׉?ׁB!בCט{u׉׉ 7cassandra://aq8tCZU0HR8nS0N9BlnbIM4ymY7_FA82PqqmGajF96U+ ` ׉ 7cassandra://a0gyuAdzo1YZ2qFN1KrH3jGRCVaB4kd6wfMMAEadx_Aq`S׉ 7cassandra://iTsWcjXedmXFgXTSlBBxYdbB44TfH_VgUTT3S1RS4rY%`̵׉ 7cassandra://IzTgpAubsb6yPukILatun3sconjDaEqH44YrOn6ooNMmRr͠^&Psxט{u׈frJ׈E^&PsZ׉EExPress Magazine voor gepensioneerden van VVG-PGB 4e jaargang nr. 2 november 2019 Inspiratiebron Santiago Peter Geelen ziet vrijwilligers als cement van de samenleving Dit is een uitgave van ׉ 7cassandra://iTsWcjXedmXFgXTSlBBxYdbB44TfH_VgUTT3S1RS4rY%`̵^&Ps[^&PsZ{בCט{u׉׉ 7cassandra://E43cG7mYb_9N9dyatJBnyHRDurwq1CrxaSez02YJDy8` ׉ 7cassandra://500qH0iJjXb9CXNoPLTXo03asaudN1cMLRzyHi9RYm0F`׉ 7cassandra://Fc2MzfnxTkXbPoP3koZHZGxmHb7brxt8vm4SsRVHhLgB~`j׉ 7cassandra://HUiDCwOgXRMSmmlOlzT4BrrJOB7P9uId7Ar6Ex7wR9IhB͠ ^&Ps{נ^&Ps}ṁ9ׁHmailto:redactie@vvgpgb.nlׁ ׁ Ј׉E In dit nummer 2 3 4-5 6-7 In memoriam Freek Busweiler Pensioen is super belangrijk Misschien niet het juiste moment om te beslissen over korten op pensioen Hoogspringer Geelen breekt lans voor vrijwilligers 8-9-10 Felle discussie over rekenrente blijft maar door woeden 10 11 Geef uw mening over VVG-PGB Problemen voor oudere automobilist bij CBR duren nog langer 12-13 Peter en Ria op de bok in Verzorgingsgesticht 14-15 Nieuwe koepel spreekt met één stem namens de gepensioneerden 16 17 Mensen willen zich gehoord voelen Gewoon aan de slag, column Nicoline Maarschalk-Meijer 18-19 Senioren maken een enorme inhaalslag in de digitale wereld 20-21 Razendsnelle Hans Elfring zelfs met Krom Achterwiel dendert onverminderd door 22-23 Financiële tips op de valreep van het jaar 24 Brexit is voorlopig nog één en al onzekerheid 25-26 Vragen van onze leden 27 28 Advertentie VGZ Grootste misverstanden cOlOFON ExPress is een uitgave van VVGPGB en verschijnt twee maal per jaar. 4e jaargang nummer 1 Redactie: Theo Leoné, Ruud Peys, Tonnie Klein Hemmink en Jos van Rijsingen Eindredactie: Geer Meershoek Vormgeving en DTP: Hans Brand Druk: Drukkerij Tuijtel Oplage: 17.000 stuks Reacties kunt u sturen naar: redactie@vvgpgb.nl 2 Woensdag 18 september is Freek Busweiler, bestuurslid bij Pensioenfonds PGB namens de gepensioneerden, geheel onverwacht overleden tijdens een kampeervakantie in Spanje. Donderdag 3 oktober is hij onder grote belangstelling begraven. In dit in memoriam wordt teruggekeken op zijn leven en betekenis voor PGB. Freek Busweiler repareerde graag dingen. Want hij was best een handig persoon, zei hij tegen een journalist die hem interviewde net na zijn aantreden als bestuurslid bij Pensioenfonds PGB. Ook hield hij van tuinieren. En van Italië, ook al was dat niet het land waar zijn tentje stond op die plek met het mooie uitzicht waar hij zo van genoot op de septemberdag dat er een einde kwam aan zijn leven. Hij vertelde wel eens over zijn hobby’s, een vakantie of het leven thuis. Maar op het werk of bij de vereniging van gepensioneerden praatte hij liever over In memoriam: Freek Busweiler (1950-2019) het onderwerp dat hem tijdens en na zijn carrière in de uitgeverijsector zo ontzettend was gaan fascineren: pensioen. Want, ook al is hij er niet meer, je hoort het hem nog zeggen, met drie uitroeptekens in zijn stem: Pensioen is super belangrijk!!! Voor alle duidelijkheid: niet alleen voor gepensioneerden, voor iedereen. En zeker voor jongeren. Eigenlijk vond hij de desinteresse voor pensioen - bij zo ongeveer iedereen onder de 40 - onbegrijpelijk. Dat het te ver van het bed zou zijn, of dat je er geen invloed op zou hebben, vond hij maar zwakke excuses om je er niet mee bezig te houden. Je hoeft er echt niet elke dag aan te denken, maar af en toe eens wat aandacht voor iets waar je gemiddeld een dag in de week voor werkt, was dat nou echt zoveel moeite? Tegelijkertijd was het gebrek aan aandacht voor de eigen oude dag - waar alle pensioenfondsen mee te stellen hebben - voor hem een enorme aansporing om dit te ‘repareren’. Om de kloof tussen pensioenfonds en achterban te dichten, om de deelnemers achter de vodden te zitten (te ‘activeren’ in jargon), om te zorgen dat ze 24/7 informatie op maat zouden kunnen krijgen. De manier waarop hij daarbij te werk ging, typeerde hem. Hij was een verhalenverteller en zat graag op de praatstoel. Hij was de man van de grote gebaren en de stemverheffing. Als hij binnen was, kon je hem niet missen. Maar hij kon ook goed luisteren. Hij ging op ׉ 7cassandra://Fc2MzfnxTkXbPoP3koZHZGxmHb7brxt8vm4SsRVHhLgB~`j^&Ps\׉Ebedrijfsbezoek, sloot aan bij allerlei interne overleggen, ging in gesprek met deelnemers en medewerkers, bezocht bijeenkomsten van de vereniging van gepensioneerden en regiobijeenkomsten voor werkgevers en OR-leden. En wat hij daar hoorde nam hij mee in zijn denken, zodat het beleid zou aansluiten bij de praktijk. Eind 2015 meldde Freek zich als geïnteresseerde bij de VVG van Pensioenfonds PGB. Vanwege zijn eerdere functies bij VNU en Wegener was hij bij velen al bekend. Juni 2016 zat het bestuur met hem om de tafel voor een positie in het verantwoordingsorgaan. Dat deed hij goed en met enthousiasme. Eigenlijk vond het bestuur van de VVG het dus jammer hem te verliezen voor het Verantwoordingsorgaan. Toch is hij eind 2017 met overtuiging voorgedragen om een functie in het bestuur te gaan bekleden namens de gepensioneerden. Toen hij in april 2018 definitief bestuurslid werd, was hij al 67, maar dat zag je niet aan hem af. Met tomeloze energie reisde hij het land door. Hij kon enthousiast handenwrijvend het kantoor binnenkomen, helemaal klaar voor ‘actie!’ Enthousiast en nieuwsgierig. Zijn gedrevenheid leidde er ook toe dat hij, als hij eenmaal in volle overtuiging zijn tanden in iets had gezet, niet snel los liet. Dan ging hij ervoor. Dat maakte Freek Busweiler tot wie hij was, als mens en bestuurder. Energiek en toegewijd. Maar helaas niet langer aanwezig. ‘Pensioen is super belangrijk!!!’ “Pensioen is super belangrijk!!!” Freek Busweiler had deze uitroep - zoals ook wordt aangehaald in het In Memoriam op de pagina hiernaast - tot zijn lijfspreuk gemaakt . Tot verbijstering van iedereen die onze energieke vertegenwoordiger bij Pensioenfonds PGB de laatste jaren mocht meemaken, is hij plotseling overleden, zonder enige voorwaarschuwing. Er is op een heel mooie manier afscheid van hem genomen, vooral de bijdragen van zijn drie kinderen en zijn echtgenote Will waren ontroerend. Desondanks moeten we door, want… “Pensioen is super belangrijk!!!” We houden die slogan er komende jaren in. Freek zou daar trots op zijn. En het is meer waar dan ooit te voren. Pensioenen liggen onder vuur, want lage rekenrente. Er wordt gesproken over de invulling van een nieuw pensioenstelsel, met ontzettend veel mitsen en maren. Het totaalplaatje wordt er niet duidelijker op, terwijl één ding als een paal boven water staat. De pensioenfondsen passen goed op de ingelegde premies. De rendementen (gemiddeld zo’n 6 à 7 procent per jaar, misschien eens wat meer of wat minder) moeten vooral zo blijven. Alleen door die absurde rekenrente lijkt het alsof de fondsen er een potje van maken. Laat één ding duidelijk zijn: zelf beleggen - of nog erger - geld op een ‘veilige’ spaarrekening zetten, levert beduidend minder op. En wat ook een zekerheid is: voor de toekomstige gepensioneerden zit er voldoende in kas. Alles staat of valt met de vraag of er een andere methodiek voor de rekenrente (rekenrendement) komt. Onze DNB-directeur Klaas Knot is nog niet door de bocht, zijn voorganger Noud Wellink wel. Maar ook andere gerenommeerde deskundigen zoals professor Eijffinger uit Tilburg en de éminence grise in het beleggingsvak, oud-Robeco topman Jaap van Duijn. Aan de pensioentafels moeten zaken worden gedaan. In die onderhandelingen zijn het vooral de vakbonden en de werkgevers die de politiek (minister Koolmees) tot een andere koers moeten dwingen. Onze koepelorganisaties KNVG en NVOG praten ook mee, maar op een plek die iets verder van het vuur is gelegen. We hopen dat ze toch genoeg druk kunnen uitoefenen. Verder speelt natuurlijk nog de juridische procedure die tegen de staat is aangespannen. Procespartijen zijn de Stichting Pensioenbehoud en KBO Brabant, maar de VVG van Pensioenfonds PGB en inmiddels ook de Vereniging van Oud Hoogovens Medewerkers (VOHM) steunen de procedure met een financiële bijdrage. De dagvaardingen zijn de deur uit. Of het succesvol zal zijn, is nog niet te zeggen. Het zorgt in ieder geval voor meer druk aan het front. We willen alles uit de kast halen om resultaten te boeken. Jos van Rijsingen, voorzitter 3 ^&Ps]^&Ps\{בCט{u׉׉ 7cassandra://Pi1FsyaN8YlvtG_cuppI1cC7-0ZNT4emx5ZU2oHnJ2E]` ׉ 7cassandra://F2x86QZk4pUjS6SGc7J5GJBUiHIMzqWkLtFxFecDhUQ`׉ 7cassandra://Pc9JP695iZmKRo0uvjJ99i7T8mi4QKffMm-RUoSPMxAF`j׉ 7cassandra://FNv1dzegi3SHn2LOgSLJpeBo69atjRAbzNUorusprOwՀ$͠ ^&Ps~׉E‘’Misschien niet het juiste moment om te ‘’Er komen op dit moment heel veel zaken tegelijk samen rond de pensioenen. Er dreigen kortingen op de pensioenen van miljoenen mensen, wat dat betreft staan alle seinen op rood. Ook bij PGB is die dreiging de laatste tijd toegenomen. We hebben te maken met een historisch lage rentestand die grote gevolgen heeft voor onze dekkingsgraden die weer bepalend zijn voor het al dan niet korten. We moeten werken met nieuwe parameters voor de verwachte rendementen die er ook bij PGB voor zorgen dat onze kritische dekkingsgraad omhooggaat en we de afgelopen periode soms écht de gevarenzone naderden.’’ niet voldoende gebleken voor alle pensioenfondsen. Tot nu toe lijkt de minister op dit punt niet bereid om verder te gaan, maar bij ons is dit ook niet aan de orde. Koolmees heeft wel gezegd dat hij met de sector wil kijken naar pensioenfondsen die mogelijk moeten korten op basis van hun herstelplan. Dat is het scenario waar wij misschien mee te maken krijgen. We moeten afwachten of hiervoor in de komende maanden nog een oplossing komt’’. Kwestie van cijferwerk Want begin volgend jaar moeten de besturen van de vaderlandse pensioenfondsen hun financiële ‘’En tegelijk ligt er een pensioenakkoord dat verder uitgewerkt moet worden. Dat gaat over ingrijpende wijzigingen in ons pensioenstelsel die er toe kunnen leiden dat er ook meer flexibiliteit komt rond indexeren of juist korten van de pensioenen. Ik vraag me als bestuurder van Pensioenfonds PGB dan ook echt af of het gezien al die ontwikkelingen en onzekerheden momenteel wel het juiste moment is om zoiets ingrijpends te doen als het korten van pensioenen. Ik sluit niet uit dat korten nodig kan zijn. Maar ik pleit ervoor daar voorzichtig in te zijn. Het is een uiterst redmiddel.” ‘’Op dit moment kan alleen minister Koolmees nog ingrijpen. Hij kan draaien aan de knoppen van de huidige regels en daarmee fondsen die in de problemen zitten lucht geven. Hij heeft al wat gedaan door de grens voor de dekkingsgraad voor het zogenaamde onvoorwaardelijke korten te verlagen van 104,5 naar 100 procent maar dat is 4 situatie op 31 december bepalen. Als die op basis van de wet niet goed genoeg is, dan moeten ze een beslissing nemen over het korten van de pensioenen. ‘’Ja, dat komt dan ook bij PGB op tafel,’’ moet Dijckmeester erkennen. ‘’Onze voorzitter Ruud Degenhardt heeft dat al gemeld in het laatste kwartaalbericht en dit wordt ook uitgelegd op de website. De kritische dekkingsgraad uit ons herstelplan ligt op het moment dat we hier praten, eind september, rond de 94 procent. Daar is dan de wijziging door de Commissie Dijsselbloem al in verdisconteerd. De actuele dekkingsgraad was bij PGB eind september 99,5 procent maar we hebben daar al onder gezeten. De gevarenzone komt dus echt in zicht. Als we in de laatste weken van dit jaar bijvoorbeeld een nieuwe beurscrash krijgen, dan kan het zo maar gebeuren dat we onder onze kritische dekkingsgraad schieten en dat ook wij bij PGB moeten korten. Het criterium is de situatie op 31 december van dit jaar. Is onze actuele dekkingsgraad lager dan onze kritische dekkingsgraad, dan zullen we moeten korten. We hebben dan als bestuur geen andere keus, zo staat het in de wet, het is een kwestie van cijferwerk. Tenzij de minister nog op tijd ingrijpt, natuurlijk.’’ ‘’Zouden we moeten korten, dan smeren we dat wel over de maximale tien jaar uit. Een korting van zeg vijf procent wordt dan dus ongeveer een half procent per jaar. En als de financiële situatie verbetert, vervallen de toekomstige kortingen. Maar ik realiseer me terdege dat korten voor sommige gepensioneerden ernstige gevolgen kan hebben. Heb je vooral AOW en een lager aanvullend pensioen dan valt het in euro’s nog wel mee maar voor mensen die nu al krap zitten kan ook een paar euro per maand minder al hard aankomen.’’ PGB zal in ieder geval eventuele ingrepen uitgebreid gaan uitleggen aan de gepensioneerden. ‘’Ja, dan ga ik zelf en ook mijn collegabestuursleden gaan dan het land in om met de gepensioneerden te praten. Het is een ingewikkeld verhaal met al die verschillende dekkingsgraden en kortingsscenario’s die allemaal door elkaar heen spelen. Ik denk dat we het wel goed kunnen uitleggen maar het is en blijft een moeilijke en pijnlijke boodschap waarvan ik me nogmaals afvraag of het nu wel het juiste moment zou zijn.’’ Een prachtige baan Dijckmeester is inmiddels zelf vier jaar bestuurder bij Pensioenfonds PGB. Hij zit daar namens de werknemers en is voorgedragen door de Nederlandse Vereniging van Journalisten en de FNV. ‘’Ik zat daarvoor ook enige tijd in het bestuur van het Pensioenfonds UWV. Ik vind het nog steeds een prachtige baan; van alle pensioenfondsen blijft PGB mijn eerste keus. Het pensioenfonds is er echt in geslaagd in het belang van de deelnemers te kijken ׉ 7cassandra://Pc9JP695iZmKRo0uvjJ99i7T8mi4QKffMm-RUoSPMxAF`j^&Ps^׉E =e beslissen over korten op pensioen’’ Jochem Dijckmeester is vicevoorzitter van het bestuur van Pensioenfonds PGB. In dit verhaal geeft hij zijn visie op de vele actuele problemen die momenteel rond onze pensioenen spelen. Dit verhaal is eind september opgetekend, de actuele situatie bij het verschijnen van ExPress zou anders kunnen zijn. waar de kansen liggen. PGB is goed in staat gebleken om de mogelijkheden in kaart te brengen en daarvan ook gebruik te maken. Doordat hier veel sectoren in één fonds bij elkaar komen is het ook een zeer gevarieerde baan. We hebben een Canon gemaakt over PGB, die kan iedereen vinden op onze website. Ik ben daarvoor op bezoek geweest bij zeevissers, een drukkerij en een groothandel in bloemen. Het lijkt momenteel alleen over kortingen te gaan maar er komt zoveel meer bij kijken. We beheren een vermogen van dertig miljard euro, we hebben te maken met maatschappelijk verantwoord beleggen en ondernemen, we hebben een flink aantal personeelsleden. Daarbij hechten we aan ons bestuursmodel met paritaire samenstelling. Dat biedt een goede basis voor een evenwichtige afweging van de belangen en zorgt er ook voor dat we directe contacten hebben met die verschillende achterbannen.’’ Pensioenfonds PGB groeit nog altijd door. Het aantal actieve deelnemers ligt dit najaar rond de 86.700, het aantal gepensioneerden is met 79.000 een kleine duizend hoger dan eind vorig jaar. Dijckmeester is zelf inmiddels ‘gepromoveerd’ tot vicevoorzitter van het bestuur. Op de vraag of hij ook voorzitter wordt laat hij zich echter niet uit: ‘’Ruud Degenhardt doet het uitstekend, ik leer nog elke dag van hem. Als het moment komt dat hij zijn voorzitterschap neerlegt, dan is het aan het bestuur om verdere besluiten te nemen over zijn opvolging. Bovendien hebben ook het Verantwoordingsorgaan en de Raad van Toezicht daar een stem in.’’ Prima samenwerking met VVG Met dat Verantwoordingsorgaan noemt Dijckmeester tegelijk de VVG-PGB: ‘’We hebben een uitstekende en actieve vereniging van gepensioneerden, dat is bij andere pensioenfondsen echt wel eens anders. De VVGPGB kan twee leden van ons bestuur voordragen en vaardigt ook drie leden af naar het Verantwoordingsorgaan. Met de VVG-PGB en het bestuur daarvan kunnen we uitstekend samenwerken. We zullen bijvoorbeeld ook met hen afstemmen hoe we de gepensioneerden eventueel gaan informeren mochten we onverhoopt toch moeten korten. Maar ik hoop toch echt dat we die boodschap niet hoeven te brengen. Als pensioenfonds doen we dan ook een ernstig beroep op de sociale partners en de overheid om snel werk te maken van de uitwerking van het pensioenakkoord. We zullen daar, vooral via de Pensioenfederatie, ook graag onze bijdrage aan leveren. Hoe sneller we tot resultaten kunnen komen, hoe eerder we een eind kunnen maken aan de huidige onzekerheid.’’ Ruud Peys 5 ^&Ps_^&Ps^{בCט{u׉׉ 7cassandra://iiDpj3hZhzFKX0YRccXTTzjh-Y3nu_9Q3XoVsfOvvHgO` ׉ 7cassandra://Ba5Jj53RSuVOoMax0dW1HqDHPUzEdCtN-SiOYP2qSGkH`׉ 7cassandra://mA0iG3UUyuu9Bb058eg9YybBTQhsotg3zGM-Yw4clU8P`j׉ 7cassandra://EtrQ_g_HlJL9WfQ37BWa52At1BZ4M27PnU6hg_ZOsVIV͠ ^&Ps׉E :Pas op: het cement van de samenleving verdampt Hoogspringer Geelen breekt lans voor vr Klaar staan voor anderen. Amper tien ging Peter Geelen voor het eerst met de collectebus de woningen langs. Vrijwilligerswerk slingert als een rode draad door zijn leven. De limburger maakt zich zorgen. Hij ziet om zich geen: samen vroeg op, laat thuis, hard werken. Geen energie over om ’s avonds wat voor anderen te doen. “Het cement van de samenleving verdampt. Als we toegaan naar een samenleving zonder vrijwilligers, hebben we een probleem.” Graag naar school ging Peter Geelen (Maastricht, 1948) niet. Wat moest van de sportieveling worden? Op zijn veertiende suggereerde een arbeidskundige om in Roermond de grafische opleiding te volgen. Drukker worden? Geen optie, Peter bleek kleurenblind. Eerst maar eens letterzetten. Vluchteling “Ik kwam bij Wijnands, een bedrijf van 35 man. Ik leerde veel van Marten Craijx. Hij was in Hongarije directeur van een krant, vluchtte in 1956 ’s nachts met zijn gezin. Een bijzonder iemand. Wij drukten stembiljetten. Was wel iets bijzonders voor zo’n klein bedrijf. Ik leerde van alles. Van het rollen schoonmaken tot het wegbrengen van pakjes.” De militaire dienst zette Geelen achter een houwitser van 155 millimeter. Boem! De artillerist kreeg volop tijd om zijn specialisme hoogspringen verder te perfectioneren. “Terwijl anderen op de hei lagen, kon ik trainen in Volkel. Ik mocht deelnemen aan het militaire wereldkampioenschap atletiek in Bayon.” Recordsprong Of Geelen goed was in hoogspringen? Heel goed zelfs. Zeven keer zou hij Nederlands kampioen worden, talrijke keren nam de Limburger deel aan interlands. Met een rolsprong zette hij het Nederlandse record neer van 2.11 meter. Niemand heeft dat hem ooit verbeterd. De tegenwoordig populaire fosburyflop was nog niet in de mode. “Voor de atletiek ben ik veel in het buitenland geweest. Dankzij de sport heb ik veel kennis opgedaan die je niet op een school leert. Noem het de praktische leerweg, zelfontwikkeling. Ik kwam uit voor Kimbria, sprong tot mijn 34ste.” Terug uit militaire dienst werd Geelen letterzetter achter de Linotype. Volgde patroons- en calculatiecursussen en kwam via Leiter Nypels – waar hij zeven jaar werkte – terecht bij drukkerij Kroezen. In het grafische vak volgden de veranderingen elkaar snel op. Kroezen ging failliet. “We waren op vakantie. Mijn vrouw Maastricht, dat is mijn stad 6 zei: daar zit je dan in Oostenrijk, in de ww. Het toeval wilde dat ik een telefoontje kreeg van Walter Roukens. Hij zocht een zetter. Of ik zin had bij hem in Landgraaf te komen werken? Dat heb ik zeventien jaar gedaan.” Hoogspringer Peter Geelen Neven en nichten Het netwerk van Geelen werd breder en breder. Hij kreeg contacten met uitgevers en schrijvers. Zag dat sommige manuscripten zo veel correctiewerk vergden dat het werk van de oorspronkelijk auteur nauwelijks herkenbaar was. Over contacten gesproken. Wie zoals Geelen een opa en oma heeft met beiden een nest van zeventien kinderen, heeft bij de geboorte al een netwerk waaraan weinigen kunnen tippen. Wat een neven en nichten. ׉ 7cassandra://mA0iG3UUyuu9Bb058eg9YybBTQhsotg3zGM-Yw4clU8P`j^&Ps`׉Evrijwilligers Wandelen naar Santiago Naast het werk in de grafische sector coördineerde hij trainingen, was hij vakbondsman, zat in het schoolbestuur. In 2002 werd Geelen namens het CDA in Maastricht lid van de gemeenteraad, een rol die hij zestien jaar zou vertolken. Stadsbeheer, milieu & mobiliteit en armoedebeleid werden zijn specialismen. Toen het bedrijf van Roukens en Groeneveld in de moordende concurrentie steeds meer in de knel kwam, vond Geelen na een bezoek aan uitkeringsinstantie UWV snel weer werk. Zou de man met zo veel contacten aan de slag kunnen gaan als reïntegratiecoach? Tot zijn pensionering op 62-jarige leeftijd zou Geelen vijf jaar mensen op weg helpen om weer aan het werk te komen. “Na de pensionering kwam ik niet in een gat terecht. Het raadswerk ging door. Daar besteedde ik dertig uur per week aan.” Onderscheiding bij afscheid gemeenteraad Sint Servaas Samen met echtgenote Marianne reist Peter om de veertien dagen (met overnachting) af naar Anouk in Wageningen en wekelijks naar Judith in Roermond. Oppassen op de zes kleinkinderen. Het werk voor de kerk is afgelopen jaren toegenomen. Peter is lid van de Broederschap ‘‘Sport brengt kennis die ze je niet op school leren” van Sint Servaas, de oudste kerk van Maastricht. Vier jaar maakt hij deel uit van het bestuur van het dekenaat Maastricht – Meerssen. Een transformatie is op gang om te komen tot meer samenwerking van de dertig parochies. De kosten van de vele kerkgebouwen zijn niet meer op te brengen. “De kerken komen met de zorg die ze mensen bieden te weinig naar buiten. De wethouder mag dan wel zeggen dat we in een rijke tijd leven maar de eenzaamheid is gigantisch. In Maastricht leeft 12 procent van de bevolking op bijstandsniveau en 10 procent van de kinderen. De mensen met weinig geld komen terecht in buurten met een lage huur, waardoor achterstandswijken ontstaan. Dat belemmert de integratie. Gelukkig heeft Maastricht 18.000 studenten. Dat zorgt voor reuring. Door een project als Brightlands vindt geen braindrain plaats en kan de stad studenten aan zich binden.” (NB: Braindrain: migratie van een relatief groot deel van de groep hoogopgeleide mensen uit een land naar een land waar het voor hen aantrekkelijker is om te werken). Theo leoné 7 ^&Psa^&Ps`{בCט{u׉׉ 7cassandra://spND3--QuLdaDrZFuBgHHd-bTxsPLip2wd73LMiTT3A` ׉ 7cassandra://JRYXwtUYv0a8O7ibvCzWO7NTc07Qt4ahdZ7nhXKqo1Q`׉ 7cassandra://IIDoMPnQFZC9oSkIqaJMRQh_emJJs-9sXBWnPa1fJSII`j׉ 7cassandra://aw8h_E1ciA9UHSKhqKyUtfj6_DQmn627zV9DPZJizkUB͠ ^&Ps׉E}Felle discussie over de rekenrente blijft maar door woeden De laatste tijd wordt weer veel geschreven, gezegd en in de media geroepen over de rekenrente. Dat is de ‘boosdoener’ als het gaat om het korten op de pensioenen. Ook de VVGPGB voert strijd tegen de te lage rekenrente ‘Opkoopprogramma ECB drijft rekenrente omlaag De Nederlandse pensioenfondsen zien, door het opkoopprogramma van overheidsobligaties dat de Europese Centrale Bank (ECB) tussen 2015 en 2019 uitvoerde, de rekenrente van De Nederlandsche Bank (DNB) in snel tempo dalen. Hun dekkingsgraad slinkt onder de kritische grens, er dreigen kortingen op bestaande pensioenen en minder pensioenopbouw. De enige uitweg voor pensioenfondsen lijkt een hogere rekenrente. De rekenrente is gebaseerd op de risicovrije marktrente. Dat is verstandig zolang de marktrente niet is vertekend. Dat is nu niet langer het geval. De huidige beleidsrente is niet houdbaar. De correctie kan best lang op zich laten wachten, maar met onze steun voor de rechtszaak tegen de staat (zie elders). Op deze pagina’s een aantal recente bijdragen in het rekenrente-debat, onder meer van de Nederlandsche Bank en van het grootste pensioenfonds van ons land ABP. © De Nederlandsche Bank 8 zal uiteindelijk komen en wellicht veel sneller dan gedacht wordt. Het pensioenstelsel is gebaseerd op een kapitaaldekkingsstelsel en daardoor zeer gevoelig voor lage en in het bijzonder negatieve kapitaalmarktrentes. De rente was zonder de negatieve ECB-beleidsrente nu positief geweest. De huidige kapitaalmarktrente is niet marktconform, en wordt al tien jaar verstoord door de ECB en de Amerikaanse Federal Reserve. De reële rente, gecorrigeerd voor inflatie, ligt nu zelfs op -2%. Dat is geen natuurlijk niveau, en betekent dat onze pensioenfondsen nu zeer veel geld aan de kant moeten zetten om de pensioenen op te bouwen. Kortingen op de pensioenen kunnen alleen voorkomen worden door een realistische rekenrente te hanteren op de lange termijn. Economen zijn het niet eens wat een realistische rente is, maar die ligt in elk geval een stuk hoger dan de huidige rente. Indien wij uitgaan van een structurele reële groei van 1,5% en een verwachte inflatie van 1% tot 1,5 %, dan komen wij uit op een structurele nominale groei van 2,5% tot 3%. Als de evenwichtige reële rente op lange termijn tendeert naar de trendmatige reële groei van 1,5% en de verwachte inflatie op lange termijn 1% tot 1,5% zou zijn, dan is de evenwichtige nominale rente ook 2,5% tot 3% en een realistischer rekenrente voor de toekomstige pensioenverplichtingen op lange termijn. Dat is minder dan de rekenrente van 4% uit het verleden maar meer dan de huidige rekenrente die gebaseerd wordt op de ultimate forward rate (ufr), die vastgesteld wordt op basis van de huidige kapitaalmarktrente. Door een structurele rekenrente op basis van de trendmatige reële groei en de verwachte inflatie te hanteren, wordt ons kapitaaldekkingsstelsel minder gevoelig voor het extreme opkoopprogramma van de ECB en de negatieve rentes die door dit beleid veroorzaakt worden. Daarom moet het kabinet, ook vanwege het pensioenakkoord, een nieuw advies over de rekenrente aanvragen met een bredere opdracht, namelijk hoe de huidige rentecurve moet worden beoordeeld in het perspectief van het ECB-opkoopprogramma en de negatieve kapitaalmarktrentes die daarvan het gevolg zijn. Zodat een realistischer rekenrente op de lange termijn wordt bepaald. Dit is een samenvatting van een artikel dat Sylvester Eijffinger, hoogleraar financiële economie aan Tilburg University, en Lex Hoogduin, hoogleraar complexiteit en onzekerheid aan de Rijksuniversiteit Groningen, hebben geschreven voor het Financieel Dagblad. ׉ 7cassandra://IIDoMPnQFZC9oSkIqaJMRQh_emJJs-9sXBWnPa1fJSII`j^&Psb׉EmKnot (DNB): ‘’Nu de pijn nemen bij de pensioenen’’ Klaas Knot president van de Nederlandsche Bank. © De Nederlandsche Bank Pensioenfondsen kunnen beter nu de pijn van het korten op pensioenen nemen dan dat opnieuw voor zich uit te schuiven. Dat is de mening van president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank. “Ik zeg niet: er móet gekort worden. Maar het voortdurend niet korten is een maatregel ten faveure van oudere generaties en ten koste van jongere,” zei hij tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer. ‘’Als je dit steeds voor je uitschuift, dan hou je steeds die onzekerheid. Dat hebben we nu al jaren gedaan, de rek is er een keer uit,’’ voegde hij er later aan toe in een interview met De Telegraaf. “Durft u de stelling aan dat jongeren straks een beter pensioen zullen hebben dan ouderen nu?” vroeg Knot de Kamerleden, daarbij refererend aan de theorie dat de lage rente straks wel weer zal aantrekken zodat het met de pensioenen van jongeren wel weer goed komt. Maar volgens de DNB-topman is dat volstrekt niet zeker. ‘’Eens komt de pijn en het is een misvatting dat alleen gepensioneerden daaronder lijden. Het is voor alle generaties een hard gelag.” Knot spreekt tegen dat de lage rente alleen de schuld is van het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank. "Er is in de pensioenwereld meer misgegaan. Er zijn ook pensioenfondsen die helemaal niet hoeven te korten en zelfs de pensioenen indexeren. Die hebben andere beleggingskeuzes gemaakt." Hij vindt wel dat er ondertussen hard gewerkt moet worden aan een ander pensioenstelsel, mogelijk met meer AOW en minder sparen voor een pensioen. “Een stelsel dat langdurig met kortingen wordt bedreigd, holt het vertrouwen uit.” ‘Verhogen rekenrente is geen goed idee’ ‘’Met de rekenrente bepalen pensioenfondsen hoeveel geld ze in kas moeten hebben om alle pensioenen uit te keren. Nu en in de toekomst. Er wordt regelmatig gepleit voor het verhogen van de rekenrente. Als je dat doet, dan hoeven pensioenfondsen minder geld in kas te hebben en stijgt hun dekkingsgraad. Maar door de rekenrente te verhogen komt er geen geld bij. De bezittingen van een pensioenfonds – de beleggingen – blijven even groot. Als een pensioenfonds nu extra geld uitgeeft, blijft er te weinig over voor toekomstige generaties.’’ Dat schrijft DNB, de toezichthouder op de pensioenfondsen, op haar website. ‘’Pensioenfondsen zeggen aan hun deelnemers een pensioen toe. Maar hoe weet je hoeveel je nu nodig hebt om over 20, 30 of 40 jaar alle pensioenen te betalen? Daarvoor gebruiken pensioenfondsen de rekenrente,’’ legt de bank uit. De rekenrente is risicovrij. Dat wil zeggen dat je die rente zo goed als zeker krijgt. De Nederlandsche Bank (DNB) stelt de rekenrente vast op basis van de rentetarieven op de financiële markten. ‘’Omdat vraag en aanbod daar samenkomen, is de markt de meest objectieve graadmeter. Dat de rekenrente risicovrij is, is niet voor niets. Pensioenfondsen hebben immers toegezegd een pensioenuitkering te doen.’’ ‘’Stel, je zegt iemand toe over 10 jaar 100 euro te betalen. Je kunt dan nu 100 euro in een kluis leggen. Maar je kunt ook geld op een spaarrekening zetten. Dan krijg je elk jaar rente van de bank. Daardoor hoef je nu geen 100 euro in te leggen maar een kleiner bedrag. Stel bijvoorbeeld dat de rente 1% is, dan hoef je nu maar EUR 90,53 op je rekening te zetten. Hoe hoger de rente, hoe minder je nu op je rekening hoeft te zetten. Stel dat de rente 2% is, dan heb je nu maar 82,05 euro nodig. Bijna een tientje minder dus.’’ Zo werkt het ook met de verplichtingen van pensioenfondsen. Zij kijken naar de rente om te bepalen hoeveel geld ze nu nodig hebben om straks het toegezegde pensioen uit te keren. Dat is de rekenrente. Hoe hoger de rekenrente, hoe minder geld pensioenfondsen nu in kas hoeven te hebben om later alle pensioenen te betalen. Hoe lager de rekenrente, hoe meer geld ze nu in kas moeten hebben. ‘’Dat de rekenrente is gebaseerd op de financiële markten heeft nog een andere reden. De rekenrente gaat over verplichtingen, maar pensioenfondsen hebben natuurlijk ook bezittingen. Lees verder op de volgende pagina u 9 ^&Psc^&Psb{בCט{u׉׉ 7cassandra://p1XE6DOdDkMemteQCIRQhJAXFl3MWvzPXNTK4X9-7H0` ׉ 7cassandra://GX77XIy0QEgtpkRmwhxBrWl68torNa1tq5wBiIhBo8U`׉ 7cassandra://ZIanLkaHLtNv4inMLPGDAvQCF7fCLZhbQg_OQL2yt9kF`j׉ 7cassandra://wHHBB7lt9ofw7smtos-enfvN3d_px39lJHelKvW93CU)8͠ ^&Psנ^&PsYk9ׁHhttp://www.vvgpgb.nlׁ ׁ Јנ^&Psg9ׁHhttp://www.vvgpgb.nlׁ ׁ Ј׉E u Vervolg van vorige pagina Denk aan aandelen en obligaties. Om te bepalen hoeveel de bezittingen van een pensioenfonds waard zijn, kijken we ook naar de markt: de prijs van aandelen en obligaties op dat moment. Het is belangrijk om bezittingen en verplichtingen op dezelfde manier te berekenen. Anders vergelijk je appels met peren. De overheid heeft in de wet vastgelegd dat de waarde van bezittingen én verplichtingen op basis van marktwaarde moet worden berekend.’’ VVG-PGB enquête Geef uw mening over ons! De VVG-PGB is de laatste jaren gegroeid naar ruim 12.500 leden. Daarom voelen wij ons verantwoordelijk om uw belangen zo goed mogelijk te vertegenwoordigen in het Bestuur van Pensioenfonds PGB en in het Verantwoordingsorgaan (VO). Wij vinden het belangrijk om u goed te informeren. Dat doen wij via dit magazine, door het versturen van nieuwsbrieven en onze website www.vvgpgb.nl Wij willen graag weten of u tevreden bent over de manier waarop wij dit doen. Daarom vragen wij u om uw mening. Wellicht heeft u nog suggesties of aanvullingen waar wij iets mee kunnen. Op onze website www.vvgpgb.nl vindt u een link naar onze enquête. Het kost u slechts 5 minuten om deze in te vullen. In de volgende ExPress zullen wij de resultaten bekendmaken. ABP-voorzitter: “Onnodige korting kan voorkomen worden” Het verlagen van pensioenen op basis van het huidige pensioencontract is geen goed idee. Verlagen op basis van een oude werkelijkheid is niet uit te leggen aan de deelnemers. Dat zegt bestuursvoorzitter Corien Wortmann van het grootste pensioenfonds ABP in een interview. Zij en collega’s bij andere grote fondsen pleiten dan ook voor soepeler rekenregels. De rekenrente kan volgens hen omhoog door bij het vaststellen ervan niet alleen te letten op risicovrije beleggingen, met name staatsobligaties, maar ook beleggingen met meer risico zoals aandelen. Wortmann: “We zijn nu bezig met het uitwerken van een nieuw pensioencontract. We gaan dus naar 10 Corien Wortmann bestuursvoorzitter van Stichting Pensioenfonds ABP. een andere werkelijkheid. Daarin gaan pensioenen meebewegen met de economie: verhogen als het goed gaat en verlagen als het tegenzit. Het is echt onbegrijpelijk als we dan nú meerdere jaren gaan korten op basis van regels van het huidige pensioencontract. We krijgen daar van onze deelnemers ook enorm veel reacties op.” Volgens de ABP-voorzitter moeten onnodige verlagingen voorkomen worden nu we in een overgangsfase zitten naar een nieuw pensioencontract. ‘’Daarbij past dat je naar de verlagingen kijkt vanuit het perspectief van het nieuwe contract, waarbij we meer uitgaan van verwachtingen en minder beloven. Daarbij past dat niet alleen de lage rente wordt meegenomen, maar ook de rendementen voorzichtig meegerekend worden.’’ Aan deelnemers is het moeilijk uit te leggen dat pensioenfondsen in economisch voorspoedige tijden pensioenen verlagen, aldus Wortmann. ‘’Ons vermogen is in de afgelopen tien jaar verdubbeld en onze deelnemers hebben daar geen cent van gezien. Dat moet veranderen in het nieuwe pensioencontract. Dus de pensioenen verhogen als het goed gaat in de economie, maar ook verlagen als het tegenzit. Wij zijn dit met experts van de grote fondsen en pensioenuitvoerders aan het uitwerken.” ׉ 7cassandra://ZIanLkaHLtNv4inMLPGDAvQCF7fCLZhbQg_OQL2yt9kF`j^&Psd׉E