׉?<ׁB!,בCט{u׉׉ 7cassandra://I2ovUIm2VE1VPYDZy8eHe9tkwbsR8y7p9V9_Pm2ssew` ׉ 7cassandra://18hPM_x-MMK7VO4RByjg-3I3DOfZlh63O-uxJjy9XGQOl`S׉ 7cassandra://3WBRocEjysMbgOoNK69YnqvqcI81qtFJN6vCyiQO5ns`̵׉ 7cassandra://iu0Ga9rwHqT_Hc5kN03dHroxXPx96ZDEJmQT_l4Ym9IOt͠b5Nי "naar overzicht met de 18 gemeenten׉H.https://www.groenemetropoolregio.nl/#gemeentenGb3Vwc&̝̈̈׈Eb5ᨱ׉E`S׉ 7cassandra://7zp9Aiz2UmSUBkinP_K-MeelRCm06CwBljQLjLyo3F8 `̵׉ 7cassandra://R58NZGBF6St89aUgn3VFJJoAgL0121n_2ditF75uubI.c͠b5᩸ט{u׉׉ 7cassandra://Eot4SfxKxvxMt7_Qx2quf94AabXM8UR-BEiZibzFRdQR` ׉ 7cassandra://JbeVCe0ABYl2ZStpxzelzFVNKSpmt5Sg9AFzFcbeoCUQ`S׉ 7cassandra://wohNe4jWoCMRq7JmXVXkOKJ7lTkEZEiQj4q8zkVZtpkp`̵׉ 7cassandra://ot9ykYX952-5Lj7E3Qg42g8F9ZLJAPRK1C2geLwsBYQ!͠b5᩹י naar begroting Verbonden regio׉SHG b. !z|׉EWAT MAG HET KOSTEN realisatie begroting begroting 2021 2022 (bedragen x € 1.000) Verbonden regio Lasten Baten Saldo baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na reserves 2023 2024 meerjarenraming 2025 2026 95 95 - - - - 1.022 1.022 - - - - 1.182 1.182 - - - - 1.196 1.196 - - - - 1.168 1.168 - - - - De realisatie 2021 betreft de baten en lasten zoals deze in de administratie van de Groene Metropoolregio zijn verantwoord. Details van dit overzicht zijn opgenomen in de begroting. 1.168 1.168 - - - - 24 ׉ 7cassandra://7zp9Aiz2UmSUBkinP_K-MeelRCm06CwBljQLjLyo3F8 `̵b5 ׉E25 ׉ 7cassandra://wohNe4jWoCMRq7JmXVXkOKJ7lTkEZEiQj4q8zkVZtpkp`̵b5 b5 {בCט{u׉׉ 7cassandra://VpWZainUenMzUmBM1Ovk9BM6Dv5ywTE2sA9xLIcnbSI` ׉ 7cassandra://QIbrwyDqabDCeVUNqOv3GHmqz8alvqmBU3BUszRWXwkj\`S׉ 7cassandra://eWYmsD8FQD44grY86NOB0nyxSbeMCvt4aH_3lLfIUHA$`̵׉ 7cassandra://NvfpKigsqjfbwsuNElpm9jjZWn8QxhP2Y4zWCham3tsU.͠b5᩻ט{u׉׉ 7cassandra://thc8N77_MLPPkBLwj98nIiaEMrC8rkQN0AKy-hBnOkEK` ׉ 7cassandra://v_iBr9EeMcuq07iE2YgovQdlKYBRIeL2C7CRPgbyJq0s`S׉ 7cassandra://sRjD86L7K9gNdlB1rNbJV9j0I3jjphCkNMFgaHu6DB0`̵׉ 7cassandra://aWV34vxWUEKT_CsH189DeePtI_r1nNwA54Y_Rt7bRS4=C͠b5᩼׉EProgramma Productieve regio^5. PRODUCTIEVE REGIO (PROGRAMMA) OVER VIJF JAAR: is het MKB de COVID-19 crisis te boven. Het innovatief vermogen en positie van bedrijven is versterkt en de productiviteit van bedrijven is toegenomen. De werkgelegenheid is gestegen. Er is een toekomstbestendige arbeidsmarkt en externe gelden zijn binnengehaald om te investeren in onze economie. 26 ׉ 7cassandra://eWYmsD8FQD44grY86NOB0nyxSbeMCvt4aH_3lLfIUHA$`̵b5׉EOnze regio kent veel innovatiekracht en de vestigingskwaliteit van onze werklocaties scoort boven het landelijk gemiddelde. We willen de kwaliteiten van onze regio steviger profileren en de economische potenties beter benutten. We versterken onze inzet op innovatiekracht in de clusters Health, Hightech & Energy, met de crossover naar Food. Dit legt de basis voor een sterke (inter)nationale positie en een goede productiviteit van toonaangevende bedrijven. Een sterk economisch profiel maakt onze regio interessant voor talenten. We versterken de economische basis, zodat bedrijven zich willen vestigen en kunnen groeien, met banengroei tot gevolg. Voor de langere termijn zetten we in op behoud en aantrekken van (nieuwe) bedrijvigheid in de regio. Op verschillende niveaus: van zelfstandigen en startups tot het MKB en internationale bedrijven. We versterken de kwaliteiten van de werklocaties. We verbinden lokale bedrijven, instellingen en activiteiten aan de topsectoren en bieden synergievoordelen en ondersteuning bij het uitwerken van ideeën tot concrete projecten. We versterken de samenwerking met het onderwijs, gericht op een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, passend bij de vraag van ondernemers en de skills van werknemers en werkzoekenden. In de regionale agenda 2022 zijn we gestart met inzet op bovenstaande ambities. Daar bouwen we de komende jaren op voort. • We zetten onverminderd in op de relatie en samenwerking met The Economic Board. Belangrijk daarbij is het verbinden van initiatieven voor Health, Hightech & Energy met de gehele regio en de zichtbaarheid van de kansrijke sectoren vergroten. We organiseren daarvoor o.a. de Dag van de Clusters. In 2023 e.v. bouwen we deze samenwerkingsrelatie verder uit. • We ondersteunen het MKB in de coronacrisis, deze heeft veel impact op het MKB maar ook op onze binnensteden en kernen. De komende jaren zijn de effecten daarvan nog zichtbaar. 27 De situatie in Oekraïne heeft ook effect op de wereldeconomie. Waar mogelijk en nodig zetten wij ons in om het MKB ook daarin te ondersteunen. Samen met de Ontspannen regio blijven we inzetten op bruisende binnensteden en krachtige kernen. • We zetten in op meer starters, scale-ups en het toekomstbestendig houden van bestaand MKB. Dit blijven we de komende jaren doen. Met het programma Toekomstbestendig Ondernemen screenen we 75 ondernemers op toekomstbestendigheid en waar nodig verwijzen we ze door naar het passende vervolgloket. De komende jaren breiden we dit programma verder uit. • We brengen samen met onze partners de financiële mogelijkheden voor het MKB in beeld. We maken dit zichtbaar door actieve communicatie. Dit blijven we structureel doen. • We blijven ons inzetten om externe gelden naar de regio te halen om te investeren in onze economie. • We ondersteunen de MKB-deal Sm@rt Together en dragen dit waar mogelijk uit. We blijven dit doen totdat de derde en laatste pijler van de MKB-deal is afgerond. • We maken in 2022 een Economische Monitor. Provincie, Arnhem en Nijmegen dragen hier ook aan bij met kennis en capaciteit. Daarmee creëren we een ijkpunt; waar staan we met onze economie? We leggen een basis en bouwen dit de komende jaren uit tot een uitgebreide monitor/dashboard. We gaan jaarlijks monitoren om te kunnen bijsturen en als input voor toekomstige beleidskeuzes. • We ronden in 2022 het onderzoek ‘Economie van de Toekomst’ af, een visie op onze economie voor de langere termijn. Dit vormt een belangrijk kader voor de meerjarige keuzes in deze opgave. De vertaling van onze toekomstige economie naar ruimtebehoefte nemen we daarin mee als input voor de Verstedelijkingsstrategie en in het Regionaal Programma Werklocaties. • De position paper Logistiek is afgerond. Deze is gemaakt door de HAN, in samenwerking met de provincie, VNO/NCW, Logistics Valley en gemeenten. Dit advies is verwerkt in de regionale agenda 2023-2024. Binnen de Productieve Regio blijven wij inzetten op inventarisatie en kennisdeling van bestaande initiatieven voor ׉ 7cassandra://sRjD86L7K9gNdlB1rNbJV9j0I3jjphCkNMFgaHu6DB0`̵b5b5{בCט{u׉׉ 7cassandra://lboR4VVfBtUwqyb7xD140l_Ho59qaKayMFz8lrjmIRk` ׉ 7cassandra://IUh_zamIAX9Wnm-7xd4CF__QOTG-AkFiOODfjIBULxoUn`S׉ 7cassandra://oA1T1qZdArdqoUNQINJRjZ4oe9oxoF8uMEbAoLyJzug[`̵׉ 7cassandra://cVTq9ST_D3AbBwIC7Y_cFtQ6JLCt7mLooXOi96vMzXM,͠b5᩾ט{u׉׉ 7cassandra://OpqATn3Wmd06i5h9FPTf-a1HMcjIPnyxNwC6aIhcRgAW ` ׉ 7cassandra://eUurzF0wz9Sgr0qBXhM_6HBcRZUI-WqTpEiDCcMIx64l%`S׉ 7cassandra://TZSWsTNXFKFNypHEv7Jq9goOCFwb20lJFpLuuyBpPEw[`̵׉ 7cassandra://rnRgDVTThubTUUTlxwBqkFfL5utycfVgCp0ReF9UUVgD͠b5᩿׉Everduurzaming van brandstoffen in de logistiek. Onze focus ligt daarbij op projecten waar we als regio meerwaarde kunnen bieden. Waar mogelijk verbinden wij initiatieven en zoeken we naar mogelijkheden voor opschaling. Daarnaast kijken we waar kansen liggen voor externe financiering om nieuwe gelden naar de regio te halen. • In 2022 maken we samen met veel stakeholders een Human Capital Agenda en een Human Capital Akkoord. Daarmee bundelen we krachten en focussen we ons op de meest resultaatgerichte instrumenten. In het akkoord staat wie wat bijdraagt. Met de enorme krapte op de arbeidsmarkt en de kwantitatieve en kwalitatieve mismatch blijft inzet hierop voor alle opgaven van groot belang. Bijvoorbeeld door initiatieven en netwerken te verbinden en samenwerking met andere partijen op te zoeken. Met de agenda en het akkoord als basis, zetten we hier de komende jaren verder op in. Samen met de stakeholders die hierbij betrokken zijn. • In 2022 starten we met een actie om onze werklocaties te vergroenen. Er vindt een inventarisatie plaats en op basis daarvan werken we samen met de provincie een plan hiervoor uit. Met de behoefte aan meer circulair, duurzaam en klimaatbestendig blijven wij ons de komende jaren hiervoor inzetten. Samen met de opgaven Ontspannen regio, Groene groeiregio en Circulaire regio verkennen we hoe we onze regionale rol in de transitie van de landbouw zien en vormgeven. 28 ׉ 7cassandra://oA1T1qZdArdqoUNQINJRjZ4oe9oxoF8uMEbAoLyJzug[`̵b5׉E SPEERPUNT 1 STIMULEREN ONDERNEMERSCHAP MKB • WAT WILLEN WE BEREIKEN - OVER VIJF JAAR: hebben we in de regio meer start-ups, scale-ups en nieuwe bedrijven in het MKB. • • stimuleren we ondernemerschap via (lokale) broedplaatsen. zijn ondernemers verbonden aan kennis- en investeringsnetwerken in regionaal en nationaal verband. Wij stimuleren nieuw en innovatief ondernemerschap en ondersteunen het MKB om toekomstbestendig te worden. Dit doen we door het vergroten van kennis, kunde, slagkracht, productiviteit en creativiteit van MKB’ers. Op deze manier kan worden ingespeeld op nieuwe technologieën en verdienmodellen. Het MKB heeft een grote rol in de leefbaarheid van centra van de steden en kernen. Daarom zetten wij samen met de Ontspannen regio in op kennis delen, elkaar informeren en inspireren. Tot slot zetten we in op digitalisering, waarvan de COVID-19 crisis onomstotelijk de urgentie en noodzaak heeft bewezen. We houden constant de vinger aan de pols bij het Rijk voor nieuwe kansen. Bijvoorbeeld door de MKB Toekomstagenda 2023 en het regeerakkoord inzet herstel COVID-19 MKB. WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN - BIJDRAGE VAN DE REGIO • In 2022 krijgen we inzicht in de mogelijkheden voor financiële steun tot 1 miljoen euro. Dit wordt structureel ontsloten door communicatiecampagnes. Om ondernemers hier optimaal gebruik van te laten maken, bouwen we aan landelijke en regionale kennis- en investeringsnetwerken die makkelijk toegankelijk zijn voor onze ondernemers. Dit doen we samen met onze partners zoals VNO/NCW, Oost NL en The Economic Board. • We organiseren samen met onze partners ontmoetingsmomenten voor ondernemers gericht op netwerken, innovatie en kennisdeling. 29 • We scheppen voorwaarden voor MKB’ers om een stap te maken in verdere digitalisering en toekomstbestendigheid. Dat doen we allereerst door de voortzetting van het programma ‘Toekomstgericht Ondernemen’ uit 2022 waarin we ondernemers screenen op toekomstbestendigheid. Afhankelijk van de uitkomst van de screening wordt een vervolgroute gekozen. Daarnaast doen we dat door de MKB-deal Sm@rt-Together voor digitalisering. We dragen deze verder uit en verbinden deze waar nodig met het bedrijfsleven. In de laatste pijler van de MKB-deal (publiek-private samenwerking voor bruisende binnensteden en krachtige kernen) leggen wij verbinding met de Ontspannen regio. We bouwen de samenwerking rond bruisende binnensteden en krachtige kernen verder uit en trekken samen met de Ontspannen regio op in de kennisdeling richting ondernemers. • We ontwikkelen samen met onze partners een ecosysteem dat bijdraagt aan meer start-ups en nieuwe bedrijven in het MKB. Hierbij ligt de focus op het stimuleren van nieuwe (lokale) broedplaatsen. We halen bij het MKB op waar de behoefte ligt, we inventariseren wat er al is en zorgen voor een betere toegankelijkheid voor ondernemers. Dit alles in samenwerking met onze partners. De resultaten hiervan nemen we mee in het RPW. • We verbinden lokale projecten met projecten op de investeringsagenda en het MKB: wat speelt er in de regio en waar kunnen ondernemers bij aanhaken? • • heeft het MKB een slag gemaakt in digitalisering. is het MKB meer toekomstbestendig door meer kennis, kunde en slagkracht van MKB’ers. ׉ 7cassandra://TZSWsTNXFKFNypHEv7Jq9goOCFwb20lJFpLuuyBpPEw[`̵b5b5{בCט{u׉׉ 7cassandra://p0XlRzylDe_E7DkGy2fqYkUd3P2sLDbXl6uMWSxjv5E` ׉ 7cassandra://RYbY1fH8SO4xqSzYtHqcC5jP48qoJfsTh0tb5KhlLS4]`S׉ 7cassandra://ZYuZA257h-BKaI4WGvWrV9mL_OZObTbiPXLvGhvBiCg/`̵׉ 7cassandra://E-ZNwWpXJ1V67QhkpKcUEOX2WbnIk-TJL83-XRUTeMw=.͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://wxzPJoCvdZQsf7uNSzgu-WtslRCc_KZa40PUnI8Swc4d` ׉ 7cassandra://xRNZG94j6ESHjjckGw_9MQNXjDZ3S8vzxMEXiMRhfTYy`S׉ 7cassandra://PG7IrQoH6M45Wn3UBStZJRIMbZTd1HmJSQWpeFjUiJQ&f`̵׉ 7cassandra://5PCKVaQCuY_ntadBNIOIDg8NZ3K9Abv1xIX8q7Lev7w@͠b5׉E SPEERPUNT 2 HUMAN CAPITAL WAT WILLEN WE BEREIKEN - OVER VIJF JAAR: • • is er in Health, Hightech & Energy en Food voldoende en goed gekwalificeerd personeel beschikbaar en kunnen we deze behouden in de regio. profileren we ons als aantrekkelijke regio voor (internationaal) talent. • • • Er is sprake van een enorme krapte op de arbeidsmarkt in diverse sectoren. Hiervoor is het noodzakelijk om de krachten te bundelen. Human Capital is een randvoorwaarde om de doelen te kunnen bereiken in de andere speerpunten binnen de Productieve regio. Maar ook voor voortgang in de andere opgaven. Samenwerking op regionaal niveau en commitment tussen overheden, kennisinstellingen en bedrijven is cruciaal om de urgente vraagstukken op de arbeidsmarkt te kunnen oplossen. We gaan aan de slag om de regionale arbeidsmarkt te versterken. We starten in 2022 met de uitvoering van de Human Capital Agenda en maken een Human Capital Akkoord. Met de Human Capital Agenda brengen we focus aan en bepalen we de koers. We leggen de focus op de kansrijke sectoren Health, Hightech & Energy en Food. Het thema logistiek maakt hier onderdeel van uit. In het Human Capital Akkoord 2022-2025 maken we afspraken over wat betrokken partijen bijdragen, de resultaten en wie welke rol daarin heeft. De gezamenlijke ambitie is om te komen tot een regio waar bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheden zich aan verbinden. We willen de krachten bundelen en focus aanbrengen voor de verschillende projecten en initiatieven binnen de triple helix. 30 hebben we vraag en aanbod op de arbeidsmarkt bij elkaar gebracht en initiatieven versterkt voor werkenden, studenten en werkzoekenden. hebben we de samenhang verbeterd via kennisdeling van projecten en samenwerking tussen partners duurzaam geborgd. hebben we externe middelen binnengehaald om de arbeidsmarkt te versterken. In 2023 geven we samen met The Economic Board, de provincie en andere stakeholders verder invulling en uitvoering aan de resultaatgerichte instrumenten uit de Human Capital Agenda en het Human Capital Akkoord. Hierbij betrekken we ook onze sociale partners. De doelstellingen uit het Human Capital Akkoord borgen we in 2023. Dit doen we door een verbindende rol te spelen en te zorgen voor kennisdeling. Hierbij leren we ook van de ervaringen van andere (grensoverschrijdende) regio’s. Verder leggen we verbindingen tussen projecten en de investeringsagenda en zoeken we actief naar voldoende financiële middelen om een vervolg te kunnen geven aan (lopende) projecten die nodig zijn om tot een evenwichtige arbeidsmarkt te komen. We werken in samenspraak met de andere opgaven verder aan een regio die aantrekkelijk is om te studeren, wonen en werken. ׉ 7cassandra://ZYuZA257h-BKaI4WGvWrV9mL_OZObTbiPXLvGhvBiCg/`̵b5׉E,WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN - BIJDRAGE VAN DE REGIO • Structureel borgen van de afspraken uit de Human Capital Agenda en het Human Capital Akkoord, waardoor de vraag naar en aanbod van personeel dichter bij elkaar wordt gebracht. • Zorgen voor verbindingen tussen behoefte MKB en aanbod en zorgen voor kennisdeling. Bijvoorbeeld door het organiseren van werktafels. • Integraal met andere opgaven zorgen voor een aantrekkelijke regio om talent te behouden. Aantoonbaar het verschil gaan maken als regio met het accent op communicatie en zichtbaarheid van de regio voor het behouden van talent. • Inzicht geven in financieringsbronnen en deze inzetten voor alle projecten die nodig zijn om tot een evenwichtige arbeidsmarkt te komen. • Leggen van verbinding tussen lokale en regionale projecten en de investeringsagenda: wat speelt er, waar kan je versterken, waar kun je op aanhaken en waar kun je aan bijdragen. 31 • Samenwerkingspartner van The Economic Board en provincie om samen met andere stakeholders tot een goede evenwichtige arbeidsmarkt te komen. ׉ 7cassandra://PG7IrQoH6M45Wn3UBStZJRIMbZTd1HmJSQWpeFjUiJQ&f`̵b5b5{בCט{u׉׉ 7cassandra://-4k9Urvc4jLx_TiPFaOSCNJ-iBCgbCeuwDdLK4Hx8lM͸` ׉ 7cassandra://uoTbjHCk5jo94ZJb4kQ_w3NmYjb3clLN5WsufV6HJUoh`S׉ 7cassandra://FFh09b7haBn-HedPsG_vI4cNuzlFvWijpGRQO4ToqoQ`̵׉ 7cassandra://1mRpSyVE67HS1PUIC6tnULtJUwXn9oG-zaOS7EO7ltw;͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://Rng6cl3kx7DLMQ2LAn86eZzIW4y6mEqgKG4DDwI4eyga+` ׉ 7cassandra://NKZxoBogRr66TB--eAy_tbtYFIgWN_MesCgsnVmhHO8c`S׉ 7cassandra://d8dpcrHVCNVDVBBUAL0j23Ihix1qpH2NHHkmsiLBGR0`̵׉ 7cassandra://TSl8hIb4BM9uagq7X4MqbhSbFPV7Fem1D7K7ueh9OfM<͠b5őי &naar de website van The Economic Board׉H%https://lifeport.nl/theeconomicboard/Gc3oɩ݊$0׉E kSPEERPUNT 3 DOORONTWIKKELING HEALTH & HIGHTECH EN ENERGY TOT (INTER)NATIONALE CLUSTERS WAT WILLEN WE BEREIKEN - OVER VIJF JAAR: • • is het innovatieve vermogen van bedrijven in deze clusters versterkt en betaalt dit zich uit in verdienvermogen, in werkgelegenheid en in de kennispositie van de regio. wordt het innovatief vermogen van de bedrijven ingezet voor andere maatschappelijke opgaven zoals energietransitie, de woonopgave en de circulaire economie. De kansrijke clusters zetten we in voor de maatschappelijke opgaven zoals energietransitie, groei van banen op alle niveaus en crossovers met Food. We worden met Lifeport voor bedrijven en instellingen ‘the place to be’ in Nederland en Europa. We zetten krachtig in op lobby en benutten de samenwerkingsmogelijkheden met Foodvalley in lijn met kansen die in de Kracht van Oost worden benoemd. The Economic Board heeft de lead bij dit speerpunt. De werkzaamheden zijn belegd bij de civic entrepreneurs van het projectbureau van The Economic Board. HEALTH & HIGHTECH Het benutten van economische kansen gaat hand in hand met het werken aan maatschappelijke gezondheidsthema’s en nieuwe sleuteltechnologieën. Hightech levert daarbij de basis voor het realiseren van baanbrekende innovaties. De focus ligt de komende jaren op de ontwikkeling van belangrijke sleuteltechnologieën zoals digital health en artificial intelligence (AI). Briskr is hiervoor de uitvoeringsorganisatie. 32 • • zijn we zichtbaar in onze directe omgeving en daarbuiten als (inter)nationaal toonaangevende regio voor innovaties en sleuteltechnologieën op het gebied van Health & Hightech en Energy. werken we met Regio Foodvalley aan crossovers tussen Health en Food. ENERGY In dit cluster ligt de focus op doorontwikkeling van Connectr en smart energy hubs (SEH). Connectr draagt bij aan de energietransitie, de regionale economie en de Human Capital Agenda. SEH’s zijn locaties waar opwek van duurzame energie, uitwisseling van warmte- en reststromen en de realisatie van decentrale energiesystemen bij elkaar komen. Voor onze regio zijn dat Innofase (Duiven) en Engie (Nijmegen). Hier liggen ook kansen voor emissieloos transport voor logistiek en scheepvaart. Op deze locaties kan technologie toegepast worden die door partijen in de regio, op IPKW of binnen Connectr, ontwikkeld wordt. The Economic Board heeft de lead bij dit speerpunt en werkt samen met de Groene Metropoolregio en provincie. Voor de verdere ontwikkeling van het cluster is voldoende en goed opgeleid personeel van groot belang, zowel op MBO- als op HBO+-niveau. Hier ligt dan ook nadrukkelijk een koppeling met de regionale Human Capital Agenda. ׉ 7cassandra://FFh09b7haBn-HedPsG_vI4cNuzlFvWijpGRQO4ToqoQ`̵b5׉EMBIJDRAGE THE ECONOMIC BOARD Clustervorming • Vast aanspreekpunt voor de clusters op inhoud. • Inventariseren en benutten structuurversterkende projectkansen. • Inbrengen projectkansen bij de Investeringsagenda. • Samenwerking rondom initiatieven uit de startblokken laten komen. • Het leggen van verbindingen tussen maatschappelijke thema’s en sleuteltechnologieën. • Doorontwikkeling van de campussen en samenwerking tussen bedrijven en instellingen uitbreiden. • De smart energy hub aanpak (door)ontwikkelen op Innofase (Duiven) en Engie (Nijmegen) en de aanpak en leerervaringen delen met andere bedrijventerreinen. • Zoeken naar externe financieringsbronnen. • Waar mogelijk het koppelen van de regio (bedrijven, gemeenten) aan projecten en initiatieven. Lobby en profilering • Met lobby en profilering bijdragen aan de (inter)nationale zichtbaarheid van onze regio op het gebied van Health, Hightech & Energy. • Op programmaniveau samenwerken met Foodvalley om innovatieve kansen tussen food en Health te kunnen benutten. WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN - BIJDRAGE VAN DE REGIO • Deelnemen aan regionale, nationale en Europese netwerken. • Met lobby en profilering bijdragen aan de (inter-)nationale zichtbaarheid. • Input uit de Economische Monitor leveren, zodat The Economic Board zicht heeft op kansen voor de doorontwikkeling van de clusters en verdere netwerk- en clustervorming in de regio. • Toegang geven tot ons netwerk in de regio. • Investeren in belangenbehartiging voor projecten en initiatieven van bovenregionaal belang. 33 Belangenbehartiging betekent: ervoor ‘gaan lopen’, lobbyen en zoeken naar financiering. • Inbrengen projectkansen in de samenwerking met The Economic Board en de Investeringsagenda. Daarnaast werken we samen met het Rijk, Europa en Duitsland in de clusters en de crossovers met duurzame logistiek. We zijn de proeftuin op het gebied van decentrale energiesystemen, groeien door naar een internationaal Health & Hightech topcluster en maken onze auto’s, vrachtwagens en binnenvaartschepen schoner door toepassing van alternatieve brandstoffen. ׉ 7cassandra://d8dpcrHVCNVDVBBUAL0j23Ihix1qpH2NHHkmsiLBGR0`̵b5b5{בCט{u׉׉ 7cassandra://AHVWMNccnhoNJ-MXbjIN6VpgsHpWRdWTjje-WNWtVzwD` ׉ 7cassandra://Lk6L8CWOh-RfuX4k3SHnPoB6uvosaUplT8lBXLsjUk0k`S׉ 7cassandra://J2FQjZyKVkBQEH-GZ6KYBzFV2dFt-6JljYKjuypRMx8`̵׉ 7cassandra://JyqVul0uyhy_fLF7ZhGzC_qQKnBy_W38CBoTtj3Khcs>͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://rxkgfU23wTvtU3ZXM_Vh1tJXC5C7L459f_PG7XgZCisr` ׉ 7cassandra://hLngQ1AmwggVKxM-ptndr40y_eBiKW8vhk3E5qqmBNQ<`S׉ 7cassandra://zjF28i7Al6pm1BoNxz3SH9vG_VyxhU6xo_oNPBYTA1w`̵׉ 7cassandra://qTXNDMEhmP7GSSywbKfRoWPlyIaVRHmPNqB1Qpy2bAw>=͠b5ȑי naar begroting Productieve regio׉SJG b0^9 R*,$׉E QSPEERPUNT 4 TOEKOMSTBESTENDIGE WERKLOCATIES • WAT WILLEN WE BEREIKEN - OVER VIJF JAAR: is de kwalitatieve en kwantitatieve vraag en aanbod van werklocaties in evenwicht. • bieden we passende ruimte voor bedrijven die bijdragen aan onze economische groei en profiel. • • Toekomstbestendige werklocaties gaat over bestaande en nieuwe werklocaties met het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) als basis. Dit gaat over bedrijventerreinen, kantoorlocaties en locaties voor perifere detailhandel. In het RPW vindt afstemming plaats tussen vraag en aanbod van werklocaties. Het RPW gaat vooral over nieuwe ontwikkelingen op de juiste plek. Daarbij nemen we ontwikkelingen (zoals energieopwekking, clean energyhubs, laadinfrastructuur en stadsdistributie) en de gewenste ruimtebehoefte daarvan in de eerstvolgende herziening van het RPW (of na monitoring) mee. Verder zijn duurzaamheid en de landschappelijke inpassing hierbij belangrijke thema’s. We onderzoeken waar nieuwe regionale werklocaties moeten landen in de regio en hoe om te gaan met lokale ontwikkelingen. Vanaf 2022 zetten we ook in op het vergroenen van werklocaties in samenwerking met de provincie. De Economische Visie 2040 uit 2022 vormt mede de basis voor de monitoring en de herziening van het RPW. Dit geldt eveneens voor de Verstedelijkingsstrategie, waarin de ruimtebehoefte van alle opgaven samenkomen. Het RPW is verankerd in de omgevingsverordening van de provincie. Minimaal één keer in de vier jaar moet er een nieuw RPW worden vastgesteld. In mei 2021 is het gewijzigde RPW vastgesteld door Gedeputeerde Staten, in 2025 komt er een nieuw RPW. Tweejaarlijks vindt er een 34 dragen we met werklocaties bij aan de groene en duurzame ambitie van de Groene Metropoolregio. hebben we inzicht in welke ruimtebehoefte voor werklocaties er is tot 2040, inclusief energietransitie, logistiek en duurzaamheid. monitoring plaats, om indien nodig tussentijds te kunnen bijsturen. De besluitvorming over het RPW ligt bij de gemeenteraden. Het RPW is een verplicht onderdeel voor alle gemeenten. De Groene Metropoolregio faciliteert zowel ambtelijk als bestuurlijk de voorbereiding en afstemming over het RPW. WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN - BIJDRAGE VAN DE REGIO • In 2023 brengen we advies uit over de verdeling van nog beschikbare ontwikkelruimte voor bedrijventerreinen in de regio. • We starten de onderzoeken, verzamelen de informatie per 2024 en leveren in 2025 een nieuw RPW op met een horizon tot 2040. • Wij zetten in op het kwalitatief verbeteren van het RPW en nemen de ruimtebehoefte van werklocaties mee waar het gaat om de thema’s Health, Hightech & Energy, de circulariteitsopgaven, de energietransitie, logistiek, vergroening en landschappelijke inpassing. We leggen daarvoor verbinding met de Regionale Energiestrategie (RES), de Regionale Adaptatiestrategie (RAS) en de Regionale Agenda Laadinfrastructuur (RAL). In het RPW nemen we, naast de ruimtebehoefte, ook de aanvullende eisen mee die hieraan worden gesteld. • De transformatie van werklocaties naar woningbouw (o.a. in Arnhem en Nijmegen) leiden tot een verplaatsingsvraagstuk van bedrijven. Dit is ׉ 7cassandra://J2FQjZyKVkBQEH-GZ6KYBzFV2dFt-6JljYKjuypRMx8`̵b5׉Eeen nieuw vraagstuk waar extra aandacht aan moet worden besteed in het RPW. • We onderzoeken wat de mogelijkheden voor (her)ontwikkeling van brownfields zijn en pakken dit samen met de provincie op. Onder brownfields worden verstaan: structureel onderbenutte of verwaarloosde gronden met opstallen (bijvoorbeeld bedrijventerreinen), die voor herinrichting c.q. transformatie in aanmerking komen. • Voor bestaande werklocaties kijken we samen met de provincie waar en onder welke voorwaarden al dan niet mogelijkheden liggen voor reguliere logistiek op gemengde terreinen. XXL logistiek kan alleen geclusterd op de daarvoor aangewezen locaties in het RPW. WAT MAG HET KOSTEN? realisatie begroting begroting 2021 2022 (bedragen x € 1.000) Productieve regio Lasten Baten Saldo baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na reserves 2023 2024 meerjarenraming 2025 2026 • De opkomst van ‘dark stores’ is nieuw. Een ‘dark store’ is een distributielocatie/depot/hub dichtbij consumenten, om binnen enkele minuten goederen te kunnen leveren. Deze liggen vaak in woonwijken en winkelgebieden. In het RPW moeten we bepalen hoe hier mee om te gaan. • Uitvoering Plan van Aanpak vergroening van bestaande werklocaties. In 2021 is een plan van aanpak voor de vergroening van bestaande werklocaties gemaakt, afgestemd met de provincie. In het tweede kwartaal 2022 wordt er een voorstel aangeboden hoe we dit verder gaan uitwerken. De resultaten hiervan worden verwerkt in de monitoring van 2022 en het RPW van 2025. - - - - - - 575 575 - - - - 748 748 - - - - 768 768 - - - - 789 789 - - - - De realisatie 2021 betreft de baten en lasten zoals deze in de administratie van de Groene Metropoolregio zijn verantwoord. Details van dit overzicht zijn opgenomen in de begroting. 789 789 - - - - 35 ׉ 7cassandra://zjF28i7Al6pm1BoNxz3SH9vG_VyxhU6xo_oNPBYTA1w`̵b5b5{בCט{u׉׉ 7cassandra://mYDM0qypekMsy2Xm7LD7dNJKjKNGqZmMp1CHluZ14GsY` ׉ 7cassandra://OHdVQg4d0qQobE7R2uvxOFP2jhME7yfMRY45V0U8w4USU`S׉ 7cassandra://QX81jQBJNBKvafh3pte-LwG2K-PYj-IQ29GAlHrei6Q`̵׉ 7cassandra://PQno0w94an5Q3JHlHghgjPUokjOBU4pQxEtiT3o4pTY2͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://6U1rxS36_Aw0tzUN_ObgplqeTHj0ZCdL62iNO1FF7d8k` ׉ 7cassandra://6wSCvXjC2CCweH2GIxRqjWFwXDbZiFiCi_cQUq0M1DoS`S׉ 7cassandra://1BbA4xeJkr977_Z1yndxL0Uxp_-z0NTLtU9gDwod8vcB`̵׉ 7cassandra://cqCt_ljgs4Bt_hzMPaYIQFB00mJdWPAvfU-lHfpSezg3g͠b5׉EProgramma Circulaire regio6. CIRCULAIRE REGIO (PROGRAMMA) OVER VIJF JAAR: hebben we onze positie als circulaire topregio versterkt en zijn we internationaal zichtbaar. We hebben een instrumentarium ontwikkeld om zuiniger en slimmer om te gaan met energie, grondstoffen en producten. 36 ׉ 7cassandra://QX81jQBJNBKvafh3pte-LwG2K-PYj-IQ29GAlHrei6Q`̵b5׉E We werken op regionale schaal al een aantal jaren samen op het gebied van duurzaamheid. De Routekaart Energietransitie vormde hiervoor de basis. Uit deze samenwerking zijn diverse projecten voortgekomen, die deels nog lopen of in 2021 een impuls hebben gekregen. Enkele voorbeelden: • 16 gemeenten hebben in 2021 de Regionale Energiestrategie 1.0 (RES) vastgesteld. De projectorganisatie is vernieuwd met het oog op de volgende fase RES 2.0. Hiervoor is een Uitvoeringsplan opgesteld en zijn voorwaarden geschapen voor het uitvoeren van zogenaamd PlanMER. • de gezamenlijke inkoop van duurzame energie (gas en elektriciteit) is voorbereid, zodat in 2022 de contracten voor de komende jaren kunnen worden aanbesteed c.q. verlengd. Voor een zo duurzaam mogelijke inkoop van gas is een strategie opgesteld. • het project Circulaire Grond-, Weg- en Waterbouw is voortgezet met de organisatie van enkele kennisevents, een communicatiestrategie en de voorbereiding van proeftuinen en pilotprojecten. • we hebben in samenwerking met de opgave Groene groei een circulaire impactladder ontwikkeld. Die biedt een maatstaf om de circulariteit van nieuwbouwwoningen te kunnen beoordelen. In 2022 gaat de implementatie van start binnen gemeenten en gaat de regionale bouwsector hiermee werken. • we hebben een interactieve sessie georganiseerd over klimaatadaptatie voor medewerkers van gemeenten, provincie en waterschappen. • we hebben een startnotitie geschreven die de basis legt voor de verdere ontwikkeling en aanpak van circulaire grondstoffen en ketens. Het verhaal van een aantrekkelijke circulaire transitie is nog lang niet uitgekristalliseerd en blijft zich verder ontwikkelen en concretiseren. De aandacht voor de samenhang met andere duurzaamheidstransities neemt toe (denk aan voedsel en mobiliteit). Dat is nodig om het 37 maatschappelijk draagvlak en de maatschappelijke inzet voor deze transities te versterken. De gezamenlijke overheden vervullen hierin een voortrekkersrol. Zo leveren we op initiatief van de opgave Ontspannen regio een bijdrage aan een verkenning hoe we onze rol in de transitie van de landbouw zien en vormgeven. (Inter-)nationale en regionale klimaatambities en doelstellingen voor 2030 en 2050 zijn vastgesteld en worden eerder aangescherpt dan getemperd. De overtuiging dat versnelling en verbreding nodig is, groeit bij steeds meer actoren en stakeholders. Bij de ontwikkeling van het Uitvoeringsplan RES 2.0 merken we dat het Rijk tot nu toe onvoldoende middelen heeft verstrekt voor deze vervolgfase. Dat legt een forse claim op het projectteam, dat aanzienlijk is verkleind ten opzichte van de fase RES 1.0. De complexiteit bij het ontwikkelen van duurzame energie is echter alleen maar toegenomen, omdat er in 2021 diverse signalen zijn afgegeven dat nieuwe grotere projecten niet meer aangesloten kunnen worden vanwege netcongestie. Daarbij komt dat de vraag naar elektriciteit de komende jaren nog toeneemt. Onder andere doordat we elektrisch gaan rijden en veel meer woningen gaan bouwen. ׉ 7cassandra://1BbA4xeJkr977_Z1yndxL0Uxp_-z0NTLtU9gDwod8vcB`̵b5b5{בCט{u׉׉ 7cassandra://nIr5qGqVB_Rn8mt_R8vExY41_dQuUXFuvTVLwcmxKek` ׉ 7cassandra://ImlgqI1FhFjIf2R7TOx74Qhsxsb3T0cAdgvXyuZ1U2Id`S׉ 7cassandra://t2lXlMBFCUwmjoM8nZ8MQWHzD8hK8E7gbxzBU6whAR0`̵׉ 7cassandra://l3XD8KNkGg2Mc9IGX9Dy_IFllXX6KLwIHxYn8xJCGME͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://6r7K2GQzW9uj-w6fNWgw3as1E-tQxKoHB1v7EnlHNxI` ׉ 7cassandra://335RNXaVUkNgSO4IL7HFiET0Fp4WKgi6OcmE6midIyos`S׉ 7cassandra://HKL2VCY_b6P8iAicm5QA5OyDny-RkLLuHh_2_9u2Fv0$`̵׉ 7cassandra://rTgyE37SFLSJ2ao7dMakOqWXh4zD3elMaHYQkJbLD3I͠b5׉E{SPEERPUNT 1 CIRCULAIRE BOUW EN INFRASTRUCTUUR WAT WILLEN WE BEREIKEN - OVER VIJF JAAR: • • besteden we alle projecten in de Grond-, Weg en Waterbouw (GWW)-sector circulair aan. wordt minstens 25% van de woningen circulair gebouwd. Besparen en hergebruik van grondstoffen en producten is in vele sectoren van onze samenleving van belang. De sector bouw en infrastructuur neemt ongeveer 40% van de Gelderse grond- en afvalstoffenstromen voor zijn rekening. De Groene Metropoolregio zet samen met bedrijven en onderzoeksinstellingen stevig in op het besparen van grondstoffen en hergebruik van afvalstoffen in de bouw- en infrastructuur en vermijdt daarmee zoveel mogelijk CO2-emissies. In de Woondeal Arnhem-Nijmegen is het streven vastgelegd dat na verloop van tijd een steeds groter aandeel circulair gebouwd wordt: in bestaande plannen minimaal 10%, vanaf 2025 25%, vanaf 2030 50% en vanaf 2050 100%. De regio heeft hiervoor een maatstaf ontwikkeld: de circulaire impactladder. Het Kenniscentrum Circulaire Bouw in Nijmegen is een mooi voorbeeld waar kennis en kunde over circulaire bouw wordt samengebracht. Mogelijk gaat dit centrum deel uitmaken van VIA-t, centrum voor innovatie, duurzaamheid en vakmanschap in de bouw. Ook willen we leren van proeftuinen en experimentlocaties, bijvoorbeeld in het Lifeport Circular Lab. Deze initiatieven dragen bij aan het verminderen van het tekort aan kundige vaklieden voor circulair bouwen. De bouwsector kampt nu al met een tekort aan personeel en circulaire bouw vergt voor een deel andere kennis, kunde en vaardigheden. • hebben wij met partners een regionaal ecosysteem ontwikkeld, waarbij het hergebruik van bouwmaterialen en grondstoffen gebruikelijk is en de bouwlogistiek duurzaam functioneert. Het in 2020 gestarte Uitvoeringsprogramma Circulaire Grond-, Weg- en Waterbouw zetten we voort en wordt in 2022 geëvalueerd. Er komt een voorstel voor het vervolg. Het project bestaat uit het delen van kennis, het ontwikkelen van een aanpak waarbij circulaire principes worden meegenomen in onze overheidsrol als opdrachtgever en het ontwikkelen van een maatstaf voor de mate van circulariteit in de infrasector. 38 ׉ 7cassandra://t2lXlMBFCUwmjoM8nZ8MQWHzD8hK8E7gbxzBU6whAR0`̵b5׉EkWAT GAAN WE DAARVOOR DOEN - BIJDRAGE VAN DE REGIO • Om circulair aanbesteden in de GWW-sector algemeen geaccepteerd en breed toegepast te krijgen, moet kennis van en ervaring met deze manier van aanbesteden snel groeien bij alle opdrachtgevers, budgethouders, inkopers, projectleiders en uitvoerders in de regio. We ondersteunen en versnellen deze leercurve door het opbouwen en uitwisselen van kennis en informatie te organiseren en door de (directe en indirecte) meerwaarde van circulair aanbesteden inzichtelijk te maken. • Voor het beoordelen van de circulariteit van bouw hebben we een methode ontwikkeld: de circulaire impactladder. Om deze methode in 2025 in de hele regio toe te kunnen passen op alle bouwprojecten, organiseren we een leertraject om de implementatie soepel te laten verlopen. We faciliteren het uitwisselen van kennis, informatie en ervaringen rondom het beoordelen van de circulariteit van bouw en ondersteunen de inzet van een projectmanager conceptueel en circulair bouwen. • In zowel de bouw als de GWW-sector wordt op grote schaal gebruik gemaakt van ‘virgin materials’ waar bovendien ook vaak nog geen goede duurzame alternatieven voor zijn. Denk bijvoorbeeld aan cement, staal en glas. Hergebruik van bouwmateriaal dat al in omloop is, is een belangrijk circulair principe om de negatieve impact van het gebruik van bouwmateriaal te verkleinen. In het bijzonder voor die materialen waar (nog) geen goede duurzame alternatieven voor zijn. Wij versterken de praktijk van hergebruik van materialen en grondstoffen door partijen te verbinden, kennis en ervaringen te delen en gezamenlijke initiatieven te ondersteunen. • Circulair bouwen en circulair aanleggen van infrastructuur vergt ook duurzame bouwlogistiek. We ondersteunen verduurzaming daarvan door uitwisseling van kennis, informatie en ervaringen te faciliteren bij alle spelers in de bouwketen. 39 ׉ 7cassandra://HKL2VCY_b6P8iAicm5QA5OyDny-RkLLuHh_2_9u2Fv0$`̵b5b5{בCט{u׉׉ 7cassandra://YF1jXcGkFjfVzVrE8cOJvOy2nxXcb4IFZeO0UVaQ3KQ` ׉ 7cassandra://GOMSGIJUSxH0m7DOTdROwbRKYzlgW-VJvLdoRRvsxH0b]`S׉ 7cassandra://WB5cmWSVDjo6v6JR828ADx-4x0mi-QTh0ipC1U843sU/`̵׉ 7cassandra://1iOcn09qeq6e0waAsRxUhwUp0rEx5gdHLY0DsX1A14o?͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://GJlT1670vFLajtvA7q-ouHxeJXd1fhKcyCXTz0KJJdE`` ׉ 7cassandra://ioh7mSxKkjmT_TkokPcMpXvzNGzjRYffuencNxN6JBMa]`S׉ 7cassandra://uhErmftiJ2sG06PKsy1ctgiz1KmHY48cbppXweKX0PQj`̵׉ 7cassandra://rxkJYVEB8jhl4i0NPp51elxZNGZ05FloHvsC0_o8OfY;͠b5׉E SPEERPUNT 2 CIRCULAIRE ECONOMIE: GRONDSTOFFEN EN KETENS WAT WILLEN WE BEREIKEN - OVER VIJF JAAR: • • hebben we 6 productieketens/ reststromen circulair gemaakt. kopen alle gemeenten in de regio circulair in. Circulaire economie is een transitievraagstuk waar de hele samenleving in dit decennium mee te maken krijgt, in overheidsbeleid en -eisen en vragen van bedrijven. Voor een individuele gemeente is het lastig hierop in te spelen. Partijen willen verspilling voorkomen, producten anders ontwerpen, productlevensduur verlengen en producten leasen, hergebruiken en recyclen. Dit is hard nodig, want er raken nog veel grondstoffen verloren omdat ze bijvoorbeeld nog onnodig worden verbrand. De Groene Metropoolregio wil voorsorteren op de toekomst waarin schaarste aan materialen en grondstoffen wordt verwacht en anticiperen op Rijks- en overheidsbeleid. Circulariteit, klimaat en energie worden in landelijk en Europees beleid steeds meer geïntegreerd benaderd, o.a. omdat circulariteit nodig is om klimaatdoelen te halen. Maar ook omdat het verstandig is om de energietransitie zo circulair mogelijk te laten verlopen, omdat materialen en grondstoffen schaarser worden (bijvoorbeeld in Fit for 55 (EU) en in het nieuwe Coalitieakkoord). Mede door de COVID-19 crisis en geopolitieke spanningen is er een trend richting deglobalisering en kortere ketens. De aanvoer stokt o.a. in de hightech, maakindustrie en food sectoren. De circulaire economie kan helpen nieuwe verdienmodellen op te zetten in een Europese, landelijke of zelfs regionale markt. Daar spelen we graag op in. WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN - BIJDRAGE VAN DE REGIO • We versterken ons inzicht in de regionale 40 • functioneert een regionaal ecosysteem waarin hergebruik van grondstoffen en materialen fors is toegenomen. grondstoffen- en afvalstromen, vooral om focus aan te brengen in waar we als gezamenlijke overheden het meest kunnen bijdragen aan het circulair maken van onze regio. • We stimuleren de ontwikkeling van een zestal grondstoffenhubs en dragen bij aan een goede, evenwichtige ruimtelijke inpassing. Mogelijke grondstoffenhubs betreffen zonnepanelen, zorgafval, textiel en voedsel. • We helpen samen met provincie en omgevingsdiensten bij het wegnemen van juridische belemmeringen bij de ontwikkeling van nieuwe recyclingketens, bijvoorbeeld in de landbouw waar nog veel kansen liggen. • We ondersteunen gemeenten bij het circulair inkopen van producten en diensten en zorgen voor een stimulerend platform voor uitwisseling van kennis en ervaring. • We signaleren kansen voor nieuwe banen voor praktisch en technisch geschoolden, afgestemd met de brede Human Capital Agenda in de opgave Productieve regio. • Landelijke of projectgebonden programma’s voor gedragsbeïnvloeding delen we met gemeenten om verspilling bij consumenten en producenten tegen te gaan. • Als circulaire topregio zoeken we expliciet naar kansen voor funding en cofinanciering voor versnelling van onze aanpak. De lobbykracht versterken we in samenhang met de provincie en The Economic Board. ׉ 7cassandra://WB5cmWSVDjo6v6JR828ADx-4x0mi-QTh0ipC1U843sU/`̵b5׉E SPEERPUNT 3 WATER EN KLIMAATADAPTATIE • WAT WILLEN WE BEREIKEN - OVER VIJF JAAR: zijn we steeds beter geworden in het opvangen, vasthouden en hergebruiken van water. • hebben we maatregelen genomen om goed om te gaan met wateroverlast, droogte of hittestress. Water en klimaatadaptatie is een belangrijk thema. Voor de regio willen we water beter opvangen, vasthouden en hergebruiken en willen we overlast en onveilige situaties voorkomen. Steden, dorpskernen en werklocaties kunnen we nog verder vergroenen, waarmee we beter zijn voorbereid op extreme regenval, hitte en droogte. We bevorderen tegelijk de biodiversiteit. De gemeenten in de regio zijn betrokken bij verschillende Regionale Adaptatiestrategieën (RAS) die samen met waterschappen en andere partijen worden ontwikkeld. Hierbij heeft de Groene Metropoolregio geen rol gespeeld. De RASsen zijn gereed en/of in een afrondend stadium. Daarna volgt de uitwerkingsfase waarbij we als regio kunnen leren van goede voorbeelden over hoe om te gaan met extreme wateroverlast, hitte en droogte. Ook living labs en klimaatproeftuinen dragen daaraan bij. Bovendien hebben we als regio een forse bouwopgave waarbij we de groene kwaliteiten van de regio willen versterken. Dat levert de uitdaging op om klimaatbestendig, natuurinclusief en biodivers te bouwen. WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN - BIJDRAGE VAN DE REGIO • Kennis delen: 1) Regionale Adaptatiestrategieën (RAS). Binnen de regio wordt op verschillende plekken gewerkt aan een water- en klimaatadaptieve regio. Als Groene Metropoolregio tillen we het kennisniveau van de hele regio naar een hoger 41 • • hebben we het bebouwd gebied in stad en dorp verder vergroend. bouwen we klimaatbestendig. niveau. Versnipperde kennis brengen wij bijeen en delen we met elkaar. We brengen wetenschappelijke én praktijkkennis van buiten onze regio naar onze regio toe. 2) Klimaatbestendig bouwen. Versterken kennis, kunde en profiel op het gebied van klimaatbestendig, natuurinclusief en biodivers bouwen. Ontwikkelen uniforme aanpak voor water- en klimaatbestendige bouwprojecten. Verwerven Europese/nationale cofinanciering voor vooruitstrevende projecten. 3) Klimaatproeftuinen en vergroeningsprojecten. Ontwikkelen van een lerende en inspirerende omgeving waarin kennis en praktijkervaringen over klimaatproeftuinen en aanpak van grote en kleinere vergroeningsprojecten op regionale schaal worden gedeeld. Daarbij halen we zo nodig ook inspiratie van buiten onze regio om nog meer stappen vooruit te zetten. • Ondersteuning Lifeport Circular Lab. Het Lifeport Circulair Lab ontwikkelt in triple helix-verband kleinschalige regionale initiatieven op het gebied van circulariteit door naar reguliere werkwijzen, zoals circulair bouwen, het inrichten van grondstoffenhubs en klimaatadaptieve maatregelen. Als Groene Metropoolregio zijn wij een verbindende schakel naar lokale overheden. • Profilering met projecten landschapsontwikkeling. ׉ 7cassandra://uhErmftiJ2sG06PKsy1ctgiz1KmHY48cbppXweKX0PQj`̵b5b5{בCט{u׉׉ 7cassandra://CH2DnoHpmwnZpaPXUGLwKPctzxZ3eE5qXaebnj7oT-A` ׉ 7cassandra://Bbudj3qFBqHE9aTZ-xq2fyIKOlUM3ftm2ZwTfGy3dQQE`S׉ 7cassandra://d1IVf9acjqcZS_b21A4sVspm0xfDd2Pa5JWD1IJ6pjU8`̵׉ 7cassandra://RYm5mIZU3PO2cWZbvig6rrW55HkkoIPBIwyjdKwSTDEy$͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://OEYbRqtVW1xrh8V0BlXb-GmyKp67ULA6pC-xspCzlgUH` ׉ 7cassandra://UZRnq12XQG9EKffzECiN8k9lkMt9i_848Q67C8f9td0]`S׉ 7cassandra://zLvLFuoWbjI2TfbOU0SNh_QJKw0vAKm1za3QagrP1bY`̵׉ 7cassandra://Lxjhzrb6up7UlJBDreyAnJMacK41jfIrp8mPXyIap38=4͠b5׉EGrote landschapsontwikkelingsprojecten zijn van belang om als regio water- en klimaatbestendig te worden. Het groene karakter geeft onze regio een herkenbaar gezicht en maakt het een aantrekkelijke plek om te wonen en te recreëren. Als Groene Metropoolregio zetten wij ons in voor de partnerships en cofinanciering van landschapsontwikkeling waarbij klimaatadaptatie een rol speelt. 42 ׉ 7cassandra://d1IVf9acjqcZS_b21A4sVspm0xfDd2Pa5JWD1IJ6pjU8`̵b5׉E SPEERPUNT 4 TRANSITIE NAAR DUURZAME ENERGIE WAT WILLEN WE BEREIKEN - OVER VIJF JAAR: • • gebruiken bedrijven, inwoners en gemeenten minder (fossiele) energie. is het aandeel duurzame, hernieuwbare energie dat we in de regio gebruiken groter dan landelijk gemiddeld. Met de plannen van de Europese Unie (Fit for 55) en het regeerakkoord zijn de doelen voor de energietransitie naar boven bijgesteld. Daarnaast dringt het bewustzijn door dat we niet alleen een opgave hebben op het gebied van verduurzaming van de energie, maar dat ook leveringszekerheid een cruciaal thema wordt. Voor de gemeenten die aan het thema energietransitie werken hebben deze ontwikkelingen een aantal gevolgen. • Doordat de RES in een verdere fase komt en door de hogere ambities van EU en Rijk moeten gemeenten een omslag maken van het maken van visies naar het versneld faciliteren van de uitvoering. • Er zal naast de blijvende focus op elektriciteit en warmte ook steeds meer aandacht besteed moeten worden aan opslagmogelijkheden van energie, zoals de toepassing van waterstof. • Door ontwikkelingen op de arbeidsmarkt is het voor gemeenten lastig om kwantitatief en kwalitatief voldoende personeel te krijgen voor de opgave. Met de Regionale Energiestrategie werken we samen aan de opwek van duurzame hernieuwbare elektriciteit en warmte en de bijbehorende infrastructuur, samen met Rijk, provincie en waterschappen. Daarmee dragen we bij aan de opgave om in 2030 55% minder CO2 uit te stoten en aan een CO2 neutrale energievoorziening. In de 43 RES 1.0 hebben we afgesproken 1,62 TWh duurzame elektriciteit op te wekken en te streven naar een betere verhouding in wind- en zonne-energie. WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN - BIJDRAGE VAN DE REGIO • We faciliteren een nieuw bod RES 2.0 en ondersteunen de borging van afspraken die in de RES 1.0 zijn vastgelegd. Hiertoe maken we onder andere een regionaal PlanMER. We onderzoeken samen met onze partners of we de afspraken kunnen borgen in een gezamenlijk regionaal omgevingsprogramma. We werken tevens samen aan een regionale warmtestructuur met bronnenstrategie, in samenhang met de gemeentelijke transitievisies warmte. • We stimuleren de ontwikkeling van smart energy hubs en nieuwe duurzame energiedragers zoals waterstof en accu’s. Connectr speelt een belangrijke rol in dit speelveld. • We zorgen namens gemeenten voor de contracten voor gezamenlijke inkoop van energie. • We organiseren en delen kennis op het gebied van o.a. aardgasvrije wijken, expertisecentra en energieloketten. • We zorgen voor monitoring van onze inspanningen voor CO2-reductie, waarbij we zoveel mogelijk gebruik maken van bestaande data. • is onze regio volop in staat innovaties in opwekking, opslag en transport tot stand te brengen. ׉ 7cassandra://zLvLFuoWbjI2TfbOU0SNh_QJKw0vAKm1za3QagrP1bY`̵b5b5{בCט{u׉׉ 7cassandra://MTIAllC8hAdBsnGApnev5kOFn71H0FMDxh35uS77m_U` ׉ 7cassandra://m4m4Mrzvus2D8Gr-T8T6Ds6cgn_ZGseNdn0AiW78M78G`S׉ 7cassandra://AAwnBh3yYOtbDCs9EoaAxsCLlBJN9cBhWD3kHbBGGvg &`̵׉ 7cassandra://d9YQByTFedc68wbby4Aofj-blyHdu45L4ESJcuAh7-s2$͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://i8gN4V5sSyPyoPXFmuEXCx36DzcybL0qdOgG1d6-MaIw` ׉ 7cassandra://9eCBlhvPwE7SKD3C4J-QFa1SDwusGHj6A_Py5fFkK0snm`S׉ 7cassandra://vrMCqrrhIxnA5sxq7Us6huBJdy3rjbQ85lvMqWI_Ykk*`̵׉ 7cassandra://W3pu70Ic9QtbMYpWFlH_Jq3J8l-xpflKkytgRLMPTT4G͠b5בי naar begroting Circulaire regio׉SJG b1/^9 R*,w&׉EWAT MAG HET KOSTEN? realisatie begroting begroting 2021 2022 (bedragen x € 1.000) Circulaire regio Lasten Baten Saldo baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na reserves 2023 2024 meerjarenraming 2025 2026 198 198 - 638 638 - 686 686 - 704 704 - 722 722 - 722 722 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - De realisatie 2021 betreft de baten en lasten zoals deze in de administratie van de Groene Metropoolregio zijn verantwoord. Details van dit overzicht zijn opgenomen in de begroting. 44 ׉ 7cassandra://AAwnBh3yYOtbDCs9EoaAxsCLlBJN9cBhWD3kHbBGGvg &`̵b5 ׉E45 ׉ 7cassandra://vrMCqrrhIxnA5sxq7Us6huBJdy3rjbQ85lvMqWI_Ykk*`̵b5!b5 {בCט{u׉׉ 7cassandra://8iPoXffzMz28j9ng0YbKnwCfDSgITTk3l3A2bs4fxwY!` ׉ 7cassandra://LJ9QOHlJ-_bwNGi8_4dealYb38eedya9o4WcfQmWfjYkq`S׉ 7cassandra://_6_6Ve4LPPDpmFwD7HfS-Dz3sOqX0K6xYhAWq9nNQX0&`̵׉ 7cassandra://VnEiTtFPO5Q82zOTCS8scXhrH_2Irkt288wDbsXfo3A2͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://r8TY9dnWm6Zc2BjU9IT7rbSZZglS1Bb6Cw7OnL8hm08' ` ׉ 7cassandra://xVjDVEnfcVVUtsiLI81uVV92l8Rj7CtvA38ZTc8K6SIdY`S׉ 7cassandra://DL3YjxaifZAPIOMOA8OqXmFxM8wQI6EDQ1Nw076BSJk`̵׉ 7cassandra://h9y4qm7yKG2me44rL-JrnILAczn7JHsANlTwFXyLP8A8;͠b5׉EProgramma Ontspannen regio'7. ONTSPANNEN REGIO (PROGRAMMA) OVER VIJF JAAR: hebben we een goede balans tussen groei en kwaliteit van leven door onze inzet op duurzaam toerisme, goede voorzieningen in centra voor inwoners en bezoekers, een sterke culturele infrastructuur en versterking van natuur, landschap en erfgoed. 46 ׉ 7cassandra://_6_6Ve4LPPDpmFwD7HfS-Dz3sOqX0K6xYhAWq9nNQX0&`̵b5"׉E{We groeien als regio. In inwoneraantal, in woningen, wegen, fietspaden, werkgelegenheid en nog veel meer. We willen alles wat het leven in deze regio zo prettig maakt, onze kwaliteit van leven, mee laten groeien. Daar gaat deze opgave over. We willen dat inwoners en bezoekers in hun vrije tijd nog meer kunnen genieten van de mooie plekken in onze regio. Door bijvoorbeeld het fiets- en wandelroutenetwerk te verbeteren, willen we er aan bijdragen dat iedereen die in de regio woont of de regio bezoekt, gezond kan bewegen, sporten en leven. We willen dat de kernen van onze steden en dorpen levendig en leefbaar zijn. We vinden het belangrijk dat we het landschap, de natuur, het water, het (groene) erfgoed en de cultuur in onze regio nog beter en sterker maken. En soms moeten we ook herstellen wat (deels) verloren is gegaan. Denk aan natuurgebieden waar zoveel bezoekers komen, dat de natuur verstoord is geraakt. Het versterken en herstellen van landschap, natuur, water, erfgoed en cultuur doen we deels om de groei in inwoners en woningen op te vangen: als er meer mensen wonen, hebben we ook meer aantrekkelijke plekken en voorzieningen nodig. Maar we doen het ook omdat landschap, natuur, water, erfgoed en cultuur een belangrijke waarde van zichzelf hebben, die we graag willen behouden en versterken. Om te zorgen dat de kwaliteit van leven op peil blijft en beter wordt, blijven we ook in de jaren 2023-2025 werken aan vier speerpunten: ‘duurzaam toerisme’, ‘bruisende binnensteden, krachtige kernen’, ‘groen-blauw raamwerk’ en ‘cultuur’. Deze vier speerpunten hebben veel met elkaar en met de andere opgaven te maken. Een paar voorbeelden: • meer woningen en wegen vragen om aantrekkelijke recreatieve voorzieningen in stadscentra en dorpskernen. Toeristische bezienswaardig47 heden, een goed en gevarieerd winkelaanbod, bezoekers in de centra en culturele activiteiten, helpen om binnensteden en kernen levendig en leefbaar te houden. De speerpunten ‘bruisende binnensteden, krachtige kernen’, ‘duurzaam toerisme’ en ‘cultuur’, hebben veel met elkaar te maken. Voor de ondernemers en de regionale economie is een levendig centrum en een prettig vestigingsklimaat in zijn algemeenheid erg belangrijk. Daarom werken we hier samen met de Productieve regio aan. • het ‘groen’ en het ‘blauw’ zijn belangrijk voor inwoners en bezoekers. Tegelijkertijd willen we de drukte die dat met zich mee brengt goed over de regio spreiden. Want minder drukte is prettiger voor de bezoeker, voor de mensen die rondom het recreatiegebied wonen en beter voor de natuur. Met onze acties binnen het speerpunt ‘duurzaam toerisme’ zorgen we dat er meer aantrekkelijke plekken zijn om te bezoeken. En dat die plekken goed bekend zijn bij iedereen. Tegelijkertijd denken we in het groen-blauw raamwerk goed na welke plekken juist niet bezocht moeten worden, omdat de natuur rust nodig heeft. En we kijken of we slimme combinaties kunnen maken met oplossingen voor andere problemen. Bijvoorbeeld een combinatie tussen nieuwe natuur en het opvangen van water of het opwekken van duurzame energie. Dat laatste doen we samen met de Circulaire regio. De Ontspannen regio was bij de start in 2021 een relatief nieuwe opgave in regionaal verband. We zijn begonnen met het maken van een toeristisch profiel, het groen-blauw raamwerk en een analyse en toekomstbeeld voor bruisende binnensteden, krachtige kernen. Ook hebben we gekeken wat nodig is om ons fiets- en wandelroutenetwerk beter te maken. De wethouders van Cultuurregio 025 hebben afspraken gemaakt over de uitvoering van het Transformatievoorstel cultuurregio 025. Hiervoor krijgen we van de provincie 1,3 miljoen euro. ׉ 7cassandra://DL3YjxaifZAPIOMOA8OqXmFxM8wQI6EDQ1Nw076BSJk`̵b5#b5"{בCט{u׉׉ 7cassandra://iwoY4povc1upYb7v0sHZq4esbfbH2dq-EL7R1G-6QE4Ϻ` ׉ 7cassandra://LW6ZnHrsCDeG5ZMkbz4LFF6eETzu8ckdUPXgJpLJwlYp`S׉ 7cassandra://LncE-WOX6Ni_J5-t4boyb6hGIXv62qePs1VKz0W1U8E `̵׉ 7cassandra://DEwHoF3g2LLgiFiMstu3TqH_8DXxRnr0mXFZmeh4zDw*͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://MLg5FQ5gSuhOq1WTpCTqHJr1j1bBBpVy8kYCEcrgawI` ׉ 7cassandra://MSM7BS4o3cBD_rD5vaWLTSelZ6mB2wfbLywSTyjjnUsd`S׉ 7cassandra://I8eIg3jZm1W_pqpK3vkFH5BNYtoBn_LHEoUAundXlO4`̵׉ 7cassandra://kDU66EQa0srz7F7Cky9mHA3vFZZfkVom3Sc9vPmRG2U=͠b5׉EWe gebruiken 2022 om concreter te maken wat we als regio gaan doen. We maken af waar we in 2021 mee begonnen zijn, doen een vitaliteitsonderzoek en starten met de uitvoering van het Transformatievoorstel cultuurregio 025. Met onze aanpak sluiten we goed aan op wat de provincie, het Rijk en Europa belangrijk vinden en maken we gebruik van de middelen die daar beschikbaar zijn. In de periode 2023-2025 zorgen we dat de plannen die we in 2022 maken, uitgevoerd worden. Met samenwerkingspartners regelen we middelen en beleggen we de uitvoering bij wie dat het beste kan. Veel van wat wij willen, wil de provincie ook. We werken samen binnen alle speerpunten. In het Verstedelijkingsakkoord met het Rijk verwachten we afspraken te kunnen maken over versterking van landschap, natuur en erfgoed en over binnensteden en kernen. Waterschappen, Rijkswaterstaat, natuur- en terreinbeherende organisaties, zoals Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten, zijn onze partners om het groen-blauw raamwerk te realiseren. We doen dat samen met de opgave Groene groeiregio. De gebiedsuitwerkingen binnen die opgave zijn een belangrijk uitgangspunt. Met Visit Arnhem Nijmegen (VAN) en andere partners werken we verder aan duurzaam toerisme. We leren van de VeluweAlliantie en trekken samen op waar dat helpt. Dat geldt ook voor de andere regio’s, die naast onze regio liggen of daarmee deels overlappen: de Achterhoek, Noord-Limburg, Noord-Oost-Brabant, het Land van Maas en Waal en de Euregio Rijn-Waal. De cultuur- en erfgoedsector betrekken we in 2022 bij de uitvoering van het Transformatievoorstel Cultuur, zodat die mede-uitvoerder van het Transformatievoorstel Cultuurregio 025 wordt. 48 ׉ 7cassandra://LncE-WOX6Ni_J5-t4boyb6hGIXv62qePs1VKz0W1U8E `̵b5$׉E SPEERPUNT 1 DUURZAAM TOERISME • hebben we in de regio een vitale sector voor recreatie, die - aansluit bij de vraag en - bijdraagt aan de (basis)voorzieningen en leefbaarheid in de kernen. Het toeristisch toekomstperspectief ArnhemNijmegen vormt de basis voor dit speerpunt. In 2022 maken we een toeristisch profiel op basis van verhaallijnen, ook wel belevingsgebieden genoemd, zoals ‘Romeinen’, ‘Water’ of ‘Vrijheid’. Dit doen wij in samenwerking met het speerpunt Cultuur. Daarnaast doen we een vitaliteitsonderzoek: welke (soorten) toeristische bedrijven zijn er in de regio en wat zijn de sterke en minder sterke punten van de sector? En we werken aan een verbetering van ons fiets- en wandelroutenetwerk. Met de Verbonden regio proberen we de kansen die er zijn voor verbetering van het functionele fietsroutenetwerk, voor bijvoorbeeld woon-werkverkeer, te koppelen aan kansen om het recreatieve fietsroutenetwerk te verbeteren. Het toeristisch profiel en het vitaliteitsonderzoek zijn de basis voor onze samenwerking op dit speerpunt in 2023-2025. We werken de belevingsgebieden verder uit en werken aan de promotie daarvan. We ondersteunen ondernemers in toerisme om een vitaal en levensvatbaar bedrijf te hebben en te houden. Zo komen er meer aantrekkelijke plekken om te bezoeken, wat helpt om bezoekers meer over de regio en de seizoenen te spreiden. We gaan in de periode 2023-2025 door met het verbeteren van ons fiets- en wandelroutenetwerk. Ook dat helpt om bezoekers over de regio te spreiden. In het groen-blauwe raamwerk besteden we ook aandacht aan recreatie en toerisme. Door na te denken over de vraag: waar creëren we ruimte in 49 • • WAT WILLEN WE BEREIKEN - OVER VIJF JAAR: kiezen bezoekers steeds vaker voor een verblijf van meer dagen in de regio. is de drukte door bezoekers beter verspreid over de regio en over de seizoenen. natuur en landschappen om te recreëren en waar is het juist belangrijk om natuur en landschap met rust te laten? In de periode 2023-2025 leggen we meer nadruk op klimaat- en milieubewust ondernemen in de toeristische sector. En op het bereiken van zoveel mogelijk verschillende groepen mensen om in deze regio te komen recreëren en ontspannen. WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN - BIJDRAGE VAN DE REGIO • Samen met VAN stemmen we de subregionale marketingvisies op elkaar af en komen we tot een geheel dat past bij het toeristisch profiel op basis van belevingsgebieden. • We scheppen de voorwaarden (financieringsmogelijkheden, organisatie) om de belevingsgebieden verder te ontwikkelen en bewaken de samenhang daarin. • We vertalen het vitaliteitsonderzoek verder in een plan van aanpak om de vitaliteit van de toeristische sector te verbeteren en meerdaags verblijf te bevorderen. • We scheppen de voorwaarden om de vitaliteitsaanpak uit te voeren (o.a. financieringsmogelijkheden en organisatie). • We ondersteunen de professionalisering van het opdrachtgeverschap tussen gemeenten en VAN. We zoeken naar de gezamenlijke belangen en organiseren gesprekken om te komen tot prestatieafspraken. • Op basis van het plan van aanpak voor fiets- en wandelroutenetwerken, maken we een meerjarige uitvoeringsagenda voor recreatieve ׉ 7cassandra://I8eIg3jZm1W_pqpK3vkFH5BNYtoBn_LHEoUAundXlO4`̵b5%b5${בCט{u׉׉ 7cassandra://cXqJsaTQW3nB28XolzaXOB7_jzFqfXvRV7fH6bVMPCk^X` ׉ 7cassandra://bmvyp-FdEh1dI879xtApdm8H5Cz2C0qIBSfGAcwSCGAd`S׉ 7cassandra://sOByukACCDY7aQSJ8Zs1RsAeRi2c8Np-2NRklgoWwTc `̵׉ 7cassandra://M2kO6XonynztOu910HhGmCtXUf9pqG2xgDt1vdwsdQE\$͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://rojFqXgrCH1ycYmiY4hPz6RDGwnu6fnvm4Ec1owKLXo` ׉ 7cassandra://c9963gghm5aqx3Tz5t_mnSHMJbJ6m43HM7PcUx0gVWkk`S׉ 7cassandra://PqNFuvqEJb3mVKJacBwzOGZTsJI6RIA-eC4PiP-T73s!`̵׉ 7cassandra://mAFfIksxl0a-oF8BIx6_SwEdosSMJ5I5bDcGJ4W6UH0@͠b5׉Eroutenetwerken, afgestemd met de meerjaren agenda Fiets (Verbonden regio). We actualiseren deze agenda jaarlijks. en onderhoud van het fiets- en wandelroutenetwerk en stimuleren de doorontwikkeling van de organisatie hiervan. • Samen met de Verbonden regio scheppen we de voorwaarden om de agenda voor het recreatieve wandel- en fietsroutenetwerk uit te voeren (o.a. financieringsmogelijkheden en organisatie). Het aanleggen van de routes gebeurt op gemeentelijk niveau. • We inventariseren wat nodig is voor het beheer 50 ׉ 7cassandra://sOByukACCDY7aQSJ8Zs1RsAeRi2c8Np-2NRklgoWwTc `̵b5&׉EWSPEERPUNT 2 BRUISENDE BINNENSTEDEN, KRACHTIGE KERNEN WAT WILLEN WE BEREIKEN - OVER VIJF JAAR: • hebben we een sterk en complementair aanbod van voorzieningen in onze binnensteden en centra van kernen (kortweg: centra). Binnensteden en kernen worden steeds minder een plek om alleen spullen te kopen en steeds meer een plek om elkaar te ontmoeten en te ontspannen. En we wonen ook steeds meer in de binnensteden en kernen. De gevolgen van de COVID-19 crisis maken het extra belangrijk om te blijven werken aan sterke binnensteden en krachtige kernen. Gemeenten en ondernemers zijn hier volop mee bezig, op eigen kracht en met steun van provincie en de Rijksoverheid. De vraag is wat wij hier op regionaal niveau aan kunnen toevoegen. We weten dat binnensteden en kernen in onze regio van elkaar afhankelijk zijn en elkaar aanvullen. Maar hoe zijn die binnensteden precies aanvullend aan elkaar en waar is er overlap of zijn er nog witte vlekken En waar liggen kansen om elkaar te versterken? Om dat te bepalen, gebruiken we de analyse en het toekomstbeeld ‘brui• • hebben we leegstand in onze centra aangepakt en beperkt. houden we de centra leefbaar voor bewoners, bezoekers en ondernemers. sende binnensteden, krachtige kernen’. Op basis van de uitkomsten hiervan, besluiten we in 2023 of en zo ja hoe we dit speerpunt in regionaal verband oppakken. Totdat we daar duidelijkheid over hebben, begroten we voor dit speerpunt geen middelen, behalve een deel van de middelen, beschikbaar voor de opgave als geheel. BIJDRAGE VAN DE REGIO • We hebben op basis van analyse en toekomstbeeld een overzicht van de kansen voor versterking van het regionale netwerk van voorzieningen in centra. • Hebben we concreet gemaakt of en zo ja wat we op regionaal niveau oppakken om het regionale netwerk van voorzieningen te versterken, hoe we dat doen en hoe we dat financieren. 51 ׉ 7cassandra://PqNFuvqEJb3mVKJacBwzOGZTsJI6RIA-eC4PiP-T73s!`̵b5'b5&{בCט{u׉׉ 7cassandra://HtedAknjOCVyHjsm65mDeNLQCOXlj1JZ73BESR4tr5kiO` ׉ 7cassandra://DY8PESWdVBc8mQJEGUl93wxjYTaW_W240yJXJP0c2owkm`S׉ 7cassandra://3ZOMaTyuz3bUZCL6pibUWtG3uPR5bIZ67PN6dym57ds`̵׉ 7cassandra://Ye1iD2z5XgPY7_eqCWjygMM5wdoBpkw_FS8aBRk2t3U@A͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://1qFfDczGFmqpNIXNw35lzFnqfUFMLUwxirzB0lO4dmQD` ׉ 7cassandra://AWfCxve_u5bSs0qE35tvU4Qlc5kjDR-CBaPiS4d-KaYY`S׉ 7cassandra://Hu_vIDd4KdIirwRmenJiA_u2WtsZ5GFYMqPiQhzgXdUX`̵׉ 7cassandra://e5FjXD-I0ShMWUhICHQcC4k7lGmf00J0nFwwb1Aj2D0<͠b5׉E &SPEERPUNT 3 GROEN-BLAUW RAAMWERK • WAT WILLEN WE BEREIKEN - OVER VIJF JAAR: hebben we waardevolle natuur, biodiversiteit, water, landschap en cultureel erfgoed in de regio duurzaam behouden, versterkt en uitgebreid. Het gaat om zowel de intrinsieke waarde van natuur, landschap, water en erfgoed, als de belevingswaarde. Het belang van het groene en blauwe hart van de opgave Ontspannen regio is in korte tijd steeds duidelijker geworden. Groei in inwoners, woningen, banen en wegen kan alleen als we ook ruimte hebben om te wandelen, fietsen, sporten en bij het water recreëren. En om cultuur en erfgoed, zoals kastelen en buitenplaatsen, te bezoeken. Niet alleen daarom willen we natuur, water, landschap en erfgoed versterken. Ook in het licht van de waarde die natuur, water, landschap en erfgoed van zichzelf hebben, de intrinsieke waarde, is het belangrijk om het ‘groen’ en het ‘blauw’ in de regio te herstellen, uit te breiden en beter te maken. In 2022 maken we daarom een groen-blauw raamwerk. Dat raamwerk geeft aan welke kansen er zijn voor het verbeteren van het groen en het blauw. Daarbij kijken we ook hoe we dit kunnen combineren met oplossingen voor andere vraagstukken die spelen. We denken dan bijvoorbeeld aan de stikstofopgave, Verstedelijkingsstrategie, woningbouw, landbouw, recreatie, klimaatadaptatie, energietransitie, waterberging en biodiversiteit. Maar er kunnen niet altijd mooie combinaties gemaakt worden. Soms moeten er ook keuzes gemaakt worden. Bijvoorbeeld om in een gebied de natuur met rust te laten, zodat deze kan herstellen. Het groen-blauw raamwerk dat we in 2022 maken, helpt om zulke keuzes te maken. In 2023-2025 werken we op basis van die keuzes het groen-blauw raamwerk uit in een uitvoeringsagenda. We doen dit samen met de andere opgaven, 52 • benutten we mogelijkheden voor slimme combinaties met de stikstofopgave, Verstedelijkingsstrategie, woningbouw, landbouw, recreatie, klimaatadaptatie, energietransitie, waterberging en biodiversiteit. provincie en de Rijksoverheid. In de periode 2023-2025 besteden we extra aandacht aan de transitie van de landbouw. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat in de regio voedsel geproduceerd wordt op een manier die (nog) meer dan nu het geval is, bijdraagt aan bijvoorbeeld meer en betere natuur? Want we verwachten dat we dat nodig hebben om het groen en blauw te versterken. Samen met de opgaven Groene groeiregio, Circulaire regio en Productieve regio verkennen we hoe we onze regionale rol ten aanzien van de transitie van de landbouw zien en vormgeven. WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN - BIJDRAGE VAN DE REGIO • We ondersteunen dat, met het groen-blauw raamwerk als uitgangspunt, ruimtelijke keuzes worden gemaakt over onder meer de stikstofopgave, Verstedelijkingsstrategie, woningbouw, landbouw, recreatie, klimaatadaptatie, energietransitie, waterberging en biodiversiteit. Dat doen we in nauwe samenwerking met de provincie. • We hebben samen met de provincie en andere partners en in afstemming met alle trajecten op dit vlak (Verstedelijkingsstrategie, stikstofaanpak, Nationaal Programma Landelijk gebied etc.) afspraken gemaakt over versterking van landschap, natuur, water en erfgoed. • We hebben onder andere in het Verstedelijkingsakkoord concrete afspraken gemaakt met het Rijk en andere partners over investeringen in het groen en blauw van de regio. ׉ 7cassandra://3ZOMaTyuz3bUZCL6pibUWtG3uPR5bIZ67PN6dym57ds`̵b5(׉E 'SPEERPUNT 4 CULTUUR EN ERFGOED • hebben we een duurzame culturele infrastructuur, waarbinnen cultureel aanbod wordt verzorgd, dat past bij de vraag en het profiel van de regio. In 2021 is het Transformatievoorstel cultuurregio 025 gemaakt. Daarin staat hoe we samen met de culturele sector ervoor willen zorgen dat zoveel mogelijk mensen nu en in de toekomst cultuur kunnen maken en van cultuur en cultuurhistorie kunnen genieten. In 2022 hebben we het Transformatievoorstel cultuurregio 025 uitgewerkt in een uitvoeringsplan voor 2022-2025. Hiervoor heeft de provincie Gelderland een budget beschikbaar gesteld van 1,3 miljoen euro. Dat budget investeren we in vijf hoofdactiviteiten: 1. Innovatie van productie en presentatie: welke nieuwe manieren zijn er om nieuw publiek te bereiken en meer mensen mee te laten doen? 2. Professionalisering: wat kunnen culturele instellingen doen om effectiever en efficiënter te werk te gaan? 3. Amateurkunst en vrijwilligersbeleid. 4. Cultuureducatie. 5. Verhaallijnen. Vooral de activiteiten amateurkunst en vrijwilligersbeleid, cultuureducatie en verhaallijnen hebben ook veel te maken met erfgoed. Denk bijvoorbeeld aan onze musea, waarin veel vrijwilligers werken. Maar ook de vele cultuurhistorische verhaallijnen die onze regio rijk is, zoals de Romeinen. De verhaallijnen die we vanuit dit speerpunt oppakken, koppelen we natuurlijk aan het toeristisch profiel. Zo versterkt dit speerpunt het speerpunt duurzaam toerisme en andersom. We voeren het uitvoeringsplan de komende jaren uit, samen met de provincie en de cultuursector. 53 • WAT WILLEN WE BEREIKEN - OVER VIJF JAAR: bezoeken inwoners en bezoekers van de regio cultuur en erfgoed, nemen ze hier actief in deel en bereiken we daarbij steeds meer verschillende doelgroepen. Daarnaast willen we ook organisaties uit het sociale domein betrekken, zoals de zorg en bibliotheken. Zo helpt dit speerpunt niet alleen om cultuur te versterken, maar ook om meer levendige en leefbare binnensteden en kernen te krijgen. Om een aantrekkelijk aanbod voor toeristen te hebben en om ervoor te zorgen dat cultuur en erfgoed voor iedereen toegankelijk is. WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN - BIJDRAGE VAN DE REGIO • Hebben we het uitvoeringsplan Transformatievoorstel Cultuur voor de korte en middellange termijn uitgevoerd en minimaal 1,3 miljoen euro geïnvesteerd in: 1. Innovatie in de culturele sector. 2. Professionalisering van de sector door o.a. opleiding. 3. Versterking van cultuureducatie. 4. Ondersteuning van amateurkunst en vrijwilligers. 5. Verhaallijnen (in samenwerking met Duurzaam toerisme). • Hebben we een lange termijnvisie en (investerings-)plan voor verdere versterking van Cultuurregio 025. • Hebben we de voorwaarden geregeld om de uitvoering van het investeringsplan mogelijk te maken (o.a. financieringsmogelijkheden en organisatie). ׉ 7cassandra://Hu_vIDd4KdIirwRmenJiA_u2WtsZ5GFYMqPiQhzgXdUX`̵b5)b5({בCט{u׉׉ 7cassandra://uzOptZ21f4-VP7V6k2JD4bw9TS2oE8OH0qu7csazmGgo` ׉ 7cassandra://UXmLrMZTMbDhrqwT71zY7RMisus9HAvSM6LaX8td5vI`S׉ 7cassandra://s5zA8X1gT02oaL0xU0V7KWvLHuUVkOY6PDzqFxePi3A `̵׉ 7cassandra://_LR5XxbD3B9gf_uwWTAw6bpQRRFC9FdsQl-dWDdkQHA3C$͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://PnkCIVI12XTgBD1NajqqDwgPQjnc8sBf1Yptadhit8g` ׉ 7cassandra://B1AaVenseRtISfgM38Xkgk45rAQMdV1hM4UUBSkae6k{`S׉ 7cassandra://1V0OC9Dc4jTd26jZ2HxmX9IsySq-Mr-s8Ad-0Z_UBa0(i`̵׉ 7cassandra://5UnRp-CpF8OB6M-6bYEe-ZNdfkFJs0O2cbIjk26A3_Ipt͠b5י naar begroting Ontspannen regio׉SLG b1T^9 R*,t&׉EWAT MAG HET KOSTEN? realisatie begroting begroting 2021 2022 (bedragen x € 1.000) Ontspannen regio Lasten Baten 2023 2024 meerjarenraming 2025 2026 6 6 585 585 796 796 817 817 840 840 840 840 Saldo baten en lasten - - - - - - Toevoeging aan reserve - - - - - - Onttrekking aan reserve - - - - - - Saldo na reserves - - - - - - De realisatie 2021 betreft de baten en lasten zoals deze in de administratie van de Groene Metropoolregio zijn verantwoord. Details van dit overzicht zijn opgenomen in de begroting. 54 ׉ 7cassandra://s5zA8X1gT02oaL0xU0V7KWvLHuUVkOY6PDzqFxePi3A `̵b5*׉E55 ׉ 7cassandra://1V0OC9Dc4jTd26jZ2HxmX9IsySq-Mr-s8Ad-0Z_UBa0(i`̵b5+b5*{בCט{u׉׉ 7cassandra://HAGy5f57Uy1WBa6PIMFbRw4vPHy6wVJqelQ5fU5m-9Ec` ׉ 7cassandra://Ld9VmS3FuWwf_mjJLw05hLDYxu_7-fxNSwtH1OemWSws`S׉ 7cassandra://Xo9hgy8c8O_YW11Pb3A6LAdkB18PPBnT9C5UNLx4H3E&P`̵׉ 7cassandra://RoB61x_dpsU9TYbXGWZnwT-XCS95I1vFDlQUkoQHXQo 2͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://vuE1DmK02kIoKZcYlEIW6b2uB1P-OSZU-W__B8gEYNMR` ׉ 7cassandra://uk5qecNXz4OMWXj3ocp7vBaCUijixADVtlEcLeHogCob`S׉ 7cassandra://Z-MQFwPOJxOy-TkvNuDIbzOFZ_bTfBCKSfqCpSKxr_k`̵׉ 7cassandra://40oW1O6PTPcT2bK1aWsOAdHw0eTcpuEdmKrrv7jekVQ<9͠b5׉EProgramma Groene groeiregio58. GROENE GROEIREGIO (PROGRAMMA) OVER VIJF JAAR: regisseren wij samen met de aangesloten gemeenten de groei in onze regio. Op zo’n manier dat wij de balans tussen stedelijke ontwikkeling, natuur en landschap, economische groei, goede bereikbaarheid en de ontspannen leefkwaliteit behouden en verbeteren. 56 ׉ 7cassandra://Xo9hgy8c8O_YW11Pb3A6LAdkB18PPBnT9C5UNLx4H3E&P`̵b5,׉E jVanuit haar twee speerpunten geeft de Groene groeiregio uitvoering aan de volkshuisvestelijke/ wonen opgave in combinatie met de ruimtelijke ontwikkelingsopgave in de regio. De eerste opgave vindt zijn beslag in de Woondeal ArnhemNijmegen. De uitvoering richt zich op de versnelling van de woningbouw om zo de grote woningbehoefte in onze regio te verlichten. De werkzaamheden zijn met name gericht op de korte termijn (nadruk tot 2025-2030). De tweede opgave krijgt uitvoering via de Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley (ANF). Deze integrale strategie geeft inzicht in de woon- en werklocaties tot 2040, rekening houdend met aspecten op het gebied van wonen, economie, mobiliteit en leefomgeving. Vanuit de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) werkt het Rijk met Woondeals en Verstedelijkingsstrategieën. Ook binnen de Groene groeiregio worden de twee afzonderlijke met elkaar verbonden. In het verlengde van de verstedelijkingsopgave wordt met de Groene Metropool 2121 een lange termijnverkenning gemaakt naar toekomstscenario’s voor de ruimtelijke opgave in onze regio; vergezichten over 50 à 100 jaar. Hierbij is grote aandacht voor klimaat, economie, energie en schaarse ruimte. Voor de ontwikkeling van de vergezichten werken wij samen met de provincie en kennis- en onderzoeksinstellingen. VERSNELLINGSOPGAVE: UITVOERING WOONDEAL ARNHEM-NIJMEGEN Dit speerpunt richt zich op het verbeteren van het functioneren van de woningmarkt, het versnellen van de woningbouwproductie en heeft aandacht voor leefbaarheid in bestaande wijken. Dit doen wij door de inzet van diverse instrumentaria: • de woningmarktmonitor en het woonbehoefteonderzoek 2022 biedt gemeenten en andere belanghebbenden inzicht in de woningbouwontwikkeling. 57 • de flexpool stelt voor gemeenten personele capaciteit beschikbaar voor de planvoorbereiding van woningbouwlocaties. • kwartiermakers en experts voor regionale ondersteuning en beleidsontwikkeling op thema’s als planontwikkeling (o.a. binnenstedelijke verdichting), stikstof, huisvesting internationale medewerkers, woningbouwversnelling, conceptueel en/of circulair bouwen. • kennisontwikkeling en kennisdeling door samenwerking via publieke private tempotafels, de kennisbank op de website en het geven van leerkringen (in 2022 over conceptueel en circulair bouwen). • regionale afstemming over de inzet van volkshuisvestelijk instrumentarium, zoals doelgroepenverordening, opkoopbescherming etc., voor het toegankelijk en betaalbaar houden van de woningmarkt. • ontwikkeling van beleidsinstrumenten. In 2022 is de circulaire impactladder (screenings- en toetsingsinstrument bij circulariteit in woningbouw) ingevoerd. • partnerschap met (het collectief van) woningcorporaties. VERSTEDELIJKINGSOPGAVE: INTEGRALE RUIMTELIJKE ONTWIKKELING De Groene groeiregio zet de samenwerking en integrale afweging van de ruimteopgave in de leefomgeving centraal en adresseert de kernambitie van de visie. Zij wordt hiervoor gevoed door andere vier opgaven. De Groene groeiregio is daarmee integrerend van karakter. Voorbeelden voor 2022 zijn: • samen met de Productieve regio zijn met het onderzoek Economie van de Toekomst de ruimtelijk-economische kansen van onze regio in beeld gebracht. • samen met de Ontspannen regio werken wij aan een versterkt groen-blauw raamwerk door natuurherstel en -ontwikkeling, uitloopgebieden en groene corridors, klimaatadaptieve maatregelen. ׉ 7cassandra://Z-MQFwPOJxOy-TkvNuDIbzOFZ_bTfBCKSfqCpSKxr_k`̵b5-b5,{בCט{u׉׉ 7cassandra://NLQvxMLOQqzBxdOWrlkzz0MJjfYgn_nb5L79s54hRvQ` ׉ 7cassandra://2DRTm7UISRhQZc6pu40n1-HxRW29vp8JNqqiT9rba_cw`S׉ 7cassandra://45qZRbb-gsARVYgUckOh6oScZVPFuM5aE4OZHe69Zjs"`̵׉ 7cassandra://EE_QNjBFbW6ASlDbigACx5cA1BW2WUl5B1e3Ya3aWoIWU$͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://zqghfkjzxyue6pAqttXH5vxA0D8oraj6g80zrYQxRfQ` ׉ 7cassandra://7j1_jJyAh5ffrylPaxo2FGHGKjJR5Wd0OxbL_YWtGusb`S׉ 7cassandra://YIrVxFgPC6VsowJfj4zw2fpfvHeLe3SAD18az8ItEro`̵׉ 7cassandra://BoepgIBCUm57ryC3etMMaHQqQaZ-e90YbaWydKZv8Wg<͠b5׉E• samen met de Verbonden regio werken wij aan een toekomstbestendig mobiliteitsnetwerk. Hiervoor is een analyse van de mobiliteitseffecten uitgevoerd die inzicht biedt én investeringskansen om de consequenties van de flinke woningbouwbehoefte in onze regio in goede banen te leiden. In het coalitieakkoord is 7,5 miljard euro gereserveerd voor de ontsluiting van nieuwe woningen, met name in de Verstedelijkingsgebieden. • samen met de Circulaire regio stimuleren wij circulaire woningbouw. Hiervoor is onder andere de circulaire impactladder ontwikkeld. De Verstedelijkingsstrategie ANF helpt de Groene groeiregio bij deze coördinerende functie. De Verstedelijkingsstrategie ANF wordt in onze regio uitgewerkt in zes gebiedsuitwerkingen (Rijk van Nijmegen, Nijmegen-West, Middengebied, Spoorzone Arnhem-Oost, Veluwezoom, Liemers). Dit is een continu proces. Het vertrekpunt hiervoor is het in 2022 vaststellen van de complete Verstedelijkingsstrategie ANF (deel I en II) en het sluiten van een Verstedelijkings58 akkoord met de provincie en het Rijk voor een langjarige samenwerking op gebied van verstedelijking en de randvoorwaarden die daarbij horen. Daarvoor zijn de ruimtelijke opgaven - inclusief knelpunten, kansen en randvoorwaarden - aan de hand van de vier bouwstenen wonen, economie, mobiliteit, leefomgeving, vertaald en uitgewerkt naar de zes gebieden in onze regio en voorzien van een uitvoerings- en investeringsagenda. VERKENNING TOEKOMSTSCENARIO: GROENE METROPOOL 2121 In 2022 is gestart met een gezamenlijke focus op een toekomstbestendige Groene Metropool. De eerste verkenning geeft inzicht in de langere termijnontwikkeling en de consequenties voor de verstedelijkingsopgave. ׉ 7cassandra://45qZRbb-gsARVYgUckOh6oScZVPFuM5aE4OZHe69Zjs"`̵b5.׉E }SPEERPUNT 1 WONEN IN BALANS: VERSNELLEN VAN DE WONINGBOUW WAT WILLEN WE BEREIKEN - OVER VIJF JAAR: • • • • zijn er 20.000 woningen bijgebouwd (meetpunt 2020) volgens de afspraken in de Woondeal. in meer groene, gedifferentieerde en duurzame wijken en dorpskernen. waarvan meer betaalbare (koop) woningen. wordt bij circulair gebouwde woningen 25% circulair bouwmateriaal gebruikt. Met de langdurige samenwerkingsagenda Woondeal Arnhem-Nijmegen hebben gemeenten met voorrang toegang tot provinciale en nationale regelingen, nieuwe instrumenten, een breed kennisnetwerk, financiële middelingen en investeringen. De Groene groeiregio heeft de rol om deze voordelen naar de alle achttien gemeenten te brengen. Voor de woningbouwontwikkeling op de korte termijn (2025-2030) focust de Groene groeiregio zich voor de periode 2023-2025 op een aantal onderwerpen. Een aantal van deze zaken is in 2022 in gang gezet, deze worden gecontinueerd of verder uitgerold. WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN - BIJDRAGE VAN DE REGIO • In 2022 worden de Woondeals (landelijk) geëvalueerd. In de periode 2023-2025 werken wij met Rijk en provincie samen in de Woondeal 2.0, waarin wij meer op realisatie gerichte afspraken hebben gemaakt met betere aansluiting op de behoefte van gemeenten als effectief versnellingsinstrument, inclusief bijbehorende nieuwe uitvoeringsgelden. 59 • In 2022 verkennen wij met de gemeenten of deze nieuwe Woondeal ook als provinciale Woonagenda kan gelden. Als dat het geval is, geven wij uitvoering hieraan. • Coördinatie tussen de uitwerking van de Woondeal 2.0 en de Verstedelijkingsstrategie en het akkoord. • Inzicht bieden in woonbehoeftes door middel van onderzoek en monitoring, inclusief inzicht in de huisvesting van verschillende doelgroepen. • Voor gemeenten blijft de flexpool beschikbaar. Onderzocht wordt of deze kan worden doorontwikkeld naar een meer vaste pool. Met de inzet van de flexpool wordt, naast invulling van personele capaciteit, ook het lerend vermogen binnen de regio ontwikkeld. • Inzet van regionale experts voor ondersteuning op thema’s zoals conceptueel en circulair bouwen, de uitvoering van het beleidskader internationale medewerkers, coördinatie rondom huisvesting van specifieke doelgroepen. • Samenbrengen van publieke en private partijen gericht op het realiseren betaalbare flexibele (tijdelijke) woningen, onder meer door het toepas• • met meer woningen beschikbaar voor specifieke doelgroepen, zoals voor ouderen, internationale medewerkers, kwetsbare doelgroepen en jongeren. zijn er breed inzetbare, flexibele (tijdelijke) huisvestingsconcepten gerealiseerd door de toepassing van innovatieve bouwconcepten. ׉ 7cassandra://YIrVxFgPC6VsowJfj4zw2fpfvHeLe3SAD18az8ItEro`̵b5/b5.{בCט{u׉׉ 7cassandra://TbCBCbH1ML88t6VZ9H9Pi2-PEfW2FJLd4FSamnJv2Xgo8` ׉ 7cassandra://JALK423ajHno7UqdRyD8-o4LZnYym4gBYtN3fi1yMq8L_`S׉ 7cassandra://56f6wyRA0Jyd8SO7_IjGyexBKc8HtqQuGp41uTDl7c8W`̵׉ 7cassandra://3UahTowRL_EZ7nYyRFa4aaZrQlmyc-fqqveGMRNVtisw͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://cVYFVlaAvpBLPTIQdpcC4DZpcKtFoBbYyqha9RwZexk` ׉ 7cassandra://k9Z19MKjFTiHVEDa-TZHNczGTOevtbh97_W-V6ohLNsf`S׉ 7cassandra://FXzh2muQXUoVbx4VRqSoODjZxdkFPvPdBoJM0lkE4lsz`̵׉ 7cassandra://LHupxa2kHka97PAuwJwlfd3kQBHMwZmItW00ToTslks<͠b5׉Esen van circulaire en industriële woningbouw. • Inzetten van een aanjaagteam gericht op versnelling van de grote kansrijke woningbouwlocaties in onze regio. • Gemeenten worden ondersteund bij het toekomstbestendig maken van bestaande wijken. Het gaat hier om de leefbaarheid van wijken door de verduurzaming van woningen en realiseren van gedifferentieerde wijken. Door o.a. de gemeente Arnhem wordt hier volop ervaring in opgedaan. Deze ervaring en kennis wordt regionaal gedeeld. • Vergroten partnerschap met de corporaties aan de hand van in 2022 opgestelde samenwerkingsthema’s. Daarnaast zoeken wij de samenwerking met marktpartijen (bouwende partijen) en kennisinstellingen via tempotafels bij thema’s uit de Woondeal. 60 ׉ 7cassandra://56f6wyRA0Jyd8SO7_IjGyexBKc8HtqQuGp41uTDl7c8W`̵b50׉E DSPEERPUNT 2 LEEFOMGEVING: VERBINDEN VAN DE RUIMTELIJKE OPGAVEN WAT WILLEN WE BEREIKEN - OVER VIJF JAAR: • • • werken wij gebiedsgericht en/of centraal vanuit majeure opgaven aan de Verstedelijkingsstrategie en zijn de ambities voor de verstedelijkingsopgave op elkaar afgestemd. bestaat er een structureel ruimtelijk overleg voor de zes deelgebieden en een koppeling met lokaal omgevingsbeleid. • in de deelgebieden zijn nieuwe (grote) woningbouwlocaties voor de periode 2030-2040 integraal onderzocht en hebben wij de ruimtelijke opgave van de vier bouwstenen in beeld. • In 2023 en verder gaan wij in een langjarige samenwerking cyclisch aan de slag met het realiseren van de verstedelijkingsopgave zoals die staat beschreven in de Verstedelijkingsstrategie ANF. Het gesloten Verstedelijkingsakkoord, met daarin afspraken gericht op realisatie en samenwerking met bijbehorende uitvoeringsgelden, is daarbij leidend. De periode 2023-2025 staat in teken van met de relevante partners uitvoering geven aan de uitvoeringsagenda. Hiervoor blijven de gebiedsuitwerkingen het vertrekpunt. De Groene groeiregio heeft een rol in de coördinatie en de samenhang tussen gebieden en majeure, randvoorwaardelijke, gebiedsoverstijgende kernopgaven. Voor de majeure (kern)opgaven waarover nog geen bindende afspraken zijn gemaakt, zet de Groene groeiregio zich in om steun te vinden bij partners, bijvoorbeeld op de landelijke overlegtafel 61 • • deze ruimtelijke dimensie van de opgaven hebben wij in langer perspectief geplaatst door verkenningen van toekomstscenario’s 2121. zijn ruimtelijke dimensies inzichtelijk via het interactief dashboard Integrale ruimtelijke ontwikkeling. zijn de majeure opgaven uit het in 2022 gesloten Verstedelijkingsakkoord tot verdere uitvoering gekomen met behulp van Rijk en provincie. is er exposure gegenereerd over toekomstbestendige verstedelijking in de Groene Metropoolregio. BO-MIRT (Bestuurlijke Overleggen Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport). Het dashboard Integrale ruimtelijke ontwikkeling helpt de ruimtelijke vraagstukken te verbeelden om te komen tot toekomstbestendige keuzes voor een klimaatrobuuste Groene Metropool. Met het gereed komen van de Verstedelijkingsstrategie ANF en het ontwikkelen van de scenario’s wordt in de periode 2023-2025 het dashboard ingezet als voortgangsmonitor en het verbeelden van de verbindende ruimtelijke aspecten, de progressie van de verstedelijkingsopgave en de vraagstukken die de opgaven in de regio oproept. Door deze aan elkaar te ‘koppelen’ ontstaat synergie, wat de kwaliteit van de leefomgeving versterkt. ׉ 7cassandra://FXzh2muQXUoVbx4VRqSoODjZxdkFPvPdBoJM0lkE4lsz`̵b51b50{בCט{u׉׉ 7cassandra://n_WSn2opgB3FyF0ad1I9BuffZPp1mUanRLLdPJzIjAQ[` ׉ 7cassandra://8zC9Z1Z0dImgNmHhincZWOFKmpYPZl2z9uNvIOKbwZEW0`S׉ 7cassandra://fl0G9JAMQ7EnaOJ9Xj3QrFGqhCNkSm6ZuQ9Ek2ZxMZU`̵׉ 7cassandra://mMjTS0Kbf0iMIM8fz3u_2Ck0z_WvLmss7XNr63yjUJED_͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://Z-ZSWKfv-hGWIbsxVP2LmA0SKSdUvW28-B9AeYR1tFQ{` ׉ 7cassandra://h2Zis5soQ7uiHgs0qCgzzrvPhFoEU8_MweCSYsC8APM`&`S׉ 7cassandra://XPPFWs4bhHAoddD51RBjct1uMscDVdLbx12LZAZK6Zg`̵׉ 7cassandra://oy8-W5dnZHUuELMs2OY3e84uTxuVc3gtzivGuBh2Rf0͠b5י naar begroting Groene groeiregio׉SLG b1^9 R*,$׉E TOEKOMSTVERKENNING GROENE METROPOOL 2121 Het klimaat verandert. Voor een duurzame ruimtelijke inrichting van Nederland moeten het water- en bodemsysteem leidend zijn. In de Groene Metropool 2121 leggen wij de focus op langere termijn en consequenties voor de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen als het gaat over klimaat, natuur, biodiversiteit, verstedelijking, circulariteit etc. In samenwerking met de verschillende partners tillen wij onszelf even uit het hier en nu. Op basis van bestaande onderzoeken en inzichten van experts inventariseren wij: Wat weten we, wat zijn kansen, wat zijn de onzekerheden, wat vraagt het? Welke scenario’s volgen hieruit om te werken aan ‘een toekomstbestendige Groene Metropool’ en wat betekent dit voor gewenste bouwlocaties en bedrijventerreinen, de opgaven voor het platteland, natuur, landschap en water en de wijze waarop mobiliteit zich gaat ontwikkelen? De eerste verkenning die in 2022 is gemaakt, wordt verder uitgebouwd tot inspirerende en richtinggevende toekomstscenario’s met als doel in de ontwikkelingen van nu toekomstbestendige keuzes te maken. Deze toekomstverkenningen bespreken wij in de regio door inspirerende sessies te organiseren, waarbij wij ook deskundigen en partners in het land uitnodigen om als regio bij te dragen aan nationale kennisWAT MAG HET KOSTEN? realisatie begroting begroting 2021 2022 (bedragen x € 1.000) Groene groeiregio Lasten Baten Saldo baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na reserves 2023 2024 meerjarenraming 2025 2026 ontwikkeling. De output uit de inspiratiesessies worden gebruikt in de gebiedsuitwerkingen om te spiegelen en te inspireren voor de keuzes of dilemma’s op de meer korte termijn. Ook wordt deze input gekoppeld aan het dashboard. WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN - BIJDRAGE VAN DE REGIO • Organiseren en coördineren van de gebiedsuitwerkingen en deze koppelen aan de langere termijn verkenningen 2121. Hiervoor zetten wij gebiedstrekkers en een coördinator tussen de gebieden in. • De in 2022 gestarte toekomstverkenning 2121 werken wij verder uit in de gebiedsuitwerkingen. • De voortgang uit gebiedsuitwerkingen en de toekomstverkenning Groene Metropool 2121 visualiseren wij via een interactief dashboard. Daarbij organiseren wij ambtelijke en bestuurlijke werksessies in de regio. • Wij geven uitvoering aan het Verstedelijkingsakkoord. Hiervoor is naar verwachting nodig dat wij vervolgonderzoeken uitzetten en coördineren. • Steun zoeken en agenderen van majeure opgaven uit het Verstedelijkingsakkoord waarover nog geen bindende afspraken zijn gemaakt bij (andere) betrokken partijen. 97 97 - - - - 993 993 - - - - 1.557 1.557 - - - - 1.599 1.599 - - - - 1.642 1.642 - - - - De realisatie 2021 betreft de baten en lasten zoals deze in de administratie van de Groene Metropoolregio zijn verantwoord. Details van dit overzicht zijn opgenomen in de begroting. 1.642 1.642 - - - - 62 ׉ 7cassandra://fl0G9JAMQ7EnaOJ9Xj3QrFGqhCNkSm6ZuQ9Ek2ZxMZU`̵b52׉E63 ׉ 7cassandra://XPPFWs4bhHAoddD51RBjct1uMscDVdLbx12LZAZK6Zg`̵b53b52{בCט{u׉׉ 7cassandra://VW49b0LkLXeyiFN_bRVTBv78FHYVHF5WsjyJKmGTWN06` ׉ 7cassandra://3xVOWwEIO9Xwstu4rJEqkzz22FddyT_si8HF1HB-ZCE+`S׉ 7cassandra://foFE09GSmDyRuXj9z32FrMEsoZZBWLfoM4jwV5lTnq8`̵׉ 7cassandra://pa0CCt5IRCtMWrk7moeAzU_To1h_30CI9xCehJbr9kQ͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://vt5bT-5TWWMiniIZplUktWtT7E-vgZI7WNXKLEmbIy8.` ׉ 7cassandra://0yZbK2HC_--5ya9Ii5qdrHdteEZC-_gRUyVDS3z0Y1s;`S׉ 7cassandra://fLePPz_-AhqkpGL0lFtTHHl5zexc6L1FZBFjFQIFxi0`̵׉ 7cassandra://fKCw7SShkbcjr_MES3N7aPprRYBEstAgbddlj_zhbR8++͠b5׉E64 ׉ 7cassandra://foFE09GSmDyRuXj9z32FrMEsoZZBWLfoM4jwV5lTnq8`̵b54׉E19. BEDRAG HEFFING VENNOOTSCHAPSBELASTING Samenwerkingsverbanden zijn vrijgesteld voor de vennootschapsbelasting, ingeval aan drie cumulatieve voorwaarden is voldaan: 1. De activiteiten van het samenwerkingsverband moeten worden verrichtvoor de onmiddelijke of middelijke participerende publiekrechtelijke rechtspersonen; 2. De activiteiten zouden bij de participanten in het samenwerkingsverband niet tot belastingplicht hebben geleid of zouden zijn vrijgesteld als zij de activiteiten zelf zouden hebben verricht; 3. De participanten moeten naar evenredigheid van de afname van de activiteiten van de activiteiten van het samenwerkingsverband bijdragen in de kosten van het samenwerkingsverband. Bij een gemeenschappelijke regeling wordt geacht hieraan te zijn voldaan. Nadrukkelijk is deze vrijstelling bedoeld voor activiteiten aan of ten behoeve van de deelnemers aan een samenwerkingsverband en niet voor activiteiten ten behoeve van of aan een derde partij. De vrijstelling heeft alleen betrekking op de winst die wordt gerealiseerd door levering aan de deelnemende gemeenten. Wanneer de winst wordt gerealiseerd in verband met de levering aan derden moet hierover in beginsel vennootschapsbelasting betaald worden. De Groene Metropoolregio verricht voor derden vooral werk voor “activiteiten verricht in verband met de uitoefening van een overheidstaak of van een publiekrechtelijke bevoegdheid”. Daarbij worden de werkzaamheden kostendekkend uitgevoerd. De organisatie voldoet aan bovenstaande drie voorwaarden en is derhalve vrijgesteld voor de vennootschapsbelasting. 65 ׉ 7cassandra://fLePPz_-AhqkpGL0lFtTHHl5zexc6L1FZBFjFQIFxi0`̵b55b54{בCט{u׉׉ 7cassandra://ah9CAKJjRzDjR3nkwvw0IO0B9fltqRcTEny0R-r8dVQ` ׉ 7cassandra://ogP6DGqurxV6OV0MS1BUYax4QjFE7UZy8TEqHaF3hRoX`S׉ 7cassandra://kuVreMHoIzqjfHMDgH045bhj3Y1YA5ixl-WaXcfoTxIF`̵׉ 7cassandra://N3TmzepZ9IZQqRtSSodckEMqQ7FpAVhjs4j1zOzWK58M͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://LP4psotbkt4P6kOmZqig2nn70pdBwRZgkACGAWmQpyc` ׉ 7cassandra://C8_JbsuAH7q5lrGbJ1tgE-lyY2hv9W3ZpO3rr7mQaG0]`S׉ 7cassandra://zHn8HJVRv3BRjFFx2GcBoDm3q4cPKOumH_8wD3g9qQI`̵׉ 7cassandra://fwL0T5tK8HkjU2fpxDCV8LFIQzsLB2gxh_9AYP_a1CcJ+͠b5׉E 310. PARAGRAFEN 10.1 PARAGRAAF 1: RISICO’S EN WEERSTANDSVERMOGEN Op grond van artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) moet de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen in de paragraaf weerstandsvermogen1 inzicht verschaffen in de robuustheid van de begroting. Het weerstandsvermogen van de Groene Metropoolregio is het vermogen om niet structurele financiële tegenvallers te kunnen opvangen zodat de taken kunnen worden voortgezet. De Groene Metropoolregio is nauwelijks ontvankelijk voor risico’s. Het risicoprofiel is heel laag. Bovendien is een algemene reserve gevormd voor het opvangen van deze risico’s. Wij onderschrijven de principes van risicomanagement en risicobeheersing in ons werk. Dit houdt in dat risico’s gekoppeld worden aan de doelstellingen en dat maatregelen worden genomen om de risico’s te beheersen. Beleid t.a.v. reserves en voorzieningen De Groene Metropoolregio heeft een reserve voor het exploitatierisico i.c. de algemene reserve gevormd. Deze reserve (€ 100.000) wordt toereikend geacht gelet op de voorwaarden in de gemeenschappelijke regeling. Stille reserves De Groene Metropoolregio heeft geen stille reserves. Stelposten In de begroting 2023 is een stelpost van € 100.000 opgenomen. Risico’s De risico’s kunnen worden ingedeeld in: 1. risico’s voortvloeiend uit het eigen beleid; 2. risico’s voortvloeiend uit het beleid van een hogere overheid; 3. risico’s voortvloeiend uit de samenwerking met andere gemeenten en instanties; 4. risico’s voortvloeiend uit het doen/nalaten van derden; 5. risico’s voortvloeiend uit voor de regio niet te beïnvloeden autonome ontwikkelingen. Voor ad. 1 t/m 4 zijn geen risico’s voorzien. Ad 5. Risico’s voortvloeiend uit voor de regio niet te beïnvloeden/autonome ontwikkelingen. Het resultaat van de Cao-onderhandelingen en prijsstijgingen werken door in het jaarresultaat. Op de begroting heeft dit naar verwachting vooralsnog een beperkt effect. Secundaire arbeidsvoorwaarden Op grond van de gemeenschappelijke regeling volgt de Groene Metropoolregio de CAO SGO, hierin zijn de secundaire arbeidsvoorwaarden vastgelegd. Werkkostenregeling De werkkostenregeling heeft per 01-01-2015 alle bestaande fiscale regels voor vergoedingen vervangen. Vanaf 01-01-2020 is de regeling verruimd. Over de eerste 400.000 euro wordt het percentage van 1,7% van de fiscale loonsom, over het bedrag boven de 400.000 euro blijft het percentage 1,2%. Daarnaast hoeven een aantal kostensoorten niet meer vanuit de WKR (werkkostenregeling) betaald te worden. Voor vergoedingen boven dit bedrag moet een eindheffing van 80% worden betaald. 1 Het weerstandsvermogen bestaat uit relatie tussen de weerstandscapaciteit (zijnde de middelen waarover de Groene Metropoolregio beschikt/kan beschikken om niet begrote kosten te dekken) en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen zijn afgesloten. 66 De Groene Metropoolregio is voornemens de besteding van forfaitaire ruimte in de kwartaalrapportage op te nemen. Naar verwachting komt de Groene Metropoolregio niet boven de forfaitaire ruimte uit. ׉ 7cassandra://kuVreMHoIzqjfHMDgH045bhj3Y1YA5ixl-WaXcfoTxIF`̵b56׉E b10.2 PARAGRAAF 2: FINANCIERING De begroting van de Groene Metropoolregio wordt grotendeels door de deelnemende gemeenten gedragen. De in de gemeenschappelijke overeengekomen afspraak v.w.b. de bijdragen van gemeenten (artikel 29 lid 1) waarborgt dat de inkomende en uitgaande geldstromen in evenwicht zijn. Financiering van de organisatie door het aantrekken van leningen is niet aan de orde. Rentelasten/baten De regio heeft met de Rabobank een rekening-courant-overeenkomst gesloten en maakt gebruik van Schatkistbankieren bij het ministerie van Financiën. De rente wordt niet aan de taakvelden toegekend. Financieringspositie De Groene Metropoolregio kent geen langlopende financieringsmiddelen. Rente-risiconorm De Groene Metropoolregio heeft geen vaste schuld en derhalve is de rente-risiconorm niet van toepassing. 10.3 PARAGRAAF 3: BEDRIJFSVOERING Artikel 14 van het Besluit Begroting en verantwoording (BBV) verplicht de organisatie om de stand van zaken en de voornemens voor de bedrijfsvoering weer te geven. De gemeenten hebben gekozen voor een compacte organisatie van het regiobureau, die ten dienste staat van de opgavegerichte samenwerking. Taken en bevoegdheden zijn geformaliseerd in de gemeenschappelijke regeling Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen en onderliggende regelingen en mandaatbesluiten. Voor de hoge ambities in het programma ter uitvoering van regionale visie en agenda is een efficiënt en slagvaardig bureau nodig. Voor bureau-ondersteunende taken, zoals archief en P&O, wordt gebruik 67 gemaakt van de dienstverlening van de gemeente Nijmegen. De Groene Metropoolregio is een netwerksamenwerking. Uitgangspunt van de regionale samenwerking is dat deze wordt ondersteund door een klein regiobureau, waarbij optimaal gebruik wordt gemaakt van de in de gemeenten aanwezige capaciteit en kennis. Financiën De ontwikkeling van adequate bedrijfsvoering (scheiding van functies, administratieve organisatie, bewaking, verantwoording en rechtmatigheid) is een continu proces. De regiodirecteur is tekeningsbevoegd en heeft mandaat om opdracht tot betaling te geven. De controller beheert en regisseert de financiële organisatie; ABAB Accountants verzorgt de administratie. BTW De bedragen in de begroting zijn exclusief BTW. De door de organisatie betaalde BTW wordt gecompenseerd door de regiogemeenten. Deze zogenaamde doorschuif BTW/transparante BTW wordt verantwoord in de jaarrekening en is opgenomen in de balans. Personeelszaken Op het personeel van de Groene Metropoolregio is de rechtspositie van de gemeenschappelijke regeling van toepassing. Voor inzet van de bedrijfsgezondheidsdienst wordt gebruik gemaakt van de gemeente Nijmegen. Een personeelsconsulent van deze gemeente is tevens adviseur van de Groene Metropoolregio en ook aanspreekpunt voor het personeel. De salarisadministratie wordt eveneens door de gemeente Nijmegen verzorgd. Automatisering De hardware wordt door de Groene Metropoolregio zelf aangeschaft. Verder maakt de regio gebruik van Skyliner, een particuliere ICT-dienstverlener. Deze adviseert ook bij de aankoop (kwantumkorting) en ondersteunt de organisatie bij haar dagelijks werkzaamheden (helpdesk). ׉ 7cassandra://zHn8HJVRv3BRjFFx2GcBoDm3q4cPKOumH_8wD3g9qQI`̵b57b56{בCט{u׉׉ 7cassandra://cJS99RqCCl5tjb2SoKlE52vLKaOorIuq9HtEU7yklKc` ׉ 7cassandra://9U_zcSuf-Xk6TpZvXlVeAjg8NnTIsge3T0QG_xBlSMk2&`S׉ 7cassandra://0vf0IGG0aKHELohnqtaJ_KK0B9ksjtDwcq2AsTBp8Nwq`̵׉ 7cassandra://EDdez2bkzhmLkUIhz_rsvPsjU9D5RogpvFddJ1FdSZk3͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://cyByIa88ftaiCHEQP-FI5TRpSYG-_yOuhL-YGw7V2Do8` ׉ 7cassandra://fLonx1LC1mavvIfd03j1PrX0h2BChHei0N5mVCkyEmw_`S׉ 7cassandra://soUTHAC5ZBsKvMjoLiv9V_9uOGh-Oe7uqVExEIEkrFw`̵׉ 7cassandra://TBWXmF2dgEF3MlztMPNh35WpluzabvTZQ8M9wBlNJs0Iq ͠b5י naar 11.1 Het regiobureau׉SFG bUވx@#י ,naar Bijlage 3 Inwoneraantallen per gemeente׉SRG bV@(90/" #י ,naar Bijlage 3 Inwoneraantallen per gemeente׉SRG bV{(90/1s#י naar 11.1 Het regiobureau׉SFG bUxatM#׉EBegrotingInterne zaken De postregistratie vindt plaats op het regiobureau en van hieruit worden ook de verslaglegging, correspondentie en agendabeheer voor het bestuur verzorgd. Archivering en archiefbewaring worden ingehuurd bij de gemeente Nijmegen. Huisvesting De Groene Metropoolregio is gehuisvest in een gehuurd kantoorgebouw in Elst (Gld.) Overhead Volgens het wijzigingsbesluit vernieuwing BBV moeten de kosten van overhead conform de definitie in de notitie Overhead van de commissie BBV inzichtelijk worden gemaakt. In 11.1 is de specificatie van het regiobureau opgenomen. Rechtmatigheid Per 1-1-2022 is de rechtmatigheidsverantwoording gewijzigd. Het algemeen bestuur dient vanaf dat moment vooraf de kaders en normen te bepalen voor de rechtmatigheidsverantwoording voor het dagelijks bestuur en de getrouwheid voor de accountant. Gedurende het jaar dient het dagelijks bestuur uitvoering te geven aan de vastgestelde kaders en normen. Het dagelijks bestuur legt in de jaarstukken verantwoording af over de rechtmatigheid. 10.4 PARAGRAAF 4: VERBONDEN PARTIJEN De Groene Metropoolregio heeft zelf geen verbonden partijen, met dien verstande dat zij voor de regiogemeenten wel een verbonden partij is. In de Gemeentewet is opgenomen dat de kosten van gemeenschappelijke regelingen behoren tot de verplichte uitgaven van gemeenten. In de gemeenschappelijke regeling Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen is opgenomen dat de verdeling tussen de regiogemeenten geschiedt op basis van inwoneraantal. 68 ׉ 7cassandra://0vf0IGG0aKHELohnqtaJ_KK0B9ksjtDwcq2AsTBp8Nwq`̵b58׉E 11. BEGROTING GROENE METROPOOLREGIO ARNHEM-NIJMEGEN 2023-2026 De begroting is opgebouwd uit twee delen: 1. Het regiobureau 2. De vijf opgaven De begroting is opgesteld voor de jaren 20232026 en materieel sluitend. Basis voor de jaren 2023 en 2024 zijn de activiteiten zoals deze in de regionale agenda zijn beschreven en er is een indexering toegepast. Dit geldt deels ook voor 2025 waarbij de Verbonden regio wel een programma heeft kunnen opstellen, maar de overige opgaven niet. Ook in dit begrotingsjaar is indexering toegepast. Dat geldt niet voor het jaar daarop: 2026. De kosten van dat jaar zijn niet geïndexeerd. Het benodigde budget voor het regiobureau wordt gefinancierd uit een bijdrage van alle achttien deelnemende gemeenten. Om deze gemeentelijke bijdrage te berekenen, hanteren we het inwoneraantal per 1 januari 2022 als verdeelsleutel (bijlage 3). Naast de gemeentelijke bijdrage voor de kosten van het regiobureau, betalen de gemeenten een bijdrage voor The Economic Board (The Economic Board). De regio heeft op grond van de gemeenschappelijk regeling de bevoegdheid namens de colleges The Economic Board te subsidiëren. Voor 2023 is begroot dat 14 gemeenten een bijdrage leveren. Ook voor deze bijdrage hanteren wij het inwoneraantal per 1 januari 2022. De middelen voor de vijf opgaven worden gevormd door gemeenten die intekenen op die opgave en subsidies van bijvoorbeeld Provincie of Rijk en partners (zoals koepelorganisaties, onderwijsinstellingen of bedrijven). Samengevat zijn voor 2023 de bijdragen per inwoner1 : Bijdrage per inwoner Regiobureau Verbonden regio € 1,49 Productieve regio € 0,94 Circulaire regio € 0,91 Ontspannen regio € 0,62 Groene groeiregio € 0,94 Totaal voor 2023 € 4,90 € 7,47 Daarnaast betalen dertien gemeenten een bijdrage van € 1,00 voor The Economic Board. De gemeente Duiven betaalt per 1 januari 2023 € 0,50. De afspraak over de bijdrage aan The Economic Board loopt tot en met 2025. De bijdrage die we in 2023-2025 nodig hebben voor de realisatie van de opgaven, is hoger dan in 2022. Dit heeft verschillende redenen. We hebben in 2021 en 2022 geïnvesteerd in het formuleren van ambities en maken van plannen, zeker bij relatief nieuwe opgaven zoals Ontspannen regio. Nu onze inzet steeds concreter wordt en we overgaan tot het organiseren van de uitvoering, vraagt dat meer middelen. Ook zijn er speerpunten die we intensiever willen oppakken, zoals de gebiedsgerichte corridors bij Verbonden regio. En we hebben als regio ook nieuwe ambities en taken die we oppakken. Zoals bijvoorbeeld logistiek en het contractbeheer voor data over verkeersveiligheid. 2023 € 2,57 1 Met uitzondering van de gemeente Mook en Middelaar die 50% korting krijgt op de inwonersbijdrage aan het procesgeld (artikel 29, lid 3 van de G.R.). Dit vanwege de unieke situatie dat het als enige gemeente gelegen is in de provincie Limburg, waardoor het als enige niet-Gelderse gemeente o.a. niet altijd gebruik kan maken van investeringen in de regio vanuit de provincie Gelderland. 69 ׉ 7cassandra://soUTHAC5ZBsKvMjoLiv9V_9uOGh-Oe7uqVExEIEkrFw`̵b59b58{בCט{u׉׉ 7cassandra://ntOVNeKcxgDMBbyHbfOAwl33BugbfRKxsDIiCtKQhXU4` ׉ 7cassandra://0HiyZg8nbeQdLSuC3f57miHk5jijwfCZNvBXoMGqO8k_`S׉ 7cassandra://ZhVxwV-jrX40cgw3L737CEbp4UArjLKKJYS1vMHlDVA `̵׉ 7cassandra://Blr_OeELHYM3_n4DxnXAzaYRMzbl6ssEtYp45k8y4jYC͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://i7AxgqwlrScFoVtJ7x6-bA4DKWNn8DWrsZTQOFfA8Jso` ׉ 7cassandra://1cSz5GqdBJx-3Evmsh1tEHaUOFr59BroSMKt6h4C4WcAS`S׉ 7cassandra://M0lOtHpy3iaD0CEvH03QQN9xUg4E4Qg5DhSXV7smAME`̵׉ 7cassandra://PIA9EhikYLf7Y1OQ4tDgey1_W_cuJm4DxtkEFOyE3xoF͠b5׉E jVoor de Circulaire regio wordt de verhoging van de inwonersbijdrage voor een groot deel verklaard door een andere reden. In 2022 zijn de projectkosten voor de inkoop van elektriciteit niet in de inwonersbijdrage opgenomen, maar apart verrekend door de gemeente Nijmegen. We merken overigens op dat een eventuele aanvullende incidentele bijdrage van gemeenten voor de uitvoering van RES-taken niet in de inwonersbijdrage is opgenomen. Vanaf 2023 zijn deze kosten wel in de inwonersbijdrage opgenomen. Per saldo levert deze mutatie geen lastenverzwaring op voor gemeenten. Tegenover de hogere kosten voor de opgaven, staat dat de verwachting dat we met de inzet van deze middelen ook meer investeringen in onze regio uit kunnen lokken. Denk bijvoorbeeld aan de stikstofgelden, de gelden die in het BO-MIRT beschikbaar komen en de klimaatgelden. De bijdragen van de opgaven hangen, net als de inhoud daarvan, nauw met elkaar samen. Zo is de bijdrage voor logistiek verdeeld over de opgaven Circulaire, Verbonden en Productieve regio. Het groen-blauw raamwerk hangt nauw samen met de gebiedsuitwerking van de Verstedelijkingsstrategie. Het één kan niet zonder het ander. Het wordt dus steeds moeilijker om de opgaven inhoudelijk en financieel van elkaar te scheiden. Wij blijven dan ook alle gemeenten nadrukkelijk uitnodigen om aan alle vijf de opgaven mee te doen. 11.1 HET REGIOBUREAU Het regiobureau heeft de volgende taken: • Het voorbereiden van de opgaven, inhoudelijk en financieel, en het zorgdragen voor coördinatie en integraliteit van de opgaven. • Profilering, positionering en lobby van de regio (provincie, Rijksoverheid, Euregio, Europa). • Informatie, communicatie en ontmoeting in/van de regio (bestuurders en raden). • Aanspreekpunt voor externe partners. • Ondersteuning en advisering van colleges en raden bij het regionale werk. • Het tijdig zien en vertalen van nieuwe opgaven en kansen voor de regio. • Bedrijfsvoering (zoals financiën, documentenstromen, privacy, juridische zaken, aanbestedingsbeleid, en personeelszaken). • Het verstrekken van de subsidie aan Stichting The Economic Board. De begroting bouwt voort op het in 2021 geactualiseerde bedrijfsplan. Voor 2023 wordt voorgesteld ten aanzien van de formatie voor communicatie de formatie met 1 fte op te hogen. De opgaven daarentegen rekenen minder formatie voor communicatie. In de praktijk is gebleken dat beter regie kan worden gevoerd op de communicatie en profilering van de Groene Metropoolregio als dit vanuit het regiobureau wordt aangestuurd in plaats vanuit iedere opgave afzonderlijk. De inzet door het regiobureau heeft dus een positief effect op de begroting van de vijf opgaven. Ten op zichtte van 2022 is een indexatie van 2,7% toegepast (conform Begrotingsrichtlijnen Regio Nijmegen 2023). Dit is de eerste keer dat de indexatie wordt toegepast. In tegenstelling tot voorgaande twee jaren zijn geen gelden van de provincie Gelderland opgenomen, de gemeenten dragen voor het eerst de volledige kosten van het regiobureau. De gemeente Mook en Middelaar krijgt een korting van 50% op de inwonersbijdrage (zie voetnoot 1). Van de 14 gemeenten die bijdragen aan The Economic Board betaalt de gemeente Duiven met ingang van 2023 € 0,50 in plaats van € 1,00. Jaarlijks terugkerende arbeidskosten met een vergelijkbaar volume De BBV schrijft voor dat afzonderlijke aandacht moet worden besteed aan jaarlijks terugkeren70 ׉ 7cassandra://ZhVxwV-jrX40cgw3L737CEbp4UArjLKKJYS1vMHlDVA `̵b5:׉Ejde arbeidskosten met een vergelijkbaar volume. Zoals uit de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling blijkt, wordt voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een jaarlijks vergelijkbaar volume geen voorziening getroffen of op een andere wijze een verplichting opgenomen. Alle arbeidskosten gerelateerde verplichtingen zijn in de exploitatiebegroting verwerkt. Investeringsbegroting De organisatie verwacht in 2023 geen investeringen te plegen, daarom ontbreekt de investeringsbegroting en daarmee toe te kennen investeringskredieten. KOSTEN REGIOBUREAU EN BIJDRAGE THE ECONOMIC BOARD Regiobureau taakveld (bedragen x € 1.000) Lasten Personele kosten Overhead Lobby, positionering en profilering Communicatie en ontmoeting Onvoorzien Totaal lasten Baten Inwonerbijdrage gemeenten Subsidie provincie inwonerbijdrage Totaal baten Saldo Dekking extern (provincie) Dekking opgavegeld (inwonersbijdrage) Aantal inwoners Bijdrage per inwoner in euro’s Bijdrage The Economic Board Aantal deelnemende gemeenten Aantal inwoners deelnemers per 1/1/22 Bijdrage per inwoner in euro’s Bijdrage The Economic Board 1 Tweede 5 jaarlijkse periodebijdrage The Economic Board stopt in 2025. 71 n.t.b. 2023 2024 2025 2026 n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. 1.299 307 121 205 2.032 2.032 2.032 1.333 315 124 212 2.084 2.084 2.084 0 1.371 324 1.371 324 127 127 217 217 n.t.b. 100 100 100 100 2.139 2.139 2.139 0 2.139 2.139 n.t.b. 0 0 0 0 2.139 0 0 0 0 0 2.032 793.619 € 2,57 2023 14 704.383 € 1,00 692 2.084 796.119 € 2,62 2024 14 706.883 € 1,00 694 2.139 798.619 € 2,68 2025 14 709.383 € 1,00 697 0 2.139 801.119 € 2,67 20261 - - - - ׉ 7cassandra://M0lOtHpy3iaD0CEvH03QQN9xUg4E4Qg5DhSXV7smAME`̵b5;b5:{בCט{u׉׉ 7cassandra://xJfKUDtIwSG-YOzNch1Gd2x6XG3GRki1Cdy4RiRGcQw/` ׉ 7cassandra://t239ibg6BJPPXYjbqs_wbEaaWIkVHsJs7b5bTFJP4l8Kd`S׉ 7cassandra://E-6GooQdtZkAmDyCmMopJU53zrKVlBQme3B3H_PJ66g`̵׉ 7cassandra://vpGDsKNDUrHugxykB6EHQIBqcOkxFWjrzoZz36z2jUg9͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://icD43VHo7h2HTBb66iRR926WxK1-NmwogxtOxTnKlikԈ` ׉ 7cassandra://mcNCISrcRxxhnJxt5blWV1LEy_ZA8slekpdzDwNaeU47Y`S׉ 7cassandra://elPVBg3Z-gTOWUeLVzLT3t_v1dl-HgVZyKyLjt835j0`̵׉ 7cassandra://-Uh0YxSeiuXl83Qg0UX3Ep8udm4Hhv5xTvQrKzaxdMA96͠b5י naar hoofdstuk 3 Samenwerking׉S G bTY: qĎҁ ̨$י naar hoofdstuk 3 Samenwerking׉S G bT): qĎс؁!׉E [11.2 DE VIJF OPGAVEN De opgaven, en daarvan de financiële vertaling in deze begroting, hebben een looptijd van 3 jaar. Bij de berekening van de bijdrage per inwoner is uitgegaan van a) het aantal inwoners op 1 januari 2022 en b) alle gemeenten tekenen voor alle opgaven in. Wanneer niet alle gemeenten intekenen op de opgaven dan kan dit gevolgen hebben voor de inhoud van de opgave. Er moet dan een inhoudelijke herbeoordeling plaatsvinden. De financiële uitwerking van de opgaven is voorbereid in het betreffende bestuurlijke opgaveteam (BOT). In de begroting zijn externe gelden opgenomen, voor details zie de betreffende opgave. De begroting is op hoofdlijnen en wordt uitgewerkt in een bestedingsplan dat in het derde kwartaal, voor de begrotingsbehandelingen van gemeenten, beschikbaar komt. In de begroting van Ontspannen regio en Groene groeiregio zijn gelden van derden, zoals Rijk of provincie opgenomen. Dit zijn inschattingen, gebaseerd op gesprekken, eerdere ervaringen of bijdragen. Maar het zijn over het algemeen nog geen toezeggingen. Dat betekent dat deze bedragen hoger of lager uit kunnen vallen dan wij nu verwachten. In september, in het bestedingsplan, geven wij duidelijkheid over de definitief te verwachten bijdragen voor het komende jaar. We geven daarin ook aan wat de consequenties zijn van een hogere of lagere bijdrage dan nu verwacht. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat wij ambities moeten bijstellen of dat wij andere financieringsbronnen moeten aanboren. Voor de opgaven Verbonden regio, Circulaire regio en Productieve regio zijn we in gesprek met provincie en derden over een bijdrage. Deze zijn nog niet opgenomen in de begroting, omdat we hiervoor nog geen reële inschatting hebben kunnen maken. Zo hebben we nog onvoldoende zekerheid over de bijdrage die het Rijk beschikbaar stelt voor de uitvoering van de taken in het kader van de RES. Ook een mogelijk aanvullende bijdrage van de gemeenten voor 2023 e.v. voor de RES hebben we vooralsnog niet opgenomen in de inwonersbijdrage. Voor Verbonden regio vinden gesprekken plaats over het BO-MIRT. De uitkomst hiervan volgt in het najaar. Voor Productieve regio zijn er gesprekken gaande met de provincie over een bijdrage van 290.000 euro aan Stimuleren MKB, de Economische Monitor, Human Capital en Vergroening werklocaties. Als de uitkomsten van deze gesprekken positief zijn en er inderdaad bijdragen van derden komen, dan kunnen we onze ambities uit deze regionale agenda naar boven bijstellen. Naast deze bijdragen in geld, dragen ook andere partners bij aan de realisatie van de opgaven met capaciteit of kennis. Zie hiervoor hoofdstuk 3 Samenwerking. 72 ׉ 7cassandra://E-6GooQdtZkAmDyCmMopJU53zrKVlBQme3B3H_PJ66g`̵b5<׉Eb11.2.1 VERBONDEN REGIO taakveld (bedragen x € 1.000) Lasten Algemeen Speerpunten Gebiedsgerichte corridors Fiets Hubs en knooppunten Gedrag en duurzame mobiliteit Verkeersveiligheid Totaal lasten Baten Algemeen Speerpunten Gebiedsgerichte corridors Fiets Hubs en knooppunten Gedrag en duurzame mobiliteit Verkeersveiligheid Totaal baten Saldo Dekking extern Dekking opgavegeld (inwonersbijdrage) Aantal inwoners Bijdrage per inwoner in euro’s 2.1 2.1 2.1 2.1 2.1 2.1 227 190 225 100 330 110 1.182 0 0 1.182 793.619 € 1,49 232 192 226 101 334 111 1.196 0 0 1.196 796.119 € 1,50 237 153 228 101 338 111 1.168 0 0 1.168 798.619 € 1,46 237 153 228 101 338 111 1.168 0 0 1.168 801.119 € 1,46 2.1 2.1 2.1 2.1 2.1 2.1 227 190 225 100 330 110 1.182 232 192 226 101 334 111 1.196 237 237 153 228 153 228 101 101 338 338 111 111 1.168 1.168 2023 2024 2025 2026 73 ׉ 7cassandra://elPVBg3Z-gTOWUeLVzLT3t_v1dl-HgVZyKyLjt835j0`̵b5=b5<{בCט{u׉׉ 7cassandra://7_WAUMuNVlrOMLn1XnZ0fQRakBrGx1eQwSaBbi8jfAU ` ׉ 7cassandra://viXQaiVXzofagXmkMnZZOFaNg40n3ykT4JjjjoHTbqs1`S׉ 7cassandra://JUeLJqRhk9omuMYY16qCnAQ7_mBlUOUJSJAlhsunMQU`̵׉ 7cassandra://7atcCE366nhyljOtHs8gC0kU9mG7GWYyNZGpBFsbNhU<͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://0Z5SCTsj5yFvJNlC5H-MZeSN6YVCwIPR-Qkieq-WMl0i` ׉ 7cassandra://OYnY4GjyBnjWcPTzz8wGk9oY_5vESAJ-83wWnBWmp_8-`S׉ 7cassandra://lcFELwfbi0Jgox5QBclYBquty3OIY6mhdJaXS9-uLV4m`̵׉ 7cassandra://1PV_DhKDYR2vUIdYZ13-IIyWxpORG8MNmzHq9cyFoyw8_͠b5׉E11.2.2 PRODUCTIEVE REGIO taakveld (bedragen x € 1.000) Lasten Algemeen Speerpunten Stimuleren ondernemerschap MKB Human Capital Doorontwikkeling Health & Hightech en Energy Toekomstbestendige werklocaties Duurzame logistiek Economische monitor Totaal lasten Baten Algemeen Speerpunten Stimuleren ondernemerschap MKB Human Capital Doorontwikkeling Health & Hightech en Energy Toekomstbestendige werklocaties Duurzame logistiek Economische monitor Totaal baten Saldo Dekking extern Dekking opgavegeld (inwonersbijdrage) Aantal inwoners Bijdrage per inwoner in euro’s 3.1 3.1 3.1 3.1 3.1 3.1 273 165 150 281 169 154 164 0 0 748 768 288 174 158 169 0 0 789 288 174 158 3.1 0 0 0 0 160 169 0 0 0 0 789 0 0 0 0 0 748 793.619 € 0,94 0 768 796.119 € 0,97 0 789 798.619 € 0,99 0 789 801.119 € 0,99 3.1 3.1 3.1 3.1 273 165 150 281 169 154 164 288 174 158 169 288 174 158 3.1 0 0 0 0 160 169 3.1 0 0 0 0 3.1 0 0 0 0 748 768 789 789 2023 2024 2025 2026 74 ׉ 7cassandra://JUeLJqRhk9omuMYY16qCnAQ7_mBlUOUJSJAlhsunMQU`̵b5>׉Ea11.2.3 CIRCULAIRE REGIO taakveld (bedragen x € 1.000) Lasten Algemeen Speerpunten Circulaire bouw en infrastructuur Circulaire economie: grondstoffen en ketens Water en klimaatadaptatie Transitie naar duurzame energie Totaal lasten Baten Algemeen Speerpunten Circulaire bouw en infrastructuur Circulaire economie: grondstoffen en ketens Water en klimaatadaptatie Transitie naar duurzame energie Totaal baten Saldo Dekking extern Dekking opgavegeld (inwonersbijdrage) Aantal inwoners Bijdrage per inwoner in euro’s 3.1 3.1 3.1 3.1 3.1 164 157 113 62 190 686 0 0 686 749.285 € 0,91 169 161 116 63 195 704 0 0 704 751.785 € 0,94 173 165 119 65 200 722 0 0 723 754.285 € 0,96 173 165 119 65 200 722 0 0 723 756.785 € 0,96 3.1 3.1 3.1 3.1 3.1 164 157 113 62 190 686 169 161 116 63 195 704 173 165 119 65 200 722 173 165 119 65 200 722 2023 2024 2025 2026 75 ׉ 7cassandra://lcFELwfbi0Jgox5QBclYBquty3OIY6mhdJaXS9-uLV4m`̵b5?b5>{בCט{u׉׉ 7cassandra://Gn_5K2AFH4GmsZfDxCsiIo-uTWoIJsKEoEuwTA79_tU͌` ׉ 7cassandra://pDY6aNIWeqSz-B0W9QN2OiHFUPQTh0-dub6pv2QoxiA5Q`S׉ 7cassandra://mVY3316HaaazFOHQud7VFhcZGKjGZ7KytjP8fK3KfUo`̵׉ 7cassandra://yW1ufL_PmxQTwvg3DBk6skg89szNpUDRgp4pUnAZudM9b ͠b5ט{u׉׉ 7cassandra://Oh4k7izCJy3pvT_CnAlcKipgtUA0cmC9QfnQxBxiO-o` ׉ 7cassandra://9L21kotDQSDghPNG6G8JjuHMb9jta-tnRaLqEXwaJIo6`S׉ 7cassandra://aN-Bsx-ByPvw3fAvjiczWjdS0QOxq0zezttRaMqPjhk`̵׉ 7cassandra://S46hn7U_B7a41wlOedC19aFs_auAMTRKCXoHBqdZSBI:x͠b5 ׉E!11.2.4 ONTSPANNEN REGIO taakveld (bedragen x € 1.000) Lasten Algemeen Speerpunten Duurzaam toerisme Bruisende binnensteden, krachtige kernen Groen-blauw raamwerk Cultuur en erfgoed Totaal lasten Baten Algemeen Speerpunten Duurzaam toerisme Bruisende binnensteden, krachtige kernen Groen-blauw raamwerk Cultuur en erfgoed Totaal baten Saldo Dekking extern (provincie) Dekking opgavegeld (inwonersbijdrage) Aantal inwoners Bijdrage per inwoner in euro’s n.t.b. 3.4 5.5 5.5 141 365 145 375 246 51 817 0 308 509 796.119 € 0,64 149 385 253 53 149 385 3.1 0 0 0 0 240 50 253 53 796 0 300 496 793.619 € 0,62 840 0 316 523 798.619 € 0,65 840 0 316 523 801.119 € 0,65 n.t.b. 3.4 5.5 5.5 141 365 145 375 246 51 817 149 385 253 53 149 385 3.1 0 0 0 0 240 50 253 53 796 840 840 2023 2024 2025 2026 76 ׉ 7cassandra://mVY3316HaaazFOHQud7VFhcZGKjGZ7KytjP8fK3KfUo`̵b5@׉E11.2.5 GROENE GROEIREGIO taakveld (bedragen x € 1.000) Lasten Algemeen Speerpunten Versnellen van de woningbouw Uitwerking verstedelijkingsstrategie1 Ruimtelijke integratie opgaven1 Totaal lasten Baten Algemeen Speerpunten Versnellen van de woningbouw Uitwerking verstedelijkingsstrategie Ruimtelijke integratie opgaven Totaal baten Saldo Dekking extern (provincie/Woondeal) Dekking opgavegeld (inwonersbijdrage) Aantal inwoners Bijdrage per inwoner in euro’s 8.1 8.2 3.1 142 1.045 210 160 1.557 0 815 742 793.619 € 0,94 146 1.073 216 164 1.599 0 837 762 796.119 € 0,96 1 Deze twee onderwerpen zijn onderdeel van het speerpunt Leefomgeving: verbinden van de ruimtelijke opgaven. 150 1.102 221 169 1.642 0 860 783 798.619 € 0,98 150 1.102 221 169 1.642 0 860 783 801.119 € 0,98 8.1 8.2 3.1 142 1.045 210 160 1.557 146 1.073 216 164 1.599 150 1.102 221 169 1.642 150 1.102 221 169 1.642 2023 2024 2025 2026 77 ׉ 7cassandra://aN-Bsx-ByPvw3fAvjiczWjdS0QOxq0zezttRaMqPjhk`̵b5Ab5@{בCט{u׉׉ 7cassandra://oJEVFCe-rkv6hhHHLkK3wqjx7yAJmFuOG46YbvYXFpE1a` ׉ 7cassandra://1ty4wzcp0oG9LFClFtG9nZRPgwz_6ov9kxakUyJJBCcC`S׉ 7cassandra://T7vaGswBnYOPn2OvqykRgiV42LA_6O3JbTd5oWX2lz0`̵׉ 7cassandra://7DXK2YHv_ntA_kmBFAHCDCKl-lMtaWFBmT-GYtM7eYMҌׁ3_eRegionale agenda 2023-2024In de regionale agenda 2023-2024 en begroting 2023-2026 van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen staat wat we over vijf jaar willen bereiken en wat we concreet daarvoor de komende twee jaar gaan doen.bfrJ