×‰?×B!Ü !×‘C‘×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://baEzIPSZvBtVKTM7aucjEgxC02rBUU3BU_66cCJU7lIÎ 9­Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://EjyR9E7DAsOmw73LW3Tty0OSppvttNOTzJws4uJpZS0ÍYÏÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://E-PA1RSm5tAgH4YKxboBJBgniUDMHwYzdh9eTX0yeZcÍ!	Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://3D3tWfnOgX9_sNUTvOdzjqLky0aONjOWip35DzBwuf8Î <ÍpÍ ÍèÍñ×`®}Ñ<Dœh÷½¿“× ×`®}Ñ<Dœh÷½Ä ÍÍ=Ìº9×HÚ #http://www.bmc.nl/datavolwassenheid××Ðˆ× ×`®}Ñ<Dœh÷½Ã Í¹ÍIÌ
9×HÚ  mailto:info@hetpubliekedomein.nl××Ðˆ× ×`®}Ñ<Dœh÷½Â Í<ÍIr
9×H»http://hetpubliekedomein.nl××Ðˆ×ˆE×`®}Ñ<Dœh÷½}×‰EÚ~ROER OM
NIJMEGEN KAPT MET
KEUKENTAFELGESPREK
18
ECONOMISCHE ZAKEN
MINISTERIE VAN DE
DOMINANTE BOYS
20
SPECIAL ICT
SECUUR OMGAAN
MET DATA
27
28 mei 2021 | week 21 | jaargang 42
10 2021
BINNENLANDS
BESTUUR
JOYCE SYLVESTER IN AUTOBIOGRAFIE:
â€˜ WE MOETEN
MENSEN INSLUITENâ€™
Het Publieke Domein
VAN EN VOOR DE PUBLIEKE SECTOR
Als het om arbeidsmobiliteit gaat
hetpubliekedomein.nl | info@hetpubliekedomein.nl | 030 - 208 1153
De noodzaak om te sturen op basis van data
wordt steeds groter. Hoe zet je als gemeente
stappen in datavolwassenheid?
zie www.bmc.nl/datavolwassenheid
ONAFHANKELIJK MAGAZINE VOOR BETROKKEN AMBTENAREN EN BESTUURDERS
×‰	Ú 7cassandra://E-PA1RSm5tAgH4YKxboBJBgniUDMHwYzdh9eTX0yeZcÍ!	Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½~×`®}Ñ<Dœh÷½}ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://Hs9fEA-IgEOh5TjIb7EWauFOfYFz511xRmjamc24eWgÎ òEÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://xCbX7XhPchCAr19qSiyB1fc98TEFB6n3KlibMXg82uYÍ\SÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://tX16DZq4wlG1MpNoJW9w7nA1VoOFAolx1huIpElUhckÍ *Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://FYJ-g5lXs3fTof3pVz1vWB1rMDoyp-MvuALKhkvTFEwÎ Í¾~Í ÍèÍñ×`®}Ò<Dœh÷½Å×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://aRc5aqRlR-cmS4JkmT4RVNkjGb8PDsM6t_9lifBfpfwÎ »@Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://6DpFeyc9xLt6E_7S9TAMv6iE9FcuSgycxkE29zHoKxoÍrNÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://E7u9iBWW-EZ9WvEcEH69LhL12g3bza4JRf4NftYxUZ0Í"Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://i4zdTryYP-QzhB20xi4-JvnxrOSqGBYoQv1t2jCKCBIÎ TªÎ ÝäÍ ÍèÍñ×`®}Ó<Dœh÷½Æ‘×™	×‰Hºhttp://www.werkenbijede.nlG×`¯D_XÄÌ&Ð¯Ó ÍšÍþÍÖd×‰E×‰	Ú 7cassandra://tX16DZq4wlG1MpNoJW9w7nA1VoOFAolx1huIpElUhckÍ *Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½×‰E×‰	Ú 7cassandra://E7u9iBWW-EZ9WvEcEH69LhL12g3bza4JRf4NftYxUZ0Í"Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½€×`®}Ñ<Dœh÷½ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://fXxI1BUV5RxzgZRCVZUGZrMabME-Jkg9zY-sYcPRc0gÎ ‘ÅÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://BpFuaaipOO06__Euq9LWkcAoXS8NY1AELTDO8BGzTB8Íc›Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://PTf3MBaKMy4aBUxOYU2qPpXwNF0m5xJ1AHkoU25C82cÍ‡Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://l9uelu9GXQkOpGWKPIxnDQY8rjrZfqDFvOOzoqjFIKgÎ e÷Í>²Í ÍèÍñ×`®}Ô<Dœh÷½É×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://p59lBfaNNrjKxOF59pyCTVbzLOlFSNvpVNxuSJq7EcgÎ ùÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://c9foIi1RI4kQMacWhAeMXcey8NrTJbJsJCvUGW0vuGYÍe“Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://nC7vorqyiMXX8_LnGaufAu1e_AiLRGRN07dkfIUMznwÍ"×Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://op7qpWFVEPSkBgPUzPTHjCi7xaIfUip9SchjyRbIbdUÎ ×OÍ(HÍ ÍèÍñ×`®}Ô<Dœh÷½Ê‘× ×`®}Ô<Dœh÷½Ó ÍFÍøÌ­
9×HÚ  http://www.binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ×‰EÚøBINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
04COLOFON REDACTIONEEL
Binnenlands Bestuur is een uitgave van
de Sijthoff Media Groep en verschijnt
tweewekelijks op vrijdag.
REDACTIEADRES
Postbus 75462, 1070 AL Amsterdam
tel: 020 - 5733669
e-mail: info@binnenlandsbestuur.nl
www.binnenlandsbestuur.nl
HOOFDREDACTIE
Eric de Kluis
REDACTIE
Hans Bekkers (chef redactie), Wouter Boonstra,
Martin Hendriksma, Adriaan de Jonge, Yolanda
de Koster, Alexander Leeuw, Michiel Maas, JosÃ©
Salhi.
COLUMNISTEN
Geerten Boogaard, Jan Verhagen
ILLUSTRATOR
Berend Vonk
Coverbeeld: Arenda Oomen
VASTE MEDEWERKERS
Crisitina Bellon, Ton Bestebreur, Martijn Delaere,
RenÃ© Didde, Wilma van Hoeflaken, Yvonne Jansen,
Michel Knapen, Harry PerrÃ©e, Maurice Swirc,
Marjolein van Trigt, Simon Trommel.
BASIS-ONTWERP: Studio Room
VORMGEVING
VRHL Content en Creatie, Alphen aan den Rijn
DRUK
Senefelder Misset, Doetinchem
ADVERTENTIEAFDELING
Jan-Willem Hulst, tel. 06-22663674
Marcel van der Meer, tel. 06-23168872
Sandra de Vries, tel. 020-573 3656
E-MAIL ALGEMEEN
traffic@binnenlandsbestuur.nl
DIRECTIE
Willem Sijthoff
MARKETING
Lindsay Duijm
ABONNEMENT
Voor een (gratis) abonnement zie de website:
www.binnenlandsbestuur.nl en ga naar abonnementen.
Heeft u nog vragen, mail dan naar
klantenservice@binnenlandsbestuur.nl of bel
020 â€“ 573 3600. Betaalde abonnementen voor
bedrijven en professionals buiten de doelgroep:
jaarabonnement 1e jaar â‚¬ 87,- (normaal â‚¬ 229,-).
Abonnementen voor raadsleden en leden van
Provinciale Staten zijn gratis.
Los nummer â‚¬ 9,75. De prijzen zijn exclusief btw.
Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave
de uiterste zorg is besteed, aanvaarden de
auteur(s), redacteur(en) en uitgever(s) geen
aansprakelijkheid voor eventuele fouten en
onvolkomenheden, noch voor gevolgen hiervan.
ISSN 0167-1146
OPLAGE 43.000
Â© Het is niet toegestaan om zonder voorafgaande
toestemming van de uitgever artikelen, onderzoeken
of gedeelten daarvan over te nemen.
â€˜ De bijzondere bijstand
wordt ook per gemeente
anders ingevuldâ€™
Binnenlands
Bestuur is een
onafhankelijk
magazine voor de
hoger opgeleide
decentrale
ambtenaar en
lokale bestuurder.
HULP AAN TOESLAGENOUDERS
DE ROMMEL
OPRUIMEN
Het regende ontstemde reacties van Binnenlands Bestuur-lezers toen
Dordrechts wethouder Peter Heijkoop namens de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten (VNG) zijn mening gaf over de â€˜Rotterdamse
aanpakâ€™ van de compensatie voor gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire.
Wethouder Michiel Grauss had het eigenwijze plan opgevat de
toeslagenouders in zijn stad te hulp te schieten, in afwachting van de
regeling die staatssecretaris Van Huffelen beloofde te treffen. Het ging
om gevallen die in een schuldentraject zitten en vaak al jaren op het
bestaansminimum leven. â€˜Het wachten op een oplossing duurt te langâ€™,
vond Grauss, dus begon hij zelf met het kwijtschelden van de openstaande
schulden.
Heijkoop vreest dat die aanpak leidt tot rechtsongelijkheid. Rotterdamse
gedupeerden krijgen immers een andere behandeling dan elders.
â€˜Alle gedupeerden moeten dezelfde slechte behandeling krijgen, liefst
inclusief dezelfde vernederingenâ€™, klonk een van de cynische reacties
op sociale media. Een ander: â€˜Is er eindelijk een gemeente die aan de
kant van de bewoners staat en oplossingsgericht te werk gaat, krijg je
ditâ€¦â€™ Aangezien een zekere mate van rechtsongelijkheid inherent is
aan decentraal bestuur, leek Heijkoops punt inderdaad een gelegenheidsargument.
De bijzondere bijstand wordt ook per gemeente
anders ingevuld.
Een ander argument van Heijkoop was interessanter. â€˜Uiteindelijk moet
het kabinet wel hun eigen ellende oplossenâ€™, zei hij. Met andere woorden:
gemeenten moeten niet opdraaien voor de schade die het rijk
aanricht. Er lijkt een diepere frustratie onder
zijn woorden te liggen. Want al jaren hebben
gemeenten het gevoel de rommel van het rijk
te moeten opruimen. De sociale gevolgen van
rijksbeleid belanden al tijden op hun bordje. Inwoners
die slachtoffer worden van hardvochtig
Haags beleid â€“ een starre fraudewet, een onzekere
arbeidsmarkt, een genadeloze kostendelersnorm,
een niet-bestaand inburgeringsbeleid,
een krap minimumloon, een karige
bijstandsuitkering â€“ kloppen uiteindelijk bij de
gemeente aan voor hulp. Frustratie daarover is
begrijpelijk. Of toeslagenouders daar de dupe
van moeten worden, lijkt mij een andere vraag.
ADVERTENTIE
ADRIAAN DE JONGE
REDACTEUR
BINNENLANDS
BESTUUR
EU-nieuwsbrief
Ontvang 1x per maand het nieuws over de belangrijkste
agendapunten van de Europese Unie en het Europees Parlement.
Meld u nu aan binnenlandsbestuur.nl/nieuwsbrieven
×‰	Ú 7cassandra://PTf3MBaKMy4aBUxOYU2qPpXwNF0m5xJ1AHkoU25C82cÍ‡Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½×‰EÚî-
,
-
g
s
.
BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
INHOUD 05
14
COVERSTORY
JOYCE SYLVESTER Ze verhuist van Amsterdam naar Paramaribo
en keert weer terug. Ze ervaart ongelijkwaardigheid en onrechtvaardigheid,
maar schopt het wel tot eerste zwarte vrouwelijke
burgemeester. â€˜Mensen zagen mij als een pionier.â€™
24
AARDGASVRIJE WIJK
APELDOORN
WIL DRAAGVLAK
De Apeldoornse wijk Kerschoten werd
geselecteerd voor de tweede tranche
van het Programma Aardgasvrije Wijken.
Binnenlands Bestuur volgt de komende
jaren de ontwikkelingen. In deel
Ã©Ã©n: de zoektocht naar draagvlak.
28
ONDERZOEK BINNENLANDS BESTUUR/AG CONNECT
47
BETREKKEN INWONERS
IN DEBAT
OVER EUROPA
Verplicht is het niet, gewenst wel: elke
gemeente zou met haar inwoners in
debat moeten gaan over de toekomst
van Europa. De grote zorg is of er wat
met de uitkomsten ervan gebeurt.
Gemeenten oefenen weinig met cyberaanvallen. Rekenkameronderzoeken leggen
kwetsbaarheden bloot, maar worden weinig gehouden, leert eigen onderzoek.
Realiseert de gemeentelijke top zich wel hoe kwetsbaar gemeenten zijn?
CYBERSECURITY: NOG
VEEL WERK TE DOEN
NIEUWS
VNG matigt verhoging contributie
Gemeenten vatbaar voor cybercrime
Ambtenaar: vaker thuiswerken
ACHTERGROND
Nijmegen zet bijl in keukentafelgesprek
EZ: Dominante boys die alles regelen
SPECIAL ICT
ABONNEMENT
Voor een (gratis) abonnement zie de
website: www.binnenlandsbestuur.nl.
Klik vervolgens op Abonnementen
en kies de vorm die bij u past.
â€˜Bescherming gegevens moet in ieders hoofdâ€™ 33
De mens moet in beeld blijven
Essay: kosten en kansen van ict
38
42
ACHTERGROND
Sociaal stelsel steeds kariger
50
18
20
6
7
9
VERDER
COLOFON / REDACTIONEEL 4
BEREND VONK
7
NIEUWS IN BEELD
GEERTEN BOOGAARD
IN DE CLINCH
JAN VERHAGEN
BOEK
OPINIE
PERSONALIA
10
13
23
49
53
55
58
×‰	Ú 7cassandra://nC7vorqyiMXX8_LnGaufAu1e_AiLRGRN07dkfIUMznwÍ"×Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½‚×`®}Ñ<Dœh÷½ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://uuue4awoZ_FJnQqmP7GWzGblWdlOp11h0lqfnpFT7x4Î æÍ` Í°Í×‰	Ú 7cassandra://-9kZdldLLD-UDWsdRDPHBwpNDoBywXtQ58wYhBK9Jq8Ít’Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://0vjsEht5_xfNCPg1WCvkHRTEcC5q2f2zJ5fYoF50UmIÍ"RÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://7l-XIIXn-I3H5uxUSXpYzajTCjOAQhh10_uiRUYj0EEÍ²*Í&PÍ ÍèÍñ×`®}Ô<Dœh÷½Ô×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://HMNueF4ygMGXqQ3YRoTk_4pEZ7Hfk9P2FoSkPbF6CPAÎ  ¶Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://zVVUllZ4aRZRZsZE4h0gvfekj8AC4Pv_zTG0Uc6qKo8ÍŒúÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://USjUe6nuDipHQj-G-SVkZKrATCSzfIjMpnMnVK7c7D0Í*ßÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://bOoCRo4q5TQyqkCgUflAQZ4rsD-cYnS1EqU7v0GXGdYÎ mÍ
Í ÍèÍñ×`®}Ô<Dœh÷½Õ×‰EÚBINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
06 NIEUWS FINANCIÃ‹N
DOOR: HANS BEKKERS
De contributie voor de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten gaat in 2022 minder omhoog
dat gepland. Vanwege de precaire financiÃ«le situatie
waarin veel gemeenten zich bevinden, gaat een streep
door de eerder voorziene extra verhoging van 1 procent.
2020 BIJZONDER SLECHT JAAR VOOR CONGRES- EN STUDIECENTRUM
VNG MATIGT
VERHOGING
CONTRIBUTIE
Over het voorstel af te zien van die verhoging,
bedoeld om in te groeien naar
een volledige dekking van de kosten van
de kernorganisatie van de VNG, mogen de
leden zich tijdens de Algemene Ledenvergadering
op 16 juni uitspreken.
Eerder was afgesproken dat de jaarlijkse
contributieverhoging zou worden gebaseerd
op twee componenten. Enerzijds zou
gelijke tred worden gehouden met de compensatie
voor de loon- en prijsontwikkeling,
en anderzijds zou er elk jaar 1 procent
bovenop komen voor de groei naar een
volledige dekking van de kernorganisatie
vanuit de contributie.
Van die laatste component wil het
VNG-bestuur volgend jaar afzien.
In eerdere ledenvergaderingen gaf het bestuur
al aan â€˜zich zeer bewust te zijn van
de grote financiÃ«le problemen bij gemeenten.â€™
Vandaar dat voor het begrotingsjaar
kritisch is gekeken naar de eigen begroting
in relatie tot de contributie. Omdat het bestuur
het wel van groot belang vindt dat de
VNG zich richting het kabinet tot het uiterste
blijft inspannen om toereikende
budgetten voor gemeenten zeker te stellen,
is het hoe dan ook nodig voldoende financiÃ«le
middelen te hebben.
BELEGGINGSPORTEFEUILLE
Die dekking wordt gehaald uit het
afbouwen van de beleggingsporte feuille
tot een minimale reserve.
Het geld uit de reserve dat door de
afbouw beschikbaar komt, wordt dan
Stijging beperkt
tot 1,7 procent
ingezet voor de kerntaken van de VNG.
Het bestuur houdt wel vast aan het laten
meebewegen van de contributie met de
loon- en prijsontwikkeling. Die compensatie
leidt tot en een contributiestijging van
1,7 procent. Dat betekent voor de te betalen
contributie in 2022 het volgende bedrag
per inwoner: grote steden met meer
dan 200.000 inwoners betalen 68 cent per
inwoner, de grootste categorie (gemeenten
met 25.000 tot 200.000 inwoners) dragen
1,37 euro per inwoner af, kleinere gemeenten
1,59 euro en de allerkleinste â€“ die met
MEER PERSONEEL
De kernorganisatie van de VNG telde eind 2020
een bezetting van 295 fte. Dat zijn er 26 meer
dan in het jaar daarvoor. Blijkens het financieel
jaarverslag stroomden er vorig jaar wel veel
meer mensen uit vergeleken met 2019. In 2020
was dat 13 procent, in 2019 8 procent. Wat
verder opvalt in de personeelsgegevens is een
hoger ziekteverzuim bij de koepelorganisatie.
Dat steeg van 2,6 procent in 2019 naar 3,4
procent in 2020.
minder dan 5.000 inwoners â€“ zijn met
1,73 euro het duurst uit.
Het VNG-bestuur stelt van mening te zijn
dat met het beperkte contributievoorstel
2022 â€˜een goede balansâ€™ is gevonden tussen
het rekening houden met de financiÃ«le
problemen van veel gemeenten en het behoud
van de slagkracht van de VNG organisatie
om zich in te spannen ten behoeve
van de leden.
ZWARE KLAPPEN
Hoewel corona volgens het bestuur geen
noemenswaardige invloed gehad heeft
gehad op het financieel resultaat van de
vereniging â€“ 0,16 miljoen euro negatief,
een verbetering van 0,300 miljoen ten opzichte
van 2019 â€“ is er op Ã©Ã©n post sprake
van een behoorlijke tegenvaller: de gedaalde
inkomsten bij het Congres- en Studiecentrum
van de VNG. Het dochterbedrijf,
zo blijkt uit het financieel jaarverslag over
2020, kreeg vorig jaar zware klappen door
het stilvallen van de bezoekerseconomie.
Het grootste deel van de fysieke congressen
en trainingen moest worden afgelast,
of online worden georganiseerd. Dat leidde
tot meer werk en veel minder opbrengsten.
Het resultaat? 1,8 miljoen euro lager ten
opzichte van 2019. Het resultaat van Congres-
en Studiecentrum B.V. voor belastingen
bedroeg bijna 2 miljoen euro negatief
ten opzichte van een winst van ruim 4 ton
een jaar eerder.
De tegenvaller werd vrijwel geheel goedgemaakt
door positieve beleggingsresultaten.
×‰	Ú 7cassandra://0vjsEht5_xfNCPg1WCvkHRTEcC5q2f2zJ5fYoF50UmIÍ"RÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½ƒ×‰EÚjBINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
DOOR: ALEXANDER LEEUW EN SJOERD HARTHOLT
BESTUUR NIEUWS 07
Gemeenten oefenen amper met
cyberaanvallen van buitenaf. Ook bij de rekenkamers
staat informatiebeveiliging niet hoog
op de agenda. Dat blijkt uit onderzoek van
Binnenlands Bestuur en AG Connect waar 27
gemeenten aan meededen.
ONDERZOEK BINNENLANDS BESTUUR EN AG CONNECT
GEMEENTEN
VATBAAR VOOR
CYBERCRIME
Bij een aanzienlijk deel van de gemeenten
ontbreekt een draaiboek voor een
digitale crisis. Dat is opvallend in een
tijd dat de geruchtmakende cyberincidenten
zich opstapelen.
Ict-deskundige Brenno de Winter noemt
de uitkomsten â€˜erg teleurstellendâ€™. Uit de
antwoorden blijkt volgens hem â€˜dat oefenen
met cybersecurityaanvallen lang niet
vanzelfsprekend is voor gemeenten. SomCARTOON
BEREND VONK
mige geven aan dit wel van plan te zijn,
andere laten het volledig afweten.â€™ Zes
van de 27 gemeenten oefenen niet met
simulaties van digitale aanvallen en elf
doen het gedeeltelijk of zijn dergelijke oefeningen
nu pas aan het voorbereiden.
â€˜Dit past bij het beeld dat in plaats van
een echte test voorkeur wordt gegeven
aan vrijblijvende bijeenkomsten waar iemand
een toespraakje houdt.â€™
Ongeveer een op de drie gemeenten verrichten
in de afgelopen vijf jaar rekenkameronderzoek
naar informatiebeveiliging.
De onderzoekers vonden bij interne penetratietesten
vrijwel altijd kritieke kwetsbaarheden.
â€˜In de praktijk lukt het vrijwel
altijd om tijdens een fysieke inlooptest
binnen te komenâ€™, is de ervaring van een
onderzoeker. Dat er weinig rekenkameronderzoek
naar informatiebeveiliging
wordt verricht, komt volgens De Winter
mogelijk doordat rekenkamers dergelijk
onderzoek moeilijk vinden omdat de relevante
kennis ontbreekt.
Uit de vragen blijkt verder dat gemeenten
niet graag openheid van zaken geven over
dit onderwerp, bijvoorbeeld als het gaat
om het budget voor penetratietesten.
â€˜Openheid van zaken geven hierover is
juist belangrijkâ€™, zegt De Winter. Volgens
de Informatiebeveiligingsdienst doen gemeenten
dit niet omdat het een uitnodiging
zou kunnen zijn voor â€˜talloze commerciÃ«le
aanbiedingenâ€™.
Lees verder op pag. 28
×‰	Ú 7cassandra://USjUe6nuDipHQj-G-SVkZKrATCSzfIjMpnMnVK7c7D0Í*ßÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½„×`®}Ñ<Dœh÷½ƒÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://OHIlWfJvDPFh-ubwM7i8W4SyRynwSo-drcDPGJFY2mUÎ ç0Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://ROyV11xoD2ZkrnEVIJSEQDmk9aF0EdQbgXPVjkw7LisÍkÌÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://1UR3MDvRrcQg3n7jEh1zdGS75GGpEP2TVvP6tryul6UÍ ÅÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://7E324eSmq9IqGSxrsa62qL8rijKxt72We3hfhOggVSYÎ 	®•Î ÿäÍ ÍèÍñ×`®}×<Dœh÷½Ø×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://ifTip1rkjcf_sqTXYYJC3OiQs7Hc7C3nQu6btBA0CdcÎ âÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://48W-XD8mqiScWg-Bm4kXW2OlYyyl3yWbnL5tK3uZjUcÍ{OÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://5HUqz90GR-zrUJW9OWvDVD9FCbHEdAq3hbpRrsVGYIAÍ'°Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://LvfhnqpyDjDbKrJvAXxx-J1ijbq12flzs9AL6PAQ5GcÎ 	Í*`Í ÍèÍñ×`®}×<Dœh÷½Ù‘×™	×‰H±http://www.sro.nlG×`¯DzXÄÌ&Ð¯Ô ÍèÍHÍ‚Ìâ×‰E×‰	Ú 7cassandra://1UR3MDvRrcQg3n7jEh1zdGS75GGpEP2TVvP6tryul6UÍ ÅÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½…×‰EÚ
BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
DOOR: HANS BEKKERS
ORGANISATIE NIEUWS 09
Driekwart van de gemeenteambtenaren
wil ook na corona enkele dagen thuis blijven
werken. Eind 2020 was dat nog geen 40 procent. Dat is
een van de uitkomsten van onderzoek van HEVO onder
ruim 1.000 medewerkers eind vorig en begin dit jaar.
POST-CORONA
AMBTENAAR:
VAKER THUIS
WERKEN
Wat opvalt in vergelijking met eind vorig
jaar is dat met betrekking tot het
thuisvoordeel het percentage â€˜geconcentreerd,
productief en efficiÃ«nt werkenâ€™
flink omhoog is gegaan: van circa 30 naar
bijna 50 procent. De onderzoekers vermoeden
dat dat mede komt omdat medewerkers
een betere modus hebben gevonden
om thuis te kunnen werken. En
omdat ze daar in de loop van de tijd ook
beter in worden ondersteund door de
werkgever, op zowel technologisch vlak
als qua afspraken rond verwachtingen.
Uit het onderzoek blijkt verder dat medewerkers
zich steeds comfortabeler voelen
om thuis te werken. En datzelfde geldt
voor de organisaties. Met name gemeenten
die pre-corona al meer stuurden op
resultaat dan op aanwezigheid hebben er
nu duidelijk minder moeite mee dat meâ€˜
De noodzaak
full-time naar
kantoor te gaan
is verdwenenâ€™
dewerkers thuiswerken, aldus onderzoekster
Kim Vermeulen. â€˜Daar staan echter
ook gemeenten tegenover die aanwezigheid
juist wel belangrijk vinden en er nu
ook al op sturen dat medewerkers postcorona
meer naar kantoor gaan. Overigens
zijn zelfs die gemeenten er wel van
overtuigd dat de noodzaak om weer fulltime
naar kantoor te gaan verdwenen is.â€™
Wat volgens de respondenten minder
ADVERTENTIE
Abonneer en
beluister via
In onze 6-delige
podcastserie gaan
we in gesprek met
â€˜Griffiers van het eerste uurâ€™ over lokale
democratie en het vak van de griffier.
goed blijkt te gaan is het digitaal brainstormen
met collegaâ€™s. Daarbij blijft er
sterk de behoefte om fysiek bij elkaar te
zitten. â€˜Ze zien dat bij digitaal brainstormen
bepaalde mensen het voortouw nemen
en anderen juist amper deelnemen.
Bij fysiek brainstormen is het volgens hen
eenvoudiger om iedereen er zoveel mogelijk
bij te betrekkenâ€™, aldus Vermeulen.
Verder valt het verschil op tussen jongeren
en ouderen. Bij jongeren worden de
antwoorden over wat wel en niet goed
gaat bij thuiswerken mede bepaald door
hun thuissituatie. Daarnaast hebben jongeren
duidelijk een grotere behoefte dan
ouderen om naar kantoor te gaan om daar
collegaâ€™s fysiek te ontmoeten: jongeren
willen graag de steun hebben van oudere
collegaâ€™s en hebben ook de behoefte met
hen te kunnen klankborden.
PODCAST
Democratie
maak je.
×‰	Ú 7cassandra://5HUqz90GR-zrUJW9OWvDVD9FCbHEdAq3hbpRrsVGYIAÍ'°Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½†×`®}Ñ<Dœh÷½…ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://gUwpMYko_RSWi7hE6uF1XwO2NSao8tbYZpnaTJD4GqIÎ Ó¥Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://JGgPx0Do8_rg1KSC51RuOPZ_Zdwv7cjMJQGq-eQTVGQÍmÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://nWKtS0ZjNt6dnQPb185-OcweH3OaI3IDq0NKj0zprooÍ'ÏÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://2yS3qahZ95Q6y3DReqb1trBHnGURKeufU0Yhndl5v5IÎ ø?Î wvÍ ÍèÍñ×`®}Ø<Dœh÷½Û×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://j6BrVPUJXEvNqcWZNuzfLejWaFKUNwDpycLgkVXh_jcÎ ›Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://_6NEknTGP0ZvXBk0ABdvQ9dXqiP-8W5OMgUt3k9WqQEÍa@Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://eGCQt0xMX5H9tkogCCjoahvAc8YMDJpUZufxcbhSPEgÍ 8Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://TCnE5aWyM4M4r65O4-NIjO8PzoTWv4moU7cA9hcf4zIÎ @pÍ(rÍ ÍèÍñ×`®}Ø<Dœh÷½Ü×‰EÚ'BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
10 NIEUWS IN BEELD PERSONEEL
DOOR: HANS BEKKERS
WEER MEER
COLLEGAâ€™S
Bezetting per 1.000 inwoners
fte
15
15,4
15,7
16,5
16,9
10,5
7,6
8,4 8,1
7
6,3
7,7
8,5 8,3
7,1
6,3
7,87,6
6,1
8,4 8,3
7,97,5
6,4
8,6
8,07,7
8,7
6,8 6,9
2016
2017
G4
> 100.000 inwoners
50.000 tot 100.000 inwoners
20.000 tot 50.000 inwoners
2018
< 20.000 inwoners
Alle gemeenten
Ontwikkeling van de gemeentelijke bezetting *
Alle gemeenten
2016
2017
2018
2019
2020
137.930
157.290
160.810
140.980
163.650
144.750
168.500
149.460
171.050
151.890
* Inclusief medewerkers in gemeentelijke samenwerkingen. Gemeenten in gemeentelijke
samenwerkingen tellen in de Personeelsmonitor mee als Ã©Ã©n organisatie.
In personen
In fteâ€™s
2019
2020
VOORAL IN STAD TOENAME FTEâ€™S
Net als in 2019, was de stijging in de bezetting vorig jaar met 6,6 procent het grootst bij gemeenten met 50.000 tot 100.000 inwoners.
Ook bij gemeenten met meer dan 100.000 inwoners, exclusief de G4, was de stijging hoog (6,3 procent). Bij gemeenten
met tussen de 20.000 en 50.000 inwoners vond er een lichte daling plaats, van -0,4 procent. Voor de gemeenten met minder
dan 20.000 inwoners is een grote daling waarneembaar (-39,6 procent). Dat komt volgens de onderzoekes â€˜door een vernieuwing
van de wegings methode voor die grootteklasse.â€™
×‰	Ú 7cassandra://nWKtS0ZjNt6dnQPb185-OcweH3OaI3IDq0NKj0zprooÍ'ÏÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½‡×‰EÚBINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
NIEUWS IN BEELD 11
Eind vorig jaar waren in totaal 171.050 personen in dienst bij deze gemeenten.
De bezetting is met 1,5 procent gestegen ten opzichte van 2019. Daarmee zet
de trend van de afgelopen jaren zich voort. Dat blijk uit de Personeelsmonitor
Gemeenten 2020 van het A&O fonds Gemeenten.
Top 3 redenen van toename bezetting
MEER TAKEN,
GROTER BUDGET
Bijna driekwart van gemeenten geeft aan dat
de bezetting in 2020 is toegenomen. Net als
in 2019 gelden nieuwe taken/deprivatisering
en een stijging van het budget als belangrijkste
redenen voor de toename. In 2020 kwamen
er bovendien nog corona-gerelateerde
taken bij. 16 procent van gemeenten geeft
aan dat de bezetting in 2020 is afgenomen.
Dat komt dan vooral omdat ze moeite hebben
met het invullen van vacatures. Met name
in de functiegebieden ruimtelijke ordening/milieu
en bouwkunde/civiele techniek
zijn lastig geschikte kandidaten te vinden.
1
2
3
Nieuwe taken/deprivatiseren
Toename budget
Afname
externen
8%
25%
21%
Top 3 redenen van afname bezetting
1
2
3
Verwachte ontwikkeling
van de bezetting
De bezetting zal
het komende jaar
gelijk blijven
46%
De bezetting zal
het komende jaar
lager uitvallen
47%
De bezetting zal
het komende jaar
hoger uitvallen
â€˜RUIMTEVOLKâ€™
ERG SCHAARS
7%
Bijna de helft van de gemeenten
verwacht dat de formatie dit jaar
verder zal toenemen. 46 procent
van de gemeenten verwacht dat
deze gelijk zal blijven. Slechts een
handvol gemeenten verwacht dat
de formatie afneemt. Groei wordt
vooral verwacht in de functiegebieden
ruimtelijke ordening/
milieu (!), welzijn/jeugdzorg en
automatisering/ict. Binnen de
functiegebieden dienstverlening/
facilitair en burger/publiekszaken
wordt juist krimp verwacht.
Niet ingevulde vacatures
Fusie
Afstoten
taken/
privatiseren
6%
6%
34%
×‰	Ú 7cassandra://eGCQt0xMX5H9tkogCCjoahvAc8YMDJpUZufxcbhSPEgÍ 8Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½ˆ×`®}Ñ<Dœh÷½‡ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://3vxlODZbvoDX0oGahYRaWejgoRYxwJL2n80Fxp-6glEÎ nÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://uxEd6MnOLXEzBRIosndmbEQG2U5Nz3t-8rw_pRhTfLUÍgEÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://83CbKsf5qX9eGYyIfOSouw9i7MI0rPLXhS7Vx7suiQ0Í!ÛÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://peo9Jj-3MBLdaobKcHh6E9CFXwoWrAFWIleXYUDSedQÎ ªÎ â>Í ÍèÍñ×`®}Ú<Dœh÷½ß×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://2VeKGrcYV9QeOuQxR84WHd_mHR7ELpQQ7EGJ98lmxKMÎ ¡%Í` Í°Í×‰	Ú 7cassandra://vbLlMINp0oeh3IZqjuS2GW7cjS4RnLFl_-6lqPZC8K0ÍsïÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://D3amQ-6twFgAm-SyDug9vZ6evfFi8YUpVop2R6KYZE4Í!jÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://TX6GURF5kK4lj-V2GRXliDdKWiRz3r_Lkx9hu8s3bwcÍíJÍœÍ ÍèÍñ×`®}Û<Dœh÷½à‘× ×`®}Û<Dœh÷½â Í3Í%b9×H´http://vngconnect.nl××Ðˆ×‰E¶INGEZONDEN MEDEDELING
×‰	Ú 7cassandra://83CbKsf5qX9eGYyIfOSouw9i7MI0rPLXhS7Vx7suiQ0Í!ÛÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½‰×‰EÚÉGEERTEN BOOGAARD COLUMN 13
RAP TERUG NAAR
ANDERE TIJDEN
Ontwikkel
u verder
Kennis blijven delen, op
de hoogte blijven van de
laatste vaktrends en
samen scenarioâ€™s
verkennen en blijven
verbinden. Dat is in deze
tijd belangrijker dan ooit.
Daarom focussen we juist
nu met onze virtuele
congressen en online
opleidingen op wat u
nodig heeft. Met inhoudelijke
trainingen die
aansluiten op de doelstellingen
van de VNG,
opleidingen die inspelen
op vaardigheden voor uw
persoonlijke ontwikkeling
en sprankelende digitale
evenementen.
Ons aanbod
2-daagse training:
Van gelijk hebben naar
gelijk krijgen, door
effectief communiceren
3 en 17 juni
Week van de participatie
Regio Noord:
start 7 juni
Regio Midden:
start 15 juni
Online module:
Ontslagrecht
15 juni
2-daagse leergang:
Democratische
Rechtsorde
8 juni en meerdere
data in het najaar
Diverse masterclasses:
Zo werkt de zorg binnen
gemeenten
9 juni en 7 juli
Online workshop:
Werken met de geheimhoudingsplicht:
Aandachtspunten
voor de praktijk
22 juni
Ons hele aanbod vindt u
op vngconnect.nl
Op de rommelzolder van het decentralisatierecht,
tussen alle andere oude zooi, ligt de zogenaamde
driekringenleer te verstoffen. Volgens deze leer
behartigt elke bestuurslaag zijn eigen typische
taken en behoren overheden de autonomie van
elkaars kring te respecteren. Het reguleren van
jaarmarkten is bijvoorbeeld typisch een taak voor
de gemeenten, terwijl defensie nou juist weer iets
is wat alleen het rijk zinvol kan. Gaat de rijksoverheid
zich toch met jaarmarkten bemoeien dan
heeft dat eenvoudig geen rechtskracht, aldus de
driekringenleer. Om nog maar te zwijgen over de
lokale aanschaf van een tank.
Staatsrechtelijk is deze theorie perfect. De lokale
autonomie stelt dan immers echt wat voor. Het
gemeentelijk domein wordt onaantastbaar voor
Haagse bemoeizucht. Het probleem is alleen dat
overheidstaken niet zo makkelijk aan Ã©Ã©n bestuurslaag
zijn toe te wijzen. Eigenlijk begint de
ellende al meteen na de twee evidente voorbeelden
van de jaarmarkten en defensie. Is woningbouw
een typisch gemeentelijke zaak waar het
rijk niets mee te schaften heeft? Zijn bejaardenoorden
en bibliotheken typisch iets voor
de provincie?
De drie exclusieve kringen die het staatsrecht
voor zich zag, blijken in de bestuurskunde niet te
bestaan. De praktijk laat een scala aan gedeelde
verantwoordelijkheden zien, met meer of minder
beleidsruimte voor de verschillende bestuurslagen.
Maar omdat de theorie van de drie kringen
in al zijn eenvoud toch zo aanlokkelijk blijft, wordt
die nog altijd wel even gememoreerd in de handboeken.
Onlangs nog, in het solide boek van
Hansko Broeksteeg. Maar ook hij sjouwt de theorie
na een paar alineaâ€™s met enige spijt naar zolder.
â€˜De idee van de driekringenleer werd al heel
snel verlaten,â€™ schrijft hij, â€˜zij bleek onhoudbaar.â€™
Waar het staatsrecht zich dus moet neerleggen
bij de weerbarstige praktijk van het openbaar
bestuur, lijkt er in de bestuurskunde een theorie
op stoom te komen die inmiddels trekjes van de
driekringenleer begint te vertonen: het integraal
opgavegericht werken. De verschillende overheidsverbanden
moeten, als Ã©Ã©n overheid, in elkaar
schuiven om samen een maatschappelijke
opgave aan te vatten. En dan niet met dat eindeloze
gepolder, maar met een helder mandaat van
alle deelnemers en effectieve doorzettingsmacht
voor het collectief. Sowieso doen formele verhoudingen
er niet zoveel toe. â€˜Structure follows
strategy.â€™ En democratie? Dat wordt een kwestie
van draagvlak organiseren.
Naar het mij voorkomt, is dit ultieme opgavegerichte
werken even onhoudbaar als die oude
driekringenleer. Zomin je het openbaar bestuur uit
â€˜ Klimaat-, woning- en
stikstofcrisis dromen
allemaal van een
periodiek Catshuisoverlegâ€™
GEERTEN BOOGAARD
IS HOOGLERAAR
DECENTRALE OVERHEDEN
(THORBECKE LEERSTOEL)
AAN DE UNIVERSITEIT LEIDEN
elkaar kunt trekken in drie volstrekt gescheiden
kringen, zomin kun je het volgens mij verdelen in
losse maatschappelijke opgaven met ieder hun
eigen doorzettingsmacht. Uiteindelijk botsen al
die verschillende opgaven keihard op elkaar en
moeten de belangen tegen elkaar worden afgewogen.
En dat kan alleen als decentrale volksvertegenwoordigingen
zinvolle ruimte hebben
om een integrale afweging te maken. Wordt die
ruimte opgeknipt en herverkaveld om aparte
maatschappelijke opgaven door te zetten, dan
valt er niet meer wezenlijk aan lokale politiek te
doen. Discussies over draagvlak voor de resultaten
zijn dan nog het maximaal haalbare.
Ongetwijfeld overdrijf ik. Maar dat is nodig voor
de waarschuwing. Om corona te bestrijden
staat ons land feitelijk al een jaar in de stand van
dit opgavegerichte werken. Samen tegen corona.
En dat werkt. Maar we ondervinden ook al
een jaar de nadelen: weinig integrale afweging
en weinig ruimte voor (lokale) democratie. Dus
gaat het vooral nog over het draagvlak voor de
maatregelen. Nu de coronacrisis af begint te
lopen, lonken allerlei andere belangen meer of
minder opzichtig naar de vrijkomende crisisstructuur.
De klimaatcrisis, de woningcrisis, de
stikstofcrisis en zo voort dromen allemaal van
een periodiek Catshuisoverleg.
Maar als we voortaan alleen maar opgavegericht
crises bestrijden, wordt het nooit meer normaal.
Het doorgedreven opgavegericht werken moet
snel weer naar zolder.
BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
×‰	Ú 7cassandra://D3amQ-6twFgAm-SyDug9vZ6evfFi8YUpVop2R6KYZE4Í!jÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½Š×`®}Ñ<Dœh÷½‰ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://erRNVA4PABW8fzYn1zpLSE54iKxePmA26X1324SywrwÎ ýÍ` Í°Í×‰	Ú 7cassandra://dusN4sIvX99cBo3TOGIOe_9w6_zvJriDWhBaJIC-dxkÍ~]Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://1bpflkKuI_3_zvyLL8k2UM-X9NLONeAHwwDnqQomLEcÍ$jÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://tk2pTFXgWvyCX7bHWXG3Loyf1OJOZMC4_q7pDYbJayUÍÊâÍ"èÍ ÍèÍñ×`®}Û<Dœh÷½ã×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://KojJdOm0jDyJeuSrZ_ulNamrS-W8-K4lyK1Hu5HiHVQÎ ýmÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://xPzF0aQm8pfePFiUVQygkBERFkr25SJac-BnHHkKRxEÍGîÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://ArOU8dNJhQKx07uVA2aXQYbw7pMCFt1VEPU_ZzCQe0EÍÙÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://S2JYAYfi85jWJYAak6b_0FMXB46tcC1HGDLTHM0jYEEÎ ©ÇlÍ ÍèÍñ×`®}Ü<Dœh÷½ä×‰EÚž14 INTERVIEW JOYCE SYLVESTER
DOOR: MARTIJN DELAERE FOTO: ARENDA OOMEN
Joyce Sylvester verhuist van Amsterdam naar Paramaribo en
keert weer terug. Ze ervaart ongelijkwaardigheid en onrechtvaardigheid,
maar ze schopt het wel tot senator en tot â€˜s lands eerste zwarte vrouwelijke
burgemeester. â€˜Mensen zagen mij als een pionier.â€™
JOYCE SYLVESTER SCHRIJFT GESCHIEDENS EN AUTOBIOGRAFIE
â€˜KLEUR BETEKENT
NIETS VOOR MIJâ€™
waarna ze begin 2016 substituut ombudsman
in Den Haag wordt.
Joyce Sylvester is net senator. Buiten de
vergaderzaal van de Eerste Kamer loopt
ze VVD-senator barones Schimmelpenninck
van der Oije tegen het lijf. Stralend
zegt de barones: â€˜Wat leuk om u te ontmoeten.
Mijn over-overgrootvader had
slaven in Suriname. Daarom komt
Suriname ook voor in het boek dat wordt
geschreven over onze familie.â€™
De doorgaans niet op haar mondje gevallen
Sylvester is sprakeloos. â€˜Dat haar geschiedenis
voor mij weleens heel kwetsend
kon zijn, kwam blijkbaar niet in haar op.
Wat hÃ¡Ã¡r familie rijkdom en voorspoed
had gebracht, betekende voor mijn voorouders
armoede, verdriet en vernederingâ€™,
schrijft Sylvester in Bent Ãº de burgemeester?
Autobiografie van een pionier.
Inmiddels al weer een paar jaar ex-senator
Sylvester (55) sprak afgelopen week nog
met de barones. â€˜Je kunt verontwaardigd
blijven, maar je kunt veel beter in gesprek
gaan. Dat deed ik. Ik ben van het verbinden.
Met grote ogen vertelde de barones
dat ze mij totaal niet had willen kwetsen.
Mijn ouders hadden lachend hun schouders
opgehaald. Niets nieuws onder de
zon, gewoon doorgaan.â€™ En dat doet
Sylvester. Ze komt zeer tegen de zin van
het partijbestuur in 2007 met voorkeursstemmen
terug in de senaat en is tussen de
bedrijven door een maand of acht waarnemend
burgemeester in Anna Paulowna en
daarna meer dan zes jaar in Naarden. In
juni 2015 vertrekt Sylvester uit de senaat,
â€œWaarom schrijf jij het verhaal niet over de
weg die je hebt afgelegd?â€, vraagt een uitgever.
Joyce Sylvester: â€˜Ik dacht: wat heb ik
te vertellen? Gaandeweg viel het kwartje:
een zwarte vrouw in Nederland die burgemeester
wordt. Waar is het perspectief?
Zoâ€™n boek staat bij niemand in de boekenkast.
Misschien had ik tÃ³ch wel een verhaal
te vertellen. Mijn vader stierf in 2012.
Dat was erg aangrijpend. Hij liet een
schoenendoos met fotoâ€™s na van de familie,
hier in Nederland en in Suriname. Ik ben
gaan graven in mijn geschiedenis. Er
kwam een rode draad uit. En toen was het
boek zo geschreven.â€™
ZWARTE SKODA'S
Die rode draad is dat ze niet tegen onrecht
kan en voor mensen wil opkomen,
zegt Sylvester thuis in Huizen. â€˜In mijn
jeugd heb ik ongelijkwaardigheid en onrechtvaardigheid
ervaren. Mijn Cito-score
was 86 procent, hoog genoeg voor het
vwo. Maar mijn schooladvies was lager
huishoud-en nijverheidsonderwijs. We waren
thuis even ontredderd. Uiteindelijk
kregen mijn ouders bij de Christelijke
Scholengemeenschap Oost in Amsterdam
gedaan dat ik in het eerste jaar mocht laten
zien wat ik kon. Je mag even klagen en uithuilen,
maar je gaat door. Dat zeg ik ook
tegen mijn nichtjes. Die worden moedeloos
als de Belgische BinckBankbaas
zwarte vrouwen vergelijkt met zwarte
Skodaâ€™s â€˜die wel lekker rijden, maar waarmee
je niet gezien wilt worden.â€™ â€œTante, we
werken hard, we doen mee. Waar hebben
we dit aan te danken? Stopt dit nooit?â€
Gewoon doorgaan, zeg ik dan.
Laat je niet uit de tent lokken en vaar je
â€˜We moeten
mensen
insluiten en
niet uitsluitenâ€™
eigen koers, zei mijn vader altijd.â€™
Zet door. Die boodschap wil Sylvester
aan de hand van haar eigen ervaringen en
overwinningen overbrengen in haar Bent Ãº
de burgemeester? â€˜Ik wil een inspiratiebron
zijn voor mensen die niet meetellen of zich
ongelijkwaardig behandeld voelen. We
moeten mensen insluiten en niet uitsluiten.â€™
Haar eigen inspiratiebron? Sylvester,
resoluut: â€˜Ed van Thijn. Hij is mijn politieke
vader en inspiratiebron. Hij is mij al die
jaren blijven steunen en is gelukkig nog
gezond en scherp van geest. Zijn ogen
twinkelen. Ik overhandig hem dit weekeinde
mijn boek. Zonder poespas hoor.â€™
Sylvester leert de burgemeester van
Amsterdam in 1985 kennen, het jaar waarin
ze begint met haar politicologiestudie
aan de UvA (het vwo bleek niet te hoog
gegrepen voor de ambitieuze Joyce). Niet
via de universiteit, maar via haar moeder
Margo. â€˜Ze was voorvrouw bij de Dienst
Was en Schoonmaak, Bad en Zweminrichtingen
van de gemeente en het uitzendbureau
had voor haar een nieuwe baan
gevonden: assistent van de huismeester van
de burgemeester aan de Herengracht. Toen
de huismeester met pensioen ging, vroeg
Ed van Thijn in het voorbijgaan of ze wilde
solliciteren. Mijn ouders zegden de huur
op en binnen een paar weken woonden ze
BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
×‰	Ú 7cassandra://1bpflkKuI_3_zvyLL8k2UM-X9NLONeAHwwDnqQomLEcÍ$jÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½‹×‰EÚäINTERVIEW 15
CV
JOYCE SYLVESTER
(Amsterdam, 1965) studeerde
culturele antropologie,
politicologie en communicatiewetenschap
aan de
UvA en de Universiteit
Utrecht. Ze promoveerde
in 2000 aan de VU. Joyce
Sylvester werkte als sportjournalist
bij Het Parool en
als programmamaker bij
Migranten Televisie Amsterdam.
Daarna werkte ze van
1992 tot 1994 als controller
bij het ministerie van Verkeer
en Waterstaat en van
1994 tot 1998 als stafmedewerker
bij de gemeente
Amsterdam. Van 1998-2003
was ze bij TwynstraGudde
als senior consultant eindverantwoordelijk
voor het
Centrum Overheid en
Markt. Sylvester was van
10 juni 2003 tot 9 juni 2015
voor de PvdA lid van de
Eerste Kamer. Van 1 oktober
2008 tot en met 31 mei
2009 was ze waarnemend
burgemeester van Anna
Paulowna. Van 14 september
2009 tot en met 31 december
2015 was Joyce
Sylvester waarnemend
burgemeester van Naarden.
Sylvester is sinds februari
2016 substituut ombudsman
bij de Nationale
ombuds man.
BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
×‰	Ú 7cassandra://ArOU8dNJhQKx07uVA2aXQYbw7pMCFt1VEPU_ZzCQe0EÍÙÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½Œ×`®}Ñ<Dœh÷½‹ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://bhFZk85r5IkNN2XmUwvD1Erz4HPYe90LO70MujMGKd0Î áæÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://PhnIDrKNfrp_RfHagFxDee2H4dri6hNDd-Jzhso0JmwÍRÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://HvVAOpgo5gTYh1qMcOxE2jpK5dPx9TXi7iUxIlKlFuYÍ¦Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://onnhfcZ11II4N65VvA5kFoYHhV4wQ5lKH8kKxLZI8jUÎ ?ÍÐÍ ÍèÍñ×`®}Ü<Dœh÷½æ×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://0spbGXoHnEoMZZgCiIX-gKGta5gZHC9ulloQ7DFPxAQÎ @ïÍ` Í°Í×‰	Ú 7cassandra://ZeU-yNfzN6kBb2BD-1Ri8S9rTPi4AHNjzMt2qLs6m3UÍxóÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://xWO1eJg6jUQ4GxrExY0O0avfSBQ_vz5lQtagpgCaHY4Í!Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://Pt3vEy1AGBEr6SmhAmxvqcxPKnsApc9wD9yjEOBypqAÎ ;Ì†Í ÍèÍñ×`®}Ý<Dœh÷½è‘×™	×‰H¾http://www.bestuursacademie.nlG×`¯DÑXÄÌ&Ð¯Õ Ì’ÍúÍ`d×‰EÚÛVolg je opleiding virtueel en/of klassikaal
Start nog vÃ³Ã³r de zomer!
î´î…î…¯ î…©î…î…© î…©î„žî‡Œî„žî…¯î„¨ î…½î…¶î…µî…î†î„î„‚î„‚î†Œ î…µî„‚î…¬î„žî…¶î î€‘î…¯î…î…©î„¨ î„šî„‚î…¶ î„î…½î…¶î†Ÿî…¶î†µ î…î…¶ î…½î…¶î†šî‡î…î…¬î…¬î„žî…¯î…î…¶î… î…µî„žî†š
î„šî„ž î…½î†‰î…¯î„žî…î„šî…î…¶î…î„žî…¶ î„žî…¶ î†šî†Œî„‚î…î…¶î…î…¶î…î„žî…¶ î‡€î„‚î…¶ î„šî„ž î€‘î„žî†î†šî†µî†µî†Œî†î„‚î„î„‚î„šî„žî…µî…î„ž î…î„žî„šî„žî†Œî…¯î„‚î…¶î„šîŠ
Al meer dan 50 jaar de grootste opleider voor Ã©n door de overheid.
Op ieder niveau, van trainingen tot aan MBO, HBO en Master opleidingen.
Onder andere voor de volgende segmenten:
â€¢ Burger- en publiekszaken
â€¢ Sociaal domein
â€¢ Ruimtelijk domein
â€¢ Beleid, bestuur en management
â€¢ Bedrijfsvoering
â€¢ Persoonlijke ontwikkeling en vaardigheden
â€¢ î€¯î…¶î„¨î…½î†Œî…µî„‚î†Ÿî„žî…µî„‚î…¶î„‚î…î„žî…µî„žî…¶î†š
â€¢ Openbare orde en veiligheid
î„î„žî…¯î„š î…©î„ž î„‚î„‚î…¶ î‡€î…î„‚ î‡î‡î‡î˜î„î„žî†î†šî†µî†µî†Œî†î„‚î„î„‚î„šî„žî…µî…î„žî˜î…¶î…¯
×‰	Ú 7cassandra://HvVAOpgo5gTYh1qMcOxE2jpK5dPx9TXi7iUxIlKlFuYÍ¦Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½×‰EÚÂINTERVIEW 17
met mijn zus onder Ã©Ã©n dak met de burgemeester.
â€˜s Avonds vroeg hij mijn vader
soms om te komen biljarten.â€™
â€˜Ik heb mij nooit
met Zwarte Piet
geassocieerdâ€™
TOILET
Ed van Thijn en Joyce Sylvester komen
elkaar bijna twintig jaar later weer tegen
â€“ aan het Binnenhof. Van Thijn is sinds
1999 lid van de Eerste Kamer, Sylvester
wordt dat in 2003. â€˜Op weg naar mijn eerste
vergadering zag ik hem komen aanlopen.
Hij was in gedachten verzonken dus
ik onderdrukte mijn neiging om hem te
roepen. Toen hij de gang opliep, bleef hij
stokstijf staan. Hij draaide zich om en keek
mij indringend aan: â€œIk ga nu naar het toilet,
Joyce. DÃ¡t wil ik echt even alleen
doen.â€ Ik was betrapt. We barstten in
lachen uit. De boodschap was helder.
Ik moest mijn eigen boontjes doppen.â€™
Sylvester is Eerste Kamerlid als commissaris
van de koning Borghouts in NoordHolland
haar in 2008 belt. â€˜Of ik wilde
solliciteren op het burgemeesterschap van
Anna Paulowna. Dat leek mij wel wat. Het
senatorschap is prima te combineren met
het burgemeesterschap. Het is zelfs een
pre.â€™ Zonder het zelf te weten schrijft ze
geschiedenis. Cameraploegen en journalisten
staan op de stoep van het gemeentehuis.
â€˜Ik was verbaasd. Ik was net begonnen.
Waar kwam die belangstelling vandaan?
Ik had echt geen idee dat ik de eerste
vrouwelijke waarnemend burgemeester
van Surinaamse afkomst wasâ€™, lacht ze.
â€˜Maar het was wel zo, in 2008, hÃ¨?
â€˜Joyce Sylvester, eerste vrouwelijke allochtone
burgemeesterâ€™, kopte Binnenlands
Bestuur. Mensen zagen mij als een pionier.
Natuurlijk was ik daar wel trots op, maar
het verbaasde mij ook. Ik had er geen
moment bij stilgestaan. Kleur betekent
niets voor mij.â€™
Voor de buitenwereld betekent haar kleur
wel heel wat. Dat merkt de nieuwbakken
burgemeester een maand na haar aantreden,
als Sinterklaas en zijn Zwarte Pieten
hun opwachting maken in Anna Paulowna.
Sylvester: â€˜Hoe haalde ik het in mijn
hoofd om mee te werken aan zoâ€™n racistische
traditie? Ik was mij van geen kwaad
bewust. Ik heb mij nooit met Piet geassocieerd.
Wij waren thuis heel alert op
discriminatie, maar deze heb ik niet
gezien. De samenleving was inmiddels
natuurlijk veranderd, dus begreep ik het
ook weer wel. Ik heb er niets mee, maar als
burgemeester kijk je niet alleen vanuit
jezelf naar kwesties. Je moet kijken naar
wat voor de lokale gemeenschap het beste
is. Als het feest niet leuk meer is, dan moet
je er iets aan doen. Maar dat maakt mij
niet tot een Zwarte Pietactivist.â€™
NATURALISATIE
Of ze wil of niet, haar uiterlijk blijft
een thema, en lang niet altijd negatief.
Sylvester: â€˜Diversiteit betekent in het
ambt van burgemeester heel veel. Er stond
een naturalisatie van een 3-jarig jongetje
gepland. Zijn vader kwam uit Anna
Paulowna, zijn moeder had een Afrikaanse
achternaam. Je kunt wel een officiÃ«le tekst
uitspreken en een bos bloemen geven,
maar daar heeft zoâ€™n jongetje niets aan.
Dus liet ik een rode speelgoedtractor kopen
en zette ik de meubels opzij om met
hem te kunnen spelen. Zijn ouders hadden
hem in een smoking gehesen. Hij kwam
heel verlegen en met betraande ogen binnen,
maar toen hij mij zag, sprong-ie in
mijn armen. Hij zag een zwarte vrouw!
Zou-ie bij een blanke mijnheer in de armen
zijn gesprongen? De Polderbode maakte
er een foto van.â€™ Sylvester haalt de foto
tevoorschijn. â€˜Moet je kijken, die ogen, die
afro! Mijn vader zei: â€œHet is net je kind.â€â€™
Weer belt commissaris Borghouts. Of ze
wil verkassen naar Naarden, waar de burgemeester
naar Groningen vertrekt en er
gedoe is over de fusie met Bussum, Muiden
en Weesp. â€˜De eerder opgedane fusie
ervaring in de Noordkop kwam van pasâ€™.
Ook in Naarden zijn de fractievoorzitters
unaniem positief over haar komst. Sylvester
begint in september 2009. â€˜Maar niet
iedereen bleek blij met mijn komst. Ik was
niet alleen vrouw, maar ook nog eens van
de verkeerde partij en zwart bovendienâ€™,
zegt Sylvester. â€˜Dat maakte de mijnheer
wel duidelijk die mijn werkkamer binnenstormde
en op hoge toon eiste dat ik zijn
parkeerbon zou intrekken. â€œWeet u wel
wie ik ben? Ik woon rietgekapt.â€â€™
De rietgekapte mijnheer wist in elk geval
dat Sylvester de burgemeester was, dat kon
een andere Naardense mijnheer maar
moeilijk geloven. â€˜Hij bekeek mij tijdens
een receptie in het gemeentehuis van top
tot teen en zei toen: â€œBent Ãº de burgemeester?
Dat gelÃ³Ã³f ik niet!â€ Ik had mijn ambtsketen
om. Op zoâ€™n moment realiseer je je
dat wat voor jou heel gewoon is, dat voor
anderen helemaal niet is. Best raar, want
de Nederlandse samenleving was in 2009
al heel divers. Dat ik niet voldeed aan het
geijkte beeld van een burgemeester, moet
het openbaar bestuur zichzelf aanrekenen.
Dat moet aansluiten bij de mensen en op
alle niveaus en diverser worden. Dan heb
ik het niet alleen over etniciteit. Het gaat
om een afspiegeling van de samenleving:
mannen en vrouwen, mindervaliden, verschillende
etnische afkomsten en culturen.
Het zal toch niet gebeuren dat het nieuwe
kabinet zo homogeen is als het huidige?
Maak er een club van waarin mensen zich
kunnen herkennen en zich vertegenwoordigd
voelen.â€™
TREINONGELUK
In 2015 verlaat Sylvester de senaat en
Naarden. Ze kiest niet voor een nieuw
burgemeesterschap, maar voor de
Nationale ombudsman. Joyce Sylvester:
â€˜Ik heb altijd willen opkomen voor mensen.
Voor Ã¡lle mensen. Dat doe je bij de
Nationale ombudsman. Mensen moeten
kunnen vertrouwen op de overheid, op de
drie pilaren van de rechtsstaat. Maar ze
moeten ook kunnen vertrouwen op de professionals,
op de artsen en de leraren. Zonder
vertrouwen van burgers zakt de rechtsstaat
in elkaar. Wat er na de Nationale
ombudsman komt, weet ik niet. Ik heb in
1992 bij Hoofddorp een vreselijk treinongeluk
overleefd. Vijf mensen kwamen om
het leven. Voor die tijd was ik een planner.
In een paar seconden is alles weg. Ik heb
het amper overleefd. Daarna heb ik niets
meer gepland.â€™
Bent Ãº de burgemeester. Autobiografie van
een pionier is deze week verschenen bij
uitgeverij Atlas Contact. Prijs â‚¬19.99.
BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
×‰	Ú 7cassandra://xWO1eJg6jUQ4GxrExY0O0avfSBQ_vz5lQtagpgCaHY4Í!Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½Ž×`®}Ñ<Dœh÷½ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://bwwLol9RrNv4l3TCIycanowbXtgH6DrJcurhoCHLresÎ 5aÍ` Í°Í×‰	Ú 7cassandra://XdbPkCCGpTmGBl2IkxOLslwKzTaJqtkP-Pxz7zC7E6cÍ~=Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://Uwfi5RHZcbJrCvYpwUP44ZngRlHlR_nwsWhVqKuQRnIÍ&Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://KoHodC5voEJTnjAT1VruySbpqTcwIRIfB-c9V_EU67gÍ¡îÍ®Í ÍèÍñ×`®}Ý<Dœh÷½ë×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://1gSNml4y4F6qCMjnhA6PqcxnEPw2ohg-FKxvn-HOxcQÎ VoÍ` Í°Í×‰	Ú 7cassandra://COgESTcxi5vF8lb8L5aUAJaNK18ipwnqKfqIScHU1TgÍ_Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://DqvKP1JxQyDcFuBYvW7Pxv2R-Sb5i6GINbMO4CDKIk8ÍSÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://SoAzfwJ7Aisk54HJ8LIib_IT0fw-s1W9ccpep2sqdekÎ 
ÒÍDÍ ÍèÍñ×`®}Þ<Dœh÷½ì×‰EÚè18 ACHTERGROND SOCIAAL
DOOR: YVONNE JANSEN BEELD: SHUTTERSTOCK
Lange wachtlijsten, te veel bureaucratie en een
doelgroep met onderling grote verschillen. Nijmegen gaat
het radicaal anders doen in het sociaal domein en schaft de
generalistische sociale wijkteams â€˜van 0 tot 100-jarigenâ€™ af.
SOCIALE WIJKTEAMS AFGESCHAFT, NIET MEER EERST INDICEREN
NIJMEGEN ZET
BIJL IN KEUKENTAFELGESPREK
Het
keukentafelgesprek, dat bij gemeenten
vanaf het begin van de
decentralisaties bijna gold als panacee,
moet er in Nijmegen aan geloven. â€˜Dat
keukentafelgesprek bestond vaak voor een
groot deel uit vragenlijsten invullen, een
indicatie doen, en herindiceren als het
probleem na een half of een heel jaar nog
niet opgelost wasâ€™, zegt wethouder Grete
Visser (zorg en welzijn, D66). De balans
opmakend over de afgelopen jaren: â€˜Voortaan
gaan we meteen aan de slag, zonder
indicatie. Zelfs als het betekent dat
zwaardere zorg moet worden ingezet.â€™
De nieuw te vormen teams zullen basishulp
en de toegang naar aanvullende zorg
bieden. Vooral het afschaffen van de indicaties
is volgens Visser een innovatieve
stap. â€˜Als het even slecht met je gaat, krijg
je direct alle hulp die nodig is. Indien nodig
wordt bij de zorg voor jeugd en jongeren
het hele gezin meegenomen, en ook de
school of sportclub. Gaat het beter, dan
schalen we af. Mocht het weer slechter
gaan, dan is Ã©Ã©n telefoontje genoeg om bij
dezelfde professional terecht te komen.
Ouders hoeven niet meermaals hun
verhaal te doen. Dit is echt de goede
beweging.â€™
WACHTLIJSTEN
De wethouder wil er niet aan dat de
sociale wijkteams een totale mislukking
zijn, zoals wel wordt beweerd.
â€˜Ze hebben hun opdracht goed uitgevoerd,
maar die bleek te bureaucratisch. Onze inwoners
hebben de weg naar de sociale
wijkteams gevonden. Gemiddeld zijn er
zevenhonderd tot duizend nieuwe aanmeldingen
per maand.â€™ Daarmee is volgens
haar â€˜het fundament voor zorg dichtbij in
de wijk gelegdâ€™.
De doorlooptijd vanaf het eerste contact
naar het verlenen van hulp is echter lang,
waardoor problemen verergeren. Verder
joeg de vaak specialistische jeugdzorg die
hulpvragers kregen de gemeente op kosten,
hetgeen in belangrijke mate bijdroeg aan
een financieel tekort van 7,5 miljoen euro
over 2020. â€˜Wachttijden moeten korter,
hulp moet beter afgestemd met school en
kinderopvang. De samenwerking met het
informele wijknetwerk kan versterkt wordenâ€™,
aldus Visser. Dat geldt zowel voor de
jeugdteams als voor hulp en ondersteuning
aan volwassenen. Het streven is de banden
aan te halen met het (informele) wijknetwerk,
behalve de huisartsen ook woningcor
poraties en bewonersorganisaties.
Nieuw te vormen â€˜Buurtteams Jeugd en
Gezinâ€™ en â€˜Buurtteams Volwassenenâ€™
moeten het nu overnemen van de sociale
wijkteams. â€˜Als er kinderen in het spel zijn,
is andere expertise nodig dan bij volwassenenâ€™,
aldus de wethouder.
Visser heeft grote verwachtingen van de
nieuwe constructie. Volgens haar gaat er
een nieuwe wind waaien in het sociaal
domein, die de meeste uitvoerders zullen
verwelkomen: â€˜De nieuwe organisatie
legt veel verantwoordelijkheid bij de
professionals zelf. Zij kunnen weer het vak
uitoefenen waarvoor ze ooit hebben gekozen.
Na vijf jaar evalueren en bijschaven
constateerden we dat er te veel tijd ging
zitten in de keukentafelgesprekken en indicatiestellingen.
Zo kwamen er wachtlijsten
en duurde het te lang voordat mensen
eindelijk geholpen werden.â€™ Ook de kosten
liepen uit de hand.
â€˜Veel ouders
duurden de zes
weken totdat
ze aan de beurt
waren te langâ€™
RODE CIJFERS
Net zoals andere gemeenten constateerde
Nijmegen dat vooral de alternatieve
en vaak gebruikte verwijsroute
voor jeugdzorg via de huisarts de gemeente
in de rode cijfers joeg. â€˜Veel ouders duurden
de zes weken totdat ze aan de beurt
waren bij het wijkteam te langâ€™, aldus
Visser. Met vaak terecht de verwachting
dat de huisarts sneller zou doorverwijzen.
Soms naar veel zwaardere en duurdere
vormen van zorg, zoals de jeugdpsychiatrie.
â€˜Dan medicaliseer je soms niet alleen
BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
×‰	Ú 7cassandra://Uwfi5RHZcbJrCvYpwUP44ZngRlHlR_nwsWhVqKuQRnIÍ&Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½×‰EÚBINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
BINNENL NDS BESTUUR -
EEK 2
ACHTERGROND 19
â€˜Ze hebben hun
opdracht goed
uitgevoerd, maar
die bleek te
bureaucratischâ€™
onnodig, maar ook heb je als gemeente het
nakijken en mag je de rekening betalen.
Mijn overtuiging is echt: goede ondersteuning
is niet per se de duurste.â€™
Volgens recente CBS-cijfers starten de
meeste jeugdhulptrajecten in de spreekkamer
van de huisarts. In haar gemeente
wordt volgens Visser nu 60 procent van de
jeugdigen via een arts doorverwezen naar
een zorgaanbieder, en 40 procent door de
wijkteams. De ambitie is, dat straks 80
procent van de jeugdigen die nu nog door
de wijkteams naar een zorgaanbieder worden
doorverwezen, door de basisteams
wordt afgehandeld en 20 procent door een
zorgaanbieder. Datzelfde streven geldt
voor de Buurtteams Volwassenen. Bij een
zorgbehoefte die het basisteam niet kan
leveren, wordt direct een zorgaanbieder
met expertise ingezet. â€˜Voor de tweedelijnsvoorzieningen
wordt het wel een
schralere koekâ€™, voorziet de wethouder.
Het verwijsrecht van artsen blijft ongewijzigd:
het staat hen vrij naar (hoog)specialistische
jeugdhulp te verwijzen. â€˜Maar
huisartsen zijn partner in de wijk, waarmee
de buurtteams samenwerkenâ€™, benadrukt
Visser. Lokaal is een preventie-akkoord
gesloten, dat door ook door de huisartsen
is ondertekend. Praktijkondersteuners
Huisarts-Jeugd (POH-jeugd) die aan huisartsenpraktijken
zijn verbonden (vaak
orthopedagogen of psychologen met ervaring
in de Jeugd-GGZ of kinder- en jeugdpsychiatrie)
krijgen op het gebied van
jeugdhulp een spilfunctie. Ouders kunnen
er terecht voor snelle, kortdurende hulp,
bij lichte gedragsproblemen, of vragen over
gezin en opvoeding. â€˜Dat lost al veel problemen
opâ€™, zo is haar verwachting.
De herstructurering van het sociale domein
is volgens Visser geen bezuinigingsoperatie,
al is de hoop wel dat die uiteindelijk
tot flinke besparingen leidt.
Het bundelen van geld- en financieringsstromen
moet bijdragen aan betere uitkomsten.
â€˜We kennen nu allemaal kleine
subsidietjes die we gaven aan onder andere
de GGD, jeugdzorgwerkers, de school
als speelplaats, passende kinderopvang.
Dat hebben we allemaal op een hoop
gegooid.â€™ In het volwassenendomein
gebeurt dat ook.
INCLUZIO
De partij die na een aanbesteding de
jeugdzorg moet gaan uitvoeren, is een
nieuwe organisatie gevormd door vier
aanbieders, waarvan een uit Utrecht, als
â€˜kennispartnerâ€™. Samen vormen ze de stichting
Buurtteams Jeugd en Gezin. Dit is
een samenwerkingsverband van Bindkracht
10 (welzijn, maatschappelijk werk),
Entrea Lindenhout (jeugdhulp), Driestroom
(hulp bij beperking) en ten slotte
het Utrechtse Lokalis (buurtteams) als
â€˜kennispartnerâ€™. Halverwege de zomer zullen
de sociale wijkteams per buurt worden
gesplitst in een Buurtteam Jeugd en Gezin,
en een Buurtteam Volwassenen. Ook daar
is sprake van een nieuwe organisatie. â€˜Aanvankelijk
dacht ik dat we de sociale wijkteams
organisch tot een andere manier van
werken konden bewegen. Maar er is echt
een nieuwe wind nodig.â€™
Bij de teams voor volwassenen betreft het
voor een deel dezelfde lokale instellingen
Driestroom en Bindkracht 10. Het in verschillende
regioâ€™s opererende Incluzio (sociale
wijkteams, thuishulp, wijkbedrijven,
wijkcentra) krijgt na de aanbesteding het
voortouw. Verder zijn bij de volwassenenteams
het landelijk opererende Ixta Noa
(ervaringsdeskundigheid) en het Zelfregiecentrum
(Wmo en Participatie) betrokken.
Zij starten per 1 januari 2022.
De nieuwe organisaties nemen een deel
van de zittende medewerkers uit de wijkteams
over en krijgen een langjarig contract.
Het Buurtteam Jeugd en Gezin vooralsnog
3,5 jaar, met daarna een optie tot
verlenging van drie keer drie jaar.
â€˜De stichtingen krijgen per stadsdeel een
zak geld. Daar moeten zij het mee doen.
Op prijs hebben we niet geconcurreerd,
wel op kwaliteit.â€™
×‰	Ú 7cassandra://DqvKP1JxQyDcFuBYvW7Pxv2R-Sb5i6GINbMO4CDKIk8ÍSÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½×`®}Ñ<Dœh÷½ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://3351xD3sPxY-pvsQRNTW3NnYgdb6RFTzbbHwtIoOMD0Î Œ‡Í` Í°Í×‰	Ú 7cassandra://H--88aXs2bPspELeiBsceTxtgh91OzNmBQ4MNQnYLXoÍ|<Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://b2HrhiarRLnuZCPIBTdSoOxkVZPYl-EilodP1tVxouIÍ#Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://2OjXNhshSiAYS5svytMfnYS890Lu-vdD-hyxZY2ULTsÎ "Í"üÍ ÍèÍñ×`®}ß<Dœh÷½î×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://Vtcb1L75FFG-4qIRPZeLWKbwMJR3aupl3TGEaUJr72sÎ •ïÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://DK3449QCjNegVTFMQW9eyBCEh9LczSyN8PMJHbx4ErkÍp¿Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://0XiUrVlHXOmI12PzMwl8A23eyQ-F2gsVIPCeqlNuspMÍ"¶Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://MENUPKQE2WJpbYa2XGuVzR4G4YQgtg9cgvK1t7es-z8Î ¤»ÌŒÍ ÍèÍñ×`®}ß<Dœh÷½ï×‰EÚ,20 SERIE
DE MINISTERIES
DOOR: JONNE HARMSMA FOTO: KOEN SUYK / ANP-HH
Belangenbehartiger van ondernemers en stem
van het bedrijfsleven. Het ministerie van Economische
Zaken (EZ) richt zich sinds jaar en dag op het stimuleren
van de bedrijvigheid. Zal de vreemde toevoeging â€˜klimaatâ€™
de kabinetsformatie overleven?
ECONOMISCHE ZAKEN ALS BELANGENBEHARTIGER
VAN HET BEDRIJFSLEVEN
DOMINANTE BOYS
DIE ALLES REGELEN
In 1845 ontstond het ministerie van
Handel en Nijverheid, waaraan in de
tweede helft van de negentiende eeuw
achtereenvolgens de beleidsgebieden
Waterstaat, Landbouw en Arbeid tijdelijk
werden toegevoegd. Onder invloed van de
crisis van de jaren dertig vond er op het
gebied van economische politiek een grote
transitie plaats. Er gingen steeds meer
stemmen op om de traditionele laissez-faire
benadering los te laten en de overheid een
actieve rol te laten spelen in het bevorderen
van groei en werkgelegenheid.
De naamswijziging van het departement
in Economische Zaken in 1932 liet zien
dat deze moderne benadering juist hier
wortel schoot. Terwijl FinanciÃ«n en de
centrale bank er conservatieve ideeÃ«n op
na bleven houden, werd op EZ een moderne
economische politiek ontwikkeld. Hans
Hirschfeld, die als secretaris-generaal in de
oorlogsjaren de scepter zwaaide op het departement,
sprak in dit verband over een
â€˜verlicht liberalismeâ€™. De vrije markt bleef
uitgangspunt in de visie van het departement,
maar overheidsingrijpen werd
omarmd om ongewenste ontwikkelingen
te corrigeren en het particuliere initiatiefwaar
nodig te ondersteunen.
In de periode direct na de oorlog was de
greep van de overheid op het maatschappelijke
leven groot. Oorlogshandelingen
en bezetting hadden hun tol geÃ«ist en
overheidsingrijpen was nodig om de
wederopbouw vorm te geven en schaarse
goederen te distribueren. Hoewel velen
deze mate van overheidsingrijpen zagen
als tijdelijke noodzaak, werd centrale
â€˜planningâ€™ van de economie door andere
ambitieuze economen en politici juist
gehuldigd als een blijvend kenmerk van de
naoorlogse wereld. Was het niet juist de
vrije markt die geleid had tot de ineenstorting
van de economie in de jaren dertig,
DE MINISTERIES
Historici van de Radboud Universiteit
staan in deze serie stil bij de geschiedenis
van belangrijke ministeries. Wat moeten
de bewindspersonen over hun ministerie
weten? Deel 5: Economische Zaken
waaruit de totalitaire verschrikkingen van
de jaren veertig voort waren gekomen?
Breed gedragen was het idee dat de
overheid op basis van moderne wetenschappelijke
inzichten de conjunctuur in
goede banen kon leiden.
CENTRAAL PLANBUREAU
Deze planningsgedachte leek ook op
het departement voet aan de grond
te krijgen, toen de sociaaldemocraat
Hein Vos in juni 1945 minister van
Handel, Nijverheid en Scheepvaart werd
(de naamswijziging dateerde uit 1940).
Onmiddellijk richtte Vos het Centraal
Planbureau op en installeerde zijn partijgenoot
Jan Tinbergen als directeur.
Zijn ambitieuze wederopbouwplan leed
echter schipbreuk, waarna het economische
beleid tussen 1946 en 1952, onder de
katholieke ministers Gerardus Huysmans
(1946-1948) en Jan van den Brink (19481952),
met krachtige hand op het oude
spoor werd gezet: de overheid had zonder
meer een belangrijke taak in de wederopbouw
van het land, maar moest het
particuliere bedrijfsleven vooral indirect
steunen en stimuleren. In de jaren vijftig
industrialiseerde Nederland in rap tempo,
waarbij de industrialisatienotaâ€™s van EZ
een beleidsmatig raamwerk boden. Het
waren drie economen die als minister achtereenvolgens
hun hand tekening onder deze
notaâ€™s zetten.
Na Van den Brink waren dit de ARPâ€™er
Jelle Zijlstra (1952-1959) en de CHUâ€™er Jan
de Pous (1959-1963). Van directe planning
vanuit het DG Industrialisatie was geen
sprake. Het beleid was voorwaardenscheppend,
door bijvoorbeeld industrieterreinen
te bouwen, en stimulerend door investeringen
te faciliteren via belastingaftrek en
kredietverstrekking. Dit beleid kon zowel
in de ministerraad als de Kamer op bredere
politieke steun rekenen.
Wel hield de overheid de lonen en prijzen
in deze periode stevig in de greep om op
die manier de concurrentiepositie van
Nederland te verbeteren en de export aan
te jagen. Op EZ volgde de directie Prijzen
de prijsontwikkeling per productklasse
nauwgezet. Waar nodig werd ingegrepen,
al gaf het ministerie de voorkeur aan overleg
met het bedrijfsleven. Stap voor stap
vergrootte het ministerie de vrijheid van
het bedrijfsleven. Dit kwam ook in de
Prijzenwet van 1958 naar voren.
MOOISTE WET
In deze periode kwamen ook
verschillende wetten voor het middenen
kleinbedrijf (MKB) tot stand, een
beleidsterrein dat politiek gezien veel minder
aandacht dan prijzen en industrialisering
trok en waarvoor tussen 1948 en 1989
steeds een staatssecretaris verantwoordelijk
was. Vanuit ordeningsperspectief was
vooral de Wet economische mededinging
BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
×‰	Ú 7cassandra://b2HrhiarRLnuZCPIBTdSoOxkVZPYl-EilodP1tVxouIÍ#Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½‘×‰EÚBINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
SERIE 21
Stap voor stap vergrootte het ministerie
de vrijheid van het bedrijfsleven
INDUSTRIEPAUS
Joseph Molkenboer tijdens de
verhoren voor de RSV-commissie
(WEM, 1958) belangrijk, waarin het
kartelbeleid werd vormgegeven. Hoewel
de overheid de instrumenten kreeg toebedeeld
om prijsafspraken tussen bedrijven
en monopolievorming tegen te gaan, bleef
de bewegingsvrijheid voor het bedrijfsleven
groot. Kartel- en monopolievorming
hoorde bij het moderne economische leven,
aldus Zijlstra. De minister noemde de
WEM later zijn â€˜mooisteâ€™ wet.
Het harmoniemodel, waarop de wederopbouw
na de oorlog in grote mate was gestoeld,
was in de loop van de jaren zestig
gestrand. Lonen en prijzen stegen, inflatie
stak de kop op en het aantal beleidsterreinen
waarop de politiek met nieuwe welvaart-
en welzijnsambities de pijlen richtte,
nam sterk toe. Ook in het economische
beleid was de aandrang groot om nieuwe
doelstellingen na te streven. Dit kwam tot
uiting in het regionale beleid, de spreiding
van rijksdiensten en de selectieve investeringsregeling
(SIR), waarbij investeringen
in â€˜oververhitteâ€™ regioâ€™s als de Randstad
zou moeten worden tegengegaan ten
gunste van achtergebleven gebieden.
Het progressieve kabinet-Den Uyl (19731977),
dat in deze verwachtingsvolle sfeer
aantrad, werd echter na een halfjaar geconfronteerd
met de oliecrisis. Het (dreigende)
tekort aan aardolie zorgde allereerst voor
allerlei crisismaatregelen zoals benzinedistributie,
aanscherping van het prijsbeleid
en invoering van de autoloze zondag.
RECESSIE
De sterke prijsstijging zorgde bovendien
voor een wereldwijde recessie en wakkerde
de inflatie aan. Voor sectoren zoals
scheepsbouw en textielnijverheid, die al
langer onder druk stonden door toenemende
concurrentie uit het buitenland, namen
de problemen hand-over-hand toe. Om
banen te behouden ontstond een defensief
industriebeleid waarbij EZ grote bedragen
in verliesgevende sectoren pompte en
waarvan directeur-generaal Joseph Molken
boer als â€˜industriepausâ€™ het symbool was.
In dezelfde periode trok de directie Algemene
Economische Politiek (AEP) op EZ
steeds meer macht naar zich toe. Direct
ressorterend onder de secretaris-generaal
was AEP in 1952 opgericht als braintrust
van het ministerie. Deze rol kreeg grote
betekenis toen de economische problemen
in de loop van de jaren zeventig toenamen
en het keynes iaanse beleidsdenken onder
druk kwam te staan. Onder secretaris-generaal
Frans Rutten omarmde AEP de
aanbodfilosofie: in plaats van het conjunctureel
stimuleren van de vraag was de economie
gebaat bij een structurele verbetering
van het ondernemingsklimaat. Alleen
via lagere loonkosten en hogere winstgevendheid
konden groei en banen worden
gerealiseerd. Deze macro-economische visie
kreeg op EZ vorm in de â€˜Nota selectieve
groeiâ€™ van minister Lubbers. De zogenaamde
WIR-regeling die hieruit
voortkwam, leverde het bedrijfsleven tussen
1978 en 1988 meer dan 46 miljard aan
fiscale vrijstelling op, met alleen al honderden
miljoenen in het beruchte
â€˜WIR-weekendâ€™.
De jaren zeventig vormden de opmaat
voor een nieuwe dominantie van EZ in de
jaren tachtig en negentig. Dit bleek niet
alleen uit de economische visie die de
kabinetten in deze periode uitdroegen
maar ook uit het feit dat de minister van
EZ in de eerste kabinetten-Lubbers en
×‰	Ú 7cassandra://0XiUrVlHXOmI12PzMwl8A23eyQ-F2gsVIPCeqlNuspMÍ"¶Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½’×`®}Ñ<Dœh÷½‘ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://lUbRTaATsMsTiZXF9q85aunZZIaMY7Vgmomaixxb80gÎ õ†Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://VbT9m6Av52-3DHoPnWC4CFQvm3xd47KNx2NrdvdL0KYÍfqÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://AW9KCaF4VcnUss7tBUJ2tWPr4rclFADYzokdsxpYnqQÍ3Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://hBSGDlgBDMb3gftkbgyhlYNbq8DrdXPpEtby2soGSQYÎ †¤Î  8Í ÍèÍñ×`®}ã<Dœh÷½ô×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://n-2tJNLJcI3x015c_pfjQ7MuuRyt6i5WAQFBexK4JV8Î KgÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://g4Y5hQVepkVW3_6x9fRFwXk0i5qBBN2uxRJPoNe6lYsÍ€ÕÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://L1HVpevj27-5l-MYaECXaELaIcw3bEpxjHUt3mazpyUÍ%LÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://xJHC1LzqRFmOMfw7FVafFxvU1OjesyXt8ziKLBlqdSQÎ ^-ÍhzÍ ÍèÍñ×`®}ä<Dœh÷½õ‘×™	×‰H¿https://congresduurzaamheid.nl/G×`¯DðXÄÌ&Ð¯Ö hÍjÍBd×‰EÚºBINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
22 SERIE
DE MINISTERIES
het kabinet-Kok-II vicepremier was. Bovendien
oefende AEP via de Centrale Economische
Commissie (CEC) grote invloed
uit op het interdepartementale overleg.
Niet alleen was de machtige SG Frans Rutten
voorzitter van de CEC, ook werden de
vergaderingen door â€˜zijnâ€™ AEP voorbereid.
Zo bevorderden en bewaakten de Rutten-boys
van EZ in de jaren tachtig en negentig
de neoliberale beleidslijn, met loonmatiging,
exportbevordering, deregulering
en privatisering als sleutelwoorden.
KLIMAAT
Tussen 2010 en 2021 werden in de kabinetten-Rutte
voor het eerst weer (tijdelijk)
nieuwe beleidsterreinen aan het ministerie
van EZ toegevoegd. Dat ging in
eerste instantie kort om Landbouw en in
Rutte-III om het beleidsterrein milieu dat,
omgedoopt tot Klimaat, werd overgeheveld
naar EZ. Het is de vraag of deze toevoeging
in het volgende kabinet wordt gehandhaafd.
Het is een vraagstuk dat
onlosmakelijk is verbonden met de wijze
waarop de politiek in de komende jaren
om zal gaan met heikele themaâ€™s als kliLITERATUURLIJST
J.A.
de Bruijn, Economische zaken: Profiel
van een ministerie (Den Haag 1989)
P.E. de Hen, Actieve en re-actieve industriepolitiek
in Nederland: De overheid en de
ontwikkeling van de Nederlandse industrie in
de jaren dertig en tussen 1945 en 1950
(Amsterdam 1980)
Rob Hoppe, Economische zaken schrijft een
nota: Een onderzoek naar beleidsontwikkeling
en besluitvorming bij nonincrementeel
beleid (Amsterdam 1983)
Stephan Raes, Jarig van Sinderen, Pieter van
Winden en Guido Biessen, â€˜Het maken van
economisch beleid: de rol van AEP in de
afgelopen 50 jaarâ€™, in: TPE (2002) 24:1, p. 7-50
Jeroen Touwen, Coordination in transition:
The Netherlands and the world economy,
1950-2010 (Leiden 2014)
bedrijfsleven gezet, waarbij ook EZ een
actieve rol speelde. Het is dan ook zeer de
vraag of de politiek erin zal slagen deze
beeldvorming te doorbreken en integrale
visie op economische groei, milieubeleid
en klimaatverandering te ontwikkelen. De
komende maanden zullen uitwijzen of die
levensgrote taak primair tot het takenpakket
van Economische Zaken en Klimaat
(EZK) blijft behoren of niet. Deze paradigmaverandering
zal het uiterste vragen
van het ministerie. Hoewel het departement
een voortrekkersrol had bij de nieuwe
beleidsvisies in de jaren dertig, vijftig
en zeventig, vraagt deze transitie het ongeclausuleerde
streven naar groei, winst en
werkgelegenheid los te laten. Of het DG
Klimaat en Energie binnen de muren van
het departement blijft of niet, deze fundamentele
heroriÃ«ntatie zal sowieso op het
bordje van de nieuwe minister liggen.
maatverandering, stikstofproblematiek en
energietransitie.
In het verleden werden milieu- en klimaatbeleid
steevast lijnrecht tegenover de belangen
van de economie, de burger en het
ADVERTENTIE
* Jonne Harmsma is onderzoeker bij het
Centrum voor Parlementaire Geschiedenis
van de Radboud Universiteit Nijmegen en
docent politieke geschiedenis aan de
Univer siteit Utrecht
×‰	Ú 7cassandra://AW9KCaF4VcnUss7tBUJ2tWPr4rclFADYzokdsxpYnqQÍ3Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½“×‰EÚBINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
MICHEL KNAPEN JURIDISCH 23
Een ambtenaar van het ministerie van FinanIN
DE
CLINCH
ciÃ«n spaart een groot aantal reisdeclaraties op en dient ze
dan in Ã©Ã©n keer in. Dat gebeurt minstens een half jaar
nadat de reizen zijn gemaakt. Krijgt hij ze nog vergoed?
REISKOSTENDECLARATIE
WEL OP TIJD INDIENEN
Op twee dagen in december 2018 dient
Ewoud Vlonder*, werkzaam bij het ministerie
van FinanciÃ«n, dertig declaraties in
voor gemaakte reiskosten over de periode
31 januari 2018 tot en met 28 augustus
2018. Totaal bedrag: 815 euro. Dat wordt
gelijk met zijn salaris over december op
zijn rekening gestort. Maar twee maanden
later wijst de staatssecretaris deze declaraties
alsnog af en wordt dit bedrag verrekend
met de eerstvolgende salarisbetaling.
De reden: Vlonder heeft de declaraties te
laat ingediend. Dat moet gebeuren binnen
drie maanden na de maand waarop het
verzoek betrekking heeft. Nu hij niet
binnen drie maanden na de gemaakte reis
de kosten declareert, krijgt hij op grond
van het Reisbesluit Binnenland de reiskosten
niet meer vergoed.
Maar Vlonder ontdekt nog een opening:
in het Reisbesluit staat ook dat de minister
van deze regeling kan afwijken als er â€˜bijzondereâ€™
omstandigheden zijn. Maar die
ziet de rechtbank Oost-Brabant, waar het
geschil al is beland, niet. Ook heeft hij niet
aangetoond dat verschillende teamleiders
op verschillende manieren omgaan met
declaraties die te laat zijn ingediend, wat
de staatssecretaris overigens betwist.
Vlonder procedeert verder bij de Centrale
Raad van Beroep. Die verwijst naar een
eerdere uitspraak waaruit blijkt dat bij
korte overschrijdingen van de indieningstermijn
(vijf, zes maanden â€˜te laatâ€™) uitbetaling
plaatsvindt op basis van de hardheidsControle
vindt
steekproefsgewijs
plaats
clausule. Deze werkwijze wordt nog steeds
bij het ministerie gehanteerd en daarom
moet de staatssecretaris â€“ die niet heeft
kunnen uitleggen waarom dit in Vlonders
geval niet is toegepast â€“ declaraties van
dienstreizen die hebben plaatsgevonden
binnen vijf tot zes maanden na indiening
alsnog vergoeden. Dat deel heeft Vlonder
nu binnen. Maar er liggen ook nog declaraties
die ouder zijn dan zes maanden na
indiening.
Vlonder stelt met zijn declaratiewijze een
spaarpot te willen maken â€“ maar dat dit
onder collegaâ€™s â€˜gebruikelijkâ€™ zou zijn weet
hij niet hard te maken. Bovendien vindt de
Raad dit sparen geen â€˜bijzondere omstandigheidâ€™.
Verder wÃ­st hij dat deze declaraties
niet voor vergoeding in aanmerking
ADVERTENTIE
kwamen, omdat het P-Direkt-systeem bij
te laat declareren de volgende melding
geeft: â€˜De reiskosten die u wilt declareren
zijn langer dan drie maanden geleden gemaakt.
Dit is een reden voor uw manager
om uw reisdeclaratie af te keuren. Vul de
reden waarom uw reisdeclaratie ouder is
dan drie maanden in onder â€˜Toelichting
voor uw managerâ€™.â€™
Vlonder doet dan een beroep op het
vertrouwensbeginsel. Maar de Raad ziet
nergens toezeggingen of andere uitlatingen
of gedragingen waaruit Vlonder
redelijkerwijs kon en mocht afleiden dat de
declaraties zouden worden betaald. Dat
andere â€˜te lateâ€™ declaraties in het verleden
wel zijn goedgekeurd, betekent niet dat
deze ook worden geaccepteerd. Controle
vindt steekproefsgewijs plaats of bij een
bijzondere aanleiding. In dit geval was het
bedrag dermate hoog dat achteraf controle
heeft plaatsgevonden.
Dat Vlonder de declaraties in december
uitbetaald kreeg, wil niet zeggen dat dit
definitief is. Volgens vaste rechtspraak
mag een bestuursorgaan een gemaakte
fout met terugwerkende kracht herstellen,
zeker nu Vlonder redelijkerwijs had
kunnen begrijpen dat het oorspronkelijke
besluit onjuist was. De declaraties van
dienstreizen die niet zijn gemaakt binnen
vijf of zes maanden na indiening worden
niet meer vergoed.
* De naam is gefingeerd.
ECLI:NL:CRVB:2021:948
×‰	Ú 7cassandra://L1HVpevj27-5l-MYaECXaELaIcw3bEpxjHUt3mazpyUÍ%LÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½”×`®}Ñ<Dœh÷½“ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://BD8aMQl-Sb9rUE18jtZ8qNOqAk1GEW4QnBP3dwOLhVUÎ ·äÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://FKDAttdv6AC58qGsWrdxsP_BruzNCIYn8Gv62bS_jlQÍv£Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://cnUpG1Sar89H9-QRcKyinXchQ-IKtXhjIN-6gw_cAgcÍ&ÉÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://WNnFX7OXVDxVuHczPlkjKCKFpFd909Nd63RcKkDrSnAÎ 	ÓÍ ÍèÍñ×`®}å<Dœh÷½÷×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://haLDvM7A90GNheyTifj_0crG8EsYb3L5V6YiJ-nBP5wÎ ‚Í` Í°Í×‰	Ú 7cassandra://QziniTnl2ERVQl46VMrWbc-SSuJo0Z_q4IHrwTFQ3zMÍw/Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://hUY5dOc5GMu0Prmn9gKq_My3GDttQF6sXzMkQhmDEPQÍØÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://p4bRxzDSvUXwH-xAD9nxaCc6_lpMYfMFSGp6fX9ToAwÍ»˜Ì Í ÍèÍñ×`®}æ<Dœh÷½ù×‰EÚä24 ACHTERGROND RUIMTE
DOOR: MARTIN HENDRIKSMA FOTO: MARTINE SPRANGERS
Kerschoten gaat van het gas. De Apeldoornse
jarenzestigwijk werd geselecteerd voor de tweede tranche van
het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW). Binnenlands
Bestuur volgt de komende jaren de ontwikkelingen. In deel
Ã©Ã©n: de zoektocht naar draagvlak onder de wijkbewoners.
NIEUWE SERIE OVER AARDGASVRIJE WIJKEN
EERST HET
VERTROUWEN
ONTWIKKELEN
Kerschoten is een geliefde, een tikje
vergrijsde buurt aan de noordrand
van Apeldoorn. Grasvelden en vijvers
omzomen de huurflats, de rijtjeshuizen en
de enkele rij bungalows. De huizen zijn er
nog betaalbaar. Op een steenworp afstand
ligt zowel het winkelcentrum als Paleis
Het Loo. Dat het een wijk is met veel mensen
met lagere inkomens zie je niet in het
straatbeeld terug. Geen vuil op straat,
vrijwel overal nette tuinen.
â€˜De mensen zijn hier overwegend tevredenâ€™,
vat gemeentelijk projectleider Xandra
van Lipzig de wijk samen. Kerschoten lijkt
af â€“ als die ene gaskwestie er niet was.
De afgelopen jaren volgde Binnenlands Bestuur
de energietransitie in het Purmerendse
Overwhere. Een kleine honderd woningen
gingen er met veel pijn, moeite en
gemeentelijke inspanning van het gas: de
eerste huizen van Nederland. Voor een
×‰	Ú 7cassandra://cnUpG1Sar89H9-QRcKyinXchQ-IKtXhjIN-6gw_cAgcÍ&ÉÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½•×‰EÚ‰BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
ACHTERGROND 25
â€˜ Op de simpelste
vragen heb je nog
geen antwoordâ€™
paar notoire â€˜gaskleversâ€™ in de buurt kwam
er alsnog een duur gasnet light. Tijd voor
een volgende serie.
Kerschoten is een van de wijken die werd
geselecteerd voor de tweede tranche van
het Programma Aardgasvrije Wijken. Opschalen
is hier het voornaamste leerdoel.
De ruim 3.600 wijkbewoners moeten zoveel
mogelijk worden aangesloten op een
warmtenet, gevoed door een nabijgelegen
rioolzuiveringsinstallatie van waterschap
Vallei en Veluwe. Hoe krijg je de bewoners
mee bij de ingrijpende operatie in hun
dierbare wijk?
â€˜Sinds 2012 zijn we hier al bezig met
verduurzamingâ€™, verklaart Van Lipzig de
gemeentelijke voorkeur voor Kerschoten.
â€˜Toen waren we een van de eerste wijken in
Nederland waar werd onderzocht hoe je
een wijkaanpak organiseerde. Er lag al een
routekaart naar een energieneutrale wijk.
Bijna de helft van de woningen is in bezit
van wooncorporaties. Zij zijn de aanjagers
van de transitie. Inmiddels hebben we een
sterke organisatie en ook de bewoners
erbij betrokken. Samen zetten we de
schouders eronder.â€™
ENERGIEREGISSEUR
Een van die wijkbewoners is
Marjolein Tillema, die sinds 2014
door de gemeente voor twee dagen in
de week als energieregisseur wordt ingehuurd
â€˜om bewoners in beweging te krijgenâ€™.
Dat liep goed, blikt ze terug. Wijkbewoners
gingen in de beginjaren graag aan
de slag. Er kwamen ruilbeurzen voor
kleding en speelgoed, er werd geÃ¯soleerd
en bespaard. â€˜Het kapstokje was duurzaamheid,
maar dan in brede zin. In die
tijd is er ook een zonnecoÃ¶peratie ontstaan,
met twee collectieve daken.
Veel buurtbewoners hebben daar panelen
ingekocht.â€™ Gesterkt door dat enthousiasme
organiseerde ze in 2018 een ambitieuze
vervolgavond. Voormalig minister van
Economische Zaken Wiebes had net
aangekondigd dat de Groningse gaskraan
dichtging. Tijd voor actie, vond Tillema.
Kon Kerschoten niet van het gas af? â€˜Jaâ€™,
lacht ze. â€˜Xandra vroeg zich af of het in dat
prille stadium van de energietransitie nou
wel zo verstandig was, direct zoâ€™n avond.
Maar er kwamen maar liefst vijftig bewoners
op af om erover te praten.â€™
Het is de spagaat waar niet alleen
Apeldoorn maar vrijwel elke gemeente in
belandt. Je wilt bewoners in een vroeg
stadium betrekken bij de energieplannen,
maar hoe doe je dat als er nauwelijks nog
een plan Ã­s? Daarmee stel je jezelf immers
kwetsbaar op. â€˜Dat kloptâ€™, beaamt Tillema.
â€˜We hebben vorig jaar maart voor de bewoners
van Kerschoten een informatieavond
gehouden, omdat we de proeftuinaanvraag
wilden doorzetten. Het zou raar zijn om
dat plan niet vooraf in de wijk kenbaar te
maken. Maar zoiets roept bij bewoners meteen
vragen op. Pas hadden we een tweede,
digitale bijeenkomst. Op de simpelste vragen
van ongeruste wijkbewoners heb je nog
geen antwoord. Zoals: wat gaat er nou in
mijn huis gebeuren? Waar komt die warmte -
wisselaar? Hoe gaat het buizenwerk lopen?
We weten het gewoon allemaal nog niet.â€™
Zou het niet handiger zijn om als gemeente
eerst een paar stappen vooruit te zetten,
alvorens de burgers bij te praten? Nee,
vindt Van Lipzig. Als voorbeeld van de
Apeldoornse openheid geeft ze de warmtewerkgroep
met zoâ€™n vijftien betrokken
burgers, waar ook Marjolein Tillema deel
van uitmaakt. â€˜Alles wat wij als gemeente
in de projectgroep bespreken met de
wooncorporaties, het waterschap, Liander
en infrabeheerder Firan komt ook beschikbaar
voor die werkgroep van burgers. Wel
met de eis van vertrouwelijkheid, natuurlijk.
Het moet niet zo zijn dat informatie
zonder begeleidende context de wereld
ingaat.â€™
BELANGRIJKE KWESTIES
Het zijn belangrijke kwesties die de
komende maanden op tafel liggen.
Xandra van Lipzig: â€˜We zitten nu in de
ontwikkelingsfase. Eind volgend jaar hopen
we die af te ronden met een principebesluit
over de aanleg van het warmtenet.
We hebben nu bijvoorbeeld nog geen
warmteleverancier aan boord. Het selectieproces
is recent opgestart, een Europese
aanbesteding. Die is, als het goed is, begin
volgend jaar voltooid. Dan zal de gekozen
partij zich moeten verdiepen in de details
van Kerschoten en haar aanbod formuleren
aan bewoners en bedrijven.â€™
Hoe houd je als bewoners bij dit soort
ingrijpende en ingewikkelde besluitvorming
over je wijk de vinger aan de pols?
Tillema: â€˜Die warmteleverancier is voor
bewoners een cruciale partij. Daar ga je
straks immers je individuele energie-overeenkomst
mee aan. En toch merk ik dat
men bij de maandelijkse vergadering in de
warmtewerkgroep denkt: het zal wel. Het
abstractieniveau van het proces gaat veel
wijkbewoners boven de pet.â€™
Ze vermoedt, zegt Tillema, dat gemeenten
en overige betrokken partijen het belang
van burgerparticipatie scherper zien dan
een deel van de wijkbewoners in de werkgroep.
â€˜Die realiseren zich niet hoe belangrijk
zij zijn. Ze zijn zich niet bewust van
hun eigen belangrijke rol. Toch zit er ook
veel kennis en kunde in de werkgroep, met
name als het gaat om de zaken gerelateerd
aan de eigen woning. Die kennis is onmisbaar
voor het slagen van dit project.â€™
Hoe krijgt de gemeente de bewoners van
Kerschoten straks mee aan boord? â€˜Door
het aantrekkelijke warmteaanbodâ€™, reageert
Van Lipzig. â€˜We beseffen wel dat het niet
alleen over geld moet gaan. We willen de
bewoners ook zoveel mogelijk ontzorgen
met maatwerkadviezen, toegesneden op
hun huis. Dat ze precies komen te weten
welke aanpassingen nodig zijn. We onderzoeken
of we daarbij als gemeente een
marktplaats kunnen inrichten waar de
vraag van wijkbewoners en het aanbod van
leveranciers elkaar ontmoeten. Het belangrijkste
is dat we met elkaar vertrouwen
ontwikkelen.â€™ Tillema: â€˜En dat je als wijkbewoner
de garantie krijgt dat het straks
binnen warm genoeg is. Er zullen knopen
moeten worden doorgehakt over de financiÃ«n.
Je hebt de nieuwe energierekening,
maar je moet als wijkbewoner ook een
ander fornuis kopen en soms een bijdrage
betalen voor de aansluiting van de
afleverset. Als je iedereen in Kerschoten
mee wilt nemen, ook mensen met een
smalle beurs, zul je misschien alles moeten
vergoeden. Dat is best veel geld.â€™
Van Lipzig: â€˜Ons aanbod moet niet alleen
financieel kloppen, maar ook sociaal. En
ja, dat is op meerdere fronten voorlopig
nog een zoektocht.â€™
×‰	Ú 7cassandra://hUY5dOc5GMu0Prmn9gKq_My3GDttQF6sXzMkQhmDEPQÍØÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½–×`®}Ñ<Dœh÷½•ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://ZbzB1mlkgb9MKjNd5ZHYChpIqyLPBaLakVc4aipWIXoÎ TLÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://EudAO9xR6ponBdIQSOYFnclDIXZ6IGYOxntAo8Cu_kQÍ=EÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://i2J0LiAm38D6eqA5z_IRoQO_62AWjmSLQHEyGhfJ_BAÍÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://7yFCdR_TheUDQQ4xTdQ0IOAQrbzGCdiVdB517KEK3YIÎ N ÍþÍ ÍèÍñ×`®}æ<Dœh÷½û×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://p-astyYwQDntzzzadqc79T4ltETwlxDtEClUB-iUjrMÎ œ
Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://cNpNIA_Iwmk1-qudHGurWq1nIVAv0JwCpV1ohTIqghsÍvÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://eJ9MnQCdU0eAvh3xCE1MewozepHV_473T2NFOTzH7bIÍ(ÁÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://e80cJlJuX6_ZW0u16xqQVXoGYDI9IHru6oDYS1Cy_L4Î „ÍÞÍ ÍèÍñ×`®}æ<Dœh÷½ü‘× ×`®}æ<Dœh÷½þ ÍÍŠÌŠ9×H·http://centric.eu/regie××Ðˆ×‰EÚcEÃ©n gezin,
Ã©Ã©n plan,
Ã©Ã©n Suite4Sociale Regie
In het sociaal domein komt een probleem soms niet alleen. Hoe geef je inwoners
dan de ondersteuning die ze nodig hebben? Hulpverlening aan gezinnen met
meervoudige problematiek vraagt een geregisseerde aanpak vanuit meerdere
disciplines. Op basis van Ã©Ã©n gezin, Ã©Ã©n plan en Ã©Ã©n regisseur.
Daarvoor is er Suite4Sociale Regie, speciaal ontwikkeld voor samenwerking binnen
multidisciplinaire teams, buurtnetwerken, zorg- en wijkteams. Suite4Sociale
Regie biedt alle tools voor integrale hulp aan inwoners en hun omgeving. Zo krijg
je samen grip op sociale regie.
î€¹ Integraal klantbeeld
î€¹ Regievoering en planvorming
î€¹ Samenwerking in de keten
î€¹ Van eenvoudige aanvraag tot complexe case
î€¹ Flexibel in te richten
Meer weten over de integrale aanpak van sociale regie?
Bekijk het ebook op centric.eu/regie
×‰	Ú 7cassandra://i2J0LiAm38D6eqA5z_IRoQO_62AWjmSLQHEyGhfJ_BAÍÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½—×‰EÚ’BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
ICT SPECIAL 27
ONDERZOEK
IS BEWAPENING TEGEN
CYBERAANVALLEN OP ORDE?
28
SPECIAL
ICT
DIGITALISERING VRAAGT OM BELEID
SECUUR OMGAAN
MET DATA
PRIVACY
GEGEVENSBESCHERMING
MAG ONSJE MEER
33
STUREN MET DATA
NOOIT ZONDER PUBLIEKE
VERANTWOORDING
38
Gemeenten wapenen zich
amper tegen cyberaanvallen, leert onderzoek
van Binnenlands Bestuur en AG Connect.
En er is meer te doen op data-gebied.
De Autoriteit Persoonsgegevens constateert
dat veel gemeenten een potje maken
van gegevensbescherming. De Raad voor
het Openbaar Bestuur roept gemeenten die
willen sturen met data op om dat te doen
met respect voor de publieke waarden.
×‰	Ú 7cassandra://eJ9MnQCdU0eAvh3xCE1MewozepHV_473T2NFOTzH7bIÍ(ÁÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½˜×`®}Ñ<Dœh÷½—ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://_OBbkLeaXAlIMsng48kIH4moD3zZIsEEr3FS9npvaNYÎ ’lÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://6OwU1Vl6BVCUR7idxf7MDAdkGeQb9owozZdtcbaXr38Í…UÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://66Jk6q3XLQHtyAANZg1G5LMs9zt0D2VPsXwiIUlxDvkÍ&óÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://kt4jIk_uHeW19v0Cg8_0SXP5ExttOvVOw-M-tXCtSQ4Í¬¾ÍîÍ ÍèÍñ×`®}ç<Dœh÷½ÿ×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://h5vl0siT6PtnVcB2MmJhdnfB2WZCUaKTxsEX9laB0TkÎ yìÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://DAJN_sIo8na5HlkgADHAanb9BFL5LYPAT5_-nRpZAfUÍXŽÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://pnRBYENQWMM-bmoVp5k3hKd19ssGL0JZttsTPsVGvxoÍ ÀÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://v2vy6EIlsyhBEu0rP0iZFCvTxyREnDJYiv9J42RgiU8ÍÂÈÍ3âÍ ÍèÍñ×`®}ç<Dœh÷¾ ×‰EÚ28 SPECIAL
ICT
DOOR: ALEXANDER LEEUW EN SJOERD HARTHOLT BEELD: SHUTTERSTOCK
Zoals gemeenten oefenen met brand, moeten ze ook
oefenen met cyberaanvallen. Dat gebeurt weinig. Rekenkameronderzoeken
leggen kritieke kwetsbaarheden bloot, maar ze worden weinig gehouden,
leert nieuw onderzoek van Binnenlands Bestuur en AG Connect.
Realiseert de gemeentelijke top zich wel hoe kwetsbaar gemeenten zijn?
GEEN OEFENINGEN, DRAAIBOEKEN EN REKENKAMERONDERZOEKEN
CYBERSECURITY:
NOG VEEL WERK
TE DOEN
December 2020: nadat hackers vrij spel
kregen om computernetwerken van de gemeente
Hof van Twente te betreden, lag de
dienstverlening lange tijd helemaal plat. De forensische
rapportage vond veel tekortkomingen
en privacydeskundige Brenno de Winter
wees op tekortschietende sturing. Waar het
een jaar eerder in Lochem fout ging en op het
nippertje kon worden voorkomen dat de gemeente
ten prooi viel aan ransomware, leed
de gemeente Hof van Twente uiteindelijk een
miljoenenschade.
Sinds de geruchtmakende zaken zou het in
gemeenteland alarmfase Ã©Ã©n moeten zijn als
het gaat om digitale weerbaarheid. Toch is
nog maar weinig te merken van die noodzaak,
zo komt naar voren uit onderzoek van
Binnenlands Bestuur en AG Connect waaraan
27 gemeenten deelnamen. Gemeenten
nemen ondanks duidelijke waarschuwingen
uit de praktijk weinig maatregelen tegen
cyberaanvallen. Bijna de helft (45 procent) oefent
niet met aanvallen van buitenaf en bij een
aanzienlijk deel ontbreekt een draaiboek voor
een digitale crisis. Slechts acht van de 27
deden rekenkameronderzoek in de afgelopen
vijf jaar. Bij Ã©Ã©n op de vijf gemeenten is er
geen draaiboek aanwezig voor het geval er
een digitale crisis uitbreekt. Ook wordt
duidelijk dat bij 11 procent het onderwerp
cybersecurity niet structureel op de agenda
bij B&W staat en de agendering hangt vaak af
van de sturings informatie die in Hof van
Twente tekortschoot.
Dat veel gemeenten nog altijd niet oefenen
met aanvallen van buitenaf, vindt De Winter
Bijna de helft
oefent niet met
aanvallen van
buitenaf
â€˜erg teleurstellendâ€™. â€˜Uit de antwoorden blijkt
dat dit lang niet vanzelfsprekend is voor gemeenten.
Sommige geven aan dit wel van
plan te zijn, andere laten het volledig afweten.
Dit past bij het beeld dat in plaats van een
echte test de voorkeur wordt gegeven aan
vrijblijvende bijeenkomsten waar iemand een
toespraakje houdt.â€™ Hij trekt een vergelijking
met ontruimingsoefeningen voor het geval er
brand uitbreekt. â€˜Je oefent ook jaarlijks een
situatie met brand. Dan hoor je dit ook te oefenen,
zodat je weet hoe het verloopt wanneer
het mis gaat. Die ervaring is op die momenten
onmisbaar.â€™
CYBERDREIGING
Naast oefeningen met aanvallen van buitenaf,
zijn ook andere extra maatregelen
onder gemeenten nog geen gemeengoed.
En dat terwijl digitale incidenten rondom gemeenten
zich de afgelopen jaren in rap tempo
opstapelden. Begin mei stelde de Autoriteit
Persoonsgegevens de gemeente Hellevoetsluis
nog onder verscherpt toezicht vanwege
zorgen over de bescherming van gevoelige
gegevens van inwoners. De Cyber Security
Raad waarschuwde vorige week in zijn
jongste rapportage voor toenemende cyberdreiging.
Uit het rekenkamerrapport getiteld
â€˜Zo sterk als de zwakste schakelâ€™ bleek in
april dat de gemeente Utrecht met name van
binnenuit zeer kwetsbaar is: het bleek eenvoudig
de kantoorpanden te betreden en toegang
te krijgen tot gemeentelijke systemen.
Acht gemeenten, waaronder Utrecht, geven
aan in de afgelopen vijf jaar dergelijk onderzoek
naar informatiebeveiliging gedaan te
hebben. Zeewolde leverde een uitzonderlijke
prestatie: zowel van buiten als van binnen
lukte het hacker-onderzoekers niet om ongeautoriseerde
toegang tot het netwerk te krijgen.
De Flevolandse gemeente is uitzonderlijk
omdat bij de overige gemeenten die vergelijkbaar
onderzoek deden van binnenuit wel kritieke
kwetsbaarheden werden gevonden.
Sommige denken dat gemeenten â€˜gewoonâ€™
hun beveiliging op orde hebben, omdat er in
principe niemand fysiek binnen kan dringen.
Maar uit de rekenkameronderzoeken blijkt dat
vrijwel altijd toegang tot het gemeentehuis
kan worden verkregen. Zelfs in Zeewolde, leren
de ervaringen van de onderzoekers: â€˜Tijdens
de inlooptest is gebleken dat het mogelijk
was om fysieke toegang te verkrijgen tot
niet-openbare werkplekken en toegang te
krijgen tot dossiers en toegang te krijgen tot
dossiers en poststukken. Dit komt overeen
met de ervaring van Hoffmann bij andere gemeenten.
In de praktijk lukt het vrijwel altijd
om tijdens een fysieke inlooptest binnen te
komen.â€™
In Nijkerk bleek dat het interne netwerk â€˜eenBINNENLANDS
BESTUUR - WEEK 21 | 2021
×‰	Ú 7cassandra://66Jk6q3XLQHtyAANZg1G5LMs9zt0D2VPsXwiIUlxDvkÍ&óÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½™×‰EÚ	Mn
SPECIAL 29
Hoe vaak laten jullie de beveiliging testen en
hoe doen jullie dat (in aantallen gemeenten)?
Jaarlijks pentest
Vaker pentest
Geen pentest
Jaarlijks pentest
aker pentest
Geen pentest
Geen commentaar
0
5
Geen commentaar
12
3
5
6
10
15
15
20
Hoeveel budget is er jaarlijks voor testen van de
beveiliging door pentesters/ethisch hackers?
Hoeveel budget is er jaarlijks voor testen van de
beveiliging door pentesters/ethisch hackers?
Geen aparte cijfers
Geen commentaar
18.000-20.000 eur
Geen aparte cijfers
Geen commentaar
18.000-20.000 euro
0
Is er in de afgelopen 5 jaar een r
geweest naar informatiebeveiliging?
Ja
Nee
Komt eraan
Komt eraan
0
1
5
10
10152
15
20
Oefent de gemeente met simulaties van
cybersecurityaanvallen?
Oefent de gemeente met simulaties van
cybersecurityaanvallen?
Ja
Ja
Nee
Gedeeltelijk
Komt eraan
Gedeeltelijk
Komt eraan
0
Heeft de gemeente een draaiboek
voor digitale crises?
Ja
Nee
Gedeeltelijk
Komt eraan
Gedeeltelijk
Komt eraan
0
3
2
5
10
510
15
15
20
20
6
Heeft de gemeente een draaiboek
voor digitale crises?
16
2
9
5
10
101520
15
20
6
10
8
18
2
5
Is er in de afgelopen 5 jaar een rekenkameronderzoek
geweest naar informatiebeveiliging?
10
510
15
15
20
20
6
17
17
Hoe vaak laten jullie de beveiliging testen en
hoe doen jullie dat (in aantallen gemeenten)?
voudig toegankelijk was voor iedereen die fysieke
toegang heeft tot het pandâ€™. â€˜Meerdere
kritieke kwetsbaarhedenâ€™ zijn aangetroffen. In
een zin die de situatie voor Nijkerk misschien
enigszins relativeert maar die de situatie voor
overige gemeenten minder rooskleurig doet
voorkomen, wordt over de interne kwetsbaarheid
opgemerkt: â€˜Dit komt overeen met de situatie
die Hoffmann bij veel andere gemeenten
aantreft. Nijkerk scoort op dit punt dan
ook gemiddeld.â€™ Ook bij Breda, Leeuwarden
en Noardeast-FryslÃ¢n werden grote aantallen
kwetsbaarheden gevonden.
Voor de duidelijkheid: het gaat hier om de
acht van de 27 gemeenten die in het onderzoek
aangaven in de afgelopen vijf jaar rekenkameronderzoek
naar informatiebeveiliging te
hebben gedaan. Zij lopen wat dit betreft voor
op de rest. De Winter begrijpt echter wel dat
er weinig rekenkameronderzoek wordt gedaan.
â€˜Rekenkameronderzoek naar cybersecurity
is best ingewikkeld. Ik ben zelf functionaris
voor de gegevensbescherming bij een
aantal gemeenten. Dit soort themaâ€™s vinden
BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
×‰	Ú 7cassandra://pnRBYENQWMM-bmoVp5k3hKd19ssGL0JZttsTPsVGvxoÍ ÀÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½š×`®}Ñ<Dœh÷½™ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://dwfR5z7IZCeOe7yg4LwHWBNtDZ1RlfdZDhIm_Yz31NwÎ #Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://QoQGI4ntXf52FTYChTuSs4MTH5TkJX9aYx5RkDkdcOAÍ]ÔÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://eag5sBL-aAQo3kj_AR_k2fO3VTJyoGlQrVteJckH18MÍÏÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://OzF33C_TJH-hrNR0fr8WJLCL-qsLgA-xPlFv3172BNEÎ «Î JTÍ ÍèÍñ×`®}ê<Dœh÷¾×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://8KaVWGTIoptJRQMo61Y_2zVpbY-IwQCwRK1GuRHtZIcÎ 6½Í` Í°Í×‰	Ú 7cassandra://OIPFADOpXA8DCdmATIeJ9G-8yKl6U9fTN-rjN5haHMIÍ}JÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://QOysQVVzf_5jf2WSKpf2t_RyiffORALMWSDb-yRxoKsÍ#Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://646l_Ea-PbuB9rDs9Vi3w27QjNr1w_NHOWrxzi_24j4Í¸ˆÍòÍ ÍèÍñ×`®}ê<Dœh÷¾‘×™	×‰HÚ 4https://www.bmc.nl/werkvelden/data-en-digitaliseringG×`¯EXÄÌ&Ð¯× ÍvÍ"Íâd×‰E·VAN ONZE KENNISPARTNER
×‰	Ú 7cassandra://eag5sBL-aAQo3kj_AR_k2fO3VTJyoGlQrVteJckH18MÍÏÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½›×‰EÚ2SPECIAL 31
ze ingewikkeld en eng. Het vergt kennis die
er vaak niet is.â€™
Het gebrek aan technische kennis is een veel
voorkomend probleem, ook bij besturen en
gemeenteraden. Die moeten dus goed op de
hoogte worden gehouden. Het is daarom niet
ideaal dat ruim een derde van de gemeenten
aangeeft dat informatiebeveiliging niet periodiek
wordt geagendeerd of dat er vooral
wordt vertrouwd op de ENSIA-beveiligingsaudits.
De Winter schreef daar in zijn duidend
rapport voor Hof van Twente over dat dit vanwege
het hoge technische gehalte onvoldoende
geschikt is als stuurinformatie. â€˜Ik
concludeerde al dat bestuurders echt niet in
de smiezen hebben wat er gaande is in hun
netwerken. Dit onderstreept het gewoonâ€™,
zegt hij nu. â€˜ENSIA is heel nuttig
maar het is niet een vrijbrief
om te roepen dat je de
zaak op orde hebt.â€™
PENETRATIETEST
Een draaiboek voor
een digitale crisis is bij
gemeenten vaak niet
aanwezig, zo blijkt verder
uit de resultaten. Bij bijna
een op vijf gemeenten ligt
dit niet klaar. â€˜Opvallend:
zoâ€™n draaiboek hadden ook
Lochem en Hof van Twente
niet toen bij hen een crisis uitbrak.
In algemene zin ontbreekt
het vooral bij kleinere gemeentenâ€™,
aldus de Winter. â€˜En als je niet oefent met
aanvallen van buitenaf, gaat dat draaiboek er
ook niet komen. Je wilt een oefening draaien
waarin alles in het honderd loopt, zodat er na
afloop een gevoel ontstaat van: daar moeten
we iets mee.â€™
Vrijwel alle gemeenten geven verder aan minimaal
jaarlijks een penetratietest oftewel pentest
te laten uitvoeren. Volgens De Winter is
dat bij een stabiele situatie goed, zolang
daarbovenop ook continu wordt gescand op
veranderingen en gevoeligheden. Maar er
kan naast een pentest meer worden gedaan.
â€˜Een pentest is vooral een gelegenheid om
dieper in de beveiliging te graven.â€™ Inzicht in
hoe aanvallen binnenkomen bij gemeenten,
geeft het volgens hem niet. â€˜Soms worden ze
matig uitgevoerd. Om echt inzicht te krijgen
dient er ook geoefend te worden met aanvallen
van buitenaf.â€™
DÃ¡t er jaarlijks een pentest plaatsvindt, zegt
dus niet alles. Het gaat om hoe diep en hoe
lang er is gekeken. Daarom is er gevraagd
naar het budget voor pentesten. Dertien gemeenten
geven aan, soms verwijzend naar
advies van de Informatiebeveiligingsdienst
(IBD), dat deze informatie vertrouwelijk is en
niet kan worden beantwoord. De IBD laat
weten inderdaad gemeenten te hebben geGeheimzinnigheid
wordt zo
gekoppeld aan onkunde
adviseerd geen informatie te geven over de
budgetten voor pentesten omdat dat een uitnodiging
zou kunnen zijn voor â€˜talloze commerciÃ«le
aanbiedingenâ€™.
â€˜Hoezo kun je die vraag niet beantwoorden?â€™,
reageert De Winter. â€˜Een bedrag kan variÃ«ren,
maar zegt niks over de uiteindelijke rapportages.
Openheid van zaken geven hierover is
juist belangrijk. Een volwassen organisatie
kan prima verantwoording
afleggen over
deze vraag. Dat zij
dit niet doen, rechtvaardigt
bij mij de
vrees dat er niet zo
heel veel energie in
wordt gestoken.â€™
Geheimzinnigheid
wordt volgens hem
zo gekoppeld aan
onkunde, of vice
versa. â€˜Ze hoeven
er niets over te zeggen
en ze komen ermee
weg. Ik heb bijvoorbeeld
in mijn werk
voor het ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en
Sport ervoor gezorgd dat de onderzoeken
naar de CoronaMelder openbaar
zijn gemaakt. Openheid en concreetheid
gaan hand in hand. Als je dat niet kunt geven,
dan moet je je zorgen maken.â€™ Hij verwijst
hierbij naar het rekenkameronderzoek van de
gemeente Utrecht, waar de kwetsbaarheden
begin april zeer concreet werden gemaakt.
â€˜Je ziet het in hun beantwoording van de vragen
in het onderzoek â€“ ze zijn heel concreet
in wat ze doen.â€™
ONVOLWASSEN GEDRAG
EÃ©n grote gemeente gaf bijvoorbeeld aan
dat de zogeheten segmentering van het
netwerk nog niet op orde is, maar dat hier
wel aan wordt gewerkt. Het gevaar van
slechte segmentering is dat je in Ã©Ã©n keer alles
kwijt bent wanneer een partij binnen is.
Vrijwel alle andere gemeenten gaven aan dat
deze informatie â€˜vertrouwelijkâ€™ is of niet kon
worden gedeeld volgens IBD-advies. De Winter:
â€˜Dan denk ik: leg eens uit waarom het je
als gemeente kwetsbaar maakt? Als er al
geen antwoord komt op deze vragen, hoed
je dan maar voor de vragen die komen als
het Ã©cht misgaat. Dit wekt een beeld alsof die
gemeenten het maar gezeur vinden en zelf
niet door hebben hoe kwetsbaar ze zijn.â€™
Besturen vinden het accepteren van kwetsbaarheid
vaak nog moeilijk. De ethische hacker
Wouter van Dongen vertelde in januari
aan Binnenlands Bestuur dat zijn rapporten
bij sommige organisaties leiden tot politieke
spelletjes. Men gaat vingerwijzen en sommige
werknemers krijgen een andere positie. â€˜Ik
snap dat ze geÃ¯rriteerd zijn, dat het lijkt alsof
ze hun werk niet goed doen, maar daar gaat
het niet omâ€™, aldus Van Dongen. De Winter
zei naar aanleiding van zijn duidend rapport
over Hof van Twente uit mei dat het stilzwijgen
van problemen nog veel gebeurt, dat hij
bij partijen komt die niet met problemen naar
buiten willen treden. â€˜Dat is niet goed.â€™
Hij vindt het dan ook kwalijk dat veel gemeenten
bij sommige vragen geen openheid van
zaken geven. â€˜Een belangrijk deel van informatiebeveiliging
is verantwoording afleggen
van wat je aan het doen bent en hoe je organisatie
is ingericht. Daar zijn normen voor. Op
geen enkele vraag in het onderzoek hoef je
exact aan te geven welke maatregel er wordt
genomen. Als je gecoÃ¶rdineerd gaat roepen
dat dit de veiligheid in het geding brengt,
moedig je onvolwassen gedrag aan. Wanneer
je de antwoorden niet geeft , kun je deze ook
niet aan een gemeenteraad geven. Het lijkt
me verstandig dat gemeenteraadsleden van
deze gemeenten in actie komen omdat dit
een signaal is dat het wel eens niet goed
kan zitten.â€™
Alle gemeenten werken hard aan hun informatiebeveiliging,
laat de IBD in een reactie
weten. â€˜De voorbeelden in dit artikel zijn herkenbaar,
maar het is een beetje selectief winkelen.
Dit artikel wekt de schijn dat het bij gemeenten
in het bijzonder slecht is gesteld,
terwijl de maatschappij als geheel een been
zou moeten bijtrekken. Gemeenten zijn transparant
over hun incidenten en bestuurders
zijn zich bewust van hun verantwoordelijkheden
rondom digitale veiligheid.â€™ De IBD benadrukt
het belang van prioriteiten stellen: niet
alles kan en zeker niet tegelijk. â€˜Oefenen op
incidenten is essentieel en daarom ontwikkelde
de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
een Cyberoefenpakket.â€™
Verantwoording: voor dit onderzoek zetten
Binnenlands Bestuur en AG Connect vragen
uit bij 50 gemeenten en 27 van hen reageerden.
Vanwege de gevoeligheid van het onderwerp
zijn hun namen niet vermeld. Het onderzoek
vond plaats in april.
BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
×‰	Ú 7cassandra://QOysQVVzf_5jf2WSKpf2t_RyiffORALMWSDb-yRxoKsÍ#Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½œ×`®}Ñ<Dœh÷½›ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://hKatwcf6ltI_IwezHdCocMl-CXKvOXga0Q6hqH_A_oEÎ n0Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://6v6pkhGnNte-ogFWNcsxHZLMJs-jFsedc0xZM5XJXWUÍq¹Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://hk4FiLY8_FAO6Sx3OScx36vJ_LVHvZaIdkujUex5OXoÍ#Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://CzpAS2nwB1TnP2WkLWgOJj_gdMut1CbXq6zreZbpYfQÎ ÙÂÎ õ¨Í ÍèÍñ×`®}ì<Dœh÷¾×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://DAzEA7F_4gjTVH0YL3qHYAMURZ_7qTbmhwnjOuInYwkÎ nâÍ` Í°Í×‰	Ú 7cassandra://zh4BYQdWzrF_N5qDOzrfij0HapKfZfMfCghUgTN4QAAÍ}>Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://412pkUfhXKEWSX1JB6oKtVOnMAsCWn9zYpAx1iq42qMÍ%…Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://6-Q-PyKn-gr2gFx5A9k9bTMmkr_32D13ZlhyQ4ifu7UÍ—ëÍ&&Í ÍèÍñ×`®}ì<Dœh÷¾×‰E×‰	Ú 7cassandra://hk4FiLY8_FAO6Sx3OScx36vJ_LVHvZaIdkujUex5OXoÍ#Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½×‰EÚ“BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
DOOR: MICHIEL MAAS FOTO: ROB ENGELAAR/ANP-HH
ICT SPECIAL 33
Net als iedere andere organisatie moeten gemeenten
voldoen aan de regels van de Algemene verordening gegevensbescherming.
Maar het komt nog te vaak voor dat ze een potje maken van de privacy.
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) vindt dat gemeenten beter hun
best moeten doen.
AUTORITEIT PERSOONSGEGEVENS
MAANT GEMEENTEN TOT ACTIE
â€˜ BESCHERMING
GEGEVENS MOET
IN IEDERS HOOFDâ€™
De gemeente Hellevoetsluis had dit jaar
de twijfelachtige eer de eerste ge meente
te zijn waar de Autoriteit Persoonsgegevens
het toezicht verzwaarde. Na een onderzoek
door de eigen rekenkamer bleek dat de
gemeente niet genoeg deed om gevoelige
informatie van haar eigen burgers te beschermen.
Een eigen privacybeleid had de gemeente
niet, en de regels werden meerdere
keren overschreden. En de gemeente had
beter moeten weten. In 2019 bleek dat Hellevoetsluis
een datalek had in het eigen systeem;
documenten en gegevens van burgers
waren openbaar bereikbaar.
In een eigen bekendmaking over het verzwaren
van het toezicht noemde de AP Hellevoetsluis
overigens niet bij naam. Dat was
een bewuste keuze, zegt Monique Verdier,
vicevoorzitter van de privacywaakhond. â€˜We
wilden met het bericht vooral een signaal geven:
zorg goed voor de gegevens van de eigen
burger. Neem het onderwerp niet pas
serieus als het te laat is en je wordt geconfronteerd
met een datalek of een hack.â€™
Maar de AP rolde ook even met de spierballen.
De Autoriteit heeft sinds de invoering van
de Algemene verordening gegevensbescherming
(AVG) bevoegdheden gekregen om in te
grijpen als organisaties â€“ dus ook overheden
â€“ zich niet houden aan de privacyregels. Verscherpt
toezicht, waarbij een gemeente regelmatig
moet rapporteren aan de AP, is daar
Ã©Ã©n van. Maar er kunnen ook zware boetes
worden opgelegd. Toch bestrijdt Verdier dat
Hellevoetsluis als voorbeeld werd gesteld.
â€˜We hebben dat niet zomaar gedaan. Er is
daar echt wat aan de hand.â€™
ONDUIDELIJKE GRENS
Hellevoetsluis is beslist niet de enige
gemeente waar de AVG, van kracht sinds
2018, nog niet heeft geleid tot een beter
uitgewerkt privacybeleid. Vorige week bleek
uit een onderzoek door de NHL Stenden
Hogeschool dat gemeenten in het online volgen
van de eigen burgers soms best ver
gaan. Ze houden sociale media als Facebook
en Twitter in de gaten om beter te anticiperen
op ongeregeldheden bij demonstraties of
speuren naar bijstandsfraude op Marktplaats.
Daarbij wordt in een aantal gemeenten zelfs
gebruik gemaakt van nepaccounts, bijvoorbeeld
om toegang te krijgen tot besloten
Facebookgroepen.
Volgens de onderzoekers is de grens tussen
wat wel en niet mag voor ambtenaren vaak
onduidelijk. Verdier: â€˜Gemeenten, of andere
overheden, mogen mensen absoluut niet zomaar
volgen. Alleen in uitzonderlijke gevallen
en onder strikte voorwaarden is dat toegestaan.
Wij kennen zo geen voorbeeld wanneer
een gemeente dat wel zou mogen. In de
meeste gemeenten wordt geen gebruik
gemaakt van een protocol voor het online
monitoren van burgers.â€™
De gevolgen van het verzamelen van persoonsgegevens
of het lekken ervan kunnen
groot zijn, zelfs als het op het eerste oog niet
om heel gevoelige informatie gaat. Verdier:
â€˜Stel je eens voor dat een gemeente een mail
over de aanvraag van een dakkapelvergunning
heeft gelekt. Dat lijkt misschien geen
gevoelige informatie, maar het kan wel gebruikt
worden door een crimineel om zich bijvoorbeeld
voor te doen als ambtenaar en de
aanvrager op te lichten. En die gevoeligheid is
nog veel groter als het om het sociaal domein
gaat. In Finland werden ouders gechanteerd
door criminelen nadat dossiers van de jeugdzorgorganisatie
door een datalek waren bemachtigd.
Gemeenten zetten de veiligheid
van de eigen burger bovenaan. Als de riolering
overloopt, dan komt men direct in actie.
Dat moet ook gelden voor de digitale veiligâ€˜
Veel FGâ€™s hebben, naast hun
rol als toezichthouder, vaak nog
andere verplichtingenâ€™
×‰	Ú 7cassandra://412pkUfhXKEWSX1JB6oKtVOnMAsCWn9zYpAx1iq42qMÍ%…Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½ž×`®}Ñ<Dœh÷½ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://8K0mEodTpkbWar0t4hI-nxg7LumlcyyqUOzAvkw8fE0Î â­Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://fjoYXNJywdSJZWEoa-m5F_1mGCmmIke5RqDYkWHVsSsÍo÷Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://61dsjU52M7vXeIou4ETLsfNuI73hHZElkZwy2Ad3hMYÍ!’Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://FMXHREam1s9yAoJo8n3s-2hZl9pk5OON0OeL0SolzewÎ uÖÎ ³Í ÍèÍñ×`®}î<Dœh÷¾×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://mxGEn0pSwmUU_DEUCIfiF78RjkFYIJZaxxA5C-krK2wÎ R¥Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://QVy2Swam_Z4USLbsQXvQk9df_JBc0uAR0ph0N6cnBboÍcŸÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://InYnWwfRxae2gZxjFD5-jTT94MPUiFilrtKHbOKvZa4Í ”Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://R64KJuMMyRHcABHDWNygGyB8cS_GOgQyvsPCxRLuYrsÎ Û®Ì‚Í ÍèÍñ×`®}ï<Dœh÷¾‘×™	×‰H½https://www.netcompany.com/nlG×`¯E2XÄÌ&Ð¯Ø Í„ÍÒÍd×‰E×‰	Ú 7cassandra://61dsjU52M7vXeIou4ETLsfNuI73hHZElkZwy2Ad3hMYÍ!’Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½Ÿ×‰EÚBINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
SPECIAL 35
zijn over de belastingen. We leggen uit hoe
we ermee werken, om te laten zien dat we
wel degelijk fatsoenlijk met het geld van de
burger omgaan. Voor de privacy geldt hetzelfde:
fatsoen!â€™
heid. Als je goed zorgt voor de burger, zorg je
ook goed voor zijn persoonsgegevens.â€™
DUBBELE PET
Toch blijven veel gemeenten worstelen
met de AVG. De nieuwe wetgeving stelt
duidelijke regels, maar in veel gemeentelijke
organisaties heerst het gevoel dat ze de
beweegruimte van de gemeente beperken.
Mag je nog wel overleggen met externe organisaties
over specifieke zorgbehoevende burgers?
Of met corporaties over overlastgevende
inwoners? Die worsteling ziet Wilmar
Hendriks, bestuurder van de stichting Privacy
First, ook. â€˜In veel organisaties, ook in de gemeentelijke
organisatie, willen mensen gewoon
hun taak goed en efficiÃ«nt uitvoeren.
Als ze dan ineens worden geconfronteerd
met de AVG, dan kost dat veel extra moeite.
Dat wordt opgevat als tegenstrijdige regelgeving,
maar dat is de verkeerde benadering.
Uiteindelijk gaat het om bewustwording: we
zijn er in de loop van de jaren aan gewend
geraakt dat we naar de burger transparant
Dat vergt een andere manier van denken over
het inrichten van processen. Zowel Verdier als
Hendriks wijzen erop dat bij het introduceren
van nieuwe werkwijzen, tools en functies in
de gemeentelijke gegevensverwerking vaak
pas achteraf wordt nagedacht over de privacywetgeving.
Maar â€˜privacy by designâ€™ moet
het uitgangspunt worden. Hendriks: â€˜Het
zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens
hoeft de efficiency helemaal niet in de weg te
zitten. We hebben een gemeente geholpen
met het trainen van leerplichtambtenaren om
het invoeren van gegevens te beperken tot
het strikt noodzakelijke. Uiteindelijk bleek dat
het 10 procent van hun werktijd scheelde.â€™
Maar om te bepalen of, en op welke manier,
persoonsgegevens kunnen worden gebruikt,
moet de onafhankelijke Functionaris Gegevensbescherming
(FG) een centrale rol hebben
in de organisatie. Verdier: â€˜Uiteindelijk zijn
wij als autoriteit geen vraagbaak voor de gemeente.
De FG moet intern toezicht houden
op de naleving van de AVG. Maar dat betekent
wel dat die in de juiste positie moet zijn
om dat toezicht uit te oefenen, met rechtstreekse
toegang tot het gemeentebestuur en
de gemeentesecretaris.â€™ Aan die onafhankelijke
positie schort het vaak. FGâ€™s hebben vaker,
naast hun toezichthoudende rol, nog een
andere functie in de gemeente. Die dubbele
pet is niet wenselijk, vindt de AP, omdat dat
de onafhankelijkheid bedreigt. Ook woordvoerder
Remco Groet van de Informatiebeveiligingsdienst
voor gemeenten (IBD) merkt dat
de positie van de FG in veel gemeenten moeilijk
ligt. â€˜Veel FGâ€™s hebben naast hun rol als
toezichthouder nog andere verplichtingen.
Regelmatig moeten ze ook uitvoerende taken
verrichten, of wordt hun taak door anderen
opgevat als: â€˜regel jij de privacy evenâ€™. Die
verschillende petten maken het moeilijk om
als onafhankelijke toezichthouder te werken.â€™
PERSOONLIJKE INFORMATIE
Volgens Verdier moeten gemeenten zich er
extra bewust van zijn dat ze met gevoelige
gegevens werken. â€˜Bij een bedrijf kun je
kiezen of je er zaken mee doet, en of je persoonlijke
informatie met ze deelt. Maar bij een
gemeente heeft een inwoner die keuze niet.
Het gaat er niet alleen om of je voldoet aan de
AVG, het gaat ook om het besef dat privacy
belangrijk is, dat werkprocessen worden bedacht
met gegevensbescherming in ieders
hoofd en dat er binnen de organisatie
onafhankelijk toezicht is. Bescherming van
persoonsgegevens hoort een belangrijk
uitgangspunt van de organisatie te zijn,
en de FG moet dat blijven toetsen en in een
vroeg stadium betrokken worden. Als de
Autoriteit Persoonsgegevens als toezichthouder
moet optreden, ben je eigenlijk al een
station te ver.â€™
×‰	Ú 7cassandra://InYnWwfRxae2gZxjFD5-jTT94MPUiFilrtKHbOKvZa4Í ”Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½ ×`®}Ñ<Dœh÷½ŸÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://HCy1TcRsSE7fz5JTAQ-MY-K__J2NGzu2_RKUNzXA6MoÎ €sÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://ft2Ab-W-U50Yt7PCOEMCa0R29Sy1EKDV_8WCAyMpCiUÍ`Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://2otsMXEwN2KoVCQhoxeMmHvpGP7xMemd6Iy3Ug1Vo4MÍ!Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://BXxFx2XDWlzygaTRuitrbFZWUEbH1zHHKpaHVn3OvcgÎ Õ•Î þÍ ÍèÍñ×`®}ñ<Dœh÷¾×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://mSQOVJC5SCL7PEMTv_lMgs8AUHsHGGE0kd81gawGPN8Î éÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://BXUIlqpqNqjx8tGwTwoHgSqEII-iRA53Pk0weDkRClUÍQjÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://IyjCNYuWLOBaV9qCc7dRrbase99sSfDVNAO0ra3yzaEÍwÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://O1yy3V5HHIi0aniVCgfO3QWtevD7kMqgAMKSanxFQlQÎ ÆØÎ ý@Í ÍèÍñ×`®}ó<Dœh÷¾‘×™	×‰HÚ 2https://www.pega.com/lang/nl/industries/governmentG×`¯EJXÄÌ&Ð¯Ù ÍTÍ¨Íd×‰E×‰	Ú 7cassandra://2otsMXEwN2KoVCQhoxeMmHvpGP7xMemd6Iy3Ug1Vo4MÍ!Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½¡×‰E×‰	Ú 7cassandra://IyjCNYuWLOBaV9qCc7dRrbase99sSfDVNAO0ra3yzaEÍwÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½¢×`®}Ñ<Dœh÷½¡ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://2Z8cR1CrvrYsovzw2Xo3UxTLClBa1P5VlQPFI00BEHoÎ °Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://q-_tAG_fiGB8KQzuxLeFRmq0wbzGcao4WrHJpcHNhkYÍy5Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://DBNd04b2kRhFOK0lWT0Nzj2HuE3DA3w8VuOclTqSATMÍ$æÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://uJiBFgYsogsADX8uRVrNapQBb91ti5yWBLtZCQq8_pcÎ ˆ_Í&&Í ÍèÍñ×`®}ó<Dœh÷¾×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://nwLqU-DdbhMtT-PL6cxJTYR8PWyKzXLng3a6XK_p3Q0Î òÃÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://cn-R8k1wRy-mrCWJRaFE28WKruWfjSp3x4WuzrR_x2YÍ/Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://LZEvwY8iqMFjitp2fdq2dUDeevvCh-vVHOeOcIE2Vh0Í&Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://lMdabnqQlgvlp_u-ERf3hoDiviJSJFN4pprIb0P8Md4Î 	ÇipÍ ÍèÍñ×`®}ô<Dœh÷¾×‰EÚ38 SPECIAL
ICT
DOOR: ELISABETH VAN DEN HOOGEN
De voortschrijdende digitalisering grijpt steeds meer in
op het leven van burgers. Het openbaar bestuur moet private partners ter
verantwoording roepen, vindt Martiene Branderhorst van de Raad voor
het Openbaar Bestuur (ROB). En als gemeenten zelf gaan sturen met
data, dienen ze dat te doen binnen publieke waarden.
PUBLIEKE WAARDEN DOOR DATA ONDER VUUR
DE MENS MOET IN
BEELD BLIJVEN
daarmee is het goed.â€™ Data-analyse biedt
volop kansen, weet Branderhorst,
â€˜maar bespreek dus ook de mogelijke
ongewenste effecten.â€™
IN GESPREK
â€˜We moeten veel meer gaan handelen
vanuit publieke waarden. Techniek is niet
beleidsneutraal, er zijn politieke keuzes
nodig,â€™ zegt Martiene Branderhorst, lid van de
Raad voor het Openbaar Bestuur. â€˜En de focus
in het debat moet verschuiven. Het gaat
nu vaak over de kansen van sturen met data,
maar we moeten ons ook op de keerzijde
richten.â€™ Branderhorst was voorzitter van
de werkgroep die onderzoek deed voor het
rapport â€˜Sturen of gestuurd wordenâ€™ dat 28
mei verscheen (zie volgende pagina].
In haar presentatie eind mei tijdens het congres
ICT & Overheid van Binnenlands Bestuur
en iBestuur meldde Branderhorst een omslag
te zien. â€˜Jaren geleden werden bij overheden
nog dataprodukten naar binnen gerold waar
weinig over was nagedacht. De bewustwording
over het belang van legitimiteit van het
sturen met data komt nu wel op gang, al is
er nog veel handelingsverlegenheid: hoe kan
ik er in mijn gemeente op een goede manier
aandacht aan besteden?â€™
Dat kan volgens Branderhorst door het gesprek
te starten en daarbij de goede vragen
te stellen: voor welk doel worden de data
verzameld, is er geen bias in de dataset met
kans op discriminatie, wie legt verantwoording
af? â€˜En vergeet ook niet te vragen of
er voorzien is in menselijk contact om de
uitkomst te duiden en eventueel te heroverwegen.
Je kunt immers niet zeggen: het
systeem draaide, dit was de uitkomst en
De lijst met vragen die de Raad in het
advies biedt, is geen afvinklijstje, waarschuwt
Branderhorst. Overheden moeten
volgens haar steeds in gesprek blijven, en
werken aan een waardegedreven strategie.
Zo is ze enthousiast over het ethisch beraad
dat in Enschede is opgericht met gemeenteambtenaren,
wetenschappers, ethici, experts
en inwoners. Een dataproject met een
ingewikkeld ethisch vraagstuk? Eerst beraad,
om echt stil te staan bij de gevolgen, en dan
pas aan de slag. Een voorbeeld van een
waardegedreven strategie is ook te vinden in
een manifest van de gemeente Nijmegen, dat
is gemaakt samen met inwoners en instellingen.
Hierin staan afspraken over publieke
waarden. Een voorbeeld? â€˜Wanneer de gemeente
Nijmegen met een dataproject aan
de slag gaat, zal het altijd een mens zijn die
de duiding doet.â€™
In een vorige functie bij de gemeente Gouda
nam Branderhorst het initiatief tot een datawerkplaats.
Gouda werkte hierbij samen met
andere gemeenten, de provincie Zuid-Holland,
wetenschappers en experts. â€˜Zeker de
â€˜ Bespreek
de mogelijke
ongewenste
effectenâ€™
BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
×‰	Ú 7cassandra://DBNd04b2kRhFOK0lWT0Nzj2HuE3DA3w8VuOclTqSATMÍ$æÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½£×‰EÚTSPECIAL 39
goed was en of de inwoners er wat aan hadden.
Nog een mooie opbrengst van de datawerkplaats:
Het Data Deelkader. â€˜Als je data
deelt met een andere partij, een private partner
of een instelling, wat betekent dat dan,
wie is er verantwoordelijk voor, is er steun uit
de top? Het Data Deelkader helpt de juiste
vragen te stellen.â€™
SCHOLING
universiteit kon ons helpen met reflectie en
met expertise. We wilden geen dikke rapporten,
maar instrumenten die ons handelen
verder konden brengen.â€™
Een van de resultaten was een â€˜datateamstartâ€™.
Aan de start van elk dataproject
bekeek het team of er genoeg kennis en
kunde in huis was, of de politiek goed was
aangehaakt, de structuur en de legitimiteit
Het samenwerken met de wetenschap
is Branderhorst goed bevallen. Nu ze,
behalve lid van de Raad, ook algemeen
directeur stadsbeheer is bij de gemeente
Den Haag, heeft ze wederom plannen om
kennisinstellingen te betrekken bij datavraagstukken.
Het helpt
onder meer om de medewerkers
de nodige
kennis op te laten doen. Branderhorst raadt
HR-afdelingen van overheden aan om meer
werk van scholing te maken. En medewerkers
moeten meebewegen: â€˜Ik kom veel enthousiasme
tegen, maar medewerkers vinden
het ook spannend. Wat gebeurt er met mijn
baan door al die technologische ontwikkelingen?
Zelf denk ik dat het werk wel verandert,
maar dat het niet minder wordt. Blijf leren,
dan hou je genoeg werk.â€™
Binnen de gemeente Den Haag houdt Branderhorst
zich bezig met de openbare ruimte,
een wereld vol met data: â€˜De riolering, verkeerslichten,
afvalcontainers. Ook hierover
ben ik weer vragen aan het stellen. Wat willen
we? Hebben we de kennis en kunde?
Verantwoorden we ons op een goede manier,
weten we wat er gebeurt met de data die
we delen?â€™
Het delen van data tussen overheden
en externe partners
vraagt trouwens om extra
aandacht. In het rapport
â€˜Sturen of gestuurd wordenâ€™
roept de Raad het openbaar
bestuur op om de rol als
opdrachtgever steviger in
te vullen. Branderhorst:
â€˜Als je gaat samenwerken
met private partijen, moet je
duidelijk maken wat je belangrijk
vindt bij het gebruik van
data. Bijvoorbeeld dat je wilt
dat iedereen op
dezelfde manier
behandeld wordt,
dat het transparant
is wat je doet
en hoe de algoritmes
werken. Je moet het afspreken,
ook contractueel, en je
moet toetsen of het gebeurt.â€™
Bij de gemeente Den Haag
houdt een wethouder zich
actief bezig met digitalisering
en datahuishouding.
Dat is nog niet overal het
geval, vandaar de aanbeveling
in het rapport â€˜Sturen of
gestuurd wordenâ€™ om
politieke portefeuilles
te creÃ«ren. Op landelijk
niveau zou
er een permanente
commissie
in de Tweede
Kamer moeten komen
voor digitale zaken en datahuishouding
en een â€˜bijpassendeâ€™
minister. De dataminister
legt dan verantwoording
af in een data-jaarverslag.
Dezelfde adviezen gelden
voor lagere overheden.
BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
×‰	Ú 7cassandra://LZEvwY8iqMFjitp2fdq2dUDeevvCh-vVHOeOcIE2Vh0Í&Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½¤×`®}Ñ<Dœh÷½£ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://WouSLdktQFnNISY7uakTCeBPWUlyfXMfcaZmQH7QGKEÎ á€Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://lbyH_f4WDTBEBYsBUyNE7u55f1bG7uurlcjSdPIS6ZoÍ|7Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://ZRiXcfdtrjDV9boxruArx-Ql1-GUtMyUYc-vuu3syyEÍ'Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://6kJXQ4LYbLjGmDqztvG3nzXxqSpVCFgDg47lALp7-EUÎ 9UÎ  ˆÍ ÍèÍñ×`®}ö<Dœh÷¾×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://9GYeFc0eG8D8IYfX1_9gCX4bqJXJrh94Xdndxc2KitIÎ ¶<Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://NKgfNUsRqcp0mUeUDnxNfhrx6LaMuyasMqt_efdr8HAÍ§Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://hTF83CYrEI_lTJkp73CCzmqTq9VmuOFJFpddkvdQLk0Í&jÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://w3k1Y5yHsR3Rm_pRVQ4G-SlnbDBswesdQ7TicyqDIW8Î H:Í7ŠÍ ÍèÍñ×`®}ö<Dœh÷¾"‘× ×`®}ö<Dœh÷¾& Í7ÍÍ9×H¹http://succesmeteuropa.nl××Ðˆ×‰E×‰	Ú 7cassandra://ZRiXcfdtrjDV9boxruArx-Ql1-GUtMyUYc-vuu3syyEÍ'Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½¥×‰EÚ¹SPECIAL 41
TIJD VOOR MEER TEGENMACHT
Onafhankelijke toezichthouders, zoals de Autoriteit Persoonsgegevens,
moeten een steviger positie krijgen en
meer capaciteit om daadkrachtig te kunnen optreden tegen
techbedrijven. Voor meer tegenmacht is ook extra wetgeving
nodig. â€˜Momenteel zijn er maar beperkte mogelijkheden
om techbedrijven publiekelijk ter verantwoording te
roepen en ze, indien nodig, sancties op te leggen die ook
echt pijn doenâ€™, zo schrijft de Raad voor het Openbaar Bestuur
in het rapport â€˜Sturen en gestuurd wordenâ€™ dat op 25
mei verscheen.
Volgens de Raad is de huidige ontwikkeling van de digitalisering er
een van â€˜disruptieve proportiesâ€™. En het openbaar bestuur staat
daarbij op grote achterstand. â€˜Wat weten we over deze machtige
spelers, over hun werkwijze en over hun motieven?â€™ In het rapport
staat de transparantieparadox treffend beschreven: â€˜Partijen die
sturen met data weten steeds meer over burgers, maar burgers
weten steeds minder over hen.â€™
Het is de hoogste tijd de â€˜black boxâ€™ van techbedrijven te openen,
vindt de Raad. Maar het probleem is dat democratische organen
als de Tweede Kamer en gemeenteraden private bedrijven niet
kunnen dwingen om publieke verantwoording af te leggen over
hoe zij sturen met data. â€˜Door hun private karakter voelen ze zich
daartoe ook niet verplicht of geroepen.â€™ Wellicht is het een kwestie
van tijd. Het valt de Raad namelijk op dat private partijen in het
buitenland steeds vaker worden opgeroepen om zich te verantwoorden,
zoals Facebook en Amazon bij de Europese Unie.
In Nederland zouden in elk geval de onafhankelijke toezichthouders
hierin een stevige rol moeten vervullen, zoals de Autoriteit
Persoonsgegevens en de Autoriteit Consument en Markt. Om hen
in staat te stellen private partijen met gezag ter verantwoording te
roepen, bij bijvoorbeeld privacygevoelige zaken, zijn volgens de
Raad wel meer bevoegdheden nodig en meer medewerkers. Bij
de Autoriteit Persoonsgegevens is dat laatste onlangs toegezegd
door de Tweede Kamer: het aantal medewerkers zal in 2022 ruim
verdubbelen.
De Europese Unie is overigens niet alleen bezig om techgiganten
zich publiekelijk te laten verantwoorden over hun data-activiteiten,
er is ook een strengere juridische aanpak in de maak. Zo gaan
twee recente wetsvoorstellen van de Europese Commissie over
het beperken van de machtspositie van grote techbedrijven. En er
ligt een voorstel voor een Data Governance Act. De Act moet het
delen van data tussen landen en sectoren gemakkelijker maken,
maar biedt ook meer bescherming aan burgers en bedrijven en
meer zeggenschap over het gebruik van hun data.
De Raad beveelt het openbaar bestuur in Nederland aan om bij
deze juridische ontwikkelingen aan te sluiten en er inspiratie uit te
halen. In ieder geval â€˜dienen bestuurders en volksvertegenwoordigers
het juridisch kader te versterken om transparantie en een
open cultuur van verantwoording af te dwingenâ€™.
DRINGENDE OPROEP
In haar rapport benadrukt de Raad de urgentie.
Het is geen gebruikelijk advies, zo
is te lezen, maar een ongevraagd rapport
met een dringende oproep om snel aan de
slag te gaan met â€˜publieke verantwoordingâ€™.
De lat ligt hoog, volgens de Raad, omdat er
een forse kennisachterstand is vergeleken
met de kennis bij techbedrijven. Bovendien is
voor het juiste politieke debat niet alleen kennis
nodig over data-technologie, maar â€˜ook
over het inbedden van publieke waarden en
doelen in het ontwerp van technologieâ€™. Het
geÃ¯ntroduceerde Data Debat Denkkader, een
â€˜ Begin gewoon
eens met een
projectâ€™
handreiking met concrete vragen, is een van
de instrumenten om het openbaar bestuur
daarbij op weg te helpen.
â€˜Maak het niet te groot.â€™ Zo luidt het relativeADVERTENTIE
en
presentere
Succes
met Europa!
Subsidieprogrammaâ€™s voor decentrale
overheden 2021-2027
â— Waar moet uw
project aan voldoen
â— Gaat u voor Ã©Ã©n
project of twee tegelijk?
â— Welke Europese subsidieprogrammaâ€™s zijn er?
â— Welke samenwerkingspartners kiest u?
â— Wie is uw contactpersoon in Brussel?
â— Welke ondersteuning
kunt u krijgen?
informatie en aanmelden
succesmeteuropa.nl
24 juni
2021
rende advies van Branderhorst aan mensen
in het openbaar bestuur die aan de slag willen
met publieke verantwoording. â€˜Begin gewoon
eens met een project. Kijk in je eigen context:
is mijn gemeente of mijn ministerie bezig met
een dataproject of een digitaliseringstraject?
Stel daar dan vragen over, over wat het doel
is, wat het voor burgers oplevert, welke gegevens
met externe partijen worden uitgewisseld
en of er genoeg kennis en kunde en
capaciteit is. Een eenvoudige interventie,
maar ik ben ervan overtuigd dat je daar
een aantal vraagstukken uithaalt waar je
verder mee kunt.â€™
BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
livestream
×‰	Ú 7cassandra://hTF83CYrEI_lTJkp73CCzmqTq9VmuOFJFpddkvdQLk0Í&jÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½¦×`®}Ñ<Dœh÷½¥ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://tc1tbfKlk-HZVjI_jxwbM81huKNGe1Kf8TG8J1ABvnQÎ CÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://gK6l42k5vImLdyRv08vUhkN5G4fxh9rjmPwSi7XY-pgÍqÉÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://MliLPKl96gDG_YA2QFGuueR0YpqI0GnPRCi1frGee7oÍ qÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://G4n0MACFbX2W9ld4jBC9K4aiE79qOmJD0LCLai8Wkg0Íš8Í&2Í ÍèÍñ×`®}ö<Dœh÷¾$×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://kFf7n0mDlLH4_XljFvfaTvcf0I2vrUSrOaCrh-dIdl0Î á~Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://PNa48_QVAXuI9kLS7kvxnQ5hM5BX5rOobfU4R0__NjYÍ–}Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://50ZgJVx5UWhCJGuTh-7rccufjufRGuEFz9FmcQj1_64Í/²Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://_lWtMIaeNIkAKSG62BOSN_c491AmzKOFoqMutCqC-VIÎ BhÍ ÍèÍñ×`®}÷<Dœh÷¾'×‰EÚBINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
42 SPECIAL
ICT
FOTO: SHUTTERSTOCK
KANSEN VAN ICT
ESSAY
KOSTEN EN
De opkomst van digitalisering
en data biedt publieke
organisaties waardevolle
mogelijkheden. Van scanautoâ€™s
voor parkeercontroles
tot e-loketten. Ict en
informatievoorziening
verschuiven steeds meer
van overhead naar primaire
functies: van het ondersteunen
van ambtenaren naar
uitvoering van taken.
Maar gek genoeg moeten
ict-verantwoordelijken
volgens Mark Huijben,
Johan Posset en Jeroen
Wismans praten als Brugman
voor extra budget.
Een rondgang langs gemeenten leert dat
de ict-kosten onder een vergrootglas liggen.
Het gesprek over het belang ervan
ontaardt snel in een Babylonische spraakverwarring.
Er is behoefte aan een helder verhaal
over de bijdrage van ict aan maatschappelijke
opgaven, onderbouwd met cijfers.
â€˜Het is moeilijk de juiste woorden te vinden.
Of het is niet concreet genoeg. En als ik het
concreter maak, is het te technischâ€™, verzucht
een CIO. We zitten met zeven hoofden ict in
een digitale leerbijeenkomst van Vensters
voor Bedrijfsvoering. De spraakverwarring
ontstaat vooral doordat het onderscheid
tussen ict en primaire processen vervaagt. Ict
is integraal onderdeel van dienstverlening en
bedrijfsvoering, wat de sturing erop bemoeilijkt.
â€˜Ons wordt gevraagd aan de business uit
te leggen waarom we meer middelen nodig
hebben, om iets te ondersteunen waar ze zelf
om hebben gevraagd.â€™
De afweging tussen het met of zonder digitale
middelen uitvoeren van een proces vereist
partnerschap tussen ict en de business. Maar
angst speelt een rol: gaat digitalisering ten
koste van banen? â€˜Je zit toch met de kalkoen
het kerstdiner te bespreken.â€™ Het management
moet het voortouw nemen, met een belangrijke
rol voor HR. Het gaat vooral om het
werven en ontwikkelen van medewerkers qua
digitale vaardigheden en om veranderbereidheid.
De samenwerking tussen IT en HR is
vaak nog niet optimaal: â€˜Als IT-manager denk
ik soms, ben ik nu voorloper of Don Quichot?â€™
Het gevolg is dat dominant wordt gestuurd
op kosten, niet op de waarde van ict. Die
waarde moet veel duidelijker worden gemaakt
in nauwe samenwerking tussen ictâ€™ers en medewerkers
in het primaire proces. Dat vereist
heldere taal over de ontwikkeling van de organisatie
als geheel, met ict en data als onlosmakelijk
onderdeel daarvan. Het vraagt om
het gezamenlijk onder de loep nemen van
processen. Het management moet sturen op
zowel de ict- als de HR-kant, om te waarborgen
dat de gemeente met haar tijd meegaat
en van waarde blijft voor burgers en bedrijven.
PRODUCTIEFACTOR
De nadruk op kosten gaat voorbij aan de
digitale transformatie van gemeenten.
Steeds meer wordt ict een productiefactor,
een proces dat al langer gaande is in andere
sectoren als banken en webwinkels. Tussen
2016 en 2020 zijn de apparaatskosten van
gemeenten gestegen van 622 naar 736 euro
per inwoner. De ict-kosten stegen net iets
sneller: van 63 naar 86 euro per inwoner. Het
aandeel ict in de apparaatskosten nam toe
van 10,1 procent in 2016 tot 11,6 procent in
2020. We zien dus een kleine verschuiving
van arbeid naar ict, maar minder dan verwacht.
En de toename van ict-kosten gaat als
verwacht gepaard met een lagere overhead.
Dat roept vragen op. Moet je niet ruimhartiger
zijn als het gaat om ict-investeringen? En juist
strakker sturen op de apparaatskosten als
geheel? Interessant is dat de werkgelegenheid
bij gemeenten in dezelfde periode met 8
procent is toegenomen. De angst dat werk
verdwijnt, is dus onterecht. Wel verandert het
werk. â€˜We wilden een manager digitale
evenementen gaan werven. Waarop ik zei:
maar we hebben toch al een evenementenmanager?
Laten we die dan bijscholen.â€™
Dat beeld sluit aan bij de constateringen van
het A&O fonds Gemeenten: hoewel de technologische
ontwikkelingen snel gaan, verloopt
de digitale transformatie langzamer dan verwacht.
Ook is de impact op de arbeidsinhoud
en werkgelegenheid minder ingrijpend dan
gedacht. Bij gemeenten verdwijnt het routinematig
werk in de publieke dienstverlening.
Verwacht wordt dat dit ook zal gebeuren bij
andere klantcontactcentra en financiÃ«le administraties.
Tegelijkertijd is te zien dat er complexer
werk voor terugkomt, waarvoor meer
vaardigheden nodig zijn. Nieuwe functies in
klantcontactcentra zijn volgens het A&O
fonds die van communitymanager, contentregisseur,
programmeur en chatbotspecialist.
Het werk van beleidsmedewerkers verandert
doordat zij meer datagedreven gaan werken.
En er ontstaan nieuwe banen, bijvoorbeeld op
het terrein van data-analyse, algoritmegebruik,
digitale ethiek en cybersecurity.
BELANGRIJKE TRENDS
Achter de stijgende ict-kosten in de afgelopen
jaren gaan belangrijke trends schuil.
Zoals de digitalisering van de dienstverlening
aan burgers (e-formulieren, zaaksystemen,
DigiD, koppeling met backoffice) en
digitalisering van de manier van werken: de
×‰	Ú 7cassandra://MliLPKl96gDG_YA2QFGuueR0YpqI0GnPRCi1frGee7oÍ qÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½§×‰EÚ	&SPECIAL 43
papierstroom wordt vervangen door digitale
processen. Covid heeft dat proces versneld.
Deze trend versterkt het plaats- en device-onafhankelijk
werken.
Er is ook sprake van een toename van functies
op het gebied van privacy en beveiliging:
privacy officer, security specialist, CIO/CISO,
functionaris gegevensbeheer. Daarnaast zie
je de opkomst van datafuncties: in datalabs
worden maatschappelijke vraagstukken
opgepakt. Data worden steeds meer los van
applicaties beheerd. Dat vraagt om standaardisering
van gegevensbeheer. En eveneens is
er een toename van software-as-a service en
cloudsoftware waarneembaar. Software
vormt dan ook een steeds groter aandeel in
de totale ict-kosten. Tot slot zien we de trend
van het verbeteren van de informatievoorziening
tussen organisatieonderdelen en het
beter inrichten van informatieprocessen,
onder andere door een cio-office.
Gemeenten geven zelf aan nog een flinke
slag te moeten maken in hun digitale transformatie.
Feitelijk ondergaat elke medewerker
die nu vooral individueel. De ict en informatievoorziening
bieden elke functie weer andere
mogelijkheden om het werk beter in te richten,
of het nu gaat om de vergunningverlener
of de financieel controller.
VERBETERPLANNEN
Laten we het, in groter verband, eens bezien
voor de gemeentelijke afdelingen. Wij
vroegen de ict-verantwoordelijken om zo
helder mogelijk hun belangrijkste verbeterplannen
uiteen te zetten en welke waarde die
hebben voor medewerkers en burgers. De
nadruk lag bij hen tot dusverre op de digitale
dienstverlening en op privacy. Informatiegestuurd
werken, gegevensmanagement en
digitale vaardigheden van medewerkers
hadden een lagere prioriteit.
Investeringen zijn zowel gericht op de dienstverlening
aan de burger als op het verbeteren
van interne processen. Gemeenten leggen de
lat hoger, vooral omdat ze nog veel mogelijkheden
zien voor verbetering. In het fysieke
domein ligt de nadruk vooralsnog op het
realiseren van wettelijke vereisten, zoals het
aansluiten op het Digitaal Stelsel Omgevingswet.
Dat moet sneller duidelijkheid geven
over vergunningsaanvragen, op basis van betere
informatie. Daarnaast draait het in het dit
domein om betere informatie voor het beheer
van de openbare ruimte. Bijvoorbeeld veegâ€˜
De ict-kosten
per inwoner
zullen blijven
stijgenâ€™
BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
×‰	Ú 7cassandra://50ZgJVx5UWhCJGuTh-7rccufjufRGuEFz9FmcQj1_64Í/²Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½¨×`®}Ñ<Dœh÷½§ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://aoOi203P9aYpwMd0NhIudEJyKn-OCXoLRsVoCoObRGkÎ SïÍ` Í°Í×‰	Ú 7cassandra://Vbm8Onne_bs1D6lYBrs9OzWy0O4U-85yOIZcymLun78Í>ÓÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://jVed7rYsQEbCCYbF3jfstdxKk8LVE1Ani1P5hgL2aYUÍ´Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://8ieS2evzH4HKlkCCi4XoE_gCUI965zHlqj-k_Ger7-kÍ\ÒÍ*Í ÍèÍñ×`®}÷<Dœh÷¾)×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://l2MeyTmvko8sj7bwX0w-iPGBEfnpbvGPHn5c5w9YyCQÎ ùEÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://_gSJOnV1nZGtvOlUJBbP9j-v8zEKufYvDCkGSN22rDMÍm˜Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://S0fGb2JSZEt74wltThfxpVVfpf7xyQSeFYooyl9J8lIÍ!GÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://cNfEh53J4mlKTsp0Fa5Ip_CJWONMGcBQ4E19NvSaNfoÎ [Í:Í ÍèÍñ×`®}÷<Dœh÷¾*‘×™	×‰HÚ .https://mijn.ibestuur.nl/newsletters/subscribeG×`¯EqXÄÌ&Ð¯Ú Í"ÍÄÍ–d×‰EÚ?Advertorial
Zelfs de meest ervaren ictâ€™er
kan slachtoffer worden van
een digitale aanval
î€‹î€  î€¦î€§î€¤î€¦î€¯ î€¯î€ªî€žî€£ î€©î€¤î€ î€¯ î€ªî€« î€Ÿî€¤î€  î€­î€œî€­î€  î€©î€ î€«î€§î€¤î€©î€¦î‡¢ î€î€¡ î€®î€¯î€°î€°î€­î€¯ î€¯î€ªî€žî€£ î€¢î€ î€ î€© î€±î€ î€­î€¯î€­î€ªî€°î€²î€ î€§î€¤î€¥î€¦î€ 
î€¤î€©î€¡î€ªî€­î€¨î€œî€¯î€¤î€  î€©î€œî€œî€­ î€ î€ î€© î€ªî€©î€î€ î€¦î€ î€©î€Ÿî€ î‡¢ î€˜î€  î€Ÿî€ î€©î€¦î€ î€© î€œî€§î€§î€ î€¨î€œî€œî€§î‡œ î€Ÿî€œî€¯ î€ªî€±î€ î€­î€¦î€ªî€¨î€¯ î€¨î€¤î€¥ î€©î€¤î€ î€¯î‡š
î€Žî€œî€œî€­ î€µî€ î€§î€¡î€® î€œî€§î€® î€¥î€  î€Ÿî€  î€ªî€©î€§î€¤î€©î€  î€¢î€ î€±î€œî€­î€ î€© î€Ÿî€ î€©î€¦î€¯ î€¯î€  î€¦î€ î€©î€©î€ î€© î€¦î€œî€© î€£î€ î€¯ î€¥î€  î€¯î€ªî€žî€£ î€¢î€ î€î€ î€°î€­î€ î€©î‡š
î€‰î€ªî€  î€¦î€°î€© î€¥î€  î€¥î€ªî€°î€² î€î€ î€Ÿî€­î€¤î€¥î€¡ î€ î€© î€¥î€  î€žî€ªî€§î€§î€ î€¢î€œî‡¨î€® î€£î€¤î€ î€­î€¯î€ î€¢î€ î€© î€²î€œî€«î€ î€©î€ î€©î‡¢
Slechts 27% van de medewerkers
maakt zich zorgen over cybercrime
Ten onrechte, want in 2019 is ruim 25% van alle bedrijven
î€®î€§î€œî€žî€£î€¯î€ªî†¢î€ î€­ î€¢î€ î€²î€ î€ î€®î€¯ î€±î€œî€© î€ î€ î€© î€Ÿî€¤î€¢î€¤î€¯î€œî€§î€  î€œî€œî€©î€±î€œî€§î‡š î€„î€´î€î€ î€­î€žî€­î€¤î€¨î€¤î€©î€ î€§î€ î€©
î€­î€¤î€žî€£î€¯î€ î€© î€£î€°î€© î€«î€¤î€¥î€§î€ î€© î€ªî€« î€Ÿî€  î€¨î€ î€Ÿî€ î€²î€ î€­î€¦î€ î€­î€®î‡š î€›î€¤î€¥ î€µî€¤î€¥î€© î€°î€¤î€¯î€ î€¤î€©î€Ÿî€ î€§î€¤î€¥î€¦
î€Ÿî€ î€¢î€ î€©î€ î€© î€Ÿî€¤î€  î€¦î€§î€¤î€¦î€¦î€ î€©î‡› î€¢î€ î€¢î€ î€±î€ î€©î€® î€¤î€©î€±î€°î€§î€§î€ î€© î€ªî€¡ î€î€ î€®î€§î€°î€¤î€¯î€ î€© î€¯î€ 
î€­î€ î€œî€¢î€ î€­î€ î€©î‡š î€‰î€œî€žî€¦î€ î€­î€® î€²î€ î€¯î€ î€© î€Ÿî€¤î€¯ î€ î€© î€ªî€©î€¯î€²î€¤î€¦î€¦î€ î€§î€ î€© î€¤î€© î€­î€œî€µî€ î€©î€Ÿ
î€¯î€ î€¨î€«î€ª î€œî€§î€§î€ î€­î€§î€ î€¤ î€§î€¤î€®î€¯î€¤î€¢î€  î€Ÿî€¤î€¢î€¤î€¯î€œî€§î€  î€¯î€­î€°î€žî€® î€ªî€¨ î€Ÿî€¤î€¯ î€°î€¤î€¯ î€¯î€  î€î€°î€¤î€¯î€ î€©î‡š î€‚î€§î€®
î€¥î€  î€¥î€  î€œî€§î€® î€¨î€ î€Ÿî€ î€²î€ î€­î€¦î€ î€­ î€î€ î€²î€°î€®î€¯ î€î€ î€©î€¯ î€±î€œî€© î€Ÿî€  î€¢î€ î€±î€œî€­î€ î€©î‡› î€œî€§î€® î€¥î€  î€²î€ î€ î€¯
î€²î€œî€¯ î€­î€œî€©î€®î€ªî€¨î€²î€œî€­î€ î‡› î€¨î€œî€§î€²î€œî€­î€  î€ î€© î€«î€£î€¤î€®î€£î€¤î€©î€¢ î€¤î€©î€£î€ªî€°î€Ÿî€ î€©î‡› î€Ÿî€œî€© î€¤î€® î€Ÿî€ 
î€¦î€œî€©î€® î€Ÿî€œî€¯ î€¥î€  î€ î€­î€¤î€© î€¯î€­î€œî€«î€¯ î€œî€§ î€ î€ î€© î€®î€¯î€°î€¦ î€¦î€§î€ î€¤î€©î€ î€­î‡š î€Žî€œî€œî€­ î€²î€œî€¯ î€¦î€°î€© î€¥î€  î€©î€ªî€¢
meer doen?
Altijd optimaal beschermd
î€‰î€ î€¯ î€î€ î€¢î€¤î€©î€¯ î€©î€œî€¨î€ î€§î€¤î€¥î€¦ î€œî€§î€§î€ î€¨î€œî€œî€§ î€¨î€ î€¯ î€ î€ î€© î€±î€ î€¤î€§î€¤î€¢î€  î€¤î€©î€¯î€ î€­î€©î€ î€¯
î€±î€ î€­î€î€¤î€©î€Ÿî€¤î€©î€¢î‡š î€…î€œî€œî€­î€ªî€¨ î€±î€ªî€ªî€­î€µî€¤î€ î€¯ î€Œî€‘î€ î€µî€¤î€¥î€© î€¤î€©î€¯î€ î€­î€©î€ î€¯î€±î€ î€­î€î€¤î€©î€Ÿî€¤î€©î€¢î€ î€©
î€œî€§î€¯î€¤î€¥î€Ÿ î€±î€œî€© î€Ÿî€  î€§î€œî€œî€¯î€®î€¯î€  î€°î€«î€Ÿî€œî€¯î€ î€®î‡› î€µî€ªî€Ÿî€œî€¯ î€Ÿî€  î€¨î€ î€ î€®î€¯î€  î€¨î€œî€§î€²î€œî€­î€ î‡› î€­î€œî€©î€®î€ªî€¨î€²î€œî€­î€ 
î€ î€© î€œî€©î€Ÿî€ î€­î€  î€±î€¤î€­î€°î€®î€®î€ î€© î€²î€ªî€­î€Ÿî€ î€© î€¯î€ î€¢î€ î€©î€¢î€ î€£î€ªî€°î€Ÿî€ î€©î‡š î€…î€œî€œî€­î€©î€œî€œî€®î€¯
î€®î€žî€œî€©î€¯ î€ªî€©î€µî€  î€‘î€­î€ªî€¯î€ î€žî€¯î€¤î€ªî€© î€”î€ªî†¡î€²î€œî€­î€  î€¡î€ªî€­ î€ƒî€°î€®î€¤î€©î€ î€®î€® î€œî€§î€§î€  î€«î€­î€ªî€žî€ î€®î€®î€ î€©
î€ î€© î€®î€ªî†¡î€²î€œî€­î€  î€î€¤î€©î€©î€ î€© î€Ÿî€  î€²î€ î€­î€¦î€žî€ªî€¨î€«î€°î€¯î€ î€­î‡› î€µî€ªî€Ÿî€œî€¯ î€¯î€£î€°î€¤î€®î€²î€ î€­î€¦î€ î€© î€ î€ î€©
î€®î€¯î€°î€¦ î€±î€ î€¤î€§î€¤î€¢î€ î€­ î€²î€ªî€­î€Ÿî€¯î‡š î€Žî€ î€¯ î€Ÿî€  î€¥î€°î€¤î€®î€¯î€  î€žî€ªî€¨î€î€¤î€©î€œî€¯î€¤î€  î€±î€œî€© î€î€ î€²î€°î€®î€¯î€µî€¤î€¥î€©
î€ î€© î€î€ î€±î€ î€¤î€§î€¤î€¢î€¤î€©î€¢ î€£î€ î€§î€«î€ î€© î€²î€  î€¥î€  î€î€¤î€¥ î€Œî€‘î€ î€¢î€­î€œî€œî€¢ î€¨î€ î€¯ î€œî€Ÿî€±î€¤î€ î€® î€ªî€¨
î€¥î€ªî€°î€² î€î€ î€Ÿî€­î€¤î€¥î€¡ î€î€ î€¯î€ î€­ î€¯î€  î€î€ î€±î€ î€¤î€§î€¤î€¢î€ î€©î‡š î€Œî€¤î€¥î€¦ î€±î€ªî€ªî€­ î€¨î€ î€ î€­ î€¤î€©î€¡î€ªî€­î€¨î€œî€¯î€¤î€  î€ªî€«
î€¦î€«î€©î‡šî€žî€ªî€¨îˆî€±î€ î€¤î€§î€¤î€¢î€£î€ î€¤î€Ÿî‡š
Houd werk en privÃ© gescheiden
î€‚î€ƒ î€…î€† î€‡î€ˆî€‰î€‰î€ˆî€ˆî€Š î€‹î€Œî€ƒî€î€‰î€…î€†î€Žî€î€†î€ î€‘î€î€’î€ î€“î€† î€Žî€î€‰î€î€”î€•î€–î€‰ î€‹î€•î€†î€—î€†î€î€•î€‡î€†î€î€˜
î€™î€•î€ î€”î€šî€›î€†î€Žî€”î€Žî€î€‡î€î€î€†î€Šî€†î€ î€‘î€î€‹î€‹î€†î€ î€‹î€Œî€ƒî€î€‰ î€†î€ î€œî€ˆî€‰î€‰î€†î€ î€Œî€ƒî€ î€ˆî€ˆî€î€î€ˆî€Šî€‰î€ž
î€‰î€‹î€Žî€ˆî€‹î€†î€—î€î€†î€Ÿî€ î€ˆî€ˆî€ î€•î€œ î€“î€† î€î€î€†î€ƒî€…î€† î€‰î€î€‹î€ƒî€ˆî€‹î€î€†î€˜ î€ î€•î€•î€Žî€“î€ˆî€‹ î€î€†î€“î€†î€Žî€†î€†î€ î€•î€œ
î€†î€†î€ î€†î€î€—î€†î€ î€î€†î€‹î€…î€†î€Žî€ î€‘î€î€‹î€¡ î€î€‰ î€Œî€†î€‹ î€‡î€ˆî€î€î€†î€Šî€î€’î€î€†î€Ž î€›î€î€î€î€†î€ î€‹î€† î€“î€Žî€î€î€—î€†î€î€˜
î€¢î€†î€‹ î€î€‰ î€“î€ˆî€ˆî€Žî€•î€‡ î€†î€‰î€‰î€†î€î€‹î€î€†î€†î€Š î€•î€‡ î€•î€œ î€’î€† î€…î€†î€Žî€î€Šî€ˆî€œî€‹î€•î€œ î€•î€£ î€œî€” î€‹î€† î€›î€Šî€î€’î€î€†î€
î€…î€†î€Žî€î€†î€ î€†î€ î€“î€î€† î€î€î€†î€‹ î€•î€•î€ î€î€•î€•î€Ž î€œî€Žî€î€î€¤î€‘î€ˆî€î€†î€ î€‹î€† î€—î€†î€›î€Žî€ƒî€î€î€†î€î€˜ î€¥î€î€’
î€¦î€§î€‚ î€‘î€•î€Žî€—î€†î€ î€…î€† î€†î€Žî€î€•î€•î€Ž î€“î€ˆî€‹ î€•î€î€‘î€† î€›î€†î€î€†î€î€Šî€î€—î€î€î€—î€‰î€‰î€šî€‰î€‹î€†î€‡î€†î€ î€ˆî€Šî€‹î€î€’î€“
î€ƒî€œî€žî€‹î€•î€žî€“î€ˆî€‹î€† î€‘î€î€’î€î€˜
×‰	Ú 7cassandra://jVed7rYsQEbCCYbF3jfstdxKk8LVE1Ani1P5hgL2aYUÍ´Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½©×‰EÚSPECIAL 45
â€˜ De angst dat werk verdwijnt,
is dus onterecht. Het werk
verandert welâ€™
JOHAN POSSETH
MANAGEMENTADVISEUR
VENSTERS VOORBEDRIJFSVOERING/
PARTNER
DATABEDRIJF
KURTOSIS
JEROEN WISMANS
MANAGEMENTADVISEUR
VENSTERS VOOR
BEDRIJFSVOERING /
VNG REALISATIE
de hoge kosten die daarmee gepaard gaan.
Qua bedrijfsvoering richten gemeenten zich
op het digitaliseren van financiÃ«le en HR-processen.
Meer transparantie, betere sturingsmogelijkheden
en lagere kosten zijn het doel.
Ook moeten basis- en kerngegevens beter
worden ontsloten voor datagedreven werken.
Gemeenten werken aan het verbeteren van
digitale vaardigheden, om zo de aansluiting
tussen mens en techniek te versterken. Ze investeren
in voorzieningen die het plaats- en
device-onafhankelijk werken ondersteunen.
Dat stelt extra eisen aan informatieveiligheid
en privacy, die tegelijk worden meegenomen.
Verder werken gemeenten aan een veilige en
uniforme gegevensuitwisseling met ketenpartners
op basis van Common Ground.
MARK HUIJBEN
MANAGEMENTADVISEUR
VENSTERS VOOR
BEDRIJFSVOERING EN
AUTEUR â€˜HOE WORD JE
DE BESTE OVERHEIDSORGANISATIE?â€™
machines
die bijhouden wanneer welke straat
moet worden geveegd. Bij de gemeentelijke
klantcontactcentra gaat het om het van
begin tot eind digitaliseren van processen en
om het realiseren van digitale identificatie. In
het sociaal domein is het centrale doel de
kosten te beheersen en beter aan de hulpvragen
te voldoen. Dat vereist veel meer inzicht
bij gemeenten dan er nu is.
Daarnaast willen gemeenten een aantal
interne processen beter regelen. Om zo incidenten
en datalekken te voorkomen, alsmede
OVERHEAD
Kosten en waarde zijn gedetailleerd te
kwantificeren, ook op een hoger abstractieniveau.
Er vindt een verschuiving plaats
van arbeid naar ict. Goede ict leidt ertoe dat
het werk minder tijd kost en beter verloopt.
Dat maakt het zinvol om een aantal algemene
indicatoren te volgen, zoals de tevredenheid
van burgers, medewerkerstevredenheid, de
tevredenheid over ict en bedrijfsvoering, de
apparaatskosten en het percentage overheadformatie.
Dat laatste zal als het goed is
verder afnemen, doordat ict steeds meer taken
van mensen overneemt. Dankzij ict kunnen
medewerkers zaken zelf afhandelen,
waar in het verleden ondersteuning van bijvoorbeeld
een administratief medewerker
nodig was.
Bij elke indicator is naast het cijfer ook het
ADVERTENTIE
verhaal erachter belangrijk. De totale apparaatskosten
worden immers beÃ¯nvloed door
andere factoren, zoals extra taken. En de
overheadkosten nemen niet alleen af door
digitalisering, maar kunnen ook toenemen
door extra kwaliteitseisen.
De waarde van ict-investeringen moet helder
worden gekoppeld aan de doelen en maatschappelijke
opgaven van de organisatie als
geheel. Wat wil een gemeente bereiken voor
de burger en de samenleving? En hoe kan zij
ambtenaren optimaal ondersteunen en processen
efficiÃ«nter maken? Niet onbelangrijk,
aangezien 80 procent van de apparaatskosten
bestaat uit personele kosten.
Dat vereist een helder verhaal, in elk geval
voor de belangrijke gemeentelijke domeinen:
het sociaal domein, het fysiek domein, het
klantcontactcenter en de dienstverlening.
En voor de eerdergenoemde bedrijfsvoeringaspecten.
Het vereist ook een onderbouwing
met de zojuist genoemde cijfermatige
indicatoren. De ict-kosten per inwoner zullen
blijven stijgen, net als het aandeel ict-kosten
in de totale apparaatskosten. Dat kan
aanvaardbaar zijn, zolang we deze kosten
goed blijven monitoren en benchmarken.
Het vereist samenwerking tussen ict, HR en
de business. En het moet worden gemanaged.
De productiefactor ict moet een vast
onderdeel worden van programmaâ€™s, naast
geld en mensen.
Dit essay kwam tot stand op basis van ictleersessies
met Almelo, Breda, Delft, Doetinchem,
Haarlemmermeer, Helmond en Den
Bosch vanuit Vensters voor Bedrijfsvoering.
BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
×‰	Ú 7cassandra://S0fGb2JSZEt74wltThfxpVVfpf7xyQSeFYooyl9J8lIÍ!GÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½ª×`®}Ñ<Dœh÷½©ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://4ZpOEx5oUCer_JJy6DQhOS0WzoQlINrqz5jS4vYpAq8Î jæÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://dktDTtKg50Bz4Tuqva2Ng7OJxaDKVwbDsTLqtH3bSOMÍpÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://wJer50RCz4IW2ZyIPv1RkRWZWiYMQp1bSMWGG4CBveQÍ!üÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://-kCORYQ7bxLBS57b3lwzZr4vdAYMve7_3CXFEDSRlakÎ ¡°Î 
~Í ÍèÍñ×`®}ù<Dœh÷¾-×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://9yebeIHfe31MwLDQ5uM9i624lPnZ1HL9m_u6Pk856EkÎ ß7Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://72xGYK5GZyqZb16QNN8slgS0hrg3ZPvYLNjw-mprIvIÍ`nÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://Q4ZZS2UgYYM5_lZhsQahQbSVfmEXhUvPkmVgAqZbxoMÍ%RÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://McxGGBB8cnBQTh1CbXH0j2fzDxFV19F2H7w81KlLSGMÎ JûÍÌÍ ÍèÍñ×`®}ù<Dœh÷¾.‘×™	×‰HÚ !https://www.hetpubliekedomein.nl/G×`¯E®XÄÌ&Ð¯Û ÍbÍlÍtd×‰E¶INGEZONDEN MEDEDELING
×‰	Ú 7cassandra://wJer50RCz4IW2ZyIPv1RkRWZWiYMQp1bSMWGG4CBveQÍ!üÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½«×‰EÚ2BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
DOOR: SIMON TROMMEL BEELD: SHUTTERSTOCK
EUROPA
ACHTERGROND 47
Verplicht is het niet, gewenst wel: elke gemeente
zou met haar inwoners in debat moeten gaan over de
toekomst van Europa. De grote zorg is of er straks echt
wat met de uitkomsten evan gebeurt.
OM EUROPA DICHTER BIJ DE BURGER TE BRENGEN
WENS: EU-DEBAT
IN ELKE GEMEENTE
Gemeenten en regioâ€™s zijn onmisbaar
om de burger te bereiken met de
Europabrede Conferentie over de
Toekomst van Europa. Daardoor, zo is de
achterliggende gedachte, zou de Europese
Unie (EU) democratischer moeten
worden. Maar veel gemeentelijke actie is
nog niet te zien, bevestigt Overijssels gedeputeerde
Eddy van Hijum (CDA, Economische
Zaken). â€˜Sommige bestuurders
kijken je nog wat glazig aan als je met
hen praat over de Conferentie over de
×‰	Ú 7cassandra://Q4ZZS2UgYYM5_lZhsQahQbSVfmEXhUvPkmVgAqZbxoMÍ%RÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½¬×`®}Ñ<Dœh÷½«ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://0fHUMbD7iLHz6VC3uq-OI-grNJYBrsyOLLya4hewHxQÎ øÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://SKSke_zsBrp-9ZlgqTrdU_rtPjpm7gGCDyJWIW_1vWIÍw„Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://JOzFAVXht5ACQtOMpkNhnxCCeKIennFuZ2FyA8f-GSIÍ#­Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://LNBS9puF-f_nxwY9TAGGEOemXINh8JA5GWJXYfpbmXMÍëïÍ˜Í ÍèÍñ×`®}ú<Dœh÷¾0×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://tiNPsSTjSW7v_k1dvEZJUg1jDmIS4urJHZeRM20WonkÎ ¥öÍ` Í°Í×‰	Ú 7cassandra://b9BspGV8NUczKLHFBfGrnkeglDG1-gj3Nim5SpTtbGsÍn±Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://w82xCoPkD_V3rSst-_bj4JlDkiWTV5e2r8zxA3oOQa0ÍÄÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://i2Ax1SQcN8aJm3wDkail9JT4b7gTYwYICJMc6OLU1S8ÍÞ©Ì²Í ÍèÍñ×`®}ú<Dœh÷¾1×‰EÚ˜48 ACHTERGROND EUROPA
Gedeputeerde Van Hijum wil
mkb-ondernemers meenemen
naar Brussel
Toekomst van Europaâ€™, zegt hij.
En zonder betrokkenheid van het lokale
en het regionale niveau lukt de oefening in
democratie die de Conferentie over de
Toekomst van Europa moet zijn, niet,
vindt president Apostolos Tzitzikostas van
het ComitÃ© van de Regioâ€™s (CvdR). Hij
roept gemeenten op er werk van te maken,
via bijvoorbeeld burgerdialogen in de
tweede helft van dit jaar.
Van de bijna zeshonderd evenementen die
in de tweede helft van mei op het platform
van de Conferentie staan, waren er tot op
het moment van schrijven van dit artikel
vijf in Nederland gepland. Die worden allemaal
georganiseerd door maatschappelijke
organisaties; lokale en regionale overheden
ontbreken nog. Delegatieleider van de
Nederlandse delegatie in het CvdR en
burgemeester van Hof van Twente, Ellen
Nauta, laat weten dat er momenteel â€˜hard
wordt nagedachtâ€™ over lokale evenementen
zoals burgerdialogen.
Wat opvalt is dat het kabinet participatie
door gemeenten aan de Conferentie tot
dusver niet promoot. In de Kamerbrief
over de Conferentie die het kabinet in april
naar de Tweede Kamer stuurde wordt met
geen woord gerept over de rol die gemeenten
kunnen pakken. Nauta kwalificeert dat
als â€˜een gemiste kansâ€™. Gemeenten hadden
eerder namelijk juist aangegeven een rol
te kunnen spelen vanwege hun lokale netwerken.
De
conferentie is volgens haar belangrijk
omdat de EU zich eens in de zoveel tijd
opnieuw moet uitvinden. â€˜Mede door de
pandemie en de grote digitale en groene
transities zijn in de verschillende lidstaten
een aantal belangrijke vragen gesteld:
welke bevoegdheden moet de EU hebben?
Wie neemt welk besluit in de EU? Hoe
democratisch is de EU? En waar liggen de
grenzen? Dan is het een goede ambitie om
daarover eerst een breed gesprek te starten.
Tegelijk is het dan de kunst dat gesprek te
voeren op plekken waar het er echt toe
doet. En dat is waar de Europese Unie met
de voeten in de klei staat: gemeenten,
provincies en regioâ€™s.â€™
VER VAN HET BED
Gedeputeerde Van Hijum heeft voor
in zijn provincie al concrete plannen.
Hij wil Overijsselse mkb-ondernemers
beter bij Europa betrekken. Vaak hebben
ze geen idee wat de EU voor hen kan betekenen
als het gaat om subsidies en grensoverschrijdende
samenwerking, zegt hij.
CvdR-lid Van Hijum wil daar verandering
in brengen door met hen in gesprek te
gaan en hen ook in het najaar mee te
nemen naar Brussel.
Tegelijk snapt hij dat zijn collega-bestuurders
de Conferentie een ver-van-hun-bedshow
vinden. De Conferentie is in zijn
woorden nogal ongericht. â€˜Juist daarom
maak ik het concreet door mij te richten op
een specifiek deel van mijn portefeuille.â€™
De grote uitdaging van de Conferentie is
hoe de burger meer bij de instituties en het
EU-beleid te betrekken, zegt ook Gonny
Willems, directeur van Studio Europa
Maastricht. In Studio Europa werken de
universiteit van Maastricht, de gemeente
Maastricht en de provincie Limburg samen
om burgerdialogen en de wetenschap samen
te brengen rondom Europese samenwerking.
â€˜Het betrekken van de tussenlaag
van gemeenten en provincies is daarvoor
onmisbaarâ€™, aldus Willems
De Conferentie moet gaan over een weerbare
Europese democratie met participatie
van de burger en een goede verantwoording
van politici en bestuurders, meent ze.
Eeuwige debatten over meer of minder
Europa, wat EuroparlementariÃ«r Michiel
Hoogeveen (JA21) onlangs in De Telegraaf
suggereerde, of over de vestigingsplaats
van het Europees Parlement in Straatsburg
waar PvdA-Euroafgevaardigde Vera Tax
vanaf wil, passen daar minder in meent
Willems. Over die eeuwige debatten zegt
ze dat mensen natuurlijk sceptisch mogen
zijn, maar niet cynisch. Want met cynisme
breng je geen werelden bij elkaar en dat is
wat zij graag wil met Studio Europa.
MEERTALIG
Studio Europa loopt zich warm voor
de Conferentie, net zoals meer lokale
en regionale overheden en maatschappelijke
organisaties in de EU. â€˜Het gaat ons
om het verbinden van de lokale en regionale
dimensie met de Europese dimensie.
Dit door Europese themaâ€™s als digitalisering
en de Green Deal te verbinden aan de
lokale situatie.â€™
In Maastricht staat op 1 juli het eerste
event gepland in samenwerking met het
CvdR: Werkplaats Europa. Studio Europa
brengt dan wetenschappers, beleidsmakers,
het maatschappelijk middenveld
en politici bij elkaar. Dat gebeurt door
gesprekken via de zogeheten open spaceâ€˜Het
betrekken
van gemeenten
en provincies is
onmisbaarâ€™
×‰	Ú 7cassandra://JOzFAVXht5ACQtOMpkNhnxCCeKIennFuZ2FyA8f-GSIÍ#­Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½­×‰EÚBINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
ACHTERGROND 49
methode, waarbij gesprekspartners samen
de onderwerpen bedenken en ook samen
bepalen hoe die worden besproken. Later
in het jaar en in het voorjaar van 2022 zal
Studio Europa aandacht besteden aan het
dertigjarig bestaan van het Verdrag van
Maastricht, dat werd ondertekend in 1992.
En bij die activiteiten komt de Conferentie
eveneens ter sprake.
Studio Europa organiseert dat soort bijeenkomsten
vaker. In 2019 vond bijvoorbeeld
het Spitzen-kandidatendebat plaats,
in de aanloop naar de Europese verkiezingen.
In de zaal waren duizend mensen
aanwezig en buiten bij de videoschermen
stonden nog eens duizend mensen. Dat debat
was in het Engels. De uitdaging van
deze tijd wordt het om de dialogen meertalig
te maken, zegt de Bertelsmann Stiftung.
De Duitse denktank die het CvdR
ondersteunt, heeft daar al ervaring mee in
de EU, waaronder in Den Haag.
De stichting werkt al jaren aan concepten
om de burger meer bij de Europese Unie te
betrekken en die methodes komen ook online
beschikbaar, zegt projectmanager Dominik
Hierlemann. De Bertelsmann Stiftung
gaat tien tot twintig regioâ€™s en
gemeenten ondersteunen met experimenCOLUMN
JAN VERHAGEN
MOOIE
WOORDEN
Of de gemeenten willen of niet, ze moeten de
taken uitvoeren die het rijk hun oplegt. Daar
bestaat een mooi woord voor: â€˜medebewindâ€™
â€“ al zie ik daar niets â€˜medeâ€™ in. Er zijn ook taken
waartoe het rijk zichzelf heeft verplicht.
Daar bestaat echter geen mooi woord voor.
Wat voorbeelden van verplichte taken die het
rijk zelf moet uitvoeren: het rijk moet zorgen
voor voldoende juffen en meesters op
school, zodat al onze kinderen goed les krijgen.
Het rijk moet zorgen voor onze defensie.
En voor voldoende politie, zodat we veilig
over straat kunnen. Er moeten voldoende
ziekenhuizen zijn, met voldoende bedden en
goed opgeleid personeel. Voldoende tandartsen.
We moeten ons rijbewijs kunnen verlengen.
De belastingdienst moet goed functioneren,
zodat niemand te weinig betaalt â€“ en
ook niemand te veel. De automatisering van
het rijk moet tiptop zijn, zodat we veilig onze
privÃ©gegevens bij het rijk kunnen achterlaten.
Het rijk moet zorgen voor voldoende woningen.
Asielzoekers moeten snel te horen krijgen
of ze mogen blijven of niet. Verdachten
moeten snel een vonnis krijgen â€“ ook prettig
voor de slachtoffers. En de Tweede Kamer
moet dat allemaal kunnen controleren. Maar
helaas. Op al deze punten heeft het rijk de
afgelopen jaren compleet gefaald. De achterstanden
zijn alleen maar opgelopen. Wel zijn
er de afgelopen vier jaar bij het rijk 28 procent
meer communicatiemedewerkers gekomen.
Dus hoe reageert het rijk op zijn falen?
Meer mooie woorden, maar geen daden. Acceptatie.
Want te weinig budget. Geldgebrek
wordt aanvaard als reden voor het falen.
Maar o wee als een gemeente zich niet
houdt aan een medebewindstaak! DÃ¡n weet
het rijk heel goed wat een verplichting inhoudt.
Dan wordt er strak gehandhaafd. O
â€˜ Geldgebrek wordt
aanvaard als redenâ€™
wee als een gemeente geen huishoudelijke
verzorging meer wil geven aan rijke ouderen.
O wee als de wachtlijsten voor de jeugdzorg
te lang worden. O wee als een gemeente de
bijstand niet volledig volgens alle regels uitvoert.
Geldgebrek? Niets mee te maken, wet
is wet, verplichting is verplichting.
Er zijn dus twee soorten verplichte taken.
Echt verplichte taken, die moeten de gemeenten
uitvoeren, dat heet medebewind.
En taken die alleen op papier verplicht zijn
maar in werkelijkheid niet. Die doet het rijk
zelf â€“ of doet het rijk niet. Logisch dat voor
die taken geen mooi woord bestaat.
ten op dit gebied. Decentrale overheden,
ook uit Nederland, kunnen daar via het
CvdR naar solliciteren.
GROTE ZORG
Volgens Hierlemann zijn drie zaken
belangrijk om een echt democratisch
debat te krijgen via burgerdialogen.
Ten eerste werkt de Bertelsmann Stiftung
met toevallig uitgekozen burgers om de
usual suspects te vermijden, deelnemers die
altijd op dit type bijeenkomsten af komen.
Die deelnemers worden uit mail- en telefoonregisters
gehaald en dat betekent veel
mail en telefoonwerk om deelnemers te
krijgen. Want niet iedereen zit op deelname
te wachten: voor een deelnemer moeten
zeker tien mensen worden benaderd,
dus als de groep uit 200 mensen bestaat
dan betekent dat 2.000 pogingen.
Daarbij staat diversiteit bovenaan de lijst
met criteria om een echte veelvoud aan
meningen te krijgen. Dat betekent net zoveel
mannen als vrouwen, er wordt gelet
op een evenwichtige leeftijdsverdeling en
ook diversiteit in socio-economische
achtergronden.
Een ander belangrijk punt is dat er echte
dialogen tot stand komen door de inzet
van verschillende gesprekstechnieken. Het
doel is dat aan het eind van het event iedereen
wat heeft gezegd, zegt Hierlemann.
â€˜Het is dus niet zo dat politici het grootste
deel van het event vullen en dat er een
paar reacties uit de zaal komen.â€™ Als derde
punt is het belangrijk dat er wat met de
resultaten van de deliberatie gebeurt en
dat de belangrijkste aanbevelingen voor
gemeenten in het eindrapport van de
Conferentie komen te staan. Met name
dat laatste vormt een grote uitdaging.
Ook voor Eddy van Hijum is dat de
grote zorg. Hij denkt dat vraagtekens
daarover voor gemeenten een belemmering
kunnen zijn om de gewenste activiteiten
te organiseren.
Deze publicatie is mede mogelijk gemaakt
door een bijdrage van het Mediafonds van de
Europese Unie.
×‰	Ú 7cassandra://w82xCoPkD_V3rSst-_bj4JlDkiWTV5e2r8zxA3oOQa0ÍÄÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½®×`®}Ñ<Dœh÷½­ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://609YvB0bzOsquPWsQCGm1QQTJ6VebAXpDXtY7FdCXbYÎ …ûÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://Vt13VwUbYeB0_PxjbQSfjRwPJlbdm1dVgXfrwCqPHYMÍeÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://pqXOdBa66g8L_HIpNyKP0QKiFu1J4E0sAQfkpweZjIAÍ!ÏÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://RXblDnSK032ojy1M796BwtUv9NdfnXVPqFYatRx9W7gÎ °FÍ@Í ÍèÍñ×`®}û<Dœh÷¾3×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://lkswaWVx_9pfudKDbzm57O9qENo1F_egW3ZfTJuuNrIÎ näÍ` Í°Í×‰	Ú 7cassandra://Ovj_r2m1wgk5UdoIGSEpH6mFEg6toQgfbthQH3Ywl_UÍmáÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://1BfdsWZ1l6ERAtRdkbdUdKK0u2GUR8wsCHkCny5zEw4ÍÏÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://GdQxxsdLV2iMvqbenBbOswpdwmqJes-LVAdqNAKdCU8ÍŽfÌÄÍ ÍèÍñ×`®}ü<Dœh÷¾4×‰EÚÒ50 ACHTERGROND SOCIAAL
DOOR: ADRIAAN DE JONGE FOTO: SHUTTERSTOCK
Sinds de jaren tachtig is de Nederlandse
verzorgingsstaat voortdurend strenger en soberder
geworden. Uitkeringen werden lager, korter en selectiever
dan voorheen. Die ontwikkeling ging gepaard met lagere
collectieve uitgaven, maar ook met oplopende armoede.
ONDERZOEK NAAR 35 JAAR UITKERINGSBELEID
SOCIAAL STELSEL
STEEDS KARIGER
Ons stelsel van sociale bescherming
is in 35 jaar tijd stapje voor stapje
kariger en selectiever geworden. Dat is
de centrale bevinding van het onderzoek
van bijzonder hoogleraar Cok Vrooman
(Universiteit Utrecht). â€˜Het gaat om allerlei
kleine veranderingen die vaak ieder voor
zich niet zo veel betekenenâ€™, legt Vrooman
uit. â€˜Maar 35 jaar aan kleine veranderingen
betekent toch dat we een bepaalde
richting op gaan.â€™
Voor die hypothese was wellicht al het nodige
anekdotische bewijs, maar Vrooman
levert een systematische en cijfermatige
onderbouwing voor de stelling. â€˜De maatschappelijke
consequenties van het institutionele
pad. Regelingen voor werkloosheid,
arbeidsongeschiktheid en bijstand, 19802015â€™,
luidt de titel van zijn onderzoek. Hij
analyseerde alle wettelijke veranderingen
in de regelingen in die jaren. Daarbij keek
hij enerzijds naar de hoogte en de lengte
van de uitkeringen, en anderzijds de selectiviteit
daarvan. Dat laatste wordt bepaald
door de afbakening van de doelgroep (wie
komt wel en niet in aanmerking voor een
uitkering?) en de geldende uitkeringsvoor×‰	Ú 7cassandra://pqXOdBa66g8L_HIpNyKP0QKiFu1J4E0sAQfkpweZjIAÍ!ÏÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½¯×‰EÚ»BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
ACHTERGROND 51
â€˜ We schuiven op
richting Amerikaanse
en Duitse systeemâ€™
de armoede bij werkenden kan bijvoorbeeld
ook te maken hebben met de
flexibilisering van de arbeidsmarkt. Maar
in algemene zin lijken de aanpassingen aan
het stelsel wel iets gedaan te hebben met
de samenleving.â€™
Vrooman beschrijft de ontwikkeling van
het Nederlandse stelsel ook wel als een
verschuiving van â€˜tamelijk sociaaldemocratischâ€™
naar â€˜karig corporatistischâ€™. Wat dat
betekent, wordt duidelijk aan de hand van
een assenstelsel met drie zogenoemde
ideaaltypen van sociale stelsels: sociaaldemocratisch,
corporatistisch en liberaal.
Rechtsboven in het assenstelsel bevindt
zich het sociaaldemocratische model, dat
zich kenmerkt door hoge uitkeringen die
ten goede komen aan een brede groep.
waarden (welke plichten zijn aan de uitkering
verbonden?).
Uniek aan Vroomans analyse is ook dat
die inzicht geeft in de maatschappelijke
consequenties van de veranderingen aan
het stelsel. Zo blijkt onder andere dat de
ontwikkelingen samengingen met lagere
overheidsuitgaven en minder uitkeringsontvangers.
Ook hangen de veranderingen
samen met toenemende armoede, onder
zowel werkenden als uitkeringsontvangers.
Armoede onder uitkeringsontvangers nam
tussen 1980 en 1994 toe van 12 tot 28
procent en viel vervolgens terug tot 16
procent in 2015. Het aandeel werkende
armen was in 2015 anderhalf keer zo
hoog als in 1980.
WERKENDEN
Dat een versobering van uitkeringen
ook werkenden raakt, is te verklaren
door de verkleining van de groep
uitkeringsontvangers, legt Vrooman uit.
â€˜Er zijn verhoudingsgewijs minder mensen
met een uitkering, maar die zijn wel ergens
gebleven.â€™ Met andere woorden: iemand
die in de jaren â€˜80 nog in aanmerking
kwam voor een uitkering, kan tegenwoordig
aangewezen zijn op onzeker werk dat
slecht betaalt.
Wel benadrukt Vrooman dat het hier gaat
om een correlatie tussen het sociale stelsel
en armoede die niet per definitie een oorzakelijk
verband aantoont. â€˜De toenemenâ€˜Het
traditionele Zweedse stelsel komt daar
bijvoorbeeld dichtbijâ€™, aldus Vrooman.
Rechtsonder ligt het corporatistische
stelsel, met hoge uitkeringen die zich
richten op een selectieve groep. â€˜Denk aan
Frankrijk en Duitsland in de jaren â€˜80â€™,
aldus Vrooman.
Het grote verschil tussen die twee is dat
het eerste model meer â€˜universalistischâ€™ is.
â€˜Dat stelsel is erop gericht om iedereen
weer terug de arbeidsmarkt op te brengen,
maar ze wel goed te beschermen als dat
niet haalbaar isâ€™, legt Vrooman uit. â€˜Het
corporatistische stelsel gaat meer uit van
het principe dat uitkeringsrechten zijn
gekoppeld aan sociale status. Dat kan zich
bijvoorbeeld kenmerken door betere rechten
voor beroepsgroepen met meer aanzien,
een langer arbeidsverleden of een
grotere premie-inleg.â€™ Ten slotte is er, aan
de andere kant van het spectrum met de
laagst en kortst mogelijke uitkeringen, het
liberale stelsel. Vrooman: â€˜Denk aan de
Verenigde Staten na de herzieningen onder
de presidenten Reagan en Clinton.â€™
MINISTELSEL
In 1980 leek het Nederlandse systeem
nog enigszins op het sociaaldemocratische
ideaaltype, blijkt uit Vroomans
onderzoek. â€˜Maar in de 35 jaar daarna zie
je dat we opschuiven richting zowel het
Amerikaanse als het Duitse systeem.â€™
Opvallend daarbij is dat de beweging naar
het versoberen van de uitkeringen vooral
tijdens de kabinetten Balkenende plaatsvond,
terwijl er onder de eerste kabinetten
Rutte met name een verplaatsing naar
meer selectieve uitkeringen te zien is.
Wat kunnen we hieruit opmaken over de
toekomst van de sociale zekerheid?
Het meest waarschijnlijke scenario, denkt
Vrooman, is dat de ingezette trend zich
doorzet. Dat betekent dat we op de lange
termijn uitkomen, bij een soort â€˜selectief
ministelselâ€™ waarbij uitkeringen zowel laag
als exclusief zijn. Toch ziet Vrooman ook
kansen voor een omgekeerde beweging.
â€˜Je proeft dat het sociale investeringsdenken
aan het opkomen isâ€™, aldus
Vrooman. â€˜Ik merk bij beleidsmakers meer
openheid om na te denken over een beweging
naar rechtsboven. Er lijkt meer gehoor
te zijn voor het idee dat je er niet alleen
komt met het zo slank mogelijk
maken van uitkeringen en het zoveel mogelijk
prikkelen van mensen om zelf initiatief
te nemen.â€™
KANTELING
De verschillende experimenten met de
Participatiewet, waarbij gemeenten de
bijstand soepeler of ruimhartiger proberen
in te richten, passen wat Vrooman betreft
in de trend richting van het sociaaldemocratische
ideaaltype. Ook de groeiende
aandacht voor de basisbaan (een op maat
gemaakte baan voor mensen die op eigen
kracht niet aan het werk kunnen komen)
bevestigt de kanteling in het denken.
â€˜Ik zou de discussie wel wat breder willen
trekken dan alleen de basisbaanâ€™, nuanceert
Vrooman. â€˜Dat kan een goede oplossing
zijn voor het bijstandssegment, maar
het is belangrijk om naar het hele systeem
te kijken. Daar moet je dus ook de WW en
de arbeidsongeschiktheidsregelingen bij
betrekken. Het blijft belangrijk dat mensen
periodes van werkloosheid kunnen
overbruggen zonder dat ze er zo sterk in
inkomen op achteruitgaan dat ze bijvoorbeeld
hun huis moeten verkopen, en dat er
een adequate voorziening is wanneer mensen
niet meer tot werken in staat zijn.â€™
Vrooman heeft al ideeÃ«n voor een vervolgonderzoek.
Daarin wil hij nagaan welk
deel van de correlatie tussen het sociale
stelsel en de maatschappelijke uitkomsten
oorzakelijk is. â€˜Op die manier kan ik
exacter becijferen wat de versobering van
de uitkeringen in de samenleving teweeg
heeft gebracht.â€™
×‰	Ú 7cassandra://1BfdsWZ1l6ERAtRdkbdUdKK0u2GUR8wsCHkCny5zEw4ÍÏÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½°×`®}Ñ<Dœh÷½¯ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://hQZWdTpv1Ko6b3rvm98O7BN__ASZ8vkj4kbrAjTlC5IÎ 0¶Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://sIjkkj5BNeLe3z34WVug8OMyluSl38P3qV7JoX_J1qsÍyfÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://YUtU4uOlmJzrXJQC8uvMv79_sAzZAFHIPzFabiQUXL8Í'oÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://e7nptpNqD0ptLV8FFb-tVofsT7hrhFbP2HpJjy0Qw8IÎ ¢MHÍ ÍèÍñ×`®}ü<Dœh÷¾6×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://XPJexss1TgSG0Wpsy_-XjQGuQLPomX5lySp0y-Fwl9AÎ a=Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://BaPoQ3bptVmmF4-Gs0TCHrUTJbabz9zsEMxqLmls5UUÍu…Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://9HES3ju_xtTv1G0WnRh1K_ULo_A4JJvIPFQYSPPSZagÍ#ãÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://c8rP3cwRpDjGUdsxHdRv7v2dFf5OslE69heoTxaNUtcÎ †ÖÍVØÍ ÍèÍñ×`®}ü<Dœh÷¾7‘×™	×‰HÚ *https://www.nyenrode.nl/binnenlandsbestuurG×`¯EÉXÄÌ&Ð¯Ü Í ÍÎÍÊv×‰E×‰	Ú 7cassandra://YUtU4uOlmJzrXJQC8uvMv79_sAzZAFHIPzFabiQUXL8Í'oÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½±×‰EÚþBINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
DOOR: TON BESTEBREUR
BOEK RECENSIE 53
THEORIE VS PRAKTIJK IN
OMGAAN MET RISICOâ€™S
ALTIJD WEER DIE
GAPENDE KLOOF
Nederland is zich weer aan het oprichten,
nu de grootste zorgen over de coronapandemie
verdwijnen. Na tien miljoen prikken
en het openen van de terrassen kijken we
weer vooruit naar de zomervakantie en de
verdere normalisering van ons leven.
Toch is het goed de komende tijd ook om
te kijken en lessen te trekken wat ons allen
is overkomen. Wat hebben we over het
hoofd gezien? Welke signalen hebben we
gemist? Hebben we risicoâ€™s onvoldoende
ingeschat of te weinig voorbereidingen getroffen
voor als het echt misgaat?
Auteur Wimjan Bos probeert in zijn boek
Als het er echt om gaat een analyse te maken
over besturen en het managen van risicoâ€™s.
Want het zetten van doelen en uitvoeren
van plannen alleen is een te smal idee van
goed bestuur. Ook het nadenken over het
onvoorziene, het ongewenste of zelfs het
ondenkbare behoort tot de opgave van
goed bestuur en goede bestuurders.
Anders dan Cassandra, die in de Griekse
mythologie catastrofes kon voorzien maar
door niemand werd geloofd, kunnen bestuurders
wel handelend optreden en
We reflecteren
zonder lessen
te trekken
risicoâ€™s onderzoeken, op waarde schatten
en proberen deze te beperken. Bos laat via
zijn eigen ervaringen als adviseur en via
een tiental interviews zien dat er een kloof
gaapt tussen de theorie van goed risicomanagement
en de praktijk. Overheid en
bedrijfsleven lijken beide nog niet altijd
voldoende bekwaam hierin.
Voormalig overheidsmanagement van het
jaar Gerard Bakker, die het gevangeniswezen
leidt, heeft van de recente crisis vooral
geleerd dat het denken in risicoâ€™s gesprekken
vergt op alle niveaus van de organisatie:
strategisch, tactisch en operationeel.
Voormalig minister en burgemeester Annemarie
Jorritsma komt tot het inzicht dat
we na een crisis vooral niet in de â€˜regelreflexâ€™
moeten schieten en na ieder incident
nieuwe regels uitvaardigen. Ze zegt:
â€˜Ik vind dat het na een ramp of na een crisis
en jaar lang verboden zou moeten zijn
om nieuwe wet- of regelgeving te maken.â€™
Verstandige woorden van Jorritsma, concreter
dan bespiegelingen van onder meer
oud-minister-president Jan-Peter Balkenende
en anderen die in het boek vooral
reflecteren op risicoâ€™s zonder heel concreet
lessen te trekken.
Zo er uit het boek al een conclusie is te
trekken dan deze: de recente pandemie
prikkelt ons allen in het bestuur om behalve
met goede moed vooruit te kijken ook
tijd te nemen voor reflectie, lessen trekken
en concrete verbeteringen in onze risicobeheersing.
Als we niets van de pandemie leren,
betalen we de volgende keer een even
hoge prijs. Wat dat betreft stellen de interviews
in het boek niet heel gerust.
CITAAT UIT HET BOEK
â€˜Ik vind dat het na een ramp of na een crisis
en jaar lang verboden zou moeten zijn
om nieuwe wet- of regelgeving te makenâ€™
ALS HET ER ECHT OMGAAT. PERSOONLIJKE
GESPREKKEN MET TOPBESTUURDERS
OVER BESTUUR EN RISICOMANAGEMENT
Wimjan Bos, Haystack 2021
24,95 euro
ADVERTENTIE
×‰	Ú 7cassandra://9HES3ju_xtTv1G0WnRh1K_ULo_A4JJvIPFQYSPPSZagÍ#ãÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½²×`®}Ñ<Dœh÷½±ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://Zzu6txvJHptBWVELlT5gIQEGNxpmPtksS-ytJA1NrKUÎ ¬Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://HqVpE1V0Gbpn5ZJAQlTtBL9oFnBus6ECguQqvUuMgIQÍmÒÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://SssiK8YyP-wurExLovYvuoWSEQM-PouXekcBlw1XIuQÍ#ØÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://EIhg5mJnZUXMuoGGDfwUAUeInZat56gjJA61-fH7zCoÎ ;^ÍlàÍ ÍèÍñ×`®}ý<Dœh÷¾:×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://dSwR-UNqUT6fjzcLHoN_IBTTZRvZ-cwe7XLYPGJNRv4Î ÙÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://jvai4ArOyfb2IKlYObkHNCeKOXASIW23bqMVuJsAEQYÍqÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://7Y01vCppIgHz5OCczMyze12gDEJyMngGkMYuWZvvEc0Í"JÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://tJ-m03k9PsCDYXSx2d6-LldsrHyxYtuCYc2jK6pOFX8Î >®ÍØÍ ÍèÍñ×`®}ý<Dœh÷¾;’×™	×‰H¹https://publicfinance.nl/G×`¯EìXÄÌ&Ð¯Ý FÍâÍPd× ×`®}ý<Dœh÷¾? ÍPÍ“n9×H¹http://nenlandsbestuur.nl××Ðˆ×‰EÚ–Balanceren op het slappe koord
30 september 2021
Hoe halen we de overkant?
De samenleving zit op slot, de economie draait op halve
kracht en we besteden tientallen miljarden om de boel
overeind te houden. Het einddoel is om met zoveel
mogelijk mensen en met een minimum aan economische
schade de overkant te halen. Het is als balanceren op een
slap koord. Daar is moed, wendbaarheid en creativiteit
voor nodig. Van u en van uw organisatie.
En wat gaat u doen als we eenmaal de overkant hebben
gehaald? Daarover gaan we met u en prominente
bestuurders en experts in gesprek tijdens het Jaarcongres
Public Finance.
Mogen we een exclusieve toegangskaart voor
u reserveren?
Financieel eindverantwoordelijken, fi nancieel directeuren,
fi nancieel managers, concern controllers en board
members met een fi nanciÃ«le portefeuille werkzaam
in het publieke domein melden zich gratis aan via
PublicFinance.nl.
Het jaarcongres Public Finance is de plek om uw netwerk, vaardigheden en
kennis een boost te geven. Mis de masterclasses van de experts niet!
Ontmoet topsprekers als:
Donatello Piras
Dagvoorzitter
en debatleider
Jaarcongres Public
Finance
Jeroen Dijsselbloem
Voorzitter van de
Onderzoeksraad voor
Veiligheid
Mathijs Bouman
Econoom, journalist
en huiseconoom van
Nieuwsuur
Johan Hamster
Wethouder en 1e
locoburgemeester
Stadskanaal
Eric de Kluis
Hoofdredacteur
Binnenlands Bestuur
Jan Verhagen
Beleidsmedewerker
fi nanciÃ«le verhouding
gemeente Den Haag
Albert Jan Kruiter
Oprichter van het
Instituut voor Publieke
Waarden
Henk Venema
Partner bij Inspinity
Basile Lemaire
Partner bij Inspinity
Menno Middeldorp
Head of
RaboResearch
Volledige programma en reserveren via PublicFinance.nl
×‰	Ú 7cassandra://SssiK8YyP-wurExLovYvuoWSEQM-PouXekcBlw1XIuQÍ#ØÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½³×‰EÚpOPINIE 55
TWEE JAAR NA DE PAS-CRISIS
MET STIKSTOF OPKOPEN
KOMEN WE ER NIET
Sinds het
Programma Aanpak Stikstof
(PAS) in 2019 failliet werd
verklaard, zoeken overheden
naar nieuwe manieren
om de uitstoot van stikstof
terug te dringen. Volgens
Maarten van Vierssen is het
inzetten op gebiedsprocessen
daarbij essentieel.
Mijn kinderen waren door het dolle heen.
Negen edelherten, drie moeflons en een wild
zwijn. Zomaar, in onze achtertuin. DÃ© achtertuin
van Nederland: de Veluwe. Maar als we
niet oppassen behoren mijn kinderen tot de
laatste generaties die dit mogen meemaken.
Want twee jaar na de uitspraak van de Raad
van State is de stikstofuitstoot in Nederland
nauwelijks verminderd en is de natuur er nog
even slecht aan toe. Rijk en provincie streven
naar snelle stikstofreductie, door agrariÃ«rs
die willen stoppen uit te kopen. Daar profiteert
de natuur van, maar genoeg is het niet.
De huidige aanpak is gericht op de korte termijn.
Waar het ons lukt om op een bepaalde
plek de stikstofuitstoot te verminderen,
zoeken we naar manieren om direct weer
nieuwe ontwikkelingen mogelijk te maken.
Als een koorddanser balanceren we langs
de kritische waarden die de natuur nog net
aan kan. Zo belanden we in een concurrentiestrijd
om de verdeling van schaarse
stikstofruimte. Een structurele oplossing
blijft vooralsnog uit.
MAARTEN VAN VIERSSEN
Onze blik verleggen
van de juridische
werkelijkheid naar onze
directe leefomgeving
Hoe kunnen we onze blik verleggen naar een
oplossing voor de lange termijn? Volgens mij
kan dat door in te zetten op gebiedsprocessen.
Daarin werken inwoners, ondernemers,
maatschappelijke organisaties en overheden
op lokale schaal samen aan de inrichting van
een gebied. Op een manier die aansluit bij
de wensen en die de leefbaarheid ondersteunt.
De agrariÃ«r die wil stoppen met zijn
bedrijf is dan niet meer het doel maar het
startpunt. Want hoe gaan we de vrijkomende
grond vervolgens herbestemmen? In sommige
gebieden is behoefte aan woningbouw of
de uitbreiding van bedrijven. Op andere plekken
zijn er kansen voor de ontwikkeling van
natuur en natuurinclusieve landbouw of de
aanleg van een zonnepark. Als wethouder
zie ik een belangrijke rol weggelegd om al
die belangen bij elkaar te brengen. Zo werken
we stapsgewijs aan de transities die nodig
zijn om de stikstofdeken op de Veluwse
natuur structureel omlaag te brengen.
Een integrale blik is niet alleen nodig op het
platteland, maar ook in natuurgebieden.
Stikstofdepositie is slechts Ã©Ã©n van de
belastende factoren op de natuur. Ook de
toenemende droogte is een groot probleem.
Als gevolg van klimaatverandering valt er
minder regen. En als het regent, valt het in
grotere horten en stoten. Terwijl we van
oudsher ingericht zijn op het afvoeren van
water, moeten we er nu voor zorgen dat we
UW OPINIE IN BINNENLANDS
BESTUUR?
De rubriek opinie staat open voor leesbare,
opiniÃ«rende bijdragen die betrekking hebben
op actuele zaken in het openbaar bestuur.
De maximale lengte voor inzendingen is 500
woorden. Inzendingen graag naar info@binnenlandsbestuur.nl
o.v.v. â€˜rubriek opinieâ€™.
Via dit e-mailadres kunt u ook reageren.
water vasthouden. Daarnaast is de natuur
versnipperd geraakt door uitbreiding van
dorpen en steden. Wanneer we natuurgebieden
weer aan elkaar verbinden, zijn planten
en dieren beter in staat om zich aan te passen
aan een veranderend klimaat. Zo wordt
stikstofreductie Ã©Ã©n van de factoren in het
systeemherstel van de Veluwse natuur.
Een korte termijn aanpak is nodig, maar een
lange termijn aanpak is essentieel. Laten we
niet vergeten dat we er bij andere milieuproblemen
al in zijn geslaagd. Er is geen zure
regen meer en de gaten in de ozonlaag zijn
sterk verminderd. Ook het stikstofprobleem
kunnen we oplossen, als we verder kijken
dan opkopen alleen. Onze blik verleggen van
de juridische werkelijkheid naar onze directe
leefomgeving. Samen met betrokkenen toewerken
naar een nieuw systeem voor landbouw
en natuur. Zodat we de bijzondere
Veluwse natuur in ere herstellen. Dat is wat
we onze kinderen, en de generaties na hen,
verschuldigd zijn.
Maarten van Vierssen, wethouder
duurzaamheid in de gemeente Apeldoorn
BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
foto: kina / anp-hh
×‰	Ú 7cassandra://7Y01vCppIgHz5OCczMyze12gDEJyMngGkMYuWZvvEc0Í"JÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½´×`®}Ñ<Dœh÷½³ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://hleusF-L8MktRs5n9tRufFyd9N1X2WzqUZ1dkdZvQPIÎ 	Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://xY676nHkbxXik1FYwGbGFYRNDKj92IslBQTgbt800NAÍeEÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://V-hCetMLbYzZC94QP3_tVF_nFE6lHp6fZN9T410rajYÍ³Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://jv3-KniSQA5TdHyAegTfqFa8S2cIK3jgdt-1-NPMob8Î 3YÍÂJÍ ÍèÍñ×`®}þ<Dœh÷¾A×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://CK0EG2u7TfKFvbGP8tGGEXBNzmkfYf0Q-9uLAzU-PukÎ Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://Rzmh0UsueXE9Z0WJaBM40ggow4fQcFOUdPOsSC9uVOsÍg…Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://06F0W7oPQZEtrb8usaGibyEc5yvvwMzmFMnCawjSQvsÍ oÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://iGtblG4d1dHVpoePY1ULNXIz_FBx0nWQAfytTsbjPVsÎ ÜöÍ”ØÍ ÍèÍñ×`®}ÿ<Dœh÷¾C–× ×`®}ÿ<Dœh÷¾J ÍrÍ`Ìî9×HÚ &http://www.binnenlandsbestuur.nl/ZyLAB××Ðˆ× ×`®}ÿ<Dœh÷¾I ÍUÍaÌï9×HÚ &http://www.binnenlandsbestuur.nl/Sweco××Ðˆ×™	×‰HÚ 2https://www.binnenlandsbestuur.nl/vandamoosterbaanG×`¯FXÄÌ&Ð¯Þ ÍÍÌþd×™	×‰HÚ .https://www.binnenlandsbestuur.nl/ienoresearchG×`¯F%XÄÌ&Ð¯ß ÍrÍÍd×™	×‰HÚ %https://www.binnenlandsbestuur.nl/sroG×`¯F:XÄÌ&Ð¯à NÍÌôd× ×`®}ÿ<Dœh÷¾H ÍVÍrÌÛ9×HÚ $http://www.binnenlandsbestuur.nl/SVn××Ðˆ×‰EÚ¹HET BELANG
VAN SPORT EN
BEWEGEN
Europees kampioen zitten wordt
wereldkampioen bewegen!
WMO CLIENTEN
ARNHEM
TEVREDEN
OVER HULP
Hoe ervaren cliÃ«nten doorgevoerde beleidsveranderingen
in de dagelijkse praktijk?
I&O Research onderzocht dit in opdracht
van de gemeente Arnhem. In aanvulling op
het kwantitatieve cliÃ«ntervaringsonderzoek
Wmo voerde I&O Research interviews uit
onder Arnhemse cliÃ«nten die begeleiding of
huishoudelijke ondersteuning kregen.
Er is nagenoeg niemand meer die het
belang van sport en bewegen onderschat.
De Nederlandse Sportraad adviseerde in
november 2020 om sport en bewegen te zien
als een publieke voorziening, zodat dit een
verantwoordelijkheid van de overheid wordt.
De Sportraad is een onafhankelijk adviesorgaan
dat zich richt op het versterken van de
betekenis van sport voor de samenleving.
De vraag is of iemand vindt dat het geen
verantwoordelijkheid van de overheid is.
Alle gemeenten hebben toch (eigen) sportvoorzieningen
en ondersteunen sportorganisaties?
De Sportraad vindt dit nog steeds
te vrij blijvend. Gemeenten kunnen immers
op ieder moment beslissen geen zwembaden
meer te bouwen of om buurtsportcoaches
niet meer te subsidiÃ«ren. Er is geen wetgeving
die gemeenten verplicht sportvoorzieningen
aan te leggen of buurtsportcoaches te faciliteren.
Er is nu alleen een verplichting om
bewegingsonderwijs mogelijk te maken. â€¦
Lees meer:
www.binnenlandsbestuur.nl/SRO
Lees meer:
www.binnenlandsbestuur.nl/
IenOResearch
Tot dit jaar waren gemeenten verplicht om
voor het jaarlijkse cliÃ«ntervaringsonderzoek
(ceo) Wet maatschappelijke ondersteuning
(Wmo) kwantitatief onderzoek te doen.
Vanaf 2021 hebben gemeenten meer vrijheid
gekregen bij het vormgeven van het ceo.
Zo kunnen gemeenten het ceo inrichten op
een manier dat zij het meeste hebben aan
de resultaten van het onderzoek. Nu het
verplichte kwantitatieve deel is losgelaten,
kan het ceo dus ook een kwalitatieve vorm
aannemen, bijvoorbeeld in de vorm van
diepte-interviews met cliÃ«nten. â€¦
DATALAB OF
BI COMPETENCE
CENTER?
Bij veel organisaties vindt de laatste jaren
een grootschalige verandering plaats naar
meer data gedreven werken. Data gedreven
werken heeft veel voordelen, waaronder
niet in de minste plaats het vergroten van
de efficiÃ«ntie. Om meer data-volwassen te
worden moet niet alleen de focus liggen
op de IT-applicaties: ook de organisatie en
de mensen eromheen zullen mee moeten
groeien. Om dit mogelijk te maken is het
opzetten van een datalab en/of een Business
Intelligence Competence Center (hierna te
noemen: BICC) essentieel. Ze helpen organisaties
door te groeien naar volgende fase van
data-volwassenheid en zo nog meer voordeel
te halen uit gebruik van data.
Op basis van een uitgebreide deskresearch
en onze ervaring uit de praktijk beschrijven
we in dit artikel de verschillen tussen een
datalab en een BICC, en in welke fase van
data volwassenheid ze het beste kunnen
worden ingezet. In het stuk refereren we
regelmatig naar het volwassenheidsmodel
van Gartner. Voor meer informatie over dit
model verwijzen we graag naar onze recent
gepubliceerde whitepaper â€œDashboard
Sociaal Domein o.b.v. het volwassenheidsmodelâ€.
Datalab
Voor
organisaties die in de beginfase van
data-volwassenheid zitten (eerste twee
niveaus van het model van Gartner), is de
implementatie van een datalab een goede
stap. Kenmerkend voor de beginfase is dat
business intelligence en data-analyses ad hoc
worden uitgevoerd en er weinig of â€¦
Lees meer:
www.binnenlandsbestuur.nl/
VanDamOosterbaan
×‰	Ú 7cassandra://V-hCetMLbYzZC94QP3_tVF_nFE6lHp6fZN9T410rajYÍ³Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½µ×‰EÚçRIJK STIMULEERT PROVINCIES
EN GEMEENTEN TOT AANPAK
ASBESTDAK
Het verwijderen van asbest uit onze leefomgeving
blijft belangrijk voor ieders veiligheid
en gezondheid. Ook zonder wettelijk verbod
is sanering of vervanging van asbestdaken
nodig. Want hoe ouder een asbestdak, hoe
groter de kans dat asbestvezels vrijkomen
in de lucht en uiteindelijk terechtkomen in
onze longen, de bodem en het grondwater.
Het Rijk stimuleert daarom provincies en
gemeenten om het voor particuliere dakeigenaren
zo eenvoudig en aantrekkelijk mogelijk
te maken om hun asbestdak aan te pakken.
Hiervoor stelt ze een Rijksbijdrage beschikbaar
van 12 miljoen euro.
Sanering of vervanging asbestdak voor
iedereen mogelijk
Niet iedereen met een asbestdak of -gevel
heeft financiÃ«le mogelijkheden om dit te
laten saneren of vervangen. Overheden kunnen
hierbij helpen door bijvoorbeeld financiÃ«le
regelingen (leningen) aan te bieden.
Het Rijk ondersteunt graag gemeenten en
provincies om financieringen aan te bieden
aan particuliere eigenaren van asbestdaken
die voor een reguliere lening niet terecht
kunnen bij een bank of verzekeraar. â€¦
Lees meer:
www.binnenlandsbestuur.nl/SVn
â€˜SHARED SPEEDâ€™ ALS NIEUWE
ONTWERPSTRATEGIE VOOR
STEDELIJKE MOBILITEIT
Een stad zo ontwerpen, dat alle manieren
van vervoer gelijkwaardig aan elkaar zijn.
Of je nou loopt, fietst, autorijdt of het OV
pakt; bij â€˜shared speedâ€™ heeft iedereen in de
stad, ongeacht de snelheid waarmee hij zich
beweegt, evenveel ruimte. Door dit nieuwe
perspectief, waarin gemotoriseerd verkeer in
de stad niet meer de hoofdrol speelt, kunnen
bewoners zich vrijer en gezonder bewegen.
In haar nieuwste Urban Insight rapport
â€˜Healthy options for our streets and citiesâ€™
introduceert ingenieursadviesbureau Sweco
â€˜shared speedâ€™ als nieuwe ontwerpstrategie
voor stedelijke mobiliteit.
Door in de straten te werken met verschillende
snelheidsniveaus, voorspellen de
Zweedse en Noorse schrijvers van het rapport
niet alleen lagere emissies, minder ongevallen
en minder stress; stedenbouwkundigen
en architecten worden op die manier ook
gedwongen om op nieuwe manieren naar de
stad te kijken, waarbij dagelijkse voorzieningen
dichtbij zijn.
Buurtschap Te Veld
Een plek in Nederland waar dit principe
terug te zien is, is Buurtschap Te Veld in
Eindhoven. Sweco ontwikkelde voor deze
nieuwe wijk, waar zoâ€™n 670 huurwoningen
in het goedkope en middeldure segment in
groepjes (â€˜kamersâ€™) verspreid in het â€¦
Lees meer:
www.binnenlandsbestuur.nl/Sweco
Het anonimiseren of lakken van informatie
is een groot onderdeel van het huidige Wob
proces. Met de invoering van de Woo zal dat
niet anders zijn. Ondanks de vele discussies
over het wel of niet anonimiseren of lakken
van persoonlijke beleidsopvattingen zal er
waarschijnlijk niet heel veel veranderen. Ook
onder de Woo is het belangrijk en verplicht
om bepaalde informatie te lakken, te anonimiseren
of te beschermen.
De nieuwe uitzonderingen zijn vastgelegd
in hoofdstuk 5 van het wetsvoorstel voor de
Woo. Ten opzichte van de Wob verandert
er niet heel veel. In het kort de belangrijkste
wijzigingen:
â€¢ Er komen twee nieuwe absolute
uitzonderingsgronden, art. 5.1.1d
(Persoonsgegevens, De bescherming van
bijzondere persoonsgegevens) en 5.1.1e
(Identificatienummers, De bescherming
van bijzondere persoonsgegevens) al is
5.1.1d niet echt nieuw.
â€¢ Er komt een nieuwe relatieve uitzonderingsgrond
voor het goed functioneren van
de Staat, andere publiekrechtelijke â€¦
Lees meer:
www.binnenlandsbestuur.nl/ZyLAB
DE WET OPEN
OVERHEID (WOO).
UITZONDERINGEN
×‰	Ú 7cassandra://06F0W7oPQZEtrb8usaGibyEc5yvvwMzmFMnCawjSQvsÍ oÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½¶×`®}Ñ<Dœh÷½µÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://Hdz30nZEYpRKM0TNr_3KGeuXMcFFJKYblFIZUDcFDUgÎ %!Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://IrUWKV09ng-s8Jq1nDiu6cm-xi8Ju5Wm5xLSHS66FaQÍj­Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://NtBQ_kd1cNgWRNC3YGcrnqkcMQOZ1W0qwSUYK77gMiIÍ"vÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://s6sdQnqum85fHNu6SUrMwxLXB7VOGgdmeihM1OgO2L0Î eÍ'TÍ ÍèÍñ×`®}ÿ<Dœh÷¾L×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://GGzj8pxxen41JsZu0Do5rkbohBYSpZkjmpH8bEDCEHsÎ Ÿ˜Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://OMAfDGHMgyivHgbXThQlqNSZcJ06oiFrMoc6mS74Ql8ÍmíÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://zGFp593YThpZqJLt6JNLk-t3OOdy04y0KpwVOXRUd5kÍ#¡Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://Cxz1-YOX6mx7ZpDOG2eJ38d6jLLm60GS8OIklW_KqtoÎ }½ÍÍ ÍèÍñ×`®~ <Dœh÷¾M’× ×`®~ <Dœh÷¾P Í\ÍÌÕ9×HÚ &http://www.officielebekendmakingen.nl/××Ðˆ× ×`®~ <Dœh÷¾O ÍôÍZ9×H´http://www.necker.nl××Ðˆ×‰EÚÊBINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
58 PERSONALIA CARRIÃˆRE
DOOR: JOSÃ‰ SALHI
In Zutphen is Amresh Dewkalie de
nieuwe griffier. Hij volgt GÃ¶ran Winters op.
Jules Vullings was interim-griffier. Dewkalie
is sinds 2010 griffier in Beuningen. Eerder
was hij directiesecretaris bij de provincie
Utrecht en raadsgriffier in Neerijnen.
JAN
TEN KATE
Met ingang van 28
mei 2021 is Jan ten
Kate benoemd tot
burgemeester van
Staphorst. Ten Kate
is 57 jaar. Hij is momenteel
wethouder
in Hardenberg
namens een lokale
partij. Op dit moment
is Gerrit Jan
Kok (VVD) waarnemend
burgemeester
van Staphorst. Kok
nam waar sinds het
vertrek van burgemeester
Theo Seger
(CU), die burgemeester
in Molenlanden
werd.
JAAP
KUIN
Jaap Kuin is met
ingang van 1 juni
2021 benoemd tot
burgemeester van
Pekela. Kuin (PvdA,
52) is sinds 2015
waarnemend
burgemeester van
Pekela, omdat een
gemeentelijke fusie
met Veendam en
Stadskanaal boven
de markt hing. Hij
verving Meindert
Schollema (PvdA)
die met pensioen
ging. In 2020 werd
duidelijk dat de
herindeling niet
doorging. Voor Kuin
in 2015 naar Pekela
ging, was hij wethouder
en raadslid/
fractievoorzitter
in Assen.
MARVIN
POLAK
In Oostzaan is
Marvin Polak
benoemd tot burgemeester.
De benoeming
gaat in op 1
juni 2021. Polak (43)
is lid van de VVD.
Hij was tot voor kort
algemeen directeur
van de Mica Groep.
Eerder was hij wethouder
in Uithoorn.
In Oostzaan wordt
hij de opvolger van
Rob Meerhof (PvdA)
die na zijn eerste
termijn niet voor
herbenoeming in
aanmerking wenste
te komen. Op dit
moment is Wimar
Jaeger (D66)
waarnemend
burgemeester van
Oostzaan.
SACHA
AUSEMS
De Waalwijkse gemeenteraad
draagt
Sacha Ausems (51)
voor als nieuwe burgemeester.
Zij volgt
Nol Kleijngeld (PvdA,
67) op die op 2 juli
met pensioen gaat.
Ausems was de
laatste jaren bestuurder
bij grotere
zorginstellingen.
Eerder werkte zij in
het bedrijfsleven.
WILMA VAN
DE WERKEN
Wilma van de Werken
is met ingang
van 1 juli benoemd
tot gemeentesecretaris
van IJsselstein.
Van de Werken is nu
nog gemeentesecretaris
in Scherpenzeel.
Eerder heeft zij
in diverse rollen als
directeur, concerncontroller
en manager
gewerkt voor de
gemeenten Wijk bij
Duurstede en
Utrecht. Ze volgt
Erik Luchtenberg.
op die per 1 januari
2021 vertrokken is.
Piet van Elteren vult
de functie van
gemeentesecretaris
tot 1 juli a.s. ad
interim in.
KOMEN & GAAN
HENNY
VAN DEN BORN
Henny van den Born (ChristenUnie)
is benoemd tot wethouder financien
van Tynaarlo. Hij volgt daarmee
partijgenoot Hans de Graaf op, die
het wethouderschap inruilt voor
een baan als senior financieel adviseur
bij de gemeente Emmen. Van
den Born was al raadslid in
Tynaarloo.
URSULA
BEKHUIS
Ursula Bekhuis stopt als wethouder
van Tubbergen. Haar positie
was onhoudbaar geworden nadat
de fractie GemeenteBelangen/VVD
besloot uit het college te stappen.
Aanleiding voor de breuk was het
feit dat het CDA akkoord ging met
de komst van het Glashoes, een
nieuw gemeentehuis.
BAS MEIJS
Bas Meijs is benoemd
tot directeur
Stadsontwikkeling in
â€˜s-Hertogenbosch.
Hij volgt Rob
Kleijwegt op. Meijs
begon zijn loopbaan
bij het toenmalige
ministerie van
VROM. In 2008 begon
hij als afdelingshoofd
bij het ISMH,
de voorloper van de
Omgevingsdienst
Midden Holland. In
2013 werd hij
directeur ruimtelijk
domein bij de
gemeente Gouda.
×‰	Ú 7cassandra://NtBQ_kd1cNgWRNC3YGcrnqkcMQOZ1W0qwSUYK77gMiIÍ"vÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½·×‰EÚ0BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
Foto: German Vilafane
Foto: Veiligheidsregio FryslÃ¢n
PERSONALIA 59
EMINE
Ã–ZYENICI
Emine Ã–zyenici
wordt hoofddirecteur
Bedrijfsvoering,
tevens Chief Information
Officer (CIO)
bij het ministerie van
Justitie en Veiligheid.
Ã–zyenici was hiervoor
CIO bij de Sociale
Verzekeringsbank
en directeur
Informatievoorziening
en Inkoop, tevens
plaatsvervangend
CIO bij het
ministerie van Justitie
en Veiligheid.
PETER STEIN
Peter Stein wordt
met ingang van 15
juli 2021 afdelingshoofd
bij de Permanente
Vertegenwoordiging
bij de
Europese Unie in
Brussel. Hij is in die
rol ook MT-lid van de
directie Buitenlandse
FinanciÃ«le Betrekkingen
bij het ministerie
van FinanciÃ«n. Sinds
oktober 2020 is hij
interim-afdelingshoofd
bij de directie
Wonen bij het
ministerie van BZK.
BART VAN
LEEUWEN
Bart van Leeuwen is
werkzaam als supervisor
Ruimtelijke
Kwaliteit bij de
gemeente Assen.
In deze functie adviseert
hij de gemeente
over actuele stedenbouwkundige
opgaven
in Assen
waar diverse grote
ruimtelijke uitdagingen
aan de orde
zijn. Van Leeuwen
blijft daarnaast stedenbouwkundige.
PETER
PELS
Peter
Pels is per 1
juni 2021 benoemd
tot griffier van de gemeenteraad
van
Enkhuizen. Hij is op
dit moment manager
Communicatie in
het Flevoziekenhuis
in Almere. Tot 2019
was hij fractievoorzitter
en lid van provinciale
staten van
Flevoland. Hij volgt
Erik Lankman op.
THOMAS
ETERMAN
Per 1 juni 2021 start
Thomas Eterman bij
BNG Bank als beoogd
Chief Commercial
Officer (CCO). De
CCO-rol is een nieuwe
functie binnen
BNG Bank. In deze
functie zal Eterman
deel gaan uitmaken
van het Executive
Committee van de
bank, samen met Gita
Salden (CEO), Olivier
Labe (CFO), Cindy
van Atteveldt (CRO)
en Jaco van Goudswaard
(beoogd COO).
SASKIA VAN
DEN BROEK
Saskia van den
Broek volgt per 1
augustus directeur/
commandant Hilda
Raasing van Veiligheidsregio
Zaanstreek-Waterland
(VrZW) op.
Raasing neemt op 1
juli afscheid van VrZW
na een carriÃ¨re
van 43 jaar overheidsdienst.
Van den
Broek is momenteel
gemeentesecretaris
in Harlingen. Daarnaast
heeft ze als
operationeel leider
bij Veiligheidsregio
FryslÃ¢n ervaring opgedaan
bij diverse
grote incidenten en
crises. Bij deze
veiligheidsregio is ze
ook manager Crisisbeheersing
geweest.
ERIK BOOG
Burgemeester
Erik Boog is herbenoemd
tot burgemeester
van Diemen.
Boog (D66,
49) begint aan zijn
tweede termijn.
Eerder was hij
raadslid en wethouder
in Hilversum.
STEPHAN
NIENHUIS
In Heerde is Stephan
Nienhuis (CDA)
benoemd tot wethouder.
Hij is de
opvolger van Jan
Berkhoff, die recent
heeft besloten te
stoppen in zijn
functie.
VIVIANNE
VAN WIEREN
In Veldhoven is
Vivianne van Wieren
(VVD, 34) benoemd
tot wethouder.
Ze volgt Daan de
Kort op, die lid is
geworden van de
Tweede Kamer.
ADVERTENTIE
Femke Koekoek is de nieuwe interim
griffier van Gemeente Landsmeer.
Proficiat!
Detachering door www.necker.nl
JAN-FRANS
MULDER
Jan-Frans Mulder
(CDA) is herbenoemd
tot burgemeester
van Hulst.
De nieuwe ambtstermijn
van de burgemeester
start op
1 juni 2021. Mulder
werd op 1 juni 2003
benoemd als burgemeester
van Hulst.
Op 1 juni 2021 start
zijn vierde ambtstermijn.
Gelet op zijn
leeftijd (66 jaar) kan
de burgemeester
geen volledige
ambtstermijn meer
uitdienen. De burgemeester
heeft aangegeven
dat hij de
huidige raadsperiode
wil afronden.
BURGEMEESTERS
VACATURE
HEUMEN
Het burgemeesterschap van Heumen
is vacant per 13 januari 2022. De gemeente
heeft circa 16.600 inwoners.
De bezoldiging bedraagt â‚¬ 7.930,11
bruto per maand. U kunt solliciteren tot
17 juni 2021. Zie voor alle informatie de
Staatscourant van 26 mei 2021 op
www.officielebekendmakingen.nl/
Staatscourant.
×‰	Ú 7cassandra://zGFp593YThpZqJLt6JNLk-t3OOdy04y0KpwVOXRUd5kÍ#¡Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½¸×`®}Ñ<Dœh÷½·ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://CUZNvG69GK8sJxribilfLXTxqnbPLtU7XS30UexpNgUÎ ÝÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://jPja_hsL74w4kW4e0eScD9zDHDrXXwOU55BDblKkmBgÍeÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://01H3NSPNFlMH7llAP3yd64i0Lhv0qYQZKfUYRPmOd6gÍ uÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://o3KszZGHNvzgps4yXuXilrBeyomywkMrYW0glDH6QVoÎ $BÍtÍ ÍèÍñ×`®~ <Dœh÷¾Q×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://Pw6tfB5pB-PgWKr1r9Map4D-NDFY4IpwW5petHdYr28Î dÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://SjwweHnuuvvPEmXKh4ltHsiCY9CdwWDi7y_zBYAQnt0Í[Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://gtHR6HNGmlOkutUxDzC2y8XKCEV1RKFXKO5ED7rJ1kgÍ³Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://jjws9hxRgp20W1Y6FhOOgN5JHSgyyRQCrdjxNPiLJY0Íw”Í!ÞÍ ÍèÍñ×`®~ <Dœh÷¾RÜ 0× ×`®~<Dœh÷¾… ÍîÍ8s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾„ ÍîÍ(s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾ƒ ÍîÍs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾‚ ÍîÍs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾ ÍîÍøs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾€ ÍîÍ’s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾ ÍîÍ‚s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾~ ÍîÍMs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾} ÍîÍs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾| ÍîÍs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾{ ÍîÍýs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾z ÍîÍís9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾y ÍîÍ½s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾x ÍîÍ­s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾w ÍîÍs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾v ÍîÍs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾u ÍîÍ}s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾t ÍîÍms9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾s ÍîÍ>s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾r ÍîÍ.s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾q ÍîÍs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾p ÍîÍs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾o ÍîÍþs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾n ÍîÍîs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾m ÍîÍÞs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾l ÍîÍÎs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾k ÍîÍžs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾j ÍîÍŽs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾i ÍîÍ~s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾h ÍïÍns9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾g ÍïÍ^s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾f ÍïÍNs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾e ÍïÍ>s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾d ÍïÍs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾c ÍïÍÿs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾b ÍïÍïs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾a ÍïÍßs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾` ÍïÍÏs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾_ ÍïÍ¿s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾^ ÍïÍ¯s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾] ÍïÍŸs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾\ ÍïÍs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾[ ÍïÍs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾Z ÍïÍos9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾Y ÍïÍ_s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾X ÍïÍOs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ×™	×‰Hºhttps://publieknetwerk.nl/G×`¯FNXÄÌ&Ð¯á fÍÐÍðd× ×`®~<Dœh÷¾W ÍïÍ;s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ×‰EÚBINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
60 PERSONALIA CARRIÃˆRE
JOLANDA
KROON
Jolanda Kroon is
vanaf 1 mei 2021 de
nieuwe gemeentesecretaris
van Bloemendaal.
Zij is de
opvolger van Wilma
Atsma. De functie
werd waargenomen
door Jan Willem
Kradolfer.
KARIN
WEGEWIJS
Karin Wegewijs is
benoemd tot gemeentesecretaris
van
Uithoorn. Sinds
september 2020 is
ze al waarnemend
gemeentesecretaris,
als vervanger van
Maurits Voorhorst.
OVERLEDEN:
Oud-griffier Huub
Kolen is overleden.
Kolen was griffier in
Noordwijk vanaf
2008. Tussen 1982 en
1990 was hij raadslid
en wethouder in de
voormalige gemeente
Sint Maarten.
NIC DUSINK
Met ingang van 1 juni
is Nic Dusink benoemd
tot gemeentesecretaris
van
Brummen. Dusink is
op dit moment gemeentesecretaris
van
Westerveld. In
Brummen is hij de
opvolger van
Marcel Klos.
MARIELOUISE
VAN
ZON
Marie-Louise van
Zon is door de gemeenteraad
van
Reimerswaal benoemd
tot griffier. Ze
werkt al in Reimerswaal,
als gemeentejurist.
Jeroen van
Spijk was sinds januari
interim-griffier.
Militza Connell-Maduro,
griffier van de
eilandsraad van Sint
Eustatius, is op
47- jarige leeftijd
overleden. Voor zij in
februari 2021 tot griffier
werd benoemd,
vervulde zij sinds
1996 veel andere
functies in het openbaar
bestuur van de
â€˜bijzondere gemeenteâ€™
Sint Eustatius.
Watze de Boer is
overleden. De Boer
was bestuurslid van
meerdere rekenkamers
en van de
NVRR, de Nederlandse
Vereniging van
Rekenkamers en
Rekenkamercommissies.
Hij startte in
2001 als voorzitter
van de Rekenkamercommissie
Utrecht.
JOHAN
DE JAGER
In Hardinxveld-Giessendam
is Johan de
Jager benoemd tot
interim gemeentesecretaris.
Hij volgt
hiermee Robert â€˜t
Hoen op die in januari
2021 bij de gemeente
vertrok.
De Jager is nu nog
interim gemeentesecretaris
in
BodegravenReeuwijk.
De Jager
begint op 1 juli in
HardinxveldGiessendam.
SASKIA
VAN
DIJK
De gemeenteraad
van Gilze en Rijen
heeft Saskia van Dijk
aangewezen als
nieuwe griffier. Ze
wordt de opvolger
van Joep Timmermans
die binnenkort
met pensioen gaat.
Van Dijk was griffier
in Landsmeer.
Daarvoor vervulde
zij diverse functies
bij gemeenten en
was zij ruim zes jaar
raadslid en fractievoorzitter
in de
gemeenteraad van
IJsselstein.
MARCEL
MEIJS
Marcel Meijs is als
strategisch adviseur
begonnen bij BMC.
Meijs combineert
zijn aanstelling bij
BMC met zijn promotieonderzoek
naar
beleidmaken
en beleiduitvoeren in
het sociaal domein.
Meijs was hiervoor
gemeentesecretaris
in Tilburg. Enschede
en Sittard-Geleen.
Daarnaast was
hij onder meer
voorzitter van de
Vereniging voor Gemeentesecretarissen
en
lid van verschillende
commissies
van de VNG.
OPROEP
Tekst en fotoâ€™s (high res) voor de rubriek personalia graag sturen naar
info@binnenlandsbestuur.nl. Gegevens voor deze rubriek kunnen ook
worden gestuurd via www.binnenlandsbestuur.nl/personalia
ADVERTENTIE
Beleidsmedewerker Wmo Maatwerkvoorzieningen
Bruggenbouwer â€¢ Flexibel â€¢ Klantgericht â€¢ Organisatiesensitief
Projectleider Ruimtelijke Ontwikkeling
Gedreven â€¢ Betrokken â€¢ Verbinder â€¢ Pro-actief â€¢ Flexibel
Kijk voor meer informatie op www.publieknetwerk.nl
×‰	Ú 7cassandra://01H3NSPNFlMH7llAP3yd64i0Lhv0qYQZKfUYRPmOd6gÍ uÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½¹×‰EÚNINDEX 61
VACATURES
In de vacature- index treft u een selectie aan van de
vacatures die deze week zijn opgenomen in het magazine of op
de website van Binnenlands Bestuur.
BESTUUR EN MANAGEMENT
Belastingdienst
Bestman / Provincie Zuid-Holland
Caop
Geerts & Partners / Gemeente Molenlanden
Gemeente Altena
Gemeente Dordrecht
Gemeente Eindhoven
Gemeente Groningen
Gemeente Hellevoetsluis
Gemeente Heumen
Gemeente Nieuwegein
Gemeente Pijnacker-Nootdorp
Gemeente Zuidplas
Interprovinciaal Overleg
JS Consultancy / Gemeente Venray
JS Consultancy / Waterschap Vallei en Veluwe
Meerinzicht
Meerinzicht
Necker van Naem / Gemeente Borger-Odoorn
Necker van Naem / Gemeente Zundert
Publicspirit / Provincie Utrecht
Stimuleringsfonds Voor De Journalistiek
Waterschap Scheldestromen
FINANCIÃ‹N EN ECONOMIE
BMC
Gemeente Assen
Gemeente Purmerend
Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard
Omgevingsdienst Brabant Noord
Provincie Zuid-Holland
Provincie Zuid-Holland
Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland
ICT EN AUTOMATISERING
CeresRecruitment / Omgevingsdienst Brabant Noord
Gemeente Delft
Gemeente Lelystad
Gemeente Nijmegen
Gemeente Veenendaal
Servicecentrum Drechtsteden
MILIEU
Bij12
Provincie Noord-Brabant
Provincie Zuid-Holland
Spaarnelanden
OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID
Gemeente Hoeksche Waard
PERSONEEL EN ORGANISATIE
Gemeente Moerdijk
Provincie Zuid-Holland
RUIMTELIJKE ORDENING EN VERKEER
Certus Groep / Gemeente Leidschendam-Voorburg
Certus Groep / Gemeente Leidschendam-Voorburg
Certus Groep / Gemeente Maassluis
Gemeente Apeldoorn
Gemeente Ermelo
Gemeente Lelystad
Gemeente Molenlanden
Gemeente Molenlanden
coÃ¶rdinerend bestuursadviseur
statengriffier
secretaris openbaar bestuur en veiligheid
directeur bedrijfsvoering
organisatieadviseur
projectmanager
kwartiermaker publiek warmtebedrijf
secretaris / onderzoeker rekenkamer
raadsadviseurs / commissiegriffiers
burgemeester
bestuurssecretaresse
burgemeester
clustermanager bedrijfsvoering
programma- en projectondersteuner ida
teammanager
teamleider bedrijfsvoering en orgenisatie
afdelingsmanager complexe & regionale vraagstukken
afdelingsmanager kwaliteit
griffier
griffier
proces- & verandermanager
algemeen directeur
secretaris-directeur
business controller
senior adviseur economie
teammanager financiÃ«n & control
adviseur verzekeringen
financieel adviseur
business controller
senior strategisch adviseur planning en control
teamleider middelen
functioneel beheerder vth-applicatie
chief preservation officer stadsarchief delft
informatiemanager sociaal domein
strategisch informatie adviseur
concern information security officer
business consultant digitalisering
adviseur natuur
contractmanager natuur
senior beleidsmedewerker energietransitie - warmte
teamleider afval en grondstof
2x adviseur integrale veiligheid
strategisch hr adviseur
hr adviseur
teamleider locatieontwikkeling
strategisch adviseur regio
beleidsmedewerker verkeer
senior ontwerper openbare ruimte
programmamanager
(strategisch) adviseur wonen
adviseur ruimtelijke ordening
junior adviseur ruimtelijke ordening
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
pagina 64
pagina 64
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
pagina 62
pagina 62
pagina 62
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
×‰	Ú 7cassandra://gtHR6HNGmlOkutUxDzC2y8XKCEV1RKFXKO5ED7rJ1kgÍ³Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½º×`®}Ñ<Dœh÷½¹ÍÀÍ{×‘C’×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://yNSkOYL0W4RV6JYUculuqodRt3JSPqC5F0c4oRupaWYÎ GÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://UdA7PV3FvUfYg0TbQ6ryXe8ikI2KtjDOoFAN2iTYmn8ÍQ]Í`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://Ujz9Hn6CXU3PKYtTgcKMjp9NyScX86aKWn99Bl2ShowÍîÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://clme3xMiEZv9-zUJtYF5KfjE67VXQBjTocyJI6fJVp4Í±YÍfÍ ÍèÍñ×`®~<Dœh÷¾†×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://LIMv9dAmKtBlRYJSuJL1dNIdvK7Ab5DDUiv975ii7kIÎ Ð‰Í`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://iK4Lmw5JFK3f56AUic38RZRnwrLnR7EloAg5af7VpiQÍkòÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://K5CvnHjYtbBeV1j81RvoEjb21eG_j9X3sf8sXEuta-EÍ#¬Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://ALjysatXH2RcvsdMb0bz6ha5HFcFEFaTwZarHzS0v8EÎ OcXÍ ÍèÍñ×`®~<Dœh÷¾‡Ü × ×`®~<Dœh÷¾ž Í¬ÍêÌª9×H¿mailto:koensalet@certusgroep.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾ ÍžÍÌÜ9×H¹http://www.certusgroep.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾œ ÍŽÍêÌª9×H¿mailto:koensalet@certusgroep.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾› oÍêÌª9×H¿mailto:koensalet@certusgroep.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾š ÍFÍ	s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾™ ÍFÍùs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾˜ ÍFÍés9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾— ÍFÍ©s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾– ÍFÍ™s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾• ÍFÍŠs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾” ÍFÍzs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾“ ÍFÍjs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾’ ÍFÍZs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾‘ ÍFÍJs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾ ÍFÍs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾ ÍFÍs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾Ž ÍFÌæs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾ ÍFÌÖs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾Œ ÍFÌÆs9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾‹ ÍFÌ¶s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾Š ÍFÌ¦s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ× ×`®~<Dœh÷¾‰ ÍFÍ9s9×H¼http://Binnenlandsbestuur.nl××Ðˆ×‰EÚ
—62 INDEX
JS Consultancy / Gemeente Haarlemmermeer
JS Consultancy / Gemeente Uithoorn
Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant
Platform31
Platform31
Platform31
Provincie Noord-Holland
Publiek Netwerk / Gemeente Medemblik
Van de Groep & Olsthoor / Koninklijke Smals
Waterschap Drents Overijsselse Delta
SOCIAAL
BMC
BMC
Colourful People / Gemeente Eindhoven
Gemeente Nissewaard
Gemeente Utrecht
Meerinzicht
Publiek Netwerk / Gemeente Edam Volendam
Publiek Netwerk / Gemeente Edam-Volendam
VOORLICHTING EN COMMUNICATIE
Gemeente Nissewaard
Leeuwendaal / Nidos
Publiek Netwerk / Over-Gemeenten
OVERIGE
Gemeente Nissewaard
senior inkoopadviseur
OOK UW VACATURE IN BINNENLANDS BESTUUR? BEL 020-5733656
ADVERTENTIE
Binnenlandsbestuur.nl
senior beleidsadviseur wonen
strategisch adviseur ro
senior toezichthouder industrie en mkb
senior projectleider leefbare wijken
projectleider toekomstbestendige woningmarkt
senior Ã©n medior projectleider duurzame ontwikkeling
beleidsadviseur omgevingswet en omgevingsverordening
projectleider ruimtelijke ontwikkeling
senior manager gebiedsontwikkeling
beleidsadviseur waterveiligheid
beleidsadviseur welzijn en subsidies
strategisch adviseur maatschappelijke ontwikkeling
interim (programma) manager werk en inkomen
beleidsmedewerker
manager sociaal domein voor team leerlingzaken
afdelingsmanager wmo
senior beleidsmedewerker wmo
beleidsmedewerker wmo maatwerkvoorzieningen
ervaren communicatie- en participatieadviseur
senior communiciatieadviseur
senior communicatieadviseur
pagina 64
pagina 64
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
pagina 60
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
pagina 60
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Binnenlandsbestuur.nl
Teamleider
Locatieontwikkeling
32-36 uur | Schaal 12
Beleidsmedewerker
Verkeer
32-36 uur | Schaal 10
â€¢ Integraal manager
â€¢ Affiniteit verandermanagement
â€¢ Coachen van professioneel,
ambitieus team
â€¢ Werken gemeente met keurmerk:
â€˜beste werkgeverâ€™
â€¢ A t/m z betrokken
â€¢ Allrounder met veel
verantwoordelijkheid
â€¢ Verkeerskundige affiniteit
â€¢ Innovatief vermogen
Strategisch
Adviseur Regio
32-36 uur | Schaal 12
â€¢ Regionale profilering gemeente
â€¢ Integraliteit bevorderen
â€¢ Kennis van Ruimtelijk Domein
â€¢ Werken gemeente met keurmerk:
â€˜beste werkgeverâ€™
Koen Salet | 06-42267005
koensalet@certusgroep.nl
Koen Salet | 06-42267005
koensalet@certusgroep.nl
www.certusgroep.nl
Koen Salet | 06-42267005
koensalet@certusgroep.nl
BINNENLANDS BESTUUR - WEEK 21 | 2021
×‰	Ú 7cassandra://Ujz9Hn6CXU3PKYtTgcKMjp9NyScX86aKWn99Bl2ShowÍîÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½»×‰E×‰	Ú 7cassandra://K5CvnHjYtbBeV1j81RvoEjb21eG_j9X3sf8sXEuta-EÍ#¬Í`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½¼×`®}Ñ<Dœh÷½»ÍÀÍ{×‘C‘×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://UwP6SWwCW66-W_eylsM9XgZEx3OPcWlplaEvGdboW5sÎ UÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://Q2ilYy6lSnVLcx_7ApUqcIFEA3n_YFrmj3ANduZUcOwÍRÈÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://kU-7C6qA10Tp1UFZvAPJzDGoGm26KMXGLS-AMSRk2mEÍYÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://yQCEcv9r593ODHgXSsf7z_fWaVGAQ1j_YTndSsBh3lYÎ îÀÍÀÍ ÍèÍñ×`®~<Dœh÷¾Ÿ‘× ×`®~<Dœh÷¾¡ Í$ÍâÌ½9×HÚ %http://www.jsconsultancy.nl/vacatures××Ðˆ×‰EÚ
ÁIk werk voor
Nederland...
...en voor mezelf
Wil jij Nederland Ã©n jezelf beter maken?
JS Consultancy is de carriÃ¨repartner van professionals voor de publieke
zaak. Via ons landelijk netwerk bemiddelen wij op het niveau van directie,
management en professionals. Aan de slag op het gebied van BedrijfsTeamleider
Bedrijfsvoering en Organisatie
36 uur | schaal 12 max. â‚¬ 83.638,- bruto per jaar (incl. IKB)
Coachend en faciliterend leidinggevende die
verantwoordelijk is voor de doorontwikkeling van
het team, dat voor een aantal grote uitdagende
ontwikkelopgaven staat. Heeft ervaring met
veranderopgaven en integrale bedrijfsvoering.
Affiniteit met financiÃ«n en digitale transformatie
is een pre. Is verbindend, koersvast, een â€œbouwerâ€,
resultaat- en ontwikkelingsgericht en bestuurlijk
sensitief.
Interesse? Bel Elsbeth Braam 06 - 333 219 86
Senior Beleidsadviseur Wonen
36 uur | schaal 12 max. â‚¬ 82.476,- bruto per jaar (incl. IKB)
Wil je bijdragen aan diversiteit in woningaanbod
bij een jonge gemeente met stedelijke architectuur
en hightech multinationals? Je vervult een
coÃ¶rdinerende rol en levert input aan regionale
opgaven. Je gaat graag aan de slag met sociaal
strategische ontwikkelingen en bent in staat om
binnen een complex krachtenveld met externe
partijen te excelleren.
Verbindend | Overtuigingskracht | Teamspeler.
Interesse? Bel Saskia Schrama 06 - 125 703 76
voering, Ruimte & Infra of Sociaal Maatschappelijk domein? Onze dienstverlening
richt zich op het waarmaken van maatschappelijk resultaat.
In samenregie met opdrachtgevers. En samen met jou.
Teammanager
36 uur | schaal 12 max. â‚¬82.478,- bruto per jaar (incl. IKB)
Ervaren Inspirerend en faciliterend generiek
manager die met een zakelijke en resultaatgerichte
stijl van leidinggeven bijdraagt aan de verdere
ontwikkeling van het team en organisatie.
Stelt duidelijke kaders en zorgt voor maximale
ontwikkeling van medewerkers en stuurt daarbij
op resultaat. Staat stevig in de schoenen,
is overtuigend, omgevingsbewust, ambitieus
en ziet samenwerking als vanzelfsprekend.
Interesse? Bel Michel Kollau 06 - 511 357 93
Strategisch Adviseur RO (2 fte)
36 uur | schaal 11 max. â‚¬ 72.604,- bruto per jaar (incl. IKB)
Binnen je vakgebied neem je met lef het voortouw
en wijs je de organisatie de weg. Je ontwikkelt
beleid en bereidt bestuurlijke keuzes voor waarbij
je juiste prioriteiten stelt. Brede rol binnen een
professioneel en gezellig team met veel vrijheid
en verantwoordelijkheid. Diverse disciplines
spelen een rol; wonen, verkeer, duurzaamheid,
milieu, communicatie. Pragmatisch, analytisch
en oplossingsgericht.
Interesse? Bel Saskia Schrama 06 - 125 703 76
Reageer op bovenstaande functies via www.jsconsultancy.nl/vacatures
Interim Werving & Selectie
×‰	Ú 7cassandra://kU-7C6qA10Tp1UFZvAPJzDGoGm26KMXGLS-AMSRk2mEÍYÍ`ÌµÍ ×`®}Ñ<Dœh÷½½×ˆE×`®}Ñ<Dœh÷½¾×`®}Ñ<Dœh÷½½ÍÀÍ{)ªBB 10-2021×`®}‹±¢RAÉvk