׉?ׁB!בCט  {u׉׉	 7cassandra://-elfg4BZS7vJqGPEXR-TxUbZiB0ePZ5BqMF29lOwOyQ A`׉	 7cassandra://L6IIi4rPmfjWoxKFXD7tisff2FFjKZXwWCBzdWD8XaMiz`S׉	 7cassandra://QVyNK1E8jxro4w0vW33RQb4wwZ25Va1cHmihP7x9RYw!`̵ ׉	 7cassandra://1jFxKu6wlK1UVS50VNw5jDHdtnIVUar04uGe9w-sN-w W͠];-䰴fGmr'ט   {u׈         ׈E];-䰴fGmr!׉EDeel 1
De kerk van Vinkem - zoals we haar
vandaag kennen - wordt gebouwd in
1522.
Heeft ze dan reeds
een orgel?
Het is niet duidelijk.
Wel weten we dat de Beeldenstormers op
15 augustus 1566 de kerk plunderden en
alle versierselen en het orgel vernielden.
De orgelkast wordt van het doksaal naar
beneden geworpen.
Jan Mispelbolle uit Houtem en Ghislain
Baillie uit Hondschote (F) voeren de beeldenstormers
aan.
Beiden worden in 1568 gevat en ter dood
veroordeeld.
Na die dramatische periode wordt het orgel
hersteld en klinkt het weer als voorheen.
Tijdens
de Franse Revolutie, onder het
pastoorschap van Albertus Wexis wordt de
kerk vanaf 1799 gesloten. De klokken en
het orgel worden ontvreemd.
Twintig jaar later is er blijkbaar reeds een
nieuw orgel want wanneer pastoor De Coninck op 23 januari 1818 sterft, richt de parochie een
schrijven tot de bisschop van Gent om een nieuwe pastoor te bekomen. Ze voegen er in hun brief
bij dat de kerk in het bezit is van veel mooie kleren en “un nouveau orgue par le générosité des
habitants et l’assistance du défunt”.
Kort daarop wordt Joannes Baptist Lauweriere in Vinkem benoemd. Hij is tot dan onderpastoor in
Wulveringem.
Is het bestaande orgel niet groot genoeg? Te klein …?
In elke geval krijgt Sr Francis Liem, orgelmaker uit Izenberge in 1827 de opdracht een orgel ‘met
kasse en toebehoorten’ te maken, te leveren en op te stellen in de Vinkemse kerk.
Hij ontvangt hiervoor 1000 francs. Dit wordt betaald uit de O.L.Vrouwschaal - 35 fr., uit de Sa1
׉	 7cassandra://QVyNK1E8jxro4w0vW33RQb4wwZ25Va1cHmihP7x9RYw!`̵ ];-䰴fGmr"];-䰴fGmr!{בCט   {u׉׉	 7cassandra://fH5GBUnUAN8V6kUTnhNKgZvVVkhbgDni0KWNOtE4bIE `׉	 7cassandra://fWNaJglkEQBln_NWTIOSaDAgct8gC2az-YwV2KKhiPgs`S׉	 7cassandra://PKonsFkmFZYVQnkr5STpzBlUUZMs33VGPLEpRr7i_SQ"`̵ ׉	 7cassandra://lQdH5-Aqrvj95jE4zO8VzlAMDjCAiqn_sn1Bt3XguyU ͠];.䰴fGmr*ט  {u׉׉	 7cassandra://B7vyCmIxfAureybEDwvMjLRB9gpP2p6rAPcZ0vemG9k $`׉	 7cassandra://DnKufugAv4xduYnw6JsTMQJtmDC0U75lu_3CHb8y5Ush`S׉	 7cassandra://8yDieeuD8KzK2yDhM9IPeT5zuqBlRx9ivtqIf1WPcjs"A`̵ ׉	 7cassandra://F9D8qfJJ863NgF9WqiiQySPZq81Rf-FMK72ig6af4BI ͠];.䰴fGmr,׉EDeel 2
‘Pietje’ in de omgang …
In 1866 krijgt Pieter Loncke uit Hoogstade (Pietje in de omgang)
de opdracht van Pastoor Bernardus Welvaert “tot het plaatsen
van een nieuw orgel voor de som van 1 800 fr. - zonder de kasse”.
Op
26 april 1866 tekent Pieter Loncke enerzijds en de Kerkfabriek
anderzijds de overeenkomst.
Er staat duidelijk vermeld dat de kerkraad gemachtigd is het orgel
als proef te laten bespelen en onderzoeken door een deskundig persoon. Bij onvoldoende zal
het geweigerd worden en Loncke is zelf verplicht het orgel gedurende 25 jaar te onderhouden.
Men wil ditmaal dus zeker spelen!
Pieter Loncke verplicht er zich eveneens toe het oude orgel, gebouwd door Liem, over te nemen
voor de som van 300 fr., dit in mindering voor het nieuwe orgel.
Onvoldoende fondsen ...
Aangezien men niet over voldoende fondsen beschikt om dit orgel te kunnen betalen, wordt door
de Kerkraad een inschrijving geopend bij de parochianen. ze brengt 220 fr. op. Door partikulieren
wordt nog eens 580 fr. geschonken en met de 300 fr. van het oude orgel komt men tot de
som van 1 800 fr, zodat de kerk uiteindelijk slechts 200 fr. moet bijleggen.
De nieuwe ‘orgelkasse’ kost afzonderlijk
300 fr aan de Kerkfabriek.
De kast is gemaakt volgens een oud
model in zacht hout met twee
prestanttorens die tot vandaag bestaan.
(zie beide foto’s onderaan)
Vinkem heeft meteen weer een orgel.
De pastoor is gelukkig, de koster tevreden
en de parochianen kunnen
weer uit volle borst Latijn meezingen.
Van het oude orgel van Liem blijven
vandaag nog enkel de façadepijpen
over.
In 1911 moet her orgel dringend nagezien
en hersteld worden. Pastoor Busschaert laat het orgel kuisen, de blaasbalg herstellen, de
pijpenin de voorfaçade polieren en de orgelkast vernissen door Hendrik Waelens uit Alveringem.
2
׉	 7cassandra://PKonsFkmFZYVQnkr5STpzBlUUZMs33VGPLEpRr7i_SQ"`̵ ];-䰴fGmr#׉EDeel 3
Hiernaast de gedachtenis aan Pastoor Ruysschaert
die in 1911 het orgel laat herstellen.
In het interbellum verandert en verbetert orgelbouwer
Anneessens uit Menen het instrument en herstelt
de blaasbalg.
Tenslotte wordt in 1934 op het doksaal een mechanische
blazer geplaatst. De firma Loncke, ondertussen
verhuisd naar Esen, levert de ventilator.
Het orgel van Loncke is misschien geen groots instrument,
maar het troont wel mooi boven de
prachtige rococowand uit 1775.
De vele muziekinstrumenten die het geheel versieren zijn mooie voorbeelden van het werk van
onze houtsculpteurs.
Jammer dat al dit houtwerk, zowel van het orgel als van de ingang, de muurbekleding en de deuren
de laatste jaren erg aan het vervallen is.
Hier gaat vandaag in snel tempo een kunstwerk verloren.
Voor de verantwoordelijken is het 5 over 12!
Jef Ameeuw
Voetnoot
Wie was Pieter Loncke?
Pieter Loncke wordt te Hoogstade geboren in 1823.
Hij is de zoon van Jan Loncke, een keuterboertje en thuiswever. Na zijn eerste communie, op 12
jaar, eindigt zijn schooltijd en moet hij thuis meehelpen.
Pieter is een dromer. Op zekere dag vat hij het plan op om een uurwerk te maken. In zijn vrije
tijd begint hij uit hard hout allerlei radertjes te snijden, steekt alles in elkaar en … het uurwerk
functioneert. Bij elke slag op het uur verschijnt een scharensliep die met zijn voet een slijpsteentje
doet draaien waartegen dan een mes aanwrijft.
3
׉	 7cassandra://8yDieeuD8KzK2yDhM9IPeT5zuqBlRx9ivtqIf1WPcjs"A`̵ ];-䰴fGmr$];-䰴fGmr#{בCט   {u׉׉	 7cassandra://LbYtM6Ioulfm49TFXkozz7b0QC_IT4UNBaEsrI6VaKc <Q` ׉	 7cassandra://G2_3D59mKJ7AVUwPk2-fn6-dqyUNJJbbw5MYq7KquYQGa` S׉	 7cassandra://ZHXKul0O4aGnhoDaG8QBefm5qJ-MpjtjMkEwA4UkiX4|`̵ ׉	 7cassandra://Ik_5M7W9t241RqPhm2q6JDIWApm56fO5BL2TAtWe7v4 ;͠];.䰴fGmr.׉E{De pastoor van Hoogstade vindt het zo wonderlijk dat hij het koopt. Na dit succes maakt Pieter
andere beweegbare figuurtjes.
Wanneer het kerkorgel moet hersteld worden, mag hij als 16-jarige de orgelmaker uit Waregem
assisteren. Hij reinigt de pijpen en de blaasbalg en gebruikt vooral zijn ogen.
Drie jaar later besluit hij zelf een orgel te bouwen. Aan de hand van een boek over orgelbouw dat
hij aankocht, bouwt hij in 1842 zijn eerste orgel. Daartoe gebruikt hij de zware balken van het
weefgetouw van zijn vader.
Later experimenteert hij met het gieten van lood en tin. Eens alles onder knie vangt zijn grote orgelbouwperiode
aan. Bestellingen komen binnen. Overal in de Westhoek worden Loncke-orgels
gebouwd: Pollinkhove, Eggewaartskapelle, Hoogstade, Adinkerke, Kuurne, Steenkerke, Koksijde,
enz …
Tijdens de bouw van een nieuw orgel te Hooglede in 1890 valt hij zwaar ziek en sterft.
Zoon Frans-Frederik volgt hem op en zet het ambacht verder.
Bibliografie
- Dalle Godgaf - Gids van Veurne-Ambacht 1981
- De Seyn E. - Woordenboek geschiedenis en aardrijkskunde van de Belgische Gemeenten 1924
- Duron Michel - Wulveringem-Vinkem: historische bezienswaardigheden. Gidsenkring juni 1969
- Gilde S. Thomas et S. Luc - 1888-1889 - ‘Vinchem’
- Gids voor Vlaanderen - uitgave Vlaamse Toeristenbond 1985
- Liber Memorialis - Vinkem
- Van Heule L. - De mei op de orgels van Izenberge - BdK 1969
S
׉	 7cassandra://ZHXKul0O4aGnhoDaG8QBefm5qJ-MpjtjMkEwA4UkiX4|`̵ ];-䰴fGmr%׈E];-䰴fGmr&];-䰴fGmr%{)Het Lonckeorgel Vinkemkerk];+`Yե