׉?ׁB! בCט  {u׉׉	 7cassandra://dLS2er14T1Od-qiBPhj_0bPSfzh5NALp-j_vJQ_PbC8 `׉	 7cassandra://Mxg4vVuOeODywVlryW_vwSGvtK8TnRp8hMEdT7GOcyQRP`S׉	 7cassandra://pLUSylpfizIeh5Y6DdjAKs3wAK4CD0_KCORMoBEz_so`̵ ׉	 7cassandra://trEzdmZM2NK_ANxw1Iy7ZZe_BfSOlQAtogG-SHwELRo 4͠a,?~׈Ea,?~C׉EDIT NUMMER
PROFESSIONALISERING
26
04
14
Professionaliseren:
nut of noodzaak?
Hoe herken je
een professioneel coach?
Interview met Prof. Dr. Carolin Graßmann:
‘ Een goede samenwerking
begint bij gelijke verwachtingen’
Coach. Hét magazine over coaching
JAARGANG 12
NUMMER 4 2021
׉	 7cassandra://pLUSylpfizIeh5Y6DdjAKs3wAK4CD0_KCORMoBEz_so`̵ a,?~Da,?~C{בCט   {u׉׉	 7cassandra://9tKAB2Ojs-QYt01BeP1mitjesCPWkX8o0oonXY56FgI i`׉	 7cassandra://jRFb8EZEoRTLfVGuyDs6xo6hgY4MbuHu0dhA-WDhAlcd`S׉	 7cassandra://Lzmxph8v1CJDBIN6tqcTqO7js-Qxb31GK6TOzyw44Jo!%`̵ ׉	 7cassandra://0aQRXwRWWMtFV54pzbrsoZ1wDbumHmu-DgTAfoXKQkI i4͠a,?~ט  {u׉׉	 7cassandra://rjH7YrG8W8phhPOQoiIV0kJD5p37GNfEInjXG_BCkT4 s`׉	 7cassandra://v0j1k_03ZtcX2sbdZ0yWsNy-1zI38p9Hbgax__hEfMIm`S׉	 7cassandra://eV75ka4CAUR-WIh76P-khkzSq3Ijs4_Gp2idlzGSoRcl`̵ ׉	 7cassandra://HOOB79XVpCG9db-hldYy79wwsJ9vKp4EzaJH0X1-3xkͨjt͠a,?~נa,?~ #9 ׉SG
ׁׁrנa,?~ ̏=k 9 ׉SG
ׁׁrנa,?~ @=] 9 ׉SG
ׁׁrנa,?~ rn9׉Hmailto:info@nobco.nl%0DGׁׁrנa,?~ t9׉Hhttps://www.nobco.nl/Gׁׁrנa,?~ A9׉H Shttp://www.facebook.com/Nederlandse-Orde-van-Beroepscoaches-NOBCO-1976783739243921/Gׁׁrנa,?~ 9׉Hhttp://www.twitter.com/NOBCOGׁׁrנa,?~   9׉H %http://www.instagram.com/nobco_coach/Gׁׁrנa,?~ _9׉H <https://www.linkedin.com/company/nobco/?originalSubdomain=nlGׁׁrנa,?~  **9 ׉SG
ׁׁrנa,?~ `:**9 ׉SG
ׁׁrנa,?~ :**9 ׉SG
ׁׁrנa,?~ l9ׁHhttp://www.nobco.nlׁׁЈנa,?~ yj9ׁHmailto:info@nobco.nlׁׁЈנa,?~ ̺܁x9ׁHmailto:redactie@mos-net.nlׁׁЈ׉EcInhoud
03 Voorwoord Marieke Jellema
04 Professionaliseren: nut of noodzaak?
- Rob de Ruiter
10 NOBCO in het Nieuws
12 De supervisor helpt je professionaliseren -
interview met Anita van Vlerken
14 Hoe herken je een professioneel coach? -
Mariska Verduijn
17 NOBCO in de Media
18 Blijf op de hoogte met Coachlink
20 ‘Welke elementen binnen coaching zorgen
ervoor dat het werkt?’ – interview met
Marjolein Stefens
23 Agenda
24 Evidence Inspired: verslag van het
symposium coaching & onderzoek
26 Een goede samenwerking begint bij
gelijke verwachtingen - interview met
Prof. Dr. Carolin Graßmann
29 Winnaar Thesisprijs 2021 Joppe Dubbeld
30 Hoe zet je waar je goed in bent, nog beter in? -
interview met Prof. Dr. Llewellyn van Zyl
34 De opkomst van e-health -
interview met Dr. Tim Wind
Rob de Ruiter:
Professionaliseren: nut of noodzaak?
Duivelse dilemma’s in de top
Pagina 04
Mariska Verduijn:
Hoe herken je een
professioneel coach?
Evidence Inspired:
verslag van het symposium
coaching & onderzoek
Pagina 14
Pagina 24
Coach. Hét e-magazine over coaching verschijnt vier keer per jaar,
Jaargang 12, nummer 4
Colofon
Redactie: Edith Koetsier, Miriam Oude Wolbers,
Eefje Rondeel, Mariska Verduijn.
Bladmanagement: Sam Dekkers, Caroline Knobbe
Grafische vormgeving: Vincent Stolk –
Concept & Ontwerp, IJmuiden
Het eerstvolgende nummer verschijnt in maart 2022.
Het thema is: persoonlijke diversiteit. Heb je tips of
kopij voor de redactie? Aanleveren kan tot en met
14 januari 2022. via redactie@mos-net.nl.
Overname van artikelen is toegestaan na voorafgaande
toestemming van de hoofdredacteur en met
bronvermelding. De meningen in dit blad zijn niet
vanzelfsprekend gelijk aan de opvattingen van de uitgever.
De Nederlandse Orde van Beroepscoaches is de
grootste beroepsorganisatie voor professionele
coaching in Nederland. Wij zijn het platform
voor professionele coaching in Nederland.
Onze visie is dat professionele coaching een
wezenlijke bijdrage levert aan het welzijn en de
ontwikkeling van mensen en organisaties.
NOBCO,
Nederlandse Orde
van Beroepscoaches
Postbus 1167
3860 BD Nijkerk
033-247 34 28
info@nobco.nl
www.nobco.nl
׉	 7cassandra://Lzmxph8v1CJDBIN6tqcTqO7js-Qxb31GK6TOzyw44Jo!%`̵ a,?~Q׉Evoorwoord
Beste lezer,
Deze week voelde ik ‘s avonds tijdens mijn avondwandeling een frisheid in de lucht, die van
de winter. De winter is een seizoen dat ik met gemengde gevoelens onderga. Ik mis de zon
en de warmte. Tegelijk is het een seizoen waarin alle lijnen duidelijker zijn. Het geeft een soort
rust. Is dat herkenbaar? Hoe ervaar jij de winter?
De bladeren zijn van de bomen en daardoor zie je de pure
vorm van de boom tevoorschijn komen. De grafische
lijnen tekenen zich af tegen de skyline. Het leuke aan deze
vormen is dat de hoofdvorm van de boom overeenkomt
met allerlei kleine subvormen in takken en bladeren tot op
mirconiveau toe. Dat noemen ze fractal geometry.
In coaching kennen we dat fenomeen ook, alleen noemen
we het anders. Gedrag dat iemand vertoont, is op zichzelf
gewoon wat het is: waardering uitspreken, succes delen of
een keer boos uitvallen. Het bijzondere is dat gedrag zich
vaak in patronen laat zien. Kleine gedragingen worden, als
ze zich herhalen, een goede voorspeller voor het grotere
plaatje van gedrag. Dat geldt voor leiders in een bedrijf of
instelling, voor politici en voor mensen in de maatschappij.
Vorige week begeleidde ik een intervisiegroep met
bestuurders van zorginstellingen. Eén van hen deelde dat
familieleden van bewoners regelmatig boos doen tegen
het personeel. Vaak is het begrijpelijk als familie onmacht
voelt. En dat gevoel wordt sterker als er te weinig mensen
zijn voor de verzorging. De bestuurder sprak uit, dat juist
deze boosheid eraan bijdraagt dat personeel afhaakt: ‘voor
mij hoeft het niet meer’. Hij merkte dat het zorgsysteem zo
zwaar belast is dat het toevoegen van stress door boosheid,
het probleem verergert: namelijk mensen die vertrekken uit
de zorg. En daar helpt geen enkele bonus tegen.
Nu is het te eenvoudig om te zeggen dat er een lineair
verband is tussen boze mensen en een tekort aan
personeel in de zorg. Je kunt wel zeggen dat in beroepen
waarin menselijke interactie centraal staat, waardering tot
meer voldoening leidt en boosheid en frustratie tot verdriet
en gevoel van tekort schieten. Het riep bij mij de vraag
op: wat is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid als het
gaat om stressregulering? Wanneer voeg ik stress toe en
hoe kan ik stress laten afnemen? Dat leidt tot een andere
manier van coachen. Niet alleen omgaan met werkdruk is
belangrijk, maar ook: hoe verminder ik stress bij de ander
en in het systeem? Ik zou het een mooie persoonlijke
leiderschapsvraag vinden en een om in de coaching te
bespreken.
En dan moet me nog iets van het hart. Afgelopen weken
hebben jullie misschien ook gemerkt dat het coachvak
veelvuldig in de pers is geweest. Een dieptepunt was de
naming en shaming van coaches die het woord coach
gebruiken om iets anders te verkopen. Soms is het
onschuldig, soms ronduit schadelijk. Ons antwoord als
NOBCO is dat we gaan voor een heldere positionering
van onze beroepsgroep. Niet door anderen zwart te
maken, maar door zelf een reputatie op te bouwen: een
professionele coach is een NOBCO coach. Dat mag voor
iedereen duidelijk zijn. Zo’n uitspraak betekent een grote
verantwoordelijkheid voor iedere coach die bij NOBCO is
aangesloten en iedereen die een coach inhuurt. Als we
gaan voor professionaliteit kunnen we ons op een positieve
manier onderscheiden en wegblijven bij het veroorzaken
van (extra) stress bij een ander en bij onszelf.
Ik wens je veel leesplezier toe, fijne feestdagen met een
heldere blik om te onderscheiden wat er toe doet en wat
niet. Zo kunnen we samen de lijnen ontdekken en het
hoofd koel houden in deze turbulente tijd.
Met hartelijke groet,
Marieke Jellema
‘Hoe ik stress verminder bij de ander, zou ik een mooie
persoonlijke leiderschapsvraag vinden’
3
׉	 7cassandra://eV75ka4CAUR-WIh76P-khkzSq3Ijs4_Gp2idlzGSoRcl`̵ a,?~Ra,?~Q{בCט   {u׉׉	 7cassandra://DldR9iFAZ2tlpz6NV1eiGFVLXY39gI8XGkyhzBRXXWI -`׉	 7cassandra://UTeYH7fV1gERP6qQbvF89IY93CGEo4VLplL44f5eYHMO`S׉	 7cassandra://71udSV8JF4ABQqBCxLNltDl0oCphTUJovRTQ_mSmBuo`̵ ׉	 7cassandra://Sb0XUPNcq9Kff_AexsNZNkWAjQiga626WjkPNdqNzOk p͠a,?~ט  {u׉׉	 7cassandra://whziLy5eETwEyg5mo1lpVz883G9WIa8jWhOc1tankj0 °`׉	 7cassandra://IaLhOhWOiJ_-Pxf9eW4mVTielC6Rks9y3SlQQYuitYghz`S׉	 7cassandra://kf9hObCa6Kyv5W5lP1YyQIy3OYK1xuH07SZz1P0Mpxo`̵ ׉	 7cassandra://6s_8HH7tEuEKifgV_Dcj8dPLmkqVwOkeESVQYvBoYRYUZ͠a,?~׉EoProfessionaliseren: nut of noodzaak?
Duivelse dilemma’s in de top
De casus (zie het kader) speelt zich af in de setting van executive coaching. Coaching van leiders,
de mensen ‘aan de top’. Hoe professionaliseren deze executives? Wat is professionaliteit? En hoe
zit dat met de executive coach? Dit artikel gaat uitgebreid in op deze vragen.
Door Rob de Ruiter
׉	 7cassandra://71udSV8JF4ABQqBCxLNltDl0oCphTUJovRTQ_mSmBuo`̵ a,?~S׉E ‘Door zich voortdurend te
ontwikkelen is de coach in staat zich
als stevige sparringpartner op te
stellen in de dialoog met de executive’
‘Hoe kan ik hier nou mee omgaan? Dat is
toch absurd wat ze vragen!? En slecht voor
de toekomst van het bedrijf!’ Het directielid
spreekt de woorden fel en emotioneel uit tegen
de coach. Jarenlang heeft hij het bedrijf in
goede banen geleid, is hij zuinig geweest op
‘zijn mensen’, vakmensen die de belangrijkste
asset van het bedrijf zijn, het kloppende hart.
En nu, door omzetverlies moeten er harde
knopen worden gehakt, mensen moeten
worden ontslagen. Dat snapt hij nog wel, wat
hem raakt is de manier waarop. De opdracht
vanuit de raad van bestuur is duidelijk: ‘zo snel
mogelijk ontslag aanzeggen, nog voordat de
nieuwe wettelijke regeling van kracht wordt’.
Wat betekent dat de mensen met een karige
vergoeding op straat komen te staan. Hij is
in een diep intern gewetensconflict geraakt
en heeft een executive coach opgezocht om
hierover te sparren.
Deze directeur staat midden in het
krachtenveld van belangen van verschillende
stakeholders. Ontslag met de focus op lage
kosten zou een klap in het gezicht betekenen
voor de mensen, die zich met hart en ziel al
vele jaren voor het bedrijf hadden ingezet.
Dat zou gevolgd worden door de nodige
repercussies op gebied van motivatie en
veiligheid binnen het bedrijf. Iets wat voor
altijd een pijnlijke plek zou blijven. De opdracht
van Raad van Bestuur niet opvolgen kon zijn
eigen positie in gevaar brengen, waarna er
ongetwijfeld een interim gezocht zou worden
die de klus ‘wel even zou klaren’ om daarna
weer weg te gaan. Die hoefde niet door met
de mensen die achterblijven!
Wat is een ‘professional’? En hoe kan/moet deze
zich verder professionaliseren? Het woord staat
voor: ‘zeer capabele kracht, iemand die zijn vak
kent’ (Koenen, Smits, 1992). Professionalisering
wordt dan ook gelijk duidelijk: nog beter in je vak
worden. Dan ‘executive’: ‘{uitvoerder}, belangrijk
lid van het hoger kader in een groter bedrijf’
(Koenen, Smits, 1992). Omdat er twee partijen
aan tafel zitten zal ik ook beide kanten belichten:
die van de executive en van de executive coach.
De executive
Executives hebben in hun positie te maken met
complexe krachtenvelden, zowel binnen als buiten
de organisatie. Deze leiders zitten op diverse niveaus
in organisaties waarbij op elk niveau andere
belangen en aspecten een rol spelen, het maakt
een groot verschil of je lid bent van een raad van
commissarissen (RvC), Raad van bestuur (RvB), een
directie- of managementpositie bekleedt of binnen
een afdeling als collega (tijdelijk) verantwoordelijk
bent voor specifieke taken en enkele collega’s aanstuurt
(wat steeds meer voorkomt in zelfsturende
teams). Hoe hoger in ‘de top’ hoe politieker het
krachtenveld wordt en hoe sterker de krachtenvelden.
Daar heb je mee leren om te gaan. Dat kan
door langzaam in een of meerdere organisaties
door te groeien en door ervaring ermee om te leren
gaan, of door studie direct al op een hoger niveau
in te stromen.
5
׉	 7cassandra://kf9hObCa6Kyv5W5lP1YyQIy3OYK1xuH07SZz1P0Mpxo`̵ a,?~Ta,?~S{בCט   {u׉׉	 7cassandra://7cxayMaM0eUzsgqw4qiV4DP7WIgS0F1w656IDhBf6Ks J` ׉	 7cassandra://kjd5LyCw886A9C5vqTA97BHgfLozxPx6D1t-Bl4MOXs_`S׉	 7cassandra://k2bxt2phaF2dkrW24m1TVqSMr4IkfyhbEwGMpMGK_4E`̵ ׉	 7cassandra://u99suhV-vNHvCc6uAJvr0CqXUflCBoAqeTGAV0kgp3QAD͠a,?~ט  {u׉׉	 7cassandra://EqPmtpIZbK5rKIA0bSTPtTMYZiHjXRoBmT1QD3Y4P18 bm` ׉	 7cassandra://zH_W6csguRjSaeWQ5EPbEPIoAByAjevfjc7NIHbZgeQd`S׉	 7cassandra://IfgzfMQ4TGQ2uDxr3hG4JmWYchD44XMsMV6M6jZpHFUQ`̵ ׉	 7cassandra://P9iOnqgLmin6svcQWhJdYy6e51L2swFMal3JOwmA_n0H6:͠a,?~׉EWaarom zou de executive
verder professionaliseren?
De huidige maatschappij was al complex en
is in een flits nog veel complexer geworden
door een geheel nieuwe en onverwacht
krachtenveld, het COVID-virus. Gebruikelijke
werkwijzen worden verstoord, belangen
verschuiven, eens stabiele markten klappen
in. Dit vraagt veel wendbaarheid van de
executives, veel onzekerheid, anders denken,
thuiswerken, leidinggeven op afstand,
lastige ethisch vraagstukken oplossen. Ook
is de arbeidsmarkt snel krapper geworden,
iemand die nu uitstroomt laat vaak lange tijd
een lege plek achter. Dat vergt naast andere
organisatiestructuren ook ander beleid, nog
meer gericht op mensen behouden. Hoe in deze
tijden sturing te geven aan en in organisaties
wordt steeds complexer.
Elke executive heeft invloed, bestaande uit
macht en communicatie (Hetebrij, 2011).
Respectabel omgaan met macht in een
leidinggevende functie is daarbij een belangrijke
factor om een organisatie effectief te kunnen
leiden. Hetebrij (2011) benoemt dit als macht
van hoge kwaliteit, ‘gebruik van macht met
een hoge kwaliteit zorgt voor breed acceptatie
van het beleid en welbevinden binnen een
organisatie’ (Hetebrij, 2011). Mensgericht
leidinggeven wordt steeds essentiëler. Om
mensen te behouden speelt communicatie een
essentiële rol. De top is hierin het voorbeeld
voor de rest van de organisatie ‘walk your talk’.
Dat vergt vaak andere vaardigheden dan tot nu
toe opgedaan: meer nabijheid en zichtbaarheid,
jezelf als mens tonen, authentiek zijn. Deze
vaardigheden zijn, in de vaak kennisgerichte
studies van de executives, soms te weinig
belicht.
Daarnaast is er ook de steeds sterker wordende
oproep naar duurzaam en meer mensgericht
beleid en leidinggeven. Zowel in profit- als in
non-profit organisaties. Meer oog voor de klant,
de mens achter de cijfers en regels. Hierin is de
toeslagenaffaire een voorbeeld van hoe het mis
kan gaan in een (overheids-)organisatie.
Hoe kan de executive verder
professionaliseren om beter om
te kunnen gaan met toenemende
complexiteit?
De toenemende eisen aan executives vragen
om reflectie (Burgers, 2013) om als executive
een breder perspectief en daarmee een groter
handelingsrepertoire te krijgen. Sommige
problemen zijn namelijk gecompliceerd en
andere zijn complex. Dat is een essentieel
verschil en vraagt een andere vorm van aandacht
en handelen. Gecompliceerde problemen (een
raket naar de maan sturen) zijn lineair op te
lossen door inzet van meer geld, denkkracht
etc. Dat is een vertrouwde omgeving voor
mensen in organisaties en de leiders. Complexe
problemen daarentegen zijn spinnenwebachtige
vraagstukken, vraagstukken die, als ze als een
lineair gecompliceerd probleem benaderd en
aangepakt worden, juist niet op te lossen zijn!
Het zijn de zogenaamde ‘taaie vraagstukken’
(Vermaak, 2009). Vraagstukken die een geheel
andere benadering vragen van executives.
Hiervoor is geen stappenplan beschikbaar.
Omgaan met onzekerheid, durven
experimenteren, de tijd nemen is vereist om
tot ontwarring te komen van deze complexe
knopen. Al ons handelen komt van binnenuit,
we worden gestuurd door onze waarden,
normen, kennis en ervaring. Reflectief vermogen
verder ontwikkelen is daarom de basis om
׉	 7cassandra://k2bxt2phaF2dkrW24m1TVqSMr4IkfyhbEwGMpMGK_4E`̵ a,?~U׉EK‘Voor de executive bestaat
zichzelf en zijn/haar normatieve kader’
professionalisering vooral uit het
ontwikkelen van een reflectie op
professionaliteit in de breedste zin van het
woord te vergroten. Om de onzekerheid en
het experimenteren aan te kunnen gaan is
een continu proces van reflectie nodig. Dewey
(1859-1952) beschreef reflectiviteit als het
vermogen om kennis en ervaring met elkaar te
verbinden, van betekenis te voorzien en in te
zetten voor de beste en meest effectieve aanpak
(Dewey in Ewijk & Kunneman, 2013, p 30).
Vermaak (2009) beschrijft dat de combinatie
van leren en experimenteren een basis is om
in en van (complexe) verandering te leren, dat
een effectief vernieuwingsproces uit vallen en
opstaan bestaat. Professionalisering van de
executives kan plaatsvinden op diverse vlakken
van het ‘mens zijn’. Ewijk & Kunneman (2013,
p 9) benoemen enkele kenmerken die te maken
hebben met de hiervoor genoemde normatieve
professionalisering:
• Persoonlijk: wie ben ik en hoe geef ik leiding?
Waarom doe ik wat ik doe?
• Relationeel: welke kwaliteit heeft de relatie die
ik met anderen aanga?
• Kennis: vanuit welke kennisbasis functioneer
en acteer ik?
• Machtsverhoudingen: Hoe ga ik om met mijn
eigen macht en de machtsverhoudingen
binnen en buiten de organisatie?
• Moraliteit: welke vragen spelen er op gebied
van moreel, politiek en ethiek?
Voor de executive bestaat professionalisering
daarmee niet alleen uit het opdoen van
meer inhoudelijke kennis, maar vooral uit het
ontwikkelen van een reflectie op zichzelf en zijn/
haar normatieve kader. Dat brengt een breder
(normatief) perspectief, en leert de executive
om te gaan met complexiteit en het leren
omgaan met ‘trage vragen’ (Kunneman 2005).
Trage vragen zijn vragen waar niet direct een
antwoord op is, waar niet direct actie op gezet
kan worden of een klap op gegeven kan worden.
Het zijn vragen die door voortdurende reflectie
langzaam tot ontwikkeling komen en inzicht
geven. Door reflectie kan de executive deze
nieuwe vragen en eisen, die ontstaan vanuit een
steeds complexer wordende samenleving, een
plek geven in zichzelf als mens, om van daaruit
beter zijn rol als leider te positioneren, concreter
te kunnen handelen en toekomstbestendiger
beleid te ontwikkelen.
Naast het tot zich nemen van kennis (lezen,
studie), door het gesprek aan te gaan met
collega’s (intervisie) kan een executive coach een
rol spelen, als professional die de executive kan
helpen in het verder ontwikkelen en verdiepen
van reflectie, het verder ontwikkelen van een
passend normatief kompas en het versterken
van de morele horizon (Taylor, 2011). Dat
executive coaching een positief effect heeft
is inmiddels wetenschappelijk onderzocht en
bewezen (Haan, 2021).
De VEC en de executive coach
De executive coach zet zichzelf in als instrument
in de context van de executive. Welke eisen
worden er dan gesteld aan deze professionals?
Hoe blijven zij ‘bij’? Hoe ontwikkelen zij zich?
Een reguliere coach zoeken kan al lastig zijn,
wie past het beste? Voor de executive is deze
keuze nog wat lastiger. Die zoekt iemand met
kennis op micro-, meso- en macroniveau van
de organisatiecontext waarin de executive
zich beweegt. Een coach die bekend is met de
krachtenvelden, het politieke spel aan de top, de
stakeholders, de gelaagdheid in een organisatie,
groeps- en systeemdynamieken, ethiek en
normatief handelen.
7
׉	 7cassandra://IfgzfMQ4TGQ2uDxr3hG4JmWYchD44XMsMV6M6jZpHFUQ`̵ a,?~Va,?~U{בCט   {u׉׉	 7cassandra://ccUsrMhxoxbPHNfGdzXjnuUcgnOXpyNif043-Ju8Elk #` ׉	 7cassandra://V37ixwfSAUjU2THzEt6zMUvZftutctmHGw0gpGPBuc8I`S׉	 7cassandra://D0rDVl0Cj-ZoOLJMYRkyHoABr39A4nyiS03HjwKOgA4f`̵ ׉	 7cassandra://yINFZhRmA1WECnL-eyVfWcX8gru0d4_NTPI3kX7gCEU6($͠a,?~ט  {u׉׉	 7cassandra://HQrNM4oD3iW_EngjQ0aOakhUN1PcUQxXGa3G2P23OOE #^`׉	 7cassandra://7OmkQuJzvYWqqwr4ZKvPVfs4J1fH2GsJWm_RicUbTm4se`S׉	 7cassandra://vzSg9kkPODMk9LvDMvk_6ZyHoUO2II47XmftnCgExyk#K`̵ ׉	 7cassandra://Mohq26Tk33OIKSKmB7IiYW7Dd5kUrnjlmPK7QrsF7Sk &~͠a,?~נa,?~ BƁf9׉H Ahttps://www.nobco.nl/coach/555afb9e49104b1900bd0ba4/rob-de-ruiterGׁׁrנa,?~ #̶9׉Hhttp://www.coachcompanen.nlGׁׁrנa,?~ B;9׉Hhttp://www.communicatiehuys.nlGׁׁrנa,?~ 5"9׉H Ahttps://www.nobco.nl/coach/555afb9e49104b1900bd0ba4/rob-de-ruiterGׁׁrנa,?~ʁ [̤9ׁHhttps://www.nobco.nl/ׁׁЈנa,?~Ɂ S9ׁH -https://etymologiebank.nl/trefwoord/executiveׁׁЈנa,?~ȁ 1a9ׁH 3http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/professionalׁׁЈנa,?~ǁ BA9ׁHhttp://www.communicatiehuys.nlׁׁЈנa,?~Ɓ )̶9ׁHhttp://www.coachcompanen.nlׁׁЈ׉EElke organisatie beweegt zich in de context van
de maatschappij en de wereldwijde geopolitiek
waarin economische en culturele veranderingen
elkaar snel opvolgen. Ook daarvan dient de
coach op de hoogte te blijven. Verder zijn de
executives krachtige persoonlijkheden, de
executive coach moet daarmee kunnen omgaan,
stevig staan en weerwoord kunnen geven indien
gewenst. Dit is geen gebied voor beginnende
coaches.
Dat is nogal wat, vanuit deze eisen die gesteld
worden aan executive coaches is de VEC
opgericht, een groep van nu ruim 100 mensen
die zich gespecialiseerd heeft in deze niche, het
begeleiden van leiders. De aangesloten coaches
zijn vakmensen die ruime kennis en ervaring
hebben op dit vlak.
Vanuit de Vakgroep Executive Coaching (VEC)
van NOBCO dragen we uit dat ons vak een
belangrijke maatschappelijke functie heeft.
De vraag naar duurzaamheid en mensgericht
leidinggeven neemt toe en daarin zijn de
executive coaches als professionals belangrijke
sparringpartners. Het gedrag van de executive
heeft invloed op een grotere groep mensen,
de organisatie en de maatschappij. Daarmee
rust er een belangrijke verantwoordelijkheid op
schouders van de coach om de executives hierin
gedegen te kunnen begeleiden.
Maar hoe dienen (kunnen?)
deze executive coaches zich
dan verder te professionaliseren?
Naast de reguliere jaarlijkse eisen die NOBCO
stelt aan al zijn aangesloten coaches zijn er extra
aandachtspunten voor de executive coaches.
De hiervoor genoemde vijf aspecten die voor
executives gelden zijn eveneens van toepassing
voor de coach, daarnaast noemt Yvonne Burgers
(2013) ook een aantal andere aspecten die voor
de executive coaches belangrijk zijn:
• Ontwikkel een eigen stijl en geloof hierin
• Zorg dat je wendbaar bent en blijft
• Ontwikkel jezelf op mentaal, emotioneel,
fysiek en spiritueel niveau
• Neem je vak serieus en zoek voortdurend
professionele ontwikkeling op vlak van ethiek,
gedragsregels en reflectie
• Kijk naar je gedragspatronen en begrens
jezelf. Executive coaching vraag stevigheid,
wendbaarheid vitaliteit en rust in je hoofd
en je hart
• Bedenk en reflecteer op de vraag waarom
je in de top van organisaties wilt werken
‘Dat executive
coaching een
positief effect
heeft is inmiddels
wetenschappelijk
bewezen’
׉	 7cassandra://D0rDVl0Cj-ZoOLJMYRkyHoABr39A4nyiS03HjwKOgA4f`̵ a,?~[׉EZoals gezegd is de executive coach zelf het
instrument. Zijn of haar handelen in trajecten
met executives heeft invloed en de belangen zijn
groot. Door zich voortdurend te ontwikkelen is
de coach in staat zich als stevige sparringpartner
op te stellen in de dialoog met de executive.
Voldoen aan bovenstaande en daarin blijven
ontwikkelen is noodzaak.
Conclusie
Alle professionals hebben voortdurend
‘onderhoud’ nodig. Deze tijd en maatschappij
vraagt veel van mensen, zowel op privé als
zakelijk vlak. De aloude metafoor van de vraag
of je behandeld zou willen worden door een arts
die nooit bij of nascholing heeft gehad is bekend.
Dat geldt ook voor de executive en de executive
coach. In elk vak geldt: stilstand is achteruitgang!
Over Rob de Ruiter
Rob de Ruiter is EIA senior practioner coach,
begeleidingskundige, supervisor en intervisor in
het bedrijfsleven. Daarnaast is hij Eigenaar van
‘ECHT in Gesprek’ en maakt hij onderdeel uit van
de netwerken www.coachcompanen.nl en
www.communicatiehuys.nl. Rob zit in het
kernteam van de Vaksectie Executive Coaching
bij NOBCO (VEC).
Bronnen
Burger, Y., (2013). Spiegel aan de top:
Over de praktijk van executive coaching.
Amsterdam: Mediawerf Uitgevers.
Ewijk, van, H., & Kunneman, H., (2013).
Praktijken van normatieve professionalisering.
Amsterdam: SPW.
Haan, E., (2021). Wat werkt in coaching? Wat het
oplevert en voor wie. Assen: Koninklijke Van Gorcum.
Hetebrij, M., (2011). Macht en politiek handelen
in organisaties: Iedereen speelt mee. (4e druk)
Assen: Van Gorcum.
Koenen, L., Smits, R., (1992), Peptalk, De
Engelse woordenschat van het Nederlands.
Geraadpleegd op 9 november 2021, van https://
www.etymologiebank.nl/trefwoord/professional
Koenen, L., Smits, R., (1992), Peptalk, De
Engelse woordenschat van het Nederlands.
Geraadpleegd op 9 november 2021, van
https://etymologiebank.nl/trefwoord/executive
NOBCO: Executive coaching. (2017-november).
Gedownload op https://www.nobco.nl/
download/slug-3p04vv
Taylor, C. (2011). Bronnen van het zelf:
De ontstaansgeschiedenis van de moderne
identiteit. (3e druk) (M. Stoltenkamp, Vert.).
Rotterdam: Lemniscaat.
Vermaak, H. (2009). Plezier beleven aan taaie
vraagstukken. Werkingsmechanismen van
vernieuwing en weerbarstigheid. Deventer: Kluwer.
9
׉	 7cassandra://vzSg9kkPODMk9LvDMvk_6ZyHoUO2II47XmftnCgExyk#K`̵ a,?~\a,?~[{בCט   {u׉׉	 7cassandra://3ljuNUFKKmWZ098bL7P9fHCJbwCZXTTh3jATj6xuaBU t`׉	 7cassandra://wmxz6N3a-7phTVeICI4AgE3A01W-FgpxxlRDCxXS7o4Y`S׉	 7cassandra://P0IcdjrmShOTIlM2COI5v2JsFvWq85fmPIYEHzlXlgE]`̵ ׉	 7cassandra://OEk8nXpZOKjKNKIVJaCJn12C3UJLC_jn3snKbRxOSm0K8͠a,?~ט  {u׉׉	 7cassandra://a7_uutckOxCIcg5ePg1ju_-PaUvO-2kMe96mms3IiAg `׉	 7cassandra://yltpoR8cg4OOU7FFV-LptWIAp5eZTBCgs6jX6YFKwsIZ`S׉	 7cassandra://zBNNxnJHtzs4MmYCCqW0LNHewYUtR9-T7sQaBpGiN_s~`̵ ׉	 7cassandra://Sf5YSAzIOE9nMSwh14qxK4n22Y69JPoUaQkjSeTVU68 	$͠a,?~̓נa,?~ā h̕9׉H =https://www.nobco.nl/aanbod-voor-coaches/aansluiten-bij-nobcoGׁׁrנa,?~Ł n9׉Hmailto:info@nobco.nlGׁׁrנa,?~ҁ r9ׁHmailto:info@nobco.nlׁׁЈ׉E	ZNOBCO-nieuws
NOBCO krijgt Raad van Toezicht
Het coachvak professionaliseert, de NOBCO community professionaliseert en de NOBCO organisatie
is toe aan een volgende stap. Als bestuur vervullen we drie rollen tegelijk: die van toezicht, beleid en
uitvoering. Nu onze organisatie groter wordt, is het tijd om meer duidelijkheid en scheiding aan te
brengen.
Het bestuur is voornemens om per 1 juli 2022 een Raad van Toezicht (RvT) te benoemen als
opdrachtgever van het bestuur. Daarmee hopen we recht te doen aan de belangen van de stichting
en nog transparanter te worden in onze aanpak. We zijn trots dat Jeanine Holscher, nu lid van de
Raad van Advies, bereid is om de rol van voorzitter per 1 juli op zich te nemen. Voor een periode van
twee jaar zal zij de transitie leiden.
Toetredingscriteria NOBCO
wijzigen per 1 januari 2022
NOBCO is hét platform voor professionele coaching in Nederland en beroepsorganisatie voor
professionele coaches. We willen leidend zijn in de verdere ontwikkeling van het coachvak, als
wezenlijke bijdrage aan het welzijn en de ontwikkeling van mensen en organisaties.
Om de kwaliteit van NOBCO coaches beter te standaardiseren en borgen past NOBCO haar
toetredingscriteria aan. Per januari 2022 kunnen coaches zich aansluiten bij NOBCO als zij:
1. Een door EMCC Global erkende coachopleiding hebben gevolgd (een opleiding met EQA-accreditatie),
of
2. Een HBO/WO-vooropleiding hebben, met daarnaast een niet-EQA-geaccrediteerde
coachopleiding van minimaal 50 uur, plus coachervaring (minimaal 5 coachees en 50 contacturen
in de afgelopen drie jaar).
Voor beide mogelijkheden levert de coach bij aanmelding bewijsstukken aan, die door NOBCO
worden getoetst.
Voldoet een coach niet aan bovenstaande eisen dan kan hij/zij zich aanmelden als aspirant NOBCO lid.
Hij/zij heeft dan een jaar de tijd om een EIA-certificering op minimaal foundation niveau te behalen en zo
alsnog volwaardig NOBCO coach te worden.
De nieuwe toetredingscriteria gelden alleen voor nieuwe coaches die zich per januari 2022 aanmelden
bij NOBCO. De huidige NOBCO-coaches hoeven dus niet met terugwerkende kracht aan de nieuwe
eisen te voldoen.
Aansluiten
Wil je je aansluiten bij NOBCO of ken je iemand die dat graag wil? Aanmelden kan via de website van NOBCO.
Vragen?
Heb je vragen over de nieuwe toetredingscriteria? Stuur dan een mailtje naar info@nobco.nl.
We beantwoorden je vraag graag.
׉	 7cassandra://P0IcdjrmShOTIlM2COI5v2JsFvWq85fmPIYEHzlXlgE]`̵ a,?~_׉EProf. dr. Gabriël Anthonio
De dag van de coach
Op donderdag 4 november jl. vond in de Reehorst in Ede de Dag van de Coach plaats. Het thema
was Persoonlijk Leiderschap. Verschillende toonaangevende sprekers brachten de verschillende
facetten van persoonlijk leiderschap in beeld. Prof. Dr. Gabriel Anthonio vertelde een bevlogen en
persoonlijk verhaal over het vergroten van onze impact en hoe we waarde kunnen toevoegen. Hij
ging onder andere in op het model van Vygotsky: ‘De zone van de naast gelegen ontwikkeling’.
Jan Terlouw ging in op het thema ‘Vertrouwen en de noodzaak om als leider vertrouwen en
verantwoordelijkheid te geven aan je medewerkers’. Met extra aandacht voor de kracht van het
verhaal om diepere boodschappen over te brengen. Niels van Buren deelde zijn persoonlijke lessen
over hoe hij zijn grootste tegenslag gebruikte om zijn doelen te bereiken. Met als eerste belangrijke
stap het omarmen en accepteren van de tegenslag.
11
NOBCO was als hoofdsponsor op
deze dag aanwezig met een stand.
Jan Terlouw
׉	 7cassandra://zBNNxnJHtzs4MmYCCqW0LNHewYUtR9-T7sQaBpGiN_s~`̵ a,?~`a,?~_{בCט   {u׉׉	 7cassandra://BM8amCrkthUaqhG9fAxBkfB1kZA24gOKyLgNVknBhcs O` ׉	 7cassandra://6fwtn351tbgZClRXveSVYHtnLXTppC9prWo0F7IRrcUc`S׉	 7cassandra://h2Wbbw4QFL8PvcODdY2Sf64HEjAWcxXO1RD_C5kKvbQ`̵ ׉	 7cassandra://5bj98mdFuw8cF0gvZO0PF2mbPdUXaji6Cjm8y5A7e2oH$͠a,?~ט  {u׉׉	 7cassandra://AZps8yqi7UxH8GbHjgNsdoWNN8eMAX-sIglBoo-MlMg  L`׉	 7cassandra://fLjzGG7MqAqpSE095k3Pg-Eqt9gq0CDwtW-dRAEv92oj`S׉	 7cassandra://YEEZywAfYIOGY-oUPJO6D1izD9hyoSHRMVcTmaaJDm0`̵ ׉	 7cassandra://EkH3pPLa0P4I-HSUDJ2GFklWj3lx1raOqo8REFCgcdc &n͠a,?~Ԕנa,?~΁ (L9׉H -https://www.nobco.nl/keurmerk/kies-een-mentorGׁׁrנa,?~ρ (̧9׉H -https://www.nobco.nl/keurmerk/kies-een-mentorGׁׁrנa,?~Ё ̃9׉H Ehttps://www.nobco.nl/coach/555afbd249104b1900bd3d41/anita-van-vlerkenGׁׁrנa,?~с ہ"9׉H Ehttps://www.nobco.nl/coach/555afbd249104b1900bd3d41/anita-van-vlerkenGׁׁr׉EDe supervisor helpt je
professionaliseren
Wie zich professioneel wil ontwikkelen, kan de hulp inschakelen van een supervisor of zich aansluiten
bij een intervisiegroep. Coach en supervisor Anita van Vlerken legt uit wat de verschillen zijn tussen
supervisie en intervisie en hoe je aan een goede supervisor komt.
Door Sam Dekkers
Wat is volgens jou een belangrijk
verschil tussen supervisie en intervisie?
“In een intervisie bespreek je een thema op collegiaal
niveau. Een voorval uit de praktijk bijvoorbeeld. In
een groep heeft iedereen evenveel belang bij het
bespreken en delen van ervaringen. Je hebt gezamenlijke
verantwoordelijkheid in het voorzitterschap, hoe je de
intervisie organiseert en hoe je met elkaar de
discussie voert.” “Bij supervisie is er altijd een begeleider
die de verantwoordelijkheid heeft. Er is denk ik ook een
andere focus. Wanneer je een thema inbrengt in een
supervisie, sta jij centraal, een supervisor zit er ten dienste
van jou. Er is meer ruimte, je bent de enige die inhoudelijk
belang heeft, de supervisor is een vertrouwenspersoon.
Het thema kan bij een intervisie of supervisie hetzelfde
zijn, maar de manier waarop je het bespreekt is anders.
De scheidslijn tussen intervisie en supervisie is dun; het is
altijd afhankelijk van hoe de groep opereert of hoe je er
als supervisor mee omgaat. De verschillen zijn zeker niet
in beton gegoten.”
Is supervisie altijd één op één?
“Nee dat hoeft niet. Idealiter is een supervisiegroep
niet groter dan een man of vier, omdat je anders geen
diepgang kunt bereiken. In een groep heeft de supervisor
de verantwoordelijkheid ervoor te zorgen dat het geen
gezellig koffiepraatje wordt en dat er geen perspectieven
worden vergeten, de supervisor coacht het proces.”
Waarom ga je naar een supervisor?
“Meestal komen mensen met een ontwikkelingsgerichte
vraag bij een supervisor. Bijvoorbeeld: Hoe ga ik om met
een agressief verbale coachee? Dan bespreken we wat
die agressie met jou doet, wat voor impact dat heeft
op jou persoonlijk. Maar mensen komen ook met meer
praktische vragen, zoals: ik maak me zorgen omdat mijn
agenda zo leeg is, hoe geef ik mijn organisatie vorm? Of
vragen over leermodellen of opleidingsopdrachten. Ik moet
van mijn opleiding reflecteren, hoe doe ik dat en wanneer
is het goed genoeg? Of: ik ben zo perfectionistisch,
ik overwerk mezelf. Ik krijg zelden therapeutische
hulpverleningsvragen, waarschijnlijk omdat coaches wel
weten dat je met vragen over psychische problemen de
supervisor niet de eerst aangewezen persoon is. In een
supervisie zit vaak een persoonlijke component, een
hulpverleningsvraag kan dan wel een onderliggende rol
kan spelen natuurlijk.”
Is een supervisor een soort supercoach?
“Ik vind wel dat je coachend moet superviseren, maar
ik weet niet of je dat een supercoach kunt noemen. Een
supervisor heeft voldoende opleiding, levenservaring en
vooral: overzicht. Over het werk, het leerproces en het
leven.”
“Je kunt iemand het beste coachen in een aanpalend
niveau van ontwikkeling, dat geeft op betrekkingsniveau
de beste commitment. Je zet in een kleuterklas ook geen
hoogleraar pedagogiek. Die weet ‘te’ veel, denkt wellicht
veel te abstract. Dat sluit niet aan bij de ontwikkeling van
kleuters.”
׉	 7cassandra://h2Wbbw4QFL8PvcODdY2Sf64HEjAWcxXO1RD_C5kKvbQ`̵ a,?~e׉E‘Een supervisor heeft
voldoende opleiding,
levenservaring en
vooral: overzicht’
Waar kun je op letten bij het kiezen
van een supervisor?
“Stel dat je vraag is: wie kan mij in mijn ontwikkeling
als coach verder helpen? Je zou op de site van NOBCO
kunnen gaan snuffelen. Je kunt in profielen kijken van
verschillende supervisoren: hoe werken ze, waarin zijn ze
gespecialiseerd, wat is hun aanpak, wat is hun uurtarief?
Om te weten of een supervisor bij je past, raad ik aan een
oriënterend gesprek te vragen; de meeste supervisoren
doen dat pro deo. In dat gesprek probeer je helder te
krijgen wat je vraag is, wat je aan het einde van het traject
beter wil kunnen, of wat je wil leren bijvoorbeeld. Je kijkt of
je met elkaar door één deur kunt, dat geldt voor ook voor
de supervisor. Je moet wel vertrouwen kunnen hebben
in elkaar.”
Hoe lang duurt een supervisie?
“Een supervisie duurt ongeveer vijf sessies en dan kijk je
wat de stand van zaken is. Zijn er meer sessies nodig? Het
kan heel zinnig zijn om na een periode te wisselen van
supervisor. Ook de supervisor kijkt vanuit een persoonlijke
blik naar mensen en materie en de omgeving. Na twee jaar
ben je ook niet meer fris. Ook wanneer je een goeie relatie
hebt is het goed om van supervisor te wisselen.”
Is supervisie verplicht voor
een EIA-aanvraag?
“Supervisie is voor een EIA-aanvraag niet verplicht, maar
het is wel verstandig om te doen. DE EIA is opgezet om
de vaardigheden in je vak te verbeteren, niet om alleen het
papiertje te halen. Een EIA-certificering laat zien dat een
coach alle competenties in voldoende mate beheerst
en bereid is zich te laten toetsen door vakgenoten
op een van de vier niveaus (zie kader p.16). Hij toont
hiermee aan ervaren te zijn in het vak en laat zien het
vak ook bij te houden, door bijscholing, zelfreflectie en
reflectie met anderen, zoals in supervisie en intervisie.
Met een supervisor gaat dat traject sneller, doelgerichter
en efficiënter. Binnen NOBCO hebben we mentoren die je
kunnen begeleiden bij de aanvraag.”
Meer informatie over wat een NOBCO-mentor
voor jou kan betekenen.
13
Over Anita van Vlerken
Anita van Vlerken (1955), van huis uit
andragoog en onderwijskundige, is al sinds
1995 actief in het coachen en trainen. Samen
met Willem Verhoeven heeft zij de Associatie
voor Coaching opgericht. Eerder werkte zij als
opleider in het middelbaar beroepsonderwijs en
als studentbegeleider aan de Universiteit van
Groningen. Haar managementervaring heeft
zij opgedaan in de functie van directeur bij een
organisatie voor Maatschappelijke Dienstverlening
in een achttal gemeenten. Daarnaast is zij nog
twaalf jaar lid geweest van de Raad van Toezicht
van de Rabobank, waarvan zes jaar als voorzitter.
Haar motto: Als coach en supervisor mogen we
bijdragen aan het realiseren van dromen van
mensen. Wanneer we dit op grote schaal doen
wordt de wereld een klein beetje beter. Dat geeft
enerzijds veel voldoening, maar ook een grote
verantwoordelijkheid om ons uiterste best te doen
ons vak zo professioneel mogelijk uit te voeren.
׉	 7cassandra://YEEZywAfYIOGY-oUPJO6D1izD9hyoSHRMVcTmaaJDm0`̵ a,?~fa,?~e{בCט   {u׉׉	 7cassandra://NbtuBWFtX3PFygJN7tpPgGWeFhP0PtyPDTiiCWkFOwY L`׉	 7cassandra://LNim0oxBGo9HMb0yKpdLaN1ob6-ELxy6A9_Dq2RgbBoaJ`S׉	 7cassandra://Qe7QH1v01RPNLiehFWNKyTmqVZA0RkPRbUgQlg95Od8$`̵ ׉	 7cassandra://R-eZXmEQFFqsVyClE2CNyZlsP_SR7e6h-CYj9l84v34 	̜͠a,?~ט  {u׉׉	 7cassandra://wT1WRVqsZ-LgZNuUCRmuERvp3kJorfSPbAllfcPI9f0 m` ׉	 7cassandra://qM_eWJeTTCXMu43e5g5GrcD_KaTlVHiD2mnOV4ksFBg}`S׉	 7cassandra://gSkvMKPzudJ0gxHzdTrOLGRV4GtDtepCi657VxZN_n8"L`̵ ׉	 7cassandra://97Hx2bx4pUiemtTkIuQP5RZCcOfy4vfp_3MO4NKuJ_QY͠a,?~׉EHoe herken je een
professioneel coach?
Mariska Verduijn krijgt op feestjes vaak reacties als ze vertelt dat ze coach
is. Het lijkt wel of iedereen een uitgesproken mening heeft over wat dat
beroep inhoudt. Waarin onderscheidt een professionele coach zich?
Door Mariska Verduijn
׉	 7cassandra://Qe7QH1v01RPNLiehFWNKyTmqVZA0RkPRbUgQlg95Od8$`̵ a,?~g׉EAls ik op een feestje of receptie kom en ik vertel dat ik
coach ben, dan krijg ik bijna altijd een opmerking over
mijn vak. Ik geef een paar voorbeelden.
‘Iedereen noemt zich coach’
Deze reactie kreeg ik op een receptie van een net
geklede de man die me wat minachtend aan keek.
Hij had duidelijk niet veel met het beroep. Mijn
provocerende opmerking: ‘Oh wat leuk, jij ben dus een
vakgenoot?’ leidde tot een krachtige ontkenning. Hij
was jurist en vond dat pas een echt vak. Daar is veel
kennis voor nodig. Praten over allerlei issues? Hij vond
het wat oppervlakkig en niks voor hem. Hij was zeker
bereid om iemand een keer te helpen, maar dat is niet
meteen coaching, vond hij.
‘Oh interessant! Ik coach ook!’
Ik kwam er snel achter dat ik sprak met een manager.
Hij vertelde dat hij regelmatig coacht, zoals laatst nog
zijn secretaresse, toen ze bijna huilend zijn kantoor
binnenkwam. Ze had net een lastig telefoongesprek
gevoerd namens de manager. De manager liet haar even
stoom afblazen en gaf haar een compliment over haar
aanpak. Ze had zijn instructies goed opgevolgd. Ze werd
wat rustiger en ging weer aan het werk. ‘Als er nog iets
nodig hebt, kom je gewoon even langs’. Op mijn vraag hoe
het verder was gegaan met zijn secretaresse zei hij: ‘Geen
idee, daar heb ik geen tijd voor. Het was vast voldoende
zo. Ze ging blij de deur uit.’
Een buurvrouw op hetzelfde feestje coachte ook. ‘Oh, ik
ben eigenlijk van nature al een halve coach!’ zei ze. ‘Laatst
zei ik tegen de buurvrouw van nr. 29 nog (die mevrouw
met de roze blouse daar...): ‘Je ziet er niet goed uit, bakkie
doen?’ Ze vertelde ze over haar man, nou dat was wat
hoor! Ik zal het niet allemaal vertellen, maar weet je wat
ze zei?’. Ik zei: ‘Je weet toch dat ik ook problemen heb
gehad met mijn man? We konden heel goed ervaringen
uitwisselen. Ze had echt wat aan mijn ervaring. En dat
luchtte haar zichtbaar op!’
‘Heel belangrijk om jezelf te ontwikkelen,
ik weet er veel van’
Een nicht van de jarige vertelde mij op een verjaardag
dat ze zelf veel cursussen had gevolgd op het gebied
van persoonlijke ontwikkeling en spiritualiteit. Na
haar ontslag door een reorganisatie, was ze hiermee
begonnen. Ze was er duidelijk heel enthousiast over.
‘Ken je die cursus? En die?’ Ze kon wel uren vertellen
over het belang van je eigenlijk innerlijk leren kennen en
was blij met mij als gesprekspartner.
‘Mooi werk, lijkt me lastig’
De laatste reactie die ik nog wil noemen is van een
bouwvakker. Coaching leek hem een mooi, maar
ook lastig beroep, wat hij niet zou kunnen. Daar had
hij niet voor geleerd. Hij werkte in de bouw en gaf
leiding aan stagiairs. Het leukste vond hij het om hun
zelfvertrouwen te zien groeien. Hij nam die (meestal)
jongens af en toe apart voor een goed gesprek. En
regelmatig een geintje natuurlijk. Gezeur over geen
motivatie, regen of vroeg opstaan, daar kon hij niet veel
mee. ‘Er moet wel hard gewerkt worden. Anders leren
ze niets.’ ‘Bij het eindgesprek zie je ze glimmen van
trots’, vertelde hij.
Wat zeggen dit soort reacties op feestjes nou over het
beroep coach? In ieder geval is het een bekend beroep,
iedereen kent het en heeft een idee over wat het beroep
inhoudt. Veel mensen houden zich ook bezig met het
helpen van anderen en halen hier voldoening uit. Maar
zijn deze mensen nu ook coach? Waar draait het nu
om in coaching? Net zoals bij andere beroepen heeft
ook het beroep coach een competentieprofiel. Hiermee
onderscheidt een professioneel coach zich van andere
begeleidingsvormen.
De 8 competenties van de coach
Er zijn een aantal competentieprofielen voor coaches.
NOBCO hanteert de acht EIA-competenties van
EMCC Global, die per niveau zijn uitgewerkt in
vaardigheidsindicatoren. Elke EIA gecertificeerde coach
voldoet op zijn eigen niveau (Foundation, Practitioner,
Senior practitioner of Master) aan deze competenties.
De competenties zijn:
1. Zelfinzicht
2. Gericht op zelfontwikkeling
3. Omgaan met het contract
4. Vormgeven van de coachrelatie
5. Doel- en actiegerichtheid
6. Coachee in staat stellen inzicht te
verkrijgen en te leren
7. Gebruik van modellen en technieken
8. Evaluatie
Zo terugkijkend naar de mensen op de feestjes,
dan lijken al mijn gesprekspartners een paar
coachcompetenties te beheersen. En dat is zeker te
waarderen. Dat geldt zelfs voor de jurist die niet van
coaching houdt. Die laat duidelijk de competentie
zelfinzicht zien. Hij kent zichzelf, hij vindt coaching niks.
Hij laat ook de grenzen van het vakgebied zien.
De nicht is duidelijk gericht op zelfontwikkeling met
haar cursussen, al is ze wel heel erg gericht op haar
eigen ontwikkeling en eigen interesse. Zou ze hiermee
zich kunnen verplaatsten in de behoeften van anderen?
De buurvrouw heeft duidelijk aandacht voor de ander.
15
׉	 7cassandra://gSkvMKPzudJ0gxHzdTrOLGRV4GtDtepCi657VxZN_n8"L`̵ a,?~ha,?~g{בCט   {u׉׉	 7cassandra://6b30g6KqQ7VyhOTsr5z0Q6jbJ7NR_AZivsonAs8jfu8 
`׉	 7cassandra://wqotZgVthELHbQMJvo-SAqG9bfS3mBC-sCnk3sYS5PYi`S׉	 7cassandra://-Jk1_wo2z3R13yfsyY3LiwZyibSmYQWWL-xy_5-taCAq`̵ ׉	 7cassandra://4FI7AGBFuAaR3duyVvFony131cN0omr7nJGh6Qbbqi4V#͠a,?~ט  {u׉׉	 7cassandra://Zj0P4HkyGnqIgHVnaRg_zYtNVKkYDrW9Qg3SBMv1vzU ~`׉	 7cassandra://fX1tLvGgoqCpuoHbK4qvuSywLS3ptUqpiOvAKiFcYmc_`S׉	 7cassandra://40pH83m3-lKa8QlbogHyscA35NQuNV5GryDCl6HanOY`̵ ׉	 7cassandra://T9XWymM22Rh0D0QhuIEjNl4VQ1z03uo667HArKAVCuI ]h͠a,?~נa,?~ځ *~9׉H ?https://www.nobco.nl/keurmerk/wat-is-eia/aanvragen-eia-keurmerkGׁׁrנa,?~ہ Zz{9׉H Dhttps://www.nobco.nl/coach/555afb0c49104b1900bcdbfe/mariska-verduijnGׁׁrנa,?~܁ ׁ̻9׉Hhttp://www.verduijncoaching.nlGׁׁrנa,?~݁ M]"9׉H Dhttps://www.nobco.nl/coach/555afb0c49104b1900bcdbfe/mariska-verduijnGׁׁrנa,?~ށ g 9׉H zhttps://www.kvk.nl/over-kvk/media-en-pers/nieuws-en-persberichten/steeds-meer-leefstijl-coaches-schrijven-zich-in-bij-kvk/Gׁׁrנa,?~߁ g 9׉H https://www.trouw.nl/economie/aan-leefstijlcoaches-geen-gebrek-maar-let-op-met-wie-je-in-zee-gaat~b2a7f65e/?utm_campaign=shared_earned&utm_medium=social&utm_source=emailGׁׁrנa,?~ g 9׉H vhttps://radar.avrotros.nl/hulp-tips/hulpartikelen/item/iedereen-is-lifecoach-dus-waar-vind-je-deskundige-lifecoaching/Gׁׁrנa,?~ 6**9׉H zhttps://www.kvk.nl/over-kvk/media-en-pers/nieuws-en-persberichten/steeds-meer-leefstijl-coaches-schrijven-zich-in-bij-kvk/Gׁׁrנa,?~ 6**9׉H https://www.trouw.nl/economie/aan-leefstijlcoaches-geen-gebrek-maar-let-op-met-wie-je-in-zee-gaat~b2a7f65e/?utm_campaign=shared_earned&utm_medium=social&utm_source=emailGׁׁrנa,?~ 6**9׉H vhttps://radar.avrotros.nl/hulp-tips/hulpartikelen/item/iedereen-is-lifecoach-dus-waar-vind-je-deskundige-lifecoaching/Gׁׁrנa,?~ *
@9ׁHhttp://Trouw.nlׁׁЈ׉EZe toont empathie en biedt ondersteuning wat past
bij de competentie vormgeven van de coachrelatie. Of
het ethisch is om met anderen over de buurvrouw te
praten is wel een aandachtspunt. Dan is er de manager,
die doel- en actiegericht lijkt. Na een kort gesprek gaat
de secretaresse blij de deur uit en weer aan het werk.
Of de secretaresse haar angst voor lastige gesprekken
heeft leren overwinnen weten we alleen niet.
Degene die nog het meeste competenties zou kunnen
beheersen is misschien wel de bouwvakker. Hij kent
zichzelf, maakt duidelijke afspraken met de stagiairs,
heeft oog voor het leerproces van de ander, heeft
aandacht voor de werkrelatie en is gericht op het
behalen van de stagedoelen.
Zowel de manager, de buurvrouw, de nicht en de
bouwvakker van de feestjes beheersen een of meer
competenties van een professionele coach. Maar niet
allemaal. En daar is het verschil met een beroepscoach te
zien. De professionele coach beheerst alle competenties
in voldoende mate en werkt daarmee als als coach aan:
‘een resultaatgericht en systematisch proces waarbij
een coach, op basis van een gelijkwaardige relatie, een
coachee faciliteert om zelf gestelde doelen te behalen
en zijn/haar functioneren, ontwikkeling en welzijn te
bevorderen (definitie NOBCO).’
Over Mariska Verduijn
Mariska Verduijn is assessor NOBCO/EMCC
voor EIA (certificering voor coaches). Ze is
een gecertificeerde NOBCO-coach (EIA
masterpractitioner) en werkt als zelfstandig coach
vanuit haar eigen praktijk www.verduijncoaching.nl.
Wat is een EIA-certificering?
Een EIA-certificering laat zien dat een coach alle
competenties in voldoende mate beheerst en bereid
is zich te laten toetsen door vakgenoten op een van
de vier niveaus. Hij toont hiermee aan ervaren te zijn
in het vak en laat zien het vak ook bij te houden, door
bijscholing, zelfreflectie en reflectie met anderen, zoals
in supervisie en intervisie.
De vier niveaus
Het EIA-niveau van een coach geeft uiting aan het soort
werk dat de coach doet in combinatie met werkervaring
en complexiteit van de coaching. Er zijn vier niveaus:
Foundation, Practitioner, Senior Practitioner en Master
Practitioner. Elk niveau vraagt een bepaalde ervaring,
expertise en reflectieniveau van een coach.
1. Een Foundation coach beschikt over de
basisvaardigheden van coaching en begeleidt
anderen bijvoorbeeld bij het ontwikkelen van
vaardigheden of het leveren van prestaties. De
doelgroep bevindt zich vaak binnen de eigen
beroepsgroep of omgeving.
2. De EIA Practitioner coach is vaak vanuit een eigen
praktijk of als interne coach aan het werk, binnen een
afgebakende expertise, doelgroep en context. Veel
voorkomende thema’s zijn: verhogen van prestaties,
verhogen van zelfvertrouwen en (verder) ontwikkelen
van capaciteiten.
3. De Senior coach richt zich meer op ontwikkelen
van groei en omgaan met complexe en
veeleisende relaties, onduidelijke kaders en
veranderingsprocessen. Hij werkt met verschillende
soorten coachees, contexten en organisaties met
verschillende methodieken.
Reflectievraag:
Wat is jouw best ontwikkelde coachcompetentie?
Welke competentie wil je meer aandacht geven
de komende tijd?
4. De Master coach kenmerkt zich door werken met
een breed scala aan modellen en kaders vanuit een
eigen ontwikkelde coachbenadering. Hij werkt met
uiteenlopende soorten (complexe) vraagstukken,
coachees, contexten en organisaties. Hij draagt
ook actief bij aan (verdere) professionalisering en
ontwikkeling van het vak.
׉	 7cassandra://-Jk1_wo2z3R13yfsyY3LiwZyibSmYQWWL-xy_5-taCAq`̵ a,?~s׉EyNOBCO in de media
We blijven aan de weg timmeren en ook de afgelopen maanden kwam NOBCO weer in het nieuws.
23 november 2021
De Kamer van Koophandel ziet sterke toename aantal coaches
Telde de KvK op 1 januari 2013 nog 478 inschrijvingen van leefstijlcoaches, op
1 november 2021 was dat aantal gestegen naar 5.071. De KvK concludeert
hieruit dat het beroep van coach erg populair is én dat er vraag naar is. “Waar
je bij andere branches vaak nog dipjes of korte stagnaties waarneemt, is dat bij
deze branche niet zo. Vanaf 2013 is er dus alleen een groei waarneembaar.”
NOBCO-bestuurslid Miriam Oude Wolbers over de toename: “Ook wij zien dat
zowel de vraag als het aanbod van coaches sterk toeneemt. Voor de afnemers
van coaching wordt het steeds lastiger om de juiste professionele coach te vinden
omdat coach geen beschermd beroep is. Dit geldt ook voor de term leefstijlcoach.”
Lees hier het artikel
23 november 2021
Trouw: ‘Aan leefstijlcoaches geen gebrek, maar let op met wie
je in zee gaat’
Het bericht van de Kvk nam Trouw over. De krant berichtte op 23
november over de enorme groei aan leefstijlcoaches. Een vertienvoudiging
in tien jaar tijd. De krant vraagt zich af: hoe kan zo’n nieuw beroep in zo’n kort
tijdsbestek zó oprukken? De sterke toename maakt het volgends NOBCO
lastig om een goede, professionele coach te vinden. NOBCO-voorzitter Miriam
Oude Wolbers licht toe: “Het is goed om je in ieder geval te verdiepen in de
achtergrond, genoten coachopleiding en certificering van je coach.”
Lees hier het artikel
28 november 2021
RADAR: ‘Iedereen is lifecoach, dus waar vind je deskundige lifecoaching?’
Ook televisieprogramma RADAR schreef in een artikel op hun website over de groei van het
aantal leefstijlcoaches. Niet alleen het aanbod, maar ook de vraag naar coaching neemt toe.
Het probleem is, dat iedereen zich ‘coach’ mag noemen, omdat het geen beschermd beroep is.
Dus hoe zorg je dat je een deskundige coach vindt, in plaats van iemand met mooie praatjes op
Instagram? Het antwoord op die vraag volgens RADAR: kijk of een coach is aangesloten bij een
beroepsvereniging.
Lees hier het artikel
Bron: Trouw.nl
17
׉	 7cassandra://40pH83m3-lKa8QlbogHyscA35NQuNV5GryDCl6HanOY`̵ a,?~ta,?~s{בCט   {u׉׉	 7cassandra://6IYbAYy8MVaHhUOy9FW8gizyKclHPyZ_ROOiCQJxIRY ~` ׉	 7cassandra://dzrgK4Xl3rqie3_mg6X8iiCRmkIT54nCZl5t-EWw66sz7`S׉	 7cassandra://0WB738uEX-gkAnmQqNwNg7rLx7CXEVlMZYhMpS91a4s!`̵ ׉	 7cassandra://Zt93095V6aTTrOnNHyYpx5JKIdGBSjai71ANJMn2gug͞
͠a,?~ט  {u׉׉	 7cassandra://gTdbPv-lR7faGzo_zvVYXOOexAbMRsAXTKpm8DtSNSo `׉	 7cassandra://lgZFMRKzyrvJMChhQzN5sxBiUb91EQBYxCmnkFsBTY4Ds`S׉	 7cassandra://t5Th_QDvKYSKdbt0GSp8e6LbE0k3OlQyoq-q_JllgdY`̵ ׉	 7cassandra://ooAcx9uLUjUYOSfX_dmHEdHbRrbbVetddgWfnuusdes ͠a,?~נa,?~ '#l 9׉H (https://www.coachlink.nl/artikel/fqlcv0/Gׁׁrנa,?~ 'l 9׉H (https://www.coachlink.nl/artikel/ajqje7/Gׁׁrנa,?~ !**9׉H (https://www.coachlink.nl/artikel/fqlcv0/Gׁׁrנa,?~ **9׉H (https://www.coachlink.nl/artikel/ajqje7/Gׁׁrנa,?~ v6l 9׉H (https://www.coachlink.nl/artikel/7-5h6t/Gׁׁrנa,?~ vl 9׉H &http://www.coachlink.nl/artikel/-onmd9Gׁׁrנa,?~ vl 9׉H (https://www.coachlink.nl/artikel/n8pjeo/Gׁׁrנa,?~ E4**9׉H (https://www.coachlink.nl/artikel/7-5h6t/Gׁׁrנa,?~ E**9׉H &http://www.coachlink.nl/artikel/-onmd9Gׁׁrנa,?~ E**9׉H (https://www.coachlink.nl/artikel/n8pjeo/Gׁׁrנa,?~ ,q09׉H &https://www.coachlink.nl/mijn/readers/Gׁׁr׉E!Artikelen over professionaliseren in
Een selectie op het thema ‘professionalisering’, het onderwerp van dit e-magazine.
Deze artikelen zijn tijdelijk voor alle lezers van dit e-magazine open gezet.
Wat is professioneel reflecteren
en wat heb je eraan?
Marcel Hoonhout, Christa van Luijk, Antoon
Duijnker, Annemieke Knuwer en Rinus Merkies
Professioneel begeleidingswerk bestaat
niet uit het nauwkeurig afwikkelen van een
serie protocollen. Een van de kenmerken van
professioneel werken is juist de complexe
situatie waarin professionals hun werk
verrichten. Die complexiteit hangt samen met
het gegeven dat er op meerdere manieren naar
een werksituatie gekeken kan worden, en dat er
vaak meervoudige mogelijkheden zijn om op die
situatie te reageren.
Lees meer
Coaching is onderzoek doen
Erik de Haan
Vlak voor het begin van een coachgesprek voel
ik me vaak alsof ik op het punt sta om een test
te doen of een examen af te leggen. Ik ben
hypergeconcentreerd en kijk om de andere
minuut op de klok. Ik wil precies op tijd zijn, niet
te vroeg en minder dan een halve minuut te
laat, en ik wil helemaal ‘klaar’ staan. Vaak zijn
het maar een paar minuten tussen de ene en de
volgende sessie, en toch slaag ik er meestal in
om in een vreemd soort concentratie te geraken.
Lees meer
Rol van de coach
Sasja Dirkse-Hulscher, Angela Talen
Welke rol heeft de coach? Wat is het verschil tussen een externe coach, een coachende
leidinggevende en een coachende docent? In dit artikel gaan we in op deze vragen en behandelen
we de vraag wanneer je doorverwijst.
Lees meer
Via Coachlink zijn er meer dan 2.500 artikelen beschikbaar over coaching en persoonlijke ontwikkeling en kun je gebruik
maken van werkvormen die via MyMethods beschikbaar zijn. Als coach kun je ook gevonden worden via Coachlink.
Coachlink is gratis beschikbaar voor NOBCO-coaches (niet-leden betalen € 18,50 per maand).
Korte geschiedenis van coaching
Ien van der Pol
Coachen is geen hype, geen modegril. Het vak
van coaching en het beroep van coach zijn
niet meer weg te denken, niet als professie,
noch als manier van leidinggeven. Wie zijn
professie serieus neemt, ontkomt niet aan de
geschiedenis van zijn vakgebied. Dat geldt ook
voor coaching. Wanneer is het ontstaan, wie
waren de pioniers en hoe heeft het vakgebied
zich ontwikkeld?
Lees meer
De basisstructuur van intervisie
Jeroen Hendriksen
Bij beginnende intervisiegroepen ligt het
succes in het consequent en degelijk aanleren
van een basisstructuur voor intervisie. Beheerst
een intervisiegroep deze stappen, dan is de
basis gelegd voor zelfsturend en onafhankelijk
leren. De groep werkt langs de weg van het
proces gericht op een resultaat. En resultaten
bemoedigen en geven vertrouwen aan de
groep waardoor de deelnemers in staat
zijn te variëren op de basisstructuur en te
experimenteren met het leren.
Lees meer
׉	 7cassandra://0WB738uEX-gkAnmQqNwNg7rLx7CXEVlMZYhMpS91a4s!`̵ a,?~׉E19
Maak je eigen reader in Coachlink!
Hoe werkt het?
Ga naar Coachlink en log in! Naast elk artikel in de kennisbank zie je de button
‘naar reader’. Als abonnee kun je in mijn readers maximaal 5 gepersonaliseerde
readers maken met artikelen uit de kennisbank. Elke reader kan maximaal 30
artikelen bevatten. Download de reader als pdf en deel het met je coachee.
Je vindt deze functie onder extra’s > reader samenstellen.
׉	 7cassandra://t5Th_QDvKYSKdbt0GSp8e6LbE0k3OlQyoq-q_JllgdY`̵ a,?~a,?~{בCט   {u׉׉	 7cassandra://smfZdEOMGEfbwsZU-ClwOR6QotHV9QaZdJ-f07FFIYs -`׉	 7cassandra://O1ISg5JShR_sNYy66gY8n_7axWpOC6OrGoHI0QvixFUmv`S׉	 7cassandra://3TLQdWMpKXhGAk_Xi3Nfgz16GjBW19c7ixcJgBcNx9I!`̵ ׉	 7cassandra://sXDZfO8b3LGKe3PPfZPblkEPDfgTRa3utt-Tpz2eZeU 	#t͠a,?~ט  {u׉׉	 7cassandra://YFSRfzCqPCnd7O0-l-msd3wYXFMW0pJTJbA7zdLJOWw X` ׉	 7cassandra://n4FUH05Pcfz7ycoeH6uhYS1PZVn54PNyS0XN9JxsCC4eT`S׉	 7cassandra://MDAVq7yM-e3pRPFs0uPpPpRegr4Wf-YB_Kx2LLFkHP4}`̵ ׉	 7cassandra://cle892_M7Ky5uqRbqWjnpZOxw86rOf5f3CnBJtylLYc@:͠a,?~׉E
‘Welke elementen binnen coaching
zorgen ervoor dat het werkt?’
Welke mechanismen en factoren dragen bij aan succesvolle uitkomsten van een coachtraject? Een
vraag die veel coaches beantwoord zullen willen zien. Marjolein Stefens gaat op zoek naar het
antwoord. Als promovenda aan de Open Universiteit in Heerlen gaat ze in opdracht van NOBCO
vier jaar lang wetenschappelijk onderzoek verrichten. Wij zullen haar de komende jaren volgen en
met vaste regelmaat vragen naar bevindingen. Dit eerste interview is een kennismaking.
Door Rosita Driessen
De 36-jarige Marjolein staat, op het moment dat we
dit artikel schrijven, op het punt van afstuderen in de
Mastervariant Levenslooppsychologie aan de Open
Universiteit (OU). Na haar middelbare school heeft ze
een bachelor gedaan in modevormgeving en -illustratie,
aan de Academie voor Beeldende Kunsten in Maastricht.
Een boeiende wereld, maar ook eentje die haar niet bleek
te passen. Omdat mode volgens haar doorspekt is met
psychologie, koos ze mede daardoor voor een studie
psychologie. Ze was toen al fulltime aan het werk, waardoor
de keuze voor een studie aan de OU voor de hand lag.
Marjolein heeft een positieve levensinstelling: ze ziet overal
kansen, mogelijkheden, maar ook uitdagingen. Die herkent
ze door open te staan voor nieuwe zaken. Vanuit die
instelling ontstond in 2020 de samenwerking met NOBCO.
Je gaat een spannende tijd in. Allereerst
gefeliciteerd met je functie als promovenda.
Hoe is dit op je pad gekomen?
“Ik las voor het eerst over NOBCO tijdens de module
‘Positief coachen’, onderdeel van de Mastervariant
Levenslooppsychologie. Hoewel ik NOBCO toen nog niet
kende, was mijn interesse in coaching na die module wel
bestendigd. Vervolgens kwam de onderzoekstage bij
NOBCO op mijn pad. Een perfecte kans om de coachwereld
beter te leren kennen. In de stage heb ik de NOBCO
Coaching Monitor gevalideerd, wat uitmondde in een intern
rapport over de bruikbaarheid van de meetinstrumenten
waar coaches in de praktijk mee werken. Uit de stage
volgde een scriptieonderzoek, waarin ik opnieuw via
NOBCO verder psychometrisch onderzoek verrichte naar
een van de meetinstrumenten uit de Coaching Monitor.
Superinteressant om te doen allemaal, ik heb er erg veel
van opgestoken.”
In je rol als promovenda ga je vier jaar lang
wetenschappelijk onderzoek verrichten.
Waarnaar ga je op zoek?
“Coaching wordt steeds populairder en daarmee is de
vraag naar gedegen wetenschappelijk onderzoek ook
toegenomen. We weten al best veel, maar ook veel nog
niet. Zo weten we nog niet zo goed welke factoren positief
׉	 7cassandra://3TLQdWMpKXhGAk_Xi3Nfgz16GjBW19c7ixcJgBcNx9I!`̵ a,?~׉Eg‘Wetenschappelijk onderzoek
is onmisbaar voor een optimale
ontwikkeling van de coachpraktijk’
bijdragen aan de uitkomsten van een coachtraject. In mijn
promotietraject ga ik daar onderzoek naar verrichten:
empirisch onderzoek naar de mechanismen die effectieve
coaching mogelijk maken. Welke elementen zijn er allemaal
binnen de coaching aanwezig die ervoor zorgen dat het
werkt?”
Of coaching ‘werkt’ klinkt wat algemeen.
Wat bedoel je daar precies mee?
“Een coachtraject werkt op het moment dat het
bijdraagt aan het realiseren van doelen en het vergroten
van welbevinden van de coachee. De leidraad in dit
onderzoek is de zelfdeterminatietheorie van Deci en
Ryan (2000). Deze theorie gaat over motivatie en
welbevinden en stelt dat motivatie afhankelijk is van drie
psychologische basisbehoeften: autonomie, competentie
en verbondenheid. Ook stelt die theorie dat werkrelaties
(zoals die tussen coach en coachee) waarin er aandacht
is voor de bevrediging van de drie psychologische
basisbehoeften, de aanzet geeft voor zelfontwikkeling. En
dat zou weer kunnen leiden tot positieve uitkomsten van
het coachproces. De focus in ons onderzoek ligt dan ook
op de relationele aspecten tussen coach en coachee en
motivationele processen van de coachee. Als je coaching
vergelijkt met psychotherapie, dan weten we van coaching
qua onderzoek nog relatief weinig. Er is wel een overlap,
maar er zijn ook de nodige verschillen. Dit biedt ruimte voor
speculaties over de werkingsmechanismen van coaching,
doordat die nog niet systematisch in kaart zijn gebracht of
doordat hierover in de huidige literatuur tegenstrijdigheden
bestaan. Met ons onderzoek willen we meer duidelijkheid
scheppen.”
Is er nog meer van waarde aan het onderzoek,
naast het scheppen van duidelijkheid?
“Coaching als Evidence Based Practice baseert zich op
kennis en inzichten die vanuit het wetenschapsveld zijn
verworven. Door praktijkbevindingen in het onderzoek te
includeren kan er als het ware een soort kruisbestuiving
plaatsvinden tussen onderzoek en praktijk. Daarvan kan
de coach in de praktijk de vruchten plukken, door met de
meest recente inzichten en technieken te werk te gaan.
Wetenschappelijk onderzoek is daarmee onmisbaar
voor een optimale ontwikkeling van de coachpraktijk.
Het is een proces dat steeds voortbouwt op nieuwe
ontwikkelingen en kennis, wat dan ook meteen de essentie
van wetenschappelijk onderzoek vormt: voortschrijdend
inzicht.”
Heb je een beeld van hoe je het onderzoek
gaat uitvoeren en hoe de komende jaren
eruit gaan zien?
“Dat krijgt steeds meer vorm. Het totale promotietraject
duurt vier jaar. Het onderzoek zal in ieder geval bestaan
uit vier of vijf deelstudies die gebundeld het eindproduct
vormen: het proefschrift. Met de deelstudies brengen we
eerst de samenhang tussen de betrokken factoren in kaart
met de NOBCO Coaching Monitor. Vervolgens toetsen
we in een meer experimentele setup de resultaten via
een interventie. Als alles volgens plan verloopt, wordt
de eerste deelstudie volgend jaar bij een internationaal
wetenschappelijk tijdschrift aangeboden en onderworpen
aan kwalitatieve toetsing en controle via rigoureuze
peerreview.”
21
׉	 7cassandra://MDAVq7yM-e3pRPFs0uPpPpRegr4Wf-YB_Kx2LLFkHP4}`̵ a,?~a,?~{בCט   {u׉׉	 7cassandra://V57gXVZkyJaZ25aADmvVDrr1YB5S07Y-RxZFtJ3-Ulo  ` ׉	 7cassandra://GWvygY8EbHq5tGItw0Si601j5UQRsQjNXNWI48NbNJUP`S׉	 7cassandra://Jv6XngzvrA20c3iG_ai3JgfAbswtMXJDm0D9JHFA2d0`̵ ׉	 7cassandra://xSmPHTUgS8Hh546unNsty_sVFrmT6yTaSIQj-vhjJBcVP͠a,?~ט  {u׉׉	 7cassandra://aNQBDDkkDsPqQeZojKrNqDPiaN8aRvf4MdbaQzXzpcA v`׉	 7cassandra://FXuuZVlmDY_hsdFOYsOa8YNTSkA7StUwyFThIdEw7YU]w`S׉	 7cassandra://TLmzqVnXZVYAV40J4zLyEM7EaogK-FZwg9RgyYxoPH4$`̵ ׉	 7cassandra://gohu0ycepKxmD6BIOW9nBcLHYrZJhJVdv475eCS7QCY͐.͠a,?~נa,?~ _Y9׉H +https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01Gׁׁrנa,?~ vIi9׉Hhttp://www.nobco.nlGׁׁrנa,?~  vOm9ׁHhttp://www.nobco.nlׁׁЈנa,?~  eY9ׁH +https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01ׁׁЈ׉E‘Het zou mooi zijn als er straks meer
duidelijkheid bestaat in hoe bepaalde
factoren bijdragen aan de effectiviteit
van coaching en hoe je daar als coach
op een gerichte manier in de praktijk
mee kunt omgaan’
Wat hoop je dat de resultaten straks
betekenen voor de (coach)praktijk?
“Stel je wordt als coach benaderd door een coachee, die
de laatste tijd haast geen motivatie kan opbrengen om
naar zijn werk te gaan. Het kan dan bijvoorbeeld cruciaal
zijn om te weten dat de mate van vervulling van de drie
psychologische basisbehoeften daarin een rol kan spelen,
én wat je als coach concreet kunt doen om de coachee
hiermee aan de slag te laten gaan. Hervindt die zijn
motivatie en gaat hij weer fluitend naar het werk, of komt
hij misschien wel tot de conclusie dat een andere baan
beter aansluit bij wat hij echt leuk vindt? Het zou mooi zijn
als er straks meer duidelijkheid bestaat in hoe bepaalde
factoren bijdragen aan de effectiviteit van coaching, hoe
die met elkaar samenhangen en hoe je er als coach op
een gerichte manier in de praktijk mee kunt omgaan. Ik
kijk dan ook met veel enthousiasme uit naar vier mooie
en vooral ook leuke jaren met een goede, constructieve
samenwerking met het promotieteam en NOBCO! Voor
mij is dit uiteindelijk een geslaagd promotietraject wanneer
ik waardevolle resultaten heb kunnen neerzetten die
bijdragen aan de bestaande kennis in het onderzoeksveld,
en die een mooie meerwaarde voor de praktijk opleveren.”
Bron:
Deci, E.L., & Ryan, R.M. (2000). The ‘what’ and ‘why’ of
goal pursuits: Human needs and the self-determination of
behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268.
https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
Verder lezen of Marjolein volgen?
Ze is actief op de volgende kanalen:
Twitter: @OU_LifespanPsy
LinkedIn: @Open Universiteit – Levenslooppsychologie
Facebook: @OU Master LevenslooppsychologieOf volg
het nieuws in het e-magazine van NOBCO en
op de website www.nobco.nl.
׉	 7cassandra://Jv6XngzvrA20c3iG_ai3JgfAbswtMXJDm0D9JHFA2d0`̵ a,?~׉E
#Agenda
Het eerste kwartaal van 2022 staat in het teken van Persoonlijke diversiteit.
We delen graag ons aanbod met je en hopen je bij een of meerdere activiteiten te ontmoeten!
14 januari, 10.00 – 12.30 uur
NOBCO Nieuwsjaarsbijeenkomst
NOBCO nodigt je van harte uit voor de hybride Nieuwjaarsbijeenkomst op 14 januari. Deze
Nieuwjaarsbijeenkomst staat in het teken van het NOBCO thema van 2022: Diversiteit en de
verschillende perspectieven van coaches hierin. We hebben dr. Gijs Bijlstra en dr. Sanye Çelik
uitgenodigd om met ons te kijken naar hokjesdenken en onbewuste vooroordelen en de essentie en
dilemma’s van diversiteit en inclusie.
Ook maken we tijdens de Nieuwjaarsbijeenkomst de winnaar van de NOBCO Quality Award
bekend. De winnaar is een persoon of organisatie die zich op bijzondere wijze ingezet heeft voor de
professionalisering van het coachvak.
9 februari, 15.00 – 16.00 uur
Webinar ‘Niemand is een Single Story’
Hoe krijg je als coach (nog) meer inzicht en word je meer gewaar omtrent je verhaal, je
achtergronden, motieven, denken, voelen, handelen en daarmee op het hele werkproces? Meld je
aan voor dit webinar met inzichten uit de praktijk, experimenten en praktische handvatten. Link
aanmelding
5 day sprint challenge naar EIA-certificering
Overgewaaid uit Engeland introduceert NOBCO ook in Nederland de 5 Day Sprint Challenge (5DSC)
voor coaches met een EQA-coachopleiding. De 5DSC is een intensieve, uitdagende en bovenal leuke
manier om jouw voornemen om een EIA-certificering aan te vragen nu écht op te pakken.
Tijdens een 5DSC kom je vijf achtereenvolgende dagen een uur lang online bij elkaar met een kleine
groep coaches én een mentor/assessor. Samen neem je alle stappen en onderdelen van de EIAaanvraag
door. Aan het einde van de week weet je precies welk EIA-certificeringsniveau voor jou
haalbaar is, wat je hiervoor nog moet doen en wanneer je dat kunt afronden. Kortom, een echte
boost aan jouw certificeringsvoornemen. En als je om de 5DSC-contacturen heen extra tijd inplant,
kun je in deze ene week je aanvraag zelfs helemaal compleet maken en indienen.
Voor 2022 hebben we drie sprintweken gepland:
• 21 t/m 25 maart
• 13 t/m 17 juni
• 26 t/m 10 september
In de sprintweek heb je elke werkdag een online meeting van 9 tot 10 uur met jouw mentor en
sprintgroepje van maximaal 8 coaches.
Interesse?
Heb jij een EQA-geaccrediteerde coachopleiding afgerond en ben je nog niet EIA-gecertificeerd? In
december ontvang je een mail over de sprint challenges in 2022. Je kunt je dan ook opgeven voor
deelname aan een van deze drie weken.
23
׉	 7cassandra://TLmzqVnXZVYAV40J4zLyEM7EaogK-FZwg9RgyYxoPH4$`̵ a,?~a,?~{בCט   {u׉׉	 7cassandra://J5U-Vjq5DyRFmhcsgACo87vvFn3KAM1teP_pR-hGDn8 `׉	 7cassandra://t5eeGXlgUsu-CGEjAyP_fv_awr1_A2FySf9uoZdBaNMof`S׉	 7cassandra://hgd_SlDsnNslp_V-R1BPvBxN6DRqCE0uQ8Ksikn_d58"V`̵ ׉	 7cassandra://3Guvh4mC-y9xKf6jwqtrZzw_KP4nEiBmZu4tPHNauMs X͠a,?~ ט  {u׉׉	 7cassandra://CadhIjnyRekTv60mwtmoe4m6F91LJmLZnL49b4J-Q0E Ir` ׉	 7cassandra://OpZmu009WppDgm10-qql-W6MJG4vgsGgS74juUobyM8Z`S׉	 7cassandra://yL8_z1dR6N4r9Vgf7RlhZQvgKA_y9wMyxLGhwGfgOQ8s`̵ ׉	 7cassandra://8guZdgjRuJils8Snoo3YbpDjc6A16kBQyIThk34QhloD^͠a,?~ נa,?~  e99׉H ?https://www.nobco.nl/nobco-awareness-2021-3-weken-wetenschap%0DGׁׁr׉E	lEvidence Inspired: verslag van het
symposium coaching & onderzoek
Op donderdag 25 november vond het 12e NOBCO Symposium Coaching & Onderzoek plaats. Het
online symposium met het thema Evidence Inspired werd door gastsprekers vanuit verschillende
invalshoeken belicht. ‘Moeten we als coaches eigenlijk alleen nog maar dingen doen die
wetenschappelijk onderbouwd zijn?’
Door Eefje Rondeel
Het is donderdagochtend half 10. Snel check ik of
de netwerkapp die wordt gebruikt voor het NOBCO
symposium Coaching en Onderzoek goed werkt. Hoewel
het online symposium pas om 10:00 uur begint zie ik al
een hoop vrolijk heen en weer bewegende foto’s op mijn
scherm. De chat is al gevuld met oproepen van coaches
die op zoek zijn naar collega’s om kennis mee te maken of
om een intervisie groep mee te starten. Ik pak nog een kop
thee en schuif aan achter mijn laptop.
De voorzitter van de Commissie Wetenschappelijk
Onderzoek, Eddy de Waart, opent samen met David
Brode, NOBCO bestuurslid, het symposium. Kort worden
de kaders geschept van evidence-based coachen en niet
lang daarna maken we kennis met Marjolein Stefens. Zij
deed voor haar stage onderzoek naar de Coaching Monitor,
het door NOBCO ontwikkelde instrument dat coaches
kunnen inzetten om de voortgang van coachtrajecten
te evalueren. In september is zij gestart als promovenda
van het onderzoeksproject dat voortvloeide uit een
samenwerking tussen NOBCO en de Open Universiteit.
De komende jaren gaat ze onderzoek doen naar de
werkzame mechanismen van coaching (lees in dit
e-magazine meer over Marjolein en haar project).
De chat wordt veelvuldig gebruikt en toont de
betrokkenheid van de vele aanwezigen: mijn scherm
geeft aan dat er maar liefst 320 deelnemers zijn. Na
de introductie schakelen we over naar Londen. Vanuit
daar wordt de keynote verzorgd door doctor Rachael
Skews, ervaren coach en academicus. Ze vertelt een
wetenschappelijk onderbouwd en tegelijkertijd openhartig
verhaal over stress, veerkracht en psychologische
flexibiliteit. Ze sluit af met een sterke boodschap over
evidence-based handelen en stelt de vraag of we ethisch
wel goed bezig zijn wanneer we als coaches ons handelen
niet baseren op wat er (wetenschappelijke gezien) bekend
is over coaching.
Voordeel online
De geplande netwerksessie moet ik helaas overslaan
omdat onze kleuter wordt opgehaald door opa en oma in
verband met een gesloten school. Dat maakt me des te
׉	 7cassandra://hgd_SlDsnNslp_V-R1BPvBxN6DRqCE0uQ8Ksikn_d58"V`̵ a,?~׉E)blijer dat het symposium ook dit jaar online wordt gegeven,
en gezien het aantal deelnemers ben ik niet de enige.
We kunnen tijdens het symposium een keuze maken uit
verschillende workshops. Ik besluit in de eerste ronde de
workshop van Jacky van de Goor te volgen en in de tweede
ronde de workshop van Carolin Graẞmann.
Jacky van de Goor is inmiddels een oude bekende voor
NOBCO, ze verzorgde eerder al eens een keynote
tijdens het symposium en verscheen ook al eens in het
e-magazine. Ze deelt de bevindingen uit haar inmiddels
afgeronde onderzoek naar herinneringen en zingeving.
Tijdens haar workshop laat ze ons in drietallen een
mini-interventie ondergaan: kies een herinnering van
afgelopen week en deel die met je collega-coaches
in de break-out room. Best spannend, om met twee
onbekenden een persoonlijke herinnering te delen. Toch
was de sfeer meteen goed en veilig, en de relevantie
van de oefening werd goed duidelijk. De workshop viel
voor veel deelnemers in goede aarde, te zien aan de vele
chatberichten met waardering en vooral herkenbaarheid.
De workshop van Carolin Graẞmann draaide om inzichten
uit haar eigen onderzoek met betrekking tot de relevantie
van een goede werkrelatie tussen coach en coachee.
Hoewel haar onderzoek belangrijke inzichten geeft in
waarom een goede werkrelatie tussen coach en coachee
belangrijk is, blijft voor de aanwezige coaches de meest
prangende vraag: hoe zorg ik als coach voor een goede
werkrelatie? Op dat gebied is er duidelijk nog aanvullend
onderzoek nodig. Tijdens een korte oefening in een
break-out room ontdek ik dat elke coach anders omgaat
met die werkrelatie: soms heel onbewust, en soms door
er juist heel expliciet aandacht aan te besteden. Ik hoor
van collega-coaches ook veel praktische adviezen om aan
de werkalliantie te werken (elders in dit nummer vind je
een uitgebreid interview met Carolin Graẞmann). Maar
er was nog veel meer noemenswaardig aan deze dag. Zo
was er nog de thesisuitreiking aan Joppe Dubbeld (ook in
dit nummer) en gaven ook andere workshops inzichten
in onderzoek naar coaching of onderwerpen die relevant
zijn voor coaching (in dit nummer vind je interviews met
workshopgevers Llewellyn van Zyl en Tim Wind).
Evidence inspired
Tijdens het laatste onderdeel, een rondetafelsessie, zit ik
nog steeds vol energie achter mijn laptop. En niet alleen
ik: er zijn nog maar liefst 223 deelnemers blijven hangen
voor deze discussie zo laat in de middag. Tafelvoorzitter
Charlotte van de Wall Bake gooit het maar meteen op
tafel: moeten we als coaches dan eigenlijk alleen nog maar
dingen doen die wetenschappelijk onderbouwd zijn? De
onderzoekers aan tafel zijn het daar mee eens, de coaches
wat minder. Wat uiteindelijk blijft hangen is een term die
tafelgast en coach Mieke Voogd aan het einde van de
discussie oppert: Evidence Inspired. En met die treffende
term in gedachten sluit ik vol nieuwe inspiratie
de netwerkapp weer af.
In dit e-magazine lees je interviews met de sprekers
van dit symposium: Prof. Dr. Carolin Graßmann over
het belang van het hebben van gelijke verwachtingen
voor een goede coachrelatie, Prof. Dr. Llewellyn van
Zyl over coachen van je sterke kanten en dr. Tim Wind
over de opkomst van e-health. Met deze sprekers
blikken we ook terug op hun bijdrage aan het 12e
NOBCO Symposium ‘Coaching en Onderzoek’.
Lees alle aftertalks op de website.
25
׉	 7cassandra://yL8_z1dR6N4r9Vgf7RlhZQvgKA_y9wMyxLGhwGfgOQ8s`̵ a,?~a,?~{בCט   {u׉׉	 7cassandra://mW8u3QWKRjfoi3tVo1nRaPK6II0RlvZnqKh-xFXVcvk q `׉	 7cassandra://QvNlns79JafypfGO1kHGOtYZ2-XjghL_-Fms8Lgo4JEA`S׉	 7cassandra://vzLwQZchCypCO-bW0bBrhUbuLycuUQ3CxjkkHJr1Wrc`̵ ׉	 7cassandra://rS54Z6mgjSWolkACzdD6pjwi7QN1t3eiYjhaLIRTbsw ̜͠a,?~ ט  {u׉׉	 7cassandra://HBmeINVyziDTF7Y9fpuloxvCNtPnkAfP9bSZBraVNKE f` ׉	 7cassandra://e2nAEqO33jrKIRlX8vAEBDxrt58tbN4kQMETtkmnCec̓`S׉	 7cassandra://oQc2qXulwp2FCOleDNUdmQbaLLfXAiHg76d5OeZurbs!>`̵ ׉	 7cassandra://JkV8xtGsw0WZdyx4b_9ppXfFnmAA6PI_gYMbR_9eaWsM͠a,?~ ׉EvInterview met Prof. Dr. Carolin Graßmann
‘Een goede samenwerking begint
met gelijke verwachtingen’
Wat hebben een coach en een coachee met elkaar gemeen? Als het goed is: dezelfde verwachtingen. Hoe goed
ze het ook met elkaar kunnen vinden, als niet helder is waar ze samen voor gaan, kan dat funest zijn voor de
samenwerking.
Door: Wanda van Damme
Foto: Andreas Kühn
׉	 7cassandra://vzLwQZchCypCO-bW0bBrhUbuLycuUQ3CxjkkHJr1Wrc`̵ a,?~׉E‘Coach en coachee hoeven geen perfect
matchende persoonlijkheden te hebben’
Hoe professionele relaties tot stand komen, is een van
de gebieden waar Prof. Dr. Carolin Graßmann zich mee
bezig houdt. Ze is hoogleraar bedrijfspsychologie, in het
bijzonder organisatieontwikkeling en bedrijfscoaching,
aan de Victoria Internationale Universiteit van
toegepaste wetenschappen in Berlijn. Haar metaanalyse
biedt inzicht in de samenwerkingsrelatie tussen
coach en coachee.
Carolin Graßmann: “We hebben onderzocht hoe de
kwaliteit van de samenwerkingsrelatie tussen coach
en coachee de uitkomst van coaching beïnvloedt. We
ontdekten dat een sterke werkalliantie belangrijk is voor
een breed scala aan uitkomsten, zoals cognitieve en
affectieve uitkomsten, effectiviteit, tevredenheid. En ook
de preventie van negatieve gevolgen. De coachrelatie
kan dus effectief worden gebruikt om de resultaten van
de coachee te bevorderen.”
Wat is een sterke werkalliantie in coaching?
“Wat we een ‘strong working alliance’ noemen is
gebaseerd op drie elementen. Allereerst is er natuurlijk
het emotionele aspect van de relatie. Vindt men elkaar
aardig, is er wederzijds vertrouwen en respect, kortom:
de band met elkaar. Daarnaast zijn er nog twee factoren
die spelen in een professionele relatie: de overeenkomst
in coachdoelen, dus wát willen we bereiken, en de
overeenkomst in taken, hóe gaan we dat bereiken. In
een sterke werkalliantie is er een goede band, is er
overeengekomen wat bereikt moet worden en hoe.
Oftewel: band, doel, taak.”
Stap één: verwachtingsmanagement
“Verwachtingen maken een groot deel uit van de relatie.
Vooral in het begin. Managers en leidinggevenden
bijvoorbeeld, hebben weinig tijd en zijn doelgericht. Ze
verwachten vaak direct een specifiek advies, een ‘quick
fix’ met kant-en-klare oplossingen. Maar coaches zijn
geen adviseurs. In plaats van advies geven, willen ze je
inspireren om een eigen oplossing te vinden. Dus daar
is de eerste botsing van verwachtingen!”
“Voor je van start gaat is het belangrijk de coachee uit
te leggen wat coaching is en wat het niet is. Bespreek
elkaars verwachtingen, ook over hoe lang het traject
duurt en hoe je te werk wil gaan. Je moet vanaf het
begin op een lijn zitten. Dat betekent niet dat alles moet
vastliggen. Ook als onderweg de koers verandert, moet
je blijven afstemmen. Een mismatch van verwachtingen
kan er zelfs toe leiden dat de coachee het traject
vroegtijdig afbreekt.”
Stap twee: evalueer meteen na stap één
“Neem na de eerste sessie direct de tijd om bij jezelf
na te gaan hoe de start was met deze coachee.
Gebruik voor die evaluatie de drie elementen van een
sterke werkalliantie: band, doel en taak. Stel jezelf de
vragen: hebben we een startpunt voor het opbouwen
van een affectieve band?, begrijpt mijn coachee mijn
coachbenadering en wat mijn doelen en taken zijn,
en heb ik een idee van wat ik wil bereiken binnen het
coachtraject?
Gebruik dus niet alleen je eigen waarneming en
inlevingsvermogen, maar vraag ook je coachee naar
deze drie onderdelen. Jullie perspectieven kunnen van
elkaar verschillen. Hoe beter de verwachtingen op
elkaar zijn afgestemd, hoe beter het is voor een goede
samenwerking. Sommige coaches bieden eerst een
kennismakingsgesprek om te zien of het klikt. Dat is
best een reële aanpak.”
Is er ook een stap drie?
“Dankzij onderzoek begrijpen we het belang van
een sterke werkalliantie. Hoewel we een aantal
aanbevelingen doen, zijn er geen hapklare tools
of methoden af te leiden. We willen nog verder
onderzoeken hoe je een sterke werkalliantie kunt
opbouwen, want het is duidelijk dat het positieve
impact heeft.”
“Hoe je een sterke werkalliantie herkent, hangt af van
je vermogen tot zelfreflectie als coach. Denk eerlijk na
over de ontwikkeling van je relaties. Het is belangrijk om
niet alleen te kijken naar een specifieke coachee, maar
naar al je relaties in het algemeen en hoe ze zich in de
loop van de tijd vormen. Zijn er patronen? Ben je in het
begin sterker, of juist na een opbouw? Doen dezelfde
soort problemen zich voor? Het kan ook een onderwerp
zijn voor supervisie.”
Zijn er naast deze do’s ook nog don’ts?
“Als de werkverhouding niet goed is, loop je kans
dat de coachee afhaakt en de coaching halverwege
stopt. Wanneer de coachee geen sympathie voelt
bijvoorbeeld, of taken niet zijn afgestemd. Maar met
behulp van onze inzichten herken je sneller waar het
misloopt. Zeker als je de drie elementen bijhoudt.”
27
׉	 7cassandra://oQc2qXulwp2FCOleDNUdmQbaLLfXAiHg76d5OeZurbs!>`̵ a,?~a,?~{בCט   {u׉׉	 7cassandra://r0C-l143RiMMRAFcx07JpfjrTLEdo2wUNDwq9eYDGGU p` ׉	 7cassandra://FEHyJXNpUpDrTRo9dhCrhlcybQ6gRwC0-KZIGS4WpDk{C`S׉	 7cassandra://WPPFRsPSY5zqhxzBlea_hFmaed4x1MmRqhI3XPuzwfI!a`̵ ׉	 7cassandra://2ev_7ZXMY88xpXBG-IUGtYEuvtgiE5Vi-XuDcf92xW8E(H͠a,?~ ט  {u׉׉	 7cassandra://zTA0aZP4RBekZu7zcrmNMSGi0zxUnQbsczOeNlbn82I bS`׉	 7cassandra://vslcRq9CGeQWjP1HXPYpPjtd89328cOw49rjNiXn1eU_`S׉	 7cassandra://rf3DTA2pIh0FJVFr8pzOD-mEyWOvcW-W8Ph1dWQwiocy`̵ ׉	 7cassandra://4r4jpMMXXbt7PmWQHKtpKSiN4-Ueu16TMxnvNSrsyEU >͠a,?~ נa,?~ 
 h9׉H 8https://www.researchgate.net/profile/Carolin-Grassmann-3Gׁׁr׉EV‘Een interessante vraag
is wat je als coach met je
gedrag kunt doen om een
sterke werkalliantie
te bevorderen’
“Je hoeft je geen zorgen te maken dat coach en coachee
geen perfect matchende persoonlijkheden hebben. Dat
blijkt niet van invloed te zijn. Het matchen van gedrag
kan wel helpen. Wetenschap heeft aangetoond dat het
bevorderlijk kan zijn voor de relatie als je het gedrag van
de ander spiegelt. Wat niet betekent dat je je gedrag
moet faken. Je hebt een bereik, een spectrum van
gedragingen, binnen wat voor jou authentiek is. Dat kun
je uitproberen. Als introvert bent, kun je wat meer letten
op ‘jezelf niet klein maken’ of ‘geïntimideerd voelen’
bijvoorbeeld.”
Wat voor onderzoek naar de
werkalliantie staat nog op stapel?
“Het is nog steeds een interessante vraag wat je als
coach met je gedrag kunt doen om sterke werkallianties
te bevorderen. We hebben wel een beetje een idee.
Maar dit onderzoeksterrein staat behoorlijk in de
kinderschoenen. Er is dus een heel veld te verkennen. Ik
denk dat we de meest bruikbare resultaten krijgen van
observationeel onderzoek. Dan kunnen we echt zien
wat mensen in een coachrelatie doen, niet alleen wat
wij vragen dat ze doen.”
“Een ander nieuw onderwerp dat zich aandient, is hoe
dit zich vertaalt naar de virtuele wereld. Steeds meer
coachsessies vinden plaats in een virtuele setting,
de bekende zoom-calls. De vraag is wat nou precies
de verschillen zijn en hoe die impact hebben op je
coachaanpak.”
Een sterke werkalliantie
via de computer, kan dat?
“Nog een stap verder is de vraag is een goede
werkverhouding mogelijk met kunstmatige intelligentie?
Er is al wat onderzoek dat aantoont dat je zelfs met een
chatbot een professionele werkrelatie kunt opbouwen.
Werken met AI (Artificial Intelligence – red.) lijkt
misschien vreemd, maar je kunt je voorstellen dat als
er geen persoon tegenover je zit, je alles kunt vertellen
wat je wilt. Je kunt in complete openheid zeggen wat
er op dit moment in je omgaat. Het kan zijn dat je
dat bij een persoon niet doet, omdat er bijvoorbeeld
schaamte of beleefdheid in de weg zit. Die virtuele
werkverhoudingen vind ik zeer interessant.”
Wat kan onderzoek
betekenen voor coaches?
“Onderzoek is van groot belang om het vakgebied
als geheel en de coaches in het bijzonder te
professionaliseren. Ik denk dat het voor coaches
belangrijk is om onderzoeken te lezen, ook al ben je
niet gewend aan academische literatuur. Het is goed,
of laten we zeggen, beter om op de hoogte te zijn van
de evidence-based practice. Je krijgt meer inzicht in
wat werkt en wat niet. En nog belangrijker, waaróm iets
werkt. Bovendien zijn er ook praktijken die je coachee
kunnen schaden, als je die kent, kun je ze vermijden.”
“Een ander punt is dat je als coach in een tamelijk
geïsoleerde setting opereert. Je werkruimte is tussen
jou en je coachee. Je ziet nooit of zelden wat je collega’s
aan het doen zijn. Naast intervisie, is je verdiepen in
onderzoek een mooi middel om van anderen te leren en
nieuwe ideeën op te doen. Het helpt je om te groeien in
je vak.”
Wat kunnen coaches
betekenen voor onderzoek?
“Coaches dragen heel veel bij aan onderzoek, we zijn
volledig afhankelijk van hun inbreng. Aan het begin
van een onderzoeksthema interviewen we ervaren en
beginnende coaches. Zij geven hun meningen en komen
met ideeën over wat precies de vraag is waar het om
draait. ‘Wat ís werkalliantie?’ bijvoorbeeld. Wat wij
onderzoeken wordt mede bepaald door coaches.
Ook in kwantitatief onderzoek zijn coaches nodig om
data te verzamelen en bijvoorbeeld gestandaardiseerde
enquêtes op te zetten. We gebruiken in het beste geval
coachervaringen van over de hele wereld.”
Welke onderzoeken kun je
aanraden om te lezen?
“Er zijn enorm veel artikelen over coaching. Dat
is geweldig, maar het is lastig om te vinden want
interessant en nuttig is voor jou. Dus mijn advies zou
zijn om te zoeken naar systematische literatuurreviews
en meta-analyses. Dat zijn samenvattingen van alle
studies die gedaan zijn naar een onderwerp. Zo vermijd
je een eenzijdig perspectief. Over hot topics, zoals
bijvoorbeeld kunstmatige intelligentie in coaching, zijn
vanzelfsprekend nog geen meta-studies beschikbaar.
Zoek op datum, dan vind je de meest recente
publicaties. En als je meer wil weten over de ‘strong
working alliance’ en je hebt specifieke vragen, kun je
contact opnemen met mij via ‘research gate’.”
׉	 7cassandra://WPPFRsPSY5zqhxzBlea_hFmaed4x1MmRqhI3XPuzwfI!a`̵ a,?~׉EJoppe Dubbeld wint
NOBCO Thesisprijs Coaching 2021
Joppe Dubbeld is de winnaar van de NOBCO Thesisprijs Coaching 2021. Hij won met
zijn thesis ‘Avoiding problems or approaching solutions? Revealing the effects of both
problem-/solution-focused questioning, and their interplay with approach/avoidance
goal-orientations on coaching outcomes’.
In zijn onderzoek kijkt Joppe Dubbeld naar het effect
van de wijze van formuleren van coachingsvragen
(oplossings-versus probleemgericht) en het
formuleren van na te streven doelen (approach of
avoidance) op uitkomsten van het coachproces, zoals
gemoedstoestand, of self-efficacy en het behalen van
doelen. Volgens de jury laat hij met zijn scriptie zien
dat we als coaches voorzichtig moeten zijn met de
veronderstelling dat een oplossingsgerichte benadering
van coaching op alle fronten superieur is aan een meer
probleemgerichte benadering. Zijn scriptie helpt ‘om
stil te blijven staan bij de soms kritiekloze houding
van coaches ten opzichte van de benaderingen uit
de positieve psychologie’. Joppe studeerde aan de
Universiteit van Amsterdam, Master’s Degree Work and
Organizatial Psychology.
Joppe wint met de prijs een certificaat en een cheque
van 1.000 euro. In een reactie op zijn prijs zegt hij:
“Het is een grote eer voor mij om deze prijs te winnen.
Coaching is een supermooi vak en ik hoop dat ik met
mijn onderzoek heb kunnen bijdragen aan een verdere
ontwikkeling binnen ons vakgebied.”
Jury
De vakjury, Dr. José Heesink, Dr. Rendel de Jong, Heleen
Hordijk en Charlotte van den Wall Bake, baseerde haar
beoordeling op vijf criteria: de inhoudelijke kwaliteit,
de gehanteerde onderzoeksmethode, de presentatie,
de bijdrage aan de theorievorming en de bijdrage aan
de beroepspraktijk. De jury was zeer te spreken over
de kwaliteit en de variatie van de negen ingezonden
theses. “Het lezen en beoordelen werd daardoor
plezierig, maar uitdagend,” aldus juryvoorzitter José
Heesink. NOBCO looft de prijs elke twee jaar uit.
29
׉	 7cassandra://rf3DTA2pIh0FJVFr8pzOD-mEyWOvcW-W8Ph1dWQwiocy`̵ a,?~a,?~{בCט   {u׉׉	 7cassandra://LJU5fCugDLdu7bnlabFXxQscnsOxZPPbkZXRTP4UXHY `׉	 7cassandra://9NXGe80uahp3488G5XTzqzWFb9aLzfIOJPNcAJh-f6EJ`S׉	 7cassandra://FQROnKERw64jbmZ2cVbOCL42jbYcqVWGU4oDjVxL3Tg-`̵ ׉	 7cassandra://esP9-wfq0ILuiK_-gqjBnfOB3aJxY-UZO43OwCAp-UY ̜͠a,?~ ט  {u׉׉	 7cassandra://RbOssbSGiO1YoCZnbcpRUu95FsCzewerjcadO2rAqBs ` ׉	 7cassandra://Owh1NxsEadNDvGLuuYqvF_dgz988AcvISj7nYJEkaYso`S׉	 7cassandra://hvn1y6G3LLgcoAFEcC4VU13EKzcS47-3QMUOUHwCQY4S`̵ ׉	 7cassandra://sjN4Q8fUSMSARW1JAXsONf06N4U0335FSrOJ9C4wnIs^͠a,?~ ׉EKInterview met Prof. Dr. Llewellyn van Zyl:
Strength Based Coaching
Hoe zet je waar je goed
in bent, nog beter in?
Als je iets niet goed kunt, kun je proberen er beter in te worden. Maar je kunt ook waar je al goed in
bent, effectiever inzetten. Strength Based Coaching (SBC) gaat uit van je sterke kanten. Positieve
organisatiepsycholoog Llewellyn van Zyl heeft ‘Waardering voor het optimale’ als een van zijn sterke kanten.
Vandaar zijn interesse in de positieve aanpak. Hij spitte alle literatuur door over ‘positive coaching’ op zoek naar
wat echt werkt.
Door Wanda van Damme
׉	 7cassandra://FQROnKERw64jbmZ2cVbOCL42jbYcqVWGU4oDjVxL3Tg-`̵ a,?~׉E‘Als we allemaal doen waar we goed in
zijn, behalen we betere resultaten met
positieve energie’
Zijn onderzoek leidde om te beginnen tot een complete,
nieuwe definitie van Strength Based Coaching: Een
professionele samenwerkingsrelatie tussen cliënt en coach
van korte tot middellange termijn, gericht op het ontdekken,
toepassen, optimaliseren en ontwikkelen van de cliënts
sterke kanten en middelen voor het bevorderen van een
positieve staat, gedrag en eigenschappen.
Hoe werkt Strength Based Coaching
in de praktijk?
“Vaak is coaching erop gericht mensen die niet goed
functioneren, beter te laten worden, tot op een acceptabel
niveau. Maar dit kost veel moeite en leidt nooit tot
een uitmuntend resultaat. Terwijl we graag willen dat
mensen en organisaties excelleren. SBC gaat ervan uit
dat mensen al redelijk functioneren én dat ze een aantal
sterke capaciteiten hebben. De focus ligt op het optimaal
inzetten van die capaciteiten. Dus we helpen mensen te
herkennen waar ze al goed in zijn en dit beter te benutten.
Als ik mezelf als voorbeeld neem: ik ben niet zo goed in
werken met details, zoals statistiek. Ik zou mezelf kunnen
dwingen om dit meer te ontwikkelen, maar met tegenzin
en ik zal er nooit goed in worden. Voor mijn werk is het wel
een vereiste, anders kan ik geen analyses uitvoeren. Dus
hoe doe ik dit? Mijn sterke punten zijn onder meer: sociale
intelligentie en het opbouwen van positieve relaties. Door
deze kwaliteiten heb ik een groot netwerk en kan ik goed
samenwerken. Dat doe ik dus met iemand uit mijn netwerk
die uitblinkt in detailwerk. Die geeft mij inzicht in de
statistieken. En op mijn beurt leg ik de grotere verbanden.
Waarom zou je binnen je team doen, wat je teamgenoot
veel beter en sneller kan? Als we allemaal doen waar we
goed in zijn, behalen we betere resultaten met positieve
energie.”
Wat heeft jouw onderzoek opgeleverd?
“We hebben alle literatuur over Positief Coachen
doorgenomen om te zien wat werkt. In elk coachproces
vonden we dezelfde vijf stappen:
1. Opbouwen van een relatie met cliënten en
verduidelijken van verwachtingen
2. Vinden van de sterke punten
3. Wat willen we bereiken?
4. Een plan om daar te komen, met inzet
van de sterke punten
5. Uitvoeren van het plan
Vervolgens is de vraag: Hoe doe je dat? We hebben een
model gemaakt dat praktische middelen biedt om elke
stap uit te voeren.”
“Een goede eerste stap is bijvoorbeeld de
verwachtingen van je coachee vergelijken met die
van de leidinggevende. Gemiddeld is er slechts 30%
overlapping! Dit betekent dat mensen heel hard
werken om te doen wat hun manager niet eens van
hen verwacht. Als coach kun je dan een gesprek
faciliteren tussen de coachee en diens leidinggevende
om de verwachtingen in kaart te brengen. Waarna een
coachee bijvoorbeeld een veel positievere kijk heeft op
het werk.”
In je onderzoek noem je socratic
goalsetting, hoe werkt dat?
“Het is een eliminatieproces loslaten op je goals. We
hebben veel doelen, maar we hebben maar 100%
energie. Als we energie aan het ene geven, nemen we
het weg van iets anders. We kijken welke doelen ons
het beste rendement geven op onze geïnvesteerde
energie. Ik zal mezelf weer als voorbeeld nemen: ik ben
aangekomen in gewicht tijdens het coronagebeuren,
dus ik wil afvallen. Ik kan letten op mijn eten of naar
de sportschool gaan. Maar ik haat het om naar de
sportschool te gaan! Voor mij is het makkelijker en
effectiever om gezonder te eten.”
Wat kunnen coaches die dit
lezen direct toepassen?
“Oefen je vermogen om de sterke kanten van anderen
te identificeren en te benutten. Wat elke coach doet is
31
׉	 7cassandra://hvn1y6G3LLgcoAFEcC4VU13EKzcS47-3QMUOUHwCQY4S`̵ a,?~a,?~{בCט   {u׉׉	 7cassandra://9nAVPgXLGVWVt8WAlMOmwTdG7nTMyZp4u0RH582sV5s kC` ׉	 7cassandra://r6NJ-eoMx3Edx4J_x6oq2paWhaQPdB_e9AhDP4JFlxkl`S׉	 7cassandra://DQpBpPmIqjxWaTBFJJdL6is-ixy8ZQ2QhAWLlHcRjEM`̵ ׉	 7cassandra://X_Gwlrq6bWgD7vHV7pE0d58rwPIgIvpgj_akySHBrJY?$͠a,?~ ט  {u׉׉	 7cassandra://dJKA31rpy63b6VLgidFvZFOaLsAWGLl4uUFH9D1zLhE N` ׉	 7cassandra://HAZq39fQ9z7LOXZ_9BjiDBtMTL-lpByqIQYsHmQoOpoI`S׉	 7cassandra://eK7iqmSyqAMZLCU46vXhEAE6AhI7-dk0i2stA2om4_s`̵ ׉	 7cassandra://FjDlkEzOXFV2hbLcCbqwgClSF-iyyd0Cr4k8EuGUvKQ>:͠a,?~ ׉E^‘Vaak is coaching erop gericht mensen
die niet goed functioneren, beter te laten
worden. Maar dit kost veel moeite en leidt
nooit tot een uitmuntend resultaat’
eerst naar de klant luisteren. Je kunt luisteren met de
intentie om iemands sterke kanten te ontdekken. Het
werkt zelfs met iemand die gefrustreerd is en praat
vanuit het perspectief van het slachtoffer. Bijvoorbeeld:
als iemand klaagt over zijn manager en hoe
afschuwelijk hij zich daardoor voelt op het werk, dan
kun je hem helpen om van slachtoffer-perspectief naar
overlevings-perspectief te gaan, wat een interventie op
zich is. Je kunt vragen: ‘Wauw, hoe ben je hier doorheen
gekomen? Welke capaciteiten heb je gebruikt om in
deze omstandigheden te werken, waar haalde je je
waardering vandaan?’ De klant verlegt de aandacht van
het probleem naar diens eigen capaciteiten om ermee
om te gaan.”
Is niet elke coaching aanpak
in principe positief?
“Mensen praten veel over sterke kanten in coaching.
Maar weten ze ook echt wat dat zijn? En hoe ze die
moeten inzetten? Vaak wordt geprobeerd dingen
vanuit een positief perspectief te kaderen, maar het
komt uiteindelijk toch weer neer op dingen die fout
zijn verbeteren. Wat coaching op basis van kracht
onderscheidt van andere modellen, is dat we altijd
veel ‘quick wins’ behalen. Positieve psychologie in het
algemeen is opgebouwd rond het op korte termijn
bereiken van resultaat. ‘Quick wins’ komen het coaching
proces ook op de lange termijn ten goede omdat men
merkt dat het werkt en gemotiveerd blijft.”
Hoe past de ‘strength based’ aanpak binnen
andere manieren van coachen?
“Elke coach heeft een paradigma van waaruit hij of zij
werkt. Dit paradigma is een lens waardoor je dingen
interpreteert. Er zijn geen puristen, iedereen gebruikt
wel aspecten uit andere paradigma’s. De op kracht
gebaseerde aanpak is makkelijk te integreren in andere
benaderingen, omdat het erg doelgericht is en veel
tools biedt. Als je een gedragscoach bent, ga je ervanuit
dat de uitkomst van elke interventie aangeleerd gedrag
is. Dus kun je met de klant sterke kanten identificeren
met vragen als: hoe heb je jouw sterke kanten in
het verleden toegepast? Hoe kun je daar meer mee
doen? En zo vanuit kwaliteiten gedrag aanleren dat
op sterke kanten is gebaseerd. Of neem bijvoorbeeld
familieopstellingen. Je zou kunnen vragen naar de
sterke kanten van je ouders en kijken wat dat voor jou
betekent. Welke rol spelen de sterke familietrekjes in
jouw ontwikkeling?”
Wat weten we nog niet over
Strength Based Coaching?
“We weten wat positief coachen is en hoe we ermee
aan de slag kunnen. Er is erg weinig empirisch materiaal
dat de effectiviteit van coachinterventies toetst. In
het algemeen en dus ook van SBC. Ik zou veel meer
willen weten over de effectiviteit van individuele tools.
Dus isoleer één bepaald middel van het proces, om te
toetsen of het echt werkt. Bijvoorbeeld de techniek van
je best-mogelijke-zelf. Probeer de-best-mogelijke versie
van jezelf voor te stellen zo’n, pak ‘m beet, vijftig jaar
later. Vertel me hoe die persoon in het leven staat en
wat zijn de stappen om daar te komen. Dit is een hele
bekende techniek. OK, maar hoe werkt deze techniek
op zichzelf staand? Is het effectief of niet? En op lange
termijn? Wat ik ook zou willen weten, is hoe SBC zich
manifesteert in een teamgerichte setting. Dus die
vragen willen we nog beantwoorden in de toekomst”
׉	 7cassandra://DQpBpPmIqjxWaTBFJJdL6is-ixy8ZQ2QhAWLlHcRjEM`̵ a,?~׉E	*Wat kunnen we lezen over
het positieve coachen?
“De dingen die ik heb geschreven zijn best makkelijk te
lezen, een middelbare scholier zou het moeten kunnen
begrijpen. Andere aanraders zijn: Dr. Robert BiswasDiener,
Dr. Tim Lomas of Marisa Salanova. Maar voordat
je lukraak gaat lezen is het beter om uit te zoeken wat
je echt wil weten. Waar loop je tegenaan in je praktijk?
Wat heb je nodig? Google daarop. En gebruik het woord
‘practical’. Alles met het woord ‘practical’ erin is meestal
heel concreet toepasbaar.
Als je studies leest en je bent niet zo academisch
aangelegd, ga dan naar het onderdeel ‘discussie’.
De andere delen van studies, zoals de methoden,
brengen je alleen maar in verwarring. Zo’n discussie
en de aanbevelingen lezen als een blog. Vind je iets
interessant? Kijk wie het heeft geschreven en mail deze
mensen. Academici praten graag over hun onderzoek.”
“Ik werk ook graag met praktijkmensen. Een van
mijn passies is om deze twee werelden met elkaar te
verbinden. Als coach wil je erkenning voor wat je doet.
En als academicus ben ik erop uit om de effectiviteit van
mijn suggesties te testen. Maar ik heb geen toegang
tot mensen of organisaties, en we willen beiden een
probleem oplossen, nietwaar? Door samen te werken
wordt het meer betekenisvol en efficiënt. Zo zijn
eigenlijk al mijn projecten ontstaan, door dat soort
samenwerking.”
Hoe helpt literatuur bij de professionalisering
van coaches?
“Ik heb nooit officieel coach-training gehad. Ik ben
geen coach, ik ben een psycholoog. Maar ik heb in mijn
leven zo’n duizend mensen gecoacht. Waar heb ik mijn
informatie vandaan? Begin gewoon met veel lezen. Ik
gebruikte mijn voorkeur voor positiviteit, om alles over
positieve psychologie te lezen en van daaruit breidde
mijn kennis zich uit.”
“We hebben allemaal een relatief goed idee wie we
zijn. Ik heb een vriend met een voorkeur voor rationeel
denkwerk die niet zo geïnteresseerd is in wat hij ‘wollig’
zou noemen. Vanuit die cognitieve voorkeur was hij
nieuwsgierig naar cognitieve gedragstherapie en las er
alles over. Dus gebruik je sterke kanten en je voorkeuren
ook voor je ontwikkeling. Ga niet iets bestuderen omdat
je denkt dat het moet, maar omdat je het echt wilt
weten.”
33
‘Oefen je vermogen om
de sterke kanten van
anderen te identificeren
en te benutten’
׉	 7cassandra://eK7iqmSyqAMZLCU46vXhEAE6AhI7-dk0i2stA2om4_s`̵ a,?~a,?~{בCט   {u׉׉	 7cassandra://SKReGjFyslbVLzV3dY6OBcyHvZc3HNbpgZ2i8MhZ5P0 `׉	 7cassandra://T4R3btw36-BZr5RCvMIFH_qfzPQot6FIpIVpoGoTxBwL<`S׉	 7cassandra://fA31QHTBetFN035YmzlnBw28X9gT6LZdE2Mkgc2Lh4gP`̵ ׉	 7cassandra://k065ijeWQ57zC2RcQLUC2sXCX-vnOL4Uf-Z0hLs6HrY ̜͠a,?~ ט  {u׉׉	 7cassandra://r3UBBLBwMCR2OdWJ44f_MABSAssc-1F6na8D2BNC71Y 0*` ׉	 7cassandra://oWY2QCvYmpz820RtOBqjrAVvVac7_u0FBBfpfoZJKiY~@` S׉	 7cassandra://r61qwfd9Gru1gAJs5ivt_tQmhZ3pFovw7BBS3-0R3w4`̵ ׉	 7cassandra://sxGLh-vE2B3PUE9Lzy1LZNeuwl0Vjs_U4ogBsIiAQ6cI3:͠a,?~ ׉EDe opkomst van
e-health
De afgelopen jaren maakte e-health een razendsnelle opmars binnen de zorg en welzijn. De situatie
rondom corona heeft dat versnelt. Wat weten we tot nu toe van deze vorm van zorg en wat kunnen we
leren van e-health binnen de psychotherapie? Volgens senior onderzoeker (PhD) dr. Tim Wind draait het
onderzoeksprogramma om e-health, sociaal kapitaal en geestelijke gezondheid. Een gesprek over de status quo
en de toekomst.
Door Rosita Driessen
׉	 7cassandra://fA31QHTBetFN035YmzlnBw28X9gT6LZdE2Mkgc2Lh4gP`̵ a,?~׉E‘De grootste lesson learned is dat
e-health eigen regie creëert in een
horizontale coachrelatie’
Volgens Tim is e-health meer dan beeldbellen alleen en
juist daarom valt ook binnen coaching winst te behalen.
Coaches kunnen e-health als instrument inzetten, waarbij
het gaat om een weloverwogen gebruik van verschillende
onderdelen: beeldbellen, online modules, apps, biofeedback
en virtual reality. “De filosofie achter e-health is dat de
patiënt veel bepalender is als het gaat om keuzes binnen
een behandeling of traject. Het is een totaalpakket en ook
zeker te zien als toevoeging op face-to-face therapie. Er
zijn tal van online modules beschikbaar via platforms. Denk
daarbij aan onderwerpen als omgaan met gevoelens,
vertrouwen ontwikkelen, leren ontspannen of slapen. Als
professional stel je de menukaart op, waaruit de cliënt
vervolgens keuzes maakt.”
E-health creëert eigen regie
Volgens Tim is de grootste lesson learned is dat e-health
eigen regie creëert in een horizontale coachrelatie.
Behandelingen worden volgens hem transparanter,
intensiever, meer op maat en geïntegreerd in het dagelijks
leven van de coachee: “Ik merk dat de vraag ‘wat ga jij
zelf deze week doen’ meer lading heeft gekregen dan
voorheen. Die vraag is heel actiegericht en past daardoor
goed binnen veel coachingsmethodieken. Door het online
karakter kan er in het dagelijks leven worden geoefend met
de behandelvorm die je gezamenlijk opstelt. Ook wordt
het transparanter: je kunt veel makkelijker persoonlijke
documenten of informatie delen. Dat werd vroeger ook
gedaan, maar het is nu veel toegankelijker.”
Zoals bij een praktijkoefening, waarover Tim vertelt.
“Iemand met rouw kan bijvoorbeeld een bepaald doel
hebben die week. Zoals het graf van de overleden dierbare
bezoeken. Vooraf kan ik een berichtje sturen om hem te
steunen en aan te moedigen. Ook kan ik online feedback
geven. Stel iemand is wel de deur uit gegaan, maar na een
paar minuten toch weer terug naar huis gekeerd, dan schrijf
ik: ‘Goed dat je het hebt geprobeerd. Blijkbaar was je er nog
niet helemaal klaar voor. Dat geeft niet, we hebben het er in
onze volgende sessie over.’ Door de online mogelijkheden
wordt de therapie intensiever, krijgt het contact meer
warmte en bovendien zijn er veel meer mogelijkheden.
Het is heel makkelijk om tussen de sessies door informatie
te delen, of bijvoorbeeld foto’s, brieven, ervaringen, noem
maar op. Mensen gaan echt zelf aan het werk en creatief
nadenken. Er is nu heel veel mogelijk.”
Shared decision making
In een behandelplan staat beschreven wat de wensen van
de patiënt zijn, de doelen en hoe die doelen bereikt kunnen
worden. “Dat plan heeft een centralere rol gekregen”, vertelt
Tim. “We weten natuurlijk al langer dat mensen vaak wel
een bepaald idee hebben bij een behandeling, doordat
informatie toegankelijk is online. Daar profiteren we van
bij het opstellen van het behandelplan.” In zijn eigen werk
speelt shared decision making dan ook steeds vaker een
rol. Zorgverlener en patiënt komen samen tot een besluit
over de diagnostiek, behandeling, begeleiding en nazorg.
Door deze gezamenlijke besluitvorming kunnen zowel
patiënt als hulpverlener beter inschatten wat het beste
past bij de individuele situatie van de patiënt. Volgens Tim
past dit helemaal binnen de tijdsgeest en is het ook voor
coaches een effectieve aanpak. “Iemand komt bij je met
een probleem. Als professional heb je al een idee over wat
35
׉	 7cassandra://r61qwfd9Gru1gAJs5ivt_tQmhZ3pFovw7BBS3-0R3w4`̵ a,?~a,?~{בCט   {u׉׉	 7cassandra://4VrKzGK2sMttyO0hZcJrHPF7IvwKc3RrpWJ0dZC51Uk W` ׉	 7cassandra://C1ISz77CYUJQIEO8R6duiCstVTr5_ZljHgsvHqBKrPolh`S׉	 7cassandra://WNI172_KhgDdt6OIGbv1zYk4YdA0_jGZjNk5TH5bh28+`̵ ׉	 7cassandra://1yPckhac4Nyd3RILUcTvL8eLk20Ir6voyom1023cj9M>H$͠a,?~ ט  {u׉׉	 7cassandra://4yszH-6MGMmSv74t2Bwv40DRbtvR2VUyaxArf582AaQ ]v`׉	 7cassandra://B5Ac12pwyoOpSbhsJHQ4c-o-N3PK1ZYoSRCAR3jMBGA]]`S׉	 7cassandra://mTdL2IFKSW40r-Bj9Jlbg5SgBzsIw-rSr_S2PF3uqiI,`̵ ׉	 7cassandra://laeVXJ2nAA6SwgSzfQ86O5u8Pc5WGJHsirRMDJHgdrw ͠a,?~ ׉Ep‘E-health kan voor een
coach uitdagend zijn, omdat
er veel meer afwisseling en
creativiteit bij komt kijken’
werkt. In mijn geval kan dat bijvoorbeeld zijn dat ik iemand
voor me heb met posttraumatische stress. Dan zijn er vijf
evidence based behandelingen die allemaal even goed
zijn, maar die voor verschillende patiënten effectief zijn. Op
basis van evidence geef ik mijn voorkeur en vraag ik of de
cliënt zich daarop wil inlezen. Op die manier laat ik iemand
meebepalen en tegelijkertijd geef ik mijn mening op basis
van evidence. Vervolgens kijk je samen welke vorm van
e-health past, welke modules bijvoorbeeld in te zetten zijn.”
Als onderzoeker benadrukt Tim het belang van handelen
op basis van evidence. Hij geeft een voorbeeld uit zijn eigen
praktijk, over de behandeling van posttraumatische stress.
“Twee behandelingen zijn op dit moment erg populair:
EMDR en imaginaire rescripting. Al jaren leeft de vraag
wanneer je welke techniek inzet, dat hebben we lang niet
geweten. Nu wil het geval dat recent onderzoek naar dit
onderwerp aantoont dat het logischer is om bij iemand die
somber is rescripting in te zetten en EMDR op het moment
dat iemand niet somber is. Mijn keuzes baseer ik hier nu op,
het is een vuistregel geworden, gebaseerd op evidence.”
Meer afwisseling en creativiteit
Volgens Tim is het geen kwestie meer van voor of tegen
zijn: e-health is er, het blijft en is effectief. De vraag is nu
vooral hoe het ingezet kan worden: “Op dat vlak vind
ik eigenlijk dat iedere professional de ethische plicht
heeft om op de hoogte te zijn van de resultaten van
behandelingen. Dus ook dat je je daarin moet verdiepen. Je
kunt bijvoorbeeld rondvragen naar ervaringen van anderen
met bepaalde modules of de effecten van beeldbellen
onderzoeken.” Er is nog niet zo veel onderzoek gedaan naar
e-health, wel naar beeldbellen, maar er moet zeker nog veel
gebeuren. Dat hoeft niet erg te zijn, volgens Tim: “Want met
e-health maak je gebruik van dingen die al bestaan. Het is
geen nieuwe techniek die je inzet. Het is meer een middel.
Ook denk ik dat door e-health in te zetten, behandelingen
veel meer samen gedaan kunnen worden. Het kan voor
een coach of therapeut oprecht uitdagender zijn, omdat er
veel meer afwisseling en creativiteit bij komt kijken. Je denkt
samen na over een aanpak; dat geeft een andere dynamiek
aan een behandeling.”
Toekomstige ontwikkelingen
E-health past bij de tijdsgeest anno 2021. Een tijdsgeest
die zegt dat je niet meer naar een dokter of coach gaat om
je te laten vertellen wat je moet doen, maar zelf de regie
in handen neemt. “Dan gaat het dus om die menukaart,
waarover ik het eerder had, waaruit de cliënt of coachee
kan kiezen. Als professional heb je daar ideeën over en de
coachee of coach zal een voorkeur hebben. Vervolgens
bepaal je samen de mix. Daarin is steeds meer voor handen,
ook als het gaat om biofeedback. Dat is steeds makkelijker
verkrijgbaar door de ontwikkeling van bijvoorbeeld Garmin
horloges en Apple Watches. Als we iets verder in de
toekomst kijken, dan denk ik dat virtual reality een grote
opmars zal maken en kan artifical intelligence zomaar een
rol gaan spelen. Ik vind het goed voor te stellen dat over
een paar decennia artifical intelligence een deel van onze
behandelingen kan overnemen.”
Als robots straks een deel van de behandelingen gaan
overnemen, dan rijst de vraag of behandelaars en coaches
langzaam maar zeker buitenspel worden gezet. Een
gedachte waarmee Tim ook geregeld speelt de afgelopen
jaren. Toch is het volgens hem niet het geval: “Sterker nog,
ik heb het ook aan patiënten gevraagd, of ik nodig ben. Dat
bleek wel zo te zijn. Online modules zijn niet de oplossing
׉	 7cassandra://WNI172_KhgDdt6OIGbv1zYk4YdA0_jGZjNk5TH5bh28+`̵ a,?~׉E
voor alles. Het blijft toch de combinatie van persoonlijke
hulp en online middelen, die is effectief. Potentieel worden
trajecten wel korter, maar tegelijkertijd slijt het wel meer in
door vaak aan het werk te zijn met de online modules.”
Nog een weg te gaan
Het is voor coaches misschien wel lastig om zich in dit
onderwerp te verdiepen, omdat het nog relatief nieuw is. Er
waren trainingen beschikbaar, maar die zijn er momenteel
niet zo veel. “Daar is dan ook nog wel een gat te vullen”,
zegt Tim. “Zelf geef ik cursussen aan psychologen en ik
denk dat het fijn zou zijn als er ook zoiets beschikbaar komt
voor coaches. Om de technieken allemaal toe te passen
in je coachtraject.” Evengoed zijn er voldoende andere
mogelijkheden om kennis op te doen. Coaches kunnen
volgens Tim bijvoorbeeld veel overnemen van therapeuten:
“Zeker omdat er een trend is dat therapie van ‘klachten
en ellende’ steeds meer gaat naar het ‘hier en nu’, naar de
toekomst, richting geven aan je leven. Dat laatste doen
coaches al veel en ook in de therapie zie je dit dus steeds
vaker. En omdat therapeuten veel evidence based werken,
kunnen coaches daar volgens mij heel veel van overnemen.”
Overigens hoeven coaches niet alleen naar anderen te
kijken, volgens Tim. “Zelf kunnen ze een bijdrage leveren
binnen deze ontwikkeling. Ik zie bijvoorbeeld de eigen
regie als een soort experimentele ruimte die je jezelf kunt
toe eigenen, om te kijken wat een patiënt zelf kan doen.
Wat ik heel leuk vind daaraan, is dat patiënten zelf ook
met antwoorden komen. Ik heb veel van patiënten geleerd,
ze hebben bijvoorbeeld virtual reality toegepast in mijn
behandelingen. Met de ervaringen die je als coach met
je coachees opdoet, maak je je eigen ervaringsverhalen,
waardoor je een rijker coach wordt.”
37
Over Tim Wind
Dr. Tim Wind is klinisch psycholoog,
programmamanager e-health binnen Centrum ’45,
hoofddocent e-health binnen Rino Amsterdam
en landelijk ambassadeur van e-health in
de geestelijke gezondheidszorg. Als clinicus
is hij gespecialiseerd in psychotrauma’s en
persoonlijkheidsproblemen. Tim is medeoprichter
van Psyflix, Ehealth Specialists en Psychotherapie
Praktijk Amsterdam Centrum. Samen met Rino
Amsterdam startte hij Learning Labs – een online
academie voor psychotherapielessen van de
beste docenten ter wereld. Als senior onderzoeker
(PhD) draait zijn onderzoeksprogramma
rond e-health, sociaal kapitaal en geestelijke
gezondheid. Dit onderzoek wordt uitgevoerd in
samenwerking met de Universiteit Utrecht en de
School of Public Health van Harvard University.
Hij geeft zeer regelmatig trainingen, gastcolleges,
inspiratiesessies en key note lectures over
e-health.
׉	 7cassandra://mTdL2IFKSW40r-Bj9Jlbg5SgBzsIw-rSr_S2PF3uqiI,`̵ a,?~a,?~{בCט   {u׉׉	 7cassandra://olKZG0Cc-AucstRlIa9vZ4_Q8fMy3tuhYSIniQP47w4 `׉	 7cassandra://G7SpjhtIxMb6Z4reUe_gKvhsL19dCujkotLxU0rXRO0I`S׉	 7cassandra://lUCENFF4HFWMBpL6SvK5bnoNh7TKtURtzI-5WzJxqjMk`̵ ׉	 7cassandra://Aep-ppQsz5Dk4rhcrywKmJrr21TFP6vM3d03Hm-T5dww1b͠a,?~ נa,?~  ̐"9׉H 3https://www.nobco.nl/keurmerk/eia-keurmerk-coachingGׁׁrנa,?~  :@"9׉Hhttp://www.emccouncil.org/Gׁׁrנa,?~  Tp'9׉H 6https://www.nobco.nl/pagina/voordelen-basisaansluitingGׁׁr׉EpBen je coach en wil jij je
verder professionaliseren?
Sluit je dan aan bij NOBCO!
dé organisatie voor professionele coaches met kennis en ervaring
• Voor iedereen die beroepsmatig met coaching bezig is.
• € 295,- per jaar – basisaansluiting.
• Toegang tot alle reguliere NOBCO-activiteiten.
• Mogelijkheid tot het behalen van het keurmerk voor coaches: EIA.
• Begeleiding bij het halen van een EIA-keurmerk (European Individual Accreditation).
• Automatische aansluiting bij de Europese koepelorganisatie EMCC |
European Mentoring & Coaching Council.
• Aanzienlijke korting op een beroeps- en aansprakelijkheidsverzekering.
• Een persoonlijk coachprofiel via ‘Vind een coach’ met meer dan 240.000
bezoekers per jaar.
• Kosteloos gebruikmaken van het online evaluatie-instrument Coaching Monitor.
• Kosteloos toegang en gebruik van Coachlink (tijdschrift en online database met
ruim 140 boeken over coaching).
• Gebruikmaken van de door de Belastingdienst goedgekeurde DBA-verklaring
voor coachingsgerelateerde diensten.
Wil je meer weten over alle voordelen van een aansluiting
als NOBCO-coach? Klik hier
׉	 7cassandra://lUCENFF4HFWMBpL6SvK5bnoNh7TKtURtzI-5WzJxqjMk`̵ a,?~׈Ea,?~a,?~{)ׁ2ׁ> ׁ3 o ```  NOBCO e-magazine Coach. #4-2021afrJ³