׉?<ׁB!/בCטu׉׉ 7cassandra://v0clzSXaYJnoRFxfWH6C4jDdGVZf-jqoXuefohONggg߉`5_׉ 7cassandra://NoLkIeCWqs3QJMHKKqw_-RsW6xD0Rh9xcQ5l4MFcE4cz`׉ 7cassandra://vxXEbtAaci9BpssEnLrWBMpTS0EaQD0oDu4FWoMpcIk,5`׉ 7cassandra://bQf2o7kz71pcs8lNuRYeDmE0Q_YJwsgjMvfkvyqlbkYPl_Z͠[!I)Cנ9F$z̠9׉I[!L)CρG׉ ׁ  default styleנ8ւb̃9׉I[!I)C!G׉ ׁ  default style׈E[!I)C׉E!103 vragen over jongeren en seks ׉ 7cassandra://vxXEbtAaci9BpssEnLrWBMpTS0EaQD0oDu4FWoMpcIk,5`[!I)C[!I)CבCטu׉׉ 7cassandra://QVSCirDSpW8SUtiPzMZpjnlDr6ud9hVu-wFcd3qC1gc%`6׉ 7cassandra://IpGyX15_Y7RhXV_9fvMlNt7lsfz8Fjuh-IZEIQ7KtV0͙ `(׉ 7cassandra://PQgcZ3bY74ijJpFejJuzxfydMeB5wTTdeZ9WJiDC98A6`׉ 7cassandra://Vc8HBgpXgd99Vz2fzp1rZoz-EoF-3wX8lWGKOBkjREwc ͠ [!I)C נF$z̢9׉I[!I)CG׉ ׁ  default styleנv8ւ8̮9׉I[!I)C$G׉ ׁ  default style׉E׉ 7cassandra://PQgcZ3bY74ijJpFejJuzxfydMeB5wTTdeZ9WJiDC98A6`[!I)C!׉E103 vragen over jongeren en seks Uit het onderzoek Seks onder je 25e 2017 Handig voor jongeren, docenten, ouders, GGD-medewerkers, jongerenwerkers en huisartsen [!I)C"[!I)C!בCטu׉׉ 7cassandra://z643T7U-RnMpiEqBGsJkbLt8OxLkN-o9_NWktHHfR0w`6׉ 7cassandra://JoIGkNwTOP8VeQrHLoBx-8J52ifWOyYJlK9iCz_x0vI͈|`(׉ 7cassandra://jvCLLTqaDcZCTc8jaJaRIbX0gDf7XuqKhJrjz6mCm8g,"`׉ 7cassandra://Ui1vZCZqSroUHfAhMceotwDNaJWeeFxxB92MXGEXA2A>9 ͠ [!I)C#נn~7Σ 9̭9׉I[!I)C'G׉ ׁ  default styleנSTF$zA9׉I[!I)CG׉ ׁ  default styleנ[!K)CˢA9ׁHhttp://www.seksonderje25e.nlׁ ׁ Ј׉E$Dit boekje laat zien hoe het gaat met jongeren op het gebied van liefde, relaties en seks – anno 2017. Het is gebaseerd op de uitkomsten van Seks onder je 25e 2017, een grootschalig representatief onderzoek naar de seksuele gezondheid van jongeren van 12 tot 25 jaar in Nederland. Het onderzoek is uitgevoerd door Rutgers en Soa Aids Nederland, in samenwerking met de GGD’en, het RIVM en het CBS. Dankzij de GGD’en die investeerden in regionaal representatieve data hebben 20.500 jongeren meegedaan aan dit onderzoek. www.seksonderje25e.nl 4 ׉ 7cassandra://jvCLLTqaDcZCTc8jaJaRIbX0gDf7XuqKhJrjz6mCm8g,"`[!I)C$׉EInhoud De eerste keer Opvattingen Zelfbeeld & zelfvertrouwen Homo, bi, lesbisch Gender Seksuele ervaring Sexting, datingapps & porno Kennis & informatie Condooms Testen op soa’s Anticonceptie & abortus Grensoverschrijding 6 14 20 24 32 34 46 54 62 70 74 82 5 [!I)C%[!I)C$בCטu׉׉ 7cassandra://RuyfFFq32LTq4PtXjpXo_mnupI5xaPmecDbNj8ZVFag`6׉ 7cassandra://G9SwIG24KKZVl6yRyDviyudXk2sZNLdyw3ha1xp14xA͙`(׉ 7cassandra://A3K4KV4du31smfqNW3svJm_HJiw_NvMcvGbzNXySOOg3K`׉ 7cassandra://H2sIZxVd86yVBUCSqhXYTM7Y5zF1xAEA9ym_v-t-x2Q2͠ [!I)C&נyF$z ̜9׉I[!I)C$G׉ ׁ  default styleנB <̪9׉I[!I)C*G׉ ׁ  default style׉EDe eerste keer 1 Op welke leeftijd beginnen jongeren met seks? De helft van de jongeren heeft op de leeftijd van 18,0 jaar ervaring met geslachtsgemeenschap. Bijna alle jongeren zijn al eens verliefd geweest. De helft van alle jongeren heeft met 15,4 jaar al wel eens gezoend en een jaar later wel eens gevoeld of gestreeld. Weer een jaar later heeft de helft ervaring met aftrekken of vingeren. Een half jaar hierna heeft de helft van de jongeren ervaring met orale seks. ׉ 7cassandra://A3K4KV4du31smfqNW3svJm_HJiw_NvMcvGbzNXySOOg3K`[!I)C'׉E103 vragen de eerste keer Seksuele ervaring van meisjes en jongens (%) 12-14 jaar 15-17 jaar verliefd 80 82 verkering 58 56 masturberen 35 6 tongzoenen 20 19 voelen en strelen aftrekken en vingeren orale seks 3 geslachtsgemeenschap anale seks 1 jongens meisjes 7 0 4 4 16 20 31 30 3 2 2 26 29 23 28 59 68 56 67 82 84 18,0 78 85 15 9 6 4 50 48 31 37 74 80 63 73 90 91 17,2 84 88 17,9 54 63 77 86 88 93 16,2 85 38 94 72 98 84 15,4 63 63 67 76 83 87 14,4 85 85 91 90 95 95 18-20 jaar 21-24 jaar mediane leeftijd [!I)C([!I)C'בCטu׉׉ 7cassandra://fn78BfpNzIKNNijzaFQfD-Tb3jw4tMdibEPyArj8oiE`6׉ 7cassandra://0ABLxZZ8aDZ6U7GcHYM_KQK0NcY7dTlaV6V8VPKvL5U,`(׉ 7cassandra://5eIfvKklfugIPqjEyluO6YuRZO-msopLQznrpa0PvZc=`׉ 7cassandra://-UZZs4iDcs9w4qlPmzguf-L6FJphVT1OaidMm0SqhfE!͠ [!I)C)נF$z ̪9׉I[!I)C'G׉ ׁ  default styleנ <̪9׉I[!J)C-G׉ ׁ  default style׉E2 Beginnen jongeren eerder met seks? Nee, jongeren beginnen juist later met seks dan in 2012. De helft van de jongeren heeft geslachtsgemeenschap gehad als ze 18,0 jaar zijn. Vijf jaar terug was dat nog 17,0 jaar. Deze trend is zichtbaar voor alle vormen van seks. Zo had de helft van de jongeren in 2012 wel eens getongzoend toen ze 14,6 jaar waren. In 2017 is dat 15,4 jaar. 3 17,0 jaar 2012 18,0 jaar 2017 Wat is de belangrijkste reden om nog geen seks te hebben? Van de jongeren die geen seks hebben gehad, zegt 46 procent van de jongens en 59 procent van de meisjes dat ze zichzelf te jong vindt. Bijna de helft van de jongens en 35 procent van de meisjes geeft als reden dat het gewoon nog niet is gebeurd. Voor meisjes, meer dan voor jongens, is het belangrijk om eerst een tijdje verkering te hebben. Voor zeer christelijke en islamitische jongeren is de belangrijkste reden dat ze eerst getrouwd willen zijn. Een aanzienlijk deel van deze groep, 27 respectievelijk 36 procent, geeft aan dat ze van hun ouders of geloof nog geen seks mogen hebben. 4 Hebben jongeren seks omdat ze ‘het een keer gedaan willen hebben’? Dat geldt voor 39 procent van de jongens en een kwart van de meisjes. De meeste jongeren doen het om andere redenen: omdat zij de ander leuk vinden, omdat ze een relatie hebben of omdat ze nieuwsgierig zijn. Opgewonden zijn is voor jongens de belangrijkste reden voor de eerste keer seks: dat geldt voor bijna driekwart van de jongens en voor de helft van de meisjes. 8 ׉ 7cassandra://5eIfvKklfugIPqjEyluO6YuRZO-msopLQznrpa0PvZc=`[!I)C*׈E[!I)C+[!I)C*בCטu׉׉ 7cassandra://BxmUlgzZnB7DNA6eHAdaCxwayMwr8LHCNbmQPBstnDM=`6׉ 7cassandra://4A2KoZvbMbljrgwAshMQNIUWilRycSzqXFGDWAcAmHM͸`(׉ 7cassandra://Q0z6NA7TACix5fDNVPCmygiZT27rkMkACn36Q0F0h349`׉ 7cassandra://FWZM8-VoKdBaKbVO_n8opt20a66e5cnZkyUw-cq3BgA~͠ [!J)C,נZF$z9׈IG׉ ׁ  default styleנj35̲9׉I[!J)C0G׉ ׁ  default style׉E5 Wat vinden jongeren van hun eerste keer? Dat verschilt voor jongens en meisjes. De meeste jongens, 67 procent, vinden de eerste keer fijn. Meisjes zijn er minder positief over: 38 procent vindt de eerste keer fijn. Ongeveer een kwart van de meisjes en 6 procent van de jongens vindt de eerste keer vervelend. 1 3 6 Voor één op de drie jongeren komt de eerste keer onverwacht. Hoe lang kennen jongeren elkaar bij de eerste keer? De meeste jongeren kennen elkaar al een tijdje en hebben een relatie met de ander als ze voor het eerst seks hebben. Ruim een kwart van de jongeren kent elkaar langer dan een jaar. Tweeëntwintig procent van de jongens en 13 procent van de meisjes heeft de eerste keer seks op het moment dat ze elkaar minder dan 4 weken kenden. Drie procent van de jongens en 1 procent van de meisjes kende de ander niet. Ongeveer een kwart van de jongeren had geen relatie met de ander tijdens de eerste keer. ׉ 7cassandra://Q0z6NA7TACix5fDNVPCmygiZT27rkMkACn36Q0F0h349`[!J)C-׉E103 vragen de eerste keer 7 Doen jongeren het de eerste keer veilig? Jazeker. Ruim zeven op de tien jongeren gebruikt een condoom bij de eerste keer. Ruim zes op de tien jongeren gebruikt de pil of een ander anticonceptiemiddel. Veertig procent gebruikt het allebei tijdens de eerste keer. Acht procent van de jongens en 6 procent van de meisjes gebruikt helemaal niets. Het zijn vooral jongeren onder de 14 jaar en zeer christelijke en islamitische jongeren die de eerste keer onveilig vrijen. Gebruik van de pil en/of het condoom bij de eerste keer (%) Niets 8% 6% Condoom 71% 74% Pil* 57% 62% Condoom en pil* 36% 42% Pil*: Pil of een ander anticonceptiemiddel jongens meisjes 11 [!J)C.[!J)C-בCטu׉׉ 7cassandra://r66MEqWPfLA7KT_JaJc0iE14Bnk5WcSTFVXU_5doVxY`6׉ 7cassandra://PBQBsCe9cDE6Ho_26ddK7JPYVPqpVndmPbj1FAr5hgsͻ``(׉ 7cassandra://-ngqD9Gv55ioniucy_HtiWq0TcB_ziWAXkhv-DywqPI6`׉ 7cassandra://9llGfaueZDaPj_afQaiQBYnbyLq77GFb-3J4dod4VNM!zx͠ [!J)C/נ PF$z̙9׉I[!J)C-G׉ ׁ  default styleנHGj3,̹9׉I[!J)C3G׉ ׁ  default style׉E8 Praten jongeren met elkaar over condooms voor de eerste keer? Meer dan de helft van de jongeren doet dat niet. Achtenveertig procent heeft er niet aan gedacht. Zevenveertig procent vond het niet nodig. Vijf procent van de jongeren durfde er niet over te praten. Jongens zeggen iets vaker dan meisjes dat ze het niet nodig vinden om erover te praten. Meisjes zeggen iets vaker dan jongens dat ze het niet durven. 9 Welke jongeren beginnen eerder aan seks? Jongeren uit het praktijkonderwijs en andere lager opgeleide jongeren beginnen eerder met seks dan hun hoger opgeleide leeftijdsgenoten. Verder starten niet-gelovige jongeren en jongeren in grote steden eerder met seks dan zeer gelovige jongeren en jongeren uit minder stedelijke gebieden. 10 Hoeveel jongeren worden de eerste keer overgehaald? Iets minder dan 3 procent van de jongens en 12 procent van de meisjes is overgehaald bij de eerste keer. Het overhalen overkomt vooral jonge meisjes. Zo is één op de drie meisjes die voor het 14e jaar voor het eerst seks had overgehaald. Een heel kleine groep, 0,2 procent van de jongens en 1,8 procent van de meisjes, is de eerste keer gedwongen tot seks. De meeste jongens en meisjes willen de eerste keer even graag als hun partner. 12 ׉ 7cassandra://-ngqD9Gv55ioniucy_HtiWq0TcB_ziWAXkhv-DywqPI6`[!J)C0׉E103 vragen de eerste keer 11 Wie doet dat: de eerste keer overhalen tot seks? Als de eerste keer met een onbekende is of met iemand die de jongere korter dan een maand kent, dan is de kans groter dat die is overgehaald. Voor 1 procent van de meisjes en 3 procent van de jongens is de eerste keer met een onbekende. Van deze meisjes is 40 procent tijdens de eerste keer overgehaald. Dat geldt voor 17 procent van de jongens. Als meisjes de eerste keer seks hebben met iemand die zij korter dan een maand kennen, is 23 procent overgehaald. [!J)C1[!J)C0בCטu׉׉ 7cassandra://uvRYx6WgQo2BtY5JioYS8m7Fo8z95S1Ojx2Odd_Pzgw`6׉ 7cassandra://asmFQeRjTVHn5O12VJAlD6IO6F3Z09sjT0PJ6CvazzQͬB`(׉ 7cassandra://tE0mHQE1ADmsvfwaVPes5HeYgzvk9iXpDewSPDKqezI2!`׉ 7cassandra://Eij1H-L2lXmqSRFLrPGnnLf5adJktGHOB_pivy8t2I4t_ ͠ [!J)C2נ &.F$z̭9׉I[!J)C0G׉ ׁ  default styleנ]Y=n$.̸9׉I[!J)C6G׉ ׁ  default style׉E"Opvattingen 12 Worden jongeren conservatiever? Juist niet. Steeds meer jongeren keuren seks zonder verliefdheid goed. Tien procent van de jongens en 13 procent van de meisjes keurt seks voor het huwelijk af. Vrijwel alle jongeren vinden het net zo goed als een meisje een jongen versiert als omgekeerd. Het goedkeuren van geslachtsgemeenschap bij verkering, verliefdheid en zonder verliefd te zijn in 2012 en 2017 (%) 2012 Zonder verliefdheid 44% 25% Bij verliefdheid 83% 75% 91% 90% jongens 14 meisjes 87% 82% Bij verkering 91% 89% 59% 44% 2017 ׉ 7cassandra://tE0mHQE1ADmsvfwaVPes5HeYgzvk9iXpDewSPDKqezI2!`[!J)C3׉EE103 vragen opvattingen 13 Zijn gelovige jongeren conservatiever? Ja, zeer christelijke en islamitische jongeren keuren seks zonder dat je verliefd of getrouwd bent vaker af dan niet-gelovige of minder gelovige jongeren. Ook zie je dat jonge jongeren en lager opgeleide jongeren hierover conservatiever denken. 14 Hoe denken jongeren over het hebben van veel sekspartners? Daar denken jongens en meisjes verschillend over. Meisjes keuren veel sekspartners vaker af dan jongens: 66 procent van de meisjes keurt veel sekspartners voor zowel jongens als meisjes af. Jongens zijn vaker afkeurend over een meisje dat veel sekspartners heeft dan over een jongen die veel sekspartners heeft: 47 respectievelijk 38 procent keurt dat af. Dit geldt vooral voor jongens met een Antilliaanse achtergrond. 15 Wat vinden jongeren ervan als een jongen zich meisjesachtig of een meisje zich jongensachtig gedraagt? Jongeren keuren het vaker af als een jongen zich meisjesachtig gedraagt dan als een meisje zich jongensachtig gedraagt. Drieëntwintig procent van de jongens en 8 procent van de meisjes keurt het af als een jongen zich meisjesachtig gedraagt. Jongeren met een Turkse of Marokkaanse achtergrond, zeer gelovige jongeren, laagopgeleide jongeren en jongeren uit het praktijkonderwijs keuren dit gender-a-typische gedrag sterker af dan andere jongeren. 15 [!J)C4[!J)C3בCטu׉׉ 7cassandra://plNF8vBrLGxIe3p0NVqW7WcwPqGTyiH9VUsltNilog8r]`6׉ 7cassandra://ExLoWznI-73AQraWocJle9yCYYQo0tkURFQz1IfAC28ͷ`(׉ 7cassandra://wy0VZlObtacBapSB5hW2CkIxrEnWX4KRUBw0Swdhx60<`׉ 7cassandra://gdCedYcJ01EmFz6sCXLN3SBkrdpYPbnlIWgelFEHS0cn ͠ [!J)C5נ F$z̪9׉I[!J)C3G׉ ׁ  default styleנ=n$ <̪9׉I[!J)C9G׉ ׁ  default style׉E16 Wat vinden jongeren ervan als twee jongens zoenen op straat? Het aantal jongeren dat het afkeurt als twee jongens of twee meisjes zoenen op straat, is sinds 2012 gehalveerd. Wel keuren jongens nog steeds veel vaker af dat twee jongens zoenen op straat, dan dat twee meisjes zoenen op straat. Jongeren met een migratieachtergrond, zeer gelovige jongeren, jonge jongeren en laagopgeleide jongeren zijn hierover minder tolerant. Alle jongeren vinden het veel vaker oké dat een jongen en een meisje zoenen op straat dan twee jongens of twee meisjes. Het afkeuren van twee meisjes, twee jongens of een meisje en een jongen die zoenen op straat (% (helemaal) niet goed) 16 24 12 12 2017 2012 51 25 25 13 2012 2017 2012 5 7 2017 5 6 jongens meisjes 17 Hoe vaak maken homo-, bi- of lesbische jongeren geweld mee? Eenenveertig procent van de homo- en bi-jongens is in het afgelopen jaar uitgescholden, 16 procent is bedreigd en 12 procent is geschopt of geslagen. Lesbische en bi-meisjes hebben minder vaak met deze vormen van geweld te maken. Achttien procent is wel eens uitgescholden, 4 procent is bedreigd en minder dan 2 procent van de meisjes is geschopt of geslagen. 16 ׉ 7cassandra://wy0VZlObtacBapSB5hW2CkIxrEnWX4KRUBw0Swdhx60<`[!J)C6׉EErvaring van homo- en bi-jongens met discriminatie of geweld in het afgelopen jaar (%) 41% werd 16% werd uitgescholden bedreigd 12% is geschopt of geslagen 17 [!J)C7[!J)C6בCטu׉׉ 7cassandra://duL9f5y_BaumiNnrE0Y7uxquRGwZTsx5jjQnr9DAk9QI `6׉ 7cassandra://n9VHux5qq_dUdUGnqkPoPPODt7V8pwrgu-h6_6zRBD8Ͷ`(׉ 7cassandra://BvlpYzEtkjriGWRTrvRgbKdDIyVHSc0z7ztTNHOOV_sE`׉ 7cassandra://z-ZH-hhCpUgroZplxvHfQEoQdAQ_x70lve1iUYQ81Jk ͠ [!J)C8נ F$z̗9׉I[!J)C6G׉ ׁ  default styleנb=n$*̼9׉I[!J)Cנ F$z̫9׉I[!J)CcD̏9׉I[!K)ClG׉ ׁ  default styleנ ݉=n$5,̺9׉I[!K)CrG׉ ׁ  default style׉E;Kennis & informatie 68 Hebben jongeren meer kennis over seks? Integendeel. De kennis is gedaald ten opzichte van vijf jaar geleden. Ruim 40 procent van de jongens en ruim 30 procent van de meisjes weet niet dat meisjes onvruchtbaar kunnen worden van sommige soa’s. Een even grote groep weet niet dat je de morning-afterpil zonder recept bij de drogist kan kopen en dat wassen na seks geen soa’s voorkomt. Islamitische jongeren, laagopgeleide jongeren en jonge jongeren geven minder goede antwoorden dan de andere groepen. Kennis (% niet juist beantwoord) De pil verkleint de kans dat je een soa oploopt Als je je na seks goed wast, loop je minder snel een soa op Je kunt de morning-afterpil bij de drogist kopen zonder doktersrecept Als je geen lichamelijke klachten hebt, kun je toch een soa hebben Er zijn soa’s waarvan meisjes later geen kinderen meer kunnen krijgen Als je de pil slikt, kun je later geen kinderen meer krijgen Bij de eerste geslachtsgemeenschap bloedt een meisje altijd De meeste soa’s gaan vanzelf over 54 25 44 42 24 43 13 39 29 21 35 34 24 32 9 28 26 ׉ 7cassandra://PG3KYT-6KyScV4rVUWkbA7GJ46u8Rm2sI_YcFs4yJ284I`[!K)Co׈E[!K)Cp[!K)CoבCטu׉׉ 7cassandra://rMOsbmrNiSNnSZKoUyqQDuNF65d2EKhtnFS4AepKAakU&`6׉ 7cassandra://RItAx-3LsISMoljvrGMsSTlB7Fn5gGHP8rcA1IAxXrsʹ`(׉ 7cassandra://qP1O5Gh3DIJdePVx6XbFp7fxCNium9LRUTrAQmcRLHM8 `׉ 7cassandra://uUuvHnQRN490RKKRADBdXB-xK0Tjjm7K0r8yriIqOiYD=͠ [!K)Cqנ 4U=n$7=̩9׉I[!K)CuG׉ ׁ  default styleנ3D{9׉I[!K)CoG׉ ׁ  default styleנ[!K)C˸S9ׁHhttp://www.sense.infoׁ ׁ Ј׉E69 Zoeken jongeren online als ze vragen hebben over seks? Ja, jongeren gaan vooral online zoeken bij vragen over seks: dat geldt voor 63 procent van de jongens en 58 procent van de meisjes. In vergelijking met 2012 zijn jongens minder online gaan zoeken en meisjes net iets meer. Jongeren gaan minder vaak dan vijf jaar geleden naar vrienden of broers of zussen als ze vragen hebben over seks. ? i Als jongeren online op zoek gaan naar websites met goede informatie gaat de helft van de jongeren (eerst) naar Google. Daarna noemt 19 procent van de meisjes en 8 procent van de jongens sense.info en 12 procent van de meisjes en 7 procent van de jongens de website van de GGD als sites waar zij naar toe gaan op zoek naar goede informatie. 70 Welke jongeren raadplegen vooral familie bij vragen over seks? Jonge jongeren stellen hun vragen over seks vaker aan familie dan oudere jongeren. Oudere jongeren gaan veel vaker op zoek naar online informatiebronnen of bespreken hun vragen met vrienden. Jongeren van Nederlandse of westerse afkomst, en vooral jongeren van Antilliaanse afkomst, praten meer met hun familie bij vragen over seks dan jongeren van Marokkaanse, Turkse of Surinaamse afkomst. 56 ׉ 7cassandra://qP1O5Gh3DIJdePVx6XbFp7fxCNium9LRUTrAQmcRLHM8 `[!K)Cr׉E103 vragen kennis & informatie 71 Over welke onderwerpen krijgen jongeren informatie op school? Jongeren zeggen via school vooral informatie te krijgen over voortplanting, relaties, anticonceptie en soa’s. Ongeveer vier op de tien jongeren geeft aan op school geen informatie te hebben gekregen over seks in de media, sexting en de leuke kanten van seks. Een kwart zegt geen informatie te hebben gehad over homoseksualiteit. De informatie die ze hebben gekregen, beoordelen jongeren met een 5,8. [!K)Cs[!K)CrבCטu׉׉ 7cassandra://dq7zfkowrq-cr7tF9F4Zl6j2DL3mj8sop5AHszPoL-E7`6׉ 7cassandra://NGeBo-Ofhg2q8vRC3Y1Vjw0rJ0IFL9F0jcm95AbDmAk͟`(׉ 7cassandra://T5gCRYdiCzPBegyqSd8gf-59xDvilgcAGzVqiLKO1hk-Q`׉ 7cassandra://m9fRUaOILXZAv81T82V5xohzhOI2j6MptFAl_QqTYf8x ͠ [!K)Ctנ>BL̙9׉I[!K)CrG׉ ׁ  default styleנ =n$98̮9׉I[!K)CxG׉ ׁ  default style׉E72 Praten jongeren vaak met hun ouders over seks? Dat hangt van het onderwerp af, maar minder vaak dan vijf jaar geleden. Jongeren praten vooral met ouders over verliefdheid en relaties maar veel minder over het voorkomen van grensoverschrijding, zwangerschap en soa’s. Zo praat 73 procent van de jongens en 84 procent van de meisjes over verliefdheid en relaties met hun ouders. Slechts een kwart van de jongeren praat met ouders over hoe een soa te voorkomen. 73 Waarover praten jongeren met vrienden? Jongeren praten vooral met vrienden over verliefdheid en relaties. Jongens praten meer dan meisjes - en behoorlijk veel vaker dan met hun ouders - over seks in de media en over hoe je seks leuk kunt maken. Meisjes praten juist meer dan jongens over verliefdheid en relaties en hoe je een zwangerschap kunt voorkomen. In vergelijking met 2012 praten jongeren over alle onderwerpen minder met vrienden, behalve over verliefdheid en relaties. 74 Voelen jongeren zich vrij een partner te kiezen? De meeste jongeren wel. Vierentachtig procent van de jongens en 64 procent van de meisjes wordt door hun ouders volledig vrij gelaten in de keuze voor een partner. Met name jongeren met een Turkse of Marokkaanse achtergrond en jongeren met een islamitische en zeer christelijke geloofsovertuiging geven aan dat ouders voorwaarden stellen. Dit percentage is het hoogst onder islamitische meisjes: 77 procent. 58 ׉ 7cassandra://T5gCRYdiCzPBegyqSd8gf-59xDvilgcAGzVqiLKO1hk-Q`[!K)Cu׉ED103 vragen kennis & informatie Praten met vrienden en ouders (% wel eens of regelmatig) Met vrienden (12-25 jarigen) (12-17 jarigen) Met ouders Verliefdheid en relaties 89 Dingen die jij niet wil doen op seksueel gebied Wat je moet doen om zwangerschap te voorkomen Wat je moet doen om geen soa’s te krijgen Wat je moet doen om geen vervelende seksuele ervaring te krijgen Hoe je seks leuk kunt maken Het online versturen van naaktfoto’s en seksfilmpjes Seks op televisie en online 52 36 35 36 52 49 63 97 57 54 39 41 47 49 37 73 13 25 22 16 8 29 25 84 21 42 26 24 5 49 23 59 [!K)Cv[!K)CuבCטu׉׉ 7cassandra://jFKATgu8SLe4WnehH52b22sZjMEIiXjYU0DGpVHEbP4m.`6׉ 7cassandra://3BaGPUeoi7_psFS7wkEZ0DrQ-V8JHtEdVRL9EbBQGs0ͫ<`(׉ 7cassandra://U6V-WqUNlrs87r6voj4aRCM11u-XdKV39hb5OKDcKrI>_`׉ 7cassandra://cpqO3dN_taBxq0Q7OqEYdJ7uSc4GsfNUbz1QsVbmVno̔ ͠ [!K)CwנBL ̄9׉I[!K)CuG׉ ׁ  default styleנ =n$;Ḁ9׉I[!K)C{G׉ ׁ  default style׉E׉ 7cassandra://U6V-WqUNlrs87r6voj4aRCM11u-XdKV39hb5OKDcKrI>_`[!K)Cx׈E[!K)Cy[!K)CxבCטu׉׉ 7cassandra://yCEMUMVlrDjB8NhYDTvPM0n1w-oZQfU2tBWpTKTz5t8_`6׉ 7cassandra://0RsV5sra9Ya24JTOzjSBx86ZNVxq3dny3hr5wV0g0AAÃ`(׉ 7cassandra://baV6co5oU1FyezBIZ3eP3M1v4b0Io3lL5OIDXrvmr9U;`׉ 7cassandra://gFo9jhwYqnX0XufOjOZw29xk20nSb8T5XRRZX6uxoVEͻjf͠ [!K)Czנ3UfZ̑9׉I[!K)CxG׉ ׁ  default styleנ P=n$=;̫9׉I[!K)CˤG׉ ׁ  default style׉E_Condooms 75 Doen jongeren het vaker met een condoom dan vijf jaar geleden? Net als in 2012 gebruikt bij de eerste keer zeven op de tien jongeren een condoom. Maar bij de laatste partner gebruiken jongens iets minder vaak altijd een condoom dan vijf jaar geleden. Nu gebruikt 29 procent van de jongens altijd een condoom met de laatste partner, in 2012 was dat nog 37 procent. Meisjes gebruiken even vaak dan vijf jaar geleden een condoom. Condoomgebruik tijdens de eerste keer 7 10 gebruikt WEL EEN CONDOOM Stoppen met condooms Van de jongeren die in het begin wel condooms gebruikte, STOPTE 5 10 jongeren BINNEN EEN MAAND met condooms. 76 Hoe vaak wordt er een condoom gebruikt met een losse partner of onenightstand? Bij losse contacten is het condoomgebruik opvallend laag. Ruim vier op de tien jongeren heeft geen condooms gebruikt bij een onenightstand. Eén op de drie jongeren gebruikt nooit een condoom met een scharrel: dat is een losse partner met wie zij vaker seks hebben. Ook in een vaste relatie waarnaast er ook seks is met anderen wordt in bijna een kwart van de gevallen nooit een condoom gebruikt. 62 ׉ 7cassandra://baV6co5oU1FyezBIZ3eP3M1v4b0Io3lL5OIDXrvmr9U;`[!K)C{׉E103 vragen condooms 77 Hoe lang gebruiken jongeren een condoom in een relatie? Ongeveer één op de drie jongeren geeft aan in de laatste relatie in het begin wel condooms te hebben gebruikt maar dat ze hier later mee zijn gestopt. Tachtig procent van deze jongens en 75 procent van de meisjes is binnen 3 maanden gestopt met het gebruiken van condooms. Iets minder dan de helft stopt na een maand met condooms en ongeveer 15 procent binnen een week. Een groot deel van de jongeren, 76 procent van de jongens en 63 procent van de meisjes, geeft aan allebei niet getest te zijn op soa’s na het stoppen met condooms. Het gebruik van condoom naar partnertype (%) Onenightstand 39% nee, nooit 61% ja, altijd 45% 55% Scharrel 29% ja, altijd 22% soms 30% 14% 27% in het begin wel nee, nooit 31% 11% 36% ! 23% gebruikt nooit een condoom bij een vaste partner terwijl wie ze ook seks hebben met anderen. 63 [!K)C|[!K)C{בCטu׉׉ 7cassandra://djIbUoe8wN6sD2mYnGAzA715HNNLJFRyZlpIX9UHYkoY`6׉ 7cassandra://oHNLfkpQe5UTf7XjOVVrSvbf06ZzoNTFoXNzR7k6apMÉ`(׉ 7cassandra://2KEVGjDC6rEkZ2fFi3pbucbhvORHfrxttQ_m7_tv_Y8Ci`׉ 7cassandra://vA65q42RAVfqxKEU6zXaDCKYHH5GjlsNU9lL0YGK02of P͠ [!K)Cˣנ֘9}̊9׉I[!K)C{G׉ ׁ  default styleנ k=n$?5̲9׉I[!K)C˧G׉ ׁ  default style׉E78 Wat zijn de belangrijkste redenen om geen condoom te gebruiken? Als belangrijkste reden om geen condoom te gebruiken, geven jongeren aan dat ze al een ander voorbehoedmiddel gebruiken. Elkaar vertrouwen en, met name voor jongens, het minder lekker vinden met condooms, zijn ook belangrijke redenen om geen condooms te gebruiken. Jongeren die single zijn, geven vaker als reden dat ze er niet aan dachten of dat ze te veel gedronken hadden. ׉ 7cassandra://2KEVGjDC6rEkZ2fFi3pbucbhvORHfrxttQ_m7_tv_Y8Ci`[!K)Cˤ׉ERedenen om geen condooms (meer) te gebruiken bij laatste partner (%) We gebruikten al een ander voorbehoedmiddel We vertrouwden elkaar Met een condoom is het minder lekker We hadden al lang een relatie We hadden geen condooms bij ons Ik wilde dat niet De ander wilde dat niet ... We dachten er niet aan % We hadden teveel gedronken We hadden drugs gebruikt jongens meisjes 79% 88% 67% 62% 58% 45% 42% 39% 14% 11% 11% 6% 10% 10% 10% 9% 8% 7% 1% 1% 65 [!K)C˥[!K)CˤבCטu׉׉ 7cassandra://_iut5_HXI3_9WgPssNVAlZ9LgdfXKJiyvmcFIALhkKcj`6׉ 7cassandra://Dfb_ggrF0y4SHLOBQLFUReo5oC0OxUbV9ZU__TijnHU`(׉ 7cassandra://RD617IAUdIhuZNgDBSfJkeFdCNr8e-GmAFLsSdyC-IM: `׉ 7cassandra://847iy3thod3POP-4vTn9Ie-ACjz-DJs5yMgfRCE0HqY͢Q3X͠ [!K)C˦נfE֘9} ̏9׉I[!K)CˤG׉ ׁ  default styleנ W=n$A;̫9׉I[!K)C˪G׉ ׁ  default style׉E79 Praten jongeren over condooms met hun partner? Meer dan de helft doet dat niet, in ieder geval niet voor de eerste keer. Ze denken er niet aan of ze vinden het niet nodig. Met de laatste partner heeft bijna de helft van de jongens en een kwart van de meisjes nooit gepraat over het voorkomen van soa’s. Ongeveer één op de vijf jongeren heeft nooit gepraat over het voorkomen van zwangerschap. Negen procent van de jongeren heeft wel eens een condoom gekregen van hun ouders. Jongens krijgen vaker een condoom van hun ouders dan meisjes. 80 Vinden jongeren het gênant om condooms te kopen? Achtendertig procent van de jongens en 46 procent van de meisjes vindt het inderdaad gênant om condooms te kopen. Vijfentachtig procent van de meisjes en 71 procent van de jongens heeft nog nooit een condoom gekocht. Als jongeren condooms kopen, doen ze dit vooral in een winkel. Maar een klein deel koopt condooms online. Het is gênant om condooms te kopen 38% 46% Als je condooms bij je hebt, ben je uit op seks 37% 33% 66 ׉ 7cassandra://RD617IAUdIhuZNgDBSfJkeFdCNr8e-GmAFLsSdyC-IM: `[!K)C˧׉EM103 vragen condooms 81 Hebben jongeren altijd een condoom bij zich? Nee. Iets meer dan de helft van de jongens met seksuele ervaring heeft meestal of altijd een condoom bij zich. Meisjes hebben minder vaak een condoom bij zich: een kwart van de meisjes met seksuele ervaring heeft meestal of altijd een condoom op zak. Bijna een derde van de meisjes heeft nooit een condoom bij zich. Verder hebben islamitische en zeer christelijke jongeren minder vaak een condoom bij zich dan minder religieuze leeftijdsgenoten. Condooms gekocht in het laatste jaar (% alle jongeren) 71% 29% 85% 15% Condooms bij je dragen (% jongeren met seksuele ervaring) 21% 41% Heeft meestal niet of nooit condooms bij zich 82 Vinden jongeren dat je op seks uit bent als je condooms bij je hebt? Een derde van de jongeren vindt inderdaad dat je op seks uit bent als je condooms op zak hebt. Het bij je dragen van condooms is de belangrijkste voorspeller van het gebruik van condooms. Zo zegt één op de vijf jongeren zonder relatie dat zij geen condooms gebruikten met de laatste partner omdat ze deze niet bij zich hadden. 67 [!K)C˨[!K)C˧בCטu׉׉ 7cassandra://zv3ebVpBINrlyCkKOUG_3_a-PsO3IqzBSdgzbf4D60w`6׉ 7cassandra://W_PrLCkhTQVblrYmRMaZ9iigtn7O0fiqChCxotOT3yk`(׉ 7cassandra://DqnjWYWQQxK5m9I8zOQ4rHKKGlSS154uHg5a_S538soQ`׉ 7cassandra://Fii_u4kBxa5knz5u11Ol4NMPrRTvCgAMaqr49PvJDrg͠ [!K)C˩נ-֘9} ̙9׉I[!K)C˧G׉ ׁ  default styleנ QO=n$C7̯9׉I[!K)C˭G׉ ׁ  default style׉E׉ 7cassandra://DqnjWYWQQxK5m9I8zOQ4rHKKGlSS154uHg5a_S538soQ`[!K)C˪׈E[!K)C˫[!K)C˪בCטu׉׉ 7cassandra://5lEFuTaIodx-lNdfOPxFSY-aPlrJJcnLYmznlmneXqIt`6׉ 7cassandra://jC2EgnFw226Vrj537m8iM1WlEj5R2bU0r5aZhyXErcwͬ`(׉ 7cassandra://BorH7vLYKevtKGwujcM2rCsAyyHZhAvZ0Fgs4cbtxps2p`׉ 7cassandra://jkUAHW1DmsT9OQzh3aPZe7AV8uTf2fPSM-B0o0rqNfcvb p͠ [!K)Cˬנe֘9} ̒9׉I[!K)C˪G׉ ׁ  default styleנ C=n$E-̹9׉I[!K)C˰G׉ ׁ  default style׉ETesten op soa’s 83 Hoeveel jongeren hebben zich het afgelopen jaar laten testen op soa’s? Twaalf procent van de jongens en 18 procent van de meisjes heeft zich het afgelopen jaar laten testen op soa’s. Dit is net zoveel als vijf jaar terug. Twee procent van de jongens en 4 procent van de meisjes is ooit positief getest op een soa. Jongeren worden minder vaak op hiv getest dan op soa’s. Zo heeft 5 procent van de jongeren het afgelopen jaar een hiv-test laten doen. Testen op soa’s bij het stoppen met condooms met laatste partner (%) 76% van de jongens 63% van de meisjes Meisjes gaan voor een soa-test vaker naar de huisarts, jongens gaan vaker naar de soa-poli. die met een sekspartner stoppen met condooms laten zich allebei NIET testen op soa’s 70 ׉ 7cassandra://BorH7vLYKevtKGwujcM2rCsAyyHZhAvZ0Fgs4cbtxps2p`[!K)C˭׉E)103 vragen testen op soa’s 84 Waarom laten jongeren zich testen? Jongeren laten zich vooral testen om er zeker van te zijn dat ze geen soa of hiv hebben, omdat ze onveilige seks hebben gehad of omdat ze het slim vinden je af en toe te laten testen. Jongeren die zich niet laten testen, doen dat vooral omdat ze vinden dat ze geen risico hebben gelopen, omdat ze geen onveilige seks hebben gehad of omdat ze geen lichamelijke klachten hebben. Ook zijn er jongeren die zich niet laten testen omdat ze het eng vinden, 11 procent, of niet weten waar ze terecht kunnen, 7 procent. 85 Laten jongeren met meer sekspartners zich vaker testen? Jazeker. Jongeren met meer sekspartners laten zich veel vaker testen dan jongeren met minder partners. Ook jongeren die in de stad wonen, laten zich vaker testen dan jongeren op het platteland. Meisjes hebben zich vaker wel eens laten testen dan jongens. Dat geldt voor 34 procent van de meisjes en 21 procent van de jongens. 86 Vertellen jongeren aan hun sekspartners als ze positief getest zijn? Ja. De meeste jongeren vertellen aan hun partner of ex-partners dat ze positief getest zijn. Ongeveer 15 procent van de meisjes en 24 procent van de jongens vertelt het sommige mensen wel en andere mensen niet. Negen procent van de jongeren vertelt niet dat ze positief getest zijn. 71 [!K)Cˮ[!K)C˭בCטu׉׉ 7cassandra://wgeQF3eyrDkk713M7PLWHoqHpYNMlCNpcl-dSABAr-c{`6׉ 7cassandra://FtpKrjvF_9Ufx3a83AvQD2_C1iXGy-_sHQZtQMWsG0Iͻ`(׉ 7cassandra://N-pdA2Du-QiCwLCXiMDHVtJ1qA-LztODM7oZbMaytRYE`׉ 7cassandra://hET4wsQCAumu15b_0Mv_mb59GesLWTQ6gThkTKQ7N4s;͠ [!K)C˯נ֘9}̚9׉I[!K)C˭G׉ ׁ  default styleנ S=n$G8̮9׉I[!K)C˳G׉ ׁ  default style׉E׉ 7cassandra://N-pdA2Du-QiCwLCXiMDHVtJ1qA-LztODM7oZbMaytRYE`[!K)C˰׈E[!K)C˱[!K)C˰בCטu׉׉ 7cassandra://WX1BJfuxcLD_mrhc9MVNgKImpEmDnEmqX1Eq5zXTyyAn`6׉ 7cassandra://i-j9D0kK2idUuAG1tYKv03UGighkX8xcViPo-THxUk4͸`(׉ 7cassandra://J3LwOmEulX0zcQ-D7ZWekh0947QxBPTqIqZoAte9dZ84i`׉ 7cassandra://OiVApFba5jVGgP8aGG1Joa0ptr8RTd7iBUsz3e1Sj10 ͠ [!K)C˲נM֘9}̅9׉I[!K)C˰G׉ ׁ  default styleנ8=n$IY̍9׉I[!K)C˶G׉ ׁ  default style׉EAnticonceptie & abortus 87 Hoeveel jongeren gebruiken anticonceptie met hun laatste partner? Vier op de vijf jongeren gebruikt altijd anticonceptie met hun partner. Van de ervaren meisjes gebruikt 64 procent de pil en 11 procent het spiraaltje. Eén op de vijf gebruikt het condoom al dan niet in combinatie met de pil. Maar soms worden er ook andere methoden gebruikt. Zo heeft één op de vijf jongens en één op de zes meisjes met de laatste partner de methode ‘voor het zingen de kerk uit’ toegepast. Eén op de twintig jongeren koos met de laatste partner voor ‘periodieke onthouding’. Anticonceptiemethode (% meisjes met seksuele ervaring) Pil: Spiraaltje: 74% in 2012 5% in 2012 64% in 2017 74 11% in 2017 ׉ 7cassandra://J3LwOmEulX0zcQ-D7ZWekh0947QxBPTqIqZoAte9dZ84i`[!K)C˳׉E103 vragen anticonceptie & abortus 88 Is de pil nog steeds het meest gebruikte anticonceptiemiddel? Ja, maar het gebruik van de pil is afgenomen en het gebruik van het spiraaltje is verdubbeld sinds 2012. Deze verschuiving is gunstig omdat langwerkende anticonceptiemethoden, zoals het spiraaltje, minder gevoelig zijn voor fouten, zoals het vergeten van de pil. Andere methoden zoals de prikpil en het anticonceptiestaafje worden maar heel weinig gebruikt. Dat geldt voor respectievelijk 1,2 procent en 1,1 procent van de meisjes. 89 Gaan jongeren naar de huisarts als ze anticonceptie willen gebruiken? Het grootste gedeelte van de meisjes gaat naar de huisarts voor anticonceptie: 82 procent. Een klein deel, 5 procent, gaat naar een gynaecoloog. De helft van de jongeren krijgt bij dit bezoek informatie over meerdere anticonceptiemethoden. Drie procent van de meisjes met seksuele ervaring die geen anticonceptie gebruiken, geeft hiervoor als reden dat ze niet naar de huisarts durfden te gaan. 90 Verschilt het gebruik van anticonceptie per culturele achtergrond? Ja. Meisjes met een Marokkaanse of Turkse achtergrond en meisjes met een islamitische geloofsovertuiging gebruiken vaker geen anticonceptie dan andere groepen jongeren. Meisjes van Antilliaanse en Surinaamse afkomst gebruiken weliswaar vaker anticonceptie dan Turkse en Marokkaanse meisjes, maar ze zijn minder consequent in het gebruik. Ook laagopgeleide jongeren gebruiken minder vaak en minder consequent een anticonceptiemiddel. 75 [!K)C˴[!K)C˳בCטu׉׉ 7cassandra://O3Omr6sw6rbrBRM3RMDU8znF3PqwUSsbL23-LEiY7is6`6׉ 7cassandra://cHn91o6VGIz6Y9xa3H1ay-MPIYv_WD2apes5hyZzkJg4`(׉ 7cassandra://SwxjdkU0NvNyCHkvhMOWYp1YegTfTYm-5kuEj4C761cG`׉ 7cassandra://MhXn-udg_oRoYKvJlizd9Gu1v2Mj_FjntSgBB0kgdUcH9^͠ [!K)C˵נ֘9}̆9׉I[!K)C˳G׉ ׁ  default styleנg=n$OK̛9׉I[!K)C˺G׉ ׁ  default style׉E91 Wat is de reden voor meisjes om geen anticonceptie te gebruiken? De belangrijkste reden om geen anticonceptie te gebruiken voor meisjes met seksuele ervaring is dat ze geen geslachtsgemeenschap hebben. Eén op de drie meisjes van 21 tot 25 jaar gebruikt geen anticonceptie omdat ze zwanger is of wil worden. Ongeveer 18 procent van deze meisjes zegt geen voorbehoedsmiddelen te willen gebruiken. Bijna één op de zes meisjes geeft een andere reden voor het niet gebruiken van anticonceptie, waarbij de meest genoemde reden is dat ze last hebben van bijwerkingen. 92 Hoe vaak wordt de morning-afterpil gebruikt? Van alle meisjes met seksuele ervaring heeft 10 procent één keer en 3 procent meerdere keren de morning-afterpil gebruikt in het afgelopen jaar. Zevenentwintig procent van de meisjes met een Turkse of Marokkaanse achtergrond heeft in het afgelopen jaar een morning-afterpil gebruikt. Dat geldt voor 12 procent van de meisjes met een Nederlandse of westerse achtergrond. Dat er geen anticonceptiemiddel was gebruikt, dat de pil vergeten was of dat het condoom gescheurd was, waren de belangrijkste reden om een morning-afterpil te slikken. 93 Hoeveel meisjes raken ongepland zwanger? Maar weinig meisjes maken een ongeplande zwangerschap mee. Zestien van de 1000 jongens en 24 van de 1000 meisjes heeft dit wel eens meegemaakt. Een ongeplande zwangerschap is niet altijd ongewenst. Bij 12 van de 1000 jongens en 14 van de 1000 meisjes was het ongewenst. 76 ׉ 7cassandra://SwxjdkU0NvNyCHkvhMOWYp1YegTfTYm-5kuEj4C761cG`[!K)C˶׈E[!K)C˷[!K)C˶בCטu׉׉ 7cassandra://khMOP3ZYuxrFk2YZ4c4Tb-284YLU9mLPOFgWQ1LsaGY`6׉ 7cassandra://uiQRK5HRE-OjrzIEP83Db7RQdh2dJgELLyEs9l5IofY͙]`(׉ 7cassandra://29NuTQsxP1FypS_PhnLlqJjhZ3CLtWO97HIChAOxTgA2`׉ 7cassandra://5sQvhECRB01mpBCwib3otLAMSR9Jjl3nvsk9vamp_uoh͠ [!K)C˹נ֘9}̎9׉I[!K)C˶G׉ ׁ  default styleנ 3=n$Q7̯9׉I[!K)C˽G׉ ׁ  default style׉E94 Hoe komt het dat meisjes ongepland zwanger raken? Bij 42 procent van de jongens en 32 procent van de meisjes ging het mis, omdat er geen anticonceptie was gebruikt. Bij een derde van de jongeren ging het niet altijd goed met het anticonceptiemiddel. Bijna een vijfde van de meisjes zegt wel consequent anticonceptie te hebben gebruikt. Ongeplande zwangerschappen komen vaker voor onder jongeren met nare jeugdervaringen thuis, meisjes van Surinaamse afkomst en laagopgeleide jongeren. ׉ 7cassandra://29NuTQsxP1FypS_PhnLlqJjhZ3CLtWO97HIChAOxTgA2`[!K)C˺׉E103 vragen anticonceptie & abortus 95 Is er een taboe op abortus? Er lijkt een taboe te rusten op abortus. Hoewel twee derde van de meisjes met een abortuservaring hier helemaal achter staat, geeft bijna de helft van de meisjes aan zich ervoor te schamen. Ruim de helft van de meisjes geeft aan er niet makkelijk over te praten. Abortus 65% staat achter haar keuze voor abortus Ongeveer tien op de duizend jongeren heeft ooit te maken gehad met een abortus. 59% praat er niet makkelijk over 47% schaamt zich er voor 79 [!K)C˻[!K)C˺בCטu׉׉ 7cassandra://dWjIL0Y20JkZ8obzrCcyelnjthf-155-TVoOojcY8DU`6׉ 7cassandra://-pKpoBYyyRIEBtVwK4OZZIxQ0GDTXbMKmDWbR4Ez1do}`(׉ 7cassandra://g7NoQ9vqbcvgDi3wzOsrKrBMdR5qosNpTSCriZSD-n4.`׉ 7cassandra://hz9ICXzPRRwpn7fmn0J7XVOIvOkwGZUThfDsBwRtVfIB͠ [!K)C˼נ!:HuL̊9׉I[!K)C˺G׉ ׁ  default styleנn!=n$S@̦9׉I[!K)CG׉ ׁ  default style׉E׉ 7cassandra://g7NoQ9vqbcvgDi3wzOsrKrBMdR5qosNpTSCriZSD-n4.`[!K)C˽׈E[!K)C˾[!K)C˽בCטu׉׉ 7cassandra://o5VBuBNy6anZMnSKWfAWo29M8Fu4ryqUdL-lVohyqPA`6׉ 7cassandra://BWTPr4p2MPW25YCcSNqBQTY7nVhWbGqSJ33pYNYjRdgͰ`(׉ 7cassandra://SyiJtq6qKmWLx3MakMZpRT_zMxGo3MP02Z6aJI6PbdY7`׉ 7cassandra://E63vbob7F7duTWh2GZ1W7oQz6nMcWJG2-cXTKI0snaQ| ͠ [!K)C˿נ ψf̂9׉I[!K)C˽G׉ ׁ  default styleנ=n$U@̦9׉I[!K)CÁG׉ ׁ  default style׉EGrensoverschrijding 96 Hoeveel jongeren hebben seks tegen hun wil meegemaakt? Twee procent van de jongens en 11 procent van de meisjes geeft aan wel eens gedwongen te zijn iets te doen op seksueel gebied wat ze niet wilden. Elf procent van de jongens en 38 procent van de meisjes heeft wel eens een aanraking tegen hun wil meegemaakt. Seks tegen hun wil komt minder vaak voor. Zo heeft 5 procent van de meisjes wel eens geslachtsgemeenschap gehad tegen haar wil en 1 procent van de jongens. Ooit gedwongen of ooit seksuele handelingen tegen de wil ervaren (%) Ooit gedwongen Tongzoen tegen wil Aanraking tegen wil Seks tegen de wil Aftrekken of vingeren tegen wil Orale seks tegen wil Geslachtsgemeenschap tegen wil Anale seks tegen wil 82 6% 4% 5% 1% 1% 1% 1% 1% 11% 38% 20% 2% 11% 10% ׉ 7cassandra://SyiJtq6qKmWLx3MakMZpRT_zMxGo3MP02Z6aJI6PbdY7`[!K)C׉E103 vragen grensoverschrijding 97 Komt seksuele grensoverschrijding steeds vaker voor? Nee, het komt iets minder vaak voor dan vijf jaar geleden dat jongeren gedwongen worden om iets te doen wat ze niet willen. Bij meisjes komen alleen aanrakingen tegen hun wil iets vaker voor dan vijf jaar terug. Alle andere seksuele handelingen tegen hun wil komen minder vaak voor. Ooit gedwongen om iets te doen op seksueel gebied wat ze niet wilden in 2012 en 2017 (%) 2012 2017 17% 11% 4% 2% 98 Hebben jongeren uit het praktijkonderwijs vaker seksuele grensoverschrijding meegemaakt? Meisjes uit het praktijkonderwijs hebben iets vaker een tongzoen tegen hun wil of geslachtsgemeenschap tegen hun wil meegemaakt dan jongeren op het vmbo. Jongens op het praktijkonderwijs verschillen hier niet van jongens op het vmbo. Overigens praten jongens op het praktijkonderwijs veel minder met hun partner over wat ze niet willen doen op het gebied van seks dan jongens op het vmbo. 83 [!K)C[!K)CבCטu׉׉ 7cassandra://Y7KVO0C4tmUfG4wPcBOI9PN_Ct5cJIICwo3N5oJAhig)`6׉ 7cassandra://6UdrP4pJH_V8bmmfc8yIZc2uZqODSe3E66jcvV5CUR4ͩK`(׉ 7cassandra://bOZpIJG4lMpzOIxbkICGgTsoP4rhV83X4WYC3zCijS06`׉ 7cassandra://cGfskFyN9GilhlGU_PuU2G_TnNLA87xtHsUwXgn7Vekr~͠ [!K)C’נ< ̎9׉I[!K)CG׉ ׁ  default styleנ_=n$WE̡9׉I[!K)CƁG׉ ׁ  default style׉E99 Hoe worden jongeren onder druk gezet om seks te hebben? Jongeren worden meestal met woorden onder druk gezet: dat geldt voor 34 procent van de jongens en 39 procent van de meisjes die ooit seks tegen hun wil hadden. Bij één op de vier jongeren werd de ander boos of maakte misbruik van het feit dat alcohol of drugs was gebruikt. Bij 15 procent van de jongens en 24 procent van de meisjes is geweld gebruikt. Bij één op de vijf jongeren die ooit seks tegen hun wil hadden, deed de ander niets. Mogelijk konden of durfden ze de ander niet te laten merken dat ze geen seks wilden hebben. Ruim één op de twaalf jongens en één op de vijf meisjes die ooit seks tegen hun wil heeft ervaren of ooit gedwongen is iets seksueels te doen wat ze niet wilden, maakt dit nog een keer mee met een ander persoon. 100 Wie doet dat: de ander dwingen of onder druk zetten? Bij meisjes is dit bijna altijd een man en meestal een (ex)vriend of een bekende. Zowel bij jongens als bij meisjes is het in 18 procent van de gevallen een onbekende. Bij jongens gaat het vaker dan bij meisjes om een scharrel, een goede vriend of vriendin of een familielid. Voor meisjes is de ander vaak even oud of iets ouder. Voor jongens is de ander vaak even oud of meer dan vijf jaar ouder. 84 ׉ 7cassandra://bOZpIJG4lMpzOIxbkICGgTsoP4rhV83X4WYC3zCijS06`[!K)C׈E[!K)Cā[!K)CÁבCטu׉׉ 7cassandra://j-o2qI8OcQsuxf2owSizEtWybKuo3zuTuDAi8jbk4xsT`6׉ 7cassandra://PoV8T8pGV_DjyCJkiQFzjj0g2lebaTbaGW9sQFRTLx47`(׉ 7cassandra://5wY7wFQi5K3yc_D5ScsfA5EVdWm3CwG0jpAZMj-8520DG`׉ 7cassandra://F_cLiygK68cpVlHwHJ67TehjBFpWtP6Vx4L9RAkhY4o8^͠ [!K)CŒנ!/"LdY̔9׉I[!K)CÁG׉ ׁ  default styleנQ=n$YR̔9׉I[!L)CɁG׉ ׁ  default style׉E׉ 7cassandra://5wY7wFQi5K3yc_D5ScsfA5EVdWm3CwG0jpAZMj-8520DG`[!K)C׉EV103 vragen grensoverschrijding 101 Hoeveel jongeren hebben zelf wel eens iemand gedwongen of onder druk gezet? Een klein deel van de jongeren geeft aan de ander wel eens te hebben gedwongen of onder druk gezet te hebben om seks te hebben. Dat geldt voor 5 procent van de jongens en 2 procent van de meisjes. Het gaat vooral om iemand met woorden onder druk zetten of er misbruik van maken dat de ander alcohol of drugs heeft gebruikt. Het aantal jongeren dat iemand onder druk heeft gezet of heeft gedwongen, is gedaald ten opzichte van vijf jaar geleden. 102 Is er vaak alcohol of drugs in het spel bij grensoverschrijding? Jongeren die wel eens seks hebben onder invloed van alcohol of drugs maken vaker seksuele grensoverschrijding mee. Een derde van de jongeren die ooit gedwongen is iets seksueels te doen wat ze niet wilden of seks tegen hun wil heeft meegemaakt, geeft aan dat zij en/of de ander alcohol of drugs hebben gebruikt. Zesendertig procent van de meisjes gaf dit aan tegenover 21 procent van de jongens. 103 Met wie praten jongeren over wat zij hebben meegemaakt? Ongeveer een derde van de jongens en een kwart van de meisjes heeft nog nooit aan iemand verteld dat zij ooit gedwongen zijn iets seksueels te doen wat ze niet wilden of seks tegen hun wil hebben meegemaakt. Als ze dit wel doen, vertelt 64 procent van de meisjes en 40 procent van de jongens het aan een goede vriend of vriendin. Eén op de vijf jongeren gaat naar de vader of moeder. Als jongeren hulp krijgen bij de verwerking komt dit vooral van vrienden, kennissen of familie. Bijna de helft van de jongeren heeft geen hulp gekregen. 87 [!K)Cǁ[!K)CƁבCטu׉׉ 7cassandra://sxo5HLZnRfogKNzB6lEe3VmAYgxVgvdhTBOIrM_zLJ0R`6׉ 7cassandra://_IElO_AtYDktOD5Si1CF7S1C0336A1yQq09RYtENLUU͑`(׉ 7cassandra://atVcqCbFVhyfkj_B2qbJy2qAw1oLmkWbY3vg8yn5G-8/`׉ 7cassandra://sshRKIIC5MOwhL-_xKGQy4UTi20a1hM70mgIBoLpYgY͠ [!L)Cȕנ/~7Σ h59׉Hhttp://www.rutgers.nlG׉ ׁ  default styleנҥ~7Σ .w~c9׉H,http://seksonderje25e.nl/page/OnderzoeksboekG׉ ׁ  default styleנ;=n$[T̒9׉I[!L)ĆG׉ ׁ  default styleנ(/"LdY ̞9׉I[!K)CƁG׉ ׁ  default styleנ~7Σ. `59׉Hhttp://www.soaaids.nlG׉ ׁ  default style׉E׉ 7cassandra://atVcqCbFVhyfkj_B2qbJy2qAw1oLmkWbY3vg8yn5G-8/`[!L)C׉EColofon 103 vragen over jongeren en seks is een uitgave van Soa Aids Nederland en Rutgers Samenstelling en tekst: Marieke van den Borne & Suzanne Meijer: Soa Aids Nederland Hanneke de Graaf: Rutgers Deze publicatie is gebaseerd op: Graaf, H. de, Van den Borne, M., Nikkelen, S., Twisk, D., & Meijer, S. (2017). Seks onder je 25e: Seksuele gezondheid van jongeren in Nederland anno 2017. Delft: Eburon Vormgeving: Gaafisch – Sabine van Vessem Eindredactie: Annemies Gort Dit boekje is mogelijk gemaakt door: VWS/RIVM Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, het zij elektronisch, mechanisch door fotokopieën, opnamen, of op enig andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de rechthebbende. Fotografie: Yvonne Brandwijk Druk: Boom Verweij [!L)Cʁ[!L)CɁבCטu׉׉ 7cassandra://fjvnDukQOef-kaKti3sT8aAxGt0ALk49BdZDTpvUNyUz`6׉ 7cassandra://3u8FpCQi1wsUSeF-IUQPGJNOK1aaIMEhXD_zs3uPwWA`(׉ 7cassandra://HO8og0X0yEvf30sJ9Bq1pwpa7TDB0dbVHEUk6oQmWR8XN`׉ 7cassandra://NsHpW9Rh49OoWojnsu-n3Tm99KfpmDw2PzO4PpgrjAMD͠ [!L)C˒נ~p+(@́9׉I[!L)CɁG׉ ׁ  default styleנ=n$]N̘9׉I[!L)CρG׉ ׁ  default style׉E׉ 7cassandra://HO8og0X0yEvf30sJ9Bq1pwpa7TDB0dbVHEUk6oQmWR8XN`[!L)C׉E~Met dank aan: Amir, Lydia, Kiara, Tilly, Aissam, Suyanto, Floor, Maxime, Ilse, Jory, Darren, Manon, Sabine, Jocelyn, Laura, Sep, Loek & Lois GGD Amsterdam, GGD Drenthe, GGD Flevoland, GGD Fryslân, GGD Gelderland Zuid, GGD Groningen, GGD Hart voor Brabant, GGD Hollands Midden, GGD Ijsselland, GGD Kennemerland, GGD Noord Limburg, GGD Rotterdam, GGD Twente, GGD Zuid Limburg & VGGM [!L)Ć[!L)ĆבCטu׉׉ 7cassandra://nMkbRQIWfXLFehxSBrxcxXhk0pOcGxD19HwqDgrmPgEQ`5_׉ 7cassandra://vBl1NT2ueBGYIx5TvRn-fgMYBRoJvUZx7OhAHBSyQqcO*`׉ 7cassandra://kSTGnL11mzBSTTHrThvw5Ly2turE2AILTBlXaMsUZHk0`׉ 7cassandra://q1f0Lar4gTNU0Ql2A6vV-U_7QJOEx3QQtmweoVOFIdAͪ(X͠[!L)CΒנ*(<[49׉I[!L)ĆG׉ ׁ  default styleנY=n$_S̝9׉I[!I)CG׉ ׁ  default style׉E? ... XXX 103 vragen over jongeren en seks Beginnen jongeren eerder met seks? Worden jongeren conservatiever? Genieten meisjes en jongens evenveel van seks? Hebben jongeren vaker een onenightstand of losse partner? Hebben jongeren altijd een condoom bij zich? Is de pil nog steeds het meest gebruikte anticonceptiemiddel? Komt seksuele grensoverschrijding steeds vaker voor? Worden naaktfoto’s vaak doorgestuurd? Deze en nog veel meer vragen vindt u terug in dit boekje ‘103 vragen over jongeren en seks’. Dit boekje is gebaseerd op de uitkomsten van Seks onder je 25e 2017, een grootschalig representatief onderzoek naar de seksuele gezondheid van jongeren van 12 tot 25 jaar in Nederland. ׉ 7cassandra://kSTGnL11mzBSTTHrThvw5Ly2turE2AILTBlXaMsUZHk0`[!L)C׈E[!L)CЁ[!L)Cρ)ׁ2ׁ>-7>ׁ3ҿ-rҿh 103 vragen over jongeren en seksDit boekje laat zien hoe het gaat met jongeren op het gebied van liefde, relaties en seks – anno 2017. Het is gebaseerd op de uitkomsten van Seks onder je 25e 2017, een grootschalig representatief onderzoek naar de seksuele gezondheid van jongeren van 12 tot 25 jaar in Nederland.[!F{a;f