׉?ׁB!בCט  {u׉׉ 7cassandra://o5bMYQGKRfkLBLBZPLwhtNT92IUCD5lcKULXSP1eEgQ̲` ch׉ 7cassandra://3uL1zIGJiDq29sswUeVpg9X7uJ9HaMFFwCt3Shzpb8MFK`k׉ 7cassandra://OnCOayvRteV5wBOn_Il8_aVEtLCHjqv5SP34SBSsoHks:`[׉ 7cassandra://NOng5sL43D4LQHPP4p_u111OiBLXehs3aKYjI0KWU4c>0͠\\dXiט {u׈׈E\dXi׉EMobiliteit Openbare Ruimte Gebouwen Energie Afval Water & Groen Maatschappij Hello Zuidas Green Business Club Zuidas gem eente Amsterdam directie Zuidas VII2018 ׉ 7cassandra://OnCOayvRteV5wBOn_Il8_aVEtLCHjqv5SP34SBSsoHks:`[\dXi\dXi{בCט {u׉׉ 7cassandra://43gCLIJ2D2ji_Q0mfEDME5AvVEMQgc5Z-RSsh0z2QhI` ch׉ 7cassandra://jUT3uWATssCX7lYKT8nyteD7qfS_llQ2Li3w5IdMzQU`k׉ 7cassandra://BRcdA0USQMsOng2gG0sWpFGkbwcun4Lk_qQcV27IN-Qn`[׉ 7cassandra://YJp4NHr5Ft791uZtQafWnpLu7-jni8g9-nh-kyJGWX0͌1 ͠\\dXiט R{u׉׉ 7cassandra://PjcjRhIq3HFW_qho2g01bsxqbVki3LQNJ-SwbZrGW-U3`D׉ 7cassandra://O_5G-bZKEh-BNEajyvsrxmWG3hpFhqo2JatmDdx_dL4\`#׉ 7cassandra://NK6TzXEq0OeodfO4sUR3W93GWv0ZhnDRhzeWlGhbgRk`̛׉ 7cassandra://HfyEAu2izsPkVyCnAFGRQ_zz9Vc3gnK3lV1A0QPuXkg͉ ͠5\dXi׉Ekalender zuidas jan 8 30 Kick-off Waste Watchers Pilot GBC 6 Workshop visie ontwikkeling kunst & cultuur 23 Vraag-maar-raak-Lunch Waterschap AGV - GBC 10 Beheer & Verkeeroverleg Hello Zuidas 1 E-bike try-out GBC 2018 9 10 Kick-Off Green Business Challenge Energielab GBC Lichtkunstwerk Vijfhoek feb 13 Netwerkgalerie GBC 6 Makelaarsontbijt 24 Open Torendag 11 Netwerkgalerie GBC 8 Opening De Buurderij Zuidas 7 Wonen in Zuidas 28 Horecaoverleg Hello Zuidas 12 Presentatie Duurzaamheidsverslag Zuidas 2017 14 Officiële opening Strawinsky fietsparkeergarage 19 Special Members Meeting Hello Zuidas 12 Veiligheidsplatform Mobiliteit Openbare Ruimte Gebouwen Energie Afval Water & Groen Maatschappij 17 Overleg projectgroep Mensen GBC 21 Retail Service Netwerk 15 Ondertekening samenwerkingsovereenkomst MaaS apr 1 16 Vraag-maar-raak-Lunch Het Bosch/Van Doorne - GBC 14 Presentatie Zuidasdok & Zuidplus Start Tulpfestival 26 Persconferentie EMA mrt 22 Start Energiecompetitie GBC 3 Start Zuidas Mobility Experience 24 Presentatie Green Business Challenge 17 Bezoek BPD en rondvaart Hello Zuidas mei 23 CEO-Ontbijt GBC 24 Leeuwen terug bij het Beatrixpark 12 Werkbezoek Noord/Zuid-lijn jun 2 Retail Service Netwerk 4 Dag van de Bouw/ Bewuste Bouwer Award Netwerkgalerie GBC 20 21 Brainstorm fietsroute Zuidas - Schiphol 22 Rooftop Festival 4 Introductie Streets of the World 22 Start Get Lost Art route 6 Horecaoverleg Hello Zuidas 22 We Make The City ׉ 7cassandra://BRcdA0USQMsOng2gG0sWpFGkbwcun4Lk_qQcV27IN-Qn`[\dXi׉E 26 Overhandiging elektrische Piaggio Voedselbank 9 Informatiebijeenkomst kenniskwartier/Zuidasdok 5 Bijeenkomst aanbesteding fietscampagne okt 5 Retail Service Netwerk 26 Programmaraad GBC Zuidas 10 Opening padelbanen 17 Members Meeting Verdi Energielab GBC 29 Zuidas Culinair Zomerfeest jul aug 1 26 17 Marktconsultatie MaaS 9-16 12 11 Inzamelingsweek Voedselbank Amsterdam Zuid GBC dec 6 Officiële opening Goede Doelen Loterijen Netwerkgalerie GBC 26 Presentatie resultaten Waste Watchers Pilot GBC 30 Input Gebiedsplan Stadsdeel Zuid Alumniborrel Green Business Challenge 13 Zuidas Prijzencircus GBC Beheer & Verkeeroverleg Hello Zuidas 10 Verkiezing Mr en Mrs Zuidas 12 Netwerkgalerie GBC 2 Wonen in Zuidas Grachtenfestival 5 Veiligheidsplatform 13-18 sep 27 Vraag-maar-raak-Lunch Loyens&Loeff GBC 28 Zuidasrun nov 2 Opening uitbreiding Rietveld Academie + tentoonstelling 19 13 21 Horecaoverleg Hello Zuidas Programmaraad GBC Zuidas 17 End of Year Meeting Hello Zuidas Vraag-maar-raak-Lunch Kersteditie Zuidas Today GBC 3 Voorwoord Wat hebben kunst in de openbare ruimte en een lokaal gebrouwen biertje met duurzaamheid te maken? Een vraag die werd gesteld aan een van de initiatiefnemers van dit verslag bij de presentatie van de vorige editie. Een terechte vraag. De relatie tussen duurzaamheid en de ‘leuke’ dingen, leefbaarheid, verloopt niet altijd probleemloos. Om te verduurzamen, moeten we concessies doen. Die snelle auto van de zaak laten staan, bewuste maaltijdkeuzes maken, minder consumeren, aan strenge (bouw)regels voldoen: duurzaamheid vergt inspanning, en doet soms zelfs een beetje pijn. Foto: Anne Imfeld Toch geloven wij dat duurzaamheid en leefbaarheid hand in hand kunnen gaan, en elkaar zelfs versterken. Sterker nog: de een kan niet zonder de ander. Duurzaam betekent namelijk ook: toekomstbestendig, en als het gaat om gebiedsontwikkeling, kan dit alleen succesvol zijn als er ruimte is voor de menselijke maat, een prettige, aantrekkelijke leef en werkomgeving met een bepaalde sociale cohesie. Daarom vinden wij het belangrijk om in het Duurzaamheidsverslag van Zuidas ook initiatieven en activiteiten te noemen die de leefbaarheid en levendigheid versterken. Daarom vindt u naast de laatste ontwikkelingen op het gebied van energiebesparing en mobiliteit, ook een elektrische bakbrommer die Zuidasbedrijven aan de Voedselbank hebben geschonken, en een Get Lost artroute. Op het gebied van de ‘harde’ duurzaamheid zijn het afgelopen jaar in Zuidas flinke slagen gemaakt. Gemeente Amsterdam directie Zuidas stelt bouwenveloppen op voor ontwikkelaars met regels voor groen, water en duurzaamheid. Bij nieuwbouwplannen is het bijvoorbeeld verplicht om hoogwaardig groen toe te passen op daken. Er is gewerkt aan het elektriciteitsnetwerk omdat we ook in Zuidas van het aardgas af willen. We zijn intensief bezig geweest met slimme stadslogistiek om de constante aan- en afvoer van leveringen te beperken. Met deze, en de tevens in dit verslag genoemde, zogenaamde ‘zachte’ maatregelen, hebben we Zuidas weer wat fijner, beter en leefbaarder gemaakt in 2018. Duurzaamheid doet soms pijn, maar maakt het leven uiteindelijk beter. Eline Kik Programmadirecteur Green Business Club Zuidas David van Traa Directeur Zuidas gemeente Amsterdam Olivier Otten Directeur Hello Zuidas Duurzaamheidsverslag Zuidas 2018 ׉ 7cassandra://NK6TzXEq0OeodfO4sUR3W93GWv0ZhnDRhzeWlGhbgRk`̛\dXi\dXi={בCט{u׉׉ 7cassandra://A2MHFOzZoQvC_NV1uHe92B7h1QoPUZiANOiCbGhPIcU`s%׉ 7cassandra://1H02xmPPvRc_OA2odiIZ9TN8BJcF3yhQzGN6oIFBp_k͈:`F׉ 7cassandra://uam1jWZ_vWZukMaUYf-Ur0QLgOIsCZibmQjQcy3nji816`6׉ 7cassandra://kOmq-S5VkRKWoQTMFcENS382c-pnAbHSYckAgQzd2L8w̾͠j\dXiט{u׉׉ 7cassandra://0P3hfFc5-WSArjUPcAkAhCxs_xhLQV3ocd34KLR2uaU`s%׉ 7cassandra://wNn9WygkOuRIrPQpvqS1evlzGTYBXcRlW1g709aLgg8͵,`F׉ 7cassandra://5GyHb9EeBm0FvyJDLxY1zx4RtLoTLRvx11jj_60f7Pc;n`6׉ 7cassandra://38_lAtVdLKYQxpvF34hzN4tt2CNV6nGUPRZ1-B_5eIwW-͠j\dXi׉E5 Inhoud Voorwoord Editorial 1 Mobiliteit & Logistiek 4 Energie 5 Afval & Circulariteit 6 Water & Groen 7 Maatschappij Colofon 3 5 De business case voorbij 6 2 Openbare ruimte 14 3 Gebouwen 20 28 32 36 40 46 In Zuidas zie ik regelmatig mensen die een slim, duurzaam en creatief idee pitchen bij bedrijven. De meeste startups bouwen hun verhaal netjes op, van probleem, naar oplossing, onderbouwd met een degelijke business case. Dat laatste moet het bedrijfsleven overhalen tot deelname of investering. De start-up schetst een win-win situatie: hun product of dienst is goed voor het milieu, én de potentiele investeerder bespaart of verdient er geld mee; iedereen blij. Voor slimme en innovatieve bedrijven liggen er veel kansen binnen de energietransitie, ook in Zuidas. Toch zal die transitie over het geheel genomen vooralsnog veel geld gaan kosten. Maar hoe meer we nu doen, hoe minder duur het wordt. In haar halfjaarlijkse risicoanalyse waarschuwt de Nederlandse Bank (DNB) voor de financiële gevolgen van het te lang wachten met ingrijpend klimaatbeleid. ‘Uitstel vergroot de kans dat later ‘abrupte’ maatregelen nodig zijn, die tot ‘stevige verliezen’ zouden leiden in de Nederlandse financiële sector.’ (Bron: NRC, 18 oktober 2018). DNB schetst vervolgens vier verschillende scenario’s, waarbij de kosten van ingrijpende, hoognodige klimaatmaatregelen, stijging van de CO2 prijs en de daaraan gekoppelde energieprijs variëren tussen de 48 tot 159 miljard aan verdampt vermogen. De 48 geldt bij snel en accuraat ingrijpen, de 159 bij uitstel. Het gaat hier dus niet om investeringen ten bate van klimaatoplossingen, maar puur om economische krimp. We komen er dus sowieso niet onder uit dat de maatregelen die nodig zijn, hun weerslag zullen hebben op de economie, het bedrijfsleven, onze portemonnee, ongeacht inkomen. De vraag ‘What’s in it for me’ is dan ook niet langer relevant, zeker niet op lange termijn. ‘Je moet het zien als een kind’, zei een vriend van me tijdens een discussie, ‘Je stopt er veel tijd en energie in, maar je vraagt je toch ook niet af wat het je oplevert?’ Goed punt. De inzet voor het klimaat zou eigenlijk zo moeten zijn: doordacht, maar onvoorwaardelijk. Want zolang iedereen denkt ‘Wat schiet ik er zelf mee op’, dan schiet het in het geheel niet op. Overigens is die pay back vraag op lange termijn eenvoudig te beantwoorden. Wat dacht je van schone lucht, geen milieurampen? Een oude reclame voor een creditcardmaatschappij komt hierbij in me op: ‘Ingrijpende klimaatmaatregelen? 159 miljard euro. Een leefbare wereld? Onbetaalbaar.’ Bij de klimaattop in Polen in december 2018 is op basis van het eerder in dat jaar verschenen rapport van IPCC (het wetenschappelijke klimaatbureau van de Verenigde Naties, red.), geconcludeerd dat we nog harder aan de slag moeten om opwarming van de aarde te beperken. Een significant verschil in effect wordt geschetst tussen 1,5 graden en 2 graden opwarming. De weersextremen zijn minder, net als de schade aan ecosystemen. In 2100 is de zeespiegel 10 centimeter minder gestegen, en in ontwikkelingslanden is er minder kans op voedsel- en watertekorten. Bovendien is een opwarming van 1,5 graden, ondanks de economische schade door strenge wet- en regelgeving, op termijn drie tot vier keer goedkoper dan een opwarming van 2 graden. Een halve graad, je voelt het verschil niet eens. Toch bespaart die halve graad ons miljarden en miljarden aan schade, en meer nog: natuur, een stabieler politiek klimaat, minder droogte ofwel, een leefbare wereld. En dat voor een halve graad. Als dat geen goede business case is. Maartje Oome hoofdredacteur Foto: Lotte Gottschal Duurzaamheidsverslag Zuidas 2018 ׉ 7cassandra://uam1jWZ_vWZukMaUYf-Ur0QLgOIsCZibmQjQcy3nji816`6\dXi׉E6 7 Van bezit naar gebruik Onderdeel van de transitie in mobiliteit is dat we steeds meer van bezit naar gebruik gaan. Ook in Zuidas zien we steeds meer deelfietsen, deel e-bikes en elektrische deelauto’s. Via mobiliteitsbudgetten laten werkgevers hun werknemers zelf beslissen hoe zij naar hun werk willen gaan. Foto: Accenture 1 Mobiliteit & Logistiek Het goederen- en personenvervoer zijn in Nederland samen verantwoordelijk voor 24% van de totale CO2 uitstoot. Daarnaast heeft verkeer en vervoer ook een grote impact op de sfeer en de leefbaarheid in een gebied. Gemeente Amsterdam directie Zuidas, Hello Zuidas, Green Business Club Zuidas, BYCS en de Taskforce Bereikbaarheid Zuidas werken al jaren aan duurzame mobiliteit en bereikbaarheid in Zuidas in het Slimmer en Duurzaam programma. Slimmer en Duurzaam gaat over de transitie in mobiliteit, waarbij luchtkwaliteit, duurzaamheid, maar ook transport, logistiek en innovatie een belangrijke rol spelen. We staan aan de vooravond van het Zuidasdok, een ingrijpende infrastructurele maatregel die een grote impact heeft op de bereikbaarheid in Zuidas. Op lange termijn heeft dit een positieve impact, maar op korte termijn moeten we alle zeilen bijzetten om Zuidas op een duurzame manier bereikbaar te houden. Het programma Slimmer en Duurzaam werkt samen met grote werkgevers om te komen tot een aanbod van een slimme mix van modaliteiten, flexibel en van deur-tot-deur. Gemeente Amsterdam directie Zuidas, partners en betrokken werkgevers in het gebied hebben afgelopen jaar een gezamenlijke uitvraag gedaan voor de ontwikkeling van Mobility as a Service (MaaS). Met deze dienst kan een reiziger met één handeling zien welk vervoermiddel hij of zij op dat moment het beste kan gebruiken, aangepast op persoonlijke voorkeuren en omstandigheden en de drukte op de weg en het spoor, en kan meteen reserveren en betalen. Een dergelijke dienst wordt de komende jaren versneld ontwikkeld om de bereikbaarheid van Zuidas en de regio structureel te verbeteren. In januari 2019 is de aanbesteding gepubliceerd. Het is de bedoeling dat de MaaS-dienst eind 2019 operationeel is. Het nieuwe reizen uitproberen Hierop vooruitlopend zijn in Zuidas verschillende pilots gelanceerd die Zuidas werknemers de gelegenheid geven om deze manier van flexibel reizen en het combineren van verschillende vervoermiddelen uit te proberen. Zo konden Zuidas werknemers die ten noorden van Amsterdam wonen, kennis maken met het gebruik van de Noord/ Zuid-lijn als aanvulling op hun gebruikelijke autoreis naar Zuidas. Tijdens de Zuidas Mobility Experience lieten 75 Zuidas Foto: Kees Winkelman Gemiddelde waardering reis Zuidas van verschillende modaliteiten 7,1 werknemers een maand lang de eigen auto staan en konden ze allerlei vervoermiddelen uitproberen. Een ander experiment vond plaats in het WTC, waar werknemers van huurders de kans kregen om de auto te laten staan en één of meer dagen per week gratis met het OV van en naar het werk te reizen. Fiets Uiteindelijk blijft de fiets, samen met lopen, het meest duurzame vervoermiddel. Zuidas werknemers worden zo veel mogelijk gestimuleerd om met de fiets naar het werk te gaan in het Slimmer en Duurzaam programma. Ook in combinatie met het openbaar vervoer is de fiets in Zuidas een prima vervoermiddel, met eigen fiets of bijvoorbeeld een Hello Bike deelfiets, waarmee het laatste stuk van de reis eenvoudig kan worden afgelegd. Er was in 2018 sprake van een positieve trend. Zo nemen mensen die op een afstand van minder dan vijf kilometer van Zuidas wonen steeds vaker de fiets (bron: Mobiliteitsonderzoek 2018). Hierbij zien we dat de e-bike in 2018 steeds meer aan terrein wint. Foto: S. Pennington de Jongh Duurzaamheidsverslag Zuidas 2018 ׉ 7cassandra://5GyHb9EeBm0FvyJDLxY1zx4RtLoTLRvx11jj_60f7Pc;n`6\dXi\dXi J{בCט{u׉׉ 7cassandra://TXGOfIrjXGXDK4YGSJrkeOy0zhItrGiEoot4mYMu0i8`s%׉ 7cassandra://N1Vw-gzn3OdShDP9W6OdhawSfyVGhIwZA5A00L8viIE͖`F׉ 7cassandra://Z3WZw8AI3IQL4V6KuFZEPmJPyOQK9egIep9qzshKAdU3`6׉ 7cassandra://a7wXXKkG57FIm8upRtm-Tuyx78ToQzBplJy-gHavf-g͠j\dXiט{u׉׉ 7cassandra://e7jR4siNFigVmB188Q5K77i4a26lOMwz3pR0afLuHIQ}`s%׉ 7cassandra://XhveDjEsNNt-Gle01wR89TgJDrZNdfzKwXLpJHDwJ24͹`F׉ 7cassandra://MhQF2hhWP-xSDjgpASvClU9QQBGrLvRoOM9NBC2CVUA8`6׉ 7cassandra://Nk8DJtKlumPiQfO4hh2rHyTyetu7R9JBD6LMeUeoJ4cݣ ͠j\dXiנ\dXi +l~ 9ׁHhttp://www.vanatotzuidas.nlׁ ׁ Јנ\dXi> 9ׁHhttp://cycling.orgׁ ׁ Ј׉E8 9 Uitgelicht Slimme stadslogistiek Stadslogistiek is een steeds omvangrijker onderdeel van mobiliteit in Zuidas. Het omvat alle goederen en diensten die worden geleverd aan kantoren en bewoners in het gebied, zoals posten pakketbezorging, afvalstromen en kantoorartikelen. Aan de ambitie om stadslogistiek in 2025 emissievrij te krijgen en tegelijkertijd te werken aan een veiligere en bereikbare werkomgeving kan alleen worden voldaan als we samenwerken. Het motto hierbij is: eerst verminderen, dan verslimmen en dan vergroenen. Verschillende bedrijven en organisaties hebben in 2018 meegewerkt aan data-onderzoeken die als uitgangspunt dienen voor een aantal pilots waar in 2019 mee is gestart. Horecalogistiek Horecadistributie vormt een groot deel van de stedelijke logistiek en groeit sterk in Zuidas. Aan de ene kant komt er meer horeca bij, en tegelijkertijd wordt het drukker op de weg. Dit zorgt voor snel stijgende kosten voor de last-mile levering aan horeca. De vraag is dan ook of horecadistributie op de huidige manier mogelijk blijft. Tot nu toe is er nog weinig aandacht voor de problemen die dit oplevert voor bewoners, groothandelaren en leveranciers. Horecadistributie is veel complexer dan andere stadslogistiek, onder andere door voedselveiligheid en diversiteit aan producten, en verdient extra aandacht. Alleen een integrale aanpak met leveranciers, groothandel, horecaondernemers en gemeente kan oplossingen bieden. Horecaondernemers bepalen voor een groot deel de horecadistributie en hebben een sleutelrol. Foto: Jorrit ‘t Hoen File vermijden met de Noord/Zuid-lijn In 2018 kregen 150 Zuidassers die ten Noorden van Amsterdam wonen een maand lang gelegenheid om gratis de Noord/Zuid-lijn uit te proberen. Dit uitprobeeraanbod was een initiatief van het GVB, Zuidasdok and Hello Zuidas. Deelnemers konden gratis parkeren op de P+R bij station Amsterdam Noord en in de metro stappen naar Zuidas, een rit van 15 minuten. In veel gevallen was de reistijd korter dan met de auto. Bron: Mobiliteitsonderzoek Taskforce Bereikbaarheid Zuidas 2016 en voorlopige resultaten 2017 (lopend onderzoek bevat uiteindelijk ook de data van 2018). Modal split Verdeling van mobiliteiten van en naar Zuidas 1 % 21 % auto 1 % motor 2017 36 % trein 14 % BTM 2 % e-bike 1 % brommer/ scooter 30 % trein 14 % BTM lopen 24 % fiets 1 % motor 2018 3 % e-bike 1 % brommer/ scooter 21 % auto 1 % lopen 27 % fiets Ghalem Reggani, eigenaar NINE restaurant & kookstudio ‘Wat mij betreft was het uitprobeeraanbod een groot succes. Ik was snel op mijn werk, kon de file vermijden en de aansluiting was uitstekend. Ik woon in Noord en voor mij is deze manier van reizen sneller dan de auto. Zodra de uitprobeerperiode voorbij was, heb ik een OV kaart gekocht. Nu spring ik altijd in de metro.’ Marion Dijkman, secretaresse bij Loyens & Loeff ‘De Noord/Zuid-lijn overtrof mijn verwachtingen. Na de zomer stond ik weer in de drukke ochtendspits, met files op de A10 en op de uitvalswegen naar Purmerent en Volendam. Tijdens het uitprobeeraanbod nam ik de bus van Purmerent naar Ilpendam, en stapte over op de bus naar de metro in Noord. Echt een verademing. Geen files, geen stress. Het duurde alleen iets langer dan met de auto op een rustige dag. Door op deze manier te reizen, krijg ik ook meer beweging. Nu het aanbod voorbij is, laat ik nog regelmatig de auto staan om relaxed het openbaar vervoer te nemen.’ Clive Pritchard, managing director bij Savills Investments ‘Ik heb het openbaar vervoer helemaal herontdekt dankzij dit experiment. Het deed me denken aan toen ik nog in Londen woonde: met de metro reizen gaat snel. De Noord/Zuid-lijn is de ideale schakel tussen het centrum en Amsterdam Noord en Zuid. Heerlijk om niet in de file te hoeven staan, die beginnen vaak al voordat je de parkeerplaats af bent! Dat gezegd hebbende, de toiletten op station Noord kunnen beter, en het gebruik van OV fietsen mag ook makkelijker. Ook zou de P+R nummerbordherkenning moeten hebben. Desondanks ben ik zeer aangenaam verrast!’ Tekst: Romy Lange Foto: Arcadis Duurzaamheidsverslag Zuidas 2018 ׉ 7cassandra://Z3WZw8AI3IQL4V6KuFZEPmJPyOQK9egIep9qzshKAdU3`6\dXi׉E 710 11 Cases Mobiliteit Go Cycling In oktober 2018 werd de campagne Go Cycling gelanceerd door BYCS in samenwerking met Zuidasdok, Gemeente Amsterdam directie Zuidas, GBC Zuidas en Hello Zuidas. Bewezen is dat fietsen naar het werk ziekteverzuim vermindert en langdurige uitval helpt voorkomen. Fietsen bevordert bovendien de mentale gezondheid. Op www.gocycling.org staan tips voor werknemers, informatie over regelingen voor fietsers, lokale routes en opties voor het kopen, leasen of delen van fietsen en e-bikes. Daarnaast bevat de site informatie over wat werkgevers kunnen doen om fietsen voor medewerkers aantrekkelijk te maken. WAVE Als alternatief voor jongeren die massaal met het OV, scooter of auto reizen, veel schermtijd hebben en weinig bewegen, is BYCS gestart met WAVE, een aanpak die jongeren stimuleert om de fiets te pakken. De campagne startte in september bij het ROC College Zuid. Studenten hebben daar gratis een Swapfiets gekregen. In ruil daarvoor moesten ze wekelijks feedback sturen over hun ervaringen. E-bike try-out Om medewerkers van Zuidas te enthousiasmeren voor de elektrische fiets als alternatief voor auto of OV heeft GBC Zuidas een try-out georganiseerd waarbij twintig medewerkers van verschillende bedrijven de kans kregen om twee weken te fietsen op een Speed Pedelec (45 km/u). Deelnemers waren zeer enthousiast, sommigen hebben een Speed Pedelec aangeschaft, anderen overwegen dit. Infrastructuur, aanschafkosten en weersomstandigheden zijn hierbij bepalend, bleek uit de achteraf gehouden enquete. Impactmeting van slim werken bij EY EY heeft in 2018 de waarde van haar ‘slim werken’-aanpak in kaart gebracht. Hiervoor is een Total Value concept gehanteerd waarmee ze economische, sociale en milieu-impact kwantificeren en monetariseren. Door medewerkers flexibel te laten werken, heeft EY van 2014 t/m 2018 een gemiddelde maatschappelijke waardecreatie van 5,3 miljoen euro per jaar gerealiseerd. De grootste positieve impact lag op sociaal vlak, vanwege de tijd die werknemers anders konden besteden dan aan reizen. Kosten van thuiswerken wogen niet op tegen bijvoorbeeld de verhoogde productiviteit, de vermindering van ongelukken en de reductie van CO2 PM10 (fijnstof) uitstoot. en Fietsen in Zuidas BYCS heeft tijdens het We Make the City festival iedere dag iets georganiseerd ten behoeve van fietsstimulering in Zuidas. In de fietsenstalling onder het Gustav Mahlerplein was een expositie over stedenbouwkunde en architectuur waarin fietsen centraal stond. Samen met de Hogeschool van Amsterdam werd een lezing gegeven over de rol van de fiets in de stad van de toekomst: Where can the bicycle take us? Daarnaast werden fietstours georganiseerd van Zuidas naar de NDSM: We Bike the City. Zuidas Mobility Experience 2.0 Een maand lang allerlei vervoermiddelen proberen en de eigen auto laten staan. 75 Zuidassers deden het tijdens de tweede Zuidas Mobility Experience in april 2018. Met de Zuidas Mobility Experience konden werknemers in Zuidas een nieuwe manier van reizen ervaren, gratis en vrijblijvend. De input die opgehaald is uit deze en de eerste Zuidas Mobility Experience geeft inzicht onder welke voorwaarden de eindgebruiker in de toekomst MaaS wil gebruiken. Deze wensen en behoeften zijn verwerkt in de eerder genoemde aanbesteding MaaS Zuidas. Hello bike 160 17 hello Bikes dropzones 15.000 200+ app downloads ritten per dag Duurzame mobiliteit bij Stibbe Bij het betreden van het nieuwe pand aan het Beethovenplein heeft Stibbe meteen haar parkeerbeleid aangepakt. Hierdoor zijn het wagenpark en de daarmee gepaard gaande CO2 -uitstoot aanzienlijk afgenomen. Medewerkers gaan nu voornamelijk met het openbaar vervoer en per fiets naar hun werk. Daarnaast hoeven zij door alle moderne middelen in het nieuwe pand, maar ook de middelen die het kantoor beschikbaar stelt, nauwelijks nog (internationaal) te reizen. Elektrische deelauto´s Verschillende bedrijven in Zuidas maken gebruik van deelauto’s voor zakelijke doeleinden. Werknemers kunnen zo met trein of fiets naar het werk komen, en zo nodig toch met de auto naar een afspraak gaan. Nog beter dan delen is elektrisch delen. In Zuidas maken ABN AMRO en EY sinds kort gebruik van Amber, een deelauto-aanbieder met alleen elektrische auto’s. Door middel van een app kunnen gebruikers direct een auto reserveren, naar hun zakelijke afspraak gaan en ’s avonds weer naar huis met fiets of openbaar vervoer. Foto: TCA Elektrisch rijden bij Van Lanschot Kempen In de periode van 23 september tot 1 november 2018 ruilden 25 leaserijders bij Van Lanschot Kempen twee tot drie dagen hun eigen leaseauto in voor een elektrische. De meeste medewerkers waren positief verrast en enthousiast na de proefrit en overwegen om bij een volgend keuzemoment voor een elektrische auto te gaan. Rijden was stil, prima voor woon- werkverkeer en het opladen vrij eenvoudig. De actieradius was bij enkelen nog een zorg vanwege een grote woon-werk afstand. Foto: GBC Zuidas Foto: Kees Winkelman TCA en RAI Amsterdam stimuleren gebruik elektrische taxi’s Op de Dag van de Duurzaamheid 10 oktober 2018 zette Taxicentrale Amsterdam (TCA) uitsluitend elektrische taxi’s in voor ritten vanaf RAI. Tevens is afgesproken dat duurzame taxi’s voortaan voorrang krijgen bij evenementen. Dit houdt in dat emissievrije taxi’s altijd vooraan komen te staan wanneer een taxistandplaats bij de RAI wordt ingezet. Gedragsinterventies It’s Your Choice Dit reisconcept, ontwikkeld in opdracht van de Vervoerregio Amsterdam, Provincie Noord-Holland en ORAM, speelt in op de intrinsieke behoefte van de reiziger aan (keuze)vrijheid. Met een knipoog en een no-nonsense boodschap werd een Duwtje gegeven naar de metro of andere OV-optie. Geen discussie over het beste vervoermiddel, geen belerend vingertje. Het reisconcept bestond uit twee onderdelen: ten eerste een Low Car Diet e-bike pilot waarbij 31 werknemers van o.a. VUmc en Loyens & Loeff een maand lang vanuit Waterland naar Metrostation Noord fietsten om over te stappen op de Noord/Zuid-lijn. Maar liefst zes mensen schaften meteen een e-bike aan! Daarnaast hebben 32 ‘Waterlanders’ gebruik gemaakt van een gratis probeeraanbod dat verspreid werd per post na aanmelding via de app Flitsmeister. Een uniek OV-startpakket voor de reisroute Waterland-Zuidas waarin zowel Bus-Tram-Metro tickets zaten als een van deur-tot-deur reisadvies en overzicht van alle fietsverhuur mogelijkheden. Er zijn daarnaast verschillende adviesgesprekken met werkgevers gevoerd waarbij beleidsaanpassingen zijn gedaan zoals de default: tot welk vervoermiddel worden medewerkers gestuurd als ze in dienst treden. Dashboard Bereikbaarheid Zuidas De Taskforce Bereikbaarheid Zuidas is een samenwerkingsverband van grote werkgevers in Zuidas. De Taskforce heeft in 2018 het Dashboard Bereikbaarheid Zuidas in het leven geroepen. Gegevens vanuit verschillende bronnen over de bereikbaarheid van de auto, het openbaar vervoer en de fiets zijn hierin samengebracht. Het dashboard brengt bereikbaarheid van Zuidas in beeld, zodat gerichte actie kan worden ondernomen om de bereikbaarheid op peil te houden en te verbeteren. Breikers In 2018 vestigde werkgeversnetwerk Breikers zich in Zuidas. In samenwerking met Breikers hebben ruim 200 bedrijven in heel Amsterdam ervoor gezorgd dat dagelijks bijna 10.000 mensen minder in de spits reizen. Breikers gaat nog intensiever samenwerken met verschillende lokale partijen in Zuidas zoals Hello Zuidas en GBC Zuidas, om werkgevers nog beter te kunnen adviseren hoe zij het woon- werkverkeer voor hun werknemers zo slim, duurzaam én gemakkelijk mogelijk kunnen maken. Van A tot Zuidas Gemeente, bedrijfsleven en andere organisaties bedenken dagelijks nieuwe oplossingen voor verduurzaming van mobiliteit en goede bereikbaarheid. Om als werkgever én als reiziger een goed beeld te krijgen van de mogelijkheden en alternatieven, is het platform www.vanatotzuidas.nl in het leven geroepen. Hier vindt men een helder overzicht van actuele mobiliteitsprogramma’s, aanbieders en producten die kunnen helpen om medewerkers duurzaam en efficiënt te laten reizen, óf om als reiziger een duurzame mobiliteitskeuze te maken. Foto: Kees Winkelman Duurzaamheidsverslag Zuidas 2018 ׉ 7cassandra://MhQF2hhWP-xSDjgpASvClU9QQBGrLvRoOM9NBC2CVUA8`6\dXiā\dXiÁ J{בCט{u׉׉ 7cassandra://wWYfuF-OISiiOFa1xLP7bI0of6wcWGgrtdVXDG7uMxc`s%׉ 7cassandra://o2irQhGkxJet3eRQYkZm0qO7jpT1ET-IGzSs1sHcGdE͙`F׉ 7cassandra://4v8rZ1e_fby9VqOIHUUEu00gl3dY46sUkh9t7GygJaI0`6׉ 7cassandra://HJsGbSYvEi11rRCHMpgQc5ZiTpfUzZSTl3VrC5Rql88a͠j\dXiט{u׉׉ 7cassandra://c4fgUWC2bbAiQJu_NE-KcswUm8iWWBOigV_56DfoslII`s%׉ 7cassandra://_5qDf1UdCU56Wk5DJRBi0jSpAZlRXCGBICcK9cDF46k͒`F׉ 7cassandra://ky5dM5QLT_dWMFG0i_rakG3HA8ssWsTMs2Rsv8bhCfk0`6׉ 7cassandra://fe7D9u0Gk7adfrMQixx3COVQTKgWs3SwOAOclC0zMrsP "͠j\dXiנ\dXi 09ׁHhttp://P.Geׁ ׁ Ј׉E12 13 Symphony toren is een week lang geturfd wat er binnen kwam. Niet alleen werd de omvang van het probleem én de noodzaak tot maatregelen duidelijk, ook bood het onderzoek handvatten voor concrete interventies op de korte en lange termijn. De meest geschikte aanpak lijkt vooralsnog die van de Trias Logistica, waarbij de nadruk ligt op het voorkomen van onnodige bewegingen, vervolgens op efficiënter vervoeren door middel van bundelen en pas in laatste instantie op stimuleren van elektrisch vervoer. Foto: RAI Amsterdam E-bikes Accenture Accenture deed in juli 2018 een proef met e-bikes. 50 Accenture collega’s testten een gewone of high-speed fiets voor woon- werkverkeer. Er waren mensen die elke dag 40 km fietsten in plaats van met de auto van en naar het werk te reizen. In 2019 wil Accenture de e-bikes vast onderdeel maken van het mobiliteitspakket. Zuidasdok update Zuidasdok is op dit moment een van de grootste infrastructuurprojecten in Nederland, Met Zuidasdok worden Zuidas en de Noordelijke Randstad beter bereikbaar. De A10 Zuid verdwijnt in het hart van Zuidas onder de grond. Er is in dit project veel aandacht voor groen; de openbare ruimte en de tunneldaken krijgen een groene inrichting en ook de gebouwen die onderdeel zijn van het station worden voorzien van een groen dak. Het ondergronds brengen van de weg over een lengte van circa een kilometer verbetert de luchtkwaliteit en zorgt voor minder geluidsoverlast in het centrumgebied. Zuidasdok wordt gerealiseerd door bouwcombinatie ZuidPlus. Voor het leveren van bestellingen maakt ZuidPlus waar mogelijk gebruik van elektrische bestelwagens, dit zorgt voor minder CO2 uitstoot. De bouw gaat in 2019 van start. Het project is naar verwachting in 2028 gereed. Logistiek Onderzoek horecabelevering In 2018 startte de HvA, in samenwerking met Hello Zuidas, onderzoek naar horecabelevering in Zuidas. Hieruit kwam naar voren dat er nog niet een groot bewustzijn is over de impact van belevering. Ook voor duurzame horecaondernemingen is bevoorrading geen prioriteit. De huidige bereikbaarheid van Zuidas is goed, en ondernemingen ervaren in verhouding Bufferterrein RAI Amsterdam In september opende RAI Amsterdam een nieuw bufferterrein in Amsterdam Westpoort. Bij beurzen waarbij een drukke opbouw en/of afbouw te verwachten is, wordt het terrein buiten Zuidas gebruikt voor vrachtverkeer om de verkeersstromen van en naar de RAI te reguleren. Op de 15.000 m2 bufferterrein is plek voor 90 vrachtauto’s. Hier wordt het vrachtverkeer geregistreerd en mag dan op afroep doorrijden naar RAI Amsterdam. Vrachtwagens arriveren zo op het juiste moment bij de RAI en zijn zo snel mogelijk weer weg. Hiermee worden opstoppingen en zoekverkeer in de buurt van de RAI voorkomen, wordt de weinig problemen met de bevoorrading, waardoor de urgentie niet altijd gevoeld wordt. Ook mogelijke infrastructurele impact zoals de bouw van Zuidasdok wordt niet meegenomen in beslissingen. Om ‘future proof’ te zijn startte de HvA samen met Hello Zuidas met het in kaart brengen van horecalogistiek. De eerste resultaten werden gedeeld tijdens We Make the City in Circl. Het onderzoek zal in 2019 verder uitgevoerd worden. uitstoot beperkt en een efficiënte opbouw en afbraak gerealiseerd. Op het moment dat de RAI het bufferterrein niet nodig heeft, kunnen andere partijen gebruik maken van de ruimte. Het bufferterrein is tot stand gekomen in samenwerking met gemeente Amsterdam, Rijkswaterstaat en Havenbedrijf Amsterdam. CO2 Hiernaast draaide RAI Amsterdam samen met haar logistieke partner DB Schenker een logistieke pilot tijdens Metstrade, vakbeurs voor de pleziervaartindustrie. Tijdens de op- en afbouw van Metstrade bood DB Schenker exposanten de mogelijkheid goederen af te leveren bij een overslagfaciliteit buiten Amsterdam. De goederen werden gegroepeerd en in een milieuvriendelijke Scania LNG-truck van en naar de RAI vervoerd. Hier werden goederen met elektrische heftrucks gelost. Poortonderzoeken Om te komen tot emissievrije bevoorrading, moet eerst duidelijk worden wat voor wie op welk moment geleverd wordt. Samen met studenten van de Hogeschool van Amsterdam voerde GBC Zuidas poortonderzoeken uit. Bij het WTC, de VU, ABN AMRO en de Caroline Gehrels, Arcadis | Foto: GBC Zuidas Green Deal Zero Emission Stadslogistiek In mei 2018 ondertekenden aanwezigen bij het jaarlijkse CEO-ontbijt namens GBC Zuidas de Green Deal Zero Emission Stadslogistiek. Met de ondertekening zegden bedrijven toe zich in te zetten voor emissievrije stadslogistiek in 2025. De nadruk ligt hierbij op facilitaire inkoop, afval en post- en pakketbezorging. Enerzijds bevestigt de ondertekening het draagvlak op directieniveau voor deze ambitie, anderzijds geeft het toegang tot een netwerk waarbinnen laagdrempelig kennis en ervaring op het gebied van slimme en schone logistiek wordt gedeeld. We Make The City Tijdens het Amsterdam brede festival We Make The City (20 tot en met 24 juni 2018) organiseerden BYCS, GBC Zuidas, Hello Zuidas en ORAM een goed bezocht programma in Circl rondom emissievrije stadslogistiek. Naast Geert Kloppenburg als hoofdspreker, werden deelsessies georganiseerd rondom pakket- en Leveringen aan horeca per week 143 leveranciers postbezorging per fiets (BYCS), facilitaire inkoop (GBC Zuidas), horecalogistiek (Hello Zuidas) en bouwlogistiek over water (ORAM). Al deze sessies waren onderdeel van projecten die bijdragen aan de ambitie Emissievrije stadslogistiek in 2025. Elektrificatie bij Sixt Autoverhuurder Sixt heeft in 2018 ingezet op het vergroten van de elektrische vloot. Er zijn verschillende nieuwe modellen toegevoegd, waaronder Jaguar I-PACE, Tesla Model S en Volkswagen e-Golf. Nu kan er in elke categorie voor een elektrisch alternatief gekozen worden. Ook het aandeel van plug-in hybride voertuigen is vergroot. Daarnaast heeft Sixt geïnvesteerd in eigen laadinfrastructuur: de eerste laadmogelijkheden voor elektrische auto’s werden geïnstalleerd op de vestiging RAI Amsterdam en inmiddels hebben alle vestigingen in en rondom Amsterdam laadboxen gekregen. Ook 245 leveringen Bron: HvA, onderzoeksprogramma Urban Technology zijn er op het Amsterdamse fleetdepot snellaadpalen geplaatst. Hiermee kunnen de elektrische auto’s weer snel ingezet voor de volgende verhuur en kunnen nog meer klanten voor een uitstootvrije auto kiezen. Bouwlogistiek over water De bouw neemt enorm toe in Zuidas. Naast woningen en kantoren staat de realisatie van Zuidasdok en station Zuid tot 2028 op het programma. Hoe zorgen we ervoor dat de aanvoer van bouwmaterialen een minimale impact heeft op de omgeving? Een alternatief voor vervoer over de weg is vervoer over water. Veel bouwmaterialen kunnen vanuit de Amsterdamse haven over het water naar een bouwhub worden vervoerd, bijvoorbeeld in de Nieuwe Meer. Vanuit daar kan het verder naar de bouwbestemming met kleinere vervoersoplossingen (bakfietsen, elektrische karretjes). Resultaten Poortonderzoek HvA bij drie grote bedrijven in Zuidas; aantal stops per uur, per productgroep 120 Afval 100 80 Bloemen Drukwerk Eten en Drinken Facilitair ICT/Techniek Kantoorinrichting Overigen/Diversen Post en Paketten 60 40 20 0 7:00 Bron: Districon 8:00 9:00 10:00 11:00 12:00 Tijd 13:00 14:00 15:00 16:00 17:00 Frequentie Duurzaamheidsverslag Zuidas 2018 ׉ 7cassandra://4v8rZ1e_fby9VqOIHUUEu00gl3dY46sUkh9t7GygJaI0`6\dXi׉E v14 15 Vivalditunnel Vergelijkbare werkzaamheden vonden op datzelfde moment plaats ter hoogte van het kantoor van EY. Hier wordt de Vivalditunnel gebouwd, die de A. Vivaldistraat zal gaan verbinden met het Beatrixpark. Tussen de zuidelijke rijweg van de A10 en de treinsporen werden ook daar funderingspalen geleverd voor de bouw van het eerste dek van de fietsers- en voetgangerstunnel. Tegelijkertijd werden damwanden de grond in geduwd om een deel van de A10-berm af te kunnen graven voor de bouw van de tunnel. Ook werd in december gestart met het tweede bouwterrein voor de Brittenpassage onder het viaduct van de Parnassusweg. Zo begint het Zuidasdok steeds concreter vorm aan te nemen in de dynamische openbare ruimte van het Zuidasgebied. Verdi Foto: P.Geenen Sinds 1 januari 2018 heeft Zuidas een nieuw deelgebied erbij: Verdi. Daarmee is Zuidas nu 245 hectare groot. In 2017 vonden verkennende consultaties plaats met diverse eigenaren en gebruikers om informatie over het gebied te verzamelen, te horen over plannen, mogelijkheden en uitdagingen. 2 Openbare ruimte Met de start van de bouw van Zuidasdok ondergaat Zuidas een gebiedsmetamorfose. De openbare ruimte zal er de komende jaren anders uit gaan zien, met veranderende verkeersstromen voor auto, openbaar vervoer, fiets en wandelaar. En dat tussen de overige bouwdrukte en bestaande kantoren, winkels, woningen, horeca, hotels, universiteit en het ziekenhuis door. Ook in 2018 was hier al een en ander van te merken. Het werkterrein aan de Arnold Schönberglaan werd in augustus 2018 gereedgemaakt, waarmee Zuidasdok steeds concreter wordt voor de dagelijkse bewoners en bezoekers. In december 2018 voerden enorme trailers funderingspalen aan over het Mahlerplein om de bouw van het eerste deel van de Brittenpassage te ondersteunen. Dit wordt de extra onderdoorgang onder het spoor en een extra toegang tot de perrons van het nieuwe station Amsterdam Zuid. Foto: Jos Moerkamp In 2018 organiseerde Zuidas, gemeente Amsterdam in samenwerking met stadsdeel Zuid een participatietraject om met de stakeholders in het gebied de ontwikkelrichtingen te bespreken en verder vorm te geven. Eigenaren, belangenverenigingen, bewoners en gebruikers konden hieraan meedoen. In april werden verschillende openbare bijeenkomsten georganiseerd en kon online input worden gegeven op verschillende stellingen. Hello Zuidas organiseerde haar members meeting in het najaar rondom het deelgebied Verdi, waarbij de aanwezigen konden stemmen en meepraten over de ontwikkelrichtingen als ruimte voor auto, fiets, groen, water en sport. De uitkomsten van de verschillende consultatiemeetings worden meegenomen in de verdere ontwikkeling en uitwerking die in 2019 verdergaat. Bron: gemeente Amsterdam 1238 meldingen openbare ruimte overig 19% water en groen 12% 4% straatmeubilair en objecten in openbare ruimte 28% 37% afval wegen, verkeer en werkzaamheden Duurzaamheidsverslag Zuidas 2018 ׉ 7cassandra://ky5dM5QLT_dWMFG0i_rakG3HA8ssWsTMs2Rsv8bhCfk0`6\dXiƁ\dXiŁ J{בCט{u׉׉ 7cassandra://iRSpGwfOEcXpSbx-jO98Hr9PWhaVkPri4_EbE7VJm98`s%׉ 7cassandra://6Q4uiWtoE8luebszo3VITukrQa3i41_sHUbUIthtbVo`F׉ 7cassandra://gTxSH7mxleM4YBsD4VWPglqXRRhFBu0INgE3DFba8-MP`6׉ 7cassandra://y0JyXwkq712fImmrq2_PKTe7Hvxeq5XhuB4A-gGnItM@͠j\dXiט{u׉׉ 7cassandra://BLOKZB_HEqQEbkO_4UL3Jov3kIjz0p7wT0KrUf53PYMh`s%׉ 7cassandra://2XcG_3tewrrYLpEyTnQIgnVyUzCDxGP4jDLS5SOt-qQͫ`F׉ 7cassandra://k9RzJWMWFCDiDq7rbK5V86-eq-FOukcUuROh3JYFJHE4`6׉ 7cassandra://ZaJlJf2R7F4oj5_I92oa5lOFEsrHA3y54yWCGASKvEYf.͠j\dXi׉ENieuwe Zuidas citymap ׉ 7cassandra://gTxSH7mxleM4YBsD4VWPglqXRRhFBu0INgE3DFba8-MP`6\dXi׉E18 19 Cases Uitgelicht App voor inrichting pocketpark Sinds mei 2018 is gemeente Amsterdam directie Zuidas via een app in dialoog met de direct omwonenden (en andere gebruikers) van een drietal nog in te vullen, verdiepte stukken openbare ruimte in de Benjamin Brittenstraat, Peter Schatstraat en Leonard Bernsteinstraat. Hoe willen omwonenden en gebruikers dat deze worden ingericht? Elke paar weken stelde Zuidas gemeente Amsterdam vragen aan de deelnemers via de app. De ontwerpen van de verdiepte stukken openbare ruimte zullen op basis van die input worden ingevuld met de thema’s ´spelen´, ´ontmoeten´ en ´groen´ en worden begin 2019 afgerond. De Boelelaan opnieuw ingericht Tussen eind juli en de eerste week september 2018 werd het maaiveld in de openbare ruimte aan de De Boelelaan ter hoogte van de VU opnieuw ingericht. Dit werk werd gecombineerd met de aanleg van nieuwe rioolstelsels en de reconstructie van de De Boelelaan zuidzijde. Verdi: de verborgen parel van de stad Op 1 januari 2018 werd deelgebied Verdi onderdeel van Zuidas. Wat betekent dit voor Zuidas? Gregor van Lit, stedenbouwkundig ontwerper en werkzaam bij de directie Zuidas gemeente Amsterdam, is gespecialiseerd in het ontwikkelen van bestaand stedelijk gebied en intensief betrokken bij Verdi. Wat maakt Verdi uniek? Verdi vormt de overgang van stad naar groen en water. Huidige gebruikers noemen het ‘de verborgen parel van de stad’. Door het gebied te ontwikkelen, ontstaat een aantrekkelijk gemengd woon- en werkgebied met hoogwaardig groen en ruimte voor sport en recreatie. Samen met stadsdeel Zuid is een verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden van Verdi. Vervolgens is Zuidas in gesprek gegaan met bewoners, (water) sporters, bedrijfseigenaren, overige Amsterdammers en geïnteresseerden. Omdat we kijken of we dit gebied voor meer Amsterdammers een aantrekkelijke plek kunnen maken, wilden we bij een brede groep ideeën en meningen ophalen. Hoe zie je de letterlijke en figuurlijke verbinding met de rest van Zuidas ontstaan? Door het verhogen van de kwaliteit van groen, het gebied toegankelijker te maken, en voorzieningen te creëren, ontstaat een natuurlijke verbinding met de rest van de stad. Dit stadsklimaat krijgt karakter door de wijze waarop bewoners en gebruikers het gebied eigen maken. Welke rol speelt duurzaamheid in de ontwikkeling en visie van Verdi? Bij de ontwikkeling van Verdi kijken we specifiek naar de natuurwaarden die in het gebied aanwezig zijn. Delen van het groen horen bij de ecologische hoofdstructuur, en vormen belangrijke (foerageer-) gebieden voor vleermuizen, vogels en andere kleine diersoorten. Het betreft een waterrijk gebied met bosschages, afgewisseld met een meer open landschap. Ook komen er diverse bomenrijen en boomzones voor, met een redelijk grote variatie aan soorten. Bomen hebben hier jarenlang de ruimte gehad om ongestoord tot wasdom te komen. We houden zorgvuldig rekening met de unieke kenmerken van het gebied en daarmee dus ook met het opstellen van het nieuwe bestemmingsplan. Daarnaast speelt duurzaamheid ook mee op andere facetten zoals waterberging, goede bebouwing en een prettig stadsklimaat. Strawinksy fietsparkeergarage In mei 2018 vond de officiële opening plaats van de Strawinksy fietsparkeergarage, waar 3.750 fietsen geplaatst kunnen worden. Met de fietsparkeergarage Strawinsky is de derde, grootste ondergrondse fietsparkeergarage bij station Amsterdam Zuid in gebruik genomen, naast die onder het Mahlerplein (3.000 plaatsen) en onder het Zuidplein (2.500 plaatsen). Al deze plekken zijn nodig vanwege de verwachte groei van het aantal treinreizigers op station Amsterdam Zuid: van rond de 100.000 per dag nu, naar 250.000 tot 300.000 reizigers in 2030. Alle drie de fietsparkeergarages in Zuidas zijn de eerste 24 uur gratis te gebruiken. Verwijderen fietsen Met de komst van de ondergrondse fietsenstalling zijn de bovengrondse rekken op het Mahlerplein verwijderd, waardoor hier meer ruimte bovengronds is ontstaan. Daarnaast worden verkeerd geparkeerde fietsen (buiten rekken, vakken of stallingen) op het Zuidplein tot aan Prinses Irenestraat en op het Mahlerplein tot de Mahlerlaan verwijderd op grond van een Algemeen Plaatselijke Verordening, APV. Fietsverwijssysteem Op vijf plekken in Zuidas verschenen in oktober fietsverwijsmasten langs het fietspad. Ze verwijzen naar de fietsparkeergarages en het aantal beschikbare plekken. Zuidas is het eerste gebied in Amsterdam met een fietsverwijssysteem. Hiermee kun je al onderweg naar Zuidas en station Amsterdam Zuid zien óf er plek vrij is en in welke van de drie ondergrondse fietsparkeergarages vlak bij het station. Future Past Glory Voor haar 80-jarig bestaan heeft het Beatrixpark het beeld Future Past Glory cadeau gekregen van de gemeente Amsterdam. Het beeld van 8,50 meter breed en 5,30 hoog is gemaakt door kunstenaarsduo Heringa en Van Kalsbeek. Het beeld is een hommage aan de ontwerper van het park Jakoba Mulder, en staat op een prominente plek in het open grasveld van het park. Bewuste Bouwer Award 2018 Voor de tweede keer werd de Bewuste Bouwer Award uitgereikt in Zuidas om het omgevingsbewust bouwen te stimuleren. Hierbij kozen de stichting Bewuste Bouwers en een publiekspanel de meest bewuste en mooiste bouwplaats in Zuidas. Winnaar 2018 is bouwcombinatie Valley. De prijs werd uitgereikt tijdens de Dag van de Bouw in Zuidas. Valley kreeg de prijs onder meer vanwege de kwaliteit van de bouwhekken: mooie doeken met duidelijke impressies van wat Valley gaat worden. Ook trof de aannemer maatregelen om de hinder te beperken toen een aantal damwanden toch moest worden nagetrild in plaats van stil geduwd. Dat gebeurde tussen 8.00 en 10.00 uur om zo de overlast te beperken. Vernieuwde City Map Hello Zuidas In september 2018 kwam de nieuwe editie van de City Map uit. De eerste editie hiervan verscheen in 2013. Landschapsarchitect Gloria Font heeft de kaart destijds ontworpen en is ook bij deze nieuwe druk betrokken. De kaart laat zien hoe het gebied zich verder heeft ontwikkeld met meer woongebouwen, hotels, kantoren, winkels en horeca. Snelste verbindingen van en naar het stadscentrum, Schiphol en de groene gebieden aan de rand van Zuidas zijn weergegeven. De Noord/ Zuid-lijn en andere veranderingen in het openbaar vervoer zijn in de kaart verwerkt, evenals de nieuwe fietsparkeergarages en alle dropzones van de Hello Bike. Veiligheidsplatform Hello Zuidas organiseert een aantal keer per jaar een Veiligheidsplatform Zuidas over veiligheid in de openbare ruimte. Grote organisaties zoals RAI Amsterdam, de VU, gemeente Amsterdam directie Zuidas, politie en veiligheidsregio nemen hier deel aan. In 2018 waren er thematische bijeenkomsten over sociale veiligheid, terreurdreiging en brand. Daarnaast werden er in 2018 whatsappgroepen in gebruik genomen; hierbinnen delen security experts onderling snel en efficiënt meldingen en informatie die relevant is in geval van incidenten of calamiteiten. VU- Tentoonstelling Op en onder de Campus Toen in 2017 bouwwerkzaamheden voor de duurzame koude-warmte opslag van het Nieuwe Universiteitsgebouw startten, werden de boringen gecombineerd met wetenschappelijke metingen. Door op iedere meter een grondsample te nemen, kwam een schat aan waardevolle informatie boven van 2,5 miljoen jaar terug tot nu. De expositie die hieruit is ontstaan loopt van 2,5 miljoen jaar terug, naar de toekomst in 2030. Van het vroege Pleistoceen, naar IJstijden, Eridanos, het huidige Holoceen en neemt je mee boven de grond naar veenontginningen, zeespiegelstijgingen naar de ontwikkeling van het universiteitsgebouw en de steeds uitbreidende stad. De expositie biedt de bezoeker een duidelijk beeld van veranderingen in het landschap, naar menselijk ingrijpen in de openbare ruimte met veel bouwplannen en een Zuidas die zich ontwikkelt van een leeg gebied naar kantoorgebied tot woonwerkgebied. Duurzaamheidsverslag Zuidas 2018 Foto: Jessica Bekker ׉ 7cassandra://k9RzJWMWFCDiDq7rbK5V86-eq-FOukcUuROh3JYFJHE4`6\dXiȁ\dXiǁ J{בCט{u׉׉ 7cassandra://YzuavY2AeC1CwUjUM5KljAv3m8yhIR2PDoiML6HOh8k!`s%׉ 7cassandra://RIRewC0wqVfQzOaTjwVSk8NrpE2z9Oj4X6jNhFo2qBIͱ`F׉ 7cassandra://TMOu6yU6_QVzO7BWTmIe0PeDSiMTVW7q88YoveU9f8Y9`6׉ 7cassandra://-L0id3kbLBKsnU-EjIDsD2YsbBqaKgHirOJrfNK6SGY`F׉ 7cassandra://KeC84dPa4g32v2P94MudHmMlOTuPqTnAQRloiQ9eBvE<`6׉ 7cassandra://GkeymfB-xBXNWijQAxGY_gv57BXpDYy7HJCiFPVHwA8E͠j\dXjטR{u׉׉ 7cassandra://YYwTgElIgC31WYhiHNcLM8s9vHuHk8u0LBU99L128qQ`D׉ 7cassandra://uWi0OWV1qOn-BqyRj8wAH6kHXxLYet7CvScPqE7WzdgE`#׉ 7cassandra://68RiEN37s4R5bdH7JvO3F5D0X0iEtWpKWzIioxnLCww \`̛׉ 7cassandra://nRJzod5HcQ_G2G14fMK-LBKCX2jZpkoPR2Mz_aFGtso͠5\dXjנ\dXj*3 9ׁHhttp://zuidas.nlׁ ׁ Јנ\dXj*F] 9ׁHhttp://hellozuidas.comׁ ׁ Јנ\dXj*FA 9ׁHhttp://gbzuidas.nlׁ ׁ Ј׉EG44 Havendiner Loyens & Loeff was in 2018 donateur van een Havendiner. Dit zijn diners met 100 gasten waarvan 80 vluchtelingen uit het AZC in Amsterdam en twintig medewerkers van het bedrijf dat die avond donateur is. De Havendiners vinden eens in de maand plaats in het Haarlemmermeerstation aan de Amstelveenseweg. Het zijn inspirerende avonden met mooie menselijke contacten, die vaak eindigen met Syrische, Iraakse, Iraneese, Koerdische en Eritreese dansen. Kunst & cultuur Art Zuid Art Camp Stichting Art Zuid organiseerde in zomer van 2018 het meerdaags Art Zuid Art Camp voor kinderen tussen de vijf en twaalf jaar. De kinderen gingen vijf dagen aan de slag als echte kunstenaars en ontwikkelden hun creatieve vaardigheden. Ze maakten wandelingen, deden spelletjes, gingen naar de kinderboerderij en bezochten bedrijfscollecties bij onder andere AkzoNobel. Get Lost In juni 2018 werd de tweede editie van Get Lost Art Route op het Gustav Mahlerplein geopend, een kunstroute waarbij bedrijven zoals AkzoNobel en Flow Real Estate samenwerkten met twaalf jonge kunstenaars. De organisatie Get Lost heeft als doel om de kloof tussen kunst en het bedrijfsleven te slechten en stelt dat kunst en het bedrijfsleven elkaar kunnen inspireren. Er waren verschillende rondleidingen met een gids en naast het beeldende werk waren er ook live performances. Pure Markt In juli vond in het Beatrixpark reizende zondagsmarkt Pure Markt plaats. Hier komen bezoeker in aanraking met eerlijke en pure ondernemers. De Pure Markt is in 2008 opgericht en is na bijna tien jaar niet meer weg te denken uit het parkbeeld van Amsterdam. Van bloemenzee tot likeur Op initiatief van Frans Taselaar (Hompe & Taselaar) werden 6000 rode tulpen geplant in het talud van de A10. Een groot deel hiervan werd geoogst en verwerkt tot de unieke tulpenlikeur ‘Primeur Zuidas’. Een plekje in Zuidas invullen met tulpen, ervan genieten in de lente en de likeur daarna drinken: een kringloop die hopelijk jaarlijks zal worden herhaald. Sport Padelbanen Padel is een mix tussen tennis en squash en wordt gespeeld op een felgekleurd veld. Sinds juli 2018 liggen er in Zuidas drie padelbanen aan de Claude Debussylaan. De drie knalblauwe banen zijn mede mogelijk gemaakt door gemeente Amsterdam, afdeling Zuidas. Op deze professionele banen kunnen wedstrijden op wereldniveau worden gespeeld. Iedereen kan hier tegen betaling vrij spelen, daarnaast worden er lessen gegeven en toernooien en ‘socials’ (toss-avonden) georganiseerd. Samenwerking ROC & RAI Amsterdam ROC startte in 2018 met de Urban Sport Opleiding. De missie van de opleiding is om Amsterdam in beweging te krijgen, door trainers te ontwikkelen die in de stad uitdagende sportactiviteiten kunnen organiseren voor iedereen. RAI Amsterdam is in de tweede helft van dit jaar een samenwerking gestart met de ROC Urban Sport opleiding. De komende jaren maken elke donderdag gemiddeld twintig ROC Urban Sport studenten gebruik van lege ruimtes in de RAI als urban sport opleidingslocatie. Met deze nieuwe samenwerking krijgen onbenutte plekken in en om de RAI een maatschappelijke bestemming. Houthoff Heroes Binnen het programma Houthoff Heroes steunt Houthoff de goede doelen van kantoorgenoten die zich gedurende het jaar persoonlijk hebben ingezet voor dat doel. In 2018 ontving onder andere Sportclub Only Friends een financiële bijdrage. Deze stichting biedt jongeren met een beperking of een chronische ziekte de mogelijkheid om te sporten. Met de bijdrage van het kantoor konden drie voetbalteams deelnemen aan een internationaal voetbaltoernooi in Oostenrijk. Zuidas tradities In 2018 hebben weer een aantal evenementen plaatsgevonden die elk jaar terugkomen en inmiddels een begrip Foto: Too van Velzen zijn in Zuidas: Zuidas Culinair Zomerfeest, Grachtenfestival, Open Toren Dag, On The Roof Film Festival, Zuidas Run en het Straatvoetbaltoernooi van De Nieuwe Poort in samenwerking met het Calvijn College. De Zuidasrun beleefde alweer haar tiende editie, evenals het straatvoetbaltournooi. De Open Toren dag was met haar zesde editie wederom een succes. Zo krijgt dit relatief nieuwe stukje Amsterdam haar eigen tradities. ׉ 7cassandra://KeC84dPa4g32v2P94MudHmMlOTuPqTnAQRloiQ9eBvE<`6\dXi׉E45 Foto: MNO Photo Duurzaamheidsverslag Zuidas 2018 46 Colofon Green Business Club Zuidas brengt bedrijven, overheid en maatschappelijke organisaties samen om duurzame projecten te initiëren en uit te voeren in Zuidas. gbzuidas.nl Hello Zuidas is de organisatie voor gebiedsmanagement in Zuidas. De doelstelling van Hello Zuidas is om met publieke en private partijen de hoge kwaliteitsnormen voor het gebied te waarborgen en bij te dragen aan een hoogwaardige en goed bereikbare woon- en werklocatie met een internationale uitstraling. hellozuidas.com Zuidas, gemeente Amsterdam is de afdeling van de gemeente Amsterdam die werkt aan de ontwikkeling van Zuidas tot een unieke Amsterdamse stadswijk: een internationale toplocatie voor wonen, werken en recreëren. zuidas.nl Hoofd- en Eindredactie Maartje Oome Redactie Eline Kik Kenneth Goedhart Martine van den Beek Olivier Otten Jessica Bekker Floor Beeren Tekst Nina van den Berg Diederik Imfeld Maartje Oome Merel de Groot Jessica Bekker Maryse de Oliveira Martins Maarten van Casteren Kenneth Goedhart Martine van der Beek Harm Jan Lammers Frans Taselaar Romy Lange Katja Keuchenius Credits beeldmateriaal Bij het beeldmateriaal vindt u de bron of de naam van de fotograaf. Het redactieteam heeft geprobeerd van al dit materiaal de bron/maker te achterhalen. In een enkel geval is dit niet of slechts gedeeltelijk gelukt. Grafisch Ontwerp Tosca Lindeboom/Hennie Steenmetz Drukwerk Multicopy Amsterdam WTC Met dank aan Alle bedrijven en organisaties die een bijdrage hebben geleverd aan dit duurzaamheidsverslag. Gregor van Lit, Jan Henk Tigelaar, Christiaan Houben en Jan Hein Tiedema voor hun medewerking aan de interviews. ׉ 7cassandra://68RiEN37s4R5bdH7JvO3F5D0X0iEtWpKWzIioxnLCww \`̛\dXiց\dXiՁ {) Duurzaamheidsverslag Zuidas 2018\d䰜46