׉?<ׁB!בCט{u׉׉ 7cassandra://QrgX2pwq_r-VkqufePZvP2DUD6y4nplnHjCfnmQsUeA` ׉ 7cassandra://2VsebqLn5ixx1nI3-gNQ9d9hbWXollJSfp3Vwb8-5ps͕`׉ 7cassandra://M16g9B5CvgDTmbkwvoGy2YHHBeZTyTUYkb3JMO16Oxo2`jf:`q}f/׉EProjectdefinitie f:`q}f)׉E1 Bouw mee aan een groene stad, begin bij de bodem. 1. Projectdefinitie De bodem kan een succesfactor zijn wanneer het groenplan en de bodemvereisten ervan afgestemd worden op de bodemtoestand op die plaats. De bodem kan ook een faalfactor zijn (in resultaat of rendabiliteit) wanneer er te laat of te weinig rekening mee gehouden wordt. Zoals In een klimaatstad worden groenzones vanaf het begin, samen met de bebouwing gepland, als integraal en gelijkwaardig onderdeel van vastgoed- of (ver)bouwprojecten. De bodem is niet 'op afroep' beschikbaar. Ze is herbruikbaar maar niet hernieuwbaar. In een verstedelijkte context is de bodem zelden homogeen. De groeiomstandigheden zijn door klimaatverandering steeds moeilijker te voorspellen. verontreiniging die gesaneerd moet worden bij ontharden, oplopende kosten voor grondverzet, afstervende bomen, ... De bodem is geen blanco blad. Elke projectgrond heeft een eigen geschiedenis en specifieke kenmerken, beïnvloed door natuurlijke processen en menselijke activiteiten. Voorzie flexibiliteit in het groenontwerp. Definieer in een eerste fase groene ruimtes en hun functies zoals verkoeling, Verken in een vroege fase de bodemtoestand. Welke zones zijn al verhard, verstoord, verdicht, verontreinigd? Wat is de bodemtoestand in bestaande groenzones? Laat vroege bodeminzichten sturend zijn in de visie over het toekomstig gebruik en de ruimtelijke inrichting zoals de locatie voor groenzones en bebouwing. waterbeheer, biodiversiteit, recreatie, maar durf de finale keuze voor soorten uit te stellen om ze af te stemmen op terreinobservaties. Kies voor een diversiteit aan (inheemse) soorten om de ecologische waarde te bevorderen. Maak de vertaalslag van groene ruimtes naar groenvolumes (bvb. opgaand groen versus bloemenweide) en naar vereiste bodemvolumes (groeiruimte, doorwortelbare diepte, buffercapaciteit voor infiltrerend water). Dit project is mogelijk gemaakt met de steun van stad Antwerpen. ׉ 7cassandra://M16g9B5CvgDTmbkwvoGy2YHHBeZTyTUYkb3JMO16Oxo2`jf:`q}f*f:`q}f){בCט{u׉׉ 7cassandra://-AB351s81k8WCRFPnjEO3yarqBFpCjEc-3XzgR8Ex7gh` ׉ 7cassandra://ewbUILlG9zqKema_w57NwKtpQuGLhEq6f9unEJtJXYE͠`׉ 7cassandra://Y5rbEkaXMspgKnxORFv4Iuj0UmHx3z0x0nzLMgbgTvs8Y`jf:`q}f2ט{u׉׉ 7cassandra://Mw5e2Gw_YTRFK_y2EWT9bLXAnqrnr95yM3__LPFImV0Y~` ׉ 7cassandra://Ogv5D-hb8pcfNKubejVyenpWr1o6HMsyqMv2btrmk2I͋)`׉ 7cassandra://pP3-GOWuDLSK5maF3762o4On83IR7YU6N1swz6eXw801<`jf:`q}f3׉EBouw mee aan een groene stad, begin bij de bodem. 2. Ontwerp Voorzie een slimme mix van ecologisch groen, cultuurgroen en draagkrachtig groen Benoem bodemambities in de leidende principes die het ontwerpproces aansturen. ruimtelijke inrichting Minimaliseer bodemtoestand ingrepen in de bodem om de meerwaarde te maximaliseren. grondstromen bodemfuncties Gedeeld ruimtegebruik vermindert de behoefte aan verharde oppervlakte en vergroot de beschikbare onverharde ruimte. Verweven ruimtegebruik vraagt minder trade-off's tussen draagkracht en andere bodemfuncties en versterkt de connectiviteit tussen onverharde, begroeide bodems. Circulair ruimtegebruik vrijwaart onverharde, onverstoorde bodems voor verharding of verstoring. Dit project is mogelijk gemaakt met de steun van stad Antwerpen. ׉ 7cassandra://Y5rbEkaXMspgKnxORFv4Iuj0UmHx3z0x0nzLMgbgTvs8Y`jf:`q}f+׉E73 Bouw mee aan een groene stad, begin bij de bodem. 3. Uitvoering Markeer en bescherm groenzones en infiltratiezones tegen werfactiviteiten. Maak duidelijke afspraken over rijroutes en opslagplaatsen om bodemverdichting te voorkomen. Creëer geen tabula rasa door alle vegetatie in één keer te rooien. Vegetatie beschermt de bodem. Werk niet in natte omstandigheden. Dit verhoogt de gevoeligheid voor bodemverdichting. Maak heldere afspraken over hoe het terrein achtergelaten wordt na de werken. Verwijder tijdelijke werfpistes en herstel de bodem waar nodig. Betrek de groenaannemer bij (het toezicht op) de werkzaamheden die de bovenste meter van de bodem beïnvloeden. Bodemschade voorkomen tijdens de grondwerken is gemakkelijker dan bodemschade herstellen tijdens de groenwerken. Werfinrichting Werforganisatie Uitvoeringsmethode Bespreek welke grond afgevoerd of hergebruikt wordt en aan welke eisen aanvulgrond moet voldoen. Bespreek hoe het terreinprofiel gerealiseerd moet worden. Voorkom onbedoelde nivellering en onnodige machinale verdichting bij aanvullingen of ophogingen. > 3MPa < 3MPa Doorstroom van informatie Een bodem wordt ondoorwortelbaar bij een indringingsweerstand hoger dan 3MPa. Bodemverdichting vermindert de infiltratie van regenwater. Hoogteverschillen bepalen de loop en snelheid van afstromend regenwater. Microreliëf creëert diverse habitats wat gunstig is voor biodiversiteit. Documenteer de nieuwe bodemopbouw en integreer dit in het groenbeheerplan voor toekomstig onderhoud en beheer. Dit project is mogelijk gemaakt met de steun van stad Antwerpen. ׉ 7cassandra://pP3-GOWuDLSK5maF3762o4On83IR7YU6N1swz6eXw801<`jf:`q}f,f:`q}f+{בCט{u׉׉ 7cassandra://7BmJv06CEGgZk7tY8_RqgEBZZlkGgVDrE1cMOvHvxiY` ׉ 7cassandra://C9nM-JEVsb2oqA7vr8vvUmxdYQqOUrE3iBeDYrIWKuA͕`׉ 7cassandra://UCgz43wWkkmLu6k6GdPE6fgitzCdibXQYJv3tJG12Dg3`jf:`q}f6׉E4 Bouw mee aan een groene stad, begin bij de bodem. 4. Beheer & gebruik Verkoeling Droogte of wateroverlast Een gelaagde en soortenrijke vegetatie vergroot het groenvolume. Schaduw en verdamping van water via de bladeren vertraagt de opwarming van de lucht door de zon. De vegetatie beschermt de bodem tegen uitdroging. Te weinig of ongeschikte groeiruimte veroorzaakt stresscondities: minder groenvolume, minder schaduw, minder verdamping en dus ook minder verkoeling. Wortelgroei en bodemleven zorgen voor een bodemstructuur met poriën en gangen waarin water kan infiltreren. Dankzij organisch materiaal kan de bodem meer water vasthouden voor plantengroei en werkt ze als spons voor regenwater. Bodemverdichting drukt de poriën samen waardoor water en lucht niet langer kunnen circuleren. Dat is nefast voor het bodemleven en de bodemstructuur. Water zal niet langer infiltreren maar stagneren en afstromen. Biodiversiteit Recreatie 25% van de biodiversiteit op aarde leeft in de bodem. Ecologische inrichting en beheer versterkt de natuurlijke bodemprocessen en verhoogt de slaagkansen van groenzones. Een slim ontwerp van de groenzones die mensen (onbewust) in de gewenste looplijnen houdt beschermt gevoeligere zones voor betreding zonder groenzones expliciet te moeten afbakenen. Evenementen trekken massa's mensen naar parken, dus zijn heldere richtlijnen en toezicht essentieel om snelle bodemverdichting te voorkomen. Grondbewerking, verdichting, chemische bestrijdingsmiddelen of onoordeelkundige bemesting putten bodemleven uit. Dode boomstammen integreren als speelelement stimuleert het bodemleven én draagt bij aan belevingswaarde. Dit project is mogelijk gemaakt met de steun van stad Antwerpen. ׉ 7cassandra://UCgz43wWkkmLu6k6GdPE6fgitzCdibXQYJv3tJG12Dg3`jf:`q}f-׈Ef:`q}f.f:`q}f-{ׁ2ׁ>ׁ3''''''JBouw mee aan een groene stad Begin bij de bodem. Copyright Ossiado (2024) Deze 4-delige infographic is ontworpen voor een A3-formaat en biedt concrete aanknopingspunten om bodemzorg vanaf het begin te integreren in een (ver)bouwproject voor een klimaatbestendige buitenruimte. Stedelijke bodems en hun groeiomstandigheden voor beplanting zijn soms moeilijk te voorspellen. Bouwwerken hebben een grote invloed op de bodem, evenals het latere gebruik en beheer van het terrein. Wie vanaf het begin rekening houdt met de bodem, kan veel problemen voorkomen en de meerwaarde van het project verhogen. Dit is niet enkel een taak voor mensen die fysiek met de bodem werken, maar voor iedereen die bij het project betrokken is. Het vraagt aandacht voor de bodem in verschillende fases, en ook samenwerking en kennisdeling over vakdomeinen heen. De infographic is bedoeld om zowel initiatiefnemers als bouwprofessionals te inspireren over de rol die ze zelf kunnen opnemen. Copyright 2024 Ossiado. Niet voor commercieel gebruik zonder toestemming. f̫}\E