׉?4ׁB!בCטu׉׉ 7cassandra://wLQD2SAJzTvLDAtEpmHc7PpoRUVUQ2fmkE4HCE7QnrQ` ׉ 7cassandra://r5fXp7XtGHoXj3_zraClHwwmpgYLoCLUhTtDcmH8fmYuL`׉ 7cassandra://mSWeXczHgom2sDKeDwL7HoTxPGQovdL70z-ue-p0bkE(`iA'G%׈EiA'G%e׉EDsstromen Meten is weten Grip op grondwater dankzij peilbuizen Verder: 107 kilometer wegen vernieuwd Van Cadzand tot Stavenisse Dijkopeningen die beschermen Zo werkt een coupure in Zeeland Belastingnieuws Wat verandert er voor u? 63 | winter 2025 tijdschrift van waterschap Scheldestromen Postbus 1000 • 4330 ZW Middelburg ׉ 7cassandra://mSWeXczHgom2sDKeDwL7HoTxPGQovdL70z-ue-p0bkE(`iA'G%fiA'G%eבCטu׉׉ 7cassandra://S-YcN0MB3cnOx4xtPcf_a-dtmhhwq_4SwDb51MQlfF4`\׉ 7cassandra://DEFxrEOGeltpaU3kC6znru4lHdbd0brWadM2WtFHvMof`׉ 7cassandra://IS8SzCLYqwgoenoqHsTH1CuVeGXP6mrzWImAvqBizHk@s`iA'G%׉E%De winter nodigt uit tot reflectie. Terugkijken op wat we samen hebben bereikt, en vooruitblikken op wat komt. Deze editie van Scheldestromen staat in het teken van meten, weten en vooruitkijken. Door op verschillende manieren te meten, weten we waar extra werk nodig is om Zeeland veilig en leefbaar te houden. We meten de grondwaterstand, testen slimme batterijen bij gemalen en controleren doorgangen in dijken die we bij hoog water kunnen afsluiten. Ook kijken we vooruit: naar schoner water via de Europese regels voor waterkwaliteit en naar projecten die ons de komende decennia moeten beschermen tegen de zee. We versterken dijken, herstellen wegen en zorgen dat alles klaar is voor de toekomst. Achter al dit werk staan mensen met hart voor Zeeland. Zoals collega Gido het mooi verwoordt: “Iedere dag ben ik me er bewust van dat ik door mijn werk iets bijdraag aan de maatschappij en meehelp aan een veilig en ‘droog’ Zeeland.” Ik wens u fijne feestdagen en een mooi nieuw jaar! Toine Poppelaars, dijkgraaf 2 Scheldestromen | winter 2025 welkom ׉ 7cassandra://IS8SzCLYqwgoenoqHsTH1CuVeGXP6mrzWImAvqBizHk@s`iA'G%g׉Eo12.000 ton breuksteen Voor natuur en veiligheid bij het Zwin foto: Jeffrey Cats Scheldestromen | winter 2025 3 iA'G%hiA'G%gבCטu׉׉ 7cassandra://a6w7AAqnheuKMAtlHDNW-s0ApT98TghNugEEWw7rszE#`\׉ 7cassandra://vy9SnAIoV7cnvEbOTw3vDNeOaE72EbgmNVdDyM9WpRE+`׉ 7cassandra://oRVyw56g7LI5E87ypQ-h4FEIvnRgpXSWCfMWG_9klewEr`iA'G%נiA'G%to9׉H)https://www.scheldestromen.nl/tijdschriftGׁ ׁ rנiA'G%p9׉H0mailto:communicatie%40scheldestromen.nl?subject=Gׁ ׁ rנiA'G%̩9׉SG ׁ ׁ rנiA'G%9׉SG ׁ ׁ rנiA'G%'<9׉S G ׁ ׁ rנiA'G%̼<9׉S G ׁ ׁ rנiA'G%3̺9׉H4https://www.instagram.com/waterschap_scheldestromen/Gׁ ׁ rנiA'G%Bg9׉H4https://www.instagram.com/waterschap_scheldestromen/Gׁ ׁ rנiA'G%d 9׉H9https://nl.linkedin.com/company/waterschap-scheldestromenGׁ ׁ rנiA'G%d̟9׉H:https://www.linkedin.com/company/waterschap-scheldestromenGׁ ׁ rנiA'G%s̷9׉H:https://www.linkedin.com/company/waterschap-scheldestromenGׁ ׁ rנiA'G%9׉H'https://www.facebook.com/scheldestromenGׁ ׁ rנiA'G%T(..9׉H4https://www.instagram.com/waterschap_scheldestromen/Gׁ ׁ rנiA'G%T..9׉H'https://www.facebook.com/scheldestromenGׁ ׁ rנiA'G%TZ..9׉H9https://nl.linkedin.com/company/waterschap-scheldestromenGׁ ׁ rנiA'G%g̟ 9ׁHhttp://linkedin.com/company/ׁ ׁ ЈנiA'G%5̺ 9ׁH http://instagram.com/waterschap_ׁ ׁ ЈנiA'G%  9ׁH"http://facebook.com/scheldestromenׁ ׁ Ј׉EXinhoud 14 20 18 12 8 23 24 6 19 16 Op de cover: Marnix van den Manacker meet het grondwaterniveau met peilbuizen. sstromen Meten is weten Grip op grondwater dankzij peilbuizen Verder: 107km wegen vernieuwd Van Cadzand tot Stavenisse Dijkopeningen die beschermen Zo werkt een coupure in Zeeland Belastingnieuws Wat verandert er voor u? Postbus 1000 • 4330 ZW Middelburg 8 Peilbuizen: zo houden we grip op grondwater Scheldestromen is het tijdschrift van waterschap Scheldestromen. Iedereen die interesse heeft, kan een gratis abonnement aanvragen. Het blad verschijnt vier keer per jaar. Het volgende nummer verschijnt half maart. www.scheldestromen.nl/tijdschrift Opmaak: Goddard Agency Druk: Zalsman Oplage: 21.000 4 Scheldestromen | winter 2025 PostNL bezorgt onze tijdschriften verspreid over vier dagen. Daardoor kan iemand anders het blad eerder of later ontvangen dan u. Redactie: Hans Adriaanse, Jan Bij de Vaate, Bas Dingenouts, Hendrik Meuwese, Chantal de Putter, Laura de Jongh, Jasmijn Funk en Jakolien Schreijenberg. Overige tekstbijdragen: Janneke la Gasse, Martijn Kapel en Toine Poppelaars. 12 Van Cadzand tot Stavenisse: 107 km vernieuwd in 2025 Reacties, vragen of suggesties? Ons redactieadres: Team Communicatie, Antwoordnummer 700, 4330 WB Middelburg (geen postzegel nodig) communicatie@scheldestromen.nl 088-2461000 (lokaal tarief). 63 | winter 2025 tijdschrift van waterschap Scheldestromen 6 8 12 14 Slimme batterij helpt het stroomnet Onmisbaar om te meten onder de dijk: peilbuizen Wegen en fietspaden: deze pakten we aan in 2025 Buiten: winterse tradities en waterschapsweetjes 16 te werken aan sterke dijken 18 Hoe is het om… Kaderrichtlijn Water 19 Herstel Nieuwe Zwindijk 20 23 24 Nieuw belastingstelsel, wat verandert er voor u? Coupures: dijkopeningen die Zeeland beschermen Interview met toezichthoudend kantonnier William Stroosnijder colofon ׉ 7cassandra://oRVyw56g7LI5E87ypQ-h4FEIvnRgpXSWCfMWG_9klewEr`iA'G%x׉E“ Er is werk aan de winkel om verdere verzakking van de dijk tegen te gaan.” 19 12.000 ton breuksteen beschermt natuurgebied het Zwin 16 Dennis, André en Gido vertellen over hun bijdrage aan sterke dijken 24 William Stroosnijder zorgt voor veilige wegen in Zuid-Beveland    facebook.com/scheldestromen instagram.com/waterschap_ scheldestromen linkedin.com/company/ waterschap-scheldestromen 6 Nieuwsberichten 11 Scheldestromen online Scheldestromen | winter 2025 5 verder iA'G%yiA'G%xבCטu׉׉ 7cassandra://vIreKYGoQ44GEOBwaJIzUEY6YTGpvzhaT7rHUdFY3PA`\׉ 7cassandra://UCANzILqi4odATCehmofAuR59Tn8oSVq8SdR73oT0-8 `׉ 7cassandra://ln7UH_s_2l4ItlEaI9NgtkRdDN3Gs4Oz8yT0WAoQx9UE#`iA'G%נiA'G%L̝9׉H!https://scheldestromen.nl/bestuurGׁ ׁ rנiA'G%L̕9׉H!https://scheldestromen.nl/bestuurGׁ ׁ rנiA'G%r̃9׉H%https://omgevingswet.overheid.nl/homeGׁ ׁ rנiA'G%r̈9ׁHhttp://omgevingsloket.nlׁ ׁ Ј׉Enieuws Draait u vanaf 17 maart 2027 ook aan de knoppen van ons waterschap? In maart 2027 zijn er weer waterschapsverkiezingen. Dan kiezen we wie plaats neemt in de algemene vergadering. Daarmee beslist u mee over belangrijke onderwerpen zoals veilige dijken, schoon water en een leefbaar Zeeland. Maar wist u dat u niet alleen kunt stemmen, maar ook zelf kandidaat kunt worden? Als lid van de algemene vergadering denkt en stemt u mee over hoe we onze wettelijke taken uitvoeren en hoe we omgaan met thema’s als waterbeheer, biodiversiteit en financiën. Uw ideeën maken verschil, voor nu én voor toekomstige generaties. Benieuwd of dit iets voor u is? Vanaf januari 2026 organiseren we de gratis kennismakingscursus Politiek Actief in samenwerking met ProDemos. In vijf avonden leert u hoe het waterschap werkt, ontmoet u andere geïnteresseerden en sluit u af met een excursie en het bijwonen van een vergadering. Eventueel kunnen cursisten zich aansluiten bij een politieke partij die bij hen past. Wilt u ook straks aan de knoppen draaien? Ga voor meer informatie en inschrijven naar: scheldestromen.nl/ bestuurslid-worden. 6 Scheldestromen | winter 2025 foto: Jorn Bijl, Emmett Green Slim batterijsysteem ondersteunt stroomnet bij poldergemaal Op het terrein van ons poldergemaal Nieuwe Sluis is een batterijsysteem geplaatst door het bedrijf Emmett Green. Het gemaal aan de Panoramaweg bij Breskens pompt het overtollige water uit het achterliggende gebied. Het geplaatste batterijsysteem kan tijdelijk elektriciteit opslaan als er veel (duurzame) stroom beschikbaar is op het elektriciteitsnet. De opgeslagen elektriciteit kan vervolgens worden gebruikt tijdens piekmomenten in het stroomverbruik op het lokale elektriciteitsnet. Emmett Green beheert het systeem en gebruikt de stroomaansluiting van het gemaal, maar alleen als het gemaal niet actief is. Zo wordt de bestaande aansluiting optimaal benut zonder dat dit invloed heeft op de werking van het gemaal. ׉ 7cassandra://ln7UH_s_2l4ItlEaI9NgtkRdDN3Gs4Oz8yT0WAoQx9UE#`iA'G%}׉EGeen vergunning, geen water! Het afgelopen jaar kenmerkte zich als één van de droogste jaren ooit gemeten. Zeker in Zeeland. Er viel tussen januari en september gemiddeld 321 millimeter neerslag, terwijl het gemiddelde 541 millimeter is. Dit is vergelijkbaar met de droogste jaren 1978, 2018 en 2022. De vraag is natuurlijk wat 2026 in het verschiet heeft. Bent u van water afhankelijk, denk aan beregening van gewassen, drinkwater voor vee of water voor natuurbeheer en wilt u voorbereid zijn? Vraag dan nu alvast een vergunning aan voor het onttrekken van oppervlaktewater. Dit kan via het omgevingsloket.nl. Zo staat u gesteld voor misschien opnieuw een droge uitdaging in 2026! foto: Communicatie Goed nieuws uit Hansweert! De dijkversterking in Hansweert is in afronding, het werk is begin 2026 klaar. Dat is ruim anderhalf jaar eerder dan gepland en ook blijft het project ruim binnen het budget. Door slimme keuzes en goede samenwerking konden we efficiënt werken. Daar zijn we trots op. Dit geeft ook vertrouwen voor de projecten die we nog in voorbereiding hebben. Want dit is pas het begin: vijf van de 114 kilometer die we in Zeeland gaan versterken om ook na 2050 veilig te wonen en werken. foto: Heroshots fotografie Scheldestromen | winter 2025 7 iA'G%~iA'G%}בCטu׉׉ 7cassandra://yD9dIIfl7_rK4brVuuht6eHcuak_O2HZ-6rQ8lLNuuc)`\׉ 7cassandra://u0vEGTiEXkGQ3a7syhfij-6NybP2xYEQ0wdIcPYqM6w`׉ 7cassandra://s-iTwBQB41DGNjrwKUFFx0zhN1eQERH9dyeiqgyelhoJ1`iA'G%׉EIn de grond onder onze voeten zit water: grondwater. Hoe diep dat zit, verschilt per plek en moment. Om dat te meten, gebruikt het waterschap peilbuizen. Die zetten we in bij het volgen van de grondwaterstand door het jaar heen, bij het monitoren van verzilting en bij het beheer van waterpeilen. En ook bij projecten zoals de bouw van gemaal De Poel bij Goes zijn peilbuizen onmisbaar. We nemen u mee onder de oppervlakte. tekst: Hendrik Meuwese beeld: Jeffrey Cats Marnix van den Manacker voor gemaal De Poel 8 Scheldestromen | winter 2025 ׉ 7cassandra://s-iTwBQB41DGNjrwKUFFx0zhN1eQERH9dyeiqgyelhoJ1`iA'G%׉E Honzichtbaar: Een peilbuis meet de grondwaterstand. Maar hoe ontstaat die grondwaterstand? We starten bij de regen die valt en langzaam de grond in zakt. Daarna stroomt de regen tussen de zand- en kleideeltjes door naar beneden. Dat gaat heel langzaam. De holle ruimte tussen de deeltjes is klein en bochtig. Eigenlijk een oneindig labyrint. Sommige gangen lopen dood, of toch niet. Er zit toch nog een klein gaatje. Het water piept er doorheen, maar is wel een stuk trager dan zijn voorganger. Er ontstaat een file onder de grond. Op een gegeven moment komen de regendruppels op een diepte waar alle ruimtes tussen de gronddeeltjes zijn opgevuld met water. Dat is de grondwaterstand. Die ligt vaak op één of twee meter diepte, dat verschilt per plek en per seizoen. In het voorjaar is de grondwaterstand vaak hoger en aan het einde van de zomer juist lager. Naast regen is er nog een andere belangrijke factor voor het grondwater in Zeeland: kwel. In polders stroomt water vanuit de diepere zandlagen omhoog. De diepere zandlagen staan in verbinding met de Westerschelde en Oosterschelde. Een rietje in de grond De hoeveelheid grondwater, de grondwaterstand, kan je meten. Daarvoor wordt een peilbuis geplaatst. Vaak via een boorstelling op een vrachtwagen. Een peilbuis kan je zien als een rietje dat in de grond staat. In de onderste meter zijn sleuven gemaakt, daarboven is de buis waterdicht. Zo is de waterstand in de buis gelijk aan de grondwaterstand. Marnix draait het waterdichte deel van de peilbuis aan het geperforeerde gedeelte. Samen is dit een peilbuis. Scheldestromen | winter 2025 9 peilbuizen Onmisbaar en De bovenkant van de peilbuis zie je soms boven de grond. Dan is hij beschermd met een koker. Of de bovenkant zit onder een afdekdeksel net onder de grond. In de buis wordt de grondwaterstand vaak gemeten met een sensor. De grondwaterstand kan in de tijd variëren door bijvoorbeeld neerslag, verdamping of het getijde. Die variaties zijn heel waardevol voor het inzicht in de grondwaterstand. Meten is weten, voorbereidingen voor een stevig gemaal Het waterschap gebruikt peilbuizen bijvoorbeeld rondom de uitvoering van projecten. Marnix van den Manacker werkte aan de nieuwbouw van het gemaal De Poel: “Het gemaal ligt naast de ‘s Heer-Abtskerkse Zandweg tussen Goes en ‘s Heer-Abtskerke. In de zomer van 2024 is het in gebruik genomen”. > iA'G%iA'G%בCטu׉׉ 7cassandra://7dYtmBsv6GCA33VsBFe4Y8d6o31TsNltHfplVW5PjFYT`\׉ 7cassandra://wZOXF5RosVFKL_rJxkOfFbxnRNXow3rUzF9LHPsNX6Q`׉ 7cassandra://aBRgBXVW4mmAYOlCLEB4ZRVO4whVW5VwdcHXqjMUztsK`iA'G%̛נiA'G%āc.9׉H4https://www.instagram.com/waterschap_scheldestromen/Gׁ ׁ rנiA'G%Ł̺9׉H4https://www.instagram.com/waterschap_scheldestromen/Gׁ ׁ rנiA'G%Ɓg9׉H4https://www.instagram.com/waterschap_scheldestromen/Gׁ ׁ rנiA'G%ǁch.9׉H'https://www.facebook.com/scheldestromenGׁ ׁ rנiA'G%ȁ|9׉H'https://www.facebook.com/scheldestromenGׁ ׁ rנiA'G%Ɂć.9׉H9https://nl.linkedin.com/company/waterschap-scheldestromenGׁ ׁ rנiA'G%ʁ؁̟9׉H:https://www.linkedin.com/company/waterschap-scheldestromenGׁ ׁ rנiA'G%ˁ̷9׉H:https://www.linkedin.com/company/waterschap-scheldestromenGׁ ׁ rנiA'G%Ёځ̟ 9ׁHhttp://linkedin.com/company/ׁ ׁ ЈנiA'G%ρ̺ 9ׁH http://instagram.com/waterschap_ׁ ׁ ЈנiA'G%΁~ 9ׁH"http://facebook.com/scheldestromenׁ ׁ Ј׉EEen peilbuis wordt geplaatst via een boorstelling op een vrachtwagen. Gemaal De Poel Een gemaal moet water kunnen oppompen. Daarom staat het gebouw altijd voor een groot deel onder de grond, en ook onder de grondwaterstand. Bij het ontwerp en de keuze van de bouwmethode is hier rekening mee gehouden: “Het gebouw moet stevig genoeg zijn om de druk van het grondwater te weerstaan, ook tijdens de bouw. Daarom hebben we voorafgaand aan de bouw peilbuizen geplaatst in het diepere zandpakket. De metingen daar lieten zien welke grondwaterdrukken we op die diepte konden verwachten.” Opdrijven voorkomen tijdens de bouw Uit de metingen voor gemaal De Poel bleek dat de bodem zou kunnen opbarsten. Opbarsten kan je vergelijken met een bootje in bad. Dat drijft. Hou je het bootje vast en laat je het bad voller lopen? Dan komt er een kracht op je hand te staan. Die kracht kan ook ontstaan tegen een gemaal. Dat wordt opdrijven genoemd. Marnix: “Dat speelde ook bij de bouw van gemaal De Poel. De eerste weken lag er alleen een vloer. Die is veel lichter dan een compleet gemaal. Daarom ben je tijdens de bouw veel gevoeliger voor de grondwaterdruk uit het diepere zandpakket. Om opdrijven te voorkomen, hebben we onder water in de ontgraven bouwkuip eerst een betonnen vloer aangelegd. Daarna is de bouwkuip pas leeggepompt. De vloer gaf op die manier voldoende druk tegen het diepe grondwater. Zo konden we veilig het gemaal bouwen.” Onzichtbaar, maar onmisbaar Peilbuizen helpen het waterschap bij het uitvoeren van zijn taken, zoals de bouw van een nieuw gemaal. Ze zijn daarmee onmisbaar. Tegelijkertijd staan ze als een rietje in de ondergrond. Onzichtbaar. 10 Scheldestromen | winter 2025 ׉ 7cassandra://aBRgBXVW4mmAYOlCLEB4ZRVO4whVW5VwdcHXqjMUztsK`iA'G%׉EVScheldestromen online Bij waterschap Scheldestromen delen we online wat we doen om Zeeland veilig en toekomstbestendig te houden. Van stevige dijken tot slimme wateroplossingen: op onze sociale media kanalen ziet u hoe we werken aan de leefomgeving waar u woont, werkt of recreëert. Een greep uit onze recente posts: Volg ons Praat mee    facebook.com/scheldestromen instagram.com/waterschap_ scheldestromen linkedin.com/company/ waterschap-scheldestromen Heeft u vragen, ideeën of wilt u ons iets laten weten? Laat u horen op onze sociale media kanalen. Scheldestromen | winter 2025 11 iA'G%iA'G%בCטu׉׉ 7cassandra://Jfzz3rn3VjvXv8KvQia7eJA-6sXDX_e--cyOp8MyGMk3`\׉ 7cassandra://Jw6RBXI4d4KSjZUaE-0rQ3Xtsn2CRVTJEkqcGGuLPzU`׉ 7cassandra://csQ-Bu_Tvrf-qMLJXtr8QqL9HODruHY5YZ1aWF2jBU0ME`iA'G%׉EKilometers met vooruitgang: de route van wegonderhoud 2025 Waterschap Scheldestromen beheert bijna 4.000 kilometer aan wegen in heel Zeeland. Het dagelijks onderhoud wordt uitgevoerd door de medewerkers in de werkgebieden. Groot onderhoud wordt voorbereid door de afdeling Wegen samen met de afdeling Projecten en uitgevoerd door aannemers. tekst: Jan Bij de Vaate foto’s: Jeffrey Cats 12 Scheldestromen | winter 2025 Martin Hoogesteger en Patrick van Megen, projectmanagers Wegen, selecteren de wegen die aan onderhoud toe zijn ׉ 7cassandra://csQ-Bu_Tvrf-qMLJXtr8QqL9HODruHY5YZ1aWF2jBU0ME`iA'G%׉E [We rijden naar de Ringdijk Noord in Cadzand-Bad. Daar is aannemer H4A Infratechniek bezig met het onderhoud van het fietspad tussen Cadzand en Cadzand-Bad. Dit fietspad was eerst een smal tegelpad waarop later asfalt is aangebracht. Het is één van de drukkere fietspaden in ons beheergebied, zeker in de zomer. Daarom is het fietspad nu drie meter breed gemaakt, zodat de fietsers meer ruimte krijgen. Daarnaast is ervoor gekozen om de fundering van zand en tegels te vervangen door een betere fundering. We treffen er onze collega’s Martin Hoogesteger en Patrick van Megen. Zij selecteren de wegen die aan onderhoud toe zijn. Wat is groot onderhoud? “Groot onderhoud bestaat uit drie soorten werkzaamheden: oppervlaktebehandelingen, deklagen en reconstructies. In 2025 is hier 11,5 miljoen aan besteed, een aanzienlijk bedrag.” Hoeveel km is er aangepakt dit jaar? “Voor dit jaar was dit 107 kilometer. De grootste klus was bij de Annavosdijk in Stavenisse. Hier hebben we de oude klinkers verwijderd en is er een nieuwe fundering aangebracht. Een voorbeeld van een klein werk is de aanpak van de spoorwegovergang bij de Noorddijk in Krabbendijke.” Fietspaden zijn vanuit verkeersveiligheid van groot belang. Welke zijn er dit jaar aangepakt? “Dit zijn onder andere het fietspad Rijksweg tussen Anna Jacobapolder en Sint Philipsland en beide fietspaden langs de Wilgenhoekweg bij Sint Laurens.” Welke werken vielen op? “Dat was het groot onderhoud van de Langeweg en de verbetering van Kwistenburg bij Wolphaartsdijk. Deze wegen liggen op een drukke route, de uitvoering nam enkele weken in beslag en de werkzaamheden waren goed zichtbaar vanaf de provinciale weg van Goes naar Zierikzee. Ook de verbetering van de Langeweg tussen Sluiskil en Hoek viel op.” Nog bijzonderheden tegengekomen? “Misschien geen bijzonderheid, maar wel goed om te vermelden: we houden bij de uitvoering van de werkzaamheden altijd rekening met de natuur. Tijdens de voorverkenning van het werk waar we nu staan, is een broedende vogel aangetroffen. We hebben daarop besloten het werk naar een later moment uit Aanbrengen van de deklaag op het fietspad van de Ringdijk Noord bij de kruising met de TienhonderdseMiddenweg. Onderhoud van het fietspad tussen Cadzand en Cadzand-Bad. te stellen. Daarnaast zijn bij de werkzaamheden bij de Prelaatweg in Westkapelle meerdere broedende vogels aangetroffen. Dit werk is daarom doorgeschoven naar 2026.” Klein onderhoud Naast groot onderhoud hebben we voor onze wegen een meerjarig onderhoudscontract voor het uitvoeren van kleinschalige reparaties in onze zes werkgebieden. Scheldestromen | winter 2025 13 iA'G%iA'G%בCטu׉׉ 7cassandra://f2zqpek6p1kei7HiKYxC2antrz826ewBsJDT_ea1SPs`\׉ 7cassandra://obuz0_wkPeT628P7GDbSmHF8GdI1R1w_NgfKgzPDgIEW`׉ 7cassandra://b3MFv06Y8Ut7BSeo7o1w40cmu14M7Qir6fdfglt3BpkRG`iA'G%ՓנiA'G%Ӂbr9׉Hhttps://droppiewater.nl/home/Gׁ ׁ rנiA'G%ԁ9׉H+https://scheldestromen.nl/interactievekaartGׁ ׁ rנiA'G%فew9ׁHhttp://droppiewater.nlׁ ׁ Ј׉Ebuitenbuiten Tekst: Jasmijn Funk Beeld: Anda van Riet, Rudy Visser, Communicatie Heeft u hem al aan het werk gezien? Sinds een paar maanden hebben we een nieuw zwaargewicht bij het waterschap: de nieuwe vrachtwagen. Deze grote vriend helpt ons door heel Zeeland met zware werkzaamheden zoals het vervoeren van buizen voor watersystemen, het ophalen van kroosvuil bij gemalen, het leggen van zware betonblokken, het rijden van stenen voor waterkeringen en het aanvullen van zand en grond. De vorige vrachtwagen is hiermee na vele jaren van trouwe dienst officieel met pensioen. Op naar vele mooie kilometers! Duik het nieuwe jaar in We duiken het nieuwe jaar in met de nieuwjaarsduik van 2026. Onze prachtige Zeeuwse kust is uitermate geschikt voor een verfrissende duik aan het begin van het jaar. Zin om het jaar met een plons in te luiden? Op 1 januari kunt u duiken bij strandpaviljoen De Zeemeeuw in Retranchement, op het Badstrand van Vlissingen, bij Strandpaviljoen Txiki/Strand 40 in Domburg of bij de trap van Westenschouwen in Burgh-Haamstede. Winterse wegen en gladheid Zodra de temperatuur daalt en de kans op gladheid toeneemt, komen de strooiwagens van waterschap Scheldestromen in actie. Met zout zorgen ze ervoor dat wegen en fietspaden goed begaanbaar blijven, zodat u ook bij winterse omstandigheden zonder zorgen op pad kunt. Alle wegbeheerders willen dat u veilig van A naar B komt, en daarom werken deze beheerders bij verwachte gladheid samen. Door te zorgen dat aaneengesloten doorgaande routes goed toegankelijk zijn, voorkomen we ongelukken en houden we Zeeland veilig. Ook als het vriest dat het kraakt. Op de kaart Wilt u weten waar we strooien als het weer glad wordt? Of bent u benieuwd naar onze actuele waterpeilen? Misschien heeft u altijd al willen weten waar het meeste zoet water in de Zeeuwse grond verstopt zit? Op onze website kunt u dit allemaal bekijken aan de hand van interactieve kaarten! Benieuwd geworden? Ga naar: scheldestromen.nl/interactievekaart 14 Scheldestromen | winter 2025 ׉ 7cassandra://b3MFv06Y8Ut7BSeo7o1w40cmu14M7Qir6fdfglt3BpkRG`iA'G%׉E Wat betekent NAP eigenlijk? Tijdens een wandeling of fietstocht ziet u ze weleens: peilschalen in sloten of watergangen. Op die schalen staat vaak “NAP” aangegeven. Dat staat voor Normaal Amsterdams Peil. Dit is het referentiepunt voor de hoogte van het land ten opzichte van zeeniveau. Een plek op -1 meter NAP ligt dus één meter onder het gemiddelde zeeniveau. In Zeeland is dat geen uitzondering: grote delen van onze provincie liggen onder NAP, en daarom is goed waterbeheer hier letterlijk van levensbelang. Vervelen in de kerstvakantie? Niet met Droppie! Ontdek de wereld van water met Droppie Water! Dit vrolijke stripfiguurtje leert kinderen van 4 tot 12 jaar spelenderwijs alles over waterbeheer, -veiligheid en -kwaliteit. Met leuke spelletjes, weetjes en lesmodules. Bekijk de wereld van Droppie op droppiewater.nl. Bent u leraar en op zoek naar een gastles voor groep 3-8? Dan biedt Droppie ook verschillende lesmodules aan. Boterbabbelaars Zeeuwse klassieker in eigen keuken: Zeeuws zoet voor koude dagen. Een boterbabbelaar is snel gemaakt en smaakt extra lekker na een frisse winterwandeling. Ingrediënten: Een walvis als wapen Vriendelijk verzoekje: denk na bij het toiletbezoekje Wij zuiveren het vieze water dat bij u door het afvoerputje gaat, zodat het weer schoon de natuur in kan. Onze vijftien rioolwaterzuiveringen draaien dag en nacht om vies water het zuiveringsproces te laten doorlopen. Met moderne technieken, oog voor duurzaamheid en als het kan besparen of zelfs opwekken van energie. Maar, let u ook op wat u door het toilet spoelt? Helaas zien we nog vaak vochtige doekjes en gebruikte maandverbanden in de rioolgemalen of zuiveringen. Ook zorgt (frituur)vet, bijvoorbeeld van oliebollen, soep of friet voor moeilijkheden en verstoppingen. Dit maakt het zuiveren van afvalwater kostbaar en nog nét iets vervelender. Dus een vriendelijk verzoekje: denkt u na bij uw volgende toiletbezoekje? Wie goed kijkt bij gemaal Boreel in Middelburg ziet boven de ingang een spuitende walvis op golven van blauw: het oude wapen van het waterschap Walcheren. Al sinds de 16e eeuw staat dit zeedier symbool voor de strijd tegen het water, een strijd die ook waterschap Scheldestromen vandaag de dag nog voert. En voor wie denkt dat de walvis alleen daar nog rondzwemt: ook boven Boutique Hotel The Roosevelt in Middelburg duikt hij trots op. Het waterschap, dat toen nog onder de naam Waterschap Zeeuwse Eilanden werkte, was gevestigd in het pand van 1996 tot 2004. Of de naam Walcheren echt van walvissen komt? Dat blijft een mooi mysterie! - 150 milliliter water - 140 gram lichtbruine basterdsuiker - 160 gram suiker - 90 gram boter - 10 milliliter azijn - Snufje zout - Decoratiesneeuw (poedersuiker met maïzena) Hoe maakt u het? Breng water aan de kook met de basterdsuiker, kristalsuiker en een snuf zout. Voeg de boter en de azijn toe en laat koken tot 135 °C. Houd de panranden schoon met een nat kwastje. Koel de pan in koud water en stort de karamel op een siliconen bakmat. Vouw het herhaaldelijk dubbel en laat het geleidelijk afkoelen tot de massa hanteerbaar is. Pak de karamelplak op, trek hem zo ver mogelijk uit elkaar en vouw hem vervolgens dubbel. Herhaal dit net zolang totdat de massa een satijnkleur heeft. Vorm een lange, dunne streng en knip het in stukjes. Meng de poedersuiker met de maïzena en rol de babbelaars erdoor. Als de babbelaars klaar zijn, kunt u ze presenteren in een schaaltje. Maar pas op: voor u het weet is de schaal leeg. Scheldestromen | winter 2025 15 iA'G%iA'G%בCטu׉׉ 7cassandra://Z6wrrYQxyyauRBPStswM5K8nPu4-7Zdcccg53bXBAt0[3`\׉ 7cassandra://URehILtw0h75lN1xX8wVPDThm-g1a_fpXe3it5koURY8`׉ 7cassandra://12WhHifMYh_z6gGCV-UpxQzETM5FXvEnhY6azKvZkucJ`iA'G%׉EHoe is het om... te werken aan sterke dijken op de dijk en achter de schermen? Gido de Ridder, maintenance engineer 16 Scheldestromen | winter 2025 ׉ 7cassandra://12WhHifMYh_z6gGCV-UpxQzETM5FXvEnhY6azKvZkucJ`iA'G%׉EDennis Sikkema, contractmanager André Hollestelle (kantonnier), bezig met het inspecteren van een dijk. Zeeland beschermen tegen het water, we doen het al decennialang. Onder andere met dijken, duinen en slim waterbeheer. Op dit moment staan we weer voor een flinke opgave: het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). Verschillende collega’s vertellen hoe het is om bezig te zijn met de grootste opgave sinds de Deltawerken. tekst: Bas Dingenouts foto’s: Cynthia Cats Voor wie het niet weet: het HWBP is een samenwerking van alle 21 waterschappen en Rijkswaterstaat. Samen zorgen zij ervoor dat Nederland beter beschermd is tegen overstromingen. Eerst is onderzocht waar de dijken niet sterk genoeg zijn. Die zwakke plekken worden nu versterkt. In totaal gaat het om honderden kilometers dijk, waarvan een flink deel in Zeeland ligt. Dagelijks op de dijk voor een sterke waterkering Iemand die dagelijks te vinden is op de Zeeuwse dijken is André Hollestelle, kantonnier bij Scheldestromen. In totaal heeft hij zo’n vijftig kilometer dijk in beheer, waarvan een deel onder het HWBP valt. “Mijn werk bestaat uit het inspecteren van dijken en glooiingen. Als ik ergens een kleine oneffenheid zie, kan ik het vaak zelf repareren. Bij grotere meldingen schakelen we aannemers in. Bij Scheldestromen ben ik begonnen als tractorchauffeur, maar ik wilde uiteindelijk niets liever dan dit werk gaan doen. Als kind ben ik opgegroeid in Rilland, letterlijk onder een dijk. Dat ik met mijn werk nu kan bijdragen aan het beschermen van Zeeland tegen het water, voelt heel goed en waardevol.” Slim onderhoud voor droge voeten in Zeeland De woorden van André staan niet op zichzelf. Het gevoel van verantwoordelijkheid en een waardevolle bijdrage kunnen leveren, leeft bij heel veel collega’s. Zo ook bij Gido de Ridder, sinds halverwege dit jaar werkzaam als maintenance engineer. “Anders dan André ben ik niet dagelijks op de dijken te vinden. Dat betekent niet dat ik er niet dagelijks mee bezig ben. Mijn taak is om in kaart te brengen bij welke waterkerende objecten welk onderhoud nodig is. Daarna is het zaak om het onderhoud zo te organiseren dat de belangrijkste plekken als eerst aan de beurt komen. Voordat ik bij het waterschap kwam, miste ik nog wel eens een gevoel van zingeving. Bij Scheldestromen heb ik dat gevoel wél gevonden. Iedere dag ben ik me er bewust van dat ik door mijn werk iets bijdraag aan de maatschappij en meehelp aan een veilig en ‘droog’ Zeeland.” Van strategie tot uitvoering: grip op grote projecten Het HWBP bestaat uit een reeks projecten, de één een stuk groter dan de ander. De kustversterking bij Hansweert is er een van groot formaat en wordt normaal gesproken volgend jaar afgerond. Sinds het begin betrokken bij het project is Dennis Sikkema, contractmanager van beroep. “Als contractmanager moet ik ervoor zorgen dat al het werk dat we niet zelf kunnen doen, zo goed en efficiënt mogelijk door andere partijen wordt uitgevoerd. Daar komt meer werk bij kijken dan mensen soms denken. Als we werk uitbesteden, moeten we heel goed bedenken wat dat werk precies inhoudt en wie dat het beste kan doen. Door het maken van strategieën en opzetten van plannen, proberen we de beste aannemer voor het werk te vinden. Als het werk hierdoor eerder klaar is dan gepland, zoals in Hansweert, dan geeft dat een heel goed gevoel.” Samen Zeeland beschermen tegen het water. Het gebeurt zowel zichtbaar op de dijk, als achter de schermen op kantoor. En ook al zijn de werkzaamheden anders, het doel is en blijft hetzelfde. Scheldestromen | winter 2025 17 iA'G%iA'G%בCטu׉׉ 7cassandra://FYC_1agdDe5rk_JOEiNoP9-BDvz6LnWccHewLrzDqwU `\׉ 7cassandra://40V3fp5mcvyUgmwoR_JGr8mBf_yAdr35I89uf9mdfJU`׉ 7cassandra://jtcdewaif67HRByHH6qLDK_T1ChTFYWFGV8oyvngKdEQf`iA'G%׉EKaderrichtlijn Water Hoe staat Zeeland ervoor? Met de Kaderrichtlijn Water (KRW) is in Europa vastgelegd dat alle lidstaten werken aan schoon en gezond water. In Nederland nemen het Rijk, provincies, waterschappen en gemeenten maatregelen om in 2027 de doelen te bereiken. Zeeland telt: 39 135 waterlichamen doelen per waterlichaam One out, all out De waterkwaliteit wordt aan de hand van onderstaande criteria beoordeeld. Als één onderdeel van de waterkwaliteit niet op orde is, wordt het hele waterlichaam als onvoldoende beoordeeld. Ecologie Chemische stoffen Ni Algemeen Waarneming: doorzicht, temperatuur, zuurgraad, fosfor, stikstof Biologie Algen, vissen, waterplanten en -dieren Specifi eke verontreiniging PFAS, medicijnresten, (oude) bestrijdingsmiddelen PFOS Nikkel Algemeen: temperatuur Biologie: waterplanten Specifi eke verontreiniging: medicijnresten * Stap vooruit Op een aantal punten zetten we in op extra maatregelen. Niet alleen voldoen aan de wettelijke kaders is ons doel, maar daadwerkelijk een stap vooruitzetten in het verbeteren van de waterkwaliteit en ecologie. Aanleg vispassages Verminderen van fysieke barrières Afgerond 1 Lovenpolder Biervliet 2 De Poel Goes 3 Dreefken Kuitaart Geplande aanleg in 2026 4 Borssele 5 Nieuwe Sluis, Breskens 6 De Luyster, Sint Philipsland Hoe ver zijn we? Mede door inspanning van de waterschappen is de waterkwaliteit aanzienlijk verbeterd. Ondanks dat blijft er nog werk te doen en zijn maatregelen nodig om de gestelde doelen te behalen. 3 6 Aanleg natuurvriendelijke oevers* Uitbreiding leefgebied waterplanten en – dieren 2026 9 km 2023 – 2025 19,7 km 2027 10 km Rioolwaterzuiveringsinstallaties Afgerond - Oostburg - Breskens Uitstoot (emissie) stikstof verminderen Gepland - Camperlandpolder, 2026 - Kloosterzande, 2026 ׉ 7cassandra://jtcdewaif67HRByHH6qLDK_T1ChTFYWFGV8oyvngKdEQf`iA'G%׉Ein de steigers “ We brengen de dijk weer in vorm en maken hem klaar voor de toekomst.” – Max Traas, projectleider het Zwin tekst: Hans Adriaanse foto’s: Jeffrey Cats Kengetallen • Aannemer: J.Hoondert en Zn B.V. te ’s-Heerenhoek • Lengte van het traject: 1.300 meter • Aangebrachte hoeveelheid breuksteen: 12.000 ton • Start werkzaamheden: eind augustus 2025 • Werkzaamheden gereed: medio oktober 2025 Max Traas, projectleider Herstel Nieuwe Zwindijk bij natuurgebied het Zwin Eén van de taken van het waterschap is zorgen voor sterke dijken. Pal naast natuurgebied het Zwin in Zeeuws-Vlaanderen ligt de Nieuwe Zwindijk. Uit onderzoek bleek dat de huidige kleilaag van deze dijk onvoldoende bestand was tegen de opstuwing van het water in het Zwin. Max Traas, projectleider bij het waterschap, legt ons uit: “Er is werk aan de winkel om verdere verzakking van de dijk tegen te gaan. We versterken de dijk met duizenden tonnen breuksteen. Zo zorgen we dat hij bestand is tegen de kracht van het water in het Zwin.” Hij licht de werkwijze toe: “Eerst brengen we de dijk weer in de juiste vorm. Daarna leggen we een beschermingsdoek neer en als laatste plaatsen we de breukstenen. Breukstenen zijn ruwe stukken natuursteen die ontstaan door het breken van grote rotsen. Deze stenen zijn afkomstig uit de steengroeven rond het Belgische Doornik.” In samenwerking met de provincie Zeeland wordt later de eerder aangebrachte beplanting hersteld en afgeschermd met een afrastering. Het dijktraject is gelegen aan de zuidzijde van natuurgebied het Zwin, dichtbij Cadzand en Retranchement. Max besluit: “Een mooi project om aan mee te werken, het eindresultaat is prachtig.” Scheldestromen | winter 2025 19 iA'G%iA'G%בCטu׉׉ 7cassandra://4294pRYCq4QC0aYLUil8imTU0jWc4VnLP-nOw9SzQOIU`\׉ 7cassandra://1paVaw_wbBDcRi7F_iukFto18gpo0PBGziBeq4QMicQͻ1`׉ 7cassandra://dlj67KbLMxVanRwUKcPhrZDArX74FoSmucYB16UCN54A`iA'G%׉E׉ 7cassandra://dlj67KbLMxVanRwUKcPhrZDArX74FoSmucYB16UCN54A`iA'G%׈EiA'G%iA'G%בCטu׉׉ 7cassandra://H4thb5WvoZvZSrwdxYDvYMzoIJoyVHHVKnEhLGkh-AE`\׉ 7cassandra://PetXDVz_dQN1P_kmm1gjXCjens-2MpK7Aj1L4E2ZjdA`׉ 7cassandra://7g__9LtAEedmYSWcLSBx4YcLk2bEJTAPmfGZcgNTHeEF`iA'G%נiA'G%,/9׉Hhttp://sabewazeeland.nl/Gׁ ׁ r׉E׉ 7cassandra://7g__9LtAEedmYSWcLSBx4YcLk2bEJTAPmfGZcgNTHeEF`iA'G%׉Ezbijzonder gevonden Een coupure aan de Slotstraat in ‘s-Heer Arendskerke. Coupures Coupures zijn afsluitbare doorgangen in dijken. Bij stormvloed of extreem hoogwater kunnen ze uit voorzorg gesloten worden. Zo voorkomen we dat water via openingen in de dijk de achterliggende polders instroomt. Ook bij een dijkdoorbraak spelen ze een belangrijke rol in het beschermen van het land. tekst: Chantal de Putter | foto: Rudy de Visser In Zeeland liggen tientallen van deze openingen in binnendijken, vaak op plekken waar wegen of spoorlijnen de dijk kruisen. In totaal zijn er 58 coupures waarvan waterschap Scheldestromen er 38 beheert en in bezit heeft. De overige zijn in handen van de provincie Zeeland, enkele gemeenten en ProRail. Jaarlijks worden de coupures geïnspecteerd en getest. Ook bij de controles van de coupures van de andere beheerders is altijd iemand van het waterschap aanwezig. Het waterschap is vanuit zijn kerntaak waterveiligheid namelijk verantwoordelijk voor een goede werking van de coupures. Het afsluiten van de coupure gebeurt met houten of aluminium balken, of met deuren. De balken voor het afsluiten van de coupures slaan Scheldestromen | winter 2025 23 we op onder een afdak dichtbij de coupure. Een voorbeeld is de coupure aan de Slotstraat in ’s-Heer Arendskerke. Deze wordt afgesloten met houten balken. Tijdens het sluiten vindt gelijktijdig een inspectie plaats. iA'G%iA'G%בCטu׉׉ 7cassandra://jCN0OwpUVDiIFvONM36h7EIE2yMdeUJFai2NL1miZQY` ׉ 7cassandra://8l6IxHuwcqssXH0iwDC1Yq-0cgX1IJYyrvB1TOM7Ag4̀`׉ 7cassandra://cviUKx9IpTZr4OCaRBSd0m4vWnD_CrJ_rFM7aCoPJ7U*`iA'G%נiA'G%B́9׉H.https://scheldestromen.nl/werken-bij/vacaturesGׁ ׁ rנiA'G%BE9׉H.https://scheldestromen.nl/werken-bij/vacaturesGׁ ׁ rנiA'G%B́ 9ׁHhttp://scheldestromen.nl/ׁ ׁ Ј׉EW“ Als kantonnier ben ik de ogen en oren van het gebied.” William Stroosnijder William werkt als toezichthoudend kantonnier in ZuidBeveland. Hij is verantwoordelijk voor het dagelijks onderhoud van wegen, bermen en grinddreven. Zijn werk is afwisselend, grotendeels buiten en vraagt om een praktische aanpak en goed contact met de omgeving. “Wat ik het leukst vind aan mijn werk is de afwisseling. Geen dag is hetzelfde. Ik ben veel buiten en heb de vrijheid om mijn werk zelf in te delen. Elke week begin ik met een ronde door het gebied. Ik kijk wat er ligt aan werk, maak een lijstje en ga aan de slag. Zo schep ik kolken leeg, leg ik bermblokken, strooi ik grind op onverharde dijken en zorg voor de juiste bebording. Ook richt ik me op inspectie en herstel. tekst: Laura de Jongh | Kleine klussen pakken we zelf op, grotere doen we samen met collega’s. Je ziet direct resultaat van wat je doet en dat geeft voldoening. Het contact met bewoners en boeren is belangrijk. Even een praatje, horen wat er speelt. Zo weet ik waar ik extra aandacht aan moet geven. Als kantonnier ben ik de ogen en oren van het gebied. Dat maakt me trots op wat ik doe.” William zorgt voor veilige wegen in Zuid-Beveland a Kijk op: scheldestromen.nl/ werken-bij foto: Rudy Visser 24 Scheldestromen | winter 2025 W e p o p r a d c n s e e t a a l s n W e i e l l m i w t r h !r ׉ 7cassandra://cviUKx9IpTZr4OCaRBSd0m4vWnD_CrJ_rFM7aCoPJ7U*`iA'G%׈EiA'G%iA'G%)+Waterschap Scheldestromen #63 - winter 2025)Magazine #63 - Scheldestromen winter 2025iAHljF