׉?ׁB!בCט  +u׉׉	 7cassandra://gc9omPLZNNO19hSMzvrW1cfi36wI1gJ92QU7CICgqMg `׉	 7cassandra://hC8zJZlCeLVd3rgwA6pBy3NgXafrNU10Z2f0WIbD4FMjt`W׉	 7cassandra://p0v8a-t-onhG1yQeQBceaWC_0ZDo6c8SQYoW4zNeQZY&`̷ ׉	 7cassandra://5qpH9Y-B23vAt0O05wDERyrv2tSlv0g5DVLRJk6yMM0 8͠cvV.Ebט   +u׈   frJ  נcvV.Eb S9ׁHhttp://www.vriendennsm.nlׁׁЈ׈EcvV.Eb׉E 7Vrienden
Dienst
november 2022 N°30
www.vriendennsm.nl
׉	 7cassandra://p0v8a-t-onhG1yQeQBceaWC_0ZDo6c8SQYoW4zNeQZY&`̷ cvV.Eb́cvV.Eb́b+בCט   b+u׉׉	 7cassandra://D1eqVIAicmLoDb4obNZc2lyBhwVRfoC1-TLS29HCsC8 %`׉	 7cassandra://tQHaqDjYwqaboBSRc_opgC9ju0ZYLucmFKI5mRh8Qnc͏`׉	 7cassandra://egFPKlQMZF33kEW2jxaVXT9FHDDvx1isiSt6Y0_jntk/`n ׉	 7cassandra://-UixDLVEEGRHZrx10Z-fUwdiDagLuG1zn8ss6MIE5uw ͠	cvV/EbנcvV/Eb }فa9ׁHhttp://www.torendruk.nlׁׁЈנcvV/Eb MU
9ׁHmailto:hi@klikkracht.nlׁׁЈנcvV/Eb M_
9ׁHhttp://www.klikkracht.nlׁׁЈנcvV/Eb iZ̊
9ׁHhttp://twitter.com/vriendennsmׁׁЈנcvV/Eb iJ̟9ׁH  http://instagram.com/vriendennsmׁׁЈנcvV/Eb i:̛
9ׁHhttp://facebook.com/vriendennsmׁׁЈנcvV/Eb M+s
9ׁHhttp://www.vriendennsm.nlׁׁЈנcvV/Eb ̓܁̌9ׁHmailto:redactie@vriendennsm.nlׁׁЈנcvV/Eb ̚̜
9ׁHmailto:webmaster@vriendennsm.nlׁׁЈנcvV/Eb ̺}̃9ׁHmailto:twitter@vriendennsm.nlׁׁЈנcvV/Eb ̧M̓9ׁHmailto:facebook@vriendennsm.nlׁׁЈנcvV/Eb ̻̔
9ׁHmailto:redacteur@vriendennsm.nlׁׁЈנcvV/Eb M
9ׁH )mailto:ledenadministrateur@vriendennsm.nlׁׁЈנcvV/Eb Mo̓
9ׁH  mailto:secretaris@vriendennsm.nlׁׁЈ׉EIndex
COLOFON
VERENIGING VRIENDEN VAN
HET SPOORWEGMUSEUM
Opgericht 26 mei 1970
BESTUUR
R. Weurding - Voorzitter
P.W. van der Vlist - Secretaris
M.J.C Bogaard - Penningmeester
F. Storm van Leeuwen - Lid
E.J. Numann - Lid
J.G.P. van Dorp - Lid
M.P.J.F. Bijvoet - Lid
M. Klont – lid
SECRETARIAAT
Kamperzand 13
1274 HK huizen
secretaris@vriendennsm.nl
LEDENADMINISTRATIE
Van Hogendorplaan 23
3332 JD zwijndrecht
ledenadministrateur@vriendennsm.nl
REDACTIE
Peter van der Vlist | redacteur@vriendennsm.nl
FOTO’S IN DE VRIENDENDIENST
Peter van der Vlist | Tenzij anders aangegeven
Facebook en Instagram
Martijn Bijvoet | facebook@vriendennsm.nl
Twitter
Richard Weurding | twitter@vriendennsm.nl
Website
Willem Voet | webmaster@vriendennsm.nl
Digitale Vriendendienst
Rick Meijer | redactie@vriendennsm.nl
Bankrekeningnummer NL24 FVLB 0699 3103 18
T.n.n. Penningmeester Vrienden Spoorwegmuseum
www.vriendennsm.nl
facebook.com/vriendennsm
instagram.com/vriendennsm
twitter.com/vriendennsm
ONTWERP
www.klikkracht.nl
hi@klikkracht.nl
DRUK
Torendruk Grafische Producties B.V.
Nijkerk | www.torendruk.nl
2
Coverfoto: Locomotief 1312 met de Vriendenrit op 10 juni 2017 in Hoorn.
Van de redactie
Van de voorzitter
De Algemene Leden Vergadering
Onze hondekop is 60 jaar
OnTraXS
Het stroomlijn postrijtuig Pec 1902
Project 252
Aankondiging lezing Niels Greif
Gesprek met Martijn en Thijs
Vriendendag in Blerick op 1 oktober
2022
Presentatie Postvervoer
Prikbord
3
4
5
8
10
12
16
21
22
24
27
28
׉	 7cassandra://egFPKlQMZF33kEW2jxaVXT9FHDDvx1isiSt6Y0_jntk/`n cvV.Eb׉EXVan de redactie
Voor u ligt de tweede editie van de Vriendendienst van
2022. De inhoud zal u niet erg verrassen. Er wordt namelijk
veel verteld over de succesvolle Vriendendag die we op 1
oktober beleefden. Een al lang gekoesterde wens van het
bestuur ging in vervulling: een bezoek met de Vrienden
aan het museumdepot in Blerick. Zowel de asbest- als de
corona perikelen speelden een rol bij het elk jaar moeten
besluiten een bezoek uit te stellen. Maar dit jaar kwam het
aanbod van het Museum om dan nu toch het bezoek aan
Blerick te gaan plannen.
De organisatie van de kant van de Vrienden werd
opgepakt door Martijn Bijvoet die al snel goed contact
kreeg met de enthousiaste club van vrijwilligers in Blerick
in de persoon van Thijs de Visscher. Beiden ook op deze
plaats dank en waardering voor de organisatie van het
in alle opzichten geslaagde bezoek aan Blerick. Zoals
gezegd, u wordt in deze Vriendendienst uitgebreid
geinformeerd over deze Vriendendag.
Een belangrijk doel van het bezoek aan Blerick was natuurlijk
de voortgang van het ‘project 252’, de restauratie van het
enige overgebleven treinstel van het type mat’36. In deze
Vriendendienst vanzelfsprekend veel aandacht voor de
werkzaamheden die in Blerick plaats vinden. Dit keer niet
met tekst, maar met een fotocollage waarmee u een indruk
krijgt van het vele werk dat in Blerick (en in Utrecht) wordt
verricht. Er wordt nog steeds aan gewerkt om de 252 in mei
volgend jaar in het Museum in Utrecht te kunnen laten zien.
In deze Vriendendienst ook weer aandacht voor ons
museummaterieel. Dit keer voor de Pec 8502 die zo’n
prominente rol heeft gespeeld in de tentoonstelling
‘Expeditie Posttrein’. Ook aandacht voor onze hondekop 386
die in september dit jaar de leeftijd van 60 jaar heeft bereikt.
Voor het eerst was de Vereniging van Vrienden ‘zichtbaar’
op een beurs. De aftrap vond plaats op de eind september
in het museum georganiseerde ‘OnTraXS’. Uiteraard is het
de bedoeling ook bij andere gelegenheden present te zijn.
Maar zoals altijd geldt ook nu dat we graag gebruik maken
van de hulp van leden die bereid zijn te helpen bij het
bemensen van de fraaie stand.
Uiteraard komen we terug op de ledenvergadering van
2 juli waarvan het formele verslag (uiteraard in concept
vorm) inmiddels op onze website is geplaatst. In deze
Vriendendienst gaat de voorzitter nader in op het in de ALV
gepresenteerde beleidsplan.
Tenslotte vraag ik op deze plaats (nu al) uw aandacht
voor de presentatie die Niels Greif op 25 januari voor de
Vrienden zal geven in de locatie Bedrijfsschool in Wereld
4 in het Museum. Zoals in het artikel te lezen is heeft Niels
een belangrijke rol gespeeld bij het ontwerpen van NSmaterieel.
Hij zal uitgebreid ingaan op zijn werkervaring
bij NS en dat natuurlijk ondersteund met vele illustraties. U
kunt zich nu alvast aanmelden.
Met redactionele groet,
Peter van der Vlist
Redacteur
cvV.EbρcvV.Eb΁b+בCט   b+u׉׉	 7cassandra://LlYHyCkDJR04XhsGNXx3p_UGTP4W7_y_OV4kIxPhO8I ,-`׉	 7cassandra://3L7-8haQ0AhEywhud5-joiU-rbMHbe054SH0cWJtcY8ȼ`׉	 7cassandra://AtQi7UY2eoUCDWmsYIfHnz21-7E86dmzE7ackDES4a8@`n ׉	 7cassandra://Zlo7aMbTOjqi6LuSVaKcmQlJBJzf2U13ihSGgYwFJvU 
F͠	cvV/Eb׉EVan de
voorzitter
De Vrienden Vooruit!
Op het moment dat ik dit schrijf ligt onze fantastische
vriendenrit met de Plan V 904 van de stichting 2454 Crew
naar het depot van het spoorwegmuseum in Blerick weer
achter ons. Een fantastische line up van uiteenlopend
materieel was toegankelijk gemaakt voor Vrienden en
vrijwilligers van het museum. Treinstel 252 was natuurlijk
het iconische middelpunt van de dag. Deze omgeving
was perfect om nog een keer onze gift aan het museum
van € 50.000 voor het herstel van de 252 onder de
aandacht te brengen. U leest elders in dit blad meer over
dit gedenkwaardige bezoek aan Blerick. Nogmaals veel
dank voor de uitstekende organisatie en verzorging.
Tijd om nog een keer met u stil te staan bij onze
vriendenvereniging. Tijdens de ledenvergadering op 2
juli is ons nieuwe beleidsplan 2022-2025 gepresenteerd.
Een plan met veel ambitie waar wij ook uw steun bij nodig
hebben. Wat staat o.a. op ons lijstje?
• We willen een volgende stevige slag maken met
onze vereniging
• We willen toegroeien naar 1000! leden in 2025
• We willen de inkomsten van de vereniging laten
groeien tot circa € 75.000 op jaarbasis
Daarnaast gaan we onze communicatie met u verder
moderniseren en weer interessante lezingen in het
museum organiseren. Zo wordt het lidmaatschap van onze
vereniging letterlijk en figuurlijk nog meer waard.
Onze zichtbaarheid ìn het museum willen we graag
verbeteren en ook de samenwerking mèt het museum
willen we versterken. Zoals gezegd is uw steun essentieel.
Natuurlijk primair door ons financieel te blijven steunen,
maar ook door bijvoorbeeld nieuwe leden aan te brengen
of door uw hulp bij uitvoering van allerlei werkzaamheden
die nu eenmaal in onze vereniging moeten gebeuren.
Ik blijf graag ook de komende jaren op u rekenen!
Richward Weurding
Voorzitter
׉	 7cassandra://AtQi7UY2eoUCDWmsYIfHnz21-7E86dmzE7ackDES4a8@`n cvV.Eb׉EMet belangstelling wordt geluisterd naar
Peter-Paul de Winter
De Algemene Leden
Vergadering
Op 2 juli 2022 vond de ALV plaats in het Spoorwegmuseum.
Waarschijnlijk omdat dit jaar de
vergadering en de Vriendenrit niet gecombineerd
konden worden was de opkomst minder
dan gebruikelijk. Het vooruitzicht op de bijzondere
Vriendendag op 1 oktober maakte veel
goed. Een verslag van Rick Meijer met foto’s van
Harry Peters.
Uiteraard stonden de voor een ledenvergadering gebruikelijke
onderwerpen op de agenda. Het verslag van de vorige ALV
werd goedgekeurd, evenals de jaarrekening. De kascommissie
deed verslag, waarna de penningmeester en het bestuur
decharge werd verleend over het jaar 2021. Uiteraard werd
er een nieuwe kascommissie benoemd. Als nieuw bestuurslid
werd Maarten Klont benoemd, De penningmeester gaf aan
eind dit jaar zijn werkzaamheden te beeindigen.
Beleidsplan
De voorzitter, Richard Weurding, lichtte met een duidelijke
presentatie het beleidsplan 2022-2025 (met de titel “Fit
voor de Toekomst”) toe. We blijven werken aan de groei
van ons ledenbestand waarbij we over drie jaar 1000 leden
hopen te hebben. Belangrijk blijft om de meerwaarde van
het lidmaatschap te versterken en samenwerking met het
museum te intensiveren. Heel belangrijk is het vergroten
van de betrokkenheid van de leden. Hulp van de leden bij
het uitvoeren van de verschillende taken van het Bestuur is
onontbeerlijk.
Er wordt verder gewerkt aan het uitbreiden van het
aantal Bedrijfsvrienden, hoe moeilijk dat ook in deze voor
bedrijven zware tijden ook is. Er zijn acties noodzakelijk
om de jongere generatie aan de vereniging en daarmee
het Museum te binden. Heel belangrijk is ook dat wordt
gewerkt aan het verbeteren van de ‘zichtbaarheid’ van de
Vrienden in het Museum.
5
cvV.EbсcvV.EbЁb+בCט   b+u׉׉	 7cassandra://Zz1WLZqUARL-HJuhyuWXQB5rgivmUjwtK-_6b7ivUhA w`׉	 7cassandra://MAvTO6l8zA4Uio3TiG6M7xQkxfV8TCmLnid1u8_upfk͸`׉	 7cassandra://kNw81kl5cvDA17S_yzAcdcPMHUbwLdxQ8xUZTKjmfUA<K`n ׉	 7cassandra://XftNIskOTFz0tZW5HdqHJheKPYU0uweoMQclkeyxylg ͠	cvV/Eb׉E	/Webmaster
Onze webmaster, Piet Meijer, had al aangegeven meer op de
achtergrond te willen gaan werken. De functie van webmaster
wordt nu uitgevoerd door het duo Willem Voet en Charlotte
Weber die zich in de Vriendendienst van mei al aan de leden
hadden voorgesteld. Piet kan trots terug kijken op het ontwerp
van verenigingswebsite. Ook genoemd moet worden zijn
support bij het samenstellen van de VD-digitaal. Alles onder het
motto opbouwen en doorzetten. De aanwezigen bedankten
hem met applaus en het Bestuur ondersteunde dit met de
overhandiging van twee prachtige (spoorse) boeken.
Subsidie Project 252
Het Bestuur heeft de restauratie van het treinstel 252
als ‘iconisch project’ omarmd. In het verleden zijn al
Vriendensubsidies verstrekt voor het herstel van dit inmiddels
85 jaar oude treinstel. De 252 is de enige overgebleven
vertegenwoordiger van het materieeltype mat’36 dat in
mei 1938 in dienst kwam. In Blerick wordt al geruime tijd
gewerkt aan het in oude luister herstellen van de 252 met
de bedoeling het treinstel te laten pronken op de in mei
volgend jaar in het Museum te organiseren tentoonstelling
rond ’85 jaar elektrificatie middennet’. Het bestuur was trots
Piet Meijer ontvangt het mooie fotoboek
van Roef Ankersmit
om in de ledenvergadering de Directie van het museum te
kunnen zeggen een subsidie van 50.000 Euro beschikbaar
te stellen. Op de Vriendendag op 1 oktober in Blerick zal de
cheque worden overhandigd. De aankondiging werd met
een stevig applaus uit de zaal beantwoord.
Het traditionele sluitstuk van de ledenvergadering was ook
nu het verhaal van Peter-Paul de Winter, Hoofd Collecties
van het Museum. Hij kon de aanwezigen veel vertellen
over het Museum met een terugblik, de toekomstplannen
en de acties. In het jaar 2021 was het museum slechts
28 weken open voor bezoekers. Veel moest worden
afgezegd maar ondanks de belemmeringen waren er toch
hoogtepunten: de Grote Kleine Treinenshow met Andre van
Duin, de expositie Spoor van Verbeelding en natuurlijk de
voorbereiding van de tentoonstelling over de treinramp bij
Harmelen en ‘Expeditie Posttrein’.
Gemeld werd dat het achterterrein van het museum
opnieuw wordt ingericht met als thema: ‘reistuin’. De
bekende kindertrein zal worden gemoderniseerd en ook
het recent uit Blauwkapel overgekomen ‘kruis’ zal hier een
plaats krijgen.
׉	 7cassandra://kNw81kl5cvDA17S_yzAcdcPMHUbwLdxQ8xUZTKjmfUA<K`n cvV.Eb׉EVoorzitter Richard Weurding bekrachtigt de toegezegde
subsidie met een handdruk met Nicole Kuppens
Het registreren van de vele objecten (de Registratiefabriek)
is een al enige tijd lopend project. Uiteindelijk moet de hele
collectie digitaal beschikbaar zijn, eerst intern en later ook
extern. De lijst van materieel werd getoond waarbij nader
werd ingegaan op de conditie en de eventueel uit te voeren
werkzaamheden. Peter-Paul sloot af met de opmerking dat
voortdurend moet worden gezorgd voor ons mobiel erfgoed
en waar mogelijk dit publiekelijk toegankelijk te maken.
In een dankwoord van Nicole Kuppens, Directeur van het
Museum, memoreerde zij hoe wij tezamen een professioneel
spoorwegmuseum met een grote betrokkenheid in stand
houden en verder ontwikkelen. Geremd in de afgelopen
jaren door sluiting en ook een groot ziekteverzuim is het nu
een plezier te beleven hoe de bezoekersaantallen stijgen
en er weer redelijk ontspannen gewerkt kan worden. De
ondersteuning door de Vereniging van Vrienden is en blijft
van groot belang.
Aan het einde kon bestuurslid Martijn Bijvoet alvast een
tip van de sluier oplichten over de komende Vriendenrit en
het bezoek aan het depot in Blerick, gepland op 1 oktober.
Verdere details zouden uiteraard volgen.
7
cvV.EbӁcvV.Ebҁb+בCט   b+u׉׉	 7cassandra://qnysjc2r5DNxRYyEyfkNqcKPacYyLfJyFFr7Q8lmGBI 8`׉	 7cassandra://tVAalRTdHypF-cyygnylpgRsx6r5fw-xidbDXjcXZc4ד`׉	 7cassandra://vhXgC9aVYBLV9KDrlUtcOQwALZU6pR_yT0hDj9mbR4YA`n ׉	 7cassandra://t_Fs24Pb8uvYaB4MgjWpqDr9jlFBYOGDbcYDASeHjG4 F`͠	cvV/Eb׉EoUtrecht Zuidzijde; 17 december 2008
Onze hondekop 386 is 60 jaar
Het was in september zestig jaar geleden dat
onze 386 werd afgeleverd door Werkspoor in
Utrecht waar het stel na geslaagde proefritten
een dag later in dienst kwam. Een korte levensloop
van dit pronkstuk in de museumcollectie.
Het treinstel komt in eerste instantie in onderhoud in
Leidschendam maar verhuist in september 1964 naar de
lijnwerkplaats Amsterdam. In 1965 wordt bij Werkspoor
in Utrecht de ATB in de 386 aangebracht. Passend in de
nieuwe huisstijl van NS worden in december 1968 de
bekende NS-emblemen aangebracht. In het kader van de
grote dienstregelingswijziging (en de introductie van het
Intercitynetwerk) wordt het materieel ’54 gemoderniseerd.
De treinstellen krijgen o.a. centrale deursluiting en een
omroepinstallatie. De 386 is in oktober 1969 hiervoor aan de
8
beurt. In maart 1971 wordt het derde frontsein aangebracht.
In mei 1977 verlaat de 386 de hoofdwerkplaats Haarlem in
de gele kleur.
In 1981 loopt de 386 de eerste vermeldenswaardige schade
op en het is ook meteen raak: tussen Onnen en Assen botst
het treinstel met de ABDk op een tractor. Het herstel duurt
drie maanden en wordt uitgevoerd in Haarlem. De verdere
loopbaan van onze 386 wordt gekenmerkt door slechts
kleinere storingen en defecten, bijvoorbeeld een dak
lekkage, ATB-storing en kleine aanrijdingsschade.
En dan komt het moment dat ook materieel ’54 gaat
verdwijnen. De 386 wordt in 1990 gebruikt om een
proefrevisie uit te voeren met als oogmerk een aantal ’54-ers
nog enige jaren in dienst te kunnen houden. Medio 1995
bevindt de 386 zich bij het laatste groepje overlevenden
׉	 7cassandra://vhXgC9aVYBLV9KDrlUtcOQwALZU6pR_yT0hDj9mbR4YA`n cvV.Eb׉Evan materieel ’54 dat verder nog bestaat uit vier tweetjes en
acht viertjes. In deze groep zit ook de later door de Stichting
Hondekop bewaarde 766.
In januari 1996 begint het Spoorwegmuseumtijdperk: op
26 januari arriveert de 386 in de werkplaats Amersfoort
voor een schilder- en opknapbeurt. Wegens plaatsgebrek
in Amersfoort wordt de 386 op 24 mei achter museum
collega 273 naar de Watergraafsmeer overgebracht. Daar
blijft het stel een paar maanden. Eind augustus komt het
van de Meer naar Blerick. Met het transport komen ook
de museumrijtuigen Plan K, Plan W en Plan E die kant
op. Het duurt tot begin april 1999 als de 386 met ander
museummaterieel, achter de 2215, van Blerick naar de
Watergraafsmeer wordt teruggebracht omdat de loodsen in
Blerick met sloop worden bedreigd.
Het plan om de 386 met de 273 in de loods van de
voormalige werkplaats Utrecht te parkeren gaat wegens
plaatsruimtetekort aldaar niet door. Begin juni 2001 gaat
een sleep van minstens dezelfde omvang als in 1999 retour
naar Blerick waar de loods inmiddels gered is en verhuurd
wordt aan het Spoorwegmuseum. De 386 is daar andermaal
bij en kan nu overdekt worden opgeborgen. In 2004 vindt in
Tilburg een opknapbeurt plaats. In een misschien toch iets
te lichte grasgroene kleur geschilderd wordt de 386 in mei
De eerste dag van de nieuwe route. De 386 verlaat op 26 juli 2010 bij
Blauwkapel het rechterspoor naar Utrecht en buigt links af naar de
Maliebaan.
2005 achter de 273 naar het vernieuwde Spoorwegmuseum
gebracht waar de ABDk wordt tentoongesteld. De Bk wordt
voorlopig opgeborgen in de loods van de HTMU in Utrecht.
Later zijn de bakken weer gecombineerd en staan te
pronken in het Spoorwegmuseum. Het treinstel was daar
beschikbaar voor o.a. de Heimwee Expres. Het was ook
de 386 die de eerste rit maakte via de nieuwe route naar
het museum: van Utrecht CS, via Blauwkapel en aldaar
kopmaken naar de Maliebaan.
De museumcombinatie 386 + 273 passeren Heiloo
op 30 augustus 2020 (foto Martijn Bijvoet)
cvV.EbՁcvV.Ebԁb+בCט   b+u׉׉	 7cassandra://-Inusr5OxF_yma68A4DmjEAMU68YU-nS17a6hEDujSs +`׉	 7cassandra://2_2AcNrsaVVL0jHwDVlz81Khr_5M0jr-aXf2KfS6V4Aͱ6`׉	 7cassandra://yWn04s8dIio23Uy6buF5RoCN4pvHkCalVSiTfklbCio8`n ׉	 7cassandra://w1Swk5O_LDF1pcMFWY5KJjR8_ooXN-VAucPKFbwZoPE ͠	cvV/Eb׉Eop OnTraXS
Vrienden present
Rick Meijer heeft een goed gesprek
Het was bij een vorige editie van dit mooie evenement
al de bedoeling dat de Vrienden van het
Spoorwegmuseum zich zouden laten zien. Door
verschillende omstandigheden ging dat niet
door, dus bij OnTraXS van 2021 zou de herkansing
komen. Als gevolg van corona werd de expositie
afgelast en verplaatst naar 23 – 25 september
van dit jaar.
Om de vereniging professioneel te kunnen presenteren
werden o.a. banners ontworpen en gefabriceerd. In de
vorige Vriendendienst heeft u de fraaie exemplaren al
kunnen zien en achter een keurig verzorgde tafel kon het
bestuur van de vereniging de belangstellenden te woord
staan. Op deze plaats een woord van dank aan het Museum
10
in de personen Daan Kuypers en Pim van Leeuwen die
ons niet alleen een tafel, maar ook een mooi beeldscherm
toezegden. Eigenlijk kon je niet om de Vrienden heen:
Martin Welberg van Mitropa had voor een goede locatie
nabij de uitgang gezorgd. Om onze stand verder op te
fleuren was er via Peter-Paul de Winter gezorgd voor een
imponerend model van een stoomlocomotief.
Om een indruk te krijgen van de binding van de vereniging
met het Museum was door ons bestuurslid Martijn Bijvoet
een vier minuten durende presentatie samengesteld die
op het beeldscherm vertoond werd. Beelden van door de
vereniging gesubsidieerde projecten werden afgewisseld
met foto’s van Vriendendagen en een fraai filmpje waarmee
we nog eens konden nagenieten van de rit vorig jaar met
de hondekoppen.
׉	 7cassandra://yWn04s8dIio23Uy6buF5RoCN4pvHkCalVSiTfklbCio8`n cvV.Eb׉ENVBS
De stand van de Vrienden was ‘gekoppeld’ aan die van
de Nederlandse Vereniging van Belangstellenden in het
Spoor- en tramwegwezen, beter bekend als de NVBS. Al bij
de voorbereiding van de beurs werd gesproken over deze
samenwerking en van beide kanten kan met voldoening
hierop worden terug gekeken. Niet uit te sluiten is dat we
ook in de toekomst naast elkaar zullen staan.
Bemanning
De beurs duurde drie volle dagen en het is dan van belang
dat er voldoende bemanning aanwezig is. Op basis van
een vooraf opgesteld rooster werden de ‘diensten’ van
bestuursleden gepland. Gelukkig was er hulp van Vrienden:
op vrijdag was dat Rob Kooij, op zaterdag Jan Tabak en
zondag Rick Meijer. Juist bij dit soort evenementen, maar
ook bij het ‘dagelijkse’ werk van het bestuur is het zo
belangrijk dat er Vrienden zijn die zich aanmelden om te
helpen. Zoals dat wel eens wordt omschreven: dit soort
‘handjes’ hebben we hard nodig. (foto’s Richard Weurding)
Maarten Klont geeft toelichting
cvV.EbׁcvV.Ebցb+בCט   b+u׉׉	 7cassandra://91CgZNUUJt1G0xHbbNvwkmOJjS5EGgkLG3aGjtxsDf4 `׉	 7cassandra://NaQ5hHQRiiSYr4hGL2twEM00PA4-hY_HhrHHSNPGH-Yͮ`׉	 7cassandra://tu05baawaWmVVUuiyDZFGYlhze0MVEj8SGcEEUZA6dw6`n ׉	 7cassandra://R4W0Ai1qvfdVRiZzEivcc4n2PckKoN6UO6DFHu7xWow ȧ͠	cvV/Eb	׉E	'Een nieuwe Pec bij aflevering bij Werkspoor.
Met het opklapstuk omhoog kon het
rijtuig aan elektrische treinstellen worden
gekoppeld. De neergeklapte stand was nodig
voor koppeling met de DE3-en; 28 april 1938
(foto H.G.Hesselink)
Het stroomlijn postrijtuig Pec 1902
In de zo mooi verzorgde tentoonstelling ‘Expeditie
Postvervoer’ die nog loopt tot en met 27
november neemt het gestroomlijnde postrijtuig
Pec 1902 een prominente plaats in. Met gebruikmaking
van het door de Stibans indertijd uitgegeven
‘Pec boekje’ wordt In dit artikel nader
ingegaan op dit rijtuig, de enige vertegenwoordiger
van een uniek materieeltype dat tot 1979
een belangrijke bijdrage leverde aan het postvervoer
bij NS.
Zolang er treinen rijden in Nederland, zolang bestaat ook het
vervoer van post per trein. In het begin zonder regelingen.
Pas op 30 juni 1844 kwam er een overeenkomst tot stand:
de toen bestaande spoorwegverbinding AmsterdamDen
Haag mocht eenmaal per dag worden gebruikt voor
postvervoer. Dat kostte 2000 gulden per jaar. De postwet
van 1 september 1850 bracht een verdere regeling. De post
moest nu worden vervoerd onder toezicht van . ‘conducteurs
der posterijen’. Die kregen met vier zitplaatsen ruimte in een
12
derde klas rijtuig. De PTT betaalde aan de HSM het tarief
van vier biljetten derde klasse. Naarmate het spoorwegnet,
maar ook het postbedrijf groeide zocht de PTT meer ruimte.
Daar de spoorbedrijven die niet zomaar wilden bieden
besloot de Staat dan zelf postrijtuigen te laten bouwen. De
eerste Staatspostrijtuigen kwamen in 1856 en deden dienst
bij de NRS. Er zijn 23 van dergelijke 2-assige postrijtuigen
gebouwd die ook dienst gingen doen bij de NCS en
later bij de HSM. De postrijtuigen moesten gratis door de
spoorwegmaatschappijen in hun treinen worden vervoerd,
zo was bepaald in de spoorwegwet van 1859.
Voor het groeiende postvervoer kon worden gekozen voor
het Belgische systeem gebaseerd op vervoer in gesloten
zakken. Dat zou betekenen een postzak van iedere plaats
in Nederland naar een andere plaats, met vele weinig of
zelfs nauwelijks gevulde zakken. De PTT koos voor het
systeem van 1 postzak voor een geheel traject. Bijvoorbeeld
Amsterdam-Roosendaal met dan in het postrijtuig verdere
behandeling voor de diverse kleinere stations langs dit
traject. Het werden ‘ambulante postkantoren’, d.w.z.
׉	 7cassandra://tu05baawaWmVVUuiyDZFGYlhze0MVEj8SGcEEUZA6dw6`n cvV.Eb׉E	postrijtuigen waarin de briefbehandeling
plaats vond. Vanaf 1925 betalen de
posterijen aan de NS voor het postvervoer
op basis van de afgelegde askilometers
van de postrijtuigen.
Elektrificatie
middennet
Op 15 mei 1938 wordt de elektrische
tractie op het middennet ingevoerd
met een verhoogde snelheid van de
gestroomlijnde treinen. De PTT achtte
het nog steeds rendabel om de post
in de rijtuigen te verwerken, ondanks
de verkorte rij- een stoptijden. In
samenwerking met NS werden zes
‘aangepaste’ rijtuigen besteld bij
Werkspoor en Beijnes, de Pec 8501-8506.
De nieuwe rijtuigen waren iets langer
dan de laatste stoomtreinpostrijtuigen
en er kon meer personeel in werkzaam
zijn. De openslaande portieren werden
vervangen door bredere schuifdeuren
waardoor er sneller gelost en geladen kon
worden. Hoewel in dit artikel het latere
museumrijtuig 8502 centraal staat toch
voor de volledigheid de opmerking dat er
nog nabestellingen volgden. Dat werden
de 8507-8512 (Werkspoor) en 8513-8517
(Beijnes) in 1940 , de 8518-8521 (Allan)
in 1941 en de 922-936 (met nieuwe
nummering; Allan) in 1950.
Opvallend is natuurlijk de afwijkende
neusvorm. De nieuwe postrijtuigen
moesten in het begin van hun loopbaan
niet alleen gekoppeld kunnen worden
met de dieseltreinen uit 1934 maar ook
met de elektrische stroomlijntreinstellen
die vanaf 1937 op de baan kwamen. Daar
de DE3-en in het begin een ander model
Scharfenbergkoppeling hadden dan de
elektrische soortgenoten kregen de Pec’s
voor hun koppeling nog een tussenstuk.
In neergeklapte toestand kon worden
gekoppeld met een DE3, bij een elektrisch
treinstel werd het voorzetstuk opgeklapt
en met haken aan de zijkant vast gezet. In
1939 werd besloten ook op de DE3-en het
De museum DE1 41 en de Pec 1902 onderweg
naar Blerick; 13 augustus 2006 (foto H.
Klomp)
nieuwere model Scharfenbergkoppeling
aan te brengen waarmee vanaf 1940 de
dubbele koppeling bij de Pec’s verviel, de
kenmerkende neusvorm bleef.
Dienstuitvoering voor
en in de oorlog
Al gedurende de laatste week van
de winterdienst 1937/1938 heeft een
van de exprestreinen Amsterdam WPArnhem
gesplitst gereden als stoom- en
elektrische trein. Met de laatste liep
een Pec mee om zo het postpersoneel
vertrouwd te maken met de inrichting van
de nieuwe postrijtuigen. De 8501-8606
kwamen in Leidschendam in depot. In de
relatief korte tijd dat zij voor de oorlog in
dienst waren reden ze uitsluitend in een
omloop van vijf rijtuigen de hele dag in de
elektrische dienst op het middennet.
cvV.EbفcvV.Eb؁b+בCט   b+u׉׉	 7cassandra://aNpjtjGRoPSAm4oeusB6xjxrEjOD60Tf7FY1_wy1HRU "`׉	 7cassandra://hRBZzvbfxDNUwio0hZVBVWTTb6KC2BZyXjUniscKdDM͵`׉	 7cassandra://Kir9c5RqCfk4Xspk3CwE6urrYahaCvXzRnirgNITTEI6E`n ׉	 7cassandra://a1weLKdIdbXi9QG34Ynlcz2XrNoH_5_V3Vi5egEkKZU ّ̾͠	cvV/Eb׉E
Na de komst van de nabestellingen beschikte NS over 21 Pec’s die
tijdens de oorlogsjaren 16 diensten per dag reden, voornamelijk in de
sneltreinen op het middennet. Maar ze waren ook te zien in een paar
slagen in de stopdienst Amsterdam-Arnhem, een enkele slag UtrechtAmersfoort,
Arnhem-Nijmegen en Amsterdam-Haarlem-Den Haag. In de
sneltreinen richting Gouda ging de Pec bijna altijd door naar Den Haag
SS, slechts een enkele keer was dat Rotterdam Maas. In Utrecht was de
spooropstelling zo gepland dat de Pec’s in de treinen naar/van Arnhem
en Eindhoven langs het 2e perron naast elkaar stonden.
Dienstuitvoering na de oorlog
Toen na de oorlog de eerste Pec’s waren hersteld van oorlogsschade
deden zij uitsluitend dienst op de lijn Amsterdam-Dordrecht met
de zijtakken naar Zaandam, Haarlem-Zandvoort en Schiedam-Hoek
van Holland. Ze reden tussen twee stroomlijntreinstellen in dezelfde
dienstvolgorde als die treinstellen zodat er weinig met de Pec’s hoefde
te worden gerangeerd.
Latere jaren
Na aflevering van de laatste postrijtuigen en samenhangend met de
verdere elektrificatie van het NS-net kwamen de Pec’s eigenlijk overal
waar de rijdraad hing. Maar ook op dieselbaanvakken zoals ArnhemWinterswijk
en Nijmegen -Vlissingen reden ze enkele diensten. In
1956 kwamen de eerste tot mP (motorpost) verbouwde blokkendozen
(materieel ’24) in dienst. De PTT begon steeds meer met afzonderlijke
postperrons te werken en dat was voor de Pec’s maar lastig vanwege het
dan noodzakelijke rangeerwerk: ze konden allen met stroomlijnmaterieel
worden gekoppeld. Zo kwijnde deze serie rijtuigen langzaam weg om in
1979 definitief buiten dienst te worden gesteld.
Museumrijtuig 8502
Ons museumrijtuig wordt gebouwd door Werkspoor en op 13 mei 1938
in dienst gesteld. Tijdens de spoorwegstaking 1944/1945 worden van
het op dat moment uit 21 rijtuigen bestaande park Pec’s onze 8502 en
nog 14 collega’s in de richting Duitsland weg gevoerd. In mei 1945 zijn
er nog zes stuks in Nederland. Van die weggevoerde 15 rijtuigen komen
er tot in het voorjaar van 1948 12 terug naar ons land, vaak in slechtere
toestand dan de zes in Nederland gebleven soortgenoten.
De museum Pec 8502 komt op 16 juli 1945 (met drie soortgenoten)
uit Duitsland via Simpelveld in Maastricht terug op Nederlandse bodem.
Een paar dagen later gaan de rijtuigen via Luik-Hasselt-Valkenswaard naar
Eindhoven. Daarna wordt de 8502 opgeborgen in Geldrop in afwachting
van herstel dat plaats zal vinden bij Allan in Rotterdam.
De oorlogsschade valt bij de 8502 ten opzichte van veel collega’s
mee: er zijn drie ruiten stuk en de ventilatoren zijn weg. De WC en de
dienstafdeling zijn goed, op een verdwenen kleerhaak na. Verder zijn
plafond, vloer en zijwanden nog in goede staat. Aan de paktafel en de
14
׉	 7cassandra://Kir9c5RqCfk4Xspk3CwE6urrYahaCvXzRnirgNITTEI6E`n cvV.Eb׉Elokettafels moeten kleine herstellingen worden verricht. Het
herstel bij Allan duurt niet lang en op 31 augustus 1945 kan
de 8502 al weer in dienst worden gesteld.
Na 1950 wordt de nummering van de Pec’s in de serie 8500
verlaten, die paste meer in de blokkendoosnummering. De
rijtuigen worden nu genummerd in de serie 900 die aansluit
bij de nummering van de stroomlijntreinstellen. Onze 8502
krijgt zo het nummer 902. Toen de tweewagenstellen van
Plan V in 1972 de nummering in de 900 gingen halen en
er een nummerbotsing dreigde werd de 902 vernummerd
in 1902. In het museum heeft de Pec zijn originele nummer
8502 terug gekregen.
Met de winterdienst van 1977 rijdt de 1902 met 11 andere
pec’s nog in een omloop van 12 rijtuigen. De rijtuigen zijn
alleen nog druk in de avonduren en komen daarbij in bijna
alle uithoeken van het land. In de vroege ochtenduren
maken ze slechts een halve slag waarna rond het middaguur
nog een rit Roosendaal-Vlissingen volgt. Maar behalve deze
activiteiten zijn ze tussen 10.00u – 20.00u niet ‘gewenst’ in
de personendienst. De gehele serie maakt op een werkdag
toch nog ruim 3000 kilometer. Het onderhoud is nog steeds
in Leidschendam. In het wekend staan alle Pec’s stil.
En dan is het 28 september 1979: de 1902 rijdt zijn
laatste ritten. Aangekomen in Amsterdam CS worden de
postzakken nog een keer uitgeladen waarna de 1902 in
trein 189 van Amsterdam naar Roosendaal gaat. Een plek
in het Spoorwegmuseum zat er niet in. Intern de PTT wordt
op particulier initiatief gewerkt aan het behoud van een
Pec. Dit werd weliswaar ondersteund door de PTT, maar
om het formeel te regelen diende er een stichting te komen
als aanspreekpunt. Het rijtuig komt zo in bezit van de in
1979 opgerichte Stichting tot Behoud van Af te voeren
NS-materieel (Stibans) waar vrijwilligers het rijtuig koesteren
in afwachting van hopelijk toch een museale toekomst.
De 8502 staat nu trots in de tentoonstelling ‘Expeditie
Postvervoer’ en vertegenwoordigt in het Spoorwegmuseum
dit in veel opzichten bijzondere materieeltype bij NS.
(foto’s afkomstig uit archief/beeldbank Stichting NVBS
Railverzamelingen).
Pec 1923 komt achter treinstel 347 als trein 1844 ArnhemAmsterdam
binnen in Utrecht CS; 20 september 1978 (foto:
F.J.Hoevenagel)
cvV.EbہcvV.Ebځb+בCט   b+u׉׉	 7cassandra://x_n8YR_3TqHZE1OXiI3M-v7yzZCVFfw1PHbFDtZq6KE `׉	 7cassandra://c5hw8IVx7eizqIFl-3Z8Giuyqs8ML1rC-wuS3skrgX4ع`׉	 7cassandra://QRRD8RwTnBiIfYgZ0kw-pmVeRycbAkomz4xbZu4Ih5AK`n ׉	 7cassandra://1Gr7IxvUKGWckUiT9lMh1uav-CGfn3i8I4tTEoY_ens %b͠	cvV/Eb׉E"252
Project
In de Vriendendienst wordt u regelmatig
op de hoogte gehouden van de werkzaamheden
die in Blerick plaats vinden. Veel
Vrienden hebben tijdens de Vriendendag
van 1 oktober zelf de vooruitgang van het
werk aan de 252 kunnen zien, het resultaat
van de enthousiaste inzet van de vrijwilligers
in Blerick. In deze vriendendienst zou
weer een verslag geplaatst kunnen worden
maar er is nu gekozen voor een collage van
foto’s die het verhaal vertellen.
De fotografen zijn Thijs de Visscher, Rolf
van Gent, Harry Peters, Richard Weurding
en Peter van der Vlist.
Wat over is van de cabine van de Bk; Hoogovens Beverwijk; 10 juli 1982
(foto Peter)
De enthousiaste vrijwilligers van ‘t eerste uur overleggen over de
toekomst van hun 440; Hoogovens; 10 juli 1982 (foto Peter)
Foto Harry
Foto Thijs
׉	 7cassandra://QRRD8RwTnBiIfYgZ0kw-pmVeRycbAkomz4xbZu4Ih5AK`n cvV.Eb׉E {Foto Harry
Foto Rolf
Foto Thijs
Han Duijve en Thijs de Visscher
Thijs de Visscher (foto Rolf)
John Hendriks (foto Rolf)
17
cvV.Eb݁cvV.Eb܁b+בCט   b+u׉׉	 7cassandra://E4n9-F1OOC8tE6rBvMhNVDWDbkMZ_FcYwdTNSxxHh50 g`׉	 7cassandra://87b0IA-OkKqisu72bOCgs2uqCU75akwtsppePfVCCzEč`׉	 7cassandra://5UKHKEY8F5pnxJ7Elw1yBdW64js2mEFz6gCLFZz8LCkG`n ׉	 7cassandra://0Bqw8mHlGOVWr2orp1LAc6Mb21xwOVGLi89_RW1vujA ͠	cvV/Eb׉E Leon Gerards en Marc Timmermans (foto Thijs)
Sander Hamacher en Rens L’Ami (foto Thijs)
Foto Rolf
Foto Rolf
Foto Harry
Werkoverleg met vlnr Dennis Blom, Marc Kempers, Thijs de Visscher, Han
Duijve en Maykel Kastelijn (foto Thijs)
18
׉	 7cassandra://5UKHKEY8F5pnxJ7Elw1yBdW64js2mEFz6gCLFZz8LCkG`n cvV.Eb׉E gFoto Rolf
Rolf van Gent en Luc Wevers (foto Thijs)
Rolf van Gent en Luc Wevers (foto Thijs)
Foto Harry
cvV.Eb߁cvV.Ebށb+בCט   b+u׉׉	 7cassandra://p6grgQdfftBnkb7-gGqwGKVyATzh_yJAichC-cfhm4k o7`׉	 7cassandra://zO0OKZt26glxa5_7Rjeib3wW7kGNbRGUSZwydYyQFp4ͺ`׉	 7cassandra://6FWlwhWYKgTHofy9LBhxgjXzfTzpwrU8H1M8m5SQ8Po@`n ׉	 7cassandra://oJM44tOKbeLlZmYsrdws3cUpystLbftZKLDwiyUUlR8 Z͠	cvV0Eb׉E ;Foto Thijs
Peter Kranen (foto Rolf)
Foto Rolf
Foto Richard
׉	 7cassandra://6FWlwhWYKgTHofy9LBhxgjXzfTzpwrU8H1M8m5SQ8Po@`n cvV.Eb׉EPresentatie door
Niels Greif
Na de presentatie van zijn boek ‘Treinen ontwerpen
bij de Nederlandse Spoorwegen’ bij de NVBS
in Amersfoort heeft de secretaris van het Vriendenbestuur
aan Niels Greif gevraagd of hij bereid
was een lezing te verzorgen voor de Vrienden. Met
uiteraard als onderwerp ‘Treinen ontwerpen’.
We waren blij dat hij positief reageerde op deze uitnodiging en er
is ook een datum afgesproken: zaterdagmiddag 21 januari 2023
(13.00 u – 16.00 u). Gezien de te verwachten belangstelling voor
dit programma is in overleg met het Museum de Bedrijfsschool
voor deze presentatie gereserveerd. Noteert u deze datum
alvast in uw agenda.
Niels Greif
Direct na zijn afstuderen aan de Gerrit Rietveld Akademie is Niels
in 1970 in dienst getreden bij NS Design en tot 2015 betrokken
geweest bij de ontwikkeling van design als gezichtsbepalend
aspect van de NS-bedrijfsvoering. Van designer tot hoofd Design
en na de privatisering in verschillende adviseursfuncties.
Hij gaat in zijn presentatie uitgebreid in op de ontwikkeling van
treinformules en design vanaf 1830, de komst en ontwikkeling
van de moderne vakdisciplines ergonomie, marketing en design
bij NS die langzaam de regie over de verschijningsvorm van het
NS-materieel hebben veranderd van een technisch georiënteerd
product naar comfortabele en aantrekkelijke reisbeleving.
Uiteraard vertelt Niels over zijn loopbaan bij NS en de
betrokkenheid van de designers bij de ontwikkeling van 40
projecten, waarvan een deel niet is gerealiseerd. Met een
aantal projecten, zoals SGM, DDM, Loc 6400, SM90, DD-IRM/
VIRM, Thalys, renovaties, etc. zal hij de ontwikkeling van design
bij NS laten zien. Uiteraard met veel plaatjes. Na afloop is er
gelegenheid tot het stellen van vragen. Ook kunt u uw mogelijk
al aangeschafte boek van Niels Greif door hem laten signeren.
U kunt zich nu al via onze website aanmelden voor deze
ongetwijfeld boeiende presentatie.
Boek van Niels Greif
Niels Greif
21
cvV.EbcvV.Ebb+בCט   b+u׉׉	 7cassandra://zKLg8XqIMlrFchgDwCeTgBHSIhOCVhxFzDJJXxkdFb0 `׉	 7cassandra://gqWG1TY0_BMM92WJ0kavvlmRXkN_JpSORkS0llcfrv4`׉	 7cassandra://Pya5QngSSGC4vkGKebyUI92kGrSZp7jOPjBVRRXWeXk>`n ׉	 7cassandra://EQysEb17oE1OHrSwtnvtqZ75F8GC0WhvPc6D1vUweco g.͠	cvV0Eb׉EVriendendag 2022
Het bestuur heeft regelmatig bij het Museum
aangeklopt met de vraag of de Vriendendag in
Blerick kon plaats vinden. Daar werd hard gewerkt
aan de herinrichting van het complex en
natuurlijk ook aan de restauratie van de 252. Alles
kwam in de vertraging, maar toen de corona
perikelen achter de rug waren kwam het Museum
met het aanbod de Vriendendag 2022 te
laten plaats vinden in Blerick. Een gesprek met
Martijn Bijvoet en Thijs de Visscher over de organisatie.
Bij
de opening van de tentoonstelling ‘Expeditie Posttrein’
ontmoetten Martijn Bijvoet en Thijs de Visscher elkaar.
Martijn is lid van het bestuur van de Vereniging en Thijs is
(heel) actief in het depot Blerick. Al langer speelde bij Thijs
het idee een Vriendenbezoek aan Blerick te organiseren. Al
pratend kwamen ze eigenlijk tot de conclusie samen op te
trekken bij het uitwerken van de plannen. Wat wel centraal
stond was het bezoek van de Vrienden aan het ‘project 252’,
de restauratie van het treinstel mat’36. Bekend was dat het
bestuur in de ledenvergadering op 2 juli aangekondigd had
een subsidie van 50.000 euro beschikbaar te stellen. En een
bezoek aan Blerick zou zo dus meer glans kunnen krijgen.
Martijn: “En toen zijn we maar begonnen met elkaar te
bellen, zo is het eigenlijk verder gegaan na dat gesprek
in Utrecht. Eigenlijk was het een olievlek die steeds groter
werd”. Dat kwam ook toen de suggestie uit het Museum
kwam om de Vriendendag te combineren met het jaarlijkse
uitje van de museumvrijwilligers. Thijs: “Het kon een mooie
combinatie worden, de vrijwilligers met een historische bus
naar Blerick en de Vrienden traditioneel met de
trein”.
Martijn vult dat aspect aan: “Wij wel met de trein, maar
het museummaterieel kon nog even niet de baan op en we
moesten dus naar een alternatief zoeken. In eerste instantie
dacht ik aan de Plan U van de Stichting 2454crew maar we
schrokken van de te verwachten (brandstof)kosten. Het werd
de Plan V. Ook historisch”.
Thijs voldaan: “En nu staat het hier in Blerick klaar om
iedereen te ontvangen. We hebben de looproute zorgvuldig
bekeken, hij is niet zomaar even bedacht. We wilden wel
zoveel mogelijk materieel open zetten, dat kon niet bij alles
wat er staat. Dat had ook te maken met de veiligheid van
de bezoekers. Er staan veel stellingen en daar wil je geen
mensen tussen hebben”. Martijn vult glimlachend aan: “En
er liggen voldoende kleine spullen in zekere zin onbewaakt
en we wilden ook voorkomen dat de verleiding hier en daar
te groot zou worden”.
Thijs vertelt over het mooie decor van brandende
frontseinen. “Dat is eigenlijk heel klein begonnen. De DM90
en de 1600 waren geen probleem, die waren makkelijk te
regelen. Maar toen kwam we op het idee om ook de lampen
in de kop van de mat’46 te laten branden. En ja, dan heeft
iemand nog wel een uurtje over om zo de lampen in de
kop aan te sluiten. In de neus van de 1700 zaten ook geen
lampen. Zeker toen dat frontstuk zou worden gebruikt als
bar was er eigenlijk geen keus: ook lampen aan”.
Martijn: ”Bijna overal is de verlichting dus aan. Ook in
de 1200 hebben we cabineverlichting aangebracht. Die
frontseinen geeft je het gevoel dat je een werkplaats
in komt”. Thijs ziet het al voor zich: “Vanavond gaat de
verlichting in de hal uit en blijven alleen de frontseinen over,
dan is er nog meer sfeer”.
Op de vraag waar hij als organisator in Blerick nou het meest
trots op is antwoordt Thijs: “Dat de mensen zeggen dat ze
een mooie dag hebben gehad. En dat we het allemaal zo
netjes hebben geregeld in de loods. Niet voor maar 95%
maar echt alles in orde. Niemand mag vallen, de rommel in
de hoekjes netjes opgeruimd”.
Ons gesprek vindt plaats in de luxe eerste klas afdeling
van de historische DE3. Ook in dit treinstel is (bescheiden)
verlichting aangebracht. Daar is over nagedacht. Toch?
Thijs: ”Jazeker, de verlichting komt van een modelspoorclub
uit Venlo, die hebben hier een event gehad en de lampen
hebben we geleend. Komt nu dus goed van pas”. Martijn is
ook trots op de inzet van de vrijwilligers in Blerick. En ja, er
was frequent telefonisch overleg met Thijs.
”Als thuis de telefoon ging zei mijn vrouw vaak gekscherend:
Thijs belt weer….. .Maar wat Thijs en zijn mannen en
vrouwen hier hebben gepresteerd verdient alle lof”.
Natuurlijk krijgen we het over het ‘Project 252’, toch de
grote blikvanger in Blerick op dit moment. Het publiek heeft
vandaag kunnen zien wat er in korte tijd gepresteerd is.
Een rijtuig compleet volgebouwd met interieur. Thijs: “We
hebben nu ook betaalde krachten die met het treinstel bezig
׉	 7cassandra://Pya5QngSSGC4vkGKebyUI92kGrSZp7jOPjBVRRXWeXk>`n cvV.Eb׉E	Niels (L) en Martijn op de 6461 in Blerick
zijn. Alleen met vrijwilligers is dit project niet te doen. Die
doen nu de kleinere klussen”. Maar ja, wat is dan klein in dit
verband? Thijs: “Schilderwerk, polijsten, kleine onderdelen
schilderen, bekabeling aanleggen voor de verlichting”.
En dan zijn we blij dat er vanmiddag de tijd was om alles te
bewonderen. Martijn: “Ik kreeg toen we op weg waren naar
Blerick in Eindhoven een kleine hartverzakking toen er een
stremming bleek te zijn op het traject naar Helmond. Geen
verdere bijzonderheden, dus het kon zo maar lang gaan
duren. Maar we hadden geluk, we konden met een kleine
vertraging door. Stel je toch voor dat we zo een uur of zo
later waren aangekomen in Blerick”.
Behalve van DB Cargo en Lineas staat er ook een Arriva
treinstel. Thijs: “Ik heb het treinstel zelf opgehaald in Venlo.
Een dag van te voren belde de collega af die het zou regelen,
dus besloot ik het maar zelf te doen. Zo heeft mijn collega
Jasper de 6400 ‘meegenomen’. Die werkt bij DB Cargo,
dus dat scheelt natuurlijk wel”. En natuurlijk mogen we de
afvaardiging van Fairtrains niet vergeten, de mooie 1304.
Marthijn: “We hebben veel jonge mensen mee vandaag
naar Blerick. Een paar komen er dankzij onze aanwezigheid
op OnTraXS. De hal was goed gevuld bij de verhalen van
de sprekers. Toen er werd gevaagd wie hier nog nooit was
geweest zag je dat het grootste deel van de aanwezigen de
hand opstak. Onze rit was dan ook heel snel vol geboekt”
We hebben het over de toekomst. Martijn: “Zoiets als dit
moet je niet ieder jaar doen. Natuurlijk: de meeste Vrienden
zijn hier nog nooit geweest en je mag hier ook niet zo maar
komen. Dus leuk om nu eens te komen kijken. Misschien
moeten we over zo’n drie of vijf jaar het nog eens herhalen.
Misschien staat het ICM hier dan wel”.
Hij kijkt nog even terug op zijn inzet om de Vriendendag tot
zo’n succes te maken: “Er zit heel veel werk in de organisatie
van zo’n rit. De grote lijnen bedenken gaat dan wel, maar het
gaat om de details. Het feit dat je een week van te voren de
QR codes krijgt en daarna 150 losse strookjes moet sturen
aan de leden zodat ze door de poortjes kunnen. Of mensen
die zich wel hebben aangemeld maar niet op de lijst terecht
zijn gekomen. Kan allemaal gebeuren, dingen waar je soms
23
cvV.EbcvV.Ebb+בCט   b+u׉׉	 7cassandra://yrISnRUX-Uf9PtXu9l1nnxzDYjEaxioLgIr6fRvetRI V`׉	 7cassandra://lsvuCTP4_vRnLXwfwlEbL5FtkhiG1zevdvdD5soqWrck`׉	 7cassandra://gqHPprIVTBNOB9CTnF2PAkA1yKu0l8LShgPMNYFDtfk=`n ׉	 7cassandra://S6sqWdjqIWvzh3L7ko_knxJxbDzvQmN78ZLYqOJyG3s `@͠	cvV0Eb׉Egeen invloed op hebt. Hier in Blerick is alles klaar gezet, de
jongens hebben alles voor elkaar. Maar bijvoorbeeld, stel je
voor dat we later zouden zijn gekomen, dan heb je toch wel
een kramp, toch? Ik ben blij als we straks weer in de trein
zitten: met een voldaan gevoel”.
Over de
Nieuwsgierig naar hoe het thuisfront van beide kartrekkers
heeft meegeleefd antwoordt Thijs: “Ze wisten dat er veel tijd
in gestoken zou gaan worden. Ik heb ze ook om adviezen
gevraagd. Gelukkig hoefde ik niet alles uit te leggen. Er was
begrip, ze vinden het thuis interessant”. Martijn had al iets
gezegd over de telefoonsessies met Thijs en vult nog even
aan: “Mijn vrouw zegt wel eens een man heeft een hobby
nodig. Zij heeft weinig met de hobby, maar ja, ze wist al vanaf
dag één waar ze aan begon. En dat gaat allemaal goed”.
Aan het eind van ons gesprek geeft Martijn (mede namens
het bestuur van de Vrienden) een pluim aan Thijs en zijn
club: “Het grote succes van deze dag was het resultaat
van de samenwerking met de vrijwilligers in Blerick. Ik ga
niet romantisch doen, maar het is wel zo”. Thijs neemt de
waardering met de hem kenmerkende bescheidenheid in
ontvangst.
Vriendenrit en
Vriendendag
De Vriendenrit vond dit keer plaats op 1
oktober en had als ondertitel ‘Depot Express’.
Normaal rijden we altijd met museummaterieel,
een treinstel of een bijzondere
combinatie. Maar omdat het materieel
van het Museum dit jaar niet gebruikt kon
worden werd uitgeweken naar de Stichting
2454crew. Rick Meijer maakte de dag mee
en maakte een verslag.
De mooi gefabriceerde toegang t
BCk 252 (foto Ger bakker)
Zicht vanuit de cabine van loc 1656
(foto Ger Bakker)
׉	 7cassandra://gqHPprIVTBNOB9CTnF2PAkA1yKu0l8LShgPMNYFDtfk=`n cvV.Eb׉EhEen mooie 904 tijdens stationnement in
Eindhoven (foto Martijn Bijvoet)
De museumtrein was dit keer de Plan V 904. Vertrokken
werd uit Amersfoort met opstapmogelijkheden in Utrecht
en Geldermalsen. Met een op een paar plaatsen na
uitverkocht treinstel werd naar het zuiden gereden. Het
voorlopige eindpunt was het station Blerick. De rit eindigde
echter pas echt, geduwd door een dieselloc, voor de deur
van de loods van het depot.
De Vrienden werden daar hartelijk verwelkomd door de
Blerickse vrijwilligers die trots ‘hun’ depot zouden laten zien.
In het depot staat een veelvoud van locomotieven en rijtuigen
tot de
gestald, staan stellingen vol met (geregistreerde) onderdelen
en er wordt gerepareerd en gerestaureerd. De bezoekers
werden naar een stoelenpleintje gedirigeerd waar in een
theateropstelling de ceremonie plaats vond. Allereerst een
welkomstwoord van Peter-Paul de Winter (Hoofd collecties
van het Spoorwegmuseum) en daarna Richard Weurding,
voorzitter van het bestuur van de Vriendenvereniging. Hij
ging kort in op de doelstellingen van de vereniging en het
streven naar meer Vrienden. Meer inkomsten betekent meer
subsidiemogelijkheden richting Museum.
In de ALV op 2 juli was al aangekondigd dat de Vrienden
een subsidie van 50.000 euro beschikbaar stellen voor de
inbouw van het interieur in de 252. En nu, in Blerick, was het
moment om symbolisch de cheque te overhandigen. Dat
gebeurde door het aanbieden van een bedieningspaneeltje
met de Ampèremeter van de Mat’36 aan Peter-Paul de
Winter, bezegeld met ferme handdrukken.
Daarna kwamen aan het woord Peter van de Meer,
penningmeester van de Stibans en Maykel Kastelijn,
projectleider van de restauratie van de Mat’36. De
aanwezigen werden geinformeerd over de geschiedenis
van het treinstel, de periode na het NS-dienstverband met
de vele standplaatsen in het land en het verloop van het
restauratieproject.
25
cvV.EbcvV.Ebb+בCט   b+u׉׉	 7cassandra://MQit75z8wej3zY6E-0mgTHRuSixM2lc9w7YKOJvMRy0 "k`׉	 7cassandra://VHCaeS-P-Zi5mpVCiHKYevh3486D2t2JL2MXcLIF4tgJ`׉	 7cassandra://d_0KhkHCeZ4ZLV4EB4dtICrAXjmvBWD3z7ducOhmqMAD`n ׉	 7cassandra://FdagtuNUKc6qsRk2Bpxj94QUjHNKSJwKYP1QhhwoL68 G*͠	cvV0Eb׉EToch zenuwachtig over het verloop van
de stremming (foto Ger Bakker)
Hierna kreeg iedereen de gelegenheid zelf in
de 252 de voortgang van die restauratie vast
te stellen. De banken en bagagerekken, die
nu op hun plaats stonden, gaan er weer uit om
nog te worden bewerkt. En dan te bedenken
dat het restauratieproject eerst werd gedaan
met een aantal vrijwilligers, nu ook ondersteund
door betaalde krachten. Met verbazing en
bewondering verliet men het treinstel. Het doel
is dat de 252 in mei 2023 naar het Museum
kan
worden
Een mooie line up van dieselmaterieel met
enig leeftijdsverschil (foto Martijn Bijvoet)
overgebracht: 85 jaar na de
indienststelling op 15 mei 1938.
In het depot waren verschillende looproutes
uitgezet waardoor het mogelijk was veel materieel
van binnen en van buiten te bekijken. Het ‘oplijnen’
van het materieel
maakte vele fotomomenten
Een volle hal met aandachtig luisterend
publiek (foto Harry Peters)
mogelijk. Het was eigenlijk een nostalgische tour
door de rijtuigen. De geuren die nog steeds
merkbaar waren in de rookafdelingen, de asbakken
geïntegreerd in de armleuningen, de kleuren en
de materialen, de inrichting van het meubilair en
de bagagerekken, de compartimenten en hun
schuifdeuren, de verschillende machinistencabines
met hun instrumentarium, de drie klassen met elk
hun verschillende uitstraling. Kortom: boeiend
en met herinneringen weer tot leven gebracht.
Buiten waren ook veel interessante objecten te
bewonderen (het weer hielp mee) en na een kleine
wandeling naar de werkplaats van Stadler kon men
ook de moderne kant van onderhoud zien.
De overhandiging van de ‘cheque’
aan Peter-Paul de Winter
Na het ‘ontdekken’ en ook het ontmoeten van
bekenden onderweg in de diverse coupes en
aan de tafels was er tijd voor een voortreffelijke
BBQ. Iedereen kwam aan zijn trekken en ook in
de wachtrij werd veel gediscussieerd en werden
ervaringen uitgewisseld. Om 19.00 uur moest de
Plan V weer richting Amersfoort vertrekken. Maar
er kon worden terug gekeken op een waardevolle
en interessante dag, die door velen zeer was
gewaardeerd. Met veel dank aan de organisatoren.
Vriend van het museum, Jelle van der Togt, maakte
een prachtige impressie van onze Vriendendag
die is te zien op onze website. Aanbevolen!
׉	 7cassandra://d_0KhkHCeZ4ZLV4EB4dtICrAXjmvBWD3z7ducOhmqMAD`n cvV.Eb׉ELezing over
het Postvervoer
op 15 oktober
2022.
Zaterdagmiddag 15 oktober waren bijna 45
Vrienden aanwezig in de Bedrijfsschool in het
Museum om te luisteren naar het verhaal over
het postvervoer per spoor zoals dat ging in
de tijd van de Arend tot het stoppen van deze
diensten in 1997. Een van de Vrienden was Rick
Meijer die een kort verslag maakte.
Bij wijze van experiment was dit keer gekozen voor een
lezing op een zaterdagmiddag. Een doordeweekse avond
stuit toch te vaak op bereikbaarheidsproblemen voor
de Vrienden die van ver moeten komen. Sprekers deze
middag waren Evelien Pieterse (Conservator Kunst en
Cultuurgeschiedenis van het Spoorwegmuseum) en Georg
Groenveld (destijds landelijk coördinator Postvervoer bij de
PTT). Evelien vertelde over het organiseren van de tot 27
november nog lopende tentoonstelling: Expeditie Posttrein,
wat er zo markant is aan de tentoonstelling en wat er in de
anderhalf jaar voorbereiding allemaal moest gebeuren.
Daarna ging zij in op de organisatie van het postvervoer in
de meer dan 100 jaar, vanaf 1844 tot 1979. In het begin
kregen de Spoorwegen hiervoor geen vergoeding. Dit werd
gewoon ‘opgedrongen’ door de Staat. Verteld werd over de
werkzaamheden tijdens de rit die werden uitgevoerd door
de conducteur in een “mager” hoekje van een rijtuig. Later
kwamen aparte postrijtuigen.
In dit verband kwam natuurlijk de in Blerick door de
museumvrijwilligers zo mooi opgeknapte Pec aan de orde,
het rijtuig met de “deukneus”. Internationaal ontstonden
posttreinen met aangekoppelde luxe rijtuigen in snelle
verbindingen, bijvoorbeeld Berlijn-Londen, via Vlissingen in
20 uur. Met deze lezing van Evelien kreeg, wat de aanwezige
Vrienden betrof, de tentoonstelling Expeditie Posttrein een
“gezicht”: Het was een interessant en boeiend verhaal.
Georg Groenveld vertelde over zijn loopbaan bij de PTT
waarbij hij (bescheiden vertellend) ook tot de “redders” van
de Pec behoorde. Zijn taken bij het postvervoer per spoor
waren in de loop van de jaren veelomvattend. Over de
transformatie van postvervoer in de nacht naar het realiseren
van 12 (en later 6) ‘expeditie knooppunten’ (EKP’s) kon hij mooi
vertellen. Het vervoer ging uiteindelijk met gebruikmaking
van rolcontainers in en uit de speciale wagons. Onder de
poststukken waren vaak ook speciale zendingen zoals de
landelijke examenbescheiden; instructies over komende
alarmoefeningen van het leger en geregistreerde zendingen.
Zijn werkzaamheden bij ‘de post ’ eindigden op 16 mei 1997.
Hij reed mee met de laatste 5e slag per motorpost vanaf
Sittard, via Den Bosch, Utrecht en Zwolle naar Groningen. Van
tevoren had hij aan deze EKP’n verzocht op die memorabele
avond/nacht klaar te staan met een dagtekeningstempel (met
stempelkussen!). Deze stempelafdrukken liet hij plaatsen in het
overzicht van de 5e vervoerslag van het PV-boekje ‘Schema’s
Postvervoer’. Behalve wat versieringen, aangebracht door
het personeel van de postperrons in Sittard en Den Bosch
hebben er toen geen verdere festiviteiten tijdens die laatste
inzet plaatsgevonden.
De secretaris van het bestuur bedankte de sprekers voor hun
boeiende verhalen met de overhandiging van een boekenbon.
Foto Han Geijp
27
cvV.EbcvV.Ebb+בCט   +u׉׉	 7cassandra://F0gMykwcfyLDov0Y4XZ8DKrNVi5w_41S2wqYmnc9O8E I`׉	 7cassandra://qREUBOZ-ZuTLmj6O65OAw86zuQBfHD9Zrjzfh9stCLMeC`W׉	 7cassandra://TNTHj4lP8K6pv251gOattxIebZ5W7omWmRCBsX7zGcY"`̷ ׉	 7cassandra://bqGHcMPk9OE4eYU6A_c6n7NeFkaMN2mOFlO_Ipf2xkY 	L͘͠cvV1Eb׉EPrikbord
Het kan natuurlijk niet anders. Het prikbord is dit
keer ‘behangen’ met plaatjes van de zo mooie
Vriendendag van dit jaar. De organisatoren
kunnen meer dan tevreden zijn.
Genieten van de grandeur van de echte
eerste klas van de oude DE3
(foto Ger Bakker)
Hoog geëerd publiek…..
Richard Weurding informeert het
gezelschap over de toegekende subsidie
voor het ‘project 252’
Het stationnement in Utrecht op de
terugreis (foto Martijn Bijvoet)
Pure nostalgie (foto Ger Bakker)
Veel materieel was toegankelijk voor het
publiek (foto Ger Bakker)
De enthousiaste en klantvriendelijke
barbediening
Het nummer van ons iconisch
project
Museumtroeven (foto Martijn Bijvoet)
׉	 7cassandra://TNTHj4lP8K6pv251gOattxIebZ5W7omWmRCBsX7zGcY"`̷ cvV.Eb׈EcvV.EbcvV.Ebb+)VD30cvV,frJ