׉?4ׁB!בCט{u׉׉ 7cassandra://sb-qYzjr8JGCXlmggOqQP6sR9NrD_qXenFGbtQimU7kz` ׉ 7cassandra://gZTPuw7EXQgQCNwJnUEnnPio6FH1tMD3bGgA_CoXRwos`S׉ 7cassandra://pj0Ed_VdaeneKYYDOGKRKsvsUe4lMG2sdgPqdcN-VbQ$`̵׉ 7cassandra://Gb60UYLH80wtTcwcdGLFxvd7Rs_1zdVNKWj1frklc1k͠^(.P̚נ^(.PāY9׉Hhttps://www.publieksdiensten.nlGׁ ׁ rנ^(.PŁ̧̮9׉Hhttp://www.ingovernment.nlGׁ ׁ rנ^(.PƁC>̣9׉SG ׁ ׁ rנ^(.PǁEj9׉SG ׁ ׁ rנ^(.PȁVH̊9׉SG ׁ ׁ rנ^(.PɁNv9׉SG ׁ ׁ rנ^(.Pʁ[Ṙ9׉SG ׁ ׁ rנ^(.PˁSb9׉SG ׁ ׁ rנ^(.PсˁY9ׁHhttp://shutterstock.comׁ ׁ Јנ^(.PЁ̨59ׁHhttp://inGovernment.nlׁ ׁ Ј׈E^(.P׉EinGovernment platform v oor de digi tale o v e rh e i d januari 2020 02 05 06 08 10 13 Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering Gemeentesecretarissen Martiene Branderhorst (Gouda), Arne van Hout (Nijmegen) en Peter Teesink (Amsterdam) over de opbrengsten van de gezamenlijke gemeentelijke uitvoering Weg met de targets! Jos Maessen houdt een pleidooi om te wieden in het woud van targets, key performance indicators, persoonlijke doelstellingen en resultaatafspraken Positief sturen op cliënttevredenheid Peter Liebrechts en Femke Melchels over de eigenzinnige aanpak van zorgregio Midden-IJssel/Oost-Veluwe waarbij het oordeel van de eindgebruiker bepalend is voor de inkoop van Wmo hulpmiddelen Berichtenverkeer verbeteren in jeugd- en ouderenhulp Karin van Gelderen over de werkwijze van het Ketenbureau i-Sociaal Domein om vermijdbare administratieve lasten in de jeugd- en ouderenhulp te voorkomen Gemeente Amsterdam beproeft digitaal stelsel Omgevingswet in de praktijk Peter Lans en Marianne Wouters over de Amsterdamse aanpak om het digitaal stelsel Omgevingswet in de praktijk te brengen Colofon Meld je aan als gratis abonnee 1 Ga naar inGovernment.nl en word online abonnee! hindrik johannes de groot / shutterstock.com ׉ 7cassandra://pj0Ed_VdaeneKYYDOGKRKsvsUe4lMG2sdgPqdcN-VbQ$`̵^(.P^(.P{בCט{u׉׉ 7cassandra://x11mGQOQK6IR67i7TyloWfQAtJCcSuwMEJtFdiUURYIn` ׉ 7cassandra://T67MRKT9bSSxmhL0Uk90Chlva3u99My36BGzsrJHoQg`׉ 7cassandra://-YaqpQAmavKZZwpxmdc2wl6I2OVbsaM3P5lhpvkg_p8?`j׉ 7cassandra://2EL5fNc1uwLFXEDs6XUJvPIvgmGL2IS_N4o6UJEHtug͠ ^(/Pґנ^(.P΁-̸E9׉SG ׁ ׁ r׉Einterview gezamenlijke gemeentelijke uitvoering ‘ laat vooral zien dat het werkt’ Tekst: Quita Hendrison, redacteur bij VNG Realisatie Beeld: Henri Kaper, communicatie medewerker bij VNG Realisatie Nergens zijn er zo veel gemeentesecretarissen bij elkaar als tijdens de gecombineerde VNG Bestuurdersdag en de Buitengewone ALV. Op 29 november schoof hoofdredacteur Otto Thors aan tafel bij Martiene Branderhorst (Gouda), Arne van Hout (Nijmegen) en Peter Teesink (Amsterdam). De gespreksonderwerpen: samen organiseren en de opbrengsten van de Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU). D e uitdaging van samen organiseren door gemeenten is onlosmakelijk verbonden met de informatietechnologie. Met thema’s die tien jaar geleden nog amper op de kaart stonden. Peter: ‘Ik begon mijn loopbaan nog in het internetloze tijdperk!’ Maar inmiddels hebben we ervaren hoezeer de digitale ontwikkelingen in een stroomversnelling zijn geraakt.’ Martiene: ‘De grote kansen liggen in het samen organiseren van de informatieveiligheid en het ontwikkelen van een digitale veranderstrategie. Hoe zorg je dat je je organisatie daarop voorbereid hebt en houdt? Heb je een routekaart? Dat is voor elke gemeentesecretaris de vraag.’ De drie treden vaker op de voorgrond, ook al vanwege hun nevenfuncties in de Taskforce Samen Organiseren en het College van Dienstverleningszaken. Maar ze benadrukken eendrachtig dat het ze niet gaat om een prominente plek op het podium van ‘beste gemeenten’. Arne: ‘We zijn niet bezig met een voorbeeldgemeente te zijn, maar met hoe te zorgen dat er meer gezamenlijk wordt gedaan.’ ‘En met de wisselwerking opzoeken’, vult Peter aan. ‘Natuurlijk hebben we in Amsterdam veel ontwikkelruimte, maar je kunt ook gemakkelijk bevangen raken door de complexiteit van zo’n grote organisatie. En niet meer weten wat “nice to have” en “need to have” is. Dan is het wel fijn om met middelgrote en kleinere gemeenten te praten over hoe zij de zaken oppakken.’ Bijvoorbeeld in een gemeente ‘tussen servet en tafellaken’, zoals Martiene Gouda omschrijft. ‘Wij zijn als middelgrote gemeente vaak slagvaardiger, kunnen zaken sneller testen en toepassen. Als je minder capaciteit hebt, word je creatief en moet je scherpe keuzes maken. Waar het vooral om gaat is dat je het helder hebt waar jij goed in bent – soms ben je een slimme volger, soms een koploper. We moeten in onze gezamenlijke aanpak de balans vinden tussen denken en doen, zodat we optimaal gebruikmaken van elkaars inzichten en toepassingen.’ 2 gezamenlijke verhaallijn Standaarden ontwikkelen voor informatiebeleid, informatietechnologie en dienstverlening en invulling geven aan de GGU – elke gemeente, en dus elke inwoner, betaalt daarvoor. Hoe bepaal je of het voldoende oplevert? Wat Peter betreft niet door er een rapportcijfer aan te hangen. ‘Maar wel door met de goede dingen bezig te zijn. Het is toch moeilijk uit te leggen waarom de kwaliteit en de registratie van persoonsgegevens per gemeente verschilt. Of waarom we steeds opnieuw moeten vaststellen of iemand is wie hij is. Mensen de hulp bieden die ze van ons komen vragen – daar zijn we voor als gemeenten, en niet om te registreren.’ ‘soms ben je een slimme volger, soms een koploper’ En hoe laten we zien of de stappen die we zetten de juiste zijn? Arne: ‘Er zijn al werkende elementen, vaak door koplopers ontwikkeld, en die moeten we voor het grote peloton “openklappen”. In drie soorten: een concreet product zoals de Verkiezings­app, een proces met ketenpartners waarin het echt om samen organiseren gaat, en iets met veel impact – bijvoorbeeld een groot project rond de Omgevingswet.’ Martiene: ‘Als je dat constant doet en vertelt waarom we dat doen, creëren en versterken we de gezamenlijke verhaallijn. Waarbij samen ook betekent dat we de expertise van de koepels en vakverenigingen meenemen.’ keuzes Minder dan vijf procent van de gemiddelde ICT­uitgaven per inwoner gaat naar het samen organiseren. Geeft dat niet aan ׉ 7cassandra://-YaqpQAmavKZZwpxmdc2wl6I2OVbsaM3P5lhpvkg_p8?`j^(.P׉E‘het is toch moeilijk uit te leggen waarom de kwaliteit en de registratie van persoonsgegevens per gemeente verschilt’ peter teesink, arne van hout en martiene branderhorst ^(.P^(.P{בCט{u׉׉ 7cassandra://lJ_xbpeKfEuKyq2LMN6Fg8hVQkCvPxshGhHifyfr4U4y` ׉ 7cassandra://gLF1p-rM3VNHyBShNuz_82L9OKgeVYnBPnbY_e5eyA8c`׉ 7cassandra://ZX0oz6hOBLdJ0HS7pH3SItZEj2EMpSKP8mW-itfirVY: `j׉ 7cassandra://lVRKHaWgXo_7sk9H3Cbe4_yrDhoPeMzfnz7iQuISg-Y|͠ ^(0P֒נ^(0Pԁ?E9׉SG ׁ ׁ rנ^(0PՁ0 ̳D9׉SG ׁ ׁ r׉E9׉SG ׁ ׁ r׉E Tartikel gemeente amsterdam beproeft digitaal ‘het kan, maar het is e Tekst: Jan Fraanje, redacteur inGovernment ‘Aansluiten, vullen, oefenen’ (AVO) is in 2020 voor alle overheden in Nederland het devies bij de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2021. Maar gaat het ook werken? Dat is de vraag die we stellen aan Peter Lans, ‘product owner’ Omgevingswet, en Marianne Wouters, verantwoordelijk voor de digitalisering van de Omgevingswet in Amsterdam. We spreken hen in het historische gebouw van de voormalige dienst Publieke Werken, Afdeling Riolering en Bruggen’, waar zij gehuisvest zijn naast diverse start-ups. Hoe hebben jullie het digitaal stelsel Omgevingswet (DSO) in de praktijk gebracht? Peter: ‘Begin vorig jaar hebben drie directeuren vanuit vergunningen, informatievoorziening en ruimtelijke ontwikkeling geconstateerd dat allerlei componenten worden ontwikkeld voor de nieuwe Omgevingswet, die onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Het is dan essentieel om de producten samen te ontwikkelen en de afhankelijkheden regelmatig te testen. Ik ben als “product owner” aan de slag gegaan en heb een team geformeerd waarin alle disciplines vertegenwoordigd zijn. We werken agile in sprints van twee weken en betrekken onze leveranciers van juridische vragenbomen en software actief bij het proces. We werken vanuit vier hoofdlijnen: vergunningsvrije bouwwerken, binnenplanse vergunningen, buitenplanse vergunningen en gebiedsontwikkeling. We hebben ons in eerste aanleg gericht op veelvoorkomende werkzaamheden, om te beginnen met het realiseren van een proces voor een aanbouw.’ ‘we werken agile in sprints van twee weken en betrekken onze leveranciers van juridische vragenbomen en software actief bij het proces’ Marianne: ‘In samenwerking met de VNG zijn we gestart met een DSO­praktijkproef, Op basis van het Omgevingsplan hebben we toepasbare regels gemaakt waarmee de aanvrager kan toetsen of een activiteit vergunningsvrij is. We hebben de keten doorlopen van oriënteren op basis van juridische regels, checken op basis van toepasbare regels tot het indienen op basis van indieningsvereisten. Het was niet eenvoudig, maar toch is het gelukt om het werkend te krijgen.’ ‘alle vragenbomen worden opgeslagen in een register en zijn raadpleegbaar’ peter lans Hoe werkt het DSO in de praktijk? Marianne: ‘Een aanvrager heeft de mogelijkheid om in te loggen via het landelijke portaal van het DSO. Uitgangspunt is dat alles wat bekend is niet meer wordt gevraagd. Die informatie hebben we namelijk al en dit maakt het voor de aanvrager een stuk eenvoudiger, zo blijkt uit onze testen. 10 ׉ 7cassandra://DA8TTn0J6DQ7hqdlYpe9kzcZE55IlKu5ZwZTdSMa5gE5`j^(.P׉El stelsel omgevingswet in de praktijk een enorme bult werk’ We testen namelijk de nieuwe producten, we vragen wat de potentiële aanvragers ervan vinden en passen het vervolgens aan. Ook is het systeem dynamisch. Enerzijds worden vragen geschrapt als de beantwoording niet meer relevant is. Anderzijds kunnen aanvragers “spelen” met hun aanvraag: zo kan een uitbouw van vier meter breed vergunningsplichtig zijn, terwijl een uitbouw van drie meter vergunningsvrij zou kunnen zijn. Een aanvrager kan er dan voor kiezen om binnen de marges van het bestemmingsplan te blijven, om de uitbouw zo sneller te kunnen realiseren. Met de komst van de Omgevingswet brengen we via het DSO heel veel regels bij elkaar. Het roept wel de vraag op hoe we omgaan met vergunningen en toestemmingen die niet binnen de Omgevingswet vallen – moet de aanvrager dan naar twee loketten? Omdat we redeneren vanuit de gebruikers en aanvragers komen dit soort vragen op.’ Is de invoering van het DSO voor alle gemeenten hetzelfde? Peter: ‘Alle gemeenten moeten zich verdiepen in de nieuwe methodiek. Natuurlijk hoeven we niet allemaal het wiel opnieuw uit te vinden. We werken samen met de VNG, met de G4 en met de G40. De VNG heeft een “casco” voor het Omgevingsplan ontwikkeld en geeft ondersteuning aan de gemeentes voor het maken van toepasbare regels zoals een webinar en een handreiking. Alle vragenbomen worden opgeslagen in een register en zijn raadpleegbaar. Leveranciers zijn nu aan de slag om zich op de invoering van de Omgevingswet voor te bereiden. Alle gemeenten zullen zich moeten verdiepen in de nieuwe methodiek en zullen deze hanteerbaar moeten maken voor de eigen inwoners. Leren van elkaar is dan essentieel, maar de gemeenten zijn niet allemaal gelijk, dus je moet elkaar opzoeken op de punten waar je elkaar kunt versterken. Daarnaast moet er op centraal niveau regie gevoerd worden ten aanzien van aansluiting werk tijd 11 ^(.P^(.P{בCט{u׉׉ 7cassandra://App16YtXYGZfi4DasIcY0_FUEO4ldWQqKDMmv2IEdIEf` ׉ 7cassandra://8uYzAU9FjcR0s7ePdmkmmfccfGkFdmlxzQxDRYJEMzc͛`׉ 7cassandra://SHXD1jU0sbNF6FFuyvZ9OFD-E0n_AGeuy8ewh2rvrBA+T`j׉ 7cassandra://wImoGzzA3BYZKye3SsD9th20t4_oKUOkmZXgGDMeK70(x͠ ^(8Pנ^(7Po9׉H7https://aandeslagmetdeomgevingswet.nl/digitaal-stelsel/Gׁ ׁ rנ^(7Pn9׉H7https://aandeslagmetdeomgevingswet.nl/digitaal-stelsel/Gׁ ׁ rנ^(7P-F99׉Hhttps://www.publieksdiensten.nlGׁ ׁ rנ^(7P63:ā9׉Hhttp://www.ingovernment.nlGׁ ׁ rנ^(7P 9׉H#http://pre.omgevingswet.overheid.nlGׁ ׁ rנ^(7P,"̍.9׉SG ׁ ׁ rנ^(7P2 ̐29׉SG ׁ ׁ rנ^(8P 2+9ׁHhttp://www.ingovernment.nlׁ ׁ Јנ^(8P ܁̤9ׁHmailto:vdp@publieksdiensten.nlׁ ׁ Јנ^(8P ̃ 9ׁHhttp://www.ingovernment.nlׁ ׁ Јנ^(8P |؁̂ 9ׁHmailto:info@ingovernment.nlׁ ׁ Јנ^(8P̃ 9ׁHhttp://www.ingovernment.nlׁ ׁ Ј׉E artikel van gemeenten en andere overheden. Dat er nog een enorme bult werk te doen is, zal duidelijk zijn. Er moet op alle fronten echt een tandje bij.’ Wat is de rol van de andere overheden? Peter: ‘De verschillende overheden hebben vanzelfsprekend allemaal een eigen rol, maar worden met de komst van de wet gedwongen om op een andere manier met elkaar samen te werken. Dat brengt dus ook buiten de eigen organisatie afhankelijkheden en nieuwe processen met zich mee, onder meer met de provincie, de waterschappen en de Omgevingsdienst, maar ook met de buurgemeenten. Het Rijk speelt een belangrijke rol bij de overdracht van regelgeving naar gemeenten. De Omgevingswet houdt ook een grote decentralisatie in, waarbij in de zogenaamde “bruidsschat” rijksregels overgaan naar de gemeenten. Dat betekent dat gemeenten zelf moeten nadenken wat ze met die regels willen doen. De gemeente Amsterdam analyseert op dit moment welke regels als eerste op de Amsterdamse situatie toegepast moeten worden.’ ‘de gemeentebesturen moeten bepalen of ze zaken vergunningsvrij willen maken of dat ze nadere regels willen stellen’ Hoe bepaal je welke regels je toepast of afschaft? Peter: ‘Je moet het serieus bekijken. De gemeentebesturen moeten bepalen of ze zaken vergunningsvrij willen maken of dat ze nadere regels willen stellen. Dat hangt af van de gemeente, en zelfs binnen de gemeente kunnen verschillen optreden: de binnenstad vol monumenten vraagt om een ander regime dan een buitenwijk. Het is ook een kans: de strijdigheid tussen gemeente en rijksregels bestaat nu al, door deze decentralisatie kunnen we daar iets aan gaan doen. Dat is de lokale bestuurlijke afwegingsruimte die ontstaat.’ Marianne: ‘ Daarnaast moeten we rekening houden met zogenaamde “instructieregels”: het Rijk kan daarmee min of meer dwingend opleggen dat regels in het Omgevingsplan moeten worden opgenomen. We zijn nog in afwachting van de bijbehorende software voor het maken van de regels voor een Omgevingsplan – dat is echt nodig om verder te kunnen. Wat dat betreft: hoe sneller het er allemaal is, hoe beter.’ ‘de strijdigheid tussen gemeente en rijksregels bestaat nu al, door deze decentralisatie kunnen we daar iets aan gaan doen’ Gaat het de gemeente Amsterdam lukken om op 1 januari 2021 klaar te zijn? Peter: ‘Het is natuurlijk veel werk. En er is nog niet aan alle randvoorwaarden voldaan, denk aan de vereiste software­oplossingen die weer afhankelijk zijn van de standaarden, zoals STOP/TPOD voor plansoftware en dergelijke. Daarom is met elkaar testen een voorwaarde om het Omgevingsloket werkend te krijgen. Er wordt nu op een breed front gewerkt via meerdere sporen. Aanvragers moeten op 1 januari 2021 hun vergunningen kunnen checken en een aanvraag in kunnen dienen. De medewerkers moeten de instrumenten hebben om die vergunning te verlenen. Overzicht houden, regie voeren, keihard werken en slim samenwerken binnen de gemeente en tussen gemeenten, andere overheden en de ontwikkelaars bij het landelijke digitale stelsel, is noodzakelijk om het schip op 1 januari 2021 in de vaart te kunnen brengen.’ Meer weten? Over het DSO: ga naar aandeslagmetdeomgevingswet.nl/ digitaal­stelsel/. Over de DSO­praktijkproef van de gemeente Amsterdam: zie pre.omgevingswet.overheid.nl, locatie de Pijp (bijvoorbeeld Tolstraat 59). 12 ׉ 7cassandra://SHXD1jU0sbNF6FFuyvZ9OFD-E0n_AGeuy8ewh2rvrBA+T`j^(.P׉E colofon inGovernment is het online platform voor de digitale overheid. Naast verhalen over dienstverlening, digitalisering en gegevensmanagement wordt aandacht besteed aan actuele thema’s zoals smart city’s, blockchain en samen organiseren. inGovernment informeert professionals over relevante ontwikkelingen en focust op inclusiviteit, interactie en innovatie. inGovernment is een uitgave van de Vereniging Directeuren Publieksdiensten (VDP). inGovernment is als online magazine beschikbaar via de website www.ingovernment.nl en wordt verspreid via een online nieuwsbrief. inGovernment verschijnt acht maal per jaar als online magazine. Jaargang 14, nummer 1 (januari) issn: 2213-2228 Uitgever Otto Thors Redactie Otto Thors (hoofdredacteur) Jan Fraanje Eindredactie Taalanatomisch bureau De Twee Hanen, Kimswerd Vormgeving Villa Y, Henxel Redactieadres Postbus 2758 3500 gt Utrecht E-mail: info@ingovernment.nl Abonnementen Professionals werkzaam bij de overheid op het gebied van (digitale) dienstverlening kunnen zich kosteloos abonneren op inGovernment via www.ingovernment.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden de auteur(s), redacteur(en) en uitgever(s) geen aansprakelijkheid voor eventuele fouten en onvolkomen heden, noch voor gevolgen hiervan. © Het is niet toegestaan om zonder voorafgaande toestemming van de uitgever artikelen of gedeelten daarvan over te nemen. over de vdp De Vereniging Directeuren Publieksdiensten (VDP) bestaat uit directeuren en managers verantwoordelijk voor overheidsdienstverlening. De 112 leden zijn werkzaam bij 75 gemeenten en vertegenwoordigen meer dan 8,5 miljoen inwoners. De VDP houdt zich bezig met strategische innovatie van dienstverlening zoals geformuleerd in de overheidsbrede visie op Dienstverlening 2020. De vereniging biedt een podium om het vakgebied te stimuleren en de leden te inspireren tijdens kwartaalbijeenkomsten. Partnerschappen inGovernment is eigendom van de Vereniging Directeuren Publieksdiensten. De VDP nodigt partners in de publieke sector uit om inGovernment coöperatief te realiseren. Ter aanvulling op nieuwsbrieven en websites van vakverenigingen, kan inGovernment een horizontaal platform bieden over alle betrokken domeinen heen waarin onafhankelijk wordt gecommuniceerd richting een gezamenlijke doelgroep. Partners ontvangen op basis van co-financiering een positie in de redactieraad, mogelijkheid tot het leveren van inhoudelijke bijdragen en verzending van het magazine aan de achterban. U kunt uw interesse in het partnerschap kenbaar maken door een e-mail te sturen aan vdp@publieksdiensten.nl Samen organiseren we de digitale overheid oproep Blijf op de hoogte van innovatieve ontwikkelingen Meld je (gratis) aan als online abonnee Vul het aanmeldformulier in op de website www.ingovernment.nl 13 ^(.P^(.P{בCט{u׉׉ 7cassandra://PV2nekpt9Zs3NA3x9hPXCKWG2ZN80MwjfW5ZnJAryao-` ׉ 7cassandra://qK5darU8v9QTRJV21adBnJayIUvYGQObu5VgBsdzyD8d`S׉ 7cassandra://6tQGogYClmBdUOkNTvCP_WNxbQTIy7u_b9-NaxGQPAA$`̵׉ 7cassandra://JBasBCGtm0suIqh7saBoYOiV0YePCpo4vUhvAJ9dDZcC͠^(8Pנ^(8P R9׉Hhttp://www.ingovernment.nlGׁ ׁ r׉E׉ 7cassandra://6tQGogYClmBdUOkNTvCP_WNxbQTIy7u_b9-NaxGQPAA$`̵^(.P׈E^(.PÁ^(.P{)InGoverment januari 2020)Deze editie is verschenen in januari 2020^(+K3