie van risicofactoren kan veelvuldig voorkomen.
Te denken valt aan hoge bloeddruk, diabetes, te hoog (LDL-)
cholesterol, overgewicht, roken, verminderde fysieke activiteit,
die allemaal leiden tot een verminderde kwaliteit van de
bloedvaten, wat tot hersenbeschadiging met dementie als
gevolg kan leiden.
Het is dan ook van belang om bovengenoemde 14 mogelijk
beÃ¯nvloedbare problemen aan te pakken en zo het risico
op dementie te verminderen. Bij de ene risicofactor zal
dat al eenvoudiger zijn dan bij het andere. Gehoor- en
zichtvermindering kunnen mogelijk verholpen worden met
gehoortoestellen en een bril dan wel operatie. Een verhoogd
cholesterol, overgewicht, roken, alcoholgebruik, hoge
bloeddruk en verminderde fysieke activiteit kunnen met een
betere / gezondere levensstijl en/of met medicatie aangepakt
worden.
Beter onderwijs en tegengaan van luchtvervuiling vergen
een brede aanpak en zijn niet in alle delen van de wereld
evident. Ook adequate geestelijke gezondheidszorg en het
onderhouden van onze sociale interacties zijn van belang.
Een vroege aanpak van deze risicofactoren vanaf de jeugdjaren
is belangrijk, maar dat is ook levenslang nodig. ï�·
www.kerckebosch.nl
SNEL(LER) KNOPEN DOORHAKKEN BIJ
LANGLOPENDE LETSELSCHADEZAKEN
4 november 2026
Op locatie in Utrecht-Bunnik
4 NOvA PO (J) | NIVRE PE op aanvraag
â‚¬ 529,- excl. BTW p.p.
GETUIGENBEWIJS: WAARDERING VANUIT
JURIDISCH EN PSYCHOLOGISCH PERSPECTIEF
5 november 2026
Op locatie in Utrecht-Bunnik
4 NOvA PO (J) | NIVRE PE op aanvraag
â‚¬ 579,- excl. BTW p.p.
PRIMEURS PERSONENSCHADE - NOVEMBER
5 november 2026
ONLINE
3 NOvA PO (J) | 3 NIVRE PE
â‚¬ 345,- excl. BTW p.p.
HUISHOUDELIJKE HULP: HET â€˜ONDERGESCHOVEN
KINDJEâ€™ IN DE LETSELSCHADEREGELING
10 november 2026
Op locatie in Amersfoort
4 NOvA PO (J) | NIVRE PE op aanvraag
â‚¬ 529,- excl. BTW p.p.
WEGWIJS IN HET WOUD VAN
WERKGEVERSAANSPRAKELIJKHEID
10 november 2026
Op locatie in Amersfoort
4 NOvA PO (J) | 4 NIVRE PE
â‚¬ 529,- excl. BTW p.p.
AI BIJ MEDISCHE DIAGNOSTIEK &
AANSPRAKELIJKHEID VAN DE HULPVERLENER
12 november 2026
Op locatie in Veenendaal
4 NOvA PO 3(J)+1(NJ) | NIVRE PE op aanvraag
â‚¬ 495,- excl. BTW p.p.
LETSELSCHADE & SOCIALE ZEKERHEID
17 november 2026
Op locatie in Utrecht-Bunnik
5 NOvA PO (J) | 5 NIVRE PE
â‚¬ 629,- excl. BTW p.p.
ACTUALITEITEN SCHULD- EN
RISICOAANSPRAKELIJKHEID
17 november 2026
Op locatie in Utrecht-Bunnik
4 NOvA PO (J) | NIVRE PE op aanvraag
â‚¬529,- excl. BTW p.p.
EUROPEES RECHT EN VERKEERSONGEVALLEN - II
24 november 2026
Op locatie in Utrecht-Bunnik
4 NOvA PO (J) | NIVRE PE op aanvraag
â‚¬ 529,- excl. BTW p.p.
LETSELSCHADE
26 NEWS
×‰	Ú 0s3://6ETJ9ZG9vyYY6s37kNxjCdrucx5914-ge044UNeabasÍœÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sw×‰EÚvDIRECT AANMELDEN
VIA DE SITE
WWW.LETSELSCHADENEWS.NL/AGENDA
DE KUNST VAN AOV-CLAIMBEHANDELING
24 november 2026
Op locatie in Veenendaal
5 NOvA PO (J) | 5 NIVRE PE
â‚¬ 649,- excl. BTW p.p.
DE INVLOED VAN ARBOREGELGEVING IN DE
LETSELSCHADEPRAKTIJK
1 december 2026
Op locatie in Breukelen
4 NOvA PO (J) | NIVRE PE op aanvraag
â‚¬ 529,- excl. BTW p.p.
OMGAAN MET CULTUURVERSCHILLEN IN
DE LETSELSCHADEREGELING
1 december 2026
Op locatie in Veenendaal
6 NOvA PO 3(J)+3(NJ) | NVVA PE 3 | NIVRE PE op
aanvraag
â‚¬ 850,- excl. BTW p.p.
DE ROTTERDAMSE SCHAAL
1 december 2026
Op locatie in Breukelen
3 NOvA PO (J) | 3 NIVRE PE
â‚¬ 399,- excl. BTW p.p.
VERZEKERINGSFRAUDE JURIDISCHE
ASPECTEN: JAAROVERZICHT 2026
3 december 2026
ONLINE
3 NOvA PO (J) | NIVRE PE op aanvraag
â‚¬ 349,- excl. BTW p.p.
AI IN DE LETSELSCHADEPRAKTIJK
8 december 2026
Op locatie in Veenendaal
6 NOvA PO 2(J)+4(NJ) | 6 NIVRE PE
â‚¬ 725,- excl. BTW p.p.
PRIMEURS PERSONENSCHADE â€“ DECEMBER
17 december 2026
ONLINE
3 NOvA PO (J) | 3 NIVRE PE
â‚¬ 345,- excl. BTW p.p.
ACTUALITEITEN CAUSALITEIT
28 januari 2027
Ten kantore van Kennedy Van der Laan
â‚¬ 529,- excl. BTW p.p.
BEROEPSZIEKTEN EN LETSELSCHADE
4 februari 2027
Op locatie in Veenendaal
â‚¬ 499,- excl. BTW p.p.
www.osr.nl
NIVRE LEERGANG PERSONENSCHADE
Start na inschrijving
19 lesdagen
â‚¬ 10.750,- excl. BTW p.p.
www.ivjo.nl
GENERATIEVE AI: HET SCHRIJVEN VAN EEN
EFFECTIEVE PROMPT INSTRUCTIE
5 november 2026
Op locatie in Rotterdam
6 NOvA PO (NJ) | 6 MfN PE op aanvraag
â‚¬ 570,- excl. BTW p.p.
NIEUW
EFFECTIEF PLEITEN
24 november 2026
Op locatie in Rotterdam
6 NOvA PO
â‚¬ 850,- excl. BTW p.p.
ACTUALITEITEN SLACHTOFFERRECHT
1 december 2026
Op locatie in Rotterdam
5 NOvA PO
â‚¬ 570,- excl. BTW p.p.
LEERGANG MIDDELZWAAR LETSEL
Startdatum: 11 november 2026
12 lesdagen
â‚¬ 7.450,- excl. BTW p.p.
MZL NIVRE INSTROOMPROGRAMMA
START NA INSCHRIJVING
1 lesdag
â‚¬ 5.700,- excl. BTW p.p.
ACADEMY
www.letselschadeacademy.nl
OPFRISCURSUS WWFT
5 november 2026
Online
2 NOvA ZWB PO (J)
â‚¬ 60,- excl. BTW p.p.
SYMPOSIA/CONGRESSEN
NOORDELIJK LETSEL CONGRES:
DE ONZICHTBARE SCHADE
24 november 2026
Op locatie in Assen
â‚¬ 325,- excl. BTW p.p.
www.kerckebosch.nl
12DE
JAARCONGRES
GEZONDHEIDSRECHT
11 december 2026
Op locatie in Utrecht
5 NOvA PO 4(J)+1(NJ) | NIVRE PE in
aanvraag | MfN op aanvraag
â‚¬ 545,- excl. BTW p.p.
www.kerckebosch.nl
NATIONALE HERDENKING
VERKEERSSLACHTOFFERS
15 november 2026
Op locatie in Leeuwarden
www.verkeersslachtoffers.nl
CONGRES STICHTING LANGZS:
HOE (BE)HANDEL JE (MET) PLEGERS?
6 november 2026
Jaarbeurs Utrecht
9:45 â€“ 16:45 uur
5 NOvA (NJ) PO-punten
â‚¬ 495,- excl. BTW p.p.
www.ivjo.nl
LRGD SYMPOSIUM: DESKUNDIGHEID
ONDER DRUK: WAARHEIDSVINDING,
ONAFHANKELIJKHEID EN AI IN HET
JURIDISCH DOMEIN.
26 november 2026 | Van der Valk Houten
11:30 â€“ 17:45 uur
4 PE LRGD
Kosten â‚¬250,- excl. BTW p.p.
Kosten rechterlijke macht â‚¬100,- incl. BTW
www.lrgd.nl/symposium-2026
LETSELSCHADE
NEWS 27
×‰	Ú 0s3://WcLFRMq_jwfPugWPPbRKXCQZgHozm6xyZovttQtsGNYÍyÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sx�×jÏ‡Y_´TI»Sw�ÍÀÍ{×‘C’×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://IrWVq09nE0FAWFvyDaB_oiSXRamL2ZHpcAhznaO7SQ0Î ”GÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://mMyqTEy-AJifSTiBKzmHzIN4wRe89xRekS3aOD5HRw4ÍeÞÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://3qedvVfV7iZjx5q_EOwYwL79vpZpLJYrNIZWoqbfn8UÍqÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡\_´TI»SÊ×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://vW_pWVI3P3rfZUBOEApA0lg_NeWnRzr1HcMQhrH0DToÎ êÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://Xqt_-Do9prYlKaH4ExkP7aXgMHMMN-t1kzpt00erw94Íx¯Í`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://wO7uERYpBvkOrLI1WO4yPuszTvQYET3ClvoxCmpsIqgÍ#HÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡\_´TI»SË‘× ��×i:Ù„q–*2Š  #� Í´Ìê�Í*Ì¤�9×‰H»https://www.efteling.com/nl�G×‰×�Òïïï�
­default style ×‰EÚØSafeStrap gelanceerd in de Efteling en vanaf nu wereldwijd beschikbaar voor prothesedragers
Zorgeloos de achtbaan in met
een beenprothese dankzij
veiligheidsriem
Met een beenprothese de achtbaan in, zonder deze vooraf uit te hoeven doen. Dat is vanaf nu mogelijk
dankzij de SafeStrap, een innovatieve veiligheidsriem die op 9 september jl. door de Efteling, TU Delft en
De Hoogstraat Revalidatie en Orthopedietechniek officieel is gelanceerd. Tijdens de lancering in de Efteling
stapten verschillende prothesedragers mÃ©t hun prothese en de SafeStrap in Baron 1898. Een moment dat laat
zien waar het uiteindelijk om draait: ook met een beenprothese kunnen meedoen en genieten van een dag
in een attractiepark.
Tekst en fotografie Efteling
Prothesedrager en presentatrice SophieAnne
Onland ging in gesprek met de
mensen achter de SafeStrap over het
ontstaan van de veiligheidsriem en
wat deze ontwikkeling betekent voor
prothesedragers. â€œIk sta hier omdat ik
initiatieven zoals de SafeStrap toejuich,â€�
licht ze toe. â€œDeze innovatie laat zien wat
er mogelijk is als je prothesegebruikers
vanaf het begin betrekt bij de
ontwikkeling van een oplossing.â€�
LETSELSCHADE
28 NEWS
Veiligheidsriem maakt einde aan
dilemma voor prothesedragers
Voor mensen met een beenprothese
was een rit in een achtbaan waarin de
benen vrij bungelen vaak een lastige
keuze: de prothese vooraf uitdoen of de
attractie overslaan. Als prothesedragers
hun prothese tijdens de rit aanhouden,
bestaat het risico dat deze losraakt. Dit
kan gevolgen hebben voor de veiligheid
van de gebruiker en andere bezoekers,
wat natuurlijk niet wenselijk is.
Ook Veerle liep hier tegenaan. Als groot
achtbaanliefhebber wilde zij graag
mÃ©t haar beenprothese in Baron 1898.
Haar wens zette iets in beweging. Haar
revalidatiearts Iris van Wijk van De
Hoogstraat Revalidatie ging samen met
patiÃ«ntenvereniging KorterMaarKrachtig
in gesprek met de Efteling en TU Delft.
India Hoekman ontwikkelde vervolgens
binnen haar afstudeertraject aan TU Delft
×‰	Ú 0s3://3qedvVfV7iZjx5q_EOwYwL79vpZpLJYrNIZWoqbfn8UÍqÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sy×‰EÚCVRIJETIJDSBESTEDING
een veilige en innovatieve oplossing:
de SafeStrap. â€œVanaf het begin hebben
we samen met prothesegebruikers,
zorgprofessionals en de Efteling
gewerkt aan een oplossing die zowel
veilig als praktisch is voor gebruikers
en attractieparken. Dat het product dat
ik tijdens mijn afstudeeronderzoek heb
ontworpen nu daadwerkelijk wordt
gebruikt, vind ik ontzettend bijzonder.â€�
De veiligheidsriem houdt de
beenprothese tijdens de rit op zijn plek.
Na verschillende ontwikkel- en testfasen,
praktijktesten in de Efteling en een
keuringstraject is de SafeStrap nu klaar
voor gebruik. Veerle is er heel blij mee:
â€œDankzij de Safestrap kunnen wij zonder
gedoe en met beenprothese aan in de
achtbaan en daar ben ik heel trots op.â€�
Hoe werkt de SafeStrap?
De speciale veiligheidsriem wordt om
het middel van de prothesedrager
vastgemaakt. Vervolgens loopt de riem
strak om de beenprothese heen. Met
een apart bandje wordt de prothese
verbonden met het biologische been,
zodat beide benen netjes bij elkaar
blijven. Dit systeem voorkomt dat
een prothese door de G-krachten of
bewegingen uitvalt of losschiet in
vloerloze attracties, zoals de Baron 1898.
Uiteenlopende toepasbaarheid
Naast het gebruik van de Safestrap in
attracties, zijn de mogelijke toepassingen
veel breder. De speciale veiligheidsriem
kan worden ingezet bij uiteenlopende
activiteiten waarbij het risico bestaat
dat een beenprothese losraakt en moet
worden gezekerd. Denk bijvoorbeeld
aan klimparken, skiÃ«n, kermisattracties
en andere sportieve of recreatieve
activiteiten. Hiermee draagt de SafeStrap
op een positieve manier bij aan meer
inclusiviteit voor mensen met een
beenprothese.
Vanaf nu wereldwijd beschikbaar
Met de lancering in de Efteling is de
SafeStrap vanaf vandaag wereldwijd
beschikbaar voor prothesedragers
en attractieparken. Parken die de
SafeStrap willen gaan gebruiken,
moeten in samenwerking met hun
eigen keuringsinstantie, het gebruik
per attractie laten goedkeuren. Vanaf 1
oktober 2026 zet de Efteling de SafeStrap
als eerste zelf in bij vier attracties: de
zweefmolens, dive-coaster Baron 1898,
de vrije valtorens van Hooghmoed en
vanaf december 2026 ook de nieuwe
attractie Ravenring.
Waar is de SafeStrap te koop?
Particulieren kunnen de speciale
veiligheidsriem verkrijgen via Edge
Safety Equipment. Attractieparken
kunnen hiervoor terecht bij Vekoma.
Zowel de volwassen als de kindermaat
kost â‚¬239,76. Informeer als particulier
vÃ³Ã³r aanschaf bij Edge Safety Equipment
waar u de SafeStrap kunt gebruiken.
De SafeStrap is tot stand gekomen dankzij
de samenwerking tussen de Efteling,
TU Delft, De Hoogstraat Revalidatie en
Orthopedietechniek, patiÃ«ntenvereniging
KorterMaarKrachtig, Edge Safety,
keuringsinstantie TÃœV NORD Nederland
en ervaringsdeskundigen. Edge Safety is
verantwoordelijk voor de productie en
verkoop van de SafeStrap.
ï�·
LETSELSCHADE
NEWS 29
×‰	Ú 0s3://wO7uERYpBvkOrLI1WO4yPuszTvQYET3ClvoxCmpsIqgÍ#HÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sz�×jÏ‡Y_´TI»Sy�ÍÀÍ{×‘C’×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://RTark3AwWpuCzrky9OHy8CBNxj33GUmvCIIHBtbcmocÎ à²Í`�Í°Í×‰	Ú 0s3://WunHuP9PDFS1XLutWC2afgA6ZPwcT6PdU6Y3C14d0LAÍjÙÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://jTz_qzP8BCOUF1bYkdQg-egeOW9ElIElSctME8DHQiUÍ –Í`�ÌµÍ �×jÏ‡]_´TI»SÐ×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://_qJg9mR2ctxHpfWrn1if1RAVjVAkPsugOxFEgkNyvJUÎ SãÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://0bs-jKpEF7dUcS5ohQ7JPg77-mPGLdXl1qO3HkhGbeMÍPÝÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://_ah_RkVpxXWHyaEg5lZdSVMkFDge4Ngo-LtX4N1Afi8Í-Í`�ÌµÍ �×jÏ‡]_´TI»S×‘× ��×jÏ‡]_´TI»SÜ� Í<�Í‚ÍA�9×�H¿http://www.myconcussioncoach.nl×�×�Ðˆ×‰EÚ
Winnifred herstelt door
Het Kanaal over te zwemmen
Ze moest haar hersenschudding- en whiplashklachten maar accepteren, vond haar huisarts. Maar daar
ging Winnifred Noorlander (32) niet in mee. Integendeel zelf. Ze besloot Het Kanaal over te zwemmen.
Die extreme uitdaging leerde haar hoe ze moest revalideren en re-integreren. â€œToen ik Frankrijk aantikte wist ik:
het is goed nu. Ik ben van mijn klachten af.â€�
Tekst Marijn Kramp | Fotografie Wouter Hoogeveen | Bron uit Whiplash Magazine, nummer 2, oktober 2026
Vijf jaar geleden is het inmiddels, dat
Winnifred Noorlander, met schaatsen
viel en een paar maanden later werd
aangereden door een auto. â€œHoofdpijn,
nekpijn, tinnitus, afasie, duizeligheid,
ik zag geen diepte meer, noem maar
op. Zoâ€™n beetje alle klachten van een
hersenschudding en een whiplash, had ik.â€�
Het herstel duurde erg lang. De
Scheveningse verloor haar werk, moest
met haar studie stoppen en raakte
verwikkeld in een lastige letselschadezaak.
Al revaliderende ging ze voortdurend
over haar grenzen heen, waardoor haar
klachten verergerden. â€œDaardoor wist ik
niet meer wat ik moest doen, wat goed
was voor mij en wat niet.â€� Haar huisarts
LETSELSCHADE
30 NEWS
â€œAlles wat ik in dat water deed,
was makkelijker dan herstellen van
mijn whiplash en hersenschuddingâ€�
zei na een jaar dat ze de klachten maar
moest accepteren. â€œDat vond ik een
moeilijk verhaal. Temeer omdat ze nooit
een diagnose had gesteld.â€�
Thuistherapie met vriendengroep
Ze besloot op onderzoek uit te gaan. â€œHet
weinige beetje energie dat ik had, wendde
ik aan voor gesprekken met mensen, 25 in
totaal, die na lange tijd toch hersteld waren
van een hersenschudding en whiplash.â€�
Met de kennis die ze daarbij opdeed,
ging ze thuis aan de slag. â€œIk had
geen geld om naar Utah te gaan
voor de Cognitieve FX-behandeling,
maar na een half jaar had ik voldoende
informatie verzameld om
het thuis na te bootsen.â€�
Haar
vriend Pim instrueerde de vriendengroep
wat hun rol was in deze
thuistherapie en samen deden ze
trainingsoefeningen uit Utah. Dat
×‰	Ú 0s3://jTz_qzP8BCOUF1bYkdQg-egeOW9ElIElSctME8DHQiUÍ –Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»S{×‰EÚ
mONTMOETEN
Winnifred helpt andere patiÃ«nten met hun herstel
Alles wat Winnifred Noorlander gedurende haar herstel opstak over de behandeling
van hersenschuddingen, whiplash en aanverwante hersenaandoeningen geeft ze
nu door aan andere patiÃ«nten en zorgverleners. Ze doet dat met haar nieuwe bedrijf:
MyConcussionCoach.
Samen met fysiotherapeut en onderzoeker Cornel Tol die al meer dan 3800 mensen met
een hersenschudding en whiplash hielp, leert ze zorgverleners hoe een hersenschudding en
whiplash behandeld moeten worden. Daarnaast gaan ze nu ook cursussen aan patiÃ«nten
zelfgeven en helpen ze hen met de medische onderbouwing van letselschadezaken.
Daar blijkt veel vraag naar te zijn. â€œOp onze eerst post kregen we direct al tientallen reacties.
We kunnen gelukkig snel opschalen want omdat we andere zorgverleners opleiden.
Zo kunnen we snel veel mensen helpen.â€�
Dat is hard nodig rekent ze voor: â€œ100.000 mensen per jaar krijgen een hersenschudding,
50.000 een whiplash. Van die 150.000 mensen houdt 30 procent langer dan een half
jaar klachten. Bij maar 6 procent van alle patiÃ«nten is het terecht dat ze zolang klachten
houden. De rest kan met een goede behandeling veel sneller hersteld zijn.â€�
En daar is het haar om te doen. â€œZoals ik mijn whiplash en hersenschudding heb doorleefd,
was moeilijk en pijnlijk. Dat hoeft niet en dat wil ik anderen besparen. Dus daar doen we
nu wat aan.â€�
Meer info: www.myconcussioncoach.nl
heeft gigantisch geholpen, vertelt ze.
â€œNa drie dagen had ik voor het eerst
geen hoofdpijn meer en na vijf dagen
kon ik weer gesprekken voeren.â€�
Noordzee over zwemmen
Rond diezelfde tijd begon ze met haar
training voor haar zwemtocht over
Het Kanaal. Die uitdaging was ze min
of meer aangegaan uit diepe frustratie
over haar belabberde situatie. â€œEind
2022, ik had toen bijna twee jaar
klachten, belde een zwemcoach die
ik jaren ervoor een keer tijdens een
lezing had uitgehoord over
lange
afstand zwemmen. Hij vroeg of ik
van Engeland naar Frankrijk wilde
zwemmen. Hij wist niet van mijn
hersenschudding en whiplash en ik
heb hem dat ook niet verteld. Maar
tijdens dat telefoontje voelde ik me
voor het eerst sinds mijn ongeluk
weer even helemaal levend. En dat
voelde zo goed dat ik â€˜jaâ€™ zei.â€�
Ze deelde haar voornemen slechts in
hele kleine kring omdat ze wist dat
iedereen haar voor gek zou verklaren.
â€œOok niet heel vreemd, want toen
ik begon met trainen was alleen de
chloorlucht en het felle licht in het
zwembad genoeg om overprikkeld te
raken. Ik kon nog geen 25 meter achter
elkaar zwemmen. Maar ik had ineens
wel iets anders om over na te denken,
namelijk die trainingen.â€�
LETSELSCHADE
NEWS 31
×‰	Ú 0s3://_ah_RkVpxXWHyaEg5lZdSVMkFDge4Ngo-LtX4N1Afi8Í-Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»S|�×jÏ‡Y_´TI»S{�ÍÀÍ{×‘C’×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://5CAl5od2ddiHB2tUL_lJuTfLagltqjlwyxfQyizFbXcÎ `ìÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://yR-jJezsT68h9m0xA_jrrCBocgUn8q64bnmvdaEfL1gÍMñÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://XuSBOqPw6rHivkui0PDWHahlM3sPunXiu-fZR96Ig2wÍUÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡]_´TI»SÙ×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://4zOkghU3kR82TlJAsPUpF3F87ImopdjFAzGyr4HcQj8Î ùÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://0tJNK73fvJWQ1LJtJwsSxzv-sovHv7HjDAOkK9Sfy2cÍ`îÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://ce30CzMWNlnURk0teatds1j1tT7hCJdJD9uws5Pmzt4ÍyÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡]_´TI»SÚ”× ��×i?"q–*2Š  $� 4Ì†�Í5Íù�9×‰HÚ 6https://www.kosmosuitgevers.nl/boek/hoofd-boven-water/�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×i@8åq–*2Š  %� ÍÙÍì�ÍÔÍ�9×‰HÚ 'https://www.stichtinghersenschudding.nl�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×‡[øÞ´v×Ã_  � ÍÍ
�Í”Í,�9×‰HÚ  https://www.whiplashstichting.nl�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×jÏ‡]_´TI»SÝ� ÍàÍ§�ÍÖÍr�9×�HÚ &http://www.stichtinghersenschudding.nl×�×�Ðˆ×‰EÚ‘ONTMOETEN
Kwal in badpak
Normaliter volgt iemand voor zoâ€™n
ex tre me zwemtocht een trainingsschema.
Maar dat werkte voor Winnifred
niet. â€œIk moest op eigen gevoel gaan
opbouwen. Alleen was ik dat gevoel
kwijtgeraakt omdat ik al zo vaak over
mijn grenzen heen was gegaan. Daar lag
dus mijn uitdaging, in ontdekken waar
mijn grenzen lagen.â€�
Hoofd boven water
Over haar herstel en revalidatie heeft
Winnifred een boek geschreven. Dit boek,
met de toepasselijk titel â€˜Hoofd boven
waterâ€™ is verschenen op 22 september
en is te koop bij de boekhandels.
Uitgever: Kosmos Uitgevers. 224 paginaâ€™s.
ISBN: 9789043945134
De kennis die ze daarbij opdeed,
hebben haar geholpen in haar herstel
en in haar re-integratie. â€œIn de opbouw
voor sportprestaties wordt onderscheid
gemaakt in opbouw in volume en
intensiteit. Je kunt niet op alle fronten
tegelijk opbouwen. Iets langer,
zwaarder en ingewikkelder maken
moet je apart trainen. Ik leerde ook dat
ik per week maar tien procent extra kon
doen.â€� Die vitale kennis zorgde ervoor
dat ze zich in de jaren erna niet alleen
klaarstoomde voor de zwemtocht,
maar ook volledig wist te revalideren en
re-integreren.
De zwemtocht volbracht ze uiteindelijk
in 2025. Toen zwom ze in
17,5 uur van Engeland naar Frankrijk.
â€œDe reden dat ik dat kon, was omdat
ik zo lang ziek thuis had gezeten. Alles
wat ik in dat water deed, was namelijk
makkelijker dan herstellen van een
whiplash en hersenschudding. Al die
uren in het donker zwemmen, de
kwal in mijn badpak, dat ik na 12 uur
zwemmen vlak bij de Franse kust nog
5 uur moest â€˜omzwemmenâ€™ van de
douaneâ€¦ Het verbleekt allemaal bij
wat ik in de jaren ervoor heb moeten
doorstaan.â€�
ï�·
Kom naar Winnifred luisteren op de
Ontmoetingsdag op 7 november 2026
Winnifred Noorlander komt spreken op de Ontmoetingsdag
van de Whiplash Stichting en de Stichting Hersenschudding op
7 november 2026. Deze dag vindt plaats op Landgoed De Horst in
Driebergen van 13.30-17.00 uur. Het volledige programma en de
manier van aanmelden vind je via www.stichtinghersenschudding.nl.
Winnifred zal vertellen over haar zware strijd om weer gezond te
worden en op welke manier die zwemtocht van Engeland naar
Frankrijk daarbij heeft geholpen. Ook geeft ze de adviezen die ze
zelf graag van haar huisarts had willen hebben.
Ze hoopt ook mensen te inspireren om buiten de kaders te denken
bij hun integratie. â€œEen stap terug doen is soms heel goed. Na een
paar simpele handelingen was ik soms doodop. Ik heb toen de
sportregels toegepast die ik voor mijn zwemtraining gebruikte en
ben alles in kleine stukjes gaan opdelen.â€�
Zo was ze voordat ze voor het eerst weer naar kantoor ging al
een paar keer met het openbaar vervoer heen en weer gereisd.
â€œEn mijn volgende stap was om halverwege de rit een koffietje te doen.
Dat bouwde ik uit met een gesprekje en het beantwoorden van
vragen. Zo zorgde ik ervoor dat alleen het werk zelf nieuw was op die
eerste dag.â€�
LETSELSCHADE
32 NEWS
×‰	Ú 0s3://XuSBOqPw6rHivkui0PDWHahlM3sPunXiu-fZR96Ig2wÍUÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»S}×‰EÚˆONTMOETEN
ONTMOETINGSDAG WHIPLASH STICHTING NEDERLAND
EN STICHTING HERSENSCHUDDING
Teun, Linda en Winnifred
vertellen uit eigen ervaring
Op zaterdag 7 november ben je van harte welkom op onze gezamenlijke ontmoetingsdag
bij Landgoed de Horst in Driebergen. Een middag voor mensen met een whiplash,
hersenschudding of langdurige klachten na een hersenschudding (PCS), Ã©n voor hun naasten.
Centraal staan ontmoeting, herkenning en het delen van
ervaringen. Winnifred Noorlander vertelt tijdens de plenaire
lezing over haar zware weg naar herstel en de bijzondere
rol die haar zwemtocht van Engeland naar Frankrijk
hierin heeft gespeeld. Op pagina 4 van dit magazine vind
je al een interview met deze dappere vrouw.
Daarna kun je kiezen uit drie lezingen. Ervaringsdeskundige
Teun Kapitein (bekend als Teun FÃ¶hn) spreekt
voor de achterban van Whiplash Stichting Nederland en
ervaringsdeskundige Linda van Eijk voor de achterban
van Stichting Hersenschudding. Voor naasten verzorgen
HenriÃ«tte van de Pol en Henny Nevenzel een bijeenkomst
met informatie, herkenning en praktische tips.
Er is volop gelegenheid voor lotgenotencontact. Ook
houden we rekening met mensen die gevoelig zijn voor
prikkels: in het programma zijn adempauzes opgenomen
en er is een rustige plek om je even terug te trekken. We
sluiten de middag samen af met een gezellige borrel.
Programma
13.30 uur:
Inloop en ontvangst met koffie of thee
14.00 uur:
Opening door voorzitter Robert Jan Pabon
14.15 uur:
Dagvoorzitter Elly Damhuis aan het woord
14.30 uur:
Plenaire lezing door Winnifred Noorlander
15.15 uur:
Pauze, met de mogelijkheid om buiten te wandelen
15.45 uur:
Keuze uit:
â€¢ Lezing WSN door ervaringsdeskundige Teun Kapitein
â€¢ Lezing SHS door ervaringsdeskundige
Linda van Eijk
â€¢ Lezing voor naasten door HenriÃ«tte van de Pol
en Henny Nevenzel
16.15 uur: Afsluiting
16.30â€“17.00 uur: Borrel
We hopen je op 7 november te ontmoeten!
Aanmelden
×‰	Ú 0s3://ce30CzMWNlnURk0teatds1j1tT7hCJdJD9uws5Pmzt4ÍyÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»S~�×jÏ‡Y_´TI»S}�ÍÀÍ{×‘C’×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://Dcd6if2_J0PqqsEJkiwH_B0CHAbpHbfkkPd6wywq_PgÎ œÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://0MCYIjaSRXwwlRAynArDKL8k0o0AiO5jkB1TQE7Jx-sÍj‘Í`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://GZIkrQ2F2xejPYuY4buh9LeYaRzCeIe12pZzMYD2yQcÍ#íÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡]_´TI»SÞ×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://NZVQ47DUT68h7BWqsOtMCXsJQVmwxncsGxH_K59KfskÎ ’Í`�Í°Í×‰	Ú 0s3://scX5eUrNSoddHu8OLhEvgIEoZZvAIiffX_iGoQ0Kio8ÍauÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://az7YHcRvSDHJgqyeMd3DsKlJFWUey7rQWdXluD2lg-MÍWÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡]_´TI»Sß‘× ��×iAðÇq–*2Š  &� Í¶�Í#Ì×�9×‰H¾https://recoverycollective.nl/�G×‰×�Òïïï�
­default style ×‰EÚÖVan Schok tot Herstel:
neuroplasticiteit als nieuw
perspectief binnen de letselschade
Op 29 september organiseerde expertisecentrum The Recovery Collective het symposium Van Schok tot Herstel
ter gelegenheid van de lancering van het gelijknamige boek van psycholoog Dr. Margaret Diekhuis-Kuiper en
herstelcoach Jasmijn Derckx. Centraal stond de vraag hoe inzichten uit de neuroplasticiteit en herstelgerichte
dienstverlening kunnen bijdragen aan een mensgerichte benadering van letselschade.
Fotografie Carola le Poole | Beeld Stock
Dr. Margaret Diekhuis-Kuiper, traumaen
forensisch psycholoog, mediator
en onderzoeker, trad op als moderator
en was samen met Jasmijn Derckx,
herstelcoach, keynote speaker.
Neuroplastisch perspectief
Een ongeval kan een duidelijke
breuk veroorzaken tussen het leven
vÃ³Ã³r en na het letsel. Wat voorheen
vanzelfsprekend was, kan plotseling
onzeker, moeilijk of zelfs onmogelijk
worden. Dat heeft niet alleen lichamelijke
gevolgen, maar kan ook doorwerken
in emoties, gedrag,
relaties,
Jasmijn Derckx
Het symposium bracht professionals uit
verschillende disciplines samen rond een
thema dat steeds nadruk kelijker aandacht
krijgt binnen de letselschadepraktijk: herstel
gaat over meer dan het vaststellen en
LETSELSCHADE
34 NEWS
Margaret Diekhuis-Kuiper
compenseren van schade. Het gaat ook
over het hervinden van autonomie, het
opnieuw vormgeven van het dagelijks
leven en het ontwikkelen van perspectief
na een ingrijpende gebeurtenis.
identiteit en toekomstverwachtingen.
Diekhuis-Kuiper introduceerde tijdens
het symposium haar NAGT-model:
Neurologische Afstemming, Affectieve
Regulatie, Gedragsintegratie en Toekomst
verankering. Het model biedt
een neuroplastisch perspectief op
herstel en gedragsverandering na
×‰	Ú 0s3://GZIkrQ2F2xejPYuY4buh9LeYaRzCeIe12pZzMYD2yQcÍ#íÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»S×‰EÚ�SYMPOSIUM
letsel. Daarbij staat centraal dat het
brein zich gedurende het leven kan
aanpassen en nieuwe verbindingen kan
ontwikkelen. Deze kennis kan volgens
Diekhuis-Kuiper helpen om herstel
niet uitsluitend als een medisch proces
te benaderen, maar ook aandacht te
hebben voor gedrag, betekenisgeving
en het opnieuw ontwikkelen van
handelingsmogelijkheden.
Van schade naar herstel
Jasmijn Derckx, die
ruim der tig
jaar werkzaam is binnen de letselschadebranche
en zich onder meer
bezighoudt met zwaar letsel en
overlijdenszaken,
richtte
zich in
haar keynote op de wijze waarop
het letselschadeproces herstel kan
ondersteunen.
Aan de hand van haar Herstelgericht
Letselschade Model beschreef zij
vier pijlers: Erkenning, Juridische
Zorg vuldigheid, Samenwerking en
Herstelondersteuning. Volgens Derckx
vraagt een herstelgerichte benadering
om een verbinding tussen empathie en
professionaliteit. Niet alleen de juridische
en financiÃ«le gevolgen van een ongeval
zijn van belang, maar ook de vraag wat
iemand nodig heeft om zijn of haar leven
opnieuw vorm te geven. Daarmee wordt
herstel niet gezien als een tegenstelling
tot juridische zorgvuldigheid, maar als
een aanvulling daarop. Het doel is een
letselschadeproces waarin verschillende
professionals vanuit hun eigen expertise
bijdragen aan een zo goed mogelijk
herstelperspectief.
Verschillende perspectieven
op herstel
Ook andere deskundigen brachten
tijdens het symposium hun visie op
herstel in.
Prof. mr. Femke Ruitenbeek-Bart,
hoogleraar Privaatrecht en Aansprakelijkheidsrecht
aan
de Vrije
Universiteit Amsterdam, sprak over
wetenschappelijke inzichten rond
herstel, gedrag en veerkracht bij
veroorzakers van letsel. Zij belichtte
onder meer de mogelijke invloed van
schuld, schaamte en morele verwarring
op de beleving van tijd en de gevolgen
van een ongeval.
Ivonne van Delft, directeur van een
medisch adviesbureau en voorzitter
van het Nederlands Instituut Letselschadeprofessionals
(NIS), sprak over de
verbinding tussen mens, recht en herstel.
Francie Peters, directeur van De Bureaus
en docent aan de VU Amsterdam, ging in
op de ontwikkeling van herstelcoaching
en de betekenis daarvan binnen
herstelgerichte dienstverlening.
â€˜Opnieuw
richting
gevenâ€™
Een bijzonder moment was de overhandiging
van het eerste exemplaar
van Van Schok tot Herstel aan Cobie
Kuipers, de moeder van Saar. Saar kwam
als twaalfjarig meisje om het leven bij
een verkeersongeval. Haar verhaal is in
het boek opgenomen. Daarmee werd
tijdens het symposium ook zichtbaar
waar herstelgerichte letselschade
uiteindelijk over gaat: over mensen,
hun levens en de gevolgen die een
ingrijpende gebeurtenis voor henzelf en
hun omgeving kan hebben.
Neuroplasticiteit als perspectief
In een bijdrage aan het symposium
benadrukte Marco Speelmans, directeur
van De Letselschade Raad, dat herstel
na een ongeval zelden een rechte lijn
volgt. Waar het recht behoefte heeft aan
duidelijkheid, causaliteit en afbakening,
kent menselijk herstel juist dynamiek en
onvoorspelbaarheid.
Neuroplasticiteit biedt volgens hem
een interessant perspectief op dit
spanningsveld. Het vermogen van de
hersenen om zich aan te passen en
nieuwe verbindingen te vormen maakt
duidelijk dat een opgelopen letsel
niet uitsluitend vanuit verlies hoeft te
worden bekeken. Ook aanpassing en het
ontwikkelen van nieuwe mogelijkheden
kunnen onderdeel zijn van het
herstelproces.
Dat vraagt volgens de organisatoren
om een bredere blik binnen de letschadepraktijk.
FinanciÃ«le compensatie
blijft een essentieel onderdeel van
het proces, maar herstel omvat meer:
autonomie, identiteit, participatie,
functioneren en toekomstperspectief.
Een beweging naar
herstelgericht werken
Met Van Schok tot Herstel willen DiekhuisKuiper
en Derckx weten schappelijke
kennis en praktijkervaring met elkaar
verbinden. Vanuit The Recovery
Collective ontwikkelen zij onder meer
trainingen, de NAGT Herstelmonitor
en andere vormen van herstelgerichte
ondersteuning voor professionals en
organisaties die betrokken zijn bij letsel
en trauma.
Het symposium liet zien dat herstel
geen afzonderlijk onderdeel van het
letselschadeproces hoeft te zijn, maar
een perspectief dat verschillende
disciplines met elkaar kan verbinden.
De centrale gedachte van de middag
kan daarmee eenvoudig worden
samengevat:
letselschade gaat niet
alleen over wat iemand door een
ongeval is kwijtgeraakt, maar ook over
de mogelijkheden om, binnen nieuwe
omstandigheden, opnieuw richting te
geven aan het leven. ï�·
LETSELSCHADE
NEWS 35
×‰	Ú 0s3://az7YHcRvSDHJgqyeMd3DsKlJFWUey7rQWdXluD2lg-MÍWÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»S€�×jÏ‡Y_´TI»S�ÍÀÍ{×‘C’×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://346ubUfqkNXl1KG1UbP2Nrs82ygsKtDK00USlzryNWsÎ .Í`�Í°Í×‰	Ú 0s3://RRK5-e3PgwENQMxa1ljJ469S36iGtU-hTSn47nnduSgÍ�¹Í`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://dbo3hD1vAze6PBmUlUoy7vjGx8v0gJbV4o9oNfjaAG8Í*§Í`�ÌµÍ �×jÏ‡]_´TI»Sá×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://KzeiUCWJhejqfw-9ydZHvZhBhGvxCCntnMm3-AY_mOUÎ ‹2Í`�Í°Í×‰	Ú 0s3://ClLWPbNUL-tdBU2JhVIBvncSzJSgcWxtCuJG4zEQO1sÍ`°Í`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://jcw3yOQLP8wa9r2-RU20CgHBAtNOo04KdxwPNhuu_CAÍ[Í`�ÌµÍ �×jÏ‡]_´TI»Sâ’× ��×‡]ßÆ´v×Ã_  � Í5Íz�ÍJÍp�9×‰H½https://www.handbikebattle.nl�G×‰×�Òïïï�
­default style × ��×iDýmq–*2Š  '� Í>Í�ÍLÍ�9×‰HÚ  https://www.nemosciencemuseum.nl�G×‰×�Òïïï�
­default style ×‰EÚÅMeer dan een wedstrijd:
de wetenschap achter de
HandbikeBattle
Sinds 2013 is de HandbikeBattle een jaarlijks handbike-evenement in het Oostenrijkse Kaunertal. Veertien
Nederlandse revalidatiecentra nemen deel met teams van vier tot zes (oud-)revalidanten. Daarnaast
kunnen deelnemers zich ook individueel inschrijven. Jaarlijks doen in totaal zoâ€™n 120 deelnemers mee,
met uiteenlopende aandoeningen, zoals een dwarslaesie, amputatie of neuromusculaire aandoening.
Deelnemers leggen op armkracht een uitdagend parcours van 20,2 kilometer af, met 863 hoogtemeters. Het
streven van de HandbikeBattle is om mensen na de revalidatie een doel te geven om zelfstandig thuis te
trainen in de handbike om zo actief, gezond en fit te worden en te blijven. De HandbikeBattle is een wedstrijd,
maar het belangrijkste doel is dat de deelnemers (gezamenlijk) trainen en de finish halen.
Door Ingrid Kouwijzer | Fotografie Sonja de Groot en LuciÃ«n de Louw
LETSELSCHADE
36 NEWS
×‰	Ú 0s3://dbo3hD1vAze6PBmUlUoy7vjGx8v0gJbV4o9oNfjaAG8Í*§Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»S�×‰EÚˆONDERZOEK
Waarom handbiken?
Rolstoelgebruikers behoren tot de
groepen die het minst fysiek actief zijn.
Dat kan negatieve gevolgen hebben
voor de conditie en gezondheid.
Tegelijkertijd is het vaak lastig om
voldoende actief te worden Ã©n te
blijven. Handbiken biedt hiervoor
een laagdrempelige en effectieve
mogelijkheid, zowel tijdens als na
de revalidatie. Daarbij maken veel
mensen eerst gebruik van een
aankoppelhandbike voor mobiliteit
in het dagelijks leven, waarna zij
later kunnen overstappen op een
vastframe handbike voor sportieve
doeleinden. Enerzijds is handbiken een
efficiÃ«nte manier van voortbewegen.
Vergeleken met het rolstoelrijden
kunnen handbikers langer en sneller
rijden, terwijl dit relatief minder energie
kost. Daardoor is handbiken niet alleen
geschikt als training, maar ook als
praktisch vervoersmiddel om eropuit
te gaan. Anderzijds is handbiken veel
minder belastend voor de schouders
in vergelijking met rolstoelrijden.
Bij handbiken worden de krachten
gelijkmatiger verdeeld over de hele
beweging, terwijl bij het voortduwen
in de rolstoel
juist
korte, hoge
piekbelastingen ontstaan. Een lagere en
gelijkmatigere belasting van de spieren
rond de schouder kan mogelijk helpen
om overbelasting en schouderklachten
te voorkomen.
Handbiken wordt daarom in Nederland
actief gestimuleerd tijdens en na
de revalidatie. Om revalidanten
een trainingsdoel te geven, deden
verschillende revalidatiecentra in het
verleden mee aan beklimmingen
zoals de Alpe dâ€™HuZes en de Col de la
ColombiÃ¨re in de handbike. En daar
ontstond het idee voor een handbikeevenement
in de bergen voor teams
van Nederlandse revalidatiecentra: de
HandbikeBattle was geboren.
In het NEMO Science Museum in Amsterdam is het HandbikeBattle-onderzoek een
onderdeel van e vaste tentoonstelling over fietstechniek.
In dit wetenschappelijk museum voor kinderen kun je een video bekijken waarin Ingrid
Kouwijzer het HandbikeBattle-onderzoek uitlegt. Met mooie beelden van het evenement
in Oostenrijk en een demonstratie van een maximale inspanningstest in een handbike door
oud-deelnemer Terry Koper in revalidatiecentrum Reade in Amsterdam.
De HandbikeBattle is de komende jaren te zien in dit Amsterdamse museum. Dus: zin in een
wetenschappelijk uitje? Pak je museumjaarkaart en op naar Amsterdam!
Het onderzoek
De deelnemers trainen ongeveer vijf
maanden en organiseren hun trainingen
grotendeels zelf, met ondersteuning
van het revalidatiecentrum. Het doel is
om structureel bewegen te integreren
in hun dagelijks leven. Sinds de eerste
editie in 2013 is wetenschappelijk
onderzoek gekoppeld aan de
HandbikeBattle. Het overkoepelende
doel is om de deelnemers zowel fysiek
als mentaal te monitoren vanaf het
begin van de trainingsperiode tot een
jaar na hun deelname. Het start aan
het begin van de trainingsperiode
met een medische screening door een
revalidatiearts of sportarts, een maximale
inspanningstest en vragenlijsten. Het
tweede meetmoment is aan het einde
van de trainingsperiode, net voor de
HandbikeBattle, waarbij wederom
een maximale inspanningstest en
vragenlijsten worden afgenomen.
Het derde en vierde meetmoment
liggen vier maanden en Ã©Ã©n jaar na
de HandbikeBattle waarbij alleen
vragenlijsten worden afgenomen.
De vragenlijsten gaan onder andere
over activiteiten in het dagelijks leven,
voeding, pijn, psychologische factoren
en kwaliteit van leven. Daarnaast wordt
de trainingsperiode gemonitord om
inzicht te krijgen in de trainingsbelasting
en overbelastingsklachten en blessures.
Tot nu toe hebben ruim 600
teamdeelnemers aan het onderzoek
deelgenomen.
Fysieke effecten
Vijf maanden trainen voor de
HandbikeBattle vraagt behoorlijk wat
inzet. Maar wat levert al die training
LETSELSCHADE
NEWS 37
×‰	Ú 0s3://jcw3yOQLP8wa9r2-RU20CgHBAtNOo04KdxwPNhuu_CAÍ[Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»S‚�×jÏ‡Y_´TI»S��ÍÀÍ{×‘C’×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://ks8UEOm-zRvMyd-QeSjBKQpucgWg7en400aoGf5BZMQÎ ¯Í`�Í°Í×‰	Ú 0s3://jqQ5Ad-5wMFFM5jLf3Dzj2IOmYcQdHqDc9uSzNZaYtcÍˆÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://vjXKs_7ubePbg0-vMWhQLQr5Jp2MWPo5BsKojNKmXo0Í(vÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡]_´TI»Sä×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://IV6Yt7YJ8K_XdQrg8KywCsE-Pg5NhEvkvxYp5r6Y_lMÎ )oÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://-3j1R3hByEmopD4eNNYLuqw-a-2ZPpNRoA6OLCPvE_QÍ‰ŽÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://O3KAegwMFX5KvAqDz7_AUWJR6AM7eg_LSpzyZ6W9CwYÍ+™Í`�ÌµÍ �×jÏ‡]_´TI»Så’× ��×jÏ‡]_´TI»Së� ÍnÍo�ÍOÌ¤�9×�H»http://www.rijndamracers.nl×�×�Ðˆ× ��×jÏ‡]_´TI»Sê� Í;ÍŒ�Í$Ì‘�9×�H¼http://www.handbikebattle.nl×�×�Ðˆ×‰EÚ¢eigenlijk op? Het onderzoek laat zien
dat deelnemers er duidelijk fitter
van worden. Hun piekvermogen en
zuurstofopname â€“ belangrijke maten
voor de lichamelijke fitheid â€“ verbeteren
gemiddeld met 15 tot 20%. En het effect
lijkt niet meteen te verdwijnen na de
finish. In een groep deelnemers die een
jaar later opnieuw werd onderzocht, was
de fitheid nog steeds hoger dan vÃ³Ã³r
de trainingsperiode. Dit kwam vooral
door de subgroep van deelnemers
die een jaar later opnieuw aan de
HandbikeBattle meededen. Blijven
trainen en actief blijven is dus belangrijk
om de opgebouwde winst vast te
houden en verder uit te bouwen. De
trainingsperiode heeft ook een positief
effect op de lichaamssamenstelling.
Deelnemers verliezen gemiddeld 4%
van hun buikomvang en 6% van hun
vetmassa.
Mentale effecten
De HandbikeBattle draait niet alleen
om fysieke prestaties. Ook mentaal is er
grote verbetering merkbaar. Tijdens de
trainingsperiode nemen gevoelens van
hulpeloosheid af en ervaren deelnemers
meer ruimte om persoonlijke doelen na
LETSELSCHADE
38 NEWS
te streven. Deze veranderingen hangen
samen met een toename in kwaliteit
van leven. Opvallend is dat deelnemers
die fysiek het meest vooruitgaan, ook
de grootste verbetering in hun kwaliteit
van leven laten zien. Hetzelfde geldt
voor hoe deelnemers hun eigen lichaam
ervaren. Gedurende de trainingsperiode
worden deelnemers positiever over
hun lichaamsbeeld. Ook dit hangt weer
samen met de fysieke vooruitgang.
Naarmate deelnemers fitter worden of
hun buikomvang sterker afneemt, zijn
ze positiever over hun eigen lichaam.
Daarnaast lijkt ook de intensiteit van de
training van belang voor de kwaliteit
van leven. Vooral een toename in matig
intensief bewegen hangt samen met
een hogere kwaliteit van leven en een
betere mentale gezondheid. Voor zeer
intensieve training en krachttraining
werd deze relatie niet gevonden.
De trainingsperiode
Tijdens het onderzoek is een aantal
jaren alle trainingsactiviteiten van
de deelnemers bijgehouden. Deze
gegevens laten zien dat deelnemers
gemiddeld ongeveer vijf maanden
trainen, met drie tot vier trainingssessies
per week. Een trainingssessie duurt
gemiddeld anderhalf uur. Het grootste
deel daarvan bestaat uit handbiken
(70%), aangevuld met fitness (20%) en
andere sporten (10%). Een voorbeeld
van een trainingsschema is te vinden
op de HandbikeBattle website. Toch
verloopt de voorbereiding lang niet altijd
volgens een strak schema. Deelnemers
kunnen door hun beperking en
bijkomende lichamelijke klachten soms
dagen of zelfs weken niet trainen. Denk
bijvoorbeeld aan een urineweginfectie
of pijnklachten. Toch laten ook deze
deelnemers gemiddeld fysieke Ã©n
mentale vooruitgang zien. Dat is een
belangrijk inzicht. Bij mensen met een
lichamelijke beperking is het niet altijd
mogelijk om wekenlang een constante
trainingsbelasting vol te houden. Maar
het opnieuw oppakken van de training is
zeker zinvol en iedere training telt. Helaas
lukt het natuurlijk niet iedereen om de
volledige trainingsperiode af te ronden.
Ongeveer 14% van de deelnemers valt
tijdens de voorbereiding uit. Medische
complicaties vormen bij bijna de helft
van deze deelnemers de belangrijkste
reden, terwijl bij 29% een gebrek aan
motivatie een rol speelt.
×‰	Ú 0s3://vjXKs_7ubePbg0-vMWhQLQr5Jp2MWPo5BsKojNKmXo0Í(vÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sƒ×‰EÚ	ONDERZOEK
Veel meer dan een wedstrijd
De HandbikeBattle is veel meer dan
alleen een wedstrijd. Juist het hele traject
eromheen is waardevol: maandenlang
samen trainen met teamgenoten en
buddies, toewerken naar de uitdaging
en uiteindelijk samen afreizen naar
Oostenrijk en daar een week verblijven.
Die gezamenlijke ervaring
levert deelnemers niet alleen mooie
herinneringen op, maar ook waardevolle
inzichten in wat sporten en bewegen
voor hen kan betekenen.
In een eenmalige vragenlijst, die
deelnemers enkele jaren na hun
deelname invulden, werd gevraagd
wat de trainingsperiode en het
HandbikeBattle evenement hen hadden
opgeleverd. De resultaten laten zien dat
de impact verder reikt dan alleen het
verbeteren van de conditie. Naast dat
90% aangaf zich fitter te voelen, ervoer
81% persoonlijke ontwikkeling en gaf
66% aan dagelijkse activiteiten beter te
kunnen uitvoeren. Daarnaast voelde 64%
zich gezonder. Ook de redenen om na
de HandbikeBattle te blijven sporten zijn
veelzeggend. Voor 92% zijn een betere
gezondheid en conditie belangrijke
motivaties, terwijl 85% plezier en
ontspanning noemt. Tegelijkertijd blijft
sporten voor veel deelnemers een
uitdaging. Een gebrek aan tijd wordt
door 31% genoemd als belemmering,
gevolgd door de fysieke beperking (17%)
en pijn (15%).
De belangrijkste boodschap
De HandbikeBattle laat zien dat trainen
voor mensen met een lichamelijke
beperking veel meer kan opleveren
dan alleen een goede prestatie op
de berg. Deelnemers worden fitter,
ervaren een hogere kwaliteit van leven
en kijken positiever naar hun lichaam.
En misschien wel het belangrijkste:
ook als trainen soms noodgedwongen
wordt onderbroken, heeft het zin om
de draad steeds weer op te pakken. Juist
voor mensen die door hun beperking
kwetsbaar zijn, kan regelmatig bewegen
een belangrijke bijdrage leveren
aan zowel lichamelijke als mentale
gezondheid.
Interesse om mee te doen aan de
HandbikeBattle? Vraag bij jouw
revalidatiecentrum om meer informatie
of kijk op www.handbikebattle.nl.
Referenties naar de verschillende
onderzoeksartikelen zijn opvraagbaar en
tevens te vinden op www.handbikebattle.
nl/publicaties/. ï�·
Stichting LetselschadeNEWS sponsort
ieder jaar het team Rijndam Racers.
Wilt u volgend jaar ook het team steunen?
Gaat u dan voor meer informatie naar
www.rijndamracers.nl.
LETSELSCHADE
NEWS 39
×‰	Ú 0s3://O3KAegwMFX5KvAqDz7_AUWJR6AM7eg_LSpzyZ6W9CwYÍ+™Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»S„�×jÏ‡Y_´TI»Sƒ�ÍÀÍ{×‘C’×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://rsTATFeXyTLuNTGrTIV1pDvVWXPrqLOvbU8r6Rh21CkÎ í¾Í`�Í°Í×‰	Ú 0s3://q7Upw21KWvGfdjNOFLug9OcpbV8I7-TTgoxmGGU6qrwÍc5Í`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://MlVbwzqyLA5Qkx97oviW9fhKBqAyuUiwASyo8BAcUnQÍÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡]_´TI»Sç×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://15ydzIUR2ZDUq1xoL8h3iie8QuI2sC_JxCruCplhoIYÎ îåÍ`�Í°Í×‰	Ú 0s3://1PwkF1er9I1vjKHencjVCYfMt2G3g1kqLMz0N1gHzNkÍe*Í`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://si3B3i5aYhy3gDH_U5YgW0Obv7iWv-BjXCtD89KKVakÍÆÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡]_´TI»Sè‘× ��×jÏ‡^_´TI»Sð� Í>Í?�ÍQÌÐ�9×�H¹http://www.schadefonds.nl×�×�Ðˆ×‰EÚ	(50 JAAR SCHADEFONDS
â€˜Visies op erkenningâ€™
Wat betekent het om slachtoffers Ã©cht erkenning te bieden? Deze vraag stond
centraal tijdens het jubileumsymposium van het Schadefonds Geweldsmisdrijven op
17 september in Den Haag. De sprekers - slachtoffers, wetenschappers, professionals en
beleidsmakers â€“ Ã©n de zaal kwamen met soms scherpe antwoorden. Onder leiding van
dagvoorzitter Krijn Weeda ging het over geld en gehoord worden, over menselijk contact
en systeemverandering. En: staat het Schadefonds na 50 jaar niet voor een nieuwe fase?
Tekst Beyke Goris | Fotografie Simone Toonen
Ludo Goossens en Arlette Schijns
In haar inleiding ziet directeur Monique
de Groot dat in 50 jaar veel dingen
veranderd zijn, maar dat de kern van het
Schadefonds-werk hetzelfde is gebleven.
â€œOnder iedere aanvraag ligt uiteindelijk
dezelfde vraag: ziet iemand wat mij is
overkomen, neemt iemand mijn verhaal
serieus en erkent de samenleving wat
dit met mij heeft gedaan?â€� Daarmee
introduceert Monique de centrale
vraag van het symposium: wat betekent
erkenning voor slachtoffers? Ze nodigt
de aanwezigen van harte uit hun
inzichten te delen, als waardevolle input
voor het toekomstige beleid van het
Schadefonds.
LETSELSCHADE
40 NEWS
Ludo Goossens
strafrechter â€“ voormalig voorzitter
Commissie Schadefonds
Ludo Goossens kijkt met trots Ã©n eerlijke
zelfkritiek terug. Hij stuurde soms te sterk
op verbreding van het takenpakket,
met te weinig oog voor de gevolgen
voor medewerkers. Nu het Schadefonds
weer professioneel en stabiel is, mag
het volgens hem een prominentere
positie innemen. Daarmee kan het ook
uitgroeien tot een centraal punt voor
herstel en erkenning: â€œBetalen, luisteren,
empathisch reflecteren, boekstaven
van de verhalen, maar ook het initiÃ«ren
van verbeteringen.â€� Alleen financiÃ«le
compensatie, zoals bij de toeslagenaffaire,
is absoluut onvoldoende, zo waarschuwt
hij: â€œPolitiek en bestuurlijk falen afkopen
met geld zonder begeleidend proces
biedt niet voldoende erkenning.â€� Hij
eindigt met een persoonlijke noot: het
Schadefonds leerde hem als strafrechter
beter om te gaan met slachtoffers en
hun emoties. â€œVoor die ontwikkeling ben
ik het Schadefonds en de mensen diep
dankbaar.â€�
Arlette Schijns
slachtofferadvocaat â€“ onderzoeker â€“
voorzitter Commissie Schadefonds
Arlette haalt de â€˜filosoof van de
×‰	Ú 0s3://MlVbwzqyLA5Qkx97oviW9fhKBqAyuUiwASyo8BAcUnQÍÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»S…×‰EÚZ50 JAAR SCHADEFONDS
erkenningâ€™ aan, Emmanuel Levinas.
â€œIk geloof dat persoonlijke bejegening
en het menselijk contact uiteindelijk
bepalend zijn voor de vraag of iemand
zich werkelijk erkend voelt.â€� In de praktijk
kan dit bijvoorbeeld de vorm krijgen van
een videocall tussen de aanvrager en
juridisch behandelaar. Arlette benadrukt
twee groepen die het Schadefonds bij
uitstek goed kan helpen: slachtoffers
van seksueel geweld en van huiselijk/
psychisch geweld. In een strafproces
voelen zij zich vaak niet gezien, maar bij
het Schadefonds staan zij juist centraal,
zonder dat hun verhaal voortdurend
wordt betwist. â€œHet Schadefonds zit wat
dat betreft op goud.â€� Voor de toekomst
ambieert ze dat het Schadefonds nog
meer het denkende hart wordt van het
compensatiestelsel van misdrijfschade,
met een procedure waardoor slachtoffers
erkenning kunnen ervaren.
Siewert Lindenbergh
hoogleraar Privaatrecht aan de Erasmus
Universiteit - advocaat-generaal bij de
Hoge Raad â€“ voormalig commissielid van
het Schadefonds
Siewert noemt het Schadefonds â€˜het
vergeten kind in het slachtofferbeleidâ€™.
Schadevergoeding via het strafproces
is weliswaar sterk uitgebreid, maar
wie daarvan profiteert, is volgens hem
deels een kwestie van geluk. Dat leidt
tot scheefgroei in de verdeling van
publieke middelen. Ook zijn de bedragen
van het Schadefonds echt niet meer van
deze tijd: ze moeten minimaal worden
geÃ¯ndexeerd. â€œEen tegemoetkoming
kan symbolische waarde hebben als het
voelt als een pleister op de wond, maar
het moet geen doekje voor het bloeden
worden.â€� Tegelijk ziet hij grote kansen:
het Schadefonds heeft â€œmet stip de beste
kaarten voor overheidscompensatie
na misdrijven. Zijn advies is dan ook:
neem plek in het voorste bankje in het
financiÃ«le slachtofferbeleid, want daar
horen jullie thuis.
Monique de Groot
Justus Kox
directeur Sanctie- en Slachtofferbeleid
binnen het directoraat-generaal Straffen
en Beschermen, ministerie van JenV
Justus vindt die positie van â€˜ondergeschoven
kindjeâ€™ zelf wel meevallen. â€œIk
zie het SGM echt als volwaardig partnerâ€�.
Wel herkent hij de onevenwichtigheid
in het slachtofferbeleid: veel slachtoffers
komen nooit bij de rechter. Voor deze
groep kan het Schadefonds zeker een
route naar erkenning bieden. Ook erkent
hij dat de bedragen na 25 jaar zonder
indexatie minder passend zijn geworden.
Spontaan komt de vorige spreker
Siewert nogmaals het podium op en
dringt aan op indexering en verbetering
van het totale stelsel. â€œNu investeer je in
iets wat aan Ã©Ã©n kant behoorlijk lek isâ€�,
prikkelt hij. Justus begrijpt dit pleidooi,
maar wijst ook op de verdeling van
schaarse middelen en de politieke en
inhoudelijk complexiteit. â€œDat is geen
excuus om het niet te doen, maar wel
een reden waarom verandering niet
eenvoudig is.â€�
â€œEen fooiâ€�
Ook vanuit de zaal klinkt er kritiek op
de huidige hoogte van de bedragen.
Een aanwezige noemt de â‚¬5.000 uit
de regeling rond de Commissie-De
Winter een fooi. Alleen al gezien de
inflatie had dit â‚¬10.000 moeten zijn.
Een ander is zonder meer dankbaar
voor het Schadefonds, maar besefte
later dat het trauma, afgezet tegen de
tijd en gevolgen ervan, neerkwam op
twee Ã  drie euro aan kosten per uur.
â€œVolledige compensatie hoeft niet, maar de
tegemoetkoming moet wel passend zijn.â€�
Pauline Aarten
programmamanager seksueel geweld bij
Slachtofferhulp Nederland - commissielid
Schadefonds
Na de pauze ligt de focus niet meer op
geld, maar op het verhaal als erkenning.
Als onderzoeker houdt Paulien zich bezig
met de verhalen van slachtoffers. Hierbij
kijkt ze naar narratieve victomologie.
â€œSlachtofferschap verandert namelijk
het verhaal over jezelf fundamenteel.â€�
Het Schadefonds Geweldsmisdrijven is bedoeld voor slachtoffers die ernstig lichamelijk
of psychisch letsel hebben opgelopen door een opzettelijk gepleegd geweldsmisdrijf of
seksueel geweld. Voorbeelden zijn mishandeling op straat, (roof)overvallen, seksueel
misbruik en stalking. Een gewoon bedrijfsongeval of verkeersongeval voldoet in principe
niet aan de criteria, tenzij er sprake is van opzet: iemand wordt bijvoorbeeld expres
aangereden. Zie www.schadefonds.nl
LETSELSCHADE
NEWS 41
×‰	Ú 0s3://si3B3i5aYhy3gDH_U5YgW0Obv7iWv-BjXCtD89KKVakÍÆÍ`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»S†�×jÏ‡Y_´TI»S…�ÍÀÍ{×‘C’×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://ag50VNeiaTC5IPp7Tww8121CbqGXXq3cIZhegopi-M0Î K Í`�Í°Í×‰	Ú 0s3://_hGd7xgujMARhnIlXhyVuTgLpJ_lgWgOgycRLb0xUDgÍcˆÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://uQA2yz0yuhCNTy0T9jjhgkGS3R8pR0y8A4Q9slc5t-kÍ"Í`�ÌµÍ �×jÏ‡^_´TI»Sì×˜š� Íà �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://xR_hb2wEensPsAD43VMTHu22AmUSP3rclKJQKEqlck8Î †�Í`�Í°Í×‰	Ú 0s3://66M9wcA8S-j54FvqxrsTztmjZZNZKONeSlCbvCkxSIAÍjÍ`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://hRIyqIwoVT7uaHRWaY-c_qoTByAEteHcXtQbbqVO1xYÍ"•Í`�ÌµÍ �×jÏ‡^_´TI»Sí’× ��×jÏ‡^_´TI»Só� Í÷Í¥�Ì²�9×�H¾http://www.letselschadenews.nl×�×�Ðˆ× ��×jÏ‡^_´TI»Sñ� Í,Í�Í/%�9×�H¾http://WWW.LETSELSCHADENEWS.NL×�×�Ðˆ×‰EÚ50 JAAR SCHADEFONDS
Voor het slachtoffer is het daarom
essentieel om â€˜het verhaal te kunnen
vertellenâ€�. Het geeft de ruimte om
ervaringen te ordenen en een nieuwe
positie in te nemen. Bij het Schadefonds
staat het verhaal gelukkig voorop,
maar het blijft belangrijk
â€œom de
juiste woorden te kiezen en goed te
luisteren, zeker als er geen financiÃ«le
erkenning kan zijn.â€� Dan is het immers
extra belangrijk dat iemand ervaart dat
zijn verhaal in ieder geval wÃ©l wordt
gehoord.
Miranda Freriks
oprichter Stichting Misbruikt! â€“ ervaringsdeskundige
seksueel misbruik in de
kindertijd
Miranda opent met een fragment uit
haar documentaire Niks aan de hand,
LINK https://vimeo.com/356389763
waarin haar neef, die haar jarenlang
misbruikte, zijn verantwoordelijkheid
erkent. Voor Miranda betekende dit
â€˜een fundamenteel soort erkenningâ€™:
erkenning door de dader. Daarnaast
onderscheidt ze erkenning via het recht,
via de maatschappij en via de liefde van
naasten en familie. Via het Schadefonds
en de vele positieve reacties op haar
documentaire ervoer ze de eerste twee,
maar erkenning vanuit haar familie bleef
helaas uit. Slachtofferschap dringt door
LETSELSCHADE
42 NEWS
in alles wat je bent en doet, weet ze
uit ervaring. Hoewel het Schadefonds
goed werk doet, vraagt een aanvraag
veel energie, terwijl afwijzing mogelijk
blijft. â€œZie een traumasensitieve aanpak
daarom als voorwaarde in jullie werk,
niet als service.â€�
Nicole Immler
Professor Historical Memory &
Transformative Justice, Universiteit voor
Humanistiek, Utrecht
Hoe kan het Schadefonds transformeren
van betaalloket naar maatschappelijke
speler? Daarvoor is een bredere blik
op erkenning nodig, stelt Nicole. Naast
affirmatieve erkenning â€“ bevestigen wat
iemand is overkomen, bijvoorbeeld
met excuses of een financiÃ«le tegemoetkoming
â€“ gaat het om transformatieve
erkenning. Deze gaat een
stap verder: het draait namelijk om
herstel Ã©n verbetering van relaties met
familie, instituties en samenleving.
Het Schadefonds kan hierin een
belangrijke rol spelen. Door duizenden
aanvragen en gesprekken beschikt
het immers over waardevolle kennis
van slachtoffers en van systemen
die tekortschieten. Nicole adviseert
daarom slachtoffers en nabestaanden
struc tureel te betrekken: â€œHun ervaring
is Ã©chte kennis, niet alleen maar
een verhaal.â€� Ook kan het Schadefonds
signalen teruggeven aan
maatschappij en instituties. Zo erkent
het Schadefonds niet alleen individueel
onrecht, maar draagt het ook bij aan
erkenning op meerdere lagen. â€œMensen
willen mÃ©Ã©r zijn dan alleen slachtoffer.â€�
Staande ovatie
De bijzondere afsluiting van het
symposium komt van comedian/
cabaratier Dave Turnhout. In zijn
voorstelling vlecht hij zijn traumatische
verleden door seksueel misbruik in
zijn jeugd samen met eerlijkheid en
humor. Een imposant relaas, wat hem
een staande ovatie oplevert. Tijdens
de goedbezochte borrel na afloop
komen de verhalen en inzichten van de
middag nog eens samen in persoonlijke
ontmoetingen en gesprekken, waarbij
de woorden uit de wensenwolk
veelvuldig resoneerden:
ï�·
×‰	Ú 0s3://uQA2yz0yuhCNTy0T9jjhgkGS3R8pR0y8A4Q9slc5t-kÍ"Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»S‡×‰EÚÇINTERNET
WWW.LETSELSCHADENEWS.NL
Op pagina 28 en 29 leest u over de SafeStrap, de veiligheidsriem
waarmee prothesedragers voortaan wereldwijd op een veilige
wijze kunnen plaatsnemen in een attractie. De Efteling is het
eerste attractiepark dat de SafeStrap inzet bij vier attracties:
de zweefmolens, dive-coaster Baron 1898, de vrije valtorens
van Hooghmoed en vanaf december ook de nieuwe attractie
Ravenring.
De SafeStrap is tot stand gekomen dankzij de samenwerking
tussen de Efteling, TU Delft, De Hoogstraat Revalidatie en
Orthopedietechniek, patiÃ«ntenvereniging KorterMaarKrachtig,
Edge Safety, keuringsinstantie TÃœV NORD Nederland en
ervaringsdeskundigen. Edge Safety is verantwoordelijk voor de
productie en verkoop van de SafeStrap. Parken die de SafeStrap
willen gaan gebruiken, moeten in samenwerking met hun eigen
keuringsinstantie, het gebruik per attractie laten goedkeuren.
Bent u benieuwd hoe de SafeStrap is bevestigd
aan de prothese? Gaat u dan naar de filmpagina
van onze website en bekijk het filmpje over een
ritje met de veiligheidsriem in Baron 1898.
Praat mee over de inhoud van LetselschadeNEWS
LetselschadeNEWS wil graag weten wat u van het magazine vindt.
Daarom is er een lezersenquÃªte gemaakt.
Via www.letselschadenews.nl kunt u de enquÃªte invullen.
Op die manier helpt u mee aan de verdere ontwikkeling van
het magazine. Heeft u zelf een inspirerend verhaal of bent u
professional met uitgesproken ideeÃ«n over de begeleiding van
cliÃ«nten? Laat het ons weten. Uw bijdrage is van harte welkom.
Alvorens u zaken met ons deelt, wijzen we u graag op ons
redactiestatuut en de folder van Slachtofferhulp genaamd â€˜Praten
met de media: doen of niet doen?â€™. Beide kunt u op onze website
terugvinden. ï�·
×‰	Ú 0s3://hRIyqIwoVT7uaHRWaY-c_qoTByAEteHcXtQbbqVO1xYÍ"•Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»Sˆ�×jÏ‡Y_´TI»S‡�ÍÀÍ{×‘C‘×˜š�   �ÍàÍ{�u×‰œ“×‰	Ú 0s3://SI3jEnb5-Xg_hrcCAZTXUmEUmQ53XXl7N2_jPVESW_oÎ Ä[Í`�Í°Í×‰	Ú 0s3://wnDuIs-16RCFBJAoz1C-_8d_MMaI4FITL9siEZXGug4Í_‡Í`�ÍSÍß×‰	Ú 0s3://0hw5flFBTizo3oYUB6WqUlPgtGa8dfdVWqt51CpAnwEÍ ÷Í`�ÌµÍ �×jÏ‡^_´TI»Sò‘× ��×‡_Ü´v×Ã_  �  Íà�ÍàÍi�9×‰HÚ &https://letselschadenews.nl/abonnement�G×‰×�Òïïï�
­default style ×‰EÚWWORD ABONNEE
Neem een
jaarabonnement op
LetselschadeNEWS
BEL 076-5302539
âœ‚
JA,
NAAM
ADRES
POSTCODE
WOONPLAATS
TELEFOON
E-MAILADRES
â‚¬43,60 kan automatisch van deze rekening worden afgeschreven:
â‚¬21,80 kan automatisch van deze rekening worden afgeschreven:
BANK/GIRO
HANDTEKENING
*Hardcopy jaarabonnementen worden stilzwijgend voortgezet, tenzij er drie maanden voor het einde van het jaarabonnement
schriftelijk wordt opgezegd.
ik wil een hardcopy jaarabonnement* en ontvang de vier nummers
op onderstaand postadres.
ik ben slachtoffer en betaal â‚¬43,60
ik ben professional en betaal â‚¬21,80
ik wil het magazine gratis digitaal ontvangen
op onderstaand e-mailadres.
M/V
Postzegel niet nodig
LETSELSCHADE
NEWS
Antwoordnr. 10410
4800 VB BREDA
LETSELSCHADE
NEWS
LETSELSCHADE
NEWS
LETSELSCHADE
RIAN BRONS OVER ZIJN MENTELITY GAMES
TE AUBREY VERTELT OVER
R DEELNAME AAN THE CLASS
ERSVEILIGHEID EN ONGEVALLENANALYSE
ETSELSCHADEPRAKTIJK
'JE KUNT ZOVEEL VAN ELKAAR LEREN'
Interview met Hannelore Vens
PSYCHOLOGIE EN BELEVING VAN KLACHTEN
volgens Louis Zantema
50 jaar Schadefonds:
TERUGBLIK OP SYMPOSIUM 'VISIES OP ERKENNING'
JAARLIJKSE HERDENKING
VERKEERSSLACHTOFFERS
NEWS
JAARGANG 1 6 - NUMMER 6 2 - LENTE 2 0 2 6
LETSELSCHADE
NEWS
JAARGANG 1 6 - NUMMER 6 3 - Z OMER 2 0 2 6
Interview met Astrid Rozebo
OVER HAAR KINDERWENS
RECHTEN EN PLICHTEN
JAARGANG 1 6 - NUMMER 6 4 - HERFST 2 0 2 6
JAARGANG 1 6 - NUMMER 6 1 - WINTER 2 5 / 2 6
LIFE CHANGING EVENT!
Interview met Mark Klop, John Jongeneel en Bart Lagerberg
LETSELSCHADENEWS GAAT OOK DIGITAAL
50% KORTING
OP ABONNEMENT VOOR
PROFESSIONALS
Meld aan via de site!
50% KORTING
OP ABONNEMENT VOOR
PROFESSIONALS
Meld aan via de site!
50% KORTING
OP ABONNEMENT VOOR
PROFESSIONALS
Meld aan via de site!
50% KORTING
OP ABONNEMENT VOOR
PROFESSIONALS
Meld aan via de site!
SLACHTOFFER?
Zie site voor uitleg
VRAAG VERGOEDING
VERZEKERAAR!
×‰	Ú 0s3://0hw5flFBTizo3oYUB6WqUlPgtGa8dfdVWqt51CpAnwEÍ ÷Í`�ÌµÍ �×jÏ‡Y_´TI»S‰×ˆE�×jÏ‡Y_´TI»SŠ�×jÏ‡Y_´TI»S‰�ÍÀÍ{)Ú #LetselschadeNEWS | Herfst | 64-2026ÚELetselschadeNEWS is een kwartaalblad en heeft als doel letselschadeslachtoffers van hun meest sterke kant te laten zien en daardoor een bijdrage te laten leveren aan positief slachtofferschap en professionals te informeren over innovatieve ontwikkelingen en actualiteiten die dit nieuwe slachtofferschap kunnen ondersteunen. �×jÏ‡YwåÑ"û¿ƒQ