×‰?×B!Ü ×‘C‘×˜š Íà ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://8eHDHneTy9gI7XogUeF2prlcPFaToHo242grSmkCZoMÎ šƒÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://Z12ie_UMsuGPZP5K3cLEAleXrFhEAloCr21mzLIaG2IÍZPÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://A77Xm1TLYtChcR37Kv20O_j2lkPZtYsunZ5n9PdWVwgÍ"'Í`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://LoLWDiGpyRVRVRY_07hpIsB60auqhyhzQS0ZvNg9MrEÎ ƒ{ÍÂÍ ÍèÍñ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹Æ”× ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹Â ÍÍ.9 ×‰SG
××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹Ã ÍªÍ.9 ×‰SG
××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹Ä ÍcÍ(9 ×‰S	G
××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹Å ÍÇÍöH'9 ×‰SG
××ÒÔÔÔrÒïïïÌ×‰EªVOORPAGINA×a{ÞÃ¥pXJÕ¹X×‰EÚcIMPULS&WOORTBLIND
MAGAZIN
Impuls & WoortblInd, Voor mensen met AdHd, Add, dyslexIe en dyscAlculIe
ginny
rAmkisoen:
â€˜Adhd heeft
plussen en
minnenâ€™
(pag. 6)
WAt heb je AAn een
dyslexieverklAring?
(pag. 16)
Anne: â€˜ik ben open over
mijn dyscAlculieâ€™
(pag. 18)
jaargang 8 â€¢ nummer 3 â€¢ nOVemBer 2021
over inclusie
verschil Als nieuWe norm
(pag. 22)
×‰	Ú 7cassandra://A77Xm1TLYtChcR37Kv20O_j2lkPZtYsunZ5n9PdWVwgÍ"'Í`ÌµÍ ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹Y×a{ÞÃ¥pXJÕ¹XÍÀÍ{×‘C‘×˜š   ÍÀÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://iiMct5FsOL2XQjsh5vFXqAyIQ52KrbLQRuK8UWG57CwÎ oÀÍ`ÍÍ°×‰	Ú 7cassandra://BboSLZq0A3RGexT_WbGg_1IiSuPQtb83OjSXHazmzzIÍ¬ÅÍ`Í§Íà×‰	Ú 7cassandra://bHK7JrcNB7Fyvd5Fg3986YElkccLi-p0jo4Tz1DjQzAÍ9Í`ÍjÍ ×‰	Ú 7cassandra://f2f1IN2xAX0A0vU05iE8MG--ced7BboQJQ9TF_HL66cÎ Î/Í#–Í Í	ÑÍñ×a{ÞÄ¥pXJÕ¹Ñ›× ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹É ÍÊÍg9×‰HÚ Hhttps://impulsenwoortblind.nl/over-ons/vereniging/bestuur-en-vereniging/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹Ê Í7Í-Ì¾9×‰HÚ Hhttps://impulsenwoortblind.nl/over-ons/vereniging/bestuur-en-vereniging/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹Ë ÍîÍÑ_9 ×‰SG
××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹Ì Í`Íèl9 ×‰SG
××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹Í ÍÍ69 ×‰SG
××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹Î ÍJÍJÌ¹9×‰HÚ !mailto:info@impulsenwoortblind.nlG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹Ï Í|ÍåÌ¶9×‰HÚ  http://www.impulsenwoortblind.nlG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹Ð Í\ÍÒÌ¹9×‰HÚ !mailto:info@impulsenwoortblind.nlG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÄ¥pXJÕ¹ä Í\ÍØÌ½9×HÚ !mailto:info@impulsenwoortblind.nl××Ðˆ× ×a{ÞÄ¥pXJÕ¹ã Í|ÍëÌ¹9×HÚ  http://www.impulsenwoortblind.nl××Ðˆ× ×a{ÞÄ¥pXJÕ¹â ÍJÍOÌ½9×HÚ !mailto:info@impulsenwoortblind.nl××Ðˆ×‰E¹INHOUD VOORWOORD COLOFON ÚÒIn dIt
ARTiKelen
6
10
12
16
18
21
25
26
28
nUMMeR
Interview â€“ Ginny ziet overal
kansen en met succes!
peter: â€˜mijn eigen dyslexieportfolio
bleek een gouden
greepâ€™
Vrouwen met Ad(H)d:
ontdek wat voor jÃ³u werkt
Wat heb je als volwassene aan
een dyslexieverklaring?
Anne met dyscalculie:
â€˜Ik was graag eerder getestâ€™
Vijf vragen aan lianne
met Add
nieuw: het Ad(H)d Vrouwen
cafÃ© online
tijd voor een andere kijk
op Ad(H)d
neurodiversiteit op de kaart bij
een heel groot bedrijf
30
32
Heb jij last van schaamte?
Je bent niet de enige
Hebben Ad(H)dâ€™ers vaker
dyslexie? Zeker weten!
VASTe RUBRieKen
3
4
15
22
34
Van het bestuur â€“ voorwoord
nieuws
column susan sliep: logeren
over inclusie: udl is dÃ© weg naar
inclusief onderwijs
Verenigingsnieuws â€“ spelend
leren over je sterke kanten
OVeRiG
3
36
38
40
colofon
overzicht activiteiten &
werkgroepen
Algemene informatie & Ad(H)d /
dyslexie cafÃ©s
strip over schaamte â€“ leontien
Jansen
2
pAg 32
pAg 18
pAg 34
pAg 12
×‰	Ú 7cassandra://bHK7JrcNB7Fyvd5Fg3986YElkccLi-p0jo4Tz1DjQzAÍ9Í`ÍjÍ ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹b×‰EÚ™Online en Offline
e
coloFon nr 3 - 2021
beeld
Impuls & WoortblInd magazIne
Is een uItgave van verenIgIng
Impuls & WoortblInd en
verschIjnt drIe keer per
jaar dIgItaal.
redactIe/redactIecommIssIe
julie houben (hoofdredacteur),
rob pereira, anne-marie hartmann, karin
jahromi, annemarie van essen.
medeWerkers
marjolein bax, peter millenaar, anne van
hees, susan sliep, anne bakker,
naomi kennedie, saskia elswijk,
gertrudie boersen, anne verrips,
nicholas cointepas, leontien jansen,
michel nelwan, karin de jager,
emmelien kim, nel hofmeester.
barger & van rooij (cover),
leontien jansen.
vormgevIng
In commun, harderwijk.
redactIe-adres
Impuls & Woortblind,
postbus 1058, 3860 bb nijkerk,
info@impulsenwoortblind.nl.
Issn 2405 - 8211
lId Worden
leden van Impuls & Woortblind
ontvangen automatisch Impuls &
Woortblind magazine.
het lidmaatschap loopt per kalenderjaar
en kost â‚¬ 38,50 per jaar. voor een
lidmaatschap van Impuls & Woortblind,
ga naar www.impulsenwoortblind.nl,
of bel: 033 247 34 84.
opzeggen lIdmaatschap
per mail of schriftelijk (zie redactieadres)
en uiterlijk vÃ³Ã³r 1 november. anders is
nog een jaar lidmaatschap verschuldigd.
opname van artikelen betekent niet
dat de vereniging de meningen daarin
altijd onderschrijft. ze blijven geheel
voor rekening van de auteurs of andere
genoemde bronnen.
de redactie houdt het recht om artikelen
niet te plaatsen of in te korten. voor de
inhoud van de advertenties draagt de
vereniging geen verantwoordelijkheid.
Â© niets uit deze uitgave mag worden
overgenomen zonder uitdrukkelijke
toestemming van de redactie.
ven kennis maken.
Ik ben Evert van
Waegeningh, sinds
kort penningmeester
van deze mooie
vereniging. Zelf ben
ik dyslectisch.
Ik stap in op het moment dat we
weer langzaam teruggaan naar
â€˜normaalâ€™, nadat we elkaar lange tijd
alleen online konden ontmoeten.
Ik verwacht dat we een combinatie
zullen behouden van fysieke en
digitale ontmoetingen. Want voor
velen is het online contact ook een
uitkomst. Geen reistijd en ander
â€˜gedoeâ€™. daarom organiseren we
voortaan maandelijks een webinar,
gratis voor jullie als leden. maar
ik kijk persoonlijk vooral uit naar
onze fysieke ontmoetingen. Zodat
we met elkaar ervaringen kunnen
uitwisselen. Het is altijd erg inspirerend
om te horen welke uitdagingen
we zijn tegengekomen en hoe we
dit hebben opgelost. Het mooie
is dat wij, omdat we conceptuele
denkers zijn, altijd tot originele en
nieuwe ideeÃ«n komen.
Wat onze online ontmoetingen en
kennisuitwisseling betreft: we kijken
terug op twee geweldige AdHdwebinars
in de AdHd Awareness
month en het event â€˜Samen voor
Empowermentâ€™ tijdens de Week
van dyslexie. een boeiende talkshow
die we samen met onze collegaâ€™s
van balans en de Hoi Foundation
hebben georganiseerd. Ik kijk nu
alweer uit naar oktober 2022!
tot slot hadden we nog onze
wedstrijd â€˜Hoe ga jij om met je
Ad(H)d, ook in het kader van de
AdHd Awareness month.
We kregen prachtige en krachtige
inzendingen van jullie. op pagina 4
lees je wie er gewonnen heeft.
evert van Waegeningh â€“ bestuurslid
adresWIjzIgIng doorgeven
adreswijzigingen ontvangen wij
bij voorkeur per e-mail,via
info@impulsenwoortblind.nl.
per post kan ook:
postbus 1058, 3860 bb, nijkerk.
3
pAg 28
pAg 22
×a{ÞÃ¥pXJÕ¹c×a{ÞÃ¥pXJÕ¹bÍÀÍ{×‘C‘×˜š   ÍÀÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://bO7qqn1HwOdpS6lwX-BdadXy0ZkN8gdJaBoZQp0eE7EÎ ‡xÍ`ÍÍ°×‰	Ú 7cassandra://rjlxYnhYLXeNxFGjZKNvc6YxjTB7QhYPceGrH4-pahsÍÇ¢Í`Í§Íà×‰	Ú 7cassandra://ceNqs3JIXn0WG2xJWZg2PyHTCgZriVFDa-5aNEhPz1wÍ<dÍ`ÍjÍ ×‰	Ú 7cassandra://BA0EXGH0MfmR-tDRcnek1kRJYsElOTfae8CF_4mZYFAÎ ¡Í0Í Í	ÑÍñ×a{ÞÅ¥pXJÕ¹åŸ× ×a{ÞÄ¥pXJÕ¹Ô Í»ÍlÍ9×‰HÚ Shttps://impulsenwoortblind.nl/event/algemene-ledenvergadering-impuls-woortblind/%20G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÄ¥pXJÕ¹Õ Í»ÍƒÍ9×‰HÚ Shttps://impulsenwoortblind.nl/event/algemene-ledenvergadering-impuls-woortblind/%20G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÄ¥pXJÕ¹Ö Í»Í›U9×‰HÚ Shttps://impulsenwoortblind.nl/event/algemene-ledenvergadering-impuls-woortblind/%20G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÄ¥pXJÕ¹× Í»Í² 9×‰HÚ Shttps://impulsenwoortblind.nl/event/algemene-ledenvergadering-impuls-woortblind/%20G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÄ¥pXJÕ¹Ø Í”Íá&9×‰HÚ Shttps://impulsenwoortblind.nl/adhd/nieuws-adhd/podcast-adhd-dingen-adhd-op-je-werk/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÄ¥pXJÕ¹Ù Í»ÍøK9×‰HÚ Shttps://impulsenwoortblind.nl/adhd/nieuws-adhd/podcast-adhd-dingen-adhd-op-je-werk/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÄ¥pXJÕ¹Ú Í)Í±A9×‰HÚ ghttps://impulsenwoortblind.nl/nieuws/uitslag-wedstrijd-hoe-ga-jij-om-met-je-adhd-van-impuls-woortblind/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÄ¥pXJÕ¹Û EÍŠÌª9×‰HÚ zhttps://impulsenwoortblind.nl/dyslexie/nieuws-dyslexie/dyslexiesoftware-voor-70-000-rijksambtenaren-ook-voor-jou-wellicht/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÄ¥pXJÕ¹Ü ÍÄÍùy9×‰HÚ 'mailto:n.kennedie@impulsenwoortblind.nlG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÄ¥pXJÕ¹Ý ÍÄÍg9×‰HÚ )mailto:karin.jahromi@praktijkrepetitio.nlG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÄ¥pXJÕ¹Þ ÍÊÍ¢Ì³9×‰HÚ /mailto:dyslexiecafeonline@impulsenwoortblind.nlG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÄ¥pXJÕ¹ß ÍÊÍºÌ’9×‰HÚ /mailto:dyslexiecafeonline@impulsenwoortblind.nlG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÄ¥pXJÕ¹à ÍòÍ ÌŠ9×‰HÚ Chttps://impulsenwoortblind.nl/dyslexie/praten-over-dyslexie/online/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÄ¥pXJÕ¹á ÍÊÍÌ«9×‰HÚ Chttps://impulsenwoortblind.nl/dyslexie/praten-over-dyslexie/online/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÅ¥pXJÕ¹è ÍÊÍ¿Ì–9×Hºhttp://pulsenwoortblind.nl××Ðˆ×‰E¦NIEUWSÚ	ÌnieUWS
dyslexIe soFtWAre Voor
rIJKsAmbtenAren
binnen de rijksoverheid kun je anoniem dyslexiesoftware aanvragen.
Voorlopig kan dat alleen als ssc-Ict jouw systeembeheerder is. toch gaat het
om 70.000 rijksambtenaren. Helaas weten maar weinig mensen dit en wordt
er (te) weinig gebruik van gemaakt. Impuls & Woortblind bestuurslid evert Van
Waegeningh is 1 van die 70.000 rijksambtenaren. Hij heeft dyslexie en maakt
dankbaar gebruik van de gratis
dyslexiesoftware. Hij kreeg de vraag
om via onze kanalen een oproep te
plaatsen, zodat die andere 69.999
rijksambtenaren ook de weg vinden
maar deze ondersteuning bij hun
schrijf- en leeswerk.
misschien ben JIJ dat wel!
LEES HIER DE OpROEp.
24 noVember:
AlV, AdHd & WerK
Ã©n VerHAlen VAn
de prIJsWInnAArs
eindelijk kunnen we elkaar weer
ontmoeten! dat doen we op woensdagmiddag
24 november, van 16 tot
19 uur in de schakel in nijkerk. We
beginnen met de Algemene ledenvergadering
(AlV). tikje saai denk je? Valt
reuze mee, bij zoâ€™n leuke vereniging
als de onze!
na de AlV vertelt Hans van de Velde,
AdHd/dyslexie-coach Ã©n ervaringsdeskundige
(AdHd en dyslexie) over
zijn wonderlijke carriÃ¨repad en geeft
Wedstrijd Adhd
Wat kregen we mooi inzendingen van
jullie, voor onze wedstrijd â€˜Hoe ga
jij om met je Ad(H)dâ€™! ontroerende
verhalen, grappige en treffende tekeningen.
Helaas konden we maar drie
prijzen uitreiken. die gaan naar drie
leden, die allemaal een mooi inkijkje geven in hun leven met Ad(H)d.
Jolanda wint de 3e prijs met haar rake gebruiksaanwijzing om te leven
met haar AdHd. cindy wint de 2e prijs met haar openhartige verhaal
over de kersverse diagnose Add. Hoe diep ze zat en hoe ze nu weer
lichtpuntjes ziet. de 1e prijs gaat naar simone, met het verhaal â€˜Alles
tegelijkâ€™: een hilarische en ongetwijfeld voor veel Ad(H)dâ€™ers zeer herkenbare
beschrijving van een momentopname
uit haar leven. Het begint met
de vaatwasser uitruimen, maar dan eist
iets anders haar aandacht op. etc.â€¦
nieuwsgierig geworden? Via deze link
lees je meer over de prijswinnaars en
het bijbehorende juryrapport. en lees
ook even door, hiernaastâ€¦
4
hij tips over AdHd & werk. ook zijn de
winnaars van onze AdHd-prijsvraag
aanwezig en wie weet lezen ze wel
voor uit hun winnende verhalen! We
sluiten af met een drankje, soep en
broodjes. Aanmelden kan via:
https://impulsenwoortblind.nl/event/
algemene-ledenvergadering-impulswoortblind/
Wil
je het verhaal over AdHd en werk
alvast horen? luister dan naar deze
aflevering van de podcastreeks AdHd
dingen.
×‰	Ú 7cassandra://ceNqs3JIXn0WG2xJWZg2PyHTCgZriVFDa-5aNEhPz1wÍ<dÍ`ÍjÍ ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹r×‰EÚÄmAAk sAmen met ons indruk bij de
gemeenterAAdsverkiezingen!
deze zomer volgden wij, Karin Jahromi en
naomi Kennedie, de training â€˜lokaal beslissen,
lokaal aanpakkenâ€™, georganiseerd door
mInd, voor vrijwilligers van haar lid-organisaties.
een boeiende training waarin we
leerden hoe het zit met landelijke en lokale
beslissingsbevoegdheden en hoe je op de
verschillende niveaus je lobby het beste
kunt inzetten.
In die training werden we uitgedaagd na
te denken over de kernboodschap van
onze vereniging en hoe we die effectief
onder de aandacht brengen. We kregen
uitleg over hoe we dat kunnen aanpakken
en bij wie we moeten zijn. In ons geval is
de gemeente een belangrijke speler. die
gaat over de Wmo en de jeugdzorg. Geen
onbekende termen voor onze doelgroepen.
daarom willen wij aan de slag met een lobby
over onze missie voor de
gemeenteraadsverkiezingen
op 16 maart 2022.
Doe je mee?
We hopen dat een aantal
enthousiaste leden met
een hart voor lobby en belangenbehartiging
samen
met ons dit project willen
oppakken!
Interesse?
meld je bij Ã©Ã©n van ons
aan (klik op onze namen
en stuur een mail):
Naomi Kennedie en
Karin Jahromi.
naomi
karin
dyslexIe cAFÃ©
eIndHoVen Wordt
dyslexIe cAFÃ©
onlIne
sinds we met het dyslexie cafÃ© eindhoven door
corona alleen online bij elkaar konden komen,
hebben zich steeds meer mensen uit heel nederland
aangesloten. We zouden het jammer vinden om deze
mensen niet meer te zien. en hoe makkelijk is het om
lekker vanuit je luie stoel aan te sluiten, zonder reistijd?!
dat heeft ons doen besluiten het dyslexie cafÃ©
alleen nog maar online te laten plaatsvinden.
We zie elkaar elke derde zaterdagmiddag van de
maand van 13:30-16:00 u. We praten steeds vanuit
een thema, waarbij leontien Jansen de inleiding
verzorgt aan de hand van haar leuke
tekeningen. lekker visueel dus. tijdens
de bijeenkomsten gaan we ook
altijd in kleine groepjes uit elkaar in
break-outrooms, zodat iedereen zijn
of haar zegje kan doen. We delen
daarna in de grote groep anoniem
wat er is besproken in de kleine
groepjes.
Wil je en keertje komen
kijken? Geef je dan op via
dyslexiecafeonline@impulsenwoortblind.nl.
dan
Krijg je vanzelf de uitnodiging
en zoomlink. meer
info? Kijk op deze pagina
van Dyslexie CafÃ© online.
5
×a{ÞÃ¥pXJÕ¹s×a{ÞÃ¥pXJÕ¹rÍÀÍ{×‘C‘×˜š   ÍÀÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://sQ3WWE4hO7RpJ_Pa_DNyyXZS0uTFf9gcbxiCCLqtUd0Î n´Í`ÍÍ°×‰	Ú 7cassandra://ghCSxOsF-BnP--TY3q64pcfvksRXRzUiLEVnjAsVpVoÍcåÍ`Í§Íà×‰	Ú 7cassandra://sH8gWhhJI_Nre_UTcJoCZ0j2EEuT_RshUa2JywcMKqMÍ&Í`ÍjÍ ×‰	Ú 7cassandra://DVAGfRqPIGWvFi2AAWCjgY8vrXuezg5zhIAVSuzfeU8Î ‚èÌ¢Í Í	ÑÍñ×a{ÞÅ¥pXJÕ¹é×‰E©INTERVIEWÚ -persoonlijk
Creatieve
duizendpoot
met ADHD
6
×‰	Ú 7cassandra://sH8gWhhJI_Nre_UTcJoCZ0j2EEuT_RshUa2JywcMKqMÍ&Í`ÍjÍ ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹t×‰EÚéG
inny Ramkisoen (36) kreeg op haar
30e de diagnose ADHD. Dat verklaart
haar allesbehalve vlekkeloze schoolen
studietijd. Inmiddels is ze bekend
vanwege haar succesvolle vacaturewebsite,
werkt ze als creative consultant
en is ze bezig met haar tweede
boek. Ze vertelt hoe ze iedere keer
weer nieuwe kansen ziet en hoe ze omgaat met
haar ADHD.
tekst: marjolein bax
â€œde mentor van 4 mavo schudde zijn hoofd toen
hij hoorde dat ik was geslaagd. Alsof het voor hem
ondenkbaar was dat iemand als ik een diploma kon
halen.â€ Als tiener met een korte spanningsboog
heeft Ginny het niet altijd makkelijk op school. â€œIk
wist wel dat ik huiswerk moest maken, maar werd
snel afgeleid. er lag altijd wel een pen op tafel die
riep om gebruikt te worden voor een tekening.â€
opgelucht
Haar twijfels of ze misschien AdHd heeft, worden
door haar moeder weggewuifd. â€œtwintig jaar
geleden was het beeld daarbij het drukke jongetje
dat niet stil kan zitten.â€ daardoor krijgt Ginny, net
als veel vrouwen, pas op late leeftijd de diagnose
AdHd. op haar dertigste is ze zo vaak moe, zonder
aanwijsbare lichamelijke oorzaak, dat ze zich uitgebreid
laat onderzoeken bij een psychosomatisch
centrum, waar ze kijken naar lichaam en geest.
â€œdaar kreeg ik de diagnose AdHd en wist ik eindelijk
waarom ik mij niet goed voelde en sommige
dingen voor mij lastig zijn. Ik was vooral opgelucht
dat ik wist wat er aan de hand was.â€
Het verklaart ook waarom ze haar eerste baantjes
in kledingwinkels al snel te eentonig vond en het
7
×a{ÞÃ¥pXJÕ¹u×a{ÞÃ¥pXJÕ¹tÍÀÍ{×‘C‘×˜š   ÍÀÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://HJST2lZnA0mfJoFPb15D29z62MC4b4BYKQ9Cqqb3NF0Î ¹rÍ`ÍÍ°×‰	Ú 7cassandra://AEalVFLGEwmVb46n9rwLFqb7uj7ijnOEq7DRuNHt7ccÍ£Í`Í§Íà×‰	Ú 7cassandra://MNI2GP0i9gKnUQQD0wCXZRp0oEsquGcjKAeDU51KNKAÍ2ÅÍ`ÍjÍ ×‰	Ú 7cassandra://0jjy8E_xjbB7zniCAPtiEPE2KCNPdDbiCaAb8m_h2mwÎ rÏÌ„Í Í	ÑÍñ×a{ÞÅ¥pXJÕ¹ì‘× ×a{ÞÅ¥pXJÕ¹ò ÍþÍª:9×H®http://bol.com××Ðˆ×‰E©INTERVIEWÚçveel meer naar haar zin had bij het
management van een muzieklabel.
â€œdat was een prikkelende industrie,
waar je veel meemaakte.â€
Werk voor iedereen
Ginny bouwt in die tijd een groot
netwerk op en helpt regelmatig
vrienden met het vinden van werk.
Als steeds meer mensen haar vragen
of ze geen leuke vacature weet, kan
ze niet het bijna niet meer bijhouden.
Zoals veel AdHdâ€™ers zullen
herkennen, lost ze dat creatief en
impulsief op. Ze verzamelt alle vacatures
op een Facebookpagina. die
pagina is zo succesvol, dat ze een
bedrijf begint met de website VacatureViaGinny,
een platform voor
vacatures in de creatieve industrie.
Ze schrijft het boek â€˜Ginny werktâ€™,
over het vinden van een droombaan
en is binnen het bedrijf verantwoordelijk
voor de creatieve branding.
natuurlijk zijn er af en toe saaie
meetings, maar het werk vraagt voldoende
van haar creativiteit. toch
stopt ze er na zes jaar mee en volgt
het advies uit haar eigen boek op.
â€˜blijf niet te lang in je comfortzone
hangen.â€™ Ze mist de uitdaging en er
zijn nog duizend andere dingen die
ze interessant vindt.
Alles zelf doen
Als je met Ginny praat, lijkt het
alsof ze nergens voor terugdeinst.
Al was school niet haar ding,
nieuwe dingen leren des te meer. Ze
weet inmiddels hoe dat voor haar
het beste werkt: zelf doen. Zo leerde
ze zichzelf illustreren en ontwierp
ze de cover van haar nieuwe boek.
daarnaast is ze, ook helemaal â€˜self
madeâ€™, creative consultant. Voor de
non-fictie afdeling van uitgeverij
AW bruna zoekt ze naar nieuwe
auteurs en helpt vervolgens met de
8
creatieve kant van het schrijven.
Ze denkt mee over de grote lijn
van een boek en geeft feedback op
het manuscript. de combinatie van
creativiteit en de drang om nieuwe
dingen uit te proberen, komt ook
hier van pas. Als de boekpresentatie
van Koen Kardashian vanwege
corona niet door kan gaan, bedenkt
Ginny een alternatief. In plaats van
een fysieke bijeenkomst lanceren ze
een korte documentaire over Koen.
Ginny regisseert de film helemaal
zelf.
overprikkeling en
onderprikkeling
Haar creativiteit is een van de positieve
kanten van AdHd, maar er zijn
natuurlijk ook dingen die weleens in
de weg zitten. Het werk voor de uitgeverij
doet Ginny als freelancer en
het leven als freelancer is niet altijd
gestructureerd. Als AdHdâ€™er kan
het fijner zijn om een vaste baan
te hebben, met vaste werktijden en
duidelijke taken. Het nadeel daarvan
is dat Ginny dan de uitdaging mist.
â€œde grens tussen overprikkeling en
onderprikkeling is bij mij erg dun.â€
lang niet iedereen begrijpt dat je
als AdHdâ€™er last kunt hebben van
overprikkeling en onderprikkeling.
Zo raadde een Arbo-arts haar aan
om een baan te zoeken met minder
prikkels, omdat hij dacht dat ze
daardoor minder stress zou hebben.
â€œIk begrijp zijn reactie wel, maar het
zou fijner zijn als artsen zich iets
meer in je verdiepen. Ik heb ooit
geprobeerd om als bijbaan data in
te voeren bij bol.com. dat was werk
zonder een enkele prikkel. Ik hield
het nog geen maand vol.â€
overal lijstjes
net zoals bij waarschijnlijk veel
×‰	Ú 7cassandra://MNI2GP0i9gKnUQQD0wCXZRp0oEsquGcjKAeDU51KNKAÍ2ÅÍ`ÍjÍ ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹v×‰EÚ,Ben niet
te streng
voor jezelf
andere AdHdâ€™ers, zijn to-do-lijstjes een van de
belangrijkste hulpmiddelen van Ginny. â€œde lijstjes
variÃ«ren van taken die ik voor werk moet doen tot
boodschappen en vragen die ik nog aan mijn vrienden
wil stellen. met zoâ€™n to-do-lijst maak ik mijn
overvolle hoofd leeg.â€
een van projecten die daar regelmatig op verschijnt,
is haar tweede boek met de titel â€˜de dood - een
troostboekje voor mensen zoals jij en ikâ€™. Ginnyâ€™s
vader overleed in 2005 en haar moeder in 2014. Het
schrijven daarover gaat moeizaam en de publicatiedatum
is uitgesteld. niet alleen omdat het een
moeilijk onderwerp is, maar ook omdat het lastig is
om langere tijd achter elkaar te schrijven. â€œsommige
schrijvers gaan zitten en beginnen gewoon. dat
kan ik niet. Ik weet wat ik moet doen, maar toch
lukt het me vaak niet om me ertoe te zetten.â€
Het niet kunnen beginnen met een taak is een
kenmerk van AdHd dat haar af en toe dwars zit. â€œZo
ben ik nu al twee dagen bezig met de gedachte dat
ik mijn financiÃ«le administratie moet doen. Het lukt
me niet om er mee te beginnen. dat geeft stress
en zorgt ook voor angst. Ik denk er wel de hele tijd
aan, maar lijk daardoor nog meer te bevriezen.â€
tips voor de werkdag
een van de belangrijkste adviezen van Ginny over
AdHd en werk, is om te accepteren dat je soms
ook klaar kunt zijn met een dag. â€œAls het er niet
uitkomt, komt het er die werkdag ook gewoon niet
meer uit. dan kun je beter stoppen en een dag later
verder gaan.â€
daarnaast heeft ze nog twee andere belangrijke
tips: â€œHerken waar je eigen gedrag je in de weg zit.
dan kun je het ook aanpakken. ben daarnaast niet
te streng voor jezelf en vergelijk jezelf niet constant
met anderen. Zij kunnen misschien dingen die jij
niet kunt, maar vergeet niet dat jij dingen kunt die
zij niet kunnen.â€
9
×a{ÞÃ¥pXJÕ¹w×a{ÞÃ¥pXJÕ¹vÍÀÍ{×‘C‘×˜š   ÍÀÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://FUpx_g35amOmYvt21icHsQ23LQTQLhIYeOHP2sVEVwsÎ ›ÜÍ`ÍÍ°×‰	Ú 7cassandra://dWtfB3iwa6XViKwXl0Ug4k3tBfTrcCuVUmWq3Gi9cG4Í¡.Í`Í§Íà×‰	Ú 7cassandra://bb_POh6XEMkey-KMkjuEAGZeE7qFpQln1Il7bqUcAIQÍ1øÍ`ÍjÍ ×‰	Ú 7cassandra://7Tf22gvjqCh5kRB2PhT8aAPNfVw-l2O1i9X_x0XryPMÎ Í:Í Í	ÑÍñ×a{ÞÆ¥pXJÕ¹ó”× ×a{ÞÅ¥pXJÕ¹ï Í?ÍŒÍA9×‰HÚ }https://www.impulsenwoortblind.nl/dyslexie/nieuws-dyslexie/hoe-werkt-dyslexie-bij-volwassenen-lees-dit-boekje-en-snap-jezelf/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÅ¥pXJÕ¹ð Í?Í£Í^9×‰HÚ }https://www.impulsenwoortblind.nl/dyslexie/nieuws-dyslexie/hoe-werkt-dyslexie-bij-volwassenen-lees-dit-boekje-en-snap-jezelf/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÅ¥pXJÕ¹ñ Í?ÍºÍ9×‰HÚ }https://www.impulsenwoortblind.nl/dyslexie/nieuws-dyslexie/hoe-werkt-dyslexie-bij-volwassenen-lees-dit-boekje-en-snap-jezelf/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÆ¥pXJÕ¹õ Í?ÍÍA9×HÚ +https://www.impulsenwoortblind.nl/dyslexie/××Ðˆ×‰E»VAN ONZEKERHEID NAAR KRACHTÚ	uVAn OnzeKeRheid
nAAR KRAchT - je eiGen
dySlexie pORTfOliO
peter millenaar (65) is Ã©Ã©n van de schrijvers van â€œHaal meer
uit je dyslexie. (H)erkenning en 20 tips door dyslecten zelfâ€.
Zijn echte werk en passie is thuisbegeleider. tot er een
reorganisatie komt. Iedereen wordt â€˜buurtteam-medewerkerâ€™.
Hij ook. Het is onduidelijk wat die nieuwe functie precies
inhoudt. â€˜Hoe zorg ik dat ik hierbinnen op mijn plek kom?â€™
vraagt peter zich af. Hij verzint een briljant plan.
teKst: peter mIllenAAr
A
10
l 28 jaar werk ik
als thuisbegeleider.
Ik help mensen thuis
met alle problemen
die tegenwoordig
onder de Wmo
vallen, zoals
ondersteuning bij financiÃ«n en met
instanties, het leren omgaan met de
gevolgen van psychische problemen,
etc. Hier ligt mijn hart en ik ben er
goed in. Ik vroeg mij af: wat blijft
er van dit werk over in mijn nieuwe
functie als buurtteam-medewerker?
meer kantoorwerk en vooral de
indicatiestellingen voor de Wmo
waren onderdelen van het nieuwe
takenpakket waarover ik zorgen
had. Gedoe met formulieren, veel
lees- en schrijfwerk. daar zag ik
tegenop. Vanwege mijn dyslexie zou
mij dat veel tijd en energie kosten,
met grote kans op fouten. daar had
niemand wat aan.
mijn probleem was duidelijk:
hoe zorg ik dat ik op mijn plek kom
in die nieuwe functie? Ik bedacht
een oplossing die wonderwel goed
uitpakte: ik schreef een portfolio
(zie hiernaast). over mijzelf en mijn
dyslexie.
de impact die dit heeft op mijn
manier van denken. de sterke en
minder sterke kanten. Ik benoemde
daarin ook de Wmo-indicatiestellingen
als mogelijk probleem voor
mij. en ja, er staan taalfouten in.
dat hoort bij mijn dyslexie. Ik heb
het gewoon laten staan.
resultaat: ik doe waar ik
goed in ben
mijn leidinggevende was enthousiast.
Het portfolio ging naar de
afdeling personeelszaken en ook zij
waren er heel blij mee. Waarom?
omdat ze nu precies wisten wat
ze aan mij hadden. resultaat: ik
heb een prachtige nieuwe functie
als buurtteam-medewerker. Ik doe
grotendeels wat ik hiervoor ook
boekje â€˜haal meerâ€™ is
eye opener
onderaan mijn porfolio noemde ik
nog het boekje â€œHaal meer uit je
dyslexieâ€. er was meteen grote interesse.
Zo bleek de persoon die mij
deed met iets meer uren op kantoor
dan voorheen. maar ook daar doe
ik dingen die bij mij passen. Wmoindicatiestellingen
doe ik niet.
een collega zag juist op tegen het
ambulante deel van het werk. Zij
neemt dit met liefde van mij over.
×‰	Ú 7cassandra://bb_POh6XEMkey-KMkjuEAGZeE7qFpQln1Il7bqUcAIQÍ1øÍ`ÍjÍ ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹{×‰EÚ	 moest inwerken ook dyslectisch te zijn. Het boekje
was voor haar een eye opener: â€œnooit gedacht dat
er ook positieve kanten aan dyslexie zaten!â€.
peter millenaar
Ik ben ongelofelijk blij dat ik deze stap gezet heb.
Vanuit onzekerheid over mijn toekomst kwam ik in
mijn kracht, puur door mezelf te omschrijven. Grote
voordeel is dat ik nu niet op mijn tenen hoef te lopen.
mensen weten precies wat ze aan me hebben.
en ze accepteren mij zoals ik ben.
Wie weet inspireert mijn verhaal jou als je in een
vergelijkbare werksituatie belandt.
meer weten over het boekje?
https://www.impulsenwoortblind.nl/dyslexie/
nieuws-dyslexie/hoe-werkt-dyslexie-bij-volwassenen-lees-dit-boekje-en-snap-jezelf/
portfolio
peter
millenAAr â€“
zo Werkt mijn dyslexie
ik ben dyslexie. liever spreek ik
van neuro
diversiteit
de meesten mensen gebruiken hoofdzakelijk hun
linker hersenhelft. dat is onder andere de talige kan
en een lijn denker.( beginnen bij stap 1 dan krijg
je stap 2 en zo voor, zo kom je uit eindelijk bij de
oplossing.
Ik gebruik hoofdzakelijk mijn rechter hersenhelft.
dat is meer de creatieve kant en het conceptueel
denken. dat houd in dat ik in de vorm van maind
mappen denk.
bij 1 probleem heb ik in een paar seconden in mijn
hoofd wat daar allemaal mee samen hangt.
Verder weet ik vaak al meteen de oplossing. Alleen
de stappen er heen weet ik dan nog niet.
Ik begin dus meestal bij de oplossing en bedenk dan
welke stap daar voor is en welke daar voor. dus van
stap 10 naar 9 dan 8 end.
de volgende positieve kanten van
dyslexie zijn bij mij van toe passing:
empathisch
door het conceptuele denken goed verbanden kunnen
leggen.
Helikopterview
Geduld
doorzettingsvermogen
echt betrokken zijn
oprecht nieuwsgierigheid
Hooggevoelig.
Goed aanvoelen, fingerspitzengefÃ¼hl
Groot aanpassingsvermogen, positieve kameleon
minder oordeel hebben
oplossingsgericht
creatieve oplossingen denken
buiten de gebaande wegen denken
strategische denken
snel denken
Goed tussen de regels door kunnen kijken
brede interesse
praktisch
vervelende kant van dyslexie
niet snel kunnen lezen.
moeite met het eigen maken van computerprogrammaâ€™s
moeite
met namen onthouden
door het conceptuele denken te veel in het hoofd
hebben.
Wat heb ik nodig:
Ik zal vermoedelijk ondersteuning nodig hebben en
misschien blijvend nodig hebben bij de indicatie
aanvragen van de Wmo bij de gemeente van wegen
mijn dyslexie.
stukken heb ik geruime tijd van te voren nodig om
het te kunnen lezen.
11
×a{ÞÃ¥pXJÕ¹|×a{ÞÃ¥pXJÕ¹{ÍÀÍ{×‘C‘×˜š   ÍÀÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://NkvrtUAmQS6vyNDny_jhxPMdgkhifJGMrf72R685nN4Î ¼Í`ÍÍ°×‰	Ú 7cassandra://Lzz9LPOndJVqgq08a3HXrsTDo9DJAw_Famj9WNDT38AÍ%Í`Í§Íà×‰	Ú 7cassandra://50VA4h4jChzNEhKWETEy9iVORWilTnb0InZQTM3b3FQÍ*ÃÍ`ÍjÍ ×‰	Ú 7cassandra://62-jUkwAvM7wa3yfveQwMOljxP7cdC3yeTREXE4MlcQÎ å_Ì¾Í Í	ÑÍñ×a{ÞÆ¥pXJÕ¹ö×‰E°VROUWEN MET ADHDÚ”Vrouwen met AD(H)D
de meeste vrouwen
met Ad(H)d proberen
al hun leven lang op
tijd te komen, zich aan
planningen te houden,
minder uit te stellen.
tot ze vastlopen.
stop met dat gevecht,
betoogt AdHd-coach
Anne van Hees. ontdek
wat werkt voor joÃº.
tekst:
Anne vAn hees
12
V
rouwen krijgen in ons land nog steeds aanzien
lijk minder vaak de diagnose AdHd dan mannen.
Is AdHd werkelijk zoâ€™n mannending of speelt er
iets anders? een mogelijke verklaring van dit
grote verschil is dat vrouwen beter zijn in communicatie
en sociale interactie dan mannen,
zoals bijvoorbeeld psyQ op haar website vermeldt.
daarmee zijn ze beter in staat hun AdHd-kenmerken
(voor zichzelf) te verbloemen.
Add is geen Adhd
Vrouwen met AdHd en Add verschillen op hun beurt ook
weer duidelijk van elkaar. bijvoorbeeld alleen al in de â€˜ruimteâ€™
die zij innemen in gesprekken (en het aantal decibellen dat
zij produceren). ook geven zij heel verschillend uiting aan de
onrust die ze ervaren. Vrouwen met AdHd zijn veelal fysiek
actief en zoeken gezelschap op. Vrouwen met Add zijn vaak
liever alleen en ogenschijnlijk rustig. tegelijkertijd draait hun
hoofd op volle toeren en de vele gedachten leiden vaak tot
een gevoel van overspoeling, wat soms zorgt voor apathie.
Add is geen AdHd, zoveel is duidelijk. maar in het leer- of
ontwikkelingsproces dat vrouwen doorlopen, zie ik in mijn
coaching praktijk nauwelijks verschil. een leerproces dat leidt
×‰	Ú 7cassandra://50VA4h4jChzNEhKWETEy9iVORWilTnb0InZQTM3b3FQÍ*ÃÍ`ÍjÍ ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹}×‰EÚ¹durf jezelf te zijn
anne van hees
naar een leven dat past bij wie zij
zijn mÃ©t hun AdHd of Add. over
dat leerproces wil ik het hier hebben.
Ik gebruik daarbij vanaf nu
alleen nog de parapluterm AdHd.
vastlopen in je leven
Klinisch psycholoog dr. nicole
lepera schrijft in haar boek How
to do the work dat al haar cliÃ«nten
bij aanvang van de therapie Ã©Ã©n
overeenkomst hebben: ze zitten
vast. dit gebeurt op verschillende
vlakken in hun leven: werk, relatie,
vriendschappen en financiÃ«n, om er
maar een paar te noemen. Vaak ook
lopen ze vast op meerdere vlakken
tegelijk.
ook de vrouwen die ik coach, zijn
vastgelopen in hun leven. Vorige
week voerde ik een kennismakingsgesprek
met miranda. Zij is 32 jaar
en heeft de diagnose AdHd. Haar
verhaal over hoe en waarmee ze
vastliep leek een never ending story.
lichamelijke problemen, geen werk,
een onlangs verbroken liefdesrelatie.
toch leek haar verhaal na zoâ€™n
drie kwartier voor dat moment
verteld, waarop ik zei: â€˜Keer op keer
zag ik bij de vrouwen die ik in de
afgelopen 10 jaar coachte, dat de
oplossing voor hun problemen in
een hele andere hoek lag dan waar
hun problemen waren ontstaan.
bijna altijd namen de problemen
af, of verdwenen zelfs volledig,
naarmate ze meer het leven gingen
leven dat bij hen past.â€™
Het bleef stil. 10 secondenâ€¦ 20
secondenâ€¦daarna: vochtige ogen,
gevolgd door tranen. na een
tijdje vroeg ik haar: â€˜Wat raakt jou?â€™
miranda antwoordde: â€˜Ik heb nog
nooit nagedacht over welk leven ik
eigenlijk wil leven. Ik heb mijn leven
altijd geleefd zoals ik dacht dat het
hoorde. Ik deed wat ik dacht dat er
van me werd verwacht. en natuurlijk
loop ik vast, want de maatschappij
en ik, dat is op een aantal
gebieden een niet al te beste match.â€™
de verkeerde focus
de focus op het â€˜bestrijdenâ€™ van de
kenmerken die we AdHd noemen,
is iets waar vrouwen als miranda
al hun hele leven intensief mee
bezig zijn geweest, ook voordat zij
de diagnose kregen. Vaak zijn ze
super goed in planningen maken
(eraan houden lukt minder), hebben
ze een heel arsenaal aan trucjes en
manieren om zichzelf â€˜bij de lesâ€™ te
houden en bezitten ze tenminste
drie wekkers waarmee ze telkens
weer proberen om wÃ©l op tijd op
een afspraak komen. en toch,
13
×a{ÞÃ¥pXJÕ¹~×a{ÞÃ¥pXJÕ¹}ÍÀÍ{×‘C‘×˜š   ÍÀÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://swn1D12m_i_f36Mrox3bzun4AXFvvxrBNqEF_zfQXXAÎ DáÍ`ÍÍ°×‰	Ú 7cassandra://vCKMzY8dh__KdT3MQA2w7ypYcVW3zi3vOfoRyb3dlcsÍÍ`Í§Íà×‰	Ú 7cassandra://Obti0woRHr7GkvrrsJltxnOxxhYFmT0IhNen_jYfRmsÍ.Í`ÍjÍ ×‰	Ú 7cassandra://V96jhciVwUmDpR12WLwdCNSz1PLDl1cRO5Evo4EsUSoÎ Ý5ÌðÍ Í	ÑÍñ×a{ÞÇ¥pXJÕ¹ø‘× ×a{ÞÇ¥pXJÕ¹û ÍÍõ}9×H·http://www.psyq.nl/adhd××Ðˆ×‰E¦COLUMNÚ²op het moment dat ik ze leer kennen en vraag wat hen
naar mij heeft gebracht, krijg ik een antwoord als: â€˜Ik
wil minder vaak te laat komen, minder uitstellen, meer
waarmaken wat ik beloof aan anderen of afspreek met
mezelf.â€™ en ja, dit zijn typische problemen waar vrouwen
met AdHd mee worstelen. maar nee, het opnieuw
of nog op een andere manier proberen te veranderen
van dit gedrag, is vanuit ontwikkelingsperspectief
geen goed idee.
je eigen leerproces sturen
ook met miranda ga ik op zoek naar wie zij is met
haar AdHd en het leven dat daarbij past. dat vraagt
zelfonderzoek. Achterhalen welke verhalen je tot dan
toe over jezelf vertelde. Wat daarvan waar is en wat
niet. Voelen wat nog niet is verwerkt, waardoor er nog
geen ruimte was om nieuwe mogelijkheden te zien of
uit te proberen. denk bijvoorbeeld aan een gesprek
met je leidinggevende over mogelijkheden om in een
aantal â€˜focusblokkenâ€™ te werken. Je durven openen
voor een ander leven dan de meeste mensen (lijken te)
leven. Kortom: nieuwe manieren van aanpak uitproberen
die ertoe leiden dat je meer en meer het leven
14
creÃ«ert dat bij jou past. Gedurende dit hele proces
ontdek je steeds meer hoe jouw persoonlijke leer- en
ontwikkelingsproces werkt, zodat je op den duur zelf
je eigen leerproces kunt sturen.
Keer op keer vertellen vrouwen met AdHd mij dat
hun diagnose hen voornamelijk het volgende bracht:
erkenning. Ze voelen zich door de diagnose gezien.
Ze begrijpen eindelijk waarom ze zich altijd anders
voelden, waarom â€˜gewoneâ€™ dingen hen zoveel moeite
kosten. Het is meer vrouwen gegund dat zij al eerder
een leven kunnen creÃ«ren dat past bij wie ze zijn.
Want wat deze vrouwen vooral nodig hebben, is dat ze
zichzelf mogen zijn, mÃ©t hun AdHd.
anne van Hees is oprichter van De aDHDacademie.
Zij is ook mede-organisator van aDHD CafÃ© Eindhoven.
bronnen:
www.psyq.nl/adhd
lepera,
n. (2021). How to do the work: recognize your
patterns, heal from your past + create your self.
×‰	Ú 7cassandra://Obti0woRHr7GkvrrsJltxnOxxhYFmT0IhNen_jYfRmsÍ.Í`ÍjÍ ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹×‰EÚYLogeren
tekst:
susAn slIep
I
k sta op het punt om het derde
digitale overleg in te gaan wanneer
mijn zoon opeens naast mij staat.
Hij heeft net twee bananen, een
kiwi en een glas melk op en nu
heeft hij buikpijn. Ik weet inmiddels
dat ik niet moet zeggen dat het wel
over gaat. om de vijf minuten brengt hij verslag uit
van al zijn lichamelijke sensaties waar ik aandachtig
naar luister, net zo lang totdat het over is. Volgende
week gaat hij met zijn vriend een paar dagen uit logeren
en ik betrap mezelf erop dat ik er naar uitkijk.
Hij is de zoon waarop ik altijd heb gehoopt. Zorgzaam,
lief en bruisend van de levensenergie. maar
hij kan ook heel druk zijn, is altijd alles kwijt en zijn
beweeglijkheid zorgt soms voor ongelukken.
Zondagochtend breng ik hem naar het station. Hij
draagt zijn eigen tas en begroet zijn vriend zoals
jongens van 14 dat doen. Ik krijg een vluchtige kus
en voor ik het weet zijn ze de poortjes door. Ik roep
hem nog na â€˜stuur je een appje als je daar aankomt?â€™,
maar ik krijg geen reactie meer. Voor ik het
weet zijn ze uit beeld.
In de dagen die volgen moeten we allemaal wennen
aan de rust in huis. Ik stuur hem iedere avond een
appje maar krijg meestal geen reactie terug. soms
opeens toch een bericht. â€˜Vandaag gingen we kanoÃ«n,
mijn schoenen zijn zeiknatâ€™. daarna weer niets. de
stilte in huis wordt langzaam oorverdovend.
Vijf dagen later sta ik op dezelfde plek.
In de verte komen twee jongens aanlopen. Het
duurt even voordat ik doorheb dat hij het is. lange
jongen, capuchon over zijn hoofd, de weekendtas
nonchalant over zijn schouder. en ineens zie ik waar
ik al die tijd met mijn neus bovenop zat; hij wordt
volwassen, ik kan hem loslaten en dan komt het
goed. Ik slik een brok in mijn keel weg.
dan ziet hij mij staan, lacht breeduit naar me en
roept vrolijk â€˜HÃ© mam, heb je me gemist? Je gaat
toch niet janken hÃ¨?!â€™
15
×a{ÞÃ¥pXJÕ¹€×a{ÞÃ¥pXJÕ¹ÍÀÍ{×‘C‘×˜š   ÍÀÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://D_CMoN8XXsmBjx2EBSCI_J0DbgnysVOoJTootjCG1J4Î ÍÍ`ÍÍ°×‰	Ú 7cassandra://jNNc3blK73gxmt_ZSRNsDvIlthSFL7mt5xzAu_DynJYÍ¥•Í`Í§Íà×‰	Ú 7cassandra://_gvVNwXAzeccwS0lKhVBE8U6ohPjY34GOoLiRFltAe0Í1¾Í`ÍjÍ ×‰	Ú 7cassandra://d2Mnj3cQ5DmOaL-p-QRSDONRSW_0WM2UdjJr11sVogkÎ ìhÌÒÍ Í	ÑÍñ×a{ÞÈ¥pXJÕ¹ü‘× ×a{ÞÇ¥pXJÕ¹ú ÍºÍ½Ìµ9×‰HÚ Ohttps://www.ibki.nl/wp-content/uploads/2014/12/Dyslexieregeling_IBKI_160920.pdfG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ×‰E²DYSLEXIEVERKLARINGÚ	ÁWAT heB iK nOU AAn die
dySlexieVeRKlARinG?
bij de dyslexielijn krijgen we regelmatig vragen over de
dyslexieverklaring bij een examen. Het gaat dan meestal
over een examen voor een werk gerelateerde bij- of
nascholing. of een beroepsopleiding. Wat heb je in deze
situaties eigenlijk aan een dyslexieverklaring, is de vraag.
Wij zoomen er in dit artikel op in.
teKst: KArIn JAHromI en JulIe Houben
m
16
iddelbare scholen,
hogescholen en
universiteiten
hebben hun
dyslexiebeleid
meestal aardig
op orde. bij veel
beroepsopleidingen en bij- of
nascholingscursussen is dit helaas
niet zo. of het is er wel maar de
naleving laat te wensen over. de
examenkandidaat weet ook niet
wat hij/zij kan vragen of eisen en
ziet de kansen op het halen van het
examen verdampen. Wat heb je dan
aan je dyslexieverklaring?
geen aangepast examen
precies met dit probleem worstelt
Alex (30), die een opleiding tot
rij-instructeur doet. Hij mailt onze
dyslexielijn omdat het mis dreigt
te lopen met zijn theorie-examens.
Het praktische gedeelte ging prima.
Autorijles geven gaat hem al goed
af. maarja, de theorie gaat een
stuk lastiger met dyslexie. Hij heeft
inmiddels al twee theorie-examens
achter de rug. die gingen niet zo
best. Hij had van tevoren keurig zijn
dyslexieverklaring opgestuurd en
dacht dat hij dus ook aangepaste
examens had gedaan. niet dus.
pas als hij een herexamen moet
doen, komt hij erachter dat het
exameninstituut IbKI niets met
zijn dyslexieverklaring heeft
gedaan. daarom had hij zulke
slechte resultaten!
Wanneer Alex aan de bel trekt
bij het IbKI blijkt er van alles te
zijn mis gegaan. Het IKbI had zijn
dyslexieverklaring niet goedgekeurd
omdat het psychodiagnostisch
rapport met de voor hem specifiek
opgestelde aanbevelingen ontbrak.
maar daarover hadden ze Alex nooit
een bericht gestuurd. Alex stuurt
het IbKI alsnog het psychodiagnostisch
rapport, waarna zijn dyslexieverklaring
wordt geaccepteerd.
â€˜mondelingen doen
wij nietâ€™
Vol vertrouwen doet hij een herexamen,
waar nu inderdaad het â€˜dâ€™tjeâ€™
van dyslexie op staat. maar tot zijn
grote schrik maakt hij dit herexamen
nog slechter. Hij ziet ook geen
verschil in het taalgebruik met de
vorige examens en de extra tijd redt
hem niet. Waarom is er niets gedaan
met de aanbevelingen in zijn dyslexieverklaring?
Zoals een mondeling,
of eenvoudiger taalgebruik?
de dyslexieregeling van IBKI wekt
namelijk de indruk dat het exameninstituut
wel degelijk rekening
houdt met wat een specifieke
student nodig heeft. daarom willen
×‰	Ú 7cassandra://_gvVNwXAzeccwS0lKhVBE8U6ohPjY34GOoLiRFltAe0Í1¾Í`ÍjÍ ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹‚×‰EÚ	ze ook het rapport erbij ontvangen.
Gefrustreerd schrijft Alex een klachtenbrief naar
het IbKI en zijn opleider. Het antwoord van het
IbKI is heel formeel: mondelingen doen ze niet bij
theorie. taalaanpassingen ook niet. eigenlijk dus
niets wat hem helpt bij een examen. Wat heeft hij
dan aan zijn dyslexieverklaring, is zijn wanhopige
en terechte vraag aan ons.
je moet er zelf werk van maken
Vaak is het ontbreken van heldere communicatie
tussen een opleider, student en exameninstituut
de reden dat het misgaat bij examens. een opleider
heeft geen idee hoe dyslexieondersteuning er in de
praktijk uit kan zien. daarbij heb je als student met
dyslexie zelf, zoals Alex in dit geval, vaak ook geen
enkel idee hoe je het beste ondersteund kan worden.
passen alle aanbevelingen uit de (soms al best
oude) dyslexieverklaring nog steeds bij jou?
Ik (Karin) bespreek met Alex deze miscommunicatie
en welke rol hij zelf heeft in de oplossing. Zo kun je
aan de manier waarop je je studie hebt aangepakt,
waar je belemmeringen bent tegengekomen en hoe
je je sterke kanten hebt aangesproken, voor een
groot gedeelte ook aflezen hoe een ideaal examen
er voor jou uit kan zien. tijdens dit gesprek komt
Alex erachter dat hij zich tot nu toe te passief heeft
opgesteld. Hij was ervan uitgegaan dat het simpelweg
opsturen van de dyslexieverklaring voldoende
was om een dyslexievriendelijk examen te krijgen.
de praktijk is vaak weerbarstiger: je moet er echt
zelf werk van maken.
We gaan samen in gesprek
Vol goede moed mailt Alexander opnieuw zijn
opleider en de contactpersoon van het IbKI. dat hij
in gesprek wil over welke aanpassingen haalbaar en
uitvoerbaar zijn, zodat hij wel een theorie-examen
kan doen dat rekening houdt met zijn dyslexie. Zijn
opleider stuurt het IbKI ook nog een mail waarin
zij vooral pleit voor een mondeling. Het is haar ook
een raadsel waarom dit kennelijk totaal onbespreekbaar
is terwijl dit dÃ© oplossing is voor mensen
met dyslexie.
Gelukkig krijgt Alexander na 3 weken radiostilte
een uitnodiging voor een gesprek bij het IbKI. Hij
is inmiddels lid van Impuls & Woortblind geworden
en ik (Karin) ga hem hierbij helpen. mooie testcase
als we het hebben over de weerbarstige praktijk van
het nut van een dyslexieverklaring!
vanwege de deadline van dit
magazine eindigt het verhaal hier.
Wordt vervolgd!
17
×a{ÞÃ¥pXJÕ¹ƒ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹‚ÍÀÍ{×‘C‘×˜š   ÍÀÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://yH4hg88Pj-kI_xDYglCtwWi6UONdcm4X_VZZoVfAkv0Î 
\Í`ÍÍ°×‰	Ú 7cassandra://nTUEoLKQaO8PgWfIiGIgXd-XFzRcur1vLI5nvcYPJb0Í™yÍ`Í§Íà×‰	Ú 7cassandra://5WddTHmlkHYkVGmlVbiRcsJKWpFP2hG3ubR4nRRslA8Í1%Í`ÍjÍ ×‰	Ú 7cassandra://RusPo713NbYXz3zPMMga9F2X2urtyK5viZvz6BdHPssÎ )ÍÍ Í	ÑÍñ×a{ÞÈ¥pXJÕ¹þ×‰EÚ !GEEN GEHEIM MAKEN VAN DYSCALCULIEÚIk maak geen geheim
actueel
Anne (24) heeft
dyscalculie. Ze was
graag eerder getest.
dan was haar middelbareschooltijd
een stuk
fijner geweest. Ze gunt
jongeren met dyscalculie
dat ze op tijd erkenning
Ã©n de juiste hulp krijgen.
Haar tips: â€˜laat je testen
en schaam je niet om
hulp te vragenâ€™.
tekst:
Anne bAkker
18
I
k werk als onderwijsassistent op het Vso. bij
wiskunde of rekenen kan ik vaak niet helpen
omdat ik de sommen zelf niet snap of omdat
ik geen voorbeelden kan geven. dit is soms
even slikken. maar ik maak er dan geen
geheim van en probeer mij er niet onzeker
over te voelen. Ik heb nou eenmaal dyscalculie.
daar kan ik niks aan doen. bij alle andere vakken kan ik de
leerlingen prima begeleiden. Gelukkig doen mijn collegaâ€™s er
ook niet moeilijk over. Ze accepteren mij gewoon zoals ik ben.
Achteraf ben ik blij dat ik mijn dyscalculie niet heb genoemd
bij mijn sollicitatie. mensen hebben dan toch vaak vooroordelen.
maar waarom zou je met dyscalculie geen goede onderwijsassistent
zijn? Ik wilde bewijzen dat ik dat wel kon en dat
is goed uitgepakt. daarna heb ik het aan mijn directe collegaâ€™s
verteld.
op de basisschool werd ik pas in groep 8 getest op dyscalculie,
omdat mijn lerares zei dat ik het echt niet had. Gelukkig hebben
m'n ouders doorgedrukt en geÃ«ist dat er een test werd
afgenomen. Zij hadden het vanaf groep 3 al in de gaten. toen
bleek dat ik inderdaad dyscalculie had, kreeg ik 2x per week
20 minuten 1 op 1 begeleiding, maar dit was veel te weinig en
veel te laat. Ik had al zoâ€™n enorme achterstand opgelopen.
×‰	Ú 7cassandra://5WddTHmlkHYkVGmlVbiRcsJKWpFP2hG3ubR4nRRslA8Í1%Í`ÍjÍ ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹„×‰EÚ³van mijn dyscalculie
erg ongelukkig
doordat de diagnose dyscalculie zo
laat kwam, moest ik ook naar een
middelbare school die onder mijn
niveau lag. mijn citoscore was heel
laag, alleen door de slechte rekenprestaties.
Vmbo kader-basis was
daarom de enige optie. op de middelbare
school kreeg ik wel ondersteuning
in een rekenwerkgroepje.
Helaas stopte dit al na een half jaar,
omdat de werkgroep te klein werd
nadat wat leerlingen eruit gingen.
Het enige wat ik vanaf toen moest
doen, was op reken- en wiskunde
toetsen bovenaan 'dyscalculie'
schrijven. de docenten zouden hier
dan rekening mee houden, maar aan
de berekening van het cijfer veranderde
eigenlijk niks. ook mocht ik
een rekenmachine en een tafelkaart
gebruiken en kreeg ik extra tijd.
maar dat helpt allemaal niet als je
iets gewoon niet snapt. Ik werd er
erg ongelukkig van.
Gelukkig haalde ik voor alle andere
vakken (naast rekenen en wiskunde)
zulke hoge cijfers dat ik na 2 jaar
kader-basis mocht overstappen naar
vmbo-tl. nu kon ik toch de vervolgopleidingen
doen waar ik mijn
zinnen op had gezet! Ik heb eerst
3,5 jaar sport en bewegen gedaan
en bezit certificaten voor fitness
instructrice, personal trainer en
dans instructrice. daarna heb ik nog
2,5 jaar onderwijsassistentie gestudeerd.
en nu heb ik een superleuke
baan als onderwijsassistent.
bijbaantje als kassiÃ¨re
Ik ben blij en trots met waar ik
gekomen ben. maar ik was liever
eerder getest. dan had ik op tijd
hulp gekregen en was ik meteen
naar vmbo-tl gegaan. dan zou
ik nu misschien ook beter de
berekening van +, -,: en x sommen
begrijpen. maar de beste hulp
zou erkenning en herkenning
zijn geweest. dat de juffen en
meesters wisten dat ik extra
moeite had en niet dom was.
19
×a{ÞÃ¥pXJÕ¹…×a{ÞÃ¥pXJÕ¹„ÍÀÍ{×‘C‘×˜š   ÍÀÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://QHfbv9gZDPVoS0maa9Sd0DRyE_YThrf8xHoxBKDQMucÎ IÅÍ`ÍÍ°×‰	Ú 7cassandra://y49no6xp7q76L_HY3JZj-ltD008ORe5JS9kNOqMdN7MÍº@Í`Í§Íà×‰	Ú 7cassandra://UxCbyoHGSWPnMEfjnGHS3ITqyxn76EKg5v8CWiKiQzcÍ6ÂÍ`ÍjÍ ×‰	Ú 7cassandra://jqffcN4a9EKBjtiAXLCnj3827Z3CLqvjD4aJRLo3HwwÎ §ÌöÍ Í	ÑÍñ×a{ÞÉ¥pXJÕº ×‰E¨5 VRAGENÚšWant dat gevoel had ik toch heel
sterk op de basisschool.
op dit moment heb ik eigenlijk
nauwelijks nog last van mijn dyscalculie.
Ik heb mijzelf aangeleerd om
terug te rekenen omdat ik graag in
een winkel wilde werken. door mijn
bijbaantjes als kassiÃ¨re bij de HemA
en lidl leerde ik dit steeds beter.
en omdat we ook onze werk- en
pauzetijden zelf moesten bijhouden,
kon ik hierna makkelijker klokkijken.
treintijden en werktijden blijven
wel een puntje van aandacht. Ik
ben altijd te vroeg en reken op de
seconde m'n reistijd uit, anders raak
ik gestrest.
beelddenken
of het samenhangt met mijn
dyscalculie weet ik niet maar ik
ben een echte beelddenker. dit is
heel handig omdat ik veel bezig
ben met naaien, tekenen en andere
knutsels. Ik kan van tevoren in m'n
hoofd al zien hoe ik m'n knutsels,
naaipatronen en tekeningen moet
maken, zodat het er leuk uit komt
te zien. dit vermogen tot beelddenken
werkt ook door in cijferreeksen.
Ik kan bijvoorbeeld de cijfers van
een fiets- of wandelroute (dat zijn
er meestal een stuk of 20) Ã©Ã©n keer
zien en tegen mijzelf zeggen en
dan onthoud ik die reeks voor een
aantal weken. die zit dan als een
soort foto in mijn hoofd. Heel
handig want ik houd veel van
fietsen en wandelen.
heb je (mogelijk)
dyscalculie? mijn tips
voor jou
laat je testen! Hoe eerder hoe beter.
met de juiste hulp Ã©n de erkenning
dat je niet dom bent, wordt
je schooltijd een stuk fijner dan
dat je maar voortploetert. met een
diagnose heb je ook recht op extra
tijd, gebruik van hulpmiddelen etc.
bij toetsen op school en bij latere
nascholing.
Vertel aan de mensen met wie je
nauw samenwerkt of je docenten
op jouw opleiding dat je dyscalculie
hebt. Ik weet zelf dat dit lastig is.
Je wil niet afgerekend worden op
je dyscalculie want het is maar een
klein deeltje van wie jij bent. en
mensen maken het al snel groter
dan het is, uit onwetendheid.
maar het is wel fijn dat in ieder
geval een paar mensen ervan weten.
dan kun je op die mensen terugvallen
en hulp vragen als je het nodig
hebt. natuurlijk wil je jezelf extra
bewijzen (en dat is prima), maar
zeg geen nee tegen hulp van
anderen. Het is echt niet erg om
hulp te vragen. Iedereen doet het,
dus waarom jij niet?
20
×‰	Ú 7cassandra://UxCbyoHGSWPnMEfjnGHS3ITqyxn76EKg5v8CWiKiQzcÍ6ÂÍ`ÍjÍ ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹†×‰EÚVijf VRAGen
AAn liAnne OVeR hAAR Add
â€˜Ja dat schrijf ik wel evenâ€™, had ik tegen de hoofdredacteur
van I&W magazine gezegd. â€˜Haal je dat wel?â€™ natuurlijk,
het is toch pas 27 september? Geen probleem voor iemand
met AdHd en uitstelgedrag at the max. Kwestie van even
een paar vragen stellen aan lianne (41), vaste bezoekster
van het online Ad(H)d Vragenuurtje op donderdagavond.
tien minuten voor de deadline druk ik op â€˜sendâ€™. resultaat:
een kort inkijkje in lianneâ€™s leven. Zij heeft Add en combineert
haar werk als ontwerper met een gezin.
tekst: nAomI KennedIe
1
2
3
WAt vind je het fijnst AAn jouW
Add?
oneindige creativiteit, veel ideeÃ«n hebben, humor,
fijngevoeligheid, opgaan in het moment, hyperfocus,
aandacht voor details. oog voor ogenschijnlijk
kleine dingen, dat kan de wereld nu goed gebruiken.
WAt
vind je minder fijn AAn je Add?
Het altijd open staan, geen filter hebben, geen rem
op mijn denken en associÃ«ren, een druk hoofd en
daardoor vaak moe.
WAt helpt jou om verder te komen
Als je vAstzit in je Add?
Aansturing van buitenaf, van man of vrienden. ook
praktisch, in de vorm van wekkers, een vast ritme
en structuur. mijzelf aansturen vind ik moeilijk. Het
voelt heel tegennatuurlijk en zorgt (daardoor) voor
veel zelfafwijzing. Ik haat het, al die grenzen, maar
heb ze wel nodig, anders put ik mijzelf uit.
4
5
Als je in een pAAr zinnen jouW Add
moet omschrijven, WAt zeg je dAn?
door mijn Add-brein blijf ik teveel in mijn hoofd
zitten en vind ik het moeilijk om prioriteiten te
stellen. Heel vermoeiend. tegelijkertijd zie ik overal
mogelijkheden. Wel opvallend dat ik als eerste de
negatieve kanten benoem.
Welke inzichten hebben jou het
meest geholpen?
begrijpen hoe ik in elkaar zit, hoe mijn brein werkt.
daardoor weet ik nu beter wat wel en niet werkt
voor mij als het gaat om werk, gezin, contact met
andere mensen en met name de combinatie daarvan.
te lang heb ik dingen gedaan die tegen mijn
natuur in gingen zoals bijvoorbeeld het inschatten
van tijd. dat doe ik nu niet meer. Ik vraag gewoon
om hulp!
21
×a{ÞÃ¥pXJÕ¹‡×a{ÞÃ¥pXJÕ¹†ÍÀÍ{×‘C‘×˜š   ÍÀÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://f6e-NVdeeAZ_QQXEClkMxC5Ce89jLYEFm3DfLeNxqVQÎ Í`ÍÍ°×‰	Ú 7cassandra://Ga19ZDE1TXvH3DzEii3Q5u9B_c1nxqR6STvh4f1_GiQÍ»ÉÍ`Í§Íà×‰	Ú 7cassandra://-zrN0bLaEX-bbAhSxKibiux0Stpsx73a3nBG8LasYdoÍ6@Í`ÍjÍ ×‰	Ú 7cassandra://wFhdTuHBk1naUVWdDB-MMuAk4uhz5eiE7vv6a8VbJLoÎ ¬)ÌÞÍ Í	ÑÍñ×a{ÞÊ¥pXJÕº×‰E­OVER INCLUSIEÚHOVER INCLUSIE . OVER INCLUSIE . OVER INCLUSIE .
tekst:
kArin jAhromi
Met UDL naar
inclusief onderwijs
op 27 mei organiseerde ecIo (expertisecentrum Inclusief
onderwijs) een online studiemiddag over â€˜ontwerpen van
exclusieve(re) leerroutes met udlâ€™. Vanuit I&W kon er
helaas niemand bij aanwezig zijn. Gelukkig wilden
martine Hoefeijzers en ditte Ilbrink - die deze middag
leidden â€“ ons wel bijpraten over wat udl is en hoe dit
zorgt voor echt inclusief onderwijs.
M
22
artine Hoefeijzers
en ditte Ilbrink
werken bij cInop als
onderwijsadviseur
binnen het team
flexibilisering.
stichting cInop is
een onderwijskundig advies- en
onderzoeksbureau voor â€˜een leven
lang ontwikkelenâ€™, waarvan ecIo
een expertisecentrum is. martine
houdt zich met name bezig met
beroepsonderwijs en good-practice
voorbeelden binnen hbo en universiteit.
ditte is onderwijsadviseur.
diversiteit als
uitgangspunt
udl staat voor universal design
for learning. letterlijk vertaald:
universeel ontwerp voor â€˜het lerenâ€™.
Het staat voor een manier van onderwijs
geven waarbij diversiteit van
studenten het uitgangspunt is. Kort
gezegd bereik je dit door de inzet
van flexibele doelen, methoden,
materialen en evaluatienormen.
daarmee kom je tegemoet aan de
verschillende behoeften van studenten
en kun je effectief inclusief
onderwijs bieden. Het uitgangspunt
bij udl is feitelijk: gepersonaliseerd
onderwijs voor elke student. en
dus ook de student met een fysieke
beperking, de zwangere, mantelzorgende
of neurodivergente student.
om het principe van udl wat concreter
te maken komt het voorbeeld
voorbij van de speciale lift of de
ijzeren â€˜oprijplaatâ€™ voor de student
in een rolstoel. dat leek mij een
goed voorbeeld van 'universeel
ontwerp'. Het tegendeel is het geval.
dit zijn namelijk aanpassingen
nadat een gebouw al klaar is. bij
het ontwerp is dus niet voldoende
aan mensen in een rolstoel gedacht.
met udl voorkom je dit soort te
late aanpassingen. Want je houdt in
het onderwijsontwerp al rekening
met diversiteit.
maatwerk en persoonlijke
leerroutes
Flexibilisering van het onderwijs is
een voorwaarde voor het toepassen
×‰	Ú 7cassandra://-zrN0bLaEX-bbAhSxKibiux0Stpsx73a3nBG8LasYdoÍ6@Í`ÍjÍ ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹ˆ×‰EÚªOVER INCLUSIE . OVER INCLUSIE . OVER INCLUSIE
rolstoelopgang
ditte ilbrink
martine hoefeijzers
van udl. onderwijsteams op veel
onderwijsinstellingen zijn al aan de
slag richting flexibel onderwijs. de
corona-periode gaf deze ontwikkeling
een boost, omdat hierdoor de
verschillen tussen studenten meer
zichtbaar werden. maatwerk en differentiatie
in de vorm van verschillende
leerroutes voor studenten
zijn het nieuwe streven, waarbij er
daarnaast nadrukkelijk oog is voor
de ondersteuningsbehoefte van elke
student.
Wil je als opleiding de principes van
udl toepassen in je onderwijs, dan
moet je ze wel goed kennen en je
ermee verbinden. de udl-studiemiddag
was bedoeld voor docenten
en onderwijskundigen uit het mbo,
hbo en universiteiten. Het gedachtegoed
van udl werd uitgelegd en
de koppeling tussen udl en het
flexibiliseren van onderwijs werd
gemaakt. om praktisch aan de slag
te gaan met udl hebben de aanwezigen
casussen uitgewerkt. Want
hoe los je bijvoorbeeld de situatie
van een mantelzorgende student
op? Hoe kan je ervoor zorgen dat
collegetijden aansluiten op de
zorgtaken van zoâ€™n student. Welke
specifieke andere oplossingen zijn
er nodig?
meer vrijheid voor de
student
ook interessant bij de overgang
naar onderwijs vanuit het udlprincipe
is de rol van de student
zelf binnen dit proces. dit kan voor
sommigen een lastige overgang
zijn. studenten met een ondersteuningsvraag
moeten op dit moment
vooral assertief zijn om aan te
geven dat ze aangepast onderwijs
nodig hebben. Als onderwijs flexibel
en meer inclusief ingericht wordt
(met udl) krijgt elke student (zowel
â€˜reguliereâ€™ als studenten met een
beperking) meer regie over zijn/
haar leerroute en leerproces. dat is
een spannend proces omdat er dan
niet meer precies gezegd wordt hoe
je iets moet leren. datgene wat je
moet doen is wel duidelijk, maar de
weg ernaartoe (het â€˜hoeâ€™) bepaal je
zelf. dat is best een overgang, voor
Ã¡lle studenten. maar dit is wel waar
udl om draait. Want als iedereen
een eigen leerroute heeft, vormt de
student met een (functie)beperking
geen uitzondering meer.
uitdagingen voor de
opleiding
udl betekent in de praktijk dat de
student de vorm mag kiezen bij het
tonen van zijn/haar kennis over een
23
×a{ÞÃ¥pXJÕ¹‰×a{ÞÃ¥pXJÕ¹ˆÍÀÍ{×‘C‘×˜š   ÍÀÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://Pkqq3R25_akkWxDnRb8B5aXO6h_1cGh7O4krO0T5p6EÎ 4#Í`ÍÍ°×‰	Ú 7cassandra://ml0dpuZPBdRUih2QPgF0NxduycMLeE6NJmfsxFrzLYcÍ·AÍ`Í§Íà×‰	Ú 7cassandra://WA_fQS383mlkFKiTA1vbT-vvOLBvIS2u72tGjev1CYkÍ8­Í`ÍjÍ ×‰	Ú 7cassandra://r7ZyMJH4EkGfvldtEaz521EYQ02ReRL7YnBL0BD9GSIÎ Q‚Í0Í Í	ÑÍñ×a{ÞÊ¥pXJÕºŸ× ×a{ÞÊ¥pXJÕº Í‰ÍtÌ°9×‰HÚ 8https://adhd-women.eu/support-guidelines/support-groups/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÊ¥pXJÕº ÍçÍŒÍ9×‰HÚ 8https://adhd-women.eu/support-guidelines/support-groups/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÊ¥pXJÕº Í=ÍéÌï9×‰HÚ Dhttps://adhd-women.eu/support-guidelines/country-support-assistance/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÊ¥pXJÕº ÍçÍÍ9×‰HÚ Dhttps://adhd-women.eu/support-guidelines/country-support-assistance/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÊ¥pXJÕº Í¯Í¼~9×‰HÚ 4https://impulsenwoortblind.nl/adhd/adhd-cafe/eemnes/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÊ¥pXJÕº	 ÍçÍÓÍ9×‰HÚ 4https://impulsenwoortblind.nl/adhd/adhd-cafe/eemnes/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÊ¥pXJÕº
 Í*Íjg9×‰HÚ Xhttps://ecio.nl/nieuws/terugblik-studiemiddag-ontwerpen-inclusievere-leerroutes-met-udl/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÊ¥pXJÕº ÍÍ~Íq9×‰HÚ Xhttps://ecio.nl/nieuws/terugblik-studiemiddag-ontwerpen-inclusievere-leerroutes-met-udl/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÊ¥pXJÕº ÍÍ’Ì±9×‰HÚ Xhttps://ecio.nl/nieuws/terugblik-studiemiddag-ontwerpen-inclusievere-leerroutes-met-udl/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÊ¥pXJÕº ÍZÍÎ59×‰HÚ Khttps://ecio.nl/nieuws/implementatie-van-udl-internationale-best-practices/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÊ¥pXJÕº ÍÍâÍm9×‰HÚ Khttps://ecio.nl/nieuws/implementatie-van-udl-internationale-best-practices/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÊ¥pXJÕº ÍÍöÌ“9×‰HÚ Khttps://ecio.nl/nieuws/implementatie-van-udl-internationale-best-practices/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÊ¥pXJÕº Í=ÍíÌï9×H½https://adhd-women.eu/support××Ðˆ× ×a{ÞÊ¥pXJÕº Í‰ÍxÌ°9×H¶https://adhd-women.eu/××Ðˆ× ×a{ÞÊ¥pXJÕº ÍçÍ×Í9×H¾http://woortblind.nl/adhd/adhd××Ðˆ×‰E·ADHD VROUWENCAFE ONLINEÚ
Äbepaald onderwerp: wordt het een essay, een presentatie
of een documentaire? Voor de docenten is dit
nog wel een uitdaging, want hoe beoordeel je de getoonde
kennis inhoudelijk goed als die in verschillende
vormen aangeleverd wordt(appels en peren)?
Het implementeren van udl en flexibel onderwijs
heeft dus zeker gevolgen voor opleidingen. denk aan
het toets- en examensysteem, studiemateriaal en
veranderingen ten aanzien van colleges en samenkomsten.
dat vraagt de nodige organisatorische en
logistieke aanpassingen.
naast deze â€˜hobbelsâ€™ zijn er -hopelijk- ook voordelen
voor de opleiding. Flexibilisering en een gepersonaliseerde
manier van studeren zorgen als het goed is ook
voor minder uitval Ã©n minder extra aanpassingen en
ondersteuning voor individuele studenten. en wie weet
bij veel studenten ook tot een hoger studietempo,
omdat ze dankzij udl met meer plezier studeren.
eÃ©n oplossing helpt meer studenten
terugkomend op het voorbeeld van de mantelzorgende
student. Hoe help je die student vanuit het udlprincipe?
martine benadrukt dat bij het oplossen van
een specifieke persoonlijke ondersteuningsbehoefte
er altijd naar een gemene deler gezocht wordt waar
mee je meteen een grote groep studenten helpt. Zoals
bijvoorbeeld het zowel digitaal als fysiek aanbieden
van de lesstof. de digitale vorm neem je dan op. Zo
kan niet alleen de mantelzorgende student op een
zelfgekozen moment (digitaal) studeren, maar ook de
student met een (stofwisselings)ziekte die snel moe is
en geen hele dagen naar school kan komen.
Ik vraag ter afsluiting wat er maatschappelijk nodig
24
is om inclusief onderwijs te ondersteunen en dat
extra duwtje in de rug te geven. Volgens martine is
het onderwijs juist een heel geschikte plek om dit
proces te starten en te blijven pushen. Het onderwijs
raakt uiteindelijk niet alleen de student, maar ook het
bijbehorende gezin, de docenten en de maatschappij
als geheel.
UNIvERSaL DESIgN fOR LEaRNINg:
vERSCHIL IS DE NORm
toegankelijk inclusief onderwijs is mogelijk met udl,
waarbij je de diversiteit als uitgangspunt neemt. een
onderwijsontwerp dat rekening houdt met de verschillende
leerstijlen, talenten en mogelijke belemmeringen.
minder ad-hoc aanpassingen, minder kosten en
meer studiesucces.
1. Het aanbieden van informatie op
verschillende manieren.
2. Het controleren van voortgang op
flexibele wijze.
3. Het vergroten van betrokkenheid via
verschillende leerstrategieÃ«n.
meer over de uitkomsten van de udlstudiemiddag
en udl zelf vind je hier: https://ecio.nl/
nieuws/terugblik-studiemiddag-ontwerpen-inclusievere-leerroutes-met-udl/
Hier
vind je udl best practices uit o.a.
Vlaanderen, waar ze al een stapje verder zijn: https://
ecio.nl/nieuws/implementatie-van-udl-internationale-best-practices/
×‰	Ú 7cassandra://WA_fQS383mlkFKiTA1vbT-vvOLBvIS2u72tGjev1CYkÍ8­Í`ÍjÍ ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹–×‰EÚ	!ADHD Vrouwencafe online -
een feestje van (h)erkenning
tekst:
sAsKIA elsWIJK
sinds afgelopen juni organiseert saskia elswijk het online AdHdvrouwencafÃ©.
Vanaf het begin is de animo groot en zijn er maandelijks
gemiddeld 10 tot 12 bezoekers. doe ook een keer mee!
H
et online VrouwencafÃ© is iedere
eerste vrijdag van de maand vanaf
20.00 uur. Wie er komt verschilt per
maand en dat is het fijne van dit
online cafÃ©. Als het je uitkomt, doe je
gezellig mee en niets moet. sinds
september is moon van der togt
mede-host en organiseren we het VrouwencafÃ©
samen.
enkele reacties van bezoekers:
â€œHet is heel gezellig, en er zijn ook serieuzere gesprekken
mogelijk. Ik krijg het gevoel van ruimte en
acceptatie. Als ik pas later kan instappen of eerder
stop is dat okÃ©. Iedereen krijgt aandacht, het is een
overzichtelijke groep.â€
â€œWat er fijn aan is? de openheid, de concreetheid,
de waarheid, de humor, de tips, het inleven van
saskia, het wederzijdse begrip.â€
â€œHet is erg fijn om de verhalen van anderen te horen
en ervaringen uit te wisselen.â€
Vanuit het cafÃ© bleek er behoefte om ook met
themaâ€™s te werken. In september hebben we al drie
online burn-out VrouwencafÃ©s georganiseerd. moon
vertelde over haar ervaring met burn-out en gaf
veel informatie. We werden er allemaal blij van.
naast het cafÃ© ben ik ook betrokken bij het AdHd
Women project vanuit AdHd europe. Hun missie
is meer bewustzijn creÃ«ren voor AdHd bij meisjes
en vrouwen. dit doen zij o.a. met de supportgroup
â€œKnowing me, knowing youâ€ voor vrouwen uit de
25
We zijn hard aan het werk om ook een nederlandstalige
sectie op de site te krijgen met informatie die
is toegespitst op nederland en belgiÃ«, dus houd de
site goed in de gaten. We hopen jou binnenkort ook
te zien en spreken in het online VrouwencafÃ©!
Kijk hier voor meer info en om je aan te melden,
dan ontvang je de zoomlink: https://impulsenwoortblind.nl/adhd/adhd-cafe/eemnes/
hele
wereld. Het is superinteressant te horen hoe ze
in andere landen en culturen met AdHd bij vrouwen
omgaan. deze groep is in het engels. Aanmelden
kan via de site: https://adhd-women.eu/
support-guidelines/support-groups/
door heel europa zijn er online initiatieven zoals
ons AdHd-vrouwencafÃ©. een overzicht per land
vind je hier: https://adhd-women.eu/supportguidelines/country-support-assistance/
×a{ÞÃ¥pXJÕ¹—×a{ÞÃ¥pXJÕ¹–ÍÀÍ{×‘C‘×˜š   ÍÀÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://uMV_atfuzBLZMFxKCGPAxew0t71dNCN52hBw7_W1mbsÎ åùÍ`ÍÍ°×‰	Ú 7cassandra://zD0mjdqE_GEy9nOxoitNDDIqiI06OQUF3apQVChfI28Í©·Í`Í§Íà×‰	Ú 7cassandra://7snumk8wCgX6h_xcpxJDyaJLqjcAU-_WLc7Vr5YhpHkÍ5Í`ÍjÍ ×‰	Ú 7cassandra://cF2rst0bKMRl6yEexEklxOdylv_qf6cOeUOCYYqpAAkÎ îÌòÍ Í	ÑÍñ×a{ÞË¥pXJÕºš× ×a{ÞÊ¥pXJÕº Í§Í2`9×‰HÚ Mhttps://impulsenwoortblind.nl/nieuws/van-medisch-model-naar-neurodiversiteit/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÊ¥pXJÕº Í?ÍaÍ9×‰HÚ ]https://www.sfk.nl/publicaties/PW/2019/sterkere-daling-aantal-jonge-gebruikers-methylfenidaatG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÊ¥pXJÕº ÍèÍyÍ`9×‰HÚ ]https://www.sfk.nl/publicaties/PW/2019/sterkere-daling-aantal-jonge-gebruikers-methylfenidaatG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÊ¥pXJÕº ÍöÍÍC9×‰HÚ Hhttps://expertisecentrumalcohol.trimbos.nl/items/details/alcohol-en-adhdG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÊ¥pXJÕº ÍèÍ§Ì«9×‰HÚ Hhttps://expertisecentrumalcohol.trimbos.nl/items/details/alcohol-en-adhdG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞË¥pXJÕº% ÍöÍÍ9×HÚ +https://www.groene.nl/artikel/diagnosedrift××Ðˆ× ×a{ÞË¥pXJÕº$ ÍöÍÂÍ89×H¿https://soundcloud.com/dynamika××Ðˆ× ×a{ÞË¥pXJÕº# ÍöÍ“ÍC9×HÚ 1https://expertisecentrumalcohol.trimbos.nl/items/××Ðˆ× ×a{ÞË¥pXJÕº" Í?ÍdÍ9×HÚ 'https://www.sfk.nl/publicaties/pW/2019/××Ðˆ× ×a{ÞË¥pXJÕº! ÍèÍïÌ«9×H½http://www.geniaaloprechts.nl××Ðˆ×‰E·ANDERS DENKEN OVER ADHDÚ	þAndeRS denKen OVeR Ad(h)d
Als je zegt dat je AdHd of Add hebt, dan wordt dat vaak als
iets negatiefs gezien. dan is er iets mis met je hoofd, heb je
een stoornis en wordt er voortaan extra op je gelet. of je nu
volwassene of kind bent. Aldus Gertrudie boersen. Zij wil af
van deze visie. â€˜Het is tijd voor een positievere kijk op Ad(H)d.â€™
teKst: GertrudIe boersen
H
26
et is natuurlijk niet
nieuw om Ad(H)d
anders te willen
labelen en dit is
gelukkig een proces
dat ook binnen Impuls
& Woortblind al een
tijdje aan de gang is. maar we zijn
er nog lang niet. Want hoewel binnen
de GGZ wel een tendens bestaat
om in elk geval medicatie niet meer
als de heilige graal te zien in de
behandeling, ligt de focus nog wel
sterk op medicatie en het "stoornisdenken".
Ik heb daar steeds meer
moeite mee als conceptueel denker
die het een en ander herkent in het
label Ad(H)d.
Adhd en (zelf)medicatie
Het huidige beeld van Ad(H)d is
vooral ontstaan vanuit het medische
model.1
In dat model is Ad(H)d
een combinatie van bepaalde
gedragskenmerken zoals aandachtstekort,
snel afgeleid zijn, rusteloosheid,
impulsiviteit en eventueel
hyperactiviteit. dat zijn ook de
belangrijkste kenmerken volgens
de dsm-5, waarin zowel AdHd als
Add als psychiatrische stoornissen
zijn bestempeld. Het beeld overheerst
nog steeds dat Ad(H)d
een neurobiologische oorzaak
heeft en dat medicijnen daartegen
helpen. Hier is al jaren veel over te
doen. mede daardoor is de snelle
stijging van het medicijngebruik
sinds kort omgebogen naar een duidelijke
daling.2
Ik wil niet ontkennen
dat medicatie bij mensen met
Ad(H)d kan helpen. Het verbaast
mij ook niet dat veel mensen met
Ad(H)d overgaan op het gebruik
van zelfmedicatie. Het gebruik van
drugs, psychedelische middelen
en alcohol ligt onder mensen met
Ad(H)d hoger dan gemiddeld.3
daar is natuurlijk een reden voor:
mensen met Ad(H)H hebben namelijk
een grote behoefte is aan meer
rust in het brein. dat biedt (zelf)
medicatie vaak. Joel vertelt daar
heel mooi over in podcast 39 van
onze serie â€˜Wat is jouw verhaalâ€™.4
dat brein staat niet stil en niemand
heeft ons ooit geleerd hoe we daarmee
om moeten gaan.
conceptuele denkers
Het medische model gaat mijns
inziens totaal voorbij aan iets dat
voor mij en inmiddels velen met ons
een gegeven is: mensen met Ad(H)d
zijn conceptuele denkers of beelddenkers
en hebben waarschijnlijk
een anders bedraad en georganiseerd
brein dan gemiddeld. dat
brein heeft ook veel voordelen: een
sterk beeldend vermogen, snel verbanden
leggen en het grotere geheel
zien, creatief kunnen denken,
×‰	Ú 7cassandra://7snumk8wCgX6h_xcpxJDyaJLqjcAU-_WLc7Vr5YhpHkÍ5Í`ÍjÍ ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹×‰EÚ	×gertrudie boersen
snel oplossingen zien. en dat past weer binnen het
denken vanuit het neurodiversiteitsmodel, namelijk:
zoals wij mensen qua uiterlijk, lichaamsbouw of qua
talenten divers zijn, zo zijn onze breinen ook divers.
Het Ad(H)d-brein is Ã©Ã©n van de varianten en niet
gestoord! Het neurodiversiteitsmodel geeft daarmee
de mogelijkheid iedereen erbij te laten horen. Het
medisch model sluit mensen met Ad(H)d uit. dat zie
je nu al op sommige basisscholen: als kinderen met
de diagnose Ad(H)d geen medicatie nemen, mogen
ze soms de klas niet meer in!5
pogingen om de oorzaak voor Ad(H)d te achterhalen
gaan nog steeds in de richting van â€˜er is iets
mis met de hersenenâ€™, zoals minder dopamine in
de hersenen of iets kleinere hersenen of hersendelen.
sinds AdHd als "stoornis" in de dsm-III werd
beschreven, is hier veel onderzoek naar gedaan.
maar ondanks kleine verschillen met mensen zonder
Ad(H)d, zijn die afwijkingen in de hersenen nog
steeds niet aangetoond en hard gemaakt.
mensen met Ad(h)d zijn nodig!
Het is dus hoog tijd om het beeld van Ad(H)d als
stoornis los te laten! daarmee wil ik de last die
mensen hebben van een zoâ€™n onrustig brein niet
bagatelliseren, want er is wel degelijk een verschil
met veel andere mensen en hun brein. en dan kom
ik weer uit bij het neurodiversiteitsmodel. natuurlijk
zijn er ook in de hersenen verschillen tussen
mensen. maar zo zijn we niet gewend te denken.
We weten wel dat mensen een andere mening of
andere politieke voorkeur kunnen hebben, maar
dat denkprocessen ook echt anders kunnen zijn,
daarnaar wordt in de wetenschap nog nauwelijks
onderzoek gedaan. toch is dat een heel logisch
idee: zonder andersdenkenden is er geen evolutie
van de mens, is er geen vooruitgang. dus mensen
met Ad(H)d zijn hard nodig in onze maatschappij,
anders waren ze er niet!
Wordt vervolgd.
gertrudie Boersen is trainer en coach bij
Dynamika en auteur van het boek â€œDyslexie:
stoornis of intelligentie?â€ meer info op:
www.geniaaloprechts.nl
--------------------------------------------------1
Hofmeester. n., maart 2017, I&W magazine:
Van medisch model naar neurodiversiteit.
2 sFK. (2019) https://www.sfk.nl/publicaties/pW/2019/
sterkere-daling-aantal-jonge-gebruikers-methylfenidaat
3 https://expertisecentrumalcohol.trimbos.nl/items/
details/alcohol-en-adhd
4 https://soundcloud.com/dynamika-podcasts/39joel-3132020-chaos-in-hoofd-drugs-verslavingschool-houding-camera-assistent
5
bloemink, s., 2018. diagnosedrift:
https://www.groene.nl/artikel/diagnosedrift
27
×a{ÞÃ¥pXJÕ¹ž×a{ÞÃ¥pXJÕ¹ÍÀÍ{×‘C‘×˜š   ÍÀÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://T1QQyYnBQ8mmztE89s3HP2_1Io0i81VJHbFSLqHOY78Î ¿ÄÍ`ÍÍ°×‰	Ú 7cassandra://8pYISlOH8CZsEYFTi05q6vYenwu8t_qo0vkRxIluNiIÍ£|Í`Í§Íà×‰	Ú 7cassandra://6RzTN_9Tg_HZuedn9mjZN9K9geIcWzWB8v0vIFS8e9cÍ1âÍ`ÍjÍ ×‰	Ú 7cassandra://XtD2k4RF3ogGZgZY7NEFFpyiTgaW7im6K0tC_OGjFbwÎ \»ÌÄÍ Í	ÑÍñ×a{ÞÌ¥pXJÕº&•× ×a{ÞË¥pXJÕº Í3Í^Ìù9×‰HÚ Lhttps://www.youtube.com/results?search_query=deloitte+neurodiversity+podcastG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞË¥pXJÕº ÍxÍÌ•9×‰H»mailto:averrips@deloitte.nlG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞË¥pXJÕº  ÍxÍÌª9×‰H½mailto:ncointepas@deloitte.nlG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÌ¥pXJÕº, ÍxÍÌ­9×H½mailto:ncointepas@deloitte.nl××Ðˆ× ×a{ÞÌ¥pXJÕº+ ÍxÍÌ”9×H»mailto:averrips@deloitte.nl××Ðˆ×‰E½NEURODIVERSITEIT OP DE KAART Ú[Neurodiversiteit
M
Anne en nicolas
hebben beiden Add.
Ze zijn collegaâ€™s bij
â€˜consultancy-reusâ€™
deloitte en hebben
daar samen neurodiversiteit
op de kaart
gezet. daarmee
voorzien ze duidelijk
in een grote behoefte.
â€˜We gaan van deloitte
een echte inclusieve
werkgever maken.â€™
tekst:
Anne verrips en Nicholas coiNtepas
28
et meer dan 6.500 mensen in 15 kantoren
in heel nederland is deloitte nederland een
van de grootste professionele dienstverleners
op het gebied van accountancy, belastingen
juridisch advies, consultancy, risk
management en financiÃ«le advisering.
mijn naam is Anne Verrips (26), sinds 2019 werkzaam bij
deloitte op het gebied van inclusiviteit en diversiteit. Zelf ben
ik als tiener gediagnostiseerd met Add, wat een van de aanleidingen
was om het gesprek over neurodiversiteit te starten bij
deloitte.
En ik ben Nicholas Cointepas (29), ook sinds 2019 werkzaam
bij Deloitte binnen onze Consulting afdeling. Ik heb ADD en
kreeg onlangs het stempel hoogbegaafd. Ik werk samen met
Anne om neurodiversiteit - de verschillen tussen de breinen
van mensen en dus verschillende manieren van denken en
leren - binnen Deloitte onder de aandacht te brengen.
echt inclusief
bij deloitte is er al langer aandacht voor inclusiviteit en diversiteit,
maar hierbij ligt de focus vooral op de meer â€˜bekende
uitdagingenâ€™ zoals gender-, lGbtIQ+-, en culturele diversiteit.
omdat ik (Anne) zelf uit een gezin kom waar autisme,
dyslexie en AdHd bekende termen zijn, vond ik dat wij bij
deloitte hier ook meer aandacht aan konden besteden. In een
echt inclusieve organisatie moeten ook neurodiverse collegaâ€™s
zichzelf kunnen zijn. daarbij hoort dat je open kunt zijn over
je uitdagingen en wensen, dat je van elkaar kunt leren en dat
er binnen de organisatie meer kennis is over de sterke kanten
van jouw neurodiverse brein.
Ikzelf (Nicholas) merkte dat mijn ADD/Hoogbegaafd â€˜profielâ€™
ervoor zorgde dat mijn collegaâ€™s soms zoekende waren hoe
met mijn specifieke uitdagingen om te gaan. Door daar open
en eerlijk over te praten ben ik via leidinggevenden met Anne
in contact gebracht en is ons gevraagd om ons hier over
×‰	Ú 7cassandra://6RzTN_9Tg_HZuedn9mjZN9K9geIcWzWB8v0vIFS8e9cÍ1âÍ`ÍjÍ ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹¢×‰EÚop de kaart
te buigen. Door gesprekken met
meerdere neurodiverse collegaâ€™s
en dankzij een paar sessies met
externe experts over verschillende
typen neurodiversiteit, wisten wij
zeker dat dit onderwerp van enorme
waarde is voor Deloitte, onszelf
en onze collegaâ€™s. Daarmee was
het nieuwe Deloitte Neurodiversity
Network een feit.
podcast en webinars
op 18 juni 2021, neurodiversity
pride day, lanceerden wij het netwerk.
We hadden voor alle 6.500
collegaâ€™s een aantal engelstalige
â€˜Deloitte Neurodiversity podcastsâ€™
opgenomen over o.a. dyslexie, AdHd
en Ass, en tijdens de lunch was er
een webinar speciaal voor neurodiverse
collegaâ€™s. Hier waren tot
onze blijdschap meer deelnemers bij
aanwezig dan wij hadden gehoopt.
We waren verrast dat er naast
mensen met Ass, AdHd, dyslexie en
hoogbegaafdheid ook mensen in de
sessie zaten die bijvoorbeeld stotteren,
hoogsensitief zijn,
hersenletsel hebben of ouders zijn
van neurodiverse kinderen. ons
initiatief voorziet duidelijk in een
behoefte. We sloten onze eerste
neurodiversity pride day af met een
groots opgezette tweede webinar
over de complexe werking van het
brein, waarmee we veel collegaâ€™s
anne verrips
nicholas cointepas
hopelijk nieuwe inzichten hebben
gegeven over wat neurodiversiteit
is.
Na de lancering kregen wij veel
enthousiaste e-mails van Deloittecollegaâ€™s
uit het hele land. Zo
mailde iemand dat hij twee keer uit
de kast was gekomen: Ã©Ã©n keer als
homo en Ã©Ã©n keer met ADHD, en
dat het uitkomen als ADHDâ€™er soms
enger voelde dan het uitkomen als
homo. Ook Elmer Gorseling, sinds
april manager bij de Consulting
praktijk van Deloitte, was enthousiast:
â€œHet Neurodiversity initiatief
binnen Deloitte is mijn eerste
kennismaking met een bedrijf dat
openstaat voor de meerwaarde van
het niet hebben van een â€œneurotypischâ€
brein. (Zelf heeft hij ASS).
Voor die tijd heb ik eigenlijk altijd
de â€œbeperkingenâ€ gehoord en ervaren.
Het zorgt voor een gevoel van
erbij horen, ertoe doen. Het verlaagt
de drempel om het bespreekbaar te
maken, elkaar te ondersteunen en
onze (meer)waarde als neurodiverse
mensen tastbaar te maken in je
organisatie, persoonlijk en zakelijk.â€
Inmiddels zijn wij een team van zoâ€™n
twaalf mensen. We zijn bezig met
â€œinformatie toolkitsâ€ over hoe om te
gaan met verschillende vormen van
neurodiversiteit, zijn we een buddy
systeem aan het opzetten, en wijzen
we speciale neurodiversiteits-vertrouwenspersonen
aan waar mensen
terecht kunnen met vragen. Zo
zorgen we met ons neurodiversity
network dat deloitte binnenkort
ook voor neurodiverse mensen een
aantrekkelijke en inclusieve werkgever
is.
deloitte kan natuurlijk niet de hele
arbeidsmarkt veranderen, dus werk
jij bij een organisatie en inspireert
dit verhaal jou ook tot actie?
neem gerust contact op via
averrips@deloitte.nl of
ncointepas@deloitte.nl.
29
×a{ÞÃ¥pXJÕ¹£×a{ÞÃ¥pXJÕ¹¢ÍÀÍ{×‘C‘×˜š   ÍÀÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://Ibq-03vVit-uBvP6L7Fh0qNgXgXrCKtL5bUkGunwnMkÎ Ñ7Í`ÍÍ°×‰	Ú 7cassandra://i7cTwOft3d8_gZmRC6oCATqqobzC7vYXo5ulhDpVEkYÍ¢Í`Í§Íà×‰	Ú 7cassandra://vYjbkkn9tdlV7_RiZULlGgcGSYs0pFDU8CF8M6IssAEÍ/Í`ÍjÍ ×‰	Ú 7cassandra://RPC3snQDUm5VDAg_6wW7KgHUzE6ltePmWDA0KzHE3HYÎ wFÍÍ Í	ÑÍñ×a{ÞÍ¥pXJÕº-”× ×a{ÞÌ¥pXJÕº( ÍÿÍèÌ¦9×‰HÚ Chttps://impulsenwoortblind.nl/dyslexie/praten-over-dyslexie/online/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÌ¥pXJÕº) Í?Íüo9×‰HÚ Chttps://impulsenwoortblind.nl/dyslexie/praten-over-dyslexie/online/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÌ¥pXJÕº* ÍHÍØx9 ×‰SG
××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÍ¥pXJÕº/ ÍtÍ³69×H®http://bol.com××Ðˆ×‰EÚ )OVER SCHAAMTE EN KRACHT VAN KWETSBAARHEIDÚ‰OVeR SchAAMTe en de KRAchT
VAn KWeTSBAARheid
of ik me schaam voor mijn dyslexie? nee nAtuurlIJK nIet!
maar ik ontdekte dat dit voor mij niet helemaal klopt. Ik moest
wel eerst in een crisis zitten voor ik dat kwartje kon laten vallen.
mijn schaamte ging niet over mijn dyslexie zelf. Hij zat een
laagje dieper. â€˜Ik wilde zo zijn als iedereen.â€™
teKst: leontIen JAnsen
A
30
ls ik zeg dat het
tijdens het afstuderen
gebeurde, begrijp je
het woord crisis direct.
Voor niet dyslecten
is afstuderen al een
crisis op zichzelf.
Voor een student met dyslexie is dit
een marathon rennen zonder benen!
Zo ook voor mij.
het kwartje viel
een van de diepste crisismomenten
was op een zaterdagochtend die ik
speciaal had geblokt in mijn agenda
om aan mijn scriptie te werken. terwijl
ik een marathon probeerde te
rennen achter mijn computer voelde
ik me machteloos, dom en meer.
machteloos is wel de boventoon. Ik
wist met mezelf geen raad. Zo bijzonder
als soms het universum kan
zijn, ging de deurbel. Het bleek een
goede oude vriend te zijn die spontaan
langskwam. Hij zag meteen dat
het niet goed met me ging. Ik kon
mijn verhaal bij hem kwijt. Vol van
verdriet en paniek vertelde ik dat ik
het niet zag zitten met mijn scriptie.
na het hele verhaal over dyslexie,
afstuderen en mijn angsten keek hij
mij vol medeleven aan en zei: dan
zal jij jezelf wel veel schamen. mijn
eerste reactie was verwondering en
onbegrip, want ik schaam mezelf
niet voor het feit dat ik dyslexie
heb. maar het kwartje moest nog
vallen! toen het viel besefte ik:
nee, ik schaam me niet voor mijn
dyslexie. maar wÃ©l voor de gevolgen.
Voor het feit dat ik hulp nodig
heb voor bepaalde dingen, die bij
anderen vanzelf gaan.
iedereen kan het toch
alleen?
Accepteren dat je dyslexie hebt is
stap Ã©Ã©n, hulp vragen is stap twee.
Want hulp heb je nodig. Ik besefte
dat ik me enorm schaamde dat
ik soms hulp nodig had vanwege
mijn dyslexie. Ik wrong me in elke
bocht om te verbergen dat ik het
niet alleen kon. Iedereen kan het
toch alleen? Ik wilde ook zijn zoals
iedereen. In die laatste zin zit het
gekwetste kind dat niet anders wil
zijn dan haar leeftijdgenootjes en
ergens heeft besloten om nooit te
laten zien dat het soms hulp nodig
heeft. dit is niet gelukt, gelukkig.
hulp vragen mag
naast de vriend die mij hielp het
kwartje te laten vallen, ben ik
enorm geholpen door het boek
van brenÃ© brown: De kracht van
kwetsbaarheid. Haar belangrijkste
boodschap voor mij is dat je mag
laten zien wat je niet kunt. en dat
hulp vragen prima is. Het was niet
gemakkelijk. door schaamte schiet
je automatisch in een vecht- of
vluchtstand. Ik was van het vluchten.
maar met de jaren gaat het
beter. mensen helpen meestal ook
graag. Zo heb ik met hulp van
verschillende personen mijn scriptie
kunnen afronden. met hulp
van Julie Houben is dit stuk voor
jullie nu leesbaar. Als ik het half
rood met aanpassingen terugkrijg,
voel ik geen enkele schaamte meer.
Alleen nog dankbaarheid en besef
×‰	Ú 7cassandra://vYjbkkn9tdlV7_RiZULlGgcGSYs0pFDU8CF8M6IssAEÍ/Í`ÍjÍ ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹§×‰EÚ´dat iedereen kwaliteiten heeft en we elkaar aanvullen.
maar dat kan alleen als we ons uitspreken over
waar we hulp nodig hebben en als we onszelf
vertrouwen op onze kwaliteiten.
in 7 stappen van schaamte naar
kracht
In haar boek schrijft brenÃ© brown over jezelf
weerbaar maken voor schaamte. Hieronder haar 7
stappen:
1. ontdek hoe en waar jij in je lichaam schaamte
voelt.
2. probeer te achterhalen waar bij jou de schaamte
vandaan komt.
3. Welke boodschap hoorde jij in de communicatie
met de persoon tegenover wie jij schaamte voelt?
4. beoordeel of die boodschap klopt, of dat die in
jouw eigen hoofd zit.
5. Waar denk je aan te moeten voldoen (verwachtingen)?
6.
Zoek contact met anderen die misschien in
hetzelfde schuitje zitten (Dyslexie CafÃ© online
bijvoorbeeld)
7. praat over je angst en/of schaamte.
31
Ik heb ontdekt: hoe meer je over je schaamte praat,
hoe minder het wordt. doordat je deelt, voel je dat
je niet alleen bent en krijgt de schaamte minder
grip op jou.
meer info over het boek:
brenÃ© brown: de kracht van kwetsbaarheid. heb
de moed om niet perfect te willen zijn. 240 pag,
verkrijgbaar o.a. via bol.com (â‚¬ 20,99)
bekijk ook de herkenbare strip over schaamte
van leontien!
×a{ÞÃ¥pXJÕ¹¨×a{ÞÃ¥pXJÕ¹§ÍÀÍ{×‘C‘×˜š   ÍÀÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://xky1j4LSdXFpMBWbzzhOIkNDYJChxf7hsE2eQpj3oZ4Î yÍ`ÍÍ°×‰	Ú 7cassandra://KGJGSwpi_DIjd1cDrRKMLjLJmdcjNNpXWLzJ2_oJeYUÍ±kÍ`Í§Íà×‰	Ú 7cassandra://s-quqv_YWuJUILjZ_AHanrmkpUL5-duBE7eev8xVZ-cÍ4[Í`ÍjÍ ×‰	Ú 7cassandra://LQbhHmyRdBJHYMvzSzK2H2mDd1Aesbh8NqYzZWs6L1QÎ |6ÌÌÍ Í	ÑÍñ×a{ÞÍ¥pXJÕº1×‰EªWETENSCHAPÚƒWetenschap
T
Heb je AdHd, dan
gaat lezen en/of
schrijven vaak ook
lastiger. Heb je
dyslexie, dan is
concentratie niet
altijd jouw beste
vriend. niks nieuws
voor mensen met
AdHd en/of dyslexie.
tijd voor meer wetenschappelijk
bewijs voor
deze samenhang. Want
meten is weten.
tekst:
michel nelWAn - klinisch neuropsycholoog
& kArin de jAger
32
ijdens een uitstapje was ik (michel) in Vaals,
op het drielandenpunt. Het ene moment was ik
in nederland, het andere in belgiÃ«, en tenslotte
even in duitsland. dat was grappig en gaf een
fijn gevoel. ons brein heeft blijkbaar de
behoefte om de buitenwereld keurig te kaderen.
Grenzen geven duidelijkheid, overzicht en rust.
In de gedragswetenschappen
werkt het
eigenlijk net zo: een
onderzoeker die zich
verdiept in AdHd, komt
op congressen doorgaans
geen collegaâ€™s tegen die zich bezighouden met dyslexie,
en omgekeerd. ook hier geven de grenzen tussen onderzoeksgebieden
ogenschijnlijk duidelijkheid en rust. maar de werkelijkheid
is een stuk ingewikkelder. dat heeft alles te maken
met de ontwikkeling en werking van het brein zelf.
brein doet niet aan grenzen
In tegenstelling tot onze neiging om te kaderen en te versimpelen,
is het brein zelf geen simpele verzameling afzonderlijke
gebiedjes met duidelijke grenzen, zeker niet als het nog
in ontwikkeling is. de ontwikkeling van de ene regio in de
hersenen is sterk afhankelijk van die van andere regioâ€™s. Zo is
ook de kwaliteit van onze denkvaardigheden, waaronder concentratie
en leesvaardigheid, afhankelijk van de wederzijdse
beÃ¯nvloeding tussen deze twee onderling. Iemand die moeite
heeft met zich concentreren, ontwikkelt vaker ook lees- en/of
schrijfproblemen. Het tegenovergestelde zien we ook: een kind
met lees/ schrijfproblemen lijkt vaker afgeleid.
deze wederzijdse afhankelijkheid van denkprocessen is een reden
dat de kans op lees/schrijfproblemen en/of dyslexie sterk
toeneemt wanneer iemand ook AdHd heeft en andersom.
daarom is het opvallend, dat er weinig onderzoek is naar het
samengaan van deze twee vormen van neurodiversiteit. Zeker
onder volwassenen is het onderzoek zeer schaars. Alsof AdHd
en dyslexie verdwijnen wanneer je 18 jaar wordt. niet dus.
×‰	Ú 7cassandra://s-quqv_YWuJUILjZ_AHanrmkpUL5-duBE7eev8xVZ-cÍ4[Í`ÍjÍ ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹©×‰EÚ
ûADHD gaat ECHT vaak samen met dyslexie
onderzoek naar dyslexie
bij Adhd
met deze gedachten in het achterhoofd,
hebben we op verzoek van
vereniging Impuls & Woortblind
(I&W) en met hulp van ervaringsdeskundige
Karin de Jager een
onderzoek gedaan onder de cliÃ«nten
van de AdHd-afdelingen van psyQ
-een grote landelijke ggz-instellingen
onder de leden van I&W met
AdHd (nelwan & Kooij, ingediend
voor publicatie). met dit onderzoek
hadden we drie doelen. Allereerst
wilden we graag weten of het
klopt dat een hoog percentage van
de psyQ-cliÃ«nten met AdHd lees/
schrijfproblemen of dyslexie heeft.
tweede doel was: duidelijkheid
krijgen of een vragenlijst
geschikt is om mensen met hardkarin
de jager
michel newan
mensen die zich aanmelden bij de
AdHd-afdeling van psyQ is bekend
met dyslexie. dat is twee keer zo
veel als in de algemene bevolking,
waarin het percentage ongeveer
5% is. er is ook nog een grote groep
waarbij er mogelijk dyslexie speelt
en in ieder geval forse lees/schrijfproblemen
zijn. In totaal kwam
het aandeel mensen met lees/spellingsproblemen
op ruim een kwart.
dat is vergelijkbaar met wat in de
jeugd wordt gevonden in onderzoek
naar het samengaan van AdHd en
dyslexie.
nekkige lees/schrijfproblemen snel
op te sporen. Het laatste doel was
om uit te vinden of dyslexie ook
onder de leden van I&W met AdHd
een vergeten aandachtsgebied is.
uit het onderzoek bleek inderdaad
dat een hoog percentage van de
psyQ-cliÃ«nten forse lees/schrijfproblemen
heeft. ongeveer 11% van de
de vragenlijst die we gebruikten (de
ArHQ) bleek voldoende geschikt om
mensen met lees/schrijfproblemen
op te sporen binnen de groep cliÃ«nten
van de AdHd-afdelingen. daarmee
is ook ons tweede doel bereikt.
We hebben dus met dit onderzoek
een bruikbaar instrument ontwikkeld
waarmee we mensen met lees/
schrijfproblemen kunnen opsporen
voorafgaand aan of tijdens een behandeling
in de ggz. tenslotte bleek
dat ook bij de I&W-leden met AdHd
vaak dyslexie speelt.
ggz: heb oog voor deze
samenhang!
Vanwege de sterke grenzen binnen
de gedragswetenschappen en daaruit
voortkomende behandelprotocollen,
is er tot nu toe nauwelijks
gelet op lees/schrijfproblemen bij
mensen met AdHd. dat is, gezien
de resultaten van het onderzoek,
onterecht. Andersom zullen
mensen met lees/schrijfproblemen
of dyslexie dit niet altijd melden
bij de behandelaar.
dat is zonde, zeker als je bedenkt
dat er in het brein wel degelijk een
samenhang bestaat tussen concentratieproblemen
en lees/schrijfproblemen.
nu
ook onderzoek aantoont dat het
brein geen duidelijke grenzen heeft
zeggen wij: maak het samengaan
van AdHd en lees/schrijfproblematiek
bespreekbaar binnen de ggz.
Want als je weet in welke mate deze
samenhang speelt bij een cliÃ«nt
met AdHd, komt dit in elk geval
het zelfinzicht en hopelijk ook de
behandeling ten goede.
33
×a{ÞÃ¥pXJÕ¹ª×a{ÞÃ¥pXJÕ¹©ÍÀÍ{×‘C‘×˜š   ÍÀÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://blvlV6uiM2WVmDK4V63SQsi7VOeSWryYA_wJ8K1_9LYÎ ]%Í`ÍÍ°×‰	Ú 7cassandra://fPolf8_btNDbWzFeKew_AOKfV7KZghkcGeOZgkJTWDEÍÅÍ`Í§Íà×‰	Ú 7cassandra://3Bd0ckA8jAsZRiVFEFWwINVD4p2DXjdIZsNekR_30xkÍ?rÍ`ÍjÍ ×‰	Ú 7cassandra://GNX6G3RBiJAT6QW_O0XfdZrUIfMjRnpHi4g9Xlu4-tsÎ ­ŠÍhÍ Í	ÑÍñ×a{ÞÎ¥pXJÕº5‘× ×a{ÞÍ¥pXJÕº3 Í6Í­=9×‰HÚ !mailto:info@impulsenwoortblind.nlG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ×‰E±VERENIGINGSNIEUWSÚ	äVeReniGinGSnieUWS
spelend leren over je sterke kAnten
Een spel om je eigen en elkaars kwaliteiten te ontdekken.
Bedoeld voor studenten met AD(H)D, dyslexie of een
andere vorm van neurodiversiteit. Studente Emmelien
Kim (24) ontwikkelde er een concept voor, met Impuls &
Woortblind als opdrachtgever.
op 30 augustus presenteerde emmelien online
haar spelconcept â€˜together we know youâ€™ aan o.a.
haar begeleider vanuit I & W, Hans van de Velde.
daarmee rondde ze haar studie trend research &
concept creation in lifestyle aan de Fontys Hogeschool
tilbug af.
over het spel
Het spel â€˜together we know youâ€™ geeft studenten
met een neurodivers brein inzichten in hun
kwaliteiten. door middel van â€˜wist-je-datjesâ€™ op de
achterkant van de spelkaarten zijn leuke weetjes
over neurodiverse breinen subtiel verwerkt in het
spel. niet alleen studenten met een neurodivers
brein leren meer over hun kwaliteiten, maar ook
neurotypische studenten kunnen hieraan meedoen.
dit voorkomt hokjesdenken en creÃ«ert wederzijds
begrip. op deze manier leren studenten zichzelf en
elkaar beter kennen en kunnen ze in de toekomst
goed voorbereid hun kwaliteiten inzetten.
zelf dyslectisch
emmelien kwam op het idee voor dit spel, omdat
zij zich steeds meer realiseerde dat er te veel focus
ligt op de negatieve kanten van het neurodiverse
Welke kwaliteit past het beste bij welk persoon?
Vrolijk
Betrouwbaar
Enthousiast
Serieus
Optimistisch
Bescheiden
emmelien
brein en dat jongeren zoals zijzelf daar last van
hebben in hun ontplooiing. Zelf kreeg emmelien op
de middelbare school de diagnose dyslexie. daarnaast
heeft ze een broertje met AdHd. In verhalen
van medestudenten met o.a. Ad(H)d en dyslexie
hoorde ze over de struggles waar zij mee worstelen
tijdens hun stages en bij sollicitaties. Verder las ze
het boek Dyslexie als Kans. dit boek opende haar
ogen en maakte haar bewust van de krachten die
Ã³Ã³k samengaan met een eigenschap als dyslexie.
â€˜daar wil ik iets mee doen voor mijn afstudeeropdrachtâ€™
besloot ze.
Het werd een inspirerend spel. Hieronder 2 voorbeelden
van spelkaarten We moeten het voorlopig
doen met een digitale versie. een spel op de markt
brengen is een tak van sport die wij noch Kim
beheersen, helaas. Als jij tips hebt, mail ons.
â€œWist je dat ADHD twee- tot driemaal vaker
voorkomt bij jongens dan bij meisjes?â€
Welke kwaliteit past het beste bij welk persoon?
Innovatief
Zelfverzekerd
Georganiseerd
Behulpzaam
Geduldig
Leergierig
â€œWist je dat mensen met dyscalculie vaak
innovatieve denkers zijn?â€
34
×‰	Ú 7cassandra://3Bd0ckA8jAsZRiVFEFWwINVD4p2DXjdIZsNekR_30xkÍ?rÍ`ÍjÍ ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹¬×‰EÚ
ÝVeReniGinGSnieUWS
dyslexie Als
tAlentdiversiteit
Op 4 oktober zaten vertegenwoordigers van belangenvereniging
Impuls & Woortblind (Sjan Verhoeven), oudervereniging
Balans (Marijse Pel) en HOI-Foundation
(Tamara Vreeken) aan tafel voor een online talkshow in
de Week van Dyslexie: Samen voor Empowerment.
teKst: nel Hofmeester
doel was het brede beeld van
dyslexie verder in te vullen voor
leerkrachten, ouders en dyslectici
zelf: dyslexie als talentdiversiteit
met zwakke Ã©n sterke kanten. Het
werd een spannende en veelzijdige
avond.
de mythe van de
normaliteit
Hoe lastig de switch is van het
stoornisbeeld naar het brede beeld
bleek wel uit een verspreking van
voorzitter Wout plevier (vader van
een dyslectische dochter), toen hij
het zelfvertrouwen van â€˜mensen
met dyslexie en normale mensenâ€™
met elkaar vergeleek.
Gelukkig maakte Jonathan mooney
daarna snel gehakt van de term
â€˜normaalâ€™. Hij schreef niet voor niets
het boek â€˜Normal Sucksâ€™*. Volgens
Jonathan is het onderwijs gebaseerd
op de â€˜normaleâ€™ leerling. pas je niet
binnen dat plaatje, dan heb je een
probleem. Het werkelijke probleem
is echter niet de dyslexie, maar de
mythe dat we allemaal op dezelfde
manier leren.
â€˜van jou komt niks
terechtâ€™
Jonathan mooney kreeg een aantal
labels, waaronder dyslexie en AdHd
en hij leerde pas op zijn 12e schrijven.
Hij verliet school met zelfmoordplannen,
omdat iedereen zei:
â€˜Van jou komt niks terecht.â€™
Jonathan studeerde uiteindelijk af
in de engelse letterkunde en heeft
nu drie boeken op zijn naam staan.
Zijn pleidooi is om kinderen niet te
willen â€˜reparerenâ€™. Kinderen moeten
de gelegenheid krijgen om uit te
zoeken hoe zij het beste kunnen
leren. die kant moeten we op met
het onderwijs, vond ook het panel
in de studio. en sommige scholen
zijn daar al best ver in. de instelling
van de school maakt het verschil.
dyslexie is nog steeds
een gevecht
op Facebook waren twee stellingen
uitgezet, waarop gereageerd was:
1. dyslexie is een leven lang vechten:
82 keer ja â€“ 22 keer nee.
Het panel beaamde dat dyslexie
op dit moment veel vechten inhoudt
â€“ voor zowel de kinderen
als de ouders. ook als je gaat
studeren en werken moet je vaak
het gevecht aan.
2. schaamte is een groter probleem
dan niet kunnen lezen en schrijven:
52 ja â€“ 21 nee.
ook dit herkende het panel. de
schaamte kan je op onverwachte
momenten overvallen en het is
er de oorzaak van dat kinderen
en (jong-) volwassenen niet om
hulp vragen.
tranen met tuiten daarna bij
â€˜Jessieâ€™s Fight songâ€™ waarin Jessie
duidelijk maakte dat ze kinderarts
ging worden en dat begrip voor
dyslexie het voor haar gemakkelijker
zou maken.
Kortom: een zeer geslaagde en
Empowering avond!
* Jonathan mooney- normal sucks:
How to live, learn, and thrive,
outside the lines. (2019)
35
×a{ÞÃ¥pXJÕ¹­×a{ÞÃ¥pXJÕ¹¬ÍÀÍ{×‘C‘×˜š   ÍÀÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://ps2UqZPWIEszuxesR4oHBbDc-oeX4YFg2LSoNxpxLwEÎ åÆÍ`ÍÍ°×‰	Ú 7cassandra://m0KqW4UQtFtWvsRXOZD0zKD4WAmn0q7YhQ57kD4ZOOgÍ©­Í`Í§Íà×‰	Ú 7cassandra://qdqMjQSFAWlMtiSu533hb2L93bcHRiKDTvTT_zxbuc0Í<éÍ`ÍjÍ ×‰	Ú 7cassandra://5mH7F78ivWa4UZ6VEqe0lCnO_VazDRYBGAiPaOfvQVIÎ V!ÍròÍ Í	ÑÍñ×a{ÞÎ¥pXJÕº@× ×a{ÞÎ¥pXJÕº7 ÍxÍ¬\9×‰HÚ )mailto:dyslexielijn@impulsenwoortblind.nlG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÎ¥pXJÕº8 ÍGÍÀÌÌ9×‰HÚ )mailto:dyslexielijn@impulsenwoortblind.nlG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÎ¥pXJÕº9 ÍfÍoQ9×‰HÚ !mailto:info@impulsenwoortblind.nlG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÎ¥pXJÕº: Ì’ÍÍ9×‰HÚ $mailto:dysleuk@impulsenwoortblind.nlG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÎ¥pXJÕº; ~Í=ÌÑ9×‰HÚ "mailto:peter.w.millenaar@gmail.comG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÎ¥pXJÕº< Í>Í…ÌÏ9×‰HÚ !mailto:info@impulsenwoortblind.nlG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÎ¥pXJÕº= Í~Í«j9×‰HÚ )mailto:julie.houben@impulsenwoortblind.nlG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÎ¥pXJÕº> ÍLÍ¿ÌÓ9×‰HÚ )mailto:julie.houben@impulsenwoortblind.nlG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÎ¥pXJÕº? ÍÍ±Íá9×‰HÚ Bhttp://www.impulsenwoortblind.nl/onze-vrijwillige-contactpersonen/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÏ¥pXJÕºL Í>ÍŠÌÏ9×HÚ !mailto:info@impulsenwoortblind.nl××Ðˆ× ×a{ÞÏ¥pXJÕºK ÍÍ±Íá9×HÚ %http://www.impulsenwoortblind.nl/onze××Ðˆ× ×a{ÞÏ¥pXJÕºJ Í~ÍÃÌ¡9×H¼http://impulsenwoortblind.nl××Ðˆ× ×a{ÞÏ¥pXJÕºI ÍÚÍÄ99×H°http://tblind.nl××Ðˆ×‰E¯VERENIGINGSINFOÚÆiMpUlS & WOORTBlind
WERKgROEp ONDERWIJS
WAt: belangenbehartiging voor alle vormen van onderwijs
Wie: Anne-marie Hartmann â€“ (bestuurslid portefeuille onderwijs)
DYSLEXIELIJN
WAt: de dyslexielijn
hulpdienst voo
over dyslexie.
ONDERStEUNINgSgROEp
DYSLEXIE
WAt: belangenbehartiging voor dyslectici
Wie: peter millenaar -
peter.w.millenaar@gmail.com (voorzitter)
Wie: dyslexielijn@
impulsenwoortb
actieve werkgroepen
en vrijwilligers I & W
WERKgROEp
vOLWaSSENEN
WAt: klankbordgroep voor initiatieven en
projecten rond actuele themaâ€™s mbt
Ad(H)d, dyslexie en/of dyscalculie
Wie: we zoeken nieuwe leden en een
voorzitter! Iets voor jou? mail ons.
Impuls & Woortblind is actief
voor en met mensen met Ad(H)d,
dyslexie en dyscalculie.
Heb je vragen?
Heb je een idee voor
een actie of een activiteit?
Wil je ergens aan meedoen?
Hier zie je bij wie je terecht kunt
met je vraag of idee!
DYSLEUK: pR EN LOBBYgROEp
DYSLEXIE
WAt: dyslexie zichtbaar maken
vanuit I en W
Wie: nel Hofmeester & monique blom â€“
dysleuk@impulsenwoortblind.nl
36
EXpERtISEgROEp
WAt: expertmeetings, begeleiding van studenten,
eigen onderzoeken onder achterban,
internationale contacten
Wie: rob pereira â€“ (bestuursvoorzitter &
portefeuille wetenschap)
×‰	Ú 7cassandra://qdqMjQSFAWlMtiSu533hb2L93bcHRiKDTvTT_zxbuc0Í<éÍ`ÍjÍ ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹·×‰EÚƒAPELDOORN
N
n is een
or vragen
tblind.nl
aD(H)D-CafÃ©S EN DYSLEXIE CafÃ©S
WAt: maandelijkse bijeenkomsten voor en door mensen
met AdHd en/of dyslexie (zie pag. 39)
Wie: Aad bouwmeester â€“ (bestuurslid portefeuille
AdHd cafÃ©s), roy de Jong (bestuurslid dyslexie cafÃ©s)
AMERSFOORT
REDaCtIECOmmISSIE
fONDSENWERvINg
WAt: zorgen voor stabiele extra
inkomsten voor I en W
Wie: VAcAnt
WAt: zorgt samen met
hoofdredacteur voor
inhoud van I & W
magazine
Wie: Julie Houben â€“
julie.houben@
impulsenwoortblind.nl
(hoofdredacteur)
CONtaCtpERSONEN EN CLIÃ«NtONDERStEUNERS
WAt: ervaringsdeskundige vrijwilligers per telefoon en/of mail bereikbaar
Wie: zie de lijst op http://www.impulsenwoortblind.nl/onze-vrijwillige-contactpersonen/
BEStUUR
WAt: ook elk bestuurslid heeft een eigen aandachtsveld.
Wil je Ã©Ã©n van hen benaderen met een vraag of idee?
stuur dan een mail naar info@impulsenwoortblind.nl
Wie: rob pereira - bestuursvoorzitter, wetenschap, AdHd
evert van Waegeningh - penningmeester
Aad bouwmeester â€“ algemeen, Ad(H)d-cafÃ©s, AdHd
Anne-marie Hartmann â€“ algemeen, onderwijs
Annemarie van essen â€“ algemeen, ledenwerving, media en communicatie
37
×a{ÞÃ¥pXJÕ¹¸×a{ÞÃ¥pXJÕ¹·ÍÀÍ{×‘C‘×˜š   ÍÀÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://7yDeyU5FPsOZkIqYlRuJMkh8sPChYtY6jQyRZntFsEcÎ k|Í`ÍÍ°×‰	Ú 7cassandra://CrJ2-RUK_5KyNiH71eojpw5nbeWDzQzX9glk4kLQt_QÍ´¬Í`Í§Íà×‰	Ú 7cassandra://LUyyFBIxZIdNNky6FGpenZ-_K6ktVe-FoxrhICD99vsÍ<?Í`ÍjÍ ×‰	Ú 7cassandra://UlBSDa889ewrS1c-QGLC_ODzhdbi9zL-fvOr_EObGsIÎ ‰Î lÍ Í	ÑÍñ×a{ÞÐ¥pXJÕºN–× ×a{ÞÎ¥pXJÕºB Í¡Í«Ì•9×‰HÚ 1https://www.impulsenwoortblind.nl/adhd/adhd-cafe/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÎ¥pXJÕºC Í$Í«ÌÁ9×‰HÚ @https://www.impulsenwoortblind.nl/dyslexie/praten-over-dyslexie/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÎ¥pXJÕºD ÍÞÍØÌ“9×‰HÚ )https://www.impulsenwoortblind.nl/agenda/G××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÎ¥pXJÕºE ÌòÍÜÌè9×‰HÚ !mailto:info@impulsenwoortblind.nlG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÎ¥pXJÕºF Í†ÍÛÌè9×‰HÚ )mailto:dyslexielijn@impulsenwoortblind.nlG××ÒÔÔÔrÒïïïÌ× ×a{ÞÐ¥pXJÕºW Í$Í±ÌÆ9×H¼http://pratenoverdyslexie.nl××Ðˆ×‰EµADVERTENTIES EN CAFESÚ(AdVeRTenTieS
Als spelling
een probleem is
SpellingProf: hÃ¨t hulpmiddel voor
iedereen die thuis of met professionele
begeleiding zijn spelling wil verbeteren.
Meer informatie of aanmelden via
spellingprof.nl
zelf een Ad(h)d cAfÃ© of
dyslexie cAfÃ© opzetten?
Wij helpen je!
Is er geen Ad(H)d-cafÃ© of
dyslexie-cafÃ© bij jou in de buurt?
Zoek een partner en start er eentje.
Impuls & Woortblind kan je helpen met een
duidelijke handleiding over de aanpak.
bel of mail ons voor meer informatie:
033 247 34 84 / info@impulsenwoortblind.nl
de dyslexielijn
de dyslexielijn is een hulpdienst voor
vragen over dyslexie. Je kunt bellen naar
het landelijk bureau:
033 247 34 84
Wij zorgen dan dat je vraag door
de juiste persoon behandeld kan worden.
Je kunt je vraag ook mailen:
dyslexielijn@impulsenwoortblind.nl
38
×‰	Ú 7cassandra://LUyyFBIxZIdNNky6FGpenZ-_K6ktVe-FoxrhICD99vsÍ<?Í`ÍjÍ ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹¾×‰EÚÖ& dySlexie cAfÃ©S
Ad(h)d cAfÃ©S
door het hele land organiseren wij aD(H)D-CafÃ©S EN DYSLEXIE CafÃ©S.
dÃ© ontmoetingsplek voor iedereen uit onze doelgroep en direct betrokkenen.
voor en door ervaringsdeskundigen. hieronder vind je al onze cafÃ©s bij jou in de buurt
en onze online cAfÃ©s. voor adres- en contactgegevens per Ad(h)d-cafÃ©,
kijk op onze site. dyslexie cafÃ©s vind je op pratenoverdyslexie.nl.
KIJK IN ONZE agENDa vOOR DE aCtUELE SItUatIE pER CafÃ©.
noord hollAnd
Ad(h)d-cAfÃ© AmsterdAm
Iedere tweede maandagavond
van de maand vanaf 20.00
zuid hollAnd
Ad(h)d-cAfÃ© den hAAg
Iedere vierde woensdagavond
van de maand onlIne van
19.00 tot 21.30
Ad(h)d-cAfÃ© bArendrecht
Iedere derde dinsdag van de
maand van 20.00 tot 22.30
zeelAnd
Ad(h)d-cAfÃ© vlissingen
Iedere tweede woensdag van
maand van 20.00 tot 22.30
drenthe
Ad(h)d-cAfÃ© Assen
Iedere laatste vrijdag van de
maand van 19.00 uur tot 22.30
overijssel
Ad(h)d-cAfÃ© hengelo
Iedere tweede woensdag van de
maand van 20.00 tot 22.30
gelderlAnd
Ad(h)d-cAfÃ©
Arnhem en omstreken
Iedere eerste maandag van
de maand vanaf 19.30
noord-brAbAnt
Ad(h)d-cAfÃ© bredA
let op: tijdelijk geen vaste
avond! Wel gewoon vanaf
19.30 uur
Ad(h)d en DYSLEXIE cAfÃ©
heusden-vesting
Iedere laatste dinsdag van de
maand onlIne van 19.30 tot
21.30
dyslexie cAfÃ© online
Iedere derde zaterdag van de
maand onlIne van 13.30 tot
16.00
limburg
Ad(h)d-cAfÃ© mAAstricht
Iedere eerste vrijdag van de
maand van 19.00 tot 21.30
39
utrecht
het Ad(h)d vrouWen
cAfÃ© online
Iedere eerste vrijdag van de
maand van onlIne 20:00 tot
22:00
Ad(h)d-cAfÃ© Amersfoort
Iedere tweede vrijdagavond van
de maand op locatie, iedere 4e
vrijdagavond van de maand
online.
Ad(h)d-cAfÃ© utrecht
Iedere eerste donderdag
van de maand vanaf 21.00
×a{ÞÃ¥pXJÕ¹¿×a{ÞÃ¥pXJÕ¹¾ÍÀÍ{×‘C‘×˜š   ÍàÍ{u×‰œ”×‰	Ú 7cassandra://6N2Tm3nV3PrFS-EYVRtG8ocvsSzeYJk0r1ZI6Rqz5Q0Î ÓxÍ`Í°Í×‰	Ú 7cassandra://mYjzkyuyphFdH840BO5r_ZXjnoFL6y6_lDuXrcBDX0AÍfAÍ`ÍSÍß×‰	Ú 7cassandra://s_z4s7BfkUuPdYyN2j1CZvO_vRPGcu00gmyyhkqYZVIÍ(cÍ`ÌµÍ ×‰	Ú 7cassandra://pFGBSUBPZ8R2aGlfOGzImiL9rdBBwyF_-RnEvUJZ6WIÎ ë!Í ÍèÍñ×a{ÞÐ¥pXJÕºR×‰E³STRIP OVER SCHAAMTE×‰	Ú 7cassandra://s_z4s7BfkUuPdYyN2j1CZvO_vRPGcu00gmyyhkqYZVIÍ(cÍ`ÌµÍ ×a{ÞÃ¥pXJÕ¹À×ˆE×a{ÞÃ¥pXJÕ¹Á×a{ÞÃ¥pXJÕ¹ÀÍÀÍ{)×2• ­IPWB 3 - 2021×a{Þ­àfrJÂ¨÷