׉?4ׁB!בCטu׉׉ 0s3://Xfn8QOKmu8krGV28adsvbHhLDDGcYs6roy8M13mKv88n` ׉ 0s3://R_kQYpUT504Y6sW8ikZA_U_GBk64YsVcNR9xkr9z4k0̀`׉ 0s3://6rLo6Urg8Clidsgdl2AktsqKUwzeGKl6MSCJPyo0JJE.`j΄:[1= 7׈Ej΄9[1= ׉E66 | herfst 2026 tijdschrift van waterschap Scheldestromen De motor achter waterzuivering Pompen, onderhoud en vakmanschap Postbus 1000 • 4330 ZW Middelburg Verder: Kleine beestjes, grote inzichten Werk aan de zuiveringen van morgen Dijken vol historie ׉ 0s3://6rLo6Urg8Clidsgdl2AktsqKUwzeGKl6MSCJPyo0JJE.`j΄9[1= j΄9[1= בCטu׉׉ 0s3://v9lx0D3nUsKnJ9LZo3Ar2Iha6YWXQJAp4XsLfV0FqQI}`\׉ 0s3://2fSwRZyxXi46jbxzlfZ8gxhrl_CB9YYzgEqNKA7ylqA;0`׉ 0s3://6nw-N0Q3cVmVaAU74TWaUJcjb-0b2J3c7Yl5FGqNEUQ8e`j΄:[1= :׉E!Afgelopen weekend stond Zeeland weer in het teken van de Kustmarathon. Tijdens dit sportieve weekend trokken duizenden hardlopers, wandelaars en fietsers langs de Zeeuwse kust. Zij genoten van het landschap waar wij als waterschap iedere dag aan werken: van duinen en dijken tot wegen en watergangen die onze provincie veilig en leefbaar houden. De verhalen in deze editie van Scheldestromen laten zien wat er achter dat landschap schuilgaat. Ze gaan over mensen die met nieuwsgierigheid en vakmanschap bijdragen aan het werk van het waterschap. Van een vrijwillige dijkonderzoeker die een dijk leest als een geschiedenisboek tot collega's die onderzoeken hoe het met ons water gaat en zorgen dat wegen, installaties en watersystemen goed blijven functioneren. Ze maken duidelijk dat goed wegen- en waterbeheer niet vanzelfsprekend is. Het vraagt om kennis, toewijding en betrokkenheid. Eigenschappen die ik iedere dag terugzie binnen en rondom ons waterschap. Ik wens u veel leesplezier. Toine Poppelaars Dijkgraaf 2 Scheldestromen | herfst 2026 voorwoord ׉ 0s3://6nw-N0Q3cVmVaAU74TWaUJcjb-0b2J3c7Yl5FGqNEUQ8e`j΄9[1= ׉EBij Nummer Een, ten oosten van Breskens, zijn tussen de oude dijk en inlaagdijk nog historische sporen in het landschap zichtbaar. Scheldestromen | herfst 2026 3 j΄9[1= j΄9[1= בCטu׉׉ 0s3://Iizb5LGBJWBZ4Rf_APDV8gRUsgt4RpXz2BgM70gAnk8e`\׉ 0s3://8fjdMvjjzpps7CD7KsInTWm8FcaNN6Jtv1xzeqiuxYoֆ`׉ 0s3://uC0iQW0e_7OgoLD3s-KKXVrR70qidwlIcxOhi-Qkh8YH>`j΄:[1= >נj΄:[1= <̠b9׉Hhttps://www.nilsson.nl/Gׁ ׁ rנj΄:[1= =R̻!9׉Hhttps://www.nilsson.nl/Gׁ ׁ rנj΄:[1= Jh̟ 9ׁHhttp://linkedin.com/company/ׁ ׁ Јנj΄:[1= I6̴ 9ׁHhttp://instagram.com/waterschapׁ ׁ Јנj΄:[1= H  9ׁH"http://facebook.com/scheldestromenׁ ׁ Ј׉Einhoud 20 14 18 19 23 20 12 8 Op de cover: Regiocoördinator Cèdric Volwerk naast één van de pompen die afvalwater in het rioolstelsel verpompt. 24 Trainee Job over werken bij het waterschap Werk aan onze wegen 23 Natte voeten op de dijk 24 16 6 14 18 19 Buiten Infografic wegenheffing In de steigers: het onderhoud van pompen 8 Hydroloog Sven: “Wat onder water leeft, vertelt hoe gezond het watersysteem is.” Scheldestromen is het tijdschrift van waterschap Scheldestromen. Iedereen die interesse heeft, kan een gratis abonnement aanvragen. Het blad verschijnt vier keer per jaar. Het volgende nummer verschijnt half december. www.scheldestromen.nl/tijdschrift Opmaak: Nilsson Agency Druk: Zalsman Oplage: 21.000 4 Scheldestromen | herfst 2026 PostNL bezorgt onze tijdschriften verspreid over vier dagen. Daardoor kan iemand anders het blad eerder of later ontvangen dan u. communicatie@scheldestromen.nl 088-2461000 Redactie: Hans Adriaanse, Jan Bij de Vaate, Bas Dingenouts, Hendrik Meuwese, Chantal de Putter, Karlijn Borm, Laura de Jongh, Jasmijn Funk en Jakolien Schreijenberg 6 8 12 Nieuws en kort Kleine beestjes, grote inzichten Renovaties aan rioolwaterzuiveringsinstallaties 19 Onderhoud van pompen. “Onzichtbaar werk, onmisbaar voor afvalwatertransport.” Reacties, vragen of suggesties? Ons redactieadres: Team Communicatie Antwoordnummer 700 4330 WC Middelburg (geen postzegel nodig) colofon ׉ 0s3://uC0iQW0e_7OgoLD3s-KKXVrR70qidwlIcxOhi-Qkh8YH>`j΄9[1= ׉E“ In een dijk lees je de geschiedenis van Zeeland.” Bas Chamuleau, vrijwillig dijkonderzoeker Hoe is het om... 16 vrijwillig dijkonderzoeker te zijn? 20 Het werk achter veilige wegen. 23 Bij Nummer Een loopt de onderhoudsweg bij springtij onder water. 11 Scheldestromen online facebook.com/scheldestromen instagram.com/waterschap scheldestromen linkedin.com/company/ waterschap-scheldestromen Scheldestromen | herfst 2026 5 verder j΄9[1= j΄9[1= בCטu׉׉ 0s3://f_hAgoiDmFm_LvMhVNa0bqefryb6JS73SAoA_wo04pMJ&`\׉ 0s3://x6zAYegkrn3mT895a96AFkz8jeRaPtdNZ-pY7PBDhv8`׉ 0s3://0AlmHYVk88Lc5qYzuDxPtXelJakgC5r_K4AMiGt_UoEC`j΄:[1= Eנj΄:[1= AX9׉H+https://scheldestromen.nl/meldingen/droogteGׁ ׁ rנj΄:[1= BI9׉H'https://scheldestromen.nl/storm-wat-danGׁ ׁ rנj΄:[1= LK 9ׁHhttp://scheldestromen.nl/stormׁ ׁ Ј׉E#nieuws Zet alvast in uw agenda: waterschapsverkiezingen 17 maart 2027 Op woensdag 17 maart 2027 zijn de waterschapsverkiezingen. Alle inwoners van Zeeland, die op 17 maart 2027 18 jaar of ouder zijn, mogen hun stem uitbrengen. U stemt voor de nieuwe leden van de algemene vergadering van waterschap Scheldestromen. De algemene vergadering kunt u vergelijken met de gemeenteraad. Het algemeen bestuur bepaalt het beleid op hoofdlijnen en controleert of dat beleid goed wordt uitgevoerd. Door te stemmen heeft u invloed op de keuzes die het bestuur maakt over veilig, schoon en voldoende water, sterke dijken en duinen en veilige wegen en fietspaden. De waterschapsverkiezingen zijn gelijktijdig met de Provinciale Verkiezingen. Foto: Rudy Visser Waterpeilen herstellen langzaam na droge zomer Ons waterbeheer richt zich steeds meer op water vasthouden. Waar voorheen het watersysteem was ingericht op het afvoeren van water, is het vasthouden van water nu minstens zo belangrijk. Afgelopen zomer werd dit opnieuw bevestigd. Ondanks dat we ver vooruit rekening houden met mogelijke droogte, bleek het een uitdaging om het watersysteem gevuld te houden. Afgelopen zomer zakte het waterpeil op sommige plekken in Zeeland wel 85 centimeter. Om het watersysteem weer volledig aan te vullen is veel neerslag nodig. We hopen dit najaar en de aankomende winter op voldoende neerslag om het tekort te kunnen herstellen. Benieuwd hoe de waterpeilen er na de droge zomermaanden voor staan? Kijk op scheldestromen.nl/meldingen/droogte Foto: Rudy Visser 6 Scheldestromen | herfst 2026 ׉ 0s3://0AlmHYVk88Lc5qYzuDxPtXelJakgC5r_K4AMiGt_UoEC`j΄9[1= ׉EOnderhoud aan sloten in het buitengebied Jaarlijks voert waterschap Scheldestromen onderhoud uit aan bijna 10.000 kilometer sloten en andere waterlopen in het buitengebied. Sloten worden gemaaid en op sommige locaties wordt ook gebaggerd. Dit onderhoud is nodig voor een goed werkend watersysteem. Bij deze werkzaamheden houdt het waterschap steeds meer rekening met beschermde plant- en diersoorten. Er wordt gemaaid met een korfmaaier en bij sloten breder dan zeven meter blijft aan één kant de begroeiing staan, zodat er leefgebied beschikbaar blijft voor planten, insecten en andere dieren. Foto: Remie Kranendonk (Reemfoto) Stormseizoen weer gestart Op 1 oktober is het stormseizoen weer begonnen. Tot 1 april houdt waterschap Scheldestromen waterstanden en weersverwachtingen extra scherp in de gaten. Dijken worden geïnspecteerd en bij storm of hoogwater staan medewerkers paraat om Zeeland veilig te houden. Als dat nodig is, worden dijkwachten ingezet om de toestand van dijken en duinen te controleren. Zo zijn we goed voorbereid op de periode waarin de kans op storm en hoogwater het grootst is. Meer weten? Kijk op scheldestromen.nl/storm-wat-dan Foto: Jeffrey Cats Scheldestromen | herfst 2026 7 j΄9[1= j΄9[1= בCטu׉׉ 0s3://uVpSsgPMWYF3eLLG-b7iUPeAAt1WIdWDoJoeK7GSUSkDl`\׉ 0s3://b14BKMOjSvknKDXL-I0yX2H_zbrJgGNlxhaeG4RR4EE`׉ 0s3://qBPH8rXP6JfN5qdA5gzTCSyV_R-HFein4tArHZIwpqUY`j΄:[1= M׉ETekst: Jan Bij de Vaate Foto's: Cynthia Cats Kleine beestjes, grote inzichten Hydrobiologisch onderzoek helpt waterschap Scheldestromen de ecologische kwaliteit van oppervlaktewater te beoordelen. Door planten, algen en kleine waterdieren te onderzoeken, krijgt het waterschap inzicht in de gezondheid van het watersysteem en de effecten van beheermaatregelen. 8 Scheldestromen | herfst 2026 ׉ 0s3://qBPH8rXP6JfN5qdA5gzTCSyV_R-HFein4tArHZIwpqUY`j΄9[1= !׉E DDe eerste schep van het monster Sven beoordeelt plantmonster in uitzoekbak Grote spinnende watertor Gewapend met een schepnet, werphark en een scherpe blik gaat hydrobiologisch analist Sven van Dijk op pad. Sinds anderhalf jaar onderzoekt hij voor het waterschap wat er leeft in het Zeeuwse water. Tot zijn taken behoren het bemonsteren van oppervlaktewater en het analyseren van de verzamelde monsters. In de auto geeft Sven aan waar vandaag de bemonstering plaatsvindt: “We gaan naar de bredere waterloop halverwege de Verkavelingsweg bij Westdorpe, in ZeeuwsVlaanderen. Daar hebben we een meetlocatie die we gebruiken voor rapportages aan de Europese Unie voor de Kaderrichtlijn Water, maar ook voor een watersysteemanalyse. Dit water stroomt af naar gemaal Othene.” Een kijkje onder water Eenmaal ter plekke begint Sven met een monster te nemen van de beplanting. Hij gebruikt hiervoor een werphark en is enthousiast over het resultaat. “Ik zie hier de fonteinkruiden die typerend zijn voor het zoetere water in dit gebied." Verder treffen we tussen de beplanting een staafwants aan. “Dat is ook een indicatie van veel klein leven in het water.” Droogte laat sporen na Daarna volgen monsters van de diertjes in het water, die met een schepnet worden genomen. Tijdens het afdalen in de waterloop wijst Sven ons op minder gunstige omstandigheden. “Kijk, normaal gesproken zou het waterpeil tot hier moeten staan, maar door de zeer droge zomer staat het veel lager. Hierdoor staat een groot deel van de oever droog. Dat beperkt de leefruimte voor planten en waterdieren. Die zijn juist afhankelijk van ondiepe, waterrijke zones om zich te ontwikkelen." Het eerste monster levert direct een verrassing op. Tussen de vangst " De gevlekte platte waterwants is een zeldzame soort. Tot 2025 was deze soort nog nooit gevonden door Scheldestromen." ontdekt Sven een grote spinnende watertor. “Dit is een beschermde soort, dus die gaat meteen terug.” Sven neemt daarna nog drie monsters. Daarin treffen we erwtenmossels, grote poelslakken en platte waterwantsen aan. “Dit zijn wel de soorten die we kunnen verwachten." De monsters worden hier genomen over een traject van vijf meter. “Niet alles is ter plekke te herkennen, zoals larven en bepaalde kevers. Deze gaan in de bemonsteringsbak om in het lab verder te onderzoeken." Scheldestromen | herfst 2026 9 j΄9[1= "j΄9[1= !בCטu׉׉ 0s3://zPGLLFPs_lPZ_XUBxh-1sM1V8zTkK_VUQS5ZPKLYxWY"`\׉ 0s3://-LEEd_6xHXj2fD5GDhxeOP8uOfQxXUnxe26nrBNIBHA`׉ 0s3://4jHbxcWu7KDIhCmCpVZNV6hniQQT_OSghjEvlFZYyrEE`j΄:[1= Oנj΄:[1= Xځ̟ 9ׁHhttp://linkedin.com/company/ׁ ׁ Јנj΄:[1= V̴ 9ׁHhttp://instagram.com/waterschapׁ ׁ Јנj΄:[1= T~ 9ׁH"http://facebook.com/scheldestromenׁ ׁ Ј׉ETuimelaarlarve Werken achter de microscoop Staafwants " Er zijn ruim tachtig soorten waterdieren aangetroffen, van bloedzuigers tot waterroofkevers." We horen Sven een aantal maal zeggen beestjes in het monster te zien die vervelend kunnen bijten. Om dat te demonstreren legt hij een tuimelaarlarve op zijn vinger. We zien zijn gezicht verkrampen van de schrik. Snel de larve maar weer terugleggen in de monsterbak. Bijna onzichtbaar leven Terug in het lab wordt het monster uitgegoten in een uitzoekbak. De diertjes die met het blote oog zichtbaar zijn, worden in een monsterpot met ethanol gedaan voor conservering. De kleinere beestjes worden er met behulp van een loep 10 Scheldestromen | herfst 2026 uitgevist. Later worden deze onder een microscoop bekeken en met behulp van een insectenboek aan de juiste soort en naam gekoppeld. We vragen Sven naar het resultaat van dit monster. “Er zijn ruim tachtig soorten waterdieren aangetroffen, van bloedzuigers tot waterroofkevers. Dit komt overeen met mijn verwachting voor dit zoetere water waar ik het monster heb genomen.” Een zeldzame vondst En uiteraard, Sven: ben jij ook wel eens iets bijzonders tegengekomen? “Ja, de opmars van de gevlekte platte waterwants. De gevlekte platte waterwants is een zeldzame soort. Tot 2025 was deze soort nog nooit gevonden door Scheldestromen. In 2025 werd de soort op twee locaties aangetroffen en in 2026 al op meerdere plekken. Het lijkt erop dat deze soort bezig is aan een opmars in Zeeland. De gewone platte waterwants komt vaker voor. Beide soorten zijn roofdieren. Met hun voorpoten grijpen ze prooien, die ze daarna leegzuigen. Als wij specifiek de zeldzame soort vinden, duidt dat op een verrijking van ons ecosysteem in Zeeland. Ook naast zijn werk is Sven begaan met de natuur. Hij beheert het Axel’s Nature’s Best Insectenmuseum aan de Noordstraat in Axel. Dit museum is gratis toegankelijk op zaterdag en is zeker een bezoek waard. ׉ 0s3://4jHbxcWu7KDIhCmCpVZNV6hniQQT_OSghjEvlFZYyrEE`j΄9[1= #׉EScheldestromen online Bij waterschap Scheldestromen delen we online wat we doen om Zeeland veilig en toekomstbestendig te houden. Van stevige dijken tot slimme wateroplossingen: op onze socialmediakanalen ziet u hoe we werken aan de leefomgeving waar u woont, werkt of recreëert. Een greep uit onze recente posts: Samen werken aan waterveiligheid Vandaag ontvingen we de Algemene Rekenkamer en de Rekenkamer waterschap Scheldestromen bij de versterkte dijk in Hansweert. Tijdens het werkbezoek gingen we in gesprek over de uitvoering van waterveiligheidsopgaven en de samenwerking tussen Rijk, regio en marktpartijen binnen het Hoogwaterbeschermingsprogramma... Meer weergeven Volg ons Praat mee facebook.com/scheldestromen instagram.com/waterschap scheldestromen linkedin.com/company/ waterschap-scheldestromen Heeft u vragen, ideeën of wilt u ons iets laten weten? Laat u horen op onze socialmediakanalen. Scheldestromen | herfst 2026 11 j΄9[1= $j΄9[1= #בCטu׉׉ 0s3://FOqMwUqGX6IWsk26nFsgZMsqRCxTme0y4u51vTlMujwa`\׉ 0s3://8xAzOff-nZ9gjZDn-0WZIPEXBw2GzYcFih9PONMTXpM`׉ 0s3://hzRIYJuntqUVW48DSt7xjdIkJyRzxtj2U11b7N0mk48L`j΄:[1= Q׉EWerken aan de zuiveringen van morgen Jaarlijks voert waterschap Scheldestromen renovaties uit aan de installaties die een belangrijke rol spelen in de afvalwaterzuivering. Twee renovaties die in 2026 in het oog springen, zijn die van de rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI’s) van Hulst en Willem Annapolder. De betrokken projectleiders leggen uit wat er hierbij allemaal komt kijken. Nieuw ontvangwerk voor RWZI Hulst Als projectleider is Ronald Koets betrokken bij meerdere projecten binnen het waterschap. Dit jaar is hij onder meer druk bezig met het werk aan de RWZI in Hulst. “Deze RWZI ondergaat dit jaar een ingrijpende renovatie. Een van de grootste onderdelen van het project is de bouw van een nieuw ontvangwerk. Dit is als het ware de voordeur van de zuivering: hier komt het afvalwater binnen voordat het door de verschillende zuiveringsstappen gaat. Voor de 12 Scheldestromen | herfst 2026 ׉ 0s3://hzRIYJuntqUVW48DSt7xjdIkJyRzxtj2U11b7N0mk48L`j΄9[1= %׉E aanleg hiervan zijn grote bouwkuipen gemaakt en worden nieuwe betonnen constructies gebouwd. Ook komen er nieuwe pompen die het water door het zuiveringsproces transporteren.” Het werk aan de RWZI startte in januari van dit jaar. Het is de verwachting dat het werk in de zomer van 2027 wordt afgerond. Efficiënter zuiveren “In de tweede fase van het project wordt er een nieuwe installatie geplaatst die zand al vroeg uit het water verwijdert. Dat lijkt misschien een klein detail, maar het voorkomt slijtage aan installaties verderop in het proces en zorgt ervoor dat de zuivering efficiënter kan werken. Ook de installaties die het water biologisch zuiveren worden aangepakt. De beluchtingstanks en nabezinktanks worden gerenoveerd, zodat zij weer jarenlang mee kunnen. Tegelijkertijd worden verschillende gemalen, pompen en andere technische (slib-)installaties vernieuwd.” Nieuw digitaal hart voor RWZI Willem Annapolder In Zuid-Beveland is projectleider Sandro Eversdijk druk bezig met aanpassingen aan de RWZI Willem Annapolder, bij Kapelle. Ook hier wordt dit jaar het nodige werk verricht. “Deze RWZI krijgt dit jaar een belangrijke technische vernieuwing. Waar bij veel renovaties vooral gekeken wordt naar pompen, tanks en gebouwen, ligt de nadruk hier op de vervanging van de besturing van de installatie. Een belangrijk onderdeel van het project is de plaatsing van nieuwe besturingskasten in het hoofdgebouw. De oude installaties waren sterk verouderd en zijn de afgelopen maanden vervangen door moderne systemen. Deze nieuwe besturing vormt het digitale hart van de zuivering. Via speciale software worden processen automatisch aangestuurd, zoals het op tijd starten van pompen en het verwerken van meetgegevens uit verschillende onderdelen van de installatie.” Meer dan alleen nieuwe besturingskasten Het werk aan de RWZI gaat hierbij veel verder dan het enkel vervangen van een kast. Zo staan er achttien verschillende besturingskasten op het terrein, die allemaal aangepast worden. “Ook vervangen we de netwerkverbindingen en kabels. Dat is nodig omdat kabels door ouderdom, grondwater en zoutinvloeden aangetast kunnen worden. Daarnaast passen we de noodstroomvoorziening aan om de nieuwe installatie veilig te laten functioneren.” De voorbereidingen voor dit project begonnen eind vorig jaar. Naar verwachting worden de werkzaamheden begin 2027 afgerond. Met deze vernieuwingen kunnen beide zuiveringen ook in de toekomst betrouwbaar afvalwater blijven verwerken en voldoen aan de geldende eisen. Scheldestromen | herfst 2026 13 j΄9[1= &j΄9[1= %בCטu׉׉ 0s3://rtK9V5LLtdTdoW8yGJE5fzT0UlI5fBC6Pkjp6cqsWs4O`\׉ 0s3://Yp7zWYZv8MiEuMdYlIo9FY6YwjKcc475NcP-6c6-lqM)`׉ 0s3://U-SVSiwJE83EVYzBsTi891yF757FOVTyHkpx8Z2T-DoGC`j΄;[1= Yנj΄:[1= UP̷9׉H.https://scheldestromen.nl/loket/melding-klachtGׁ ׁ rנj΄:[1= WPoo9׉H5https://www.kustmarathon.nl/meedoen/trainingsschemas/Gׁ ׁ rנj΄;[1= \P̷9ׁH http://scheldestromen.nl/meldingׁ ׁ Ј׉E_buiten Foto: Janneke la Gasse Terug in de tijd De klok gaat weer een uurtje achteruit op zondag 25 oktober. Vergeet u hem niet te verzetten? De dagen worden korter, de avonden langer en buiten verandert Zeeland langzaam van nazomer naar herfst. Een mooi moment om de wandelschoenen klaar te zetten, een warme jas uit de kast te halen en nog eens bewust naar buiten te gaan. Want ook met wat minder daglicht is er buiten genoeg te beleven. Herfst op het erf: voorkom wateroverlast In de herfst valt er vaak meer regen. Soms in korte, hevige buien. Dan is het belangrijk dat water goed weg kan. Een verstopte goot, dicht putje of verzakte erfverharding kan ervoor zorgen dat regenwater blijft staan op plekken waar u het liever niet heeft. Controleer daarom op tijd of regenwater goed kan wegstromen. Maak goten en roosters vrij van bladeren en kijk of water niet richting schuur, woning of kelder loopt. Kleine maatregelen kunnen helpen om overlast te beperken. Kustmarathon: Zeeland in beweging Afgelopen weekend stond Zeeland weer in het teken van de Kustmarathon. Duizenden hardlopers, wandelaars en fietsers trokken langs de Zeeuwse kust en genoten van het landschap waar wij als waterschap iedere dag aan werken: van duinen en dijken tot wegen en watergangen die onze provincie veilig en leefbaar houden. Enthousiast geworden? De editie van 2027 lijkt nog ver weg, maar een goede voorbereiding begint op tijd. Trek regelmatig de buitenlucht in en bouw rustig op met de trainingsschema's op de website van de Kustmarathon. kustmarathon.nl/meedoen/trainingsschemas 14 Scheldestromen | herfst 2026 Foto: Dubbeldwars, Jeffrey Cats ׉ 0s3://U-SVSiwJE83EVYzBsTi891yF757FOVTyHkpx8Z2T-DoGC`j΄9[1= )׉E sVogels op trek In het najaar trekken veel vogels naar warmere gebieden. Maar ook arriveren er wintergasten in onze provincie. Zeeland is voor veel soorten een plek om te rusten en voedsel te zoeken. Langs de kust, bij kreken, natuurgebieden en watergangen is in deze periode veel te zien. Neem eens een verrekijker mee tijdens een wandeling. Wie rustig kijkt, ziet vaak meer dan verwacht: groepen vogels boven het water, steltlopers langs de oever of ganzen in de polder. De herfst laat goed zien hoe levendig ons waterrijke landschap is. Herfstvakantie in eigen provincie Voor de herfstvakantie hoeft u Zeeland niet uit. In de herfst zijn er volop mogelijkheden, van strandwandelingen en dorpjes bezoeken tot binnenactiviteiten, musea, creatieve workshops en herfstmarkten. Zo bezoekt u het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk voor een leerzaam en gedenkwaardig uitje in de vakantie. Maar ook buiten is genoeg te beleven. Zo is het op zaterdag 24 oktober weer Nacht van de Nacht (N8vdN8) in Middelburg, waarbij alle lichten in de binnenstad doven en een culturele avond gevierd wordt. Buiten gezien? Heeft u buiten iets gezien dat opvalt? Bijvoorbeeld schade aan een dijk, een verzakte berm, water dat niet goed wegloopt of zwerfafval bij een watergang? Dan kunt u dit melden bij het waterschap. Met meldingen uit de omgeving krijgen we sneller zicht op situaties die aandacht nodig hebben. Zo zorgen we samen voor veilige wegen, sterke dijken en een goed werkend watersysteem. U kunt uw melding maken via de website: scheldestromen.nl/melding Recept: appelcrumble De herfst vraagt om iets warms uit de oven. Deze Zeeuwse appelcrumble is eenvoudig, snel en perfect na een frisse wandeling. Ingrediënten • 4 appels • 1 theelepel kaneel • 1 eetlepel suiker • 100 gram bloem • 75 gram koude boter • 50 gram havermout • 50 gram bruine suiker • Een snufje zout • Eventueel: rozijnen of gehakte noten Zo maakt u het Verwarm de oven voor op 180 graden. Schil de appels en snijd ze in stukjes. Meng ze met kaneel, suiker en eventueel rozijnen. Doe het mengsel in een ovenschaal. Meng bloem, havermout, bruine suiker, zout en boter met uw vingers tot kruimels. Verdeel dit over de appels en bak de crumble ongeveer 25 tot 30 minuten, tot de bovenkant goudbruin is. Lekker met een lepel yoghurt, slagroom of een bolletje vanille-ijs. En misschien nog lekkerder na een rondje buiten. Scheldestromen | herfst 2026 15 j΄9[1= *j΄9[1= )בCטu׉׉ 0s3://KQ1Hw2FHjFN89TIQHSZftz59dr2B-a62LxYPmdD8XAkQ`\׉ 0s3://deNSp_AJDpg-ArWF00kEfh6KE_hHAwxW4lXGVhTxn6Y`׉ 0s3://Y_kf0zejW2QqKd8NJZtZTxb2f9g3jM0eO0y9SkhXLRoM `j΄;[1= ]נj΄;[1= a 9ׁH%mailto:communicatie@scheldestromen.nlׁ ׁ Ј׉EHoe is het om... ...vrijwillig dijkonderzoeker te zijn? Bas Chamuleau aan het werk op de dijk. 16 Scheldestromen | herfst 2026 ׉ 0s3://Y_kf0zejW2QqKd8NJZtZTxb2f9g3jM0eO0y9SkhXLRoM `j΄9[1= +׉EMet Bas Chamuleau aan tafel is het alsof een geschiedenisboek tot leven komt. Hij kent Zeeland én de dijken op zijn duimpje. Want wat veel mensen niet weten, is dat de binnenkant van de dijk, het zogenaamde dwarsprofiel, het levensverhaal van die dijk en daarmee vaak van de omgeving vertelt. Al van jongs af aan kijkt Bas naar dijken. Hij groeide op in Kwadendamme, waar dijken het uitzicht bepalen. Bas: “Terwijl mensen in andere delen van Zeeland uitkijken over uitgestrekte polders, keek ik vooral tegen dijken aan. Die tegenstelling maakte me nieuwsgierig. Ik verdiepte me in het landschap en de manier waarop mensen al eeuwenlang samenleven met water.” Die belangstelling groeide uit tot een bijzondere vrijwilligersfunctie. Sinds 2008 doet hij onderzoek naar de geschiedenis van dijken voor Erfgoed Zeeland en de provincie Zeeland. Die uitkomsten deelt hij ook met waterschap Scheldestromen. Een dijk is als een boek Voor Bas vertelt een dijk een verhaal. “In een dwarsprofiel lees je de geschiedenis van Zeeland terug. Aan de verschillende lagen klei, zand of veen zie je hoe mensen een dijk in de loop der eeuwen hebben aangelegd, verhoogd en versterkt. Helemaal onderaan in het dwarsprofiel van sommige dijken in Zeeland ontdekte ik soms de eerste ‘dijkjes’ van ongeveer duizend jaar oud. Elke nieuwe laag erna laat zien hoe Zeeuwen reageerden op het water en welke technieken zij daarbij gebruikten.” Zo wordt een dijk een tijdlijn van eeuwen omgaan met het water, verborgen in de bodem. Met de schop op pad Bas: “Wanneer het waterschap een dijk moet doorgraven, voor bijvoorbeeld een duiker of wegwerkzaamheden, is dat een uitgelezen kans om onderzoek te doen. Het profiel van de dijk ligt dan bloot. Je kunt dan perfect de grondlagen bekijken. Met onderzoek ter plaatse en literatuuronderzoek breng ik de grondlagen in kaart. Van de vele onderzoeken die Bas uitvoerde, is een dijk bij de verbreding van de Sloeweg hem altijd bijgebleven. “De eerste keer dat hij enkele opeenvolgende dijken in eenzelfde gebied in één keer kon onderzoeken. Door de bodemlagen zorgvuldig te bestuderen en te vergelijken met historische bronnen kon worden vastgesteld dat de oudste delen van een dijk teruggaan tot mogelijk de twaalfde eeuw, terwijl de jongste dijk hier uit 1612 dateert.” Samenwerken voor kennis van dijken De samenwerking met waterschap Scheldestromen speelt een belangrijke rol in het werk van Bas. Dankzij afspraken met het waterschap krijgt hij een melding wanneer een dijk wordt opengelegd. Vervolgens stemt hij met projectleiders af hoe het onderzoek veilig en praktisch kan plaatsvinden tijdens de werkzaamheden. Op die manier gaan dagelijks werk aan waterveiligheid en onderzoek naar " De oudste delen van een dijk gaan terug tot mogelijk de twaalfde eeuw, terwijl de jongste dijk hier uit 1612 dateert." het verleden hand in hand. Ook het project in Hansweert noemt hij met enthousiasme. Daar leverde hij gegevens aan over historische dijkhoogtes. Die informatie staat nu op de nieuwe dijktrap. Wie volgt Bas op? Volgens Bas zijn dijken veel meer dan een waterkering. Wie begrijpt waarom een dijk ligt waar hij ligt, begrijpt ook beter hoe het landschap, het water en de bewoners zich hebben ontwikkeld. De kennis van de samenstelling van de polderdijken kan voor het waterschap van groot belang zijn voor zowel de huidige functies als voor mogelijke toekomstige functies. Die kennis draagt daarnaast bij aan de Zeeuwse identiteit en zorgt voor meer betrokkenheid bij de omgeving. Inmiddels is Bas 79 jaar. Hij wil zijn kennis en ervaring met een enthousiaste opvolger delen. Bent u dat? Neem voor meer informatie contact op via communicatie@scheldestromen.nl. Scheldestromen | herfst 2026 17 j΄9[1= ,j΄9[1= +בCטu׉׉ 0s3://-bp4u4vUQzyw5H9fA5ATjnWfzBg9pzkuDn6-6urJu1ML`\׉ 0s3://z-N6bWR-2fOyUdG2-wJJoP-YU71gAIfQo9zwL6Gdzfk`׉ 0s3://yep9H3MWkFjLzqlDa7CeEaht8euNWrN8nJzVCzXdCzoU<`j΄;[1= _׉EnGeen nieuwe wegenbelasting maar een andere verdeling We zorgen voor: Bescherming van Zeeland tegen overstromingen Schoon en voldoende water Het zuiveren van afvalwater Veilige wegen en fietspaden Vanaf 2027 verandert de manier waarop het waterschap belasting voor wegenbeheer heft. Er komt geen nieuwe belasting bij. De kosten voor wegenbeheer zitten nu al in de waterschapsbelasting. Deze worden straks apart zichtbaar gemaakt en anders verdeeld over de verschillende groepen belastingbetalers. In deze infographic ziet u wat er verandert. Verdeling belastingcategorie: Wie betaalt mee? De hoogte van de belasting hangt af van uw situatie. Ingezetenen (inwoners) Gebouwd Ongebouwd Bedrijven Natuurterreinen Vanaf 2027 wordt wegenbeheer niet langer betaald via de watersysteemheffing, maar via een aparte wegenheffing. Huidige situatie belastingheffing: Watersysteemheffing: waterveiligheid waterbeheer wegenbeheer Zuiveringsheffing zuiveren van rioolen afvalwater Vanaf 2027 Watersysteemheffing: waterveiligheid waterbeheer Nieuwe situatie belastingheffing: Wegenheffing wegenbeheer Zuiveringsheffing zuiveren van rioolen afvalwater ׉ 0s3://yep9H3MWkFjLzqlDa7CeEaht8euNWrN8nJzVCzXdCzoU<`j΄9[1= -׉Ein de steigers Ritthem Het onderhoud van pompen Tekst: Hans Adriaanse Foto's: Jeffrey Cats Regiocoördinator Cèdric Volwerk Het waterschap verricht dagelijks belangrijk werk, maar niet alle werkzaamheden zijn even zichtbaar. Een van die minder zichtbare taken is het onderhoud van pompen. Regiocoördinator Cèdric Volwerk van de rioolwaterzuivering Walcheren in Ritthem vertelt waarom dit werk zo belangrijk is. "De meest gebruikte pompen bij ons zijn centrifugaalpompen, die afvalwater verplaatsen door het met een draaiende waaier in beweging te brengen. Gemiddeld gaan deze zo'n vijftien jaar mee. Tijdens het jaarlijkse onderhoud controleren we onder meer de lagers, die ervoor zorgen dat de pomp soepel draait, en de asafdichtingen, die lekkages voorkomen. Bij groot onderhoud wordt de pomp volledig uit elkaar gehaald en gereviseerd. Dat duurt ongeveer vijf dagen. Daarbij kijken we onder andere naar de elektromotor, het pomphuis en de waaier." Samen sterk Veel van het onderhoud doen we samen met de werktuigbouwkundige en elektrotechnische collega’s van steunpunt Eindewege. De lijnen zijn kort en de samenwerking verloopt uitstekend. Onmisbaar voor afvalwatertransport De pompen dienen vooral voor het transport van afvalwater naar de (riool)zuivering. Ze verpompen afvalwater van een lager naar een hoger niveau in het rioolstelsel. Na een lange droge periode, zoals afgelopen zomer, zijn we extra alert op storingen. Dan komt vaak opgehoopt vuil los, wat verstoppingen kan veroorzaken. Veilig en betrouwbaar De pompen moeten voldoen aan verschillende normen en veiligheidseisen. Vooraf bepalen we hoeveel water een pomp moet kunnen verwerken. Op basis daarvan kiezen we het juiste type pomp. Scheldestromen | herfst 2026 19 j΄9[1= .j΄9[1= -בCטu׉׉ 0s3://160EG_XZOcJ5IEKPLl2WazyDIA2mGS1-iv_QoC1RREI`\׉ 0s3://mqoWndZ_d8LcWoHcbvmE6opkDOHZ0nEThgjs25BrA_M`׉ 0s3://JS0vr2xG7kVWP2OzUJDIyXBToZm4G-C_neEB4IcdWNgS`j΄;[1= b׉Ejaar rond Werk aan onze wegen het hele Waterschap Scheldestromen beheert ruim 4.000 kilometer wegen en fietspaden in Zeeland. Een flinke verantwoordelijkheid, want al die kilometers vragen het hele jaar door aandacht en onderhoud. Van weginspecties en maaien tot gladheidsbestrijding en reparaties: achter veilige wegen en fietspaden schuilt meer werk dan veel mensen denken. Tekst: Chantal de Putter | Foto's: Jeffrey Cats 20 Scheldestromen | herfst 2026 Seppe Lambert (links) en Tom de Ridder (rechts) ׉ 0s3://JS0vr2xG7kVWP2OzUJDIyXBToZm4G-C_neEB4IcdWNgS`j΄9[1= /׉E!Veilige en goed onderhouden wegen zijn één van de kerntaken van waterschap Scheldestromen. Het beheer en onderhoud van de waterschapswegen is verdeeld over zes werkgebieden. Samen met aannemers zorgen onze medewerkers ervoor dat wegen, fietspaden en bermen het hele jaar door worden onderhouden. Tom de Ridder is opzichter Wegen in Midden- en Oost-Zeeuws-Vlaanderen en verantwoordelijk voor ongeveer 800 kilometer wegen. Vanuit steunpunt Mauritsfort bij Hoek houdt hij dagelijks toezicht in zijn gebied. Seppe Lambert is teamleider Wegen en werkt nauw samen met de buitendienstmedewerkers op de verschillende steunpunten. Samen met Tom vertelt hij wat er allemaal komt kijken bij het onderhoud van de Zeeuwse wegen. Extreme hitte vraagt extra aandacht Afgelopen zomer hadden onze wegen door de hitte het soms zwaar te verduren. "In juni was het zo heet dat we op verschillende wegen zout hebben gestrooid om de temperatuur van het asfalt te verlagen", vertelt Tom. "Dat deden we vooral op wegen waar onlangs een nieuwe slijtlaag was aangebracht. Door de hoge temperaturen kan bitumen, het bindmiddel in asfalt, zacht worden." Ook betonnen wegen hadden last van de extreme temperaturen. "Door hitte komen grote krachten vrij waardoor op enkele plekken betonplaten omhoog werden gedrukt", legt Seppe uit. "Waar we vroeger vooral rekening hielden met winterschade, zien we nu steeds vaker schade ontstaan door extreme zomerse omstandigheden." Inspecteren en prioriteren Een belangrijk onderdeel van het werk bestaat uit het regelmatig inspecteren van de wegen. Iedere twee maanden voeren medewerkers een visuele controle uit. Met behulp van het programma GLOVIS beoordelen zij onder meer scheuren, spoorvorming, oneffenheden en beschadiAsfalteringswerkzaamheden kruispunt Zuiddorpe gingen aan de randen van het wegdek. Alle gegevens worden verwerkt in een rapport waarin de staat van de wegen wordt beoordeeld. "Niet elke weg kan tegelijk aangepakt worden", vertelt Tom. "Daarom maken we keuzes op basis van urgentie." Seppe vult aan: "Medewerkers van het team Beheer & Onderhoud brengen de praktijksituaties in beeld en het team Beleid en Ondersteuning analyseert de gegevens. Gezamenlijk bepalen we de prioriteiten. Een mooie samenwerking tussen beide teams van de afdeling Wegen." Slik op de weg Wanneer de herfst nadert, krijgen we weer te maken met slik op de weg. Vanaf september starten veel agrariërs met de oogst van onder andere suikerbieten. Bij nat weer kan modder aan landbouwvoertuigen blijven kleven en op de weg terechtkomen. Dat kan gevaarlijke situaties opleveren voor weggebruikers."We houden dit goed in de gaten", zegt Tom. "Boeren zijn verantwoordelijk voor het opruimen van achtergebleven slik, maar voor de verkeersveiligheid blijven wij alert of het slik wordt opgeruimd." Van kleine reparaties tot nieuwe slijtlagen Gedurende het jaar doen we uiteenlopende onderhoudswerkzaamheden. In het voorjaar herstellen we bermen en starten we met kleine asfaltreparaties. Medewerkers inspecteren wegen en markeren beschadigingen, zodat we gericht onderhoud kunnen uitvoeren. In de zomer worden scheuren in het asfalt gevuld en brengen we op verschillende wegen nieuwe slijtlagen aan. Een slijtlaag beschermt het asfalt tegen slijtage en verlengt de levensduur van de weg. Ook worden wegmarkeringen vernieuwd, krijgen bermen waar nodig een opknapbeurt en houden we de goten en kolken langs de wegen schoon. Groenbeheer langs de weg Niet alleen het asfalt vraagt onderhoud. Ook bomen en struiken langs onze wegen en fietspaden hebben verzorging nodig. Het snoeien en rooien van bomen en struiken gebeurt in de periode van september tot half maart. Daarnaast worden hagen en andere beplanting geknipt zodat het verkeer goed zicht houdt. Vanaf het voorjaar start het maaiseizoen. Bermen langs wegen en fietspaden maaien we drie keer per jaar: de voorjaarsmaaironde, de zomermaaironde en de najaarsmaaironde. De zomermaaironde doen we alleen langs de drukke doorgaande wegen en fietspaden en langs een deel van de grindpaden. In het najaar maaien we dezelfde wegen als in het voorjaar. Scheldestromen | herfst 2026 21 j΄9[1= 0j΄9[1= /בCטu׉׉ 0s3://WycoGh9sb4DD7Yxg25j5d4yGycaH_ybuXimlVW08Vc4T`\׉ 0s3://4NOSnuWD5G0qrM7stAOfDYhdxgbRi8UrRYAwnBUICr4ڃ`׉ 0s3://CM5zgZ_LYB71EXgXB9O0WeZxusocldyw3hXQmjVEdRMD`j΄;[1= e׉EJOp verschillende plaatsen past het waterschap ecologisch maaibeheer toe. Daarbij wordt het maaisel afgevoerd, waardoor bepaalde planten meer de kans krijgen om te groeien. Paraat bij gladheid Zodra vorst of sneeuw wordt verwacht, staat de gladheidsbestrijding paraat. Samen met de Zeeuwse gemeenten, Rijkswaterstaat, Provincie Zeeland, North Sea Port en de NV Westerscheldetunnel zorgt het waterschap voor veilige wegen en fietsroutes. "De oproep voor gladheidsbestrijding kan op elk moment komen", vertelt Tom. "Ook midden in de nacht of in het weekend. Binnen elk werkgebied is altijd iemand beschikbaar die de oproep ontvangt en moet uitrukken." Meer dan alleen onderhoud Naast het beheer van wegen hebben opzichters nog een andere belangrijke taak. Zij adviseren bij vergunningaanvragen die invloed kunnen hebben op de wegen en bermen. Dat gaat bijvoorbeeld over kabels en leidingen, maar ook over evenementen zoals de Marathon van Zeeuws-Vlaanderen en Ride for the Roses. Strooiwagens op het steunpunt Zo werken de medewerkers van het waterschap elke dag aan veilige en goed onderhouden wegen. Van inspectie tot reparatie, van maaien tot strooien: het werk gaat het hele jaar door. Waterschap Scheldestromen is één van de Zeeuwse wegbeheerders. Het waterschap beheert en onderhoudt de wegen buiten de bebouwde kom voor de dertien Zeeuwse gemeenten. Wegen binnen de bebouwde kom zijn in beheer bij de gemeente. N-wegen zijn van de provincie en A-wegen van het Rijk. Overslagseweg tussen Zuiddorpe en Overslag wordt geasfalteerd Een verzameling in te zetten verkeersborden 22 Scheldestromen | herfst 2026 ׉ 0s3://CM5zgZ_LYB71EXgXB9O0WeZxusocldyw3hXQmjVEdRMD`j΄9[1= 1׉Erbijzonder gevonden Natte voeten op de dijk Fietsen door de Westerschelde? Dat kan bij springtij, twee keer per maand, in ZeeuwsVlaanderen. Bij Nummer Een, net ten oosten van Breskens, loopt de onderhoudsweg dan onder water. Tekst: Hendrik Meuwese Foto's: Jeffrey Cats Deze dijk is bijzonder. Dat heeft twee redenen. Allereerst ligt de onderhoudsweg op een opvallend laag niveau. Daarnaast ligt de inlaagdijk ongeveer honderd meter verderop. Daardoor is deze dijk uitzonderlijk breed. Tot in de jaren ’70 bestond de dijk uit twee delen: daar waar nu de onderhoudsweg ligt, lag de eerste dijk en een inlaagdijk lag zo’n honderd meter verderop. De ruimte daartussen wordt een inlaag genoemd. Slimme keuze voor waterveiligheid Bij de Deltaversterking in 1977 is gekozen om de inlaagdijk op te hogen tot de huidige hoogte. Vanwege de steile onderwateroever is dat veiliger dan de dijk direct langs de oever aan te leggen. Sindsdien bestaat de waterkering uit een combinatie van de oude dijk, waar je nu overheen kunt fietsen, en de achterliggende hogere dijk. In 2005 is de steenbekleding versterkt. Natuur tussen twee dijken De ruimte tussen de oude dijk en inlaagdijk is in 1977 opgehoogd. In 1995 is hier een natuurontwikkelingsproject uitgevoerd. Daarbij zijn twee Zeeuwse elementen aangelegd: een hollestelle (een drinkput) en karrevelden (kleiafgravingen). Scheldestromen | herfst 2026 23 j΄9[1= 2j΄9[1= 1בCטu׉׉ 0s3://4H-eGA_vWarl1TbfAoIJ6KzP1ZDYJDx-_xojkZ7Nk1Uz` ׉ 0s3://JBdJJtRyFmaKF1p7IAp1JDMPn8_7Z0_uU2qQ2HkeKno{`׉ 0s3://gFg1oORWYYpJb07s-QMKwqtVPleDh7QKMHnOz8IFPNI'W`j΄;[1= iנj΄;[1= gB̄9׉H$https://scheldestromen.nl/werken-bijGׁ ׁ rנj΄;[1= hBE9׉H$https://scheldestromen.nl/werken-bijGׁ ׁ rנj΄;[1= kB̀ 9ׁHhttp://scheldestromen.nl/ׁ ׁ Ј׉EJ“ Binnen de afdeling zijn zoveel verschillende onderwerpen en projecten dat geen week hetzelfde is.” Job van Moolenbroek Job van Moolenbroek is trainee bij waterschap Scheldestromen op de afdeling Watersystemen. In zijn functie werkt hij mee aan uiteenlopende vraagstukken op het gebied van waterbeheer. Die afwisseling geeft hem de kans om in korte tijd ervaring op te doen binnen verschillende onderdelen van het waterbeheer. "Het traineeship biedt veel vrijheid. Door mee te werken aan verschillende projecten en opdrachten, krijg ik in korte tijd een breed beeld van het werk binnen onze afdeling. Van praktische vraagstukken tot meer strategische onderwerpen, alles komt voorbij." Samen met collega's werkt Job aan thema's als waterbeheer, peilbeheer, grondwater en projecten met externe partners. "Daardoor krijg je met veel verschillende mensen en onderwerpen te maken. Geen dag is hetzelfde en je doet snel veel ervaring op." Ook de samenwerking binnen het waterschap spreekt hem aan. "Collega's zijn toegankelijk en denken graag mee. Je krijgt vertrouwen en verantwoordelijkheid, maar kunt altijd terugvallen op de kennis van anderen. Die combinatie maakt het voor mij een fijne plek om te werken." Kijk op: scheldestromen.nl/ werken-bij Tekst: Laura de Jongh | Foto: Jeffrey Cats n W o r r d n a e t a s s l e J t o b w e e a r c h p p e ! ׉ 0s3://gFg1oORWYYpJb07s-QMKwqtVPleDh7QKMHnOz8IFPNI'W`j΄9[1= 5׈Ej΄9[1= 6j΄9[1= 5)+Waterschap Scheldestromen #66 - Herfst 2026Afvalwater verdwijnt uit het zicht zodra u doorspoelt, maar achter de schermen zijn dagelijks tientallen medewerkers aan het werk om dat water veilig te transporteren en te zuiveren. In dit nummer nemen we een kijkje bij het onderhoud van pompen en de renovatie van rioolwaterzuiveringen. Ook ontdekken we hoe een vrijwillig dijkonderzoeker de geschiedenis van Zeeland blootlegt. Lees dit en meer in dit herfstnummer.j΄3w"