׉?4ׁB!בCט  {u׉׉	 7cassandra://jLsTZgTbJqRqnKrcZAtPo2fUE7gicJD9kHijgp1gIWk `׉	 7cassandra://2d0kRNZHCplbqKS3xfnK8T5gzxmJSdIRcKIQrbXJCpUj`S׉	 7cassandra://Q07YeSXmjwIcMx-38_DOkHXwGp1Q-8fMZrmSZhZIEew%a`̵ ׉	 7cassandra://8m_1Zw_7_Jyk0NBHHkq0KpvCJPtgLAcXxtpHh8Ddd64 2͠]8)נ]8) M̦9ׁHhttp://www.sterkliniek.nlׁׁЈ׈E]8)׉ESTeRK.
Nieuws uit de wereld van Sterkliniek Dierenartsen - uitgave 15 | Zomer 2019
Ex-Utopiaan Romy
Komt naar Sterkliniek Dierenartsen
voor Huisdieren TV. P18
Ziekte
van Carré
Symptomen herkennen en
preventief vaccineren.
P.08
www.sterkliniek.nl
Dagboek van de
paraveterinair
Achter de schermen bij de
consulent.
P.12
Trammelant
met nagels
Hoe knip je pijnloos en veilig
de nagels van je huisdier.
P.16
€ 5,95
׉	 7cassandra://Q07YeSXmjwIcMx-38_DOkHXwGp1Q-8fMZrmSZhZIEew%a`̵ ]8)]8){בCט   {u׉׉	 7cassandra://coE6UcRFceOoUNOdyi_MEkVcBMz07Edb1n-3q8EYLic M`׉	 7cassandra://MMJaJi0s7WeoF33lLoY7q82B5wJheOZtyQKi66D5aQsL`S׉	 7cassandra://AH_fK7OjAkhkwTgUMLRNGkYYL2a-VbIcVpOxrR0iWC8`̵ ׉	 7cassandra://PVGBd6uOWtJs6fwAPzIBbgK_VtY_29Ungzr3NjSgnZot
v͠]8)ט  {u׉׉	 7cassandra://o8xELoj_X7eUszkaDm3ViTFX3v04ejsD6s7SO9f2DEI K`׉	 7cassandra://YQDMAQSKf3Hv_usO3mQDi1dXbSk9bzRvSRiEZRqzt0E_r`S׉	 7cassandra://BzyHbtyeG6HC_DpKvDeD-wvyNEElVfR9gkQOEqc1-rE`̵ ׉	 7cassandra://cutcCP_aca2Hzg6Ic8_XA3H47EOfef4Pf9UtiAaxMEsͼZ͠]8)נ]8) ?|̭9ׁH &mailto:info@dierenkliniekheythuysen.nlׁׁЈנ]8) ?j̬9ׁH %http://www.dierenkliniekheythuysen.nlׁׁЈ׉EVOORWOORD
In films, boeken
en op TV
is het beeld van de dierenarts lange tijd een mengeling geweest van tot de
verbeelding sprekende romantiek en heroïek. Bekende uitingen waren doctor
Vlimmen, dierenarts Iris, The Incredible dr. Pol en natuurlijk Dierendokter Tom.
Ze behandelden eigenlijk alle soorten dieren, en leken ook alles te weten, of in
elk geval in staat te zijn om een oplossing te vinden.
In de loop der jaren is het beroep van dierenartsen echter nogal veranderd. Waren er in 1970 ongeveer 1000
dierenartsen in de praktijk werkzaam, inmiddels is dat aantal opgelopen tot ruim 3500. Naast de traditionele
fulltime baan, inmiddels in veel gevallen ook als parttimer. Daarbij is het percentage vrouwelijke dierenartsen
enorm gestegen: inmiddels is 58% van de dierenartsen in de praktijken vrouwelijk. Onder de studenten is deze
trend nog veel sterker: het aantal mannelijke studenten is gedaald van 85% (in 1970) naar 15% (in 2018).
Door de steeds groeiende kennis van ziektes, maar ook door een toegenomen verwachtingspatroon van diereigenaren
en toegenomen eisen van de overheid beperken dierenartsen zich tegenwoordig tot slechts één of
enkele diersoorten. Aldus werken zij samen in praktijken waar ze als groep dierenartsen alle diersoorten
behandelen, of vormen zij praktijken die slechts één of enkele diersoorten behandelen, bv alléén paarden of
alléén gezelschapsdieren. Op die manier kan prima diergeneeskundige zorg worden geleverd, tot vreugde van
diereigenaren en dierenartsen.
Zorgelijk is echter dat van de afstuderende dierenartsen ongeveer 40% binnen 5 jaar na het afstuderen niet
meer werkzaam is in de praktijk. Het verwachtingspatroon dat ze hadden toen ze aan de studie diergeneeskunde
begonnen, blijkt helaas regelmatig niet overeen te komen met de prestatiedruk die ze ervaren als ze eenmaal
in een praktijk werkzaam zijn. En waar ‘vroeger’ het draaien van diensten buiten openingstijden van de praktijk
als een vanzelfsprekend iets gezien werden (en zelfs een drukke (nacht)dienst geen belemmering was om ook
de dag erna ‘gewoon weer te werken’) wordt het tegenwoordig steeds moeilijker om dierenartsen in loondienst
te vinden die buiten de reguliere openingstijden willen werken. De spoedklinieken die met name in de Randstad
zijn opgericht om efficiënt deze diensten te kunnen verrichten hebben toenemende moeite om hun vacatures
te vullen. Hoe deze trend gekeerd kan worden is vooralsnog niet duidelijk.
Dierenkliniek Heythuysen
Kloosterstraat 42
6093 CX Heythuysen
T: 0475 - 49 62 62
W: www.dierenkliniekheythuysen.nl
E: info@dierenkliniekheythuysen.nl
Openingstijden
Maandag t/m vrijdag:
van 09.00 - 12.15 uur
van 13.15 - 18.15 uur
Wij zijn in elk geval blij dat we onze 24-uurs zorg samen met 3 andere zelfstandige dierenklinieken prima
kunnen invullen. Via ons reguliere telefoonnummer 0475-496262 is voor spoedgevallen daarmee altijd een
dierenarts bereikbaar.
Han Neuteboom
Sterkliniek Dierenartsen Heythuysen
׉	 7cassandra://AH_fK7OjAkhkwTgUMLRNGkYYL2a-VbIcVpOxrR0iWC8`̵ ]8)׉Eseizoenen
De teek: een gevaar op zich?
De zomertijd is al een week ingegaan als ik dit schrijf, de lente moet nog ontluiken. Toch zijn de eerste
teken de afgelopen weken al gesignaleerd, en vorige week had ik er zelf een in mijn arm zitten na het
onderzoeken van een grote harige hond op mijn onderzoekstafel. Een tekentangetje was snel gevonden
in onze praktijk, dus onze 8-voetige vriend werd vlot verwijderd.
DOOR: PAUL VAN AALST, DIERENARTS
MENS, HOND EN KAT
KLEIN EN ONSCHULDIG?
De teek zélf is zelden het probleem. Zijn
beet is niet heel pijnlijk, vaak genoeg merkt
een slachtoffer niet eens dat hij gebeten
wordt. Het speeksel en maagsap dat ze
injecteren via hun spuitmondje verdunt het
bloed, waardoor de teek zijn maaltijd vlotter
op kan nemen. Dit vocht kan zorgen voor
jeuk, een rode plek of zelfs een allergische
reactie. Tot hier beperken de problemen zich
meestal.
ZIEKTE VAN LYME
Veel vervelender echter zijn de mogelijke
infecties die teken met zich meebrengen.
Teken gedragen zich als zogenaamde ‘vector’
voor andere ziekten. Dit zijn dan veelal bacteriën
of bacterieachtige parasieten. Deze
eencellige organismen worden van het ene
op het andere zoogdier (egels, eekhoorns,
herten en ook zwijnen zitten er vaak vol
mee) overgebracht door het opzuigen van
bloed en vervolgens weer uitscheiden in
een volgende prooi. Ongetwijfeld de meest
bekende ziekte die zo wordt overgebracht is
de ziekte van Lyme. De veroorzaker van
deze vervelende aandoening is een bacterie,
genaamd Borrelia burgdorferi.
Bij mensen is deze aandoening lastig te
diagnosticeren en wordt nogal eens niet, of
pas in een zeer laat stadium bemerkt. Bij
honden is de bacterie ook aangetroffen en
kunnen we via bloedonderzoek de bacterie
en eventueel antistoffen aantonen. Katten
lijken evenwel minder gevoelig voor Lyme,
maar ook bij honden is er nog steeds discussie
onder specialisten of gevonden afwijkingen
wel of niet toe te schrijven zijn aan Borrelia.
Beschreven klachten liggen veelal in de
orthopedische hoek: gewrichtsontstekingen,
mank lopen, koorts. Er zijn echter heel veel
andere mogelijke oorzaken voor deze klachten
die waarschijnlijker zijn.
VAKANTIETEKEN
Naast Lyme zijn er echter een aantal vaker
voorkomende aandoeningen bij onze viervoeters,
die door insecten of spinachtigen
worden overgebracht. Zo brengen teken in
zuidelijke landen ziekten over die de rode of
witte bloedcellen kunnen aantasten. Hepatozoon
en babesiosis zijn hier voorbeelden
van, bij de laatste is al aangetoond bij
dieren die nog nooit in het buitenland zijn
geweest! Anaplasmose en ehrlichiose zijn 2
andere ziektes die ook in meer of mindere
mate in Nederland voorkomen.
De genoemde infecties leiden veel vaker tot
een zieke hond, al zijn de symptomen breed
en niet altijd identiek. Koortspieken, bloedafbraak
en bloedarmoede, neurologische
symptomen,
zwakheid,
gewrichtsklachten en zelfs nierfalen worden
vaak gezien bij een infectie met een van
deze parasieten. Over het algemeen kunnen
we stellen dat hoe zuidelijker we komen met
onze huisdieren, hoe groter de kans is dat
een teek een voor dieren besmettelijke
infectie met zich meedraagt.
Overigens zijn niet alleen dieren gevoelig
voor tekenbeten, een toenemend probleem
bij mensen is de virale hersenvliesontsteking,
overgebracht door teken. Voorheen vooral in
mediterraan gebied, maar er zijn al meerdere
teken in Nederland gevonden die ook drager
zijn van dit virus (FSME/TBE).
De conclusie die we moeten trekken is dat
het voorkomen van een tekenbeet en het zo
snel mogelijk verwijderen van een eventuele
teek uiterst serieus genomen moet worden.
Er is een breed scala aan antiparasitaire
middelen op de markt. Vraag uw dierenarts
welk specifiek product voor uw huisdier en
zijn leefomgeving de beste keus is.
STeRK. 03
misselijkheid,
׉	 7cassandra://BzyHbtyeG6HC_DpKvDeD-wvyNEElVfR9gkQOEqc1-rE`̵ ]8)]8){בCט   {u׉׉	 7cassandra://a1gd_t7o1Ea0ayuUGoPHlRRD34sM-6M5B96gfP4M0Fw g`׉	 7cassandra://Kex5m3q1beDOviEwlsLLsce7xV9cqO9PAHaz9BjBPvQZ`S׉	 7cassandra://oVKpEv45jPxLoNdot0Zq5Ec08ntpZ6Wu7x_TqO-G1Uo`̵ ׉	 7cassandra://bJDwjzpmUgmTqRIXWUXc614yv8gn4RaWnK3BYEmSrvQv͠]8)ט  {u׉׉	 7cassandra://oMC1KOSEaNEyRFj2aOLz3OwksW169HctyZ4tLpt1-2M l`׉	 7cassandra://ZM960E5xL-xF6f5-lPsK0wQM1CaNwGQ7k9TP4Wxq7Moi`S׉	 7cassandra://P1nN46epm5VFpRNpH9tTbyFlQWGoZMygVYJ-pLUoFhA `̵ ׉	 7cassandra://AVd932w8o04eLOPpm8g6aEWO1HYv3LOxdHvDsbdZjAQ  	͠]8)׉Evoeding
Soms is een probleemhuid
meer dan een huidprobleem
Gemiddeld een op de vijf consulten bij de dierenarts betreft een huisdier met een huidprobleem.
Huidproblemen kunnen verschillende oorzaken hebben, bijvoorbeeld een allergie voor parasieten
zoals vlooien, een allergie voor iets in de omgeving zoals pollen, of een voedselovergevoeligheid.
Van de katten en honden die met huidproblemen bij de dierenarts komen blijkt 15-20% een
voedselovergevoeligheid te hebben.
WAT IS VOEDSELOVERGEVOELIGHEID?
De meeste huisdiervoedingen bevatten eiwitten
zoals die uit rund, vis en lam. Bij voedselovergevoeligheid
vertoont het immuunsysteem
een overgevoeligheidsreactie op deze eiwitten.
Het immuunsysteem ziet het eiwit aan voor
een mogelijk allergeen, een vreemd en
schadelijk organisme zoals virussen en bacteriën.
Het immuunsysteem reageert dan
door een allergische reactie te veroorzaken.
Dit kan leiden tot jeuk, een rode huid en in
sommige gevallen diarree of braken.
VOEDSELOVERGEVOELIGHEID
AANTONEN MET EEN
ELIMINATIEDIEET
De enige manier om voedselovergevoeligheid
aan te tonen of uit te sluiten is met een
eliminatiedieet. Het huisdier krijgt dan een
voeding met een eiwitbron waar hij zijn hele
leven nog nooit mee in contact is geweest.
Het kan lastig zijn om een eliminatiedieet
zelf te bereiden, of door brokken te nemen
met een geselecteerde eiwitbron: weten we
namelijk 100% zeker dat het dier deze
eiwitbron nog nooit heeft gehad? Ook kan
een kruisallergie voorkomen: als de kat of
hond bijvoorbeeld allergisch is voor kip, dan
kan hij dat ook zijn voor struisvogel.
Het meest betrouwbare eliminatiedieet is
een voeding die bestaat uit gehydrolyseerde
eiwitten. Hydrolyseren betekent het in kleine
stukjes knippen van een eiwit. In sommige
dieetvoedingen zijn de eiwitten zo klein
gemaakt dat ze door het immuunsysteem
niet op te sporen zijn en dus geen overgevoeligheidsreactie
veroorzaken.
HOE ZIET EEN
ELIMINATIEDIEET ERUIT?
Gedurende zes tot acht weken eet de kat
of hond uitsluitend het eliminatiedieet. Dat
betekent geen tussendoortjes, geen beloningsbrokjes
en niet met de pot mee-eten. Maar
ook geen gebitsverzorgende producten of
smakelijke medicatie, omdat hier allemaal
eiwitten in kunnen zitten waar het dier op
kan reageren. Voorkom ook dat je kat of
hond van een ander huisdier mee kan eten
of buiten wat te pakken kan krijgen. Zorg
dat iedereen in je buurt op hoogte is van het
dieet, zodat ze je kat of hond niet per ongeluk
iets toestoppen. Ten slotte, was je handen,
de voerbak en de maatbeker grondig voor
en na elke maaltijd.
EN DAARNA?
Na het eliminatiedieet volgt de zogenaamde
provocatie: het huisdier gaat beetje bij beetje
weer de oude voeding eten. Komen de
klachten terug nu het dier de oude voeding
weer krijgt? Dan heeft het dier dus een
voedselovergevoeligheid. De dierenarts kan
een speciale voeding adviseren die het dier
wel goed verdraagt en levenslang gegeten
kan worden.
Veel eigenaren zijn blij als de kat of hond
met het eliminatiedieet eindelijk geen
klachten meer heeft en slaan de provocatie
daarom nog wel eens over. Dat is natuurlijk
geen probleem, zolang het dier wel een
complete en uitgebalanceerde voeding
krijgt waar alle benodigde voedingsstoffen
in zitten. Het belangrijkste is immers dat het
goed gaat met de kat of hond!
STeRK. 05
׉	 7cassandra://oVKpEv45jPxLoNdot0Zq5Ec08ntpZ6Wu7x_TqO-G1Uo`̵ ]8)׉Eone health
Europa komt samen voor
uw gezondheid
DOOR: BOB CARRIÈRE, DIERENARTS
UIT DE WERELD VAN ONE HEALTH:
ESCCAP
In de westerse wereld leven mensen en hun
huisdieren dicht bij elkaar en daarom wordt
ook wel gesproken van ‘One Health’, één
gezondheid. De reden is dat de gezondheid
van mens en de gezondheid van dier elkaar
kunnen beïnvloeden. Dierenartsen zijn hier
voortdurend mee bezig maar hoe houden ze
hun kennis bij? Hoe weten ze wat er in Europa
speelt? Dat is van groot belang gezien het
vele reizen van eigenaren en hun huisdieren.
Onderzoek bewijst dat mensen soms net
zo’n grote rol spelen bij besmetting en verspreiding
als dieren zelf. Dat is één van de
belangrijkste redenen waarom Afrikaanse
varkenspest nu oprukt uit het Oosten. We
stellen graag een kennisbron van de
gezelschapsdierenartsen aan u voor:
EUROPEAN SCIENTIFIC COUNSEL
COMPANION ANIMAL PARASITES
(ESCCAP)
Wat is ESCCAP?
Het is een Europees wetenschappelijk
adviesorgaan inzake parasieten bij huisdieren.
De leiding is in handen van uitsluitend vete06
STeRK. uitgave 15 - zomer 2019
rinair specialisten op het gebied van infectieziekten,
volksgezondheid en parasitologie
en zijn in hun werkend leven op het hoogste
niveau bezig met hun vak, vaak als hoogleraar
op een universiteit.
Wat is het doel van ESCCAP?
De specialisten van ESCCAP stellen zich ten
doel om de dierenartsen in Europa te voorzien
van de meest actuele adviezen gebaseerd
op wetenschappelijk onderzoek in de vorm
van richtlijnen. Het is namelijk voor de
‘gewone’ dierenarts niet bij te houden wat
er allemaal gebeurt, vooral de klimaatveranderingen
hebben gevolgen voor het
voorkomen van (de overbrengers van) de
parasieten. De richtlijnen hebben tot doel
om de parasieten onder de duim te houden
en liefst terug te dringen. Denk hierbij vooral
aan teken, vlooien, wormen, mijten en
schimmels. Het streven op termijn is een
leefomgeving voor mens en dier vrij van
schadelijke parasieten zonder negatieve
bijeffecten.
Wat doet Sterkliniek Dierenartsen op
dit gebied?
Alle medewerkers volgen verplicht nascholing
(verplichting bestaat niet vanuit de Nederlandse
overheid) waar dit onderwerp ook op de
agenda staat. Voor de diereigenaren brengen
we speciaal folders uit waarin de adviezen in
begrijpelijk Nederlands zijn opgeschreven. Er
is een folder voor de ‘ectoparasieten’ oftewel
de beestjes die aan de buitenkant van uw
huisdier voorkomen en een folder over de
‘endoparasieten’ oftewel de beestjes die
inwendig kunnen voorkomen.
Medewerkers van uw Sterkliniek kunnen u de
modernste en veiligste middelen aanbieden
en controleren daarbij de diergegevens zodat
zich geen conflicten kunnen voordoen met
rasgevoeligheden, andere behandelingen of
medicijngift.
Gebruik preventieve middelen zodat parasieten
geen kans krijgen. Vooral kinderen (tot ca. 12
jaar) en volwassenen met een verlaagde
weerstand kunnen gevoelig zijn voor
besmetting. De door de teken overgebrachte
ziekte van Lyme blijft één van de grootste
aandachtspunten. In de dagelijkse kliniek
zien we de laatste jaren gelukkig steeds
minder gevallen
van bijvoorbeeld
grote
vlooienbesmettingen in huis. Uw Sterkliniek
beantwoordt graag uw vragen over parasietenbestrijding
en preventieve maatregelen.
׉	 7cassandra://P1nN46epm5VFpRNpH9tTbyFlQWGoZMygVYJ-pLUoFhA `̵ ]8)]8){בCט   {u׉׉	 7cassandra://3zvyN6D-b_kEyLMVbJd_96i3sivGKdz4fc6dvMZPLBY `׉	 7cassandra://bEKvLfR6BbCdezKAmo_8TKM86NFLdPzRvGeJvisX0ik_`S׉	 7cassandra://M7J_g2hVk3A9RlSEEij4mGxmoVviTAXSPS0GQDu4pk0`̵ ׉	 7cassandra://JrvUDkk5383heXp21nk2D4wPjNCA6O_o72jKcxVwbho8z͠]8)ט  {u׉׉	 7cassandra://6jb7ATKcO4PRYmJjI5XDWPUQu-IpViv500ff0jrGk6Y `׉	 7cassandra://Dx9YTunlZQhu5Vxh6wVzp37Hts0gE9XZ-xKzy3DI2k8Q\`S׉	 7cassandra://6m_rx0qiV0PeoZc6AInol0Tn-qKC7lhhEqEA1fARxbM0`̵ ׉	 7cassandra://dESTdGvwsWox-Qm0JNRv2LaHB9Ms2gOCngCQfVEb6U8 t͠]8)׉E@dierenarts
‘Kijkje achter de schermen’
Op een middag die vol staat gepland met afspraken tref ik Bella en haar eigenaresse. Bella is een burmees
met prachtige goudgele ogen, ze is 9 jaar en het lijkt alsof ze last heeft van haar bekje. Het is haar baasje
opgevallen dat ze minder goed haar vacht verzorgd, met haar pootje langs haar bekje zit te wrijven en
wat meer knoeit met eten. Aan haar eetlust mankeert niets.
deze moeten verwijderd worden omdat anders
het tandvlees blijft ontsteken. Daarna reinig
ik alle elementen en als alles goed schoon is,
kunnen de elementen verwijderd worden.
Het tandvlees hecht ik met oplosbaar hechtmateriaal,
zodat ze niet nog een keer onder
narcose hoeft om de hechtingen te verwijderen.
DOOR: KRISTEL DE MUNNIK, DIERENARTS
Ik onderzoek Bella van neus tot staart en
kom tot de conclusie dat het tandvlees en
het wangslijmvlies ernstig ontstoken zijn en
er zelfs al elementen (tanden of kiezen) los zitten.
Bij het aanraken van het tandvlees klappert
ze met haar bekje van de pijn. Ik leg uit dat
dit een probleem is dat meerdere oorzaken
kan hebben en bespreek ook de diagnostiek
en therapie.
ze geen muizen meer zou kunnen vangen,
ze brengt er nu dagelijks 1 of 2 naar huis.
Ik benadruk dat, hoewel katten slecht pijn
laten zien en vrijwel altijd blijven eten, dit
een erg pijnlijke aandoening is en ze een
betere kwaliteit van leven heeft na de
behandeling. Het muizen vangen zal wel
lukken maar of ze de muizen ook mee naar
huis krijgt is een vraag waar ik geen antwoord
op heb.
We besluiten bloed af te nemen en haar in
te plannen voor de gebitsbehandeling.
Gelukkig zijn de bloeduitslagen goed en zie
ik Bella en haar baasje enkele dagen later
voor de gebitsbehandeling.
Bij katten met een chronische tandvleesontsteking
(FCGS) kunnen er een aantal oorzaken
spelen en om die uit te sluiten is een bloedonderzoek
nodig. Daarnaast moet het gebit
behandeld worden en in het geval van Bella
is een uitgebreide behandeling waarbij we
al haar resterende elementen verwijderen
de enige optie. Het baasje van Bella ziet erg
tegen de behandeling op omdat Bella zo
van jagen houdt en het vreselijk zou zijn als
Naast Bella heeft haar baasje een grote tas
mee met haar favoriete kleedje, knuffels,
een speeltje met catnip, de assistente maakt
haar hokje klaar waar ze na de behandeling
wakker kan worden omgeven door haar
spulletjes van thuis.
Ik leg een infuus aan bij Bella en breng haar
onder narcose. Als eerste maak ik röntgenfoto’s
van haar bekje. Het is belangrijk om in
beeld te kunnen brengen of er nog wortelresten
zijn van eerder verloren elementen,
Met een goede dosis pijnstilling aan boord,
brengt de assistente haar naar haar hokje
om wakker te worden. Ik bel gauw het
bezorgde baasje van Bella om te vertellen
dat alles goed is gegaan en ze aan het einde
van de middag naar huis mag.
Aan het einde van de middag geef ik Bella
mee met haar baasje met instructies voor
wat betreft eten, drinken, naar buiten gaan,
pijnstilling en controle. Opgelucht neemt ze
Bella mee naar huis.
De dag erna bel ik nog even om te vragen
hoe het gaat en ze vertelt dat Bella meteen
is gaan eten bij thuiskomst en dat ze weer zit
te zeuren dat ze naar buiten wil. Dat klinkt goed,
we spreken een controle over 10 dagen af.
Twee dagen later vind ik een belnotitie op
mijn bureau, het baasje van Bella heeft
gebeld. Meestal betekent dat dat het toch
minder goed gaat dan verwacht, dus ik bel
snel terug en wat blijkt: Bella heeft haar
eerste muis alweer gevangen en netjes op
de voordeurmat gelegd!
Een opluchting voor het baasje en een les
voor mij dat katten zonder tanden ook prima
muizen kunnen vangen!
STeRK. 07
׉	 7cassandra://M7J_g2hVk3A9RlSEEij4mGxmoVviTAXSPS0GQDu4pk0`̵ ]8)׉E
gezondheid hond
Ziekte van Carré
De afgelopen tijd is in de media veel geschreven over een uitbraak van de hondenziekte onder vossen, net
over de grens bij Limburg. Gezien de dichtheid van de vossenpopulatie in Nederland is het niet onwaarschijnlijk
dat deze infectie de grens oversteekt. De ziekte van Carré, ook wel distemper genoemd, wordt
veroorzaakt door een virus dat ontsteking van de luchtwegen veroorzaakt die zich later kan verspreiden
naar andere organen waaronder maag, darmen en de hersenen.
DOOR: KRISTEL DE MUNNIK, DIERENARTS
BESMETTING
Het virus is erg besmettelijk en wordt overgebracht
door afscheiding uit neus en ogen
waardoor met niezen, hoesten, direct en
indirect contact een andere hond gemakkelijk
besmet kan raken. Honden die geïnfecteerd
zijn kunnen tot wel 4 maanden na de
besmetting het virus blijven uitscheiden en
andere dieren besmetten.
KLACHTEN
De symptomen die ontstaan zijn hoesten en
benauwdheid, oog- en neusuitvloeiing, niet
willen eten, overgeven, diarree en/of neurologische
symptomen zoals epilepsie, spierzwakte
of verlammingen. Meestal treden de
neurologische symptomen enkele weken
later op na de luchtweg- of buikklachten,
maar het kan ook gelijktijdig.
08 STeRK. uitgave 15 - zomer 2019
De incubatietijd is 3 tot 6 dagen, dan krijgt
de hond een koortspiek en 1 tot 4 weken na
de infectie manifesteren zich andere klachten.
BEVESTIGING
Omdat de symptomen niet specifiek voor
hondenziekte zijn, is er aanvullend onderzoek
nodig. De diagnose kan worden gesteld
door een specifieke bloedtest, deze
uitslag laat vaak enkele dagen op zich
wachten.
VERWACHTING
De prognose verschilt sterk, er zijn dieren
die volledig genezen, maar het komt ook
met grote regelmaat voor dat het dier komt
te overlijden. Wanneer honden neurologische
klachten hebben, zullen deze blijvend
zijn. Afhankelijk van de ernst kunnen de
honden wel een gelukkig leven lijden met
deze symptomen.
BESCHERMING
Preventief kunnen honden tegen de ziekte
gevaccineerd worden. Pups zijn via antilichamen
in de moedermelk beschermd tegen
hondenziekte, mits de moederhond goed
gevaccineerd is. Het vaccin tegen hondenziekte
werkt erg snel, na enkele dagen is er
volledige bescherming. Bij een uitbraak is
vaccineren van ongevaccineerde dieren
zeker zinvol.
Als uw hond iedere drie jaar is gevaccineerd
tegen de hondenziekte of getiterd dan is uw
hond naar verwachting voldoende beschermd.
Voor pups geldt een ander vaccinatieschema.
Neem bij twijfel contact op met uw Sterkliniek
dierenarts, die op basis van de specifieke
situatie van uw dier een advies kan geven.
׉	 7cassandra://6m_rx0qiV0PeoZc6AInol0Tn-qKC7lhhEqEA1fARxbM0`̵ ]8)]8){בCט   {u׉׉	 7cassandra://YrO4B8JuYvmh9sdxBOdixDCp98nxxTIumOdRDruybRQ A`׉	 7cassandra://jOEUJe606WRarL8x_forCmPhkx1JqsmFeoymOqlSft4``S׉	 7cassandra://6D91UtH7Cw5HRzSl2YTCvUwcAf7C1bledQTisVFejLA`̵ ׉	 7cassandra://6j780bi9Xr56w4ZuAXrs1pSOPrVLMLwSHY35Fv51g_Y H:
<͠]8)ט  {u׉׉	 7cassandra://E52D_nbM2lpwyqho-wdTEALP9WhJGX_PxvHayN3kFO4 `׉	 7cassandra://heGzje5OQY2rOBGFPVKUTaeNREP4yvtf_GiCwU7ZCA4\`S׉	 7cassandra://-oiwy7RHYW0UoOVHESEgQnSQKQpCV_BwDAdHZcfm89o!`̵ ׉	 7cassandra://2XlWq-I7WwhILG1pUsniHVKbNEQse14qUpB284Hxjuw ̃D@͠]8)ʑנ]8)ρ If9ׁHhttp://HillsPet.nlׁׁЈ׉E	Uw vraag,
ons antwoord
Dierenarts Max van Zandvoort beantwoordt in SterK tal van
vragen van lezers. Ook uw vragen zijn van harte welkom.
Hebt u een vraag over de verzorging of gezondheid van
uw dier? Mail naar info@sterkliniek.nl
Zijn wespen gevaarlijk voor mijn puppy?
Een wespensteek is bij een pup, net als bij een
mens, even pijnlijk maar daarna vrij onschuldig.
Toch kan het hele vervelende, en gevaarlijke,
gevolgen hebben wanneer de wesp (of bij)
steekt in de buurt van de hals, neus of keelholte.
Een reactie van het lichaam op een steek kan
namelijk jeuk, roodheid maar ook opzwelling
zijn. Aangezien pups het ontzettend leuk vinden
om achter alles wat vliegt aan te jagen komt
het nogal eens voor dat zij naar een bij of wesp
happen en soms vangen. Wanneer de pup
gestoken wordt in de keelholte en daar een
zwelling ontstaat kan dit vrij snel zorgen voor
vernauwing van de luchtweg. In dit geval is
het van belang dat u direct met uw pup naar
de dierenarts gaat zodat deze een middel
tegen de allergische reactie kunnen toedienen
en eventueel uw pup kunnen beademen. Dit
geldt natuurlijk ook voor alle andere dieren.
Mijn kat had een grasaar tussen
de tenen, kan ik die zelf
verwijderen?
Grasaren zijn ontzettend vervelende
dingen die zich door de weerhaakjes
vasthechten in de huid van onze honden
en katten. Vaak tussen de tenen, in de
oren maar ook in de neusholtes of in de
keel. Elk stukje grasaar wat in het lijf
achterblijft kan voor hele vervelende
infecties zorgen. Het is daarom van
belang dat de dierenarts de grasaar
verwijdert (terwijl het dier een klein
roesje krijgt) en goed controleert of er
niks is blijven zitten.
Is uw aansprakelijkheid geregeld?
Graag helpen we onze cliënten met een goede verzekering.
Volgend praktijkgeval opende onze ogen:
Op een dag loopt een enthousiaste hond op de hei een
mevrouw van haar fiets af. Hond heeft niets blijvends,
mevrouw een gecompliceerde beenbreuk en werd grotendeels
arbeidsongeschikt. Hierop volgde een forse claim
tegen de eigenaar die wel een ziektekostenverzekering
had maar geen aansprakelijkheidsverzekering. De eigenaar
had een gezinspolis voor de WA maar daar valt een hond
niet onder tenzij expliciet vermeld. Gevolg: zwaar financieel
weer voor de eigenaar. Ons advies: vergeet niet om ook
de wettelijke aansprakelijkheid te verzekeren, vraag
desnoods bevestiging bij uw verzekeraar. Zijn gewoon
van die dingen waar je in het dagelijkse leven niet bij
stilstaat ...
Kijk voor meer informatie over huisdierverzekeringen op www.sterkliniek.nl
STeRK. 09
׉	 7cassandra://6D91UtH7Cw5HRzSl2YTCvUwcAf7C1bledQTisVFejLA`̵ ]8)׉E/Last van jeuk?
Uw hond kan overgevoelig zijn voor bepaalde
allergenen uit de omgeving.
Blijf HUIDPROBLEMEN het hele jaar door één
stap voor met 24/7 proactieve bescherming van
Hill’s Prescription Diet Derm Defense.
Vlooien en
insecten
Zaden
Onkruiden
en gras
Pollen
Huisstofmijten
NIEUW
HillsPet.nl
׉	 7cassandra://-oiwy7RHYW0UoOVHESEgQnSQKQpCV_BwDAdHZcfm89o!`̵ ]8)]8){בCט   {u׉׉	 7cassandra://wpCEDGmDTKhslyg401ofpqYmvVCkkAuqo57p4mSzlE4 \Y`׉	 7cassandra://XEvVSDEiibT2XWEG10dORmGdmxPUUPUsa80gdND9134Z`S׉	 7cassandra://VLQI-OrSLCG8sxEsjJuTELlmfc_bXkJyJJL31VnFRJo`̵ ׉	 7cassandra://pqYMVr7QueuSOqjh6qFSKXyrWQcIAcMD1rLOHYiPGhE =͠]8)ט  {u׉׉	 7cassandra://kg7eG3_H76cumkuWk9yLu9RQa1LKu3_MS0Ax10ONVEc ,`׉	 7cassandra://OKcqjjgsWG5bmwG2sDc80-QwiAKzCbtuX5bMz2LEu1wd`S׉	 7cassandra://XjydATEkV0bg7P7XrJ7gxlC7WM1xmvb0rkGsu-2be70`̵ ׉	 7cassandra://cJ3Pojc6V7U8j6J6KSJ-chxpKZyn6EUCyAY-NSysF5Y'(͠]8)׉EVgezondheid
Allergisch voor allergieën
Iedereen kan een allergie ontwikkelen: niet alleen mensen, maar ook honden, katten en andere dieren.
Er bestaat weinig verschil tussen de oorzaak van allergieën bij mensen en bij honden. Allergieën bij
huisdieren kunnen grofweg in 2 groepen opgesplitst worden: een allergie als gevolg van voeding of een
bepaald ingrediënt of een allergie als gevolg van de omgeving. Een voedselallergie kan worden aangepakt
door simpelweg het dieet te wijzigen en bepaalde zaken te vermijden. Maar wat te doen in het geval van
een omgevingsallergie of atopie?
HUIDPROBLEMEN
Net als wij ontwikkelen honden omgevingsallergieën
en hebben zij hier last van. Maar
bij honden komen allergieën op andere
manieren tot uiting. Als wij een allergische
reactie hebben, is dat meestal in de vorm
van een loopneus of een verstopte neus,
niezen en zwellingen. Honden krijgen
meestal huidproblemen, zoals een jeukende
huid van de poten, het gezicht, de oren en
de buik. Krabben kan leiden tot een infectie
en haaruitval.
PREVENTIE
Waardoor worden omgevingsallergieën nu
veroorzaakt? Meer dan 50% van de allergieën
bij honden worden veroorzaakt door
omgevingsfactoren. In de lente kunnen gras
en pollen een allergische reactie uitlokken
en huisstofmijten kunnen bij uw hond jeuk
en ongemak veroorzaken. De ergste boosdoeners
zijn echter vlooien. Vlooienbeten
zijn de vaakst voorkomende en meest
hinderlijke oorzaken van allergieën bij honden.
Preventie is hierbij dus ook noodzaak.
ONDER CONTROLE
Omgevingsallergieën bij honden zijn op
lange termijn vaak goed onder controle te
krijgen. Medicatie, shampoos en speciale
voeding zoals Hill’s Derm Defense voor
honden met omgevingsallergieën, kunnen
samen een goede ondersteuning vormen
voor een gezonde huid. En daarmee zijn
allergieën goed onder controle te houden.
HOE HET WERKT
Derm Defense is Hill’s unieke klinisch bewezen
voeding voor honden met omgevingsallergieën.
Maar hoe werkt het precies? Bij
omgevingsallergieën moeten we eerst de
bestaande allergische reacties bij de hond
aanpakken. Het unieke HistaGuard™
Complex, een combinatie van plantaardige,
bioactieve stoffen (zoals rozemarijn, groene
thee en citruspulp), helpen de reactie op
omgevingsallergenen te verminderen. Vervolgens
helpen omega 3-vetzuren de
ontstekingscyclus te doorbreken en helpen
omega 6-vetzuren de huidbarrière te
versterken
en
te
beschermen
toekomstige allergische reacties. Ten slotte
neutraliseren antioxidanten (zoals vitamine E)
schadelijke, vrije radicalen en ondersteunen
ze een gezond immuunsysteem.
Dus als uw hond de volgende keer wordt
‘aangevallen’ door allergieën, steun hem
dan met Derm Defense. De beste aanval is
ten slotte een goede verdediging.
NIEUW
Derm Defense is naast droogvoer nu
ook verkrijgbaar als een heerlijk stoofpotje
met zacht gestoofde, hapklare
stukjes met kip & toegevoegde groenten.
tegen
STeRK 11
׉	 7cassandra://VLQI-OrSLCG8sxEsjJuTELlmfc_bXkJyJJL31VnFRJo`̵ ]8)׉E0dagboek van een paraveterinair
Uit het dagboek van …
de consulent
DOOR: MARLOES VORK, SENIOR-PARAVETERINAIR
Het paraveterinaire spreekuur of consult is
een service waarbij de paraveterinair de
huisdiereigenaar en het dier kan begeleiden,
advies kan geven of kleine handelingen kan
uitvoeren.
HELPENDE HAND
De paraveterinairen staan altijd klaar om
met kleine handelingen te helpen. Denk
hierbij bijvoorbeeld aan het uitdrukken van
anaalklieren, niet een klusje waar elk baasje
op zit te wachten. Wanneer het dier (vaak
honden) last heeft van zijn/haar anaalklieren
kunnen ze gaan ‘sleetje rijden’: met de
billen over de grond wrijven. Ze kunnen er
ook aan willen likken of knagen. Het kan zo
zijn dat de anaalklieren gewoon overvuld
zijn, bijvoorbeeld omdat de hond zachte
ontlasting heeft en daarom niet de klieren
kan leegdrukken. Daar kan de paraveterinair
gelukkig bij helpen. Het kan ook zijn dat een
ander probleem de oorzaak is van de klachten,
mocht dat zo zijn dan kan de paraveterinair de
dierenarts inschakelen om een kijkje te nemen.
EVEN STILZITTEN
Andere handelingen waar paraveterinairen
vaak mee helpen is het knippen van de nagels
of het verwijderen van teken. Niet elke
hond, kat, konijn of cavia vindt het prettig
als er aan de voeten of nagels gezeten moet
worden. Donkere nagels knippen, waarvan
je het leven niet kan zien, bij een dier die
probeert weg te komen kan thuis een hele
uitdaging zijn. Vaak zijn ze bij een bezoekje
aan de dierenkliniek al onder de indruk van
de omgeving of juist zo afgeleid door snoepjes
en aandacht dat de paraveterinair de nagels
zonder problemen kan knippen. Ditzelfde
12 STeRK. uitgave 15 - zomer 2019
geldt bij het verwijderen van een teek. Ook
dan moeten de dieren toch echt even stilzitten
zodat we dat kleine beestje kunnen pakken.
WONDCONTROLES
Na een operatie is er altijd sprake van een
wondje in de huid. Klein of groot, een verwonding
in de huid is een plek die de eerste
+/- 10 dagen na de operatie in de gaten
gehouden moet worden. Na die periode
kijkt de paraveterinair de ‘wond’ na om te
controleren of het herstel naar wens
verloopt. De wond moet schoon zijn, niet
rood, geen vochtverlies hebben, geen bultjes
hebben en het dier moet er geen last van
hebben. Bij twijfel kan de paraveterinair altijd
de mening van de dierenarts vragen en
mocht er dan alsnog behandeling nodig zijn
dan kan de dierenarts dat meteen inzetten.
DIEETBEGELEIDING
Dieren die te zwaar zijn of dieren die juist
aan moeten sterken kunnen samen met de
baasjes onder begeleiding van de paraveterinairen
aansterken of juist afvallen. Het dier
wordt gewogen, gemeten en gevoeld om
gedurende een bepaalde periode (vaak een
aantal maanden) het proces in de gaten te
houden. Samen maken de eigenaar en de
paraveterinair een plan van aanpak om
het dier op een verantwoorde manier op het
gewenste gewicht te krijgen.
PILLEN EN PRIKKEN
Niet de leukste twee dingen voor zowel dier
als voor zijn/haar baasje, maar helaas zijn
zowel pillen als prikken soms wel nodig.
Wanneer een dier (soms langdurig) medicijnen
gebruikt, tegen diabetes behandeld moet
worden of bloedcontrole moet ondergaan
krijgen zowel dier als eigenaar ermee te maken.
De paraveterinair helpt u graag. Zij kan het
geven van de medicatie voordoen en u helpen
oefenen. Een beetje handigheid is ook voor
het diertje wel zo prettig en met een beetje
oefening wordt het geven van medicijnen
gewoon onderdeel van de dagelijkse routine.
Als uw huisdier chronisch NSAID-medicatie
(bepaalde ontstekingsremmende pijnstillers)
krijgt is het van belang om het functioneren
van de lever en de nieren met enige regelmaat
(1 tot 2x per jaar, afhankelijk van het
dier en de medicatie) te controleren. Hiervoor
moet de paraveterinair een beetje bloed
afnemen die vervolgens in het eigen laboratorium
onderzocht kan worden. Mochten
er
afwijkende
nieren/of
leverwaarden
zijn
dan zal dat met de dierenarts verder
opgepakt worden.
Dit zijn slechts enkele voorbeelden van wat
uw paraveterinair voor u en uw dier(en) kan
betekenen. Of zij u nu kan helpen met een
kleine handeling of juist ondersteunen met een
maandenlang traject, zij staat voor u klaar!
׉	 7cassandra://XjydATEkV0bg7P7XrJ7gxlC7WM1xmvb0rkGsu-2be70`̵ ]8)]8){בCט   {u׉׉	 7cassandra://_B1npoBXFv7sJFIozLcWGRGILctvvUbLNTbtiXl6SOg (`׉	 7cassandra://sUIypk2rU0SulaWb8DzYJjOD7rRBXYKRqH8tFN11eRo\`S׉	 7cassandra://TYxHTUTXituu3lN1wl2023CLadv6kvW_AguPHG9a3u0`̵ ׉	 7cassandra://f84VMR5HnxObAcuZ8yqHTsVfgJlTOznd8o2V0gOEIw0 L
͠]8)ט  {u׉׉	 7cassandra://8H_1JC9XHrcK4oxNVs-WWdiLD7qmqseg5_7b1CVYKdI V`׉	 7cassandra://ST4rMap1ehzTu8YC1j0xTOAL3cK72nQue2IwItnaxW4o`S׉	 7cassandra://hs11RZHNHu_8l8xDiS0dQ0bZOQvqZHQVuvce8fxUaZY$`̵ ׉	 7cassandra://MK_3nqvLcIEInMjrzZ7kiZNbQzMlZ1t_doT8UgN98z0 Vͫ͠]8)ԑנ]8)ց 6̫	9ׁHhttp://WWW.VLOOIENENTEKEN.NLׁׁЈ׉E
gezondheid kat
Transport van de kat
Voor veel eigenaren en katten is het een terugkerend stressmoment; de kat in de reismand krijgen als een
bezoekje aan de dierenarts of het pension nodig is. Geworstel om de kat de mand in te krijgen levert de
volgende keren alleen maar meer protest op. De associatie die de kat met de mand heeft kan getraind
geworden en bij een positieve associatie zal de kat veel makkelijker in de reismand gaan, vrijwillig zelfs!
DOOR: KRISTEL DE MUNNIK, DIERENARTS
KIEZEN EN INTRODUCEREN
Als eerste is het belangrijk om een goede
reismand aan te schaffen. De voorkeur gaat
uit naar een stevige kunststof mand, waarbij
de bovenkant open kan en die ruim genoeg
is voor de kat om zich in te bewegen. De
mand moet goed schoon zijn zodat alle
vreemde geurtjes eruit zijn en voorzien van
een zacht kleedje.
Daarna kan de mand in de kamer gezet
worden zodat de kat eraan kan wennen.
Plaats het niet midden in de kamer, maar op
een locatie waar de kat normaal gesproken
ook zou slapen. Feliway©
kan helpen dit
proces te versnellen. Op den duur zal de kat
het als slaapplaats gaan zien. Als de kat het
erg spannend vindt kan het helpen om hem
te verleiden met brokjes of een speeltje. Bij
katten die gemakkelijk te motiveren zijn met
voer, kan er eten worden gegeven in de
buurt van de mand en dat steeds een stukje
op te schuiven zodat de kat uiteindelijk in
zijn reismandje gaat eten.
EEN STAPJE VERDER
Als de kat comfortabel is en er met regelmaat
zelf voor kiest om in de reismand te
gaan, kan af en toe de deksel dicht. Doe dit
aanvankelijk kort en beloon de kat als hij
rustig blijft. Als de kat geen signalen
van stress vertoont kan het wat langer
opgebouwd worden.
WENNEN AAN HET REIZEN
De laatste stap is het optillen van de draagmand
en ermee gaan lopen. Het wennen
aan de auto zal ook geleidelijk geïntroduceerd
moeten worden. Dat wil zeggen, eerst in de
auto zonder de motor aan, dan laten wennen
met draaiende motor en gaat dat goed, een
klein stukje rijden.
EN WEER NAAR HUIS
Wat meestal vergeten wordt is, om ook aandacht
te besteden aan de herintroductie bij het
thuiskomen als er meerdere katten in huis
zijn. De kat die weg is geweest, ruikt anders
en ziet er soms anders uit (een kraag of een
romper) en dat kan voor een conflict zorgen.
Zet het reismandje niet meteen in de kamer
met de andere kat erbij, maar in een andere
ruimte. Het kan ook helpen om de kat die
weggeweest is, in te wrijven met een kleedje
waar hij vaak op slaapt zodat hij de vertrouwde
geur weer aanneemt.
Daarnaast is het belangrijk om bij een gezamenlijk
bezoek aan de dierenarts, de katten elk
in een eigen reismand te zetten en niet
gezamenlijk. De kans op conflicten is dan
veel groter.
STeRK. 13
׉	 7cassandra://TYxHTUTXituu3lN1wl2023CLadv6kvW_AguPHG9a3u0`̵ ]8)׉EBESCHERM UW HUISDIER
TEGEN TEKEN.
OOK VOOR UZELF
EN UW GEZIN!
Nu het buiten warmer is, zijn er ook meer teken actief.
Oppassen dus, want alleen in Nederland krijgen jaarlijks
maar liefst 27.000 mensen de ziekte van Lyme.
Wist u dat u niet alleen zelf een tekenbeet kan oplopen,
maar dat uw hond of kat ze ook mee naar huis kan nemen?
Feit: diereigenaren 1,5 meer
kans op tekenbeet
Niet leuk, wel waar: als diereigenaar
heeft u maar liefst 1,5 meer kans
op een tekenbeet dan iemand
zonder huisdier. Teken bijten,
zuigen bloed en kunnen bacteriën,
virussen en andere parasieten
overdragen. Het bekendste gevolg
van een tekenbeet bij mensen is
de ziekte van Lyme. In Nederland
krijgen jaarlijks maar liefst 27.000
mensen deze ziekte. Een aantal dat
in 20 jaar tijd verviervoudigd is!
Wees als honden- of katteneigenaar
dus extra alert op teken.
Teken komen overal voor
U loopt niet alleen tekenbeten op
in het bos (43%) op, maar ook in
de tuin (31%), in parken, duinen
(7%) en speeltuinen! Wanneer het
buiten warmer is dan 7°C, worden
teken al actief.
Sommige teken zijn slechts
1 tot 3 mm groot!
Controleer uw hond of kat en
uzelf en gezinsleden dan ook
dagelijks op teken. Ziet u een
teek? Verwijder deze dan zo snel
mogelijk met behulp van een
puntige pincet, tekentang of tekenkaart.
Vergeet niet, dat het soms moeilijk zoeken
is. Jonge teken zijn namelijk slechts
1 tot 3 mm groot! Probeer die maar eens
te ontdekken in een harige vacht… Voor
de zekerheid, kunt u uw dier dan ook
maar beter beschermen met een product
tegen teken.
Snel teken verwijderen
Heeft u bij uzelf of uw huisdier een teek ontdekt?
Verwijder de teek dan snel en zorgvuldig. De kans
op besmetting wordt hierdoor een stuk kleiner.
Tips voor het verwijderen van teken
• Gebruik een puntige pincet, een goede
tekentang of tekenkaart.
Volwassen
teek,
vrouwtje
Teek; Nimf
Volwassen
teek,
mannetje
Teek; Larve
• Probeer de teek zo dicht mogelijk op de huid
bij de kop beet te pakken en niet in het lichaam
van de teek te knijpen.
• Trek met de puntige pincet, de tekentang of
tekenkaart de teek voorzichtig recht uit de huid.
• Irriteer de teek niet met olie, alcohol of vuur,
dit verhoogt de kans op besmetting!
Zó klein zijn teken.
1 maand of meerdere
maanden beschermd?
Wanneer u bij de Sterkliniek komt voor
een tekenmiddel, vraag dan meteen naar
een middel dat eveneens helpt tegen
vlooien. Want ook vlooien zijn vervelende
parasieten die nare gevolgen kunnen
hebben voor het welzijn van uw dier.
Er bestaan middelen die uw huisdier
gemiddeld een maand lang beschermen
tegen teken (en vlooien) en middelen
die uw huisdier meerdere maanden
beschermen. Vraag uw Sterkliniek welk
product het best bij u en uw dier past!
• Desinfecteer het bijtwondje na verwijdering
van de teek met alcohol 70% of jodium en
was uw handen met zeep.
• Desinfecteer de tekentang/tekenpincet na
gebruik in kokend water of op een door
de fabrikant aangegeven manier
in kokend water of op een door
kant aangegeven manier
WWW.VLOOIENENTEKEN.NL
׉	 7cassandra://hs11RZHNHu_8l8xDiS0dQ0bZOQvqZHQVuvce8fxUaZY$`̵ ]8)]8){בCט   {u׉׉	 7cassandra://-WKwozNDZBF49t-Vfie4BdScbOu3_JvRtc6257_G6KY K`׉	 7cassandra://BGlphghvEtxdZ6DmKaKKH2hGE2uvMKXIDlrDqvBmQ3o_j`S׉	 7cassandra://UyhgHXvYq9PmeCJxU03xKd1WAiFwDIMi7NKrlzNUy74`̵ ׉	 7cassandra://w_2yp9MHfjz-XKnVgk-gY6PSYtdrxLfcL2xlEhPIR-8 K5͠]8)ט  {u׉׉	 7cassandra://BJvGFnY1lplpugZGiXntqoogueDYBX0211PxszueGbs `׉	 7cassandra://7y6M-SrKDX4le8gIn482AuxhbLYhwz8jIH-AoTe-4G4_O`S׉	 7cassandra://MeFzys-VS0HdykwzD4YF_KBog8mYk3JXaXevTCn9X1E`̵ ׉	 7cassandra://sv4bptInAHFWjyjBr326Y_bxQ6xXl7LhSFpPXczj15s <:͠]8)׉E
EHBO
Zon, zee, zwemmen!
DOOR: MARLOES VORK, SENIOR-PARAVETERINAIR
Niks leukers dan met uw hond lekker naar
het strand of naar een meer te gaan en laat
de hond maar spelen en zwemmen. Een gewaarschuwd
mens telt voor twee en daarom
willen we toch weer aandacht vragen
voor de zaken waar u op moet letten als u
uw hond in het water laat spelen.
Watervergiftiging. Dit kan uw hond onopvallend
snel krijgen wanneer hij/zij teveel
water drinkt. Dit gebeurt vrij vlot wanneer
er in het water of met een tuinslang gespeeld
wordt. Ook zwemmen met een bal of stok in
de bek kan een oorzaak zijn. De zoutbalans
in het bloed wordt verstoord wat een dodelijke
afloop kan hebben. De hond kan gaan braken,
sloom zijn, kan een dronkenmansgang hebben
en comateus raken.
Koud water staart. Dit zien we vaak bij
honden die plots overmatig actief zijn of in
de zomer vaak veel spelen in relatief koud
water. De spieren raken beschadigd waardoor
er pijn ontstaat en de staart slap gaat
hangen. Het is belangrijk dat de hond behandeling
tegen pijn krijgt, eventueel kompressen
op de staartbasis krijgt en verder is
rust van belang voor het herstel van de
spieren.
Blauwalg, botulisme, zwemmersjeuk
en ziekte van Weil (leptospirose).
Vervelende kleine (soms microbiologische)
oorzaken van jeuk, diarree, huidklachten,
spiertrillingen, schade aan de nieren en meer.
Controleer het water altijd op aanwezigheid
van eventuele dode vissen of vogels en laat
uw dier nooit in vies of stilstaand water
zwemmen of ervan drinken.
op reis met je huisdier
Bijwerkingen van de brexit
DOOR: KRISTEL DE MUNNIK, DIERENARTS
Met de komst van de Brexit komen er een
aantal veranderingen voor huisdiereigenaren
wanneer u van of naar het Verenigd Koninkrijk
wilt
reizen met uw huisdier. Als u van
Nederland naar het Verenigd Koninkrijk
reist met uw huisdier lijkt er vooralsnog
niks te veranderen. Uw hond, kat of fret
moet de hondsdolheidvaccinatie ruim
minimaal 3 weken voor vertrek krijgen, een
geldige identificatiechip en een Europees
dierenpaspoort hebben. Ook moet het dier
door de dierenarts zijn behandeld tegen
wormen. Als u terug naar huis reist (dus van
het Verenigd Koninkrijk naar de Europese
Unie) dan moet uw dier aan de bovenstaande
eisen voldoen, maar moet er ook ruim
3 maanden van tevoren een positieve uitslag
zijn op een rabiëstiterbepaling; een
bloedtest om te kijken of er genoeg antistoffen
in het bloed zitten tegen hondsdolheid.
Deze bloedtest kan pas minimaal 30 dagen
na het ontvangen van de vaccinatie.
Begin daarom op tijd met de voorbereidingen
van uw reis en houdt berichtgevingen van
overheidsinstellingen in de gaten voor de
meest actuele informatie over reizen van en
naar het Verenigd Koninkrijk.
STeRK. 15
׉	 7cassandra://UyhgHXvYq9PmeCJxU03xKd1WAiFwDIMi7NKrlzNUy74`̵ ]8)׉Everzorging
Trammelant met nagels
Nagels knippen vinden de meeste huisdieren geen pretje. Bij onjuist knippen en/of gebruik van onjuist instrumentarium
kan het ook een pijnlijke aangelegenheid worden omdat de nagel met het zeer gevoelige nagelbed
wordt samengedrukt. Pijnlijke ervaringen uit het verleden zijn garantie voor gespartel in de toekomst!
DOOR: BOB CARRIÈRE, DIERENARTS
De eerste keer nagels knippen kunt u het
beste met uw dierenarts of paraveterinair
doen. Zij kunnen u laten zien hoe het pijnloos
en veilig kan. Tevens kunt u dan advies krijgen
over het juiste instrumentarium voor uw huisdier.
INGESCHEURDE NAGEL
Honden hebben aan hun voorpoten het
zogenaamde ‘duimpje’ en sommige honden
hebben aan hun achterpoten ook een loshangende
teen of zelfs meerdere tenen, de
‘hubertusklauw’. Beter bekend als de
‘wolfsklauw’. De nagels van deze tenen slijten
niet af en groeien krom. Vervolgens blijven
ze ergens achter hangen en scheurt de nagel
in. Dit is zeer pijnlijk en de hond zal onophoudelijk
likken. In de meeste gevallen zal
de nagel moeten worden verwijderd die
vervolgens weer aangroeit. Heeft uw hond
een hubertusklauw, controleer de nagel dan
met regelmaat op scheuren en de lengte.
GESPLETEN NAGEL
Katten hebben dit nogal eens. Vaak door
sterk afzetten of door onbekende oorzaak.
Zolang het ‘leven’ van de nagel (het stuk
nagel waar het bloedvat doorheen loopt)
buiten schot is heeft het weinig gevolgen.
De rafeltjes kunnen er eventueel afgehaald
worden of bijgeknipt worden.
INGEGROEIDE NAGEL
Door onoplettendheid van de eigenaar zien
we dit zeer regelmatig bij cavia’s en soms
bij katten of honden. Door de sterk krom
groeiende nagels groeien deze uiteindelijk
de huid of het zoolkussen in. Bij doordringen
van de huid ontstaan gemene ontstekingen.
Dit moet u zeker door uw dierenarts laten
behandelen.
Allemaal niet prettig voor het dier dus neem
geen risico. Laat u adviseren hoe de lengte
in te schatten en desnoods de nagels iets
langer laten en vaker knippen. Honden kunt
u meer over harde ondergrond laten lopen om
slijtage van de nagels te bevorderen.
VREEMD GROEIENDE NAGEL
Oudere
dieren
nagelgroei
kunnen
ontwikkelen
een
zonder
afwijkende
gezondheidsstoornis.
Als een nagel van een dier
opeens bijvoorbeeld een andere richting op
gaat groeien dan kan dit duiden op trauma,
ontsteking, schimmel of tumorgroei aan de
basis van de nagel. Deze oorzaken zijn niet
altijd zichtbaar voor het blote oog. Valt het
u op dat een nagel opeens anders groeit en
het is niet duidelijk waarom, laat uw dierenarts
dan zoeken naar de oorzaak.
BLOEDENDE NAGEL
In tegenstelling tot de mens hebben veel
dieren gepigmenteerde nagels en kunt u
dus niet het ‘leven’ zien. Knippen in dit deel
is extreem pijnlijk en heeft direct een bloedende
nagel tot gevolg. De bloedingen kunnen
best hevig zijn en lastig om te stelpen.
Dierenartsen stoppen de bloedingen met
speciaal poeder of een hittebron.
Nagelverzorging is iets waar elke diereigenaar
bewust van moet zijn en regelmatig op
moet letten. Train uw dier dat het door u
aanraken van de nagels heel normaal is. Op
deze manier kunt u regelmatig de nagelgroei
controleren zonder dat het stress voor het
dier oplevert. Wil het knippen zelf niet lukken?
Uw Sterkliniek-dierenarts of paraveterinair
helpt u graag.
16 STeRK. uitgave 15 - zomer 2019
׉	 7cassandra://MeFzys-VS0HdykwzD4YF_KBog8mYk3JXaXevTCn9X1E`̵ ]8)]8){בCט   {u׉׉	 7cassandra://ddXoblNFErijmKB4eVXJ0twYy8Z9Zi-d0qVaWpqATHk 5`׉	 7cassandra://m4M0pF05iNVFgeDxvRx4DlshUzrh7_aUn_Y31GRFMoMb`S׉	 7cassandra://iwMu1YPCUSwvnus2pSZFzPeNF7WCyvmAyqM_zD46_78C`̵ ׉	 7cassandra://C3rGfFr7HChB8C_wdLzKmi7cP_HC2xsYBAZtx4ecv3E͈Q͠]8)ט  {u׉׉	 7cassandra://4Onqd5210E_CM44XuENLZ0OZja2xII6CWn3OtxWvdRk `׉	 7cassandra://7r4tipXPS5aGcBkLKtJ8GU9sR4ozGhH2UFDpDkK2vQMf`S׉	 7cassandra://VrzIhyvLDjuFUwNzoKuSnLSwH1xMxwrUnMDAme_h7Zc 4`̵ ׉	 7cassandra://fY5aRNgI0ZdKp8tRVKcT9knVsgNedNp-cefiE-SGOxA ͠]8)ۑנ]8)ށ P9ׁHhttp://huisdieren.tvׁׁЈ׉Egezondheid konijn
Allemaal beestjes …
Graag houden we alleen onze eigen huisdieren, maar in sommige gevallen dragen onze huisdieren nog
meer beestjes met zich mee: parasieten, bacteriën, schimmels, gisten en virussen zijn de meest bekende
infectieuze organismen. Voor welke moeten we nu echt opletten, en welke zijn niet heel schadelijk?
het bij honden nog wel eens klachten geven.
Bij 15% van onze honden wordt de gist
aangetroffen in de ontlasting, bij een deel
hiervan kan hij ook daadwerkelijk maag- en
of darmklachten geven. Honden krijgen de
gist binnen via het eten van konijnenkeutels,
iets waar u dus op kunt letten.
DOOR: PAUL VAN AALST, DIERENARTS
VHD EN MYXOMATOSE
Al eerder is in deze rubriek geschreven over
virussen. VHD (RHD) en myxomatose zijn
vooral in de lente en zomermaanden vaak
de kop opstekende infecties. Symptomen
worden snel gevolgd door ernstig lijden of
zelfs overlijden, dus preventie van deze
virussen door middel van vaccinaties is
eigenlijk de enige keus die je als eigenaar
hebt. Verdikte oogleden, snotterige
uitvloeiing en ademhalingsproblemen zijn
aanwijzingen dat je konijn mogelijk toch
besmet is met het myxomavirus. VHD geeft
in de regel een breed scala aan (vage)
klachten, die ook bij heel veel andere ziekten
voor kunnen komen. Het grote nadeel van
VHD is dat het in vrijwel alle gevallen leidt
tot sterfte voordat eigenaren goed en wel
doorhebben dat hun konijn besmet is.
GISTEN
Gisten zijn een van nature voorkomend
organisme bij het konijn. Met name in het
maag-darmkanaal is Cyniclomyces rijkelijk
aanwezig. Deze gist wordt ook wel ‘brillendoosjesgist’
genoemd, omdat hij daar op
lijkt wanneer je hem door een microscoop
bekijkt. Ondanks dat deze gist voor het
konijn geen kwaad kan, zelfs helpt in de
vertering van al het vezelrijke voedsel, kan
BACTERIËN
Bacteriën zijn alom vertegenwoordigd in
onze omgeving. Sommige zijn nuttig en
functioneel, door de strijd aan te gaan met
andere, meer kwalijke, bacteriën. In het
ademhalingsstelsel (neus, keel) en ook in
het maagdarmstelsel (vooral in de blinde
darm) komen talrijke bacteriën voor, die
samen voor een evenwicht zorgen. Ze voorkomen
overgroei van de darmen door schadelijke
bacteriën, en dragen hun steentje bij
aan de vertering. In de neus kan de vervelende
bacterie Pasteurella zijn tol gaan eisen,
dit geeft vaak aanleiding tot de bekende
ziekte ‘snot’. Een lastig probleem, want antibioticum
heeft hier vaak maar matig
effect op. Een darmbacterie die veel voorkomt
is Clostridium, die onder andere een
rol heeft in slijmerige ontlasting bij het
konijn, diarree, en de ‘dikke-buikenziekte’.
VOOR
NA
SCHIMMELS EN MIJTEN
Schimmelinfecties zien we niet vaak bij
konijnen, echter vaker bij (jonge) cavia’s.
In het bijzonder de kopregio: rondom de
ogen, bij de neusjes en de oren zijn soms
aangetast. Symptomen die opvallen zijn
kaalheid, korstige, verdikte huid en soms
jeuk. Let erop dat veel schimmels bij
knaagdieren in principe ook besmettelijk
zijn voor kinderen en volwassenen met een
verminderde immuniteit (ringworm). Een
overmatig schilferige vacht, en dan voornamelijk
in de nek/rugregio, wordt vaak
veroorzaakt door vachtmijten, Cheyletiellaen
Leoparacussoorten. Ze zorgen voor matige
jeuk, wat eerder opvalt, zijn de kale plekken
die deze parasieten opleveren.
WORMEN
Wormen bij konijnen worden niet vaak
gezien als oorzaak van klachten, de meest
bekende is de Passalurus (pinworm).
Regelmatig aangetroffen in ontlasting, echter
niet vaak een probleem voor het konijn,
tenzij er een massale infectie plaatsvindt.
VLOOIEN EN TEKEN
Andere parasieten die we vaker zien zijn
vlooien en teken. In het wild levende konijnen
zijn vaak een bron van deze kriebelaars, die
op hun beurt weer andere infecties kunnen
verspreiden. Vanaf de lente zien we vaker
tekenbeten bij konijnen met vrij buiten
beloop. Konijnen zijn niet gevoelig voor de
ziekte van Lyme, maar lokale irritatie, jeuk
en ontstekingen kunnen zeker veroorzaakt
worden door teken en vlooien.
VLIEGEN
Een ander probleem wat in de zomer nogal
eens voorkomt zijn de eitjes die door vliegen
worden gelegd, myiasis noemen we dit.
Vooral
in vochtige plooien van de huid
(denk aan urine of plakpoep) komen de eitjes
dan uit, de maden voeden zich vervolgens
met weefsel van het konijn.
Controleer uw konijn dagelijks en met vragen
kunt u altijd terecht bij uw Sterkliniekdierenarts.
STeRK.
17
׉	 7cassandra://iwMu1YPCUSwvnus2pSZFzPeNF7WCyvmAyqM_zD46_78C`̵ ]8)׉EXEx-Utopiaan Romy komt naar Sterkliniek
Dierenartsen voor Huisdieren TV
Romy Koldenhof verbleef ruim twee jaar in Utopia (SBS6). Zij toonde zich daar keer op keer een ware
dierenliefhebber en zorgde dagelijks voor de boerderijdieren van ‘het beloofde land’. Nu presenteert zij,
samen met Frank Derijcke, het nieuwe SBS6-programma Huisdieren TV. Wekelijks komt ook Sterkliniek,
de vaste partner van Huisdieren TV op diergeneeskundig gebied, in beeld.
Huisdieren TV wordt hét spraakmakende
tv-programma voor hondenbaasjes, poezenpersoneel
en alle andere dierenliefhebbers in
huisdierenland Nederland. Wekelijks krijgt de
kijker informatieve en vermakelijke thema’s
voorgeschoteld, gesponsord door bedrijven en
organisaties uit de branche, zoals Sterkliniek
Dierenartsen, Royal Canin, Reaal Dier & Zorg en
MSD Animal Health en Milbemax.
DIERENLIEFHEBBER ROMY
Romy: “Het gaat om een programma over honden,
katten en soms konijnen. Bij het maken van het
programma is de liefde voor onze huisdieren
steeds het uitgangspunt. We laten de dieren op
een leuke manier zien, maar het programma
wordt zeker ook nuttig en zeer informatief. Zo
gaan we bijvoorbeeld naar Sterkliniek Dierenartsen
toe, om mee te kijken met de dierenarts
daar.” Op de vraag hoe dit avontuur zich aan
haar openbaarde, antwoordt Romy als volgt: “Ik
ben gevraagd door de producent. Toen deze
kans op mijn pad kwam, was ik echt héél erg
blij. Al mijn vrienden en familieleden zijn ook
hartstikke trots. Ik hou er wel van om lekker op
de voorgrond te zijn, vooral met dieren. Dat is
eigenlijk één-en-één-is-twee. Ik dood nog geen
mug. Ik hou gewoon van dieren!”
ROUTINIER FRANK DERIJCKE
De andere presentator van Huisdieren TV, Frank
Derijcke, speelde als acteur in diverse dramaseries,
stond in het theater en werd presentator in het
tv-programma van Carlo Boszhard en Irene
Moors. Sindsdien heeft hij allerlei tv-programma’s
gepresenteerd. Ook is de ervaren Frank een
echte dierenliefhebber. Thuis heeft hij, net als
Romy, katten, maar hij is ook gek op honden.
OOK OVER GEDRAG, VOEDING EN MEER
Los van de items die zich afspelen bij Sterkliniek
Dierenartsen, komen er zinvolle items over honden-,
katten- en konijnengedrag aan bod, waarin
huisdierendeskundigen Jeroen Oomen (hond),
Sonja van Leeuwen (kat) en Bernice Muntz (konijn)
het woord voeren. Ook wordt de aandacht
gevestigd op gezonde voeding en natuurlijk
ontbreekt de Dierenbescherming niet in het
tv-programma.
PLANNING VAN SEIZOEN 1
Het eerste seizoen van Huisdieren TV gaat van
start op 21 september 2019. Het programma
komt steeds op zaterdag om 16.00 uur op televisie
bij SBS6. Op zondag volgt er een herhaling om
13.00 uur. De items en andere content zullen
natuurlijk ook geplaatst worden op verschillende
socialemediakanalen zoals de Instagram van
Huisdieren TV: @huisdieren.tv.
Gaat u ook naar Huisdieren TV kijken?
18 STeRK. uitgave 15 - zomer 2019
׉	 7cassandra://VrzIhyvLDjuFUwNzoKuSnLSwH1xMxwrUnMDAme_h7Zc 4`̵ ]8)]8){בCט   {u׉׉	 7cassandra://OPILjNzpr377RuNyCd-ijkqVye7IWqeZg8Riu2QeFZ8 0[`׉	 7cassandra://B0SaGJN2ISEWjOa3XBwesxthnNK_mQWE9pQD2OkyJcMi`S׉	 7cassandra://6gNG18gg3EwlUTtxTDvdG58vyNRbeF5Z_UUg667e0bA!}`̵ ׉	 7cassandra://R5VaKwB4g1gva8KCuGHVZ2g_GDjUknT6TMYjgU86m4w $͠]8)ߒנ]8) ~_9ׁHmailto:info@sterkliniek.nlׁׁЈנ]8) :J9ׁHhttp://huisdieren.DeׁׁЈ׉ECOLUMN
Zomerzorgen
Nieuws van
Sterkliniek Dierenartsen
Het preconsult
Mensen kunnen enorm genieten van hun huisdieren en het is wetenschappelijk
bewezen dat deze band niet zelden de gezondheid van de mens positief
beïnvloedt en mogelijk zelfs zorgt voor een gezonder en langer leven.
Sterkliniek dierenartsen maken graag de beste match die mogelijk
is; kom vóór de aanschaf langs voor een eerlijk en goed advies, het
zogenaamde preconsult.
Sterkliniek in Almere
Per 1 juli opent Sterkliniek Almere haar deuren en is gelegen in Almere
Poort. Wij wensen dierenarts Viviane King en haar team veel succes!
DOOR: DIERENARTS LODEWIJK KAMPS, STERKLINIEK DIERENARTSEN HILLEGOM
Elk jaargetijde kent zo zijn problemen voor de huisdieren.De vakantieperiode
in de zomer is een slechte tijd voor de konijnen. Vaak mondjesmaat verzorgd
door een goedwillende buur of te weinig aandacht van de eigenaar zelf.
Door verkeerde voeding zijn konijnen erg gevoelig voor slappe ontlasting
welke de achterhand vervuilt. Vliegen maken hier dankbaar misbruik van
en leggen eitjes in de vacht. Binnen enkele dagen doen de maden hun
vernietigende werk en menig kind heeft op deze manier haar of zijn konijntje
verloren. Volledig onnodig, de dieren zijn goed en eenvoudig te beschermen
met een middeltje waarmee wij al menig konijn van een wisse dood hebben
kunnen redden. Een relatief nieuwe zomerkwaal is het “aircotekort”. Dat
honden overlijden in geparkeerde auto’s die veel te warm worden is al jaren
bekend. Helaas komt het nog steeds voor. Nieuw voor ons is het feit dat
honden die lange reizen maken in een warme auto zonder airco een
zuurstofschuld opbouwen en overlijden. De risicohonden zijn de honden
met een korte neus, die snurken of andere bijgeluiden maken tijdens het
ademhalen. Dus: bij warm weer geen hond in de auto zonder airco! Ik wens
u een zomer zonder zomerzorgen toe!
COLOFON
SterK. Nieuws uit de wereld van Sterkliniek-dierenartsen
Sterkliniek Dierenartsen BV is een
samenwerkingsverband van meer dan 80
verschillende gezelschapsdierenklinieken
verspreid over Nederland. De deelnemende
praktijken hebben gemeen dat ze de
belangen van de diereigenaren en hun dieren
vooropstellen; samen voor het welzijn van
uw huisdier. Hiermee wordt in één zin
samengevat waar de Sterkliniek voor
staat. Met kennis en kunde de kwaliteit
van zorg voor het huisdier garanderen.
Het magazine SterK informeert de
diereigenaar over de laatste ontwikkelingen
op het gebied van diergeneeskunde,
gezondheid en welzijn van huisdieren en
voorbeelden uit de dagelijkse praktijk van
Sterkliniek-dierenartsen.
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen
en/of op enigerlei wijze worden
gereproduceerd zonder schriftelijke toestemming
van Sterkliniek Dierenartsen BV.
De volgende uitgave van SterK.
verschijnt in november 2019.
Titel: SterK.
Uitgever: SterK. is een uitgave
van Sterkliniek Dierenartsen BV
Oplage: 70.000 exemplaren
Verschijningsfrequentie: 3x per jaar
REDACTIE
Mevr. A. Janssen, communicatiespecialiste
Mevr. M.M. Vork, paraveterinair
Drs. B.J. Carrière, dierenarts
Drs. K. de Munnik, dierenarts
Drs. P.M. van Aalst, dierenarts
Bij uw lokale Sterkliniek kunt u zich melden indien u dit magazine niet thuis wenst te ontvangen.
STeRK. 19
ADVERTENTIES & BEGELEIDING
Sterkliniek Dierenartsen BV
Marloes Vork
p.a. Horsterweg 66
3851 PL Ermelo
T: 0341 - 55 33 25
E: info@sterkliniek.nl
VORMGEVING, FOTOGRAFIE,
REDACTIE & PRODUCTIE
New Brand Activators, Veghel
Bek 1 op 1 publiceren, Veghel
Huisdier TV
Elders las u in SterK. hier al over. Wilt u ons zien op televisie? In september
zullen dierenartsen van Sterkliniek Dierenartsen in het Programma Huisdier
TV allerlei nuttige zaken bespreken want we zijn er tenslotte samen voor
het welzijn van uw huisdier!
׉	 7cassandra://6gNG18gg3EwlUTtxTDvdG58vyNRbeF5Z_UUg667e0bA!}`̵ ]8)׈E]8)]8){)Magazine SterK nr 15 zomer 2019 GMagazine SterK nr 15 zomer 2019 van Sterkliniek Dierenartsen Heythuysen]8