׉?ׁB!בCטu׉׉ 7cassandra://7UJoXNEcVYvsf8ulHGH4joQWX0eFY0ptzUd-7gTm9tY`׉ 7cassandra://4mDIBuwBsy-9W92STMZg-wldZeZyPSFa15AsI9xx9Pw©`׉ 7cassandra://sNsQwTUPlkSzVBEAW4T8bNvRnUCI_M3UNbjHr2lJ7q4>?`fPXmebטu׈}\׈EfPXmeH׉Emagazine BIG Editie 19 jun. 2024 BIG in Pipelines De watertransitie Pipeliner Tim Stadman Robaard Beleid buisleidingen als transportsysteem Who’s Next? Glasvezelsensoring Een grondig ordeningsproces Beeld: Koen Mol voor WSP ׉ 7cassandra://sNsQwTUPlkSzVBEAW4T8bNvRnUCI_M3UNbjHr2lJ7q4>?`fPXmeIfPXmeHבCטu׉׉ 7cassandra://IPb2xy5ackLe7zBzVFVtCqWZzcJqyNY-M5nGkMcYEU4b` ׉ 7cassandra://KzOABkCrO_y2EiNHwYVOa0NGs4PpcGFojxHrgv8_K_U.`׉ 7cassandra://OfK9IZ1tYaRjeMehHxfVKiI-5opR195JhN-m2wf7Hg8RG`fPXmee׉E COLUMN Buisleidingen als common carrier Han Admiraal - Voorzitter BIG In de recente kamerbrief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) aan de Tweede Kamer over buisleidingen worden deze gezien als belangrijk voor Nederland, maar nog steeds niet als transportmodaliteit benoemd. Zowel VELIN (De Vereniging van Leidingeigenaren in Nederland) als BIG pleiten al jaren om de buisleiding te benoemen tot vierde landgebonden transportmodaliteit. De vraag is natuurlijk waarom we dat zo belangrijk vinden en waarom Den Haag daar zo schuchter over doet. In het artikel op pagina 6 t/m 9 gaan we in gesprek met het Ministerie van IenW over dit onderwerp. De kern van het antwoord op beide vragen ligt in het spanningsveld tussen private en publieke belangen met betrekking tot buisleidingen. Wanneer we kijken naar wegen of spoorwegen, is de aanleg van infrastructuur duidelijk een publieke aangelegenheid die volledig uit het MIRT (het Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport van de Rijksoverheid) wordt gefinancierd. Buisleidingen daarentegen worden nog steeds gezien als een private aangelegenheid, maar soms met een (inter)nationaal belang waardoor de overheid wel faciliterend kan optreden. In uitzonderlijke gevallen zou ook een bijdrage uit het MIRT mogelijk moeten zijn. Dit laatste is overigens al een hele stap voorwaarts, al maken de voorwaarden het wel een kostbare overwinning. Kijken we naar andere sectoren, bijvoorbeeld naar de luchtvaart, het spoorvervoer of telecomproviders, dan zien we dat private partijen wel degelijk een rol kunnen spelen in het speelveld van het maatschappelijk belang. Deze partijen dragen onmiskenbaar bij aan het (inter)nationaal belang en de overheid faciliteert dit op meerdere manieren, waaronder specifieke wetgeving om bijvoorbeeld het aanleggen van telecomkabels eenvoudig te maken. De reden is dat deze partijen worden gezien als ‘common carriers’: ze maken het voor iedereen, zij het tegen betaling, mogelijk om gebruik te maken van hun diensten Ze opereren dus weliswaar op een private basis, maar wel met oog op het openbaar belang. Buisleidingen zijn nog altijd privaat belang. We denken wel om het beheer van leidingen in leidingstraten te organiseren zoals dit ook al gebeurt door LSNed (Leidingstraat Nederland). Maar de leidingen in die straten blijven privaat eigendom, één pijp, één product, één eigenaar. Dat maakt het moeilijk voor de overheid om te spreken over een transportmodaliteit ook al dragen al die leidingen bij aan het transport van enorme hoeveelheden stoffen die nooit over het water, de weg of het spoor vervoerd zouden kunnen worden. Door van buisleidingen ‘common carriers’ te maken, verandert dit beeld. Dan maak je een onderscheid tussen de eigenaar van de leiding die een dienst aanbiedt, de provider én de gebruikers die deze dienst afnemen. Als de dienst in het (inter)nationaal belang is of een maatschappelijk nut met zich meebrengt, dan is er weinig verschil met hoe de telecomsector, de luchtvaart of het spoorvervoer georganiseerd zijn. Op dat moment kan de buisleiding ook erkend worden als vierde landgebonden transportvorm lijkt mij. Dat laatste is belangrijk omdat deze erkenning kan helpen om projecten sneller te laten verlopen. Dit maakt het voor private partijen gemakkelijker om tot hun definitieve investeringsbeslissing te komen. We moeten het dus alleen even anders organiseren en benoemen. Dan krijgen we Den Haag ook wel mee. Common carriers dus, onthoud die term. 2 ׉ 7cassandra://OfK9IZ1tYaRjeMehHxfVKiI-5opR195JhN-m2wf7Hg8RG`fPXmeJ׉EDe watertransitie: een grotere uitdaging dan de energietransitie? De wereld staat voor grote uitdagingen op het gebied van duurzaamheid en de transitie naar een meer klimaatbestendige toekomst. Terwijl de energietransitie momenteel veel aandacht krijgt, moeten we ons bewust worden van een misschien nog wel grotere uitdaging: de watertransitie. In een gesprek met Michiel van der Meer, Consultant Environmental en Water Management bij Bilfinger Tebodin, duiken we dieper in de watersector en de uitdagingen waar we voor staan in Nederland, maar ook daarbuiten. De watertransitie is een hele complexe kwestie waarbij bewustwording een eerste essentiële stap is. Michiel van der Meer werkt dagelijks aan deze uitdaging en benadrukt de noodzaak van collectieve actie en een integrale aanpak: “Water is van vitaal belang voor alles wat we doen, van drinken en recreatie tot industriële processen. De uitdagingen waar we voor staan, vereisen een gezamenlijke inspanning en innovatieve oplossingen.” Drinkwatervoorziening onder druk In de watersector wordt momenteel gewaarschuwd dat de watertransitie mogelijk nog groter wordt dan de energietransitie. Hoewel het wellicht niet zo lijkt, want de zeespiegel blijft stijgen en we hebben enorm veel wateroverlast in de winters, is er toch een groot tekort aan schoon drinkwater. Tegen 2035 kan het zijn dat niet iedereen meer toegang hiertoe heeft. Onze drinkwatervoorziening staat onder druk door  Beeld: koelwaterleiding, Bilfinger Tebodin 3 fPXmeKfPXmeJבCטu׉׉ 7cassandra://GQA2w9tvxSfK0I7xDExbWpatCXRiKfMPQlibI2NdJ-M` ׉ 7cassandra://YHTdfHAnb5BFgm61VZBULpQ6IsotYI1gZPzXRudgRfY=A`׉ 7cassandra://mS06maCuOOzh3ZY6r1XUovLXXC8MIbkUnhmqjIiYb3ET`fPXmeh׉EMichiel van der Meer Michiel van der Meer is werkzaam als Consultant Environmental en Water Management bij Bilfinger Tebodin, waarin hij zich dagelijks bezighoudt met de watertransitie, de verduurzaming van industriële bedrijven en het minimaliseren van de impact op de omgeving. Hij is hierbij generalist op het gebied van milieu en specialist ten aanzien van het thema water. droogte, vervuiling, pieken in het waterverbruik, toenemende bevolkingsdichtheid, verzilting en verouderde netwerken. Tussen 2023 en 2026 investeren Nederlandse waterschappen gemiddeld 2,25 miljard euro per jaar om zich aan te passen aan klimaatverandering. Dit is ruim 200 miljoen meer per jaar dan voorheen. Deze investering is nodig vanwege extreme weersomstandigheden, bodemdaling en stedelijke groei. Naast klimaatuitdagingen moeten waterschappen omgaan met strengere milieunormen en stikstofproblemen. Ze streven naar klimaatneutraliteit tegen 2035. Afzonderlijke waternetten Deze ontwikkeling vereist een heroverweging van ons huidige drinkwaternet, met aparte netwerken voor proceswater en gedemineraliseerd water voor industriële doeleinden. Het is al een verplichting om het gebruik van drinkwater voor niet-menselijke consumptie te beperken, oftewel bedrijven die momenteel drinkwater gebruiken als grondstof voor hun processen, zullen moeten overschakelen naar andere waterkwaliteit. Michiel: “Zo’n 26 procent van ons drinkwater ging in 2021 naar de zakelijke klanten en industrie, dat is de laatste jaren licht toegenomen.” Maar door het aanleggen van meer afzonderlijke waternetten, komt er ook druk te staan druk op de beschikbare ruimte in de ondergrond. Michiel: “We moeten ons bewust worden van het feit dat we, naast de andere uitdagingen zoals de energietransitie, wellicht voor een nog grotere opgave staan. Daar komen we alleen uit door samen te werken.” Innovatieve benadering De rol van de buisleidingsector in het aanpakken van de uitdagingen in de watersector is groot. Michiel pleit voor een integrale aanpak zoals het gebruik van geperforeerde leidingen om juist hemelwater ter plaatse te infiltreren. Michiel: “Dit heeft te maken met de noodzaak om water lokaal vast te houden en vraag en aanbod beter op elkaar aan te laten sluiten. Daar waar we vroeger misschien een dikke buisleiding naar het oppervlaktewater legden voor snelle afvoer en dus droge voeten, lijkt een betere oplossing om het juist lokaal te infiltreren (of hergebruiken). Dit betekent dat we het water langer vasthouden door water de bodem in te laten sijpelen, zodat de grond langzamer nat wordt en langer nat blijft.” Michiel vervolgt: “We moeten samenwerken en nieuwe technologieën omarmen om de watersector veerkrachtiger en duurzamer te maken voor de toekomst.” Een van de grote uitdagingen in dit proces is de centralisatie van waterzuiveringsinstallaties. Dit vereist niet alleen investeringen in infrastructuur, maar ook een gecoördineerde aanpak tussen verschillende belanghebbenden. “De grenzen tussen waterbedrijven, waterschappen en de industrie moeten meer Water en energie Michiel: “Waar we mee te maken hebben, is dus een waterkwantiteitsopgave, gecombineerd met de uitdaging van waterkwaliteit. “Traditionele benaderingen zoals ‘polderen’; het snel afvoeren van water om droge voeten te houden, zijn niet langer duurzaam in tijden van toenemende droogte. De focus moet verschuiven naar het vasthouden en efficiënt gebruik van water, een kernaspect van de watertransitie. “We moeten ons water niet langer zo snel afvoeren, maar juist vasthouden op ons eigen terrein”, benadrukt Michiel. Naast natuurlijke uitdagingen zoals het veranderende klimaat, spelen ook andere kwesties een grote rol in het drinkwatertekort, met name de energietransitie. Michiel geeft een voorbeeld hoe water en energie elkaar beïnvloeden, bijvoorbeeld door het gebruik van water voor het koelen van processen of de realisatie van waterstoffabrieken in Nederland. Dit legt extra druk op ons watersysteem. Michiel: “Daar waar je energie bespaart, kan dit ook leiden tot besparingen op watergebruik.” 4 4 ׉ 7cassandra://mS06maCuOOzh3ZY6r1XUovLXXC8MIbkUnhmqjIiYb3ET`fPXmeL׉Epvervagen. Een integrale visie vanuit de overheid is essentieel om deze complexe problemen aan te pakken”, legt Michiel uit. “We moeten samenwerken en nieuwe technologieën omarmen om de watersector veerkrachtiger en duurzamer te maken voor de toekomst.” Vorig jaar (2023) heeft de overheid een nieuw beleid ingevoerd dat benadrukt dat bij alle bouw- en verbouwprojecten rekening gehouden moet worden met de aspecten water en bodem. Dit geldt uiteraard ook voor het leggen van leidingen. Hierbij wordt sterk de nadruk gelegd op het grondig analyseren van de ondergrond, bodemcondities en wateropgave voordat een projectplan wordt opgesteld. Michiel: “We moeten dus ook rekening houden met ruimte die nodig is voor waterleidingen. Ik zie voorbeelden van hele grote infiltratievelden, die op een KLIC-kaart ogen als een mooie loze ruimte. Infiltratievelden zijn structuren of gebieden die zijn ontworpen om regenwater of ander oppervlaktewater in de bodem te laten infiltreren met gebruik van bijvoorbeeld geperforeerde leidingen. Als dit niet goed wordt vastgelegd in bijvoorbeeld een bestemmingsplan, kan het zijn dat er leidingen worden aangelegd dwars door een infiltratieveld. Dus we moeten hier ook over de grenzen kijken en dit integraal aanpakken.” Actie en bewustwording Als we vooruitkijken, is er een dringende behoefte aan actie maar moeten we ons eerst bewust maken van de problematiek. De watertransitie is niet alleen een technische uitdaging, maar een maatschappelijke prioriteit die ons allemaal aangaat. “We staan aan het begin van de watertransitie en het is tijd om ons daar bewust van te worden, samen te werken en integrale oplossingen te omarmen”, concludeert Michiel. In een wereld waar water steeds schaarser wordt, moeten we onze benadering van waterbeheer heroverwegen en investeren in duurzame oplossingen. De watertransitie biedt niet alleen uitdagingen, maar ook kansen voor innovatie, samenwerking en duurzame oplossingen op de lange termijn. Het is aan ons allemaal om deze uitdagingen aan te pakken en een duurzame toekomst te waarborgen. 5 Beeld onder: waterreservoir, Bilfinger Tebodin Foto: GW Leidingtechniek BV fPXmeMfPXmeLבCטu׉׉ 7cassandra://GK56l_0S6MYVp0OvVdteBqkdLFW9nNeMqYtbSoyEdRw` ׉ 7cassandra://MQTUj3bz-4cOBM-EfZoL-mgWwHi3cClELx6ixtptmzM:`׉ 7cassandra://1wtMQS0jc8wFasT3JkoEmvrszB1qYyMjaK7yBcEiM5M^`fPXmek׉EDe belangrijke rol van buisleidingen als transportsysteem Kamerbrief presenteert het beleidskader voor buisleidingen als onderdeel van een multimodaal transportsysteem Beeld: Koen Mol Fotografie ׉ 7cassandra://1wtMQS0jc8wFasT3JkoEmvrszB1qYyMjaK7yBcEiM5M^`fPXmeN׉EnIn februari 2024 publiceerde Minister Mark Harbers van Infrastructuur en Waterstaat een Kamerbrief waarin het beleidskader voor buisleidingen in een multimodaal transportsysteem werd gepresenteerd. Deze brief maakt deel uit van het goederenvervoerbeleid van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Dit document schetst de huidige kaders, rolverdeling, marktstructuur, geldend beleid, toekomstige ontwikkelingen en maatschappelijke belangen met betrekking tot buisleidingen. De cruciale rol van buisleidingen in goederentransportsystemen wordt hierin benadrukt, vooral gezien de potentiële groei van het vervoer van gevaarlijke stoffen in het kader van de energietransitie. We spraken met Maarten van Kesteren, senior beleidsmedewerker en Sieds Halbesma, plaatsvervangend hoofd van de afdeling multimodaal goederenvervoer en buisleidingen bij het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (hierna IenW) over deze positieve ontwikkeling. Hernieuwde aandacht De hernieuwde aandacht voor buisleidingen vanuit de overheid komt voort uit een verschuiving naar een integrale, multimodale benadering van het transportsysteem. Sieds benadrukt de noodzaak om de juiste modaliteit op het juiste moment op de juiste plaats in te zetten, met als doel verduurzaming, leefbaarheid en efficiëntie in de logistieke keten te bevorderen. Deze ontwikkeling wordt versterkt door de opkomende uitdagingen binnen de energietransitie, waarin buisleidingen een cruciale rol spelen. Ze vormen een belangrijk onderdeel van een geïntegreerd en duurzaam transportsysteem dat gericht is op het bevorderen van verduurzaming, leefbaarheid en efficiëntie in de logistieke keten. Sieds: “Daarnaast zijn we ook bezig met een bredere agenda voor goederentransport waarin we ook buisleidingen weer goed willen positioneren t.o.v. de andere modaliteiten. Naast de brief over het beleidskader is er later ook een brief naar de kamer gegaan genaamd Hoofdlijnen Goederenvervoeragenda, daarin maken we de koppeling met het beleidskader maar ook hoe we het beleid ten aanzien van weg, spoor, binnenvaart in het goederenvervoerdomein gaan vormgeven de komende jaren.” De groeiende erkenning van buisleidingen als belangrijk onderdeel van het goederenvervoer wordt door Maarten benadrukt, met name gezien de toenemende behoefte aan transport van energierijke waterstofdragers. Maarten: “We streven naar een proactieve samenwerking met andere ministeries, regionale overheden en marktpartijen, zoals geïllustreerd wordt door initiatieven zoals het Delta Rhine Corridor project (hierna DRC), een bundel van ondergrondse buisleidingen en kabels die wordt ontwikkeld in de buisleidingenstrook die loopt van Rotterdam via Moerdijk naar Zuid-Limburg en verder door naar Duitsland.” “We streven naar een proactieve samenwerking met andere ministeries en overheden, zoals initiatieven als de Delta Rhine Corridor.” Deze ontwikkelingen markeren een evolutie naar een meer integraal modaliteitsbeleid, waarbij buisleidingen een centrale rol spelen in het voldoen aan de transportbehoeften van Nederland. Maarten vult aan: “Vroeger werden buisleidingen niet meegenomen in de modaliteitsdiscussie, omdat het gezien werd als een private infrastructuur. Tegenwoordig zie je steeds meer dat er een wens is voor een integraal modaliteitsbeleid, daar horen nu ook buisleidingen bij want het is een belangrijke manier om stoffen door Nederland te transporteren. Het is mooi om die ontwikkeling te zien.” Innovatie, discussie en samenwerking Sieds: “De speerpunten in het mobiliteitsbeleid voor buisleidingen zijn het onderzoeken van de mogelijkheden hoe we de huidige transportstromen kunnen verplaatsen  BIG NXT30 7 fPXmeOfPXmeNבCטu׉׉ 7cassandra://leV41_PBTLSCU3VgCIuMGOeBx3-p9rUQ2e6Gh64nNi4&` ׉ 7cassandra://FEfm0tRv56bVi4117LKREFWjwTiBKcRpKzAQJjX4Yso9_`׉ 7cassandra://jq_wBV9hYIKiCI_KzwiBvaHAiSf4PZ3Kqd1-cNoHgB4V`fPXmemנfPXmer>̓ 9ׁHhttp://www.rijksoverheid.nl/ׁ ׁ ЈנfPXmeqg 9ׁH&mailto:maarten.van.kesteren@minienw.nlׁ ׁ Ј׉E het formuleren van een visie met betrekking tot energierijke waterstofdragers en CO2-transport, en het ondersteunen van deze initiatieven. Ook praktische aspecten zoals innovatiekansen en het verkennen van alternatieven voor het vervoer van gevaarlijke stoffen via buisleidingen in samenwerking met regio’s zijn van belang. Maarten voegt toe: “De uitdagingen van internationale afstemming binnen buizentransport, zoals binnen het DRC-project, vereisen nauwgezette afspraken.” Blijven zoeken en investeren Maarten onderstreept het belang van de actieve rol van de buisleidingsector in het ontwikkelen van maatregelen om de veiligheidte waarborgen. Nederland kent een sector die zich actief inzet bij de ontwikkelingen van normen. Maarten: “Veiligheid is voor IenW uiteraard een primair belang.” Hij moedigt de sector aan om te blijven zoeken naar manieren om gevaarlijke stoffen te transporteren met minimale overlast voor de omgeving en om te blijven investeren in het buizennetwerk en daarin in op te trekken met de verschillende overheden. Sieds benadrukt dat het initiatief voor goederentransport uit de sector moet komen, terwijl het ministerie meedenkend, faciliterend en stimulerend blijft om daar in de toekomst samen invulling aan te geven. naar alternatieve modaliteiten, ook wel Modal Shift genoemd en daarnaast zorgen dat zowel de ruimtelijke beschikbaarheid als blijven de verkennen. “Een ander belangrijk onderdeel is de bredere discussie met industrieclusters en havens over de benodigde verbindingen en investeringen”, benadrukt Maarten. Daarnaast wijst hij op tegelijk stimuleren.” Ook wijst Sieds op betrokkenheid van IenW bij Topsector Logistiek waarmee ze de mogelijkheden voor buisleidingen de veiligheid gewaarborgd én innovaties Innovatie stimuleren IenW kijkt naar de kansen en mogelijkheden voor innovatie in de buisleidingensector. Maarten: “Daarover gaan we graag verder in gesprek met de sector. Er zijn veel kansen en er gebeurt ook al veel. Een voorbeeld hiervan is de ontwikkeling van composietbuizen voor waterstofverbindingen in Groningen, een veelbelovende innovatie. Maar ook een innovatie waar we met de NEN mee bezig zijn, is het kijken of buizen en gelijkstroom bij elkaar aangelegd kunnen worden zodat je toewerkt naar optimaal ruimtegebruik. Een project als DRC jaagt die innovatie ook echt aan, omdat er nieuwe oplossingen moeten komen, bijvoorbeeld voor kruisingen maar ook om bepaalde modaliteiten samen aan te leggen.” Maarten pleit ook voor het verkennen van mogelijkheden voor hergebruik van oude leidingen en het vervoeren van kleinere batches door buizen, om zo de diversiteit aan stoffen die via buisleidingen kunnen worden vervoerd te vergroten. 88 Beelden: IenW ׉ 7cassandra://jq_wBV9hYIKiCI_KzwiBvaHAiSf4PZ3Kqd1-cNoHgB4V`fPXmeP׉E pGezamenlijk verkennen Buisleidingen zijn altijd al een belangrijk transportsysteem geweest in Nederland’’, vertelt Maarten. Hoewel buisleidingen in het verleden vaak gezien werden als infrastructuur als onderdeel van een industriecluster of voor het vervoer van gas (nutsvoorziening). Nu wordt ingezet op een meer integrale benadering om optimaal gebruik te maken van deze infrastructuur.” Waarmee bedoeld wordt dat buisleidingen nu meer beschouwd moeten worden als onderdeel van een groter geheel van de transportinfrastructuur. Daarbij kijken we als overheid hoe we de aanleg van nieuwe buisleidinginfrastructuur optimaal kunnen ondersteunen door ruimte te bieden, rijkscoördinatie bij grote projecten te verzorgen en waar nodig internationaal af te stemmen.” Sieds vult aan: “De rode draad voor de komende jaren is het gezamenlijk verkennen van de richting, omgang en het belang van ontwikkelingen in buisleidingen, waarbij zowel de publieke als private sector betrokken zijn om randvoorwaarden te stellen, veranderingen te faciliteren en kansen te benutten op korte termijn.” “De rode draad voor de komende jaren is het gezamenlijk verkennen van de richting, omgang en het belang van ontwikkelingen in buisleidingen. Waarbij zowel de publieke als private sector betrokken zijn om randvoorwaarden te stellen, veranderingen te faciliteren en kansen te benutten op korte termijn.” Buisleidingen spelen dus een hele belangrijke rol in ons modaliteitsysteem, nu én in de toekomst. IenW werkt samen met het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties aan veilig vervoer via buisleidingen, zodat ze een essentiële pijler vormen in het Europese transportsysteem. Maarten sluit af door de waarde van de BIG-community te benadrukken als een platform voor overleg tussen belanghebbenden en overheden over de mogelijkheden van buisleidingen. Deze discussies dragen bij aan de verdere ontwikkeling en integratie van buisleidingen in ons transportsysteem. Meer weten? Voor meer informatie of betrokkenheid bij deze ontwikkelingen kunnen geïnteresseerden contact opnemen met Maarten van Kesteren via: maarten.van.kesteren@minienw.nl De volledige Kamerbrief is te lezen op de website van de Rijksoverheid: www.rijksoverheid.nl/ onderwerpen/bodem-en-ondergrond Sieds Halbesma Sieds Halbesma is vervangend hoofd van de afdeling multimodaal goederenvervoer en buisleidingen bij het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Deze afdeling is in 2023 opgericht met als doel om multimodaal goederenvervoer beleidsmatig goed te integreren. Maarten van Kesteren Maarten van Kesteren is senior beleidsmedewerker afdeling multimodaal goederenvervoer en buisleidingen, bij het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Een groot deel van zijn tijd is hij bezig met het Delta Rhine Corridor project. Hij focust zich op buisleidingen als modaliteit. BIG NXT30 9 9 fPXmeQfPXmePבCטu׉׉ 7cassandra://ElsMQpO7gEZyA-2_nIYwXdytsrsEBfkHnAPbNw5jCeU` ׉ 7cassandra://dZV70TWhcV1d9Ow8VsPvrvO2ID3oblapZwLjTXxPo3Q%`׉ 7cassandra://E35PTa5Boye-gY6ThUaBlzG3xm47-5lCgBRFf9avbcwO,`fPXmeo׉E PIPELINER Glasvezelsensoring: slimme technologie voor veilige leidingen Het gebruik van glasvezel voor telecommunicatie is niet meer weg te denken uit onze maatschappij. Glasvezeltechnologie heeft de afgelopen jaren aanzienlijke vooruitgang geboekt en wordt op steeds meer verschillende manieren toegepast, waaronder het detecteren van onregelmatigheden in (pijp) leidingen. Tijdens het Pipeliner symposium begin november 2023 vertelde Thijs Lanckriet, projectmanager bij Fluves, over de vernieuwende mogelijkheden van glasvezelsensoring. We spraken met Thijs over de potentie, ontwikkelingen en toekomst van glasvezelsensoring. Met glasvezelsensoring worden temperatuur, geluid, trillingen of vervormingen gemeten door lichtpulsen te sturen en de weerkaatsing te analyseren. Deze technologie biedt nauwkeurige metingen over lange afstanden en is ongevoelig voor elektromagnetische storingen. Thijs Lanckriet Met een opleidingsachtergrond in civiele techniek en een doctoraat waterbouwkunde op zak houdt Thijs (37 jaar) zich al sinds het begin van zijn carrière bezig met het ontwerpen en gebruiken van sensoren in de watersector. Sinds vijf jaar is hij werkzaam als projectmanager bij Fluves waar hij zich vooral bezighoudt met het monitoren van water- en energiesystemen, voornamelijk door middel van glasvezel. Thijs legt uit dat glasvezelsensoring leidingwerk kan monitoren met slechts één meettoestel over lange afstanden, wat de kosten beperkt houdt. Daarom wordt het veel gebruikt voor langgerekte projecten zoals leidingen, (spoor)wegen en hoogspanningskabels, zowel met glasvezelkabels die zich binnen als buiten de leiding bevinden. Analyse en interpretatie Een glasvezelsensoringsysteem bevat een glasvezelkabel, sensorapparaat en een dataverwerkingseenheid. De kabel wordt langs of in de te monitoren leiding geïnstalleerd, terwijl het sensorapparaat de metingen verricht. De verzamelde gegevens worden vervolgens verwerkt voor analyse en interpretatie. Dankzij deze eenvoudige technologie kunnen bedrijven hun leidingen efficiënter beheren en problemen snel detecteren. Thijs: “Bij gasleidingen kun je bijvoorbeeld lekdetectie doen op basis van temperatuur. Gas wat door een leiding lekt expandeert en koelt af, waardoor er een signaal wordt afgegeven.” Zeer nauwkeurig Thijs is projectmanager bij Fluves, waar hij zich voornamelijk richt op het gebruik van glasvezelsensoring voor energie- en watersystemen. Hij werkt aan het revolutionaire DALI-project, gericht op het vroegtijdig detecteren van lekken en andere problemen in drinkwaterleidingen. Dit project richt zich voornamelijk op grote transportleidingen. Het aanbrengen van glasvezelkabels binnenin de leidingen biedt meerdere voordelen, zoals het gebruik ervan voor telecommunicatie. 10 ׉ 7cassandra://E35PTa5Boye-gY6ThUaBlzG3xm47-5lCgBRFf9avbcwO,`fPXmeR׉E nThijs: “Het vervangen van leidingen is enorm kostbaar en complex, daarom is het belangrijk om dat soort leidingen uit te rusten met monitoringsystemen. Farys, een groot nutsbedrijf in Vlaanderen, heeft ons gevraagd om een monitoringsysteem te ontwikkelen op basis van glasvezelmonitoringtechnologie. Daar zijn we nu zo’n vier jaar mee bezig. We hebben dit ondertussen ook toegepast bij Evides en Vitens in Nederland en een aantal projecten in het buitenland.” Nauwkeurig en stabiel “Glasvezelsensoring is heel erg nauwkeurig en stabiel. De locatie van bijvoorbeeld een lek wordt bepaald aan de hand van de reistijd van lichtpulsen door de kabel. Het licht wordt heen en weer gestuurd door de kabel en de afstand die de lichtpuls aflegt wordt berekend om de exacte positie van de afwijking te bepalen. Dit proces geeft vrijwel altijd een zeer nauwkeurig resultaat. Een uitdaging van glasvezelsensoring is het grote datavolume, vanwege het grote aantal meetpunten. Het is belangrijk dat deze data snel en gemakkelijk kan worden afgelezen, dus een groot deel van ons werk betreft ook het optimaliseren van het systeem dat de data verwerkt tot bruikbare informatie. We creëren dashboards met de coördinaten en meetpunten van een leiding waarop men (bijvoorbeeld op basis van kleuren) kan zien waar de leiding afwijkt in bijvoorbeeld temperatuur”, vertelt Thijs. Verborgen corrosie Thijs houdt zich onder andere bezig met het monitoren van corrosie onder isolatie in de olie- en gasindustrie, petrochemie, chemie en energieopwekking. Binnen dit soort industrieterreinen liggen leidingen met risicovolle chemische producten die geïsoleerd zijn. Thijs: “Een bovengrondse geïsoleerde leiding bestaat normaal gesproken uit een stalen leiding, dan een isolatiepakket en een aluminium beschermingslaag. Deze zijn kwetsbaar, want als er vocht door die isolatie sijpelt kan er vrij snel corrosie ontstaan. Dat komt mede door de warmte van de leiding. Dit kan leiden tot ernstige problemen. Omdat de schade onder de isolatiewand zit, is deze met visuele inspecties niet waar te nemen. Daarom zijn veel bedrijven op zoek naar een manier om corrosie onder isolatie te detecteren. Als oplossing is ook hiervoor een monitoringsysteem ontwikkeld: Fluves CORROSION. Dit systeem is al werkzaam en ingevoerd bij onder andere BASF en Borealis.” Veelbelovende toekomst Glasvezelsensoring is momenteel erg in ontwikkeling. Hierdoor zullen monitoringstoestellen goedkoper worden, waardoor ze breder ingezet kunnen worden. Daarnaast biedt AI (artificial intelligence) een uitkomst voor het verwerken van gegevens uit glasvezelsensoring, zoals het identificeren van risicovolle activiteiten rond projecten, om zo schade aan leidingen te voorkomen. Net zoals spraakherkenning op smartphones, kan AI bijvoorbeeld geluiden en trillingen van nabije graafmachines detecteren op basis waarvan snel een waarschuwingssignaal gegenereerd kan worden. Dankzij deze technologie zal de detectiekwaliteit aanzienlijk verbeteren. Glasvezel biedt een veelbelovende toekomst voor het nauwkeurig en betrouwbaar monitoren én veiligstellen van vitale infrastructuren zoals leidingen. Beeld: Fluves BIG NXT30 11 fPXmeSfPXmeRבCטu׉׉ 7cassandra://NBPg60pVgeQ_7uiQ-io0b4UEh23zRTRYWqXG4JB81gAX` ׉ 7cassandra://g0jIRbT1LTaVgv5tzM_Ije36QY2yS-PlwqmWCLYqbgs#g`׉ 7cassandra://zlABKahnTnV3wqJEiC9s7Nm63peiWFW49LqhTnqKjfsY``fPXmes׉EPipeliner symposium Op 9 november jl. is een symposium georganiseerd ter ere van het 20-jarig jubileum van Pipeliner, de MPT-opleiding en de Beroepsopleiding. Het symposium vond als onderdeel van de Maand van de Ondergrond plaats in Rotterdam en is met medewerking van de gemeente Rotterdam en BIG georganiseerd. Ruim 100 deelnemers, waaronder studenten, alumni, docenten en geïnteresseerde vakgenoten verzamelden zich in het iconische stadion De Kuip om deze bijzondere mijlpaal te vieren. Tijdens deze inspirerende middag kregen de aanwezigen interessante presentaties voorgeschoteld van Michel Honselaar van WaterstofNet over de Waterstof Benelux studie, van Jochem Cremer van de TU Delft over het inzetten van AI bij het monitoren van duurzame energiesystenen en verduurzamen van onze energievoorziening en van Thijs Lanckriet van Fluves over het monitoren van pijpleidingen in de beheerfase door middel van glasvezelsensoren. Pipeliner kijkt optimistisch uit naar de komende 20 jaar, waarin het zich continu zal blijven inzetten voor het ontwikkelen van kennis, het opdoen van ervaring en persoonlijk ontwikkeling van de personen binnen onze branche! Benieuwd naar een sfeerimpressie? Bekijk de aftermovie via de QR-code! Foto’s: Pipeliner 12 ׉ 7cassandra://zlABKahnTnV3wqJEiC9s7Nm63peiWFW49LqhTnqKjfsY``fPXmeT׉EPIPELINER IN BEELD Van kerstbomen tot pijpleidingen Tim Stadman Robaard (27) jongleert moeiteloos tussen het verkopen van kerstbomen, salsa dansen én het bouwen aan een veelbelovende carrière in de wereld van pijpleidingen. Vol energie en ondernemingszin gaat hij door het leven als ambassadeur voor de pijpleidingenbranche. Het verhaal van Tim illustreert de veelzijdigheid en de kansen die deze sector biedt. Tim groeide op in Amersfoort, waar hij zijn carrière begon met een opleiding werktuigbouwkunde aan het ROC Midden Nederland. Zijn eerste ontmoeting met pijpleidingen vond plaats tijdens zijn stage bij installatiebedrijf Bosman Bedrijven. “Ik heb het altijd leuk gevonden hoe theoretische kennis en praktische uitvoering samenkomen, dat trekt mij enorm. In de pijpleidingenbranche staan theorie en praktijk heel dichtbij elkaar. Je moet veel weten over leidingen, maar ook over hoe ze worden aangelegd. Ik vind het leuk om met mijn handen bezig te zijn, maar wil ook graag weten waarom dingen op een bepaalde manier worden gemaakt”, vertelt Tim. Tegenwoordig woont Tim in Rotterdam, waar hij zo’n vier jaar geleden voor de liefde naartoe verhuisde. Eyeopener Na zijn MBO-opleiding vervolgde Tim zijn studie aan De Haagse Hogeschool in Delft. Tijdens zijn stageperiode heeft hij bij Eneco gewerkt op de afdeling warmte en koude, daar is hij later ook parttime aan het werk gegaan. Die baan bood hem zijn eerste inzicht in ondergrondse pijpleidingen. “Dat was een eyeopener voor me”, vertelt Tim. “Ik had geen idee van de complexiteit die komt kijken bij het leggen van leidingen onder de grond.” Zijn zoektocht naar een afstudeerstage bracht hem bij SGS Roos+Bijl, waar hij zijn afstudeeronderzoek deed naar de AGFW-norm (AGFW is de Duitse vereniging voor Energie-efficiëntie bij verwarming, koeling en warmtekrachtkoppeling). Dit onderzoek leidde tot het ontwerpen van een rekentool om de norm toe te passen in Nederland. Tim: “De AGFW-norm wordt wel toegepast in Nederland, maar vooral de grafieken. Daaruit kun  BIG NXT30 13 13 13 fPXmeUfPXmeTבCטu׉׉ 7cassandra://x9tyHFf6ZEROlBVJvjWcPNcKAGa--8WIuyQ_kKRlpp0` ׉ 7cassandra://WqjIMqpXKcseSnlijkde8CD2-GnFIpUMaShkDW4tBss5`׉ 7cassandra://URwFLmvdfXmWb9oVINZBmHK4w8bSE0EyP1dC3RKCWwkU`fPXmeu׉E 7daarom dus van essentieel belang om nieuwe talenten naar de branche te trekken. Bijvoorbeeld door meer betrokken te zijn bij onderwijsinstellingen. Hierbij moeten we niet alleen benadrukken hoe cruciaal ons werk is, maar juist ook hoe leuk en divers de projecten zijn waaraan we werken. Dat doe ik zelf ook bij vrienden en familie, als een soort ambassadeur voor de sector.” “SGS Roos+Bijl speelt ook een actieve rol bij het stimuleren van de ontwikkeling van talent. Ze bieden voor personeel veel mogelijkheden om opleidingen en cursussen te volgen en zijn actief bezig met het aantrekken van nieuwe, jonge professionals”, verduidelijkt Tim. je bijvoorbeeld aflezen hoeveel expansiekussens (deze vangen uitzetting en samentrekking van leidingen op, waardoor schade en lekkages worden voorkomen) gebruikt moeten worden. Maar de berekenmethode van AGFW wordt in Nederland nog vrijwel niet gebruikt. Dus daar heb ik met mijn stagebegeleider Olivier Zegwaard (technisch adviseur bij SGS Roos+Bijl) een rekentool voor ontworpen.” Berekenen, tekenen en ontwerpen Tijdens het schrijven van dit artikel werkt Tim met veel plezier als engineer bij SGS Roos+Bijl. Hij geniet van de uitdagingen die zijn werk met zich meebrengt. Tim: “Zo heb ik afgelopen jaar mijn eerste PLE-berekeningen gemaakt in het programma PLE4win (Pipeline Engineering for Windows: een programma voor de analyse van de sterkte, rek, stabiliteit en veiligheid van ondergrondse transportleidingen). Dat is ontzettend ingewikkeld want je moet een berekening en een rapport maken dat voor een ander ook te snappen is.” Recent werkte hij als tekenaar aan het project Dijkversterking Neder-Betuwe. “Daar werkte ik in een hele grote bouwkeet waar allerlei disciplines samenkomen. Dat is ontzettend gaaf, ik wist helemaal niet wat er allemaal kwam kijken bij zo’n dijkversterkingsproject”, vertelt Tim. Nieuw talent Tim ziet dat de buisleidingenbranche de komende jaren voor grote uitdagingen staat. “Er is veel werk en maar weinig mensen (met de juiste vaardigheden) die het kunnen uitvoeren. Het is “Ik had geen idee van de complexiteit die komt kijken bij het leggen van leidingen onder de grond.” Hyperloop Naast zijn baan zit Tim in de BIG-evenementencommissie en zit hij in het eerste jaar van de opleiding Master of Pipeline Technology. “Het is leuk om met de medestudenten te kunnen praten over pijpleidingen. De contacten die ik daar leg vind ik heel waardevol. Het hoofdproject dit jaar is de Hyperloop (het concept voor een vacuümtrein, een ultrasnel transportsysteem waarbij passagiers of vracht in capsules door een buis worden vervoerd zonder luchtweerstand, waardoor hoge snelheden worden bereikt), waarvoor wij aanlegmethodes onderzoeken. Dit systeem is energie-efficiënt en wordt gezien als vervanging van het vliegtuig. Tijdens de BIG-jongerendag hebben we de Delft Hyperloop bezocht waar we een rondleiding en presentatie kregen van TU Delft studenten. Zij werken tijdens een tussenjaar aan de Hyperloop. Het project bevindt zich nog in de beginfase, tof om daarbij betrokken te zijn en mee te mogen denken.” Of Tim naast dit alles nog tijd heeft voor een privéleven? “Ja hoor”, lacht hij. “Ik doe aan hardlopen, tennissen en ga vaak naar de sportschool. Ook vind ik het leuk om nieuwe hobby’s uit te proberen, zo ben ik net begonnen met golfen en salsa dansen.” 14 ׉ 7cassandra://URwFLmvdfXmWb9oVINZBmHK4w8bSE0EyP1dC3RKCWwkU`fPXmeV׉EOndernemerszin Hoewel Tim het erg naar zijn zin heeft bij SGS Roos+Bijl, heeft Tim besloten om in 2024 zijn eigen ingenieursbureau TOOL Engineers op te richten samen met collega Olivier Zegwaard. “Het ondernemerschap trekt mij enorm. Ik vind het fijn om de autonomie te hebben om een bedrijf helemaal zelf op te bouwen en te laten groeien”, vertelt hij. De passie voor ondernemerschap zit er al van jongs af aan in. Tim: “Samen met mijn broertje en zusje heb ik al tien jaar een kerstbomenbedrijf: Kerstbomen Hoogland. We zijn begonnen met een eigen geschilderd bord op een stuk grond van mijn ouders en is nu uitgegroeid tot een serieus bedrijf met een goede website en ook zakelijke klanten die bijvoorbeeld een kerstboom huren voor een kerstborrel of autoshowroom.” Met zijn oprechte passie voor pijpleidingen en ondernemersgeest is Tim vastberaden om meer mensen enthousiast te maken voor deze branche. Tim: “Het is een community waarin veel verschillende mensen samenwerken, het is heel gaaf om daar onderdeel van uit te maken.” Tim’s verhaal staat niet alleen voor zijn eigen vastberadenheid en veerkracht, maar ook voor de eindeloze mogelijkheden die de pijpleidingbranche biedt voor jonge, ambitieuze professionals. Met zijn enthousiasme zal Tim ongetwijfeld blijven bijdragen aan de groei van de sector. “Het ondernemerschap trekt mij enorm. Ik vind het fijn om de autonomie te hebben om een bedrijf helemaal zelf op te bouwen en te laten groeien.” Over Tim Tijdens het schrijven van dit artikel is Tim nog werkzaam als engineer bij Adviesen Ingenieursbureau SGS Roos+Bijl. Per 1 april 2024 is Tim gestart met zijn eigen bureau TOOL Engineers. Foto’s: Tim Stadman Roobaard 15 fPXmeWfPXmeVבCטu׉׉ 7cassandra://c1FyqYGhLJwslEihA9oEHZumS-RUuSQzAzeyAUrr5koy$` ׉ 7cassandra://HWtseMG8-W-IDrffFFT8ptb7I5uYTcV6RZnygnL4lyo;T`׉ 7cassandra://LahMIcsvN0uqS-eesEvm7K1bFxOL7x_FkPN2VFlZD4MXU`fPXmex׉ETijd- en geldwinst door een goede voorbereiding Dit artikel is geschreven door de NEN Normcommissie Ordening van ondergrondse netwerken De ondergrond wordt steeds voller. Ontwikkelingen als de energietransitie, klimaatadaptatie, mobiliteit en het verdichten van woningbouw zorgen ervoor dat de druk op de ondergrond nog hoger wordt. Hierdoor zit er een gat tussen strategische ambities van de overheid, nutsbedrijven, projectontwikkelaars en de lokale operationele uitvoering. In het jaar 2022 zijn er landelijk 46.799 graafschades gemeld, dat betekent dat er per dag 128 keer een kabel of leiding is geraakt door graafwerkzaamheden. Dit is maatschappelijk niet meer te verantwoorden en moet beter georganiseerd en gecoördineerd worden. Zowel de kosten voor schade en herstel als de kosten voor overlast worden aan de maatschappij doorberekend. Kabels en leidingen kunnen niet meer gezien worden als een sluitpost van het project. Samenwerken al in een vroeg stadium Uit ervaring weten we dat je meestal tijd en geld wint bij een goede voorbereiding en zeker niet tijdens de uitvoering van de werkzaamheden. Dit betekent dat er al tijdens de initiatief-, onderzoek- én ontwerpfase met betrokken partijen moet worden gesproken. In een vroege fase moet het gaan over ieders belangen, risico’s, maatschappelijke afwegingen, ver- en/of omleggingen en projectplanning. Dit is dé manier waarop de meest optimale ordening van netwerken ontstaat en graafschade wordt beheerst. Om een aantal uitdagingen het hoofd te kunnen bieden, zijn in 2024 twee normen geactualiseerd: NEN 7171-1: Criteria voor het ordenen van ondergrondse netten. NPR 7171-2: Procesbeschrijving voor het ordenen van ondergrondse netten. Een praktijkvoorbeeld Aan de hand van een praktijkvoorbeeld wordt geïllustreerd met welke tegenstrijdige krachten een project te maken kan hebben. Het asfalteren van een fietspad Een gemeente profileert zich graag als fietsstad en deze ambitie wordt ondersteund door de fietsersbond. Er komen steeds meer fietsroutes waarbij je snel en comfortabel van A naar B kunt. De gemeente wil dat de bestaande verharding wordt vervangen door asfalt. Beeld: COB/Cartoon Blanche 16 ׉ 7cassandra://LahMIcsvN0uqS-eesEvm7K1bFxOL7x_FkPN2VFlZD4MXU`fPXmeX׉E lDe belangen tussen de partijen verschillen: Projectleider: “We hebben subsidie ontvangen dus het asfalteren moet in kalenderjaar 2024 worden gerealiseerd. Wanneer het niet in 2024 wordt gerealiseerd, komt de subsidie te vervallen.” Wethouder: “Een geasfalteerd fietspad? Dat is fantastisch, wij zijn namelijk een fietsstad. Dit draagt bij aan onze doelstelling. En dan kunnen we meteen wat doen aan vergroening door bomen en struiken te planten naast het fietspad.” Fietsersbond: “Door het asfalteren van het fietspad zal het comfort voor de fietser toenemen waardoor meer mensen de fiets zullen nemen.” Netbeheerders: “Wij willen geen kabels en leidingen onder het asfalt. Door de gesloten verharding zijn de kabels en leidingen slechter bereikbaar en hebben we met hogere herstelkosten te maken bij onderhoudswerkzaamheden. Ook kunnen er veiligheidsproblemen ontstaan, zoals gasophoping onder het asfalt.” Planning technisch is er een probleem, omdat er vanuit de netbeheerder op dit moment geen budget en mensen beschikbaar zijn om de kabels en leidingen te verleggen. Bovendien staat op de planning om deze kabels en leidingen over twee jaar te vervangen. Dit als gevolg van een groot onderhoudsprogramma of netverzwaring. De netbeheerder overweegt om juridische stappen te ondernemen wanneer er nu toch wordt geasfalteerd. Uitvoerder: “Als we eerst de kabels en leidingen moeten verleggen buiten het fietspad en dan pas kunnen asfalteren, kost dat ruim 18 maanden voor het nutsbedrijf om dit te kunnen inplannen.” Resultaat: Het past niet binnen de planning van de subsidieverstrekking en binnen de strategische planning van het vervangingsproject van de netbeheerders. Er zijn in dit voorbeeld diverse partijen met tegenstrijdige belangen en iedereen wijst naar elkaar. Leerpunten • Er worden wel gesprekken gevoerd, maar blijkbaar niet het juiste gesprek, op het juiste moment of niveau en met de juiste mensen/afdelingen. Het eerste gesprek vindt plaats op het uitvoeringsniveau tussen twee opzichters die geen beslissingsbevoegdheden hebben over zowel de financiële gevolgen als de projectmatige kant voor het verleggen van de kabels en leidingen. De conclusie is dat de communicatie veel te laat is opgestart, de belangen niet juist zijn afgewogen, planningen van de partijen niet bekend zijn (of in beeld zijn gebracht) en daarmee niet de juiste procedure is gevolgd;  17 fPXmeYfPXmeXבCטu׉׉ 7cassandra://H646IXr5LYXRcEaVITLr5QvPPxyceZhTsXfgKtKY7d4]` ׉ 7cassandra://s9xUzyCWYvbvP4zFfUt3NrfGDCv1ZI32VaMXkulEZSUZ`׉ 7cassandra://gpAZtf8BBS3KaZtIneH87uQJO_3O6Le8M6RiwAa8cf8c`fPXmezנfPXme|f 9ׁHmailto:bouw@nen.nlׁ ׁ Ј׉E• Het is belangrijk om tijdig te escaleren waardoor knelpunten die ontstaan tussen de betrokken partijen vroegtijdig kunnen worden opgelost; • Er wordt te veel gekeken naar het eigen belang en niet voldoende naar belangen van andere betrokken partijen. Dit geldt ook vaak voor afdelingen binnen de eigen organisatie; • Er wordt onvoldoende gekeken naar laagst maatschappelijke kosten; • De gesprekspartner is niet altijd beslissingsbevoegd waardoor er geen besluit mogelijk is. Vaak wordt een contractpartner naar voren geschoven die geen besluiten mag nemen op basis van tijd en geld, met als gevolg dat de kosten voor uitvoering, vertraging, weer ten laste komen van zijn opdrachtgever. Veel had voorkomen kunnen worden wanneer in de initiatieffase meer onderzoek had plaatsgevonden naar de realiseerbaarheid, elkaars belangen en elkaars planningen. Hierbij hoort communicatie met alle belanghebbenden voor zowel de onder- als de bovengrond (asfalteren, bomen planten, straatmeubilair, enzovoorts). Het volgen van de stappen uit de NPR 7171-2 helpt om alles vlotter te laten lopen. Problemen voorkomen door volgen juiste fasen In NPR 7171-2 staan de fasen van het ordeningsproces beschreven en deze fasen sluiten aan bij het proces van de CROW 500. In NPR 7171-2 staat het proces met fasen, met bijbehorende rollen en verantwoordelijkheden beschreven. Het volgen van de fasen lijkt vanzelfsprekend, maar vaak wordt de focus al snel op de uitvoering gelegd en wordt er te snel gehandeld zonder elkaars belangen te kennen. Hierdoor wordt de regelruimte steeds kleiner en het risico op vertraging en kostenoverschrijding steeds groter. In de praktijk blijkt dat veel problemen voorkomen kunnen worden door een grondige voorbereiding. Neem de tijd in de initiatief-, onderzoeks- en belangontwerpfase om continue te toetsen met alle belanghebbenden. Commitment en geld verdienen doe je namelijk in de voorbereidings- en ontwerpfase en niet tijdens de uitvoering. Voor meer informatie of vragen kun je contact opnemen met Maarten Geel via 015 2690 324 of bouw@nen.nl 18 ׉ 7cassandra://gpAZtf8BBS3KaZtIneH87uQJO_3O6Le8M6RiwAa8cf8c`fPXmeZ׉E Foto: Koen Mol Fotografie BIG-News Terugblik op de BIG-Najaarsdag in november (2023) en de BIG-Voorjaarsdag in april (2024) BIG-Najaarsdag Han Admiraal, voorzitter van BIG, opende de middag vanaf het podium van de grote Theaterzaal in het Chassé Theater te Breda. “We draaien het eens een keer om”, kondigde hij de middag aan. Alle aanwezige deelnemers zaten namelijk bij dit event ook op het podium! Het programma bood boeiende lezingen en dito sprekers, waaronder een presentatie over de duurzame bouwplaats door Tobias Strating van Roelofs. De conclusie van zijn verhaal was:  Begin zo vroeg mogelijk  Integraliteit om (zo veel mogelijk) doelstellingen te halen  Maak je duurzame doel meetbaar Vervolgens nam Nico de Meester van Porthos de deelnemers mee in dit prestigieuze eerste CO2-opslag project van Nederland. Hij lichtte de diverse aspecten van dit project toe. Last but not least stonden Maarten van Kesteren en Joël van der Beek van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat op het podium. Zij benadrukten het essentiële belang van buisleidingen voor het transport tussen industrieclusters en zeehavens. Buisleidingen zijn relatief stil, betrouwbaar, schoon en veilig! Bekijk de foto’s, aftermovie en presentaties via de QR-code: BIG-Voorjaarsdag In de Eemshaven in de provincie Groningen kregen de aanwezigen een overzicht van de ontwikkelingen in dit gebied. Deze regio is al geruime tijd actief en zal de komende jaren flink investeren om in te spelen op lokale, nationale en mondiale energieontwikkelingen. Het gebied fungeert als een cruciaal knooppunt voor zowel de huidige als toekomstige energievoorziening. Tijdens deze dag belichtte Cas König, CEO van Groningen Seaports, met een 3D-presentatie het 6-puntenplan voor Groningen. Vervolgens presenteerden Daan Velter en Paul Hoban de Eems Energy Terminal. Dit is een project voor een drijvende LNG-terminal in Eemshaven gericht op onafhankelijkheid van Russisch gas. Ook werd een bezoek gebracht aan de Engie Eemscentrale voor een uitleg en exclusieve rondleiding ontwikkelingen. Een middag vol inspiratie, met duurzaamheid, innovatie en de toekomst van buisleidingen als centrale thema’s. Dank aan Gasunie, onze sponsor van deze dag. Daarnaast ook dank aan alle sprekers en aanwezigen op op zowel de BIG-Najaarsdag als -Voorjaarsdag. Bekijk de foto’s, aftermovie en presentaties via de QR-code: over de centrale en toekomstige BIG NXT30 19 fPXme[fPXmeZבCטu׉׉ 7cassandra://11r8TQGImJMOtN3pUIBLhm9vCLvvdpNytCA6vvYJqW0` ׉ 7cassandra://ocnFNe0NB9ZtuOoxgzXo8wipA1T4wu42E5k-UfuxesY=&`׉ 7cassandra://RKEStEpSmwWK44dwqgVoBHzVjvduD0XGk94oMPxZcXkW`fPXme}׉EzWHO’S NEXT Een gesprek tussen senior professional Roelof Siebring en young professional Iwan Westerveld Een positieve bijdrage leveren Met de voeten in de klei een positieve bijdrage leveren aan onze maatschappij, dat is voor zowel Roelof Siebring, senior tekenaar bij Groningen Engineering (GE) en Iwan Westerveld, junior tekenaar bij Amsterdam Engineering (AE) een belangrijke drijfveer. Beide ingenieursbureaus zijn onderdeel van de Universal Pipeline Association (UPA). Terwijl Roelof (61 jaar) put uit zijn jarenlange ervaring en diepgaande kennis van complexe projecten, brengt Iwan (22 jaar) een frisse kijk en innovatieve ideeën mee. Het delen van expertise en het bundelen van krachten is volgens de heren essentieel, omdat het benutten van elkaars ervaring, kennis en vaardigheden leidt tot effectieve oplossingen voor de uitdagingen van vandaag en morgen in de buisleidingbranche. Eén van de grootste ontwikkelingen in de buisleidingbranche de afgelopen jaren is de toenemende digitalisering van werkprocessen. Young professionals, opgegroeid in het tijdperk van smartphones en kunstmatige intelligentie, brengen sterke digitale vaardigheden mee naar de werkvloer. Deze nieuwe generatie is bekend met software zoals AutoCAD, Civil 3D en GIS (geografisch informatiesysteem) waarmee ze complexe ontwerpen kunnen maken en projecten efficiënter kunnen beheren. Aan de andere kant van het spectrum bevinden zich de ervaren seniors die jarenlang hun sporen hebben verdiend in de branche. Deze professionals hebben een schat aan praktische kennis en ervaring opgebouwd door jarenlang in het veld te werken. Hoewel ze misschien minder bekend zijn 20 ׉ 7cassandra://RKEStEpSmwWK44dwqgVoBHzVjvduD0XGk94oMPxZcXkW`fPXme\׉E +met de nieuwste technologieën, beschikken ze over waardevolle inzichten en intuïtie die vaak alleen kunnen worden opgedaan door langdurige betrokkenheid bij het vak. Maatschappelijk belang Iwan Westerveld studeerde vorig jaar af aan de Hogeschool Inholland in Alkmaar waar hij de opleiding Civiele Techniek behaalde. Sinds oktober 2023 werkt hij met veel plezier als junior tekenaar bij Amsterdam Engineering (AE). Zijn ambitie om in deze sector te werken komt voort uit zijn verlangen om zijn technische skills in te zetten voor projecten met een maatschappelijk belang. Iwan: “Mijn interesse in de grond, grondwater en grondonderzoek heeft me hier gebracht. Vooral omdat ik iets wilde doen waar niet alleen ikzelf, maar ook anderen baat bij hebben. Werken aan stadsverwarmingsprojecten bijvoorbeeld, geeft me echt voldoening." “Het werken aan grote pijpleidingprojecten was één groot spektakel voor mij.” Bij AE werkt Iwan aan verschillende warmtenet- en middenspanningprojecten, waaronder het warmtenet in Alkmaar. “Af en toe ga ik bij een project kijken om te zien hoe een tekening overeenkomt met wat er in de praktijk wordt toegepast. Het is mooi om te zien als dat klopt, maar nog mooier is om van dat ‘buitenspelen’ nieuwe kennis op te doen om in een volgend ontwerp te gebruiken.” Groot spektakel De carrière van Roelof Siebring begon wat eerder, in de jaren tachtig. Eerst kortstondig als landmeter bij het Kadaster, daarna gelijk door naar A.Hak. “Ik ben opgegroeid op een boerderij en heb het altijd geweldig gevonden om letterlijk in de grond bezig te zijn. Een baan waarin ik dagelijks aan de slag kon met het ontwerpen van ondergrondse infrastructuur was me dan ook op het lijf geschreven. Het werken aan grote pijpleidingprojecten was één groot spektakel voor mij. Ik begon met een meetband, maar nu wordt er gewerkt met geavanceerde software. Het is fantastisch om te zien hoe de technologie ons werk efficiënter maakt, vooral nu we voor grote uitdagingen staan, zoals de energietransitie. De wisselwerking tussen generaties is heel mooi. Ik ben misschien niet zo handig met de nieuwste software, maar de jongeren wel. Samen kunnen we projecten efficiënter uitvoeren en van elkaar leren", vertelt hij. Na ruim 35 jaar te hebben gewerkt bij A.Hak leidingbouw, waar hij tekeningen van diverse bureaus en opdrachtgevers vertaalde naar uitvoeringstekeningen, wilde Roelof graag nog eens kunnen werken aan de beginfase van een tekening. Eind 2022 kreeg hij die kans van de Universal Pipeline Association (UPA), en maakte hij de overstap naar Groningen Engineering. Twee dagen in de week is hij ook op de locatie in Amsterdam aan het werk. Roelof: “Naast het tekenen wil ik me binnen deze organisatie ook inzetten voor het overdragen van kennis aan mijn jongere collega’s.” Momenteel werkt Roelof aan drie grote duurzame projecten: een Gasunie project om een waterstofgasleiding aan te leggen naar Amsterdam vanuit Beverwijk, een project om zo’n duizend woningen in het Wilhelmina Gasthuis gebied in Amsterdam aan de stadsverwarming te krijgen met warmte die wordt opgewekt uit oppervlaktewater en tot slot een stadsverwamingsproject in de Groningse wijk Gorecht. “Waar ik in het verleden bij A.Hak voornamelijk bezig was met aardgasleidingen, werk ik nu voornamelijk aan mooie, duurzame projecten”, vertelt hij.  21 fPXme]fPXme\בCטu׉׉ 7cassandra://2MR_4TI_CkFdmKTH6p2hLYyiL_RN3LmgZoNArogXcoQ'-` ׉ 7cassandra://uB9yyrDjynka8fqzd35bFbk5kj0uAKZ-X4fCWK4K8j0 v`׉ 7cassandra://-XKLcRyDTnWrfIjxp7OluCE4RIxxYNFZZOxZIygAWlIMc`fPXmeנfPXme̺ 9ׁH http://www.bigleidingen.eu/ledenׁ ׁ Ј׉EUitdagende puzzel De complexiteit van de ondergrondse infrastructuur in Nederland zien zowel Iwan als Roelof als een uitdagende puzzel. Ze zijn gedreven om projecten zo snel en efficiënt mogelijk uit te voeren en stellen zichzelf de vraag “hoe kunnen het morgen nog beter en sneller uitvoeren dan vandaag?” Iwan: “Het wordt natuurlijk steeds drukker in de ondergrond. Voor stadsverwarming heb je bijvoorbeeld twee leidingen nodig en er ligt vaak op dezelfde plek een gasleiding die nu nog niet weg kan. Het uiteindelijk vervangen van dat soort leidingen is een behoorlijk ingewikkeld proces. Ergens voelt dat als een hoge berg die we samen moeten gaan beklimmen, maar ik heb er vertrouwen in dat we die uitdaging met de ervaring, expertise en het teamwork in deze branche succesvol aan kunnen gaan.” Roelof Siebring “Ergens voelt het als een hoge berg die we samen moeten gaan beklimmen. Maar ik heb er vertrouwen in dat we die uitdaging met de ervaring, expertise en het teamwork in deze branche succesvol aan kunnen gaan.” Twee handen op één buik Ondanks hun verschillen in leeftijd en ervaring, zijn Iwan en Roelof twee handen op één buik als het gaat om hun passie voor het vak. Hun verhaal laat zien hoe samenwerking en een gedeelde drive voor vernieuwing de motor zijn achter de toekomst van de buisleidingbranche. Ze blijven beide vooruitkijken naar wat er nog meer te ontdekken en te bereiken valt. De dynamiek tussen generaties geeft de sector een frisse wind en laat zien dat er altijd ruimte is voor groei, zelfs te midden van grote uitdagingen en veranderingen. Roelof Siebring (61 jaar) maakte na 36 jaar bij A.Hak de overstap naar een functie als tekenaar bij Groningen Engineering, vanuit de ambitie om in de beginfase al betrokken te zijn bij het tekenproces. Waar hij in het begin van zijn carrière vooral werkte aan gasleidingprojecten, is hij trots om zich nu in te zetten voor de verduurzaming van de ondergrondse infrastructuur. Iwan Westerveld Iwan Westerveld (22 jaar) werkt sinds oktober 2023 met veel enthousiasme als tekenaar bij Amsterdam Engineering. Zijn werkgebied omvat onder andere warmtenet- en middenspanningprojecten. Iwan zet zijn technische skills graag in voor projecten met een maatschappelijk belang. 22 ׉ 7cassandra://-XKLcRyDTnWrfIjxp7OluCE4RIxxYNFZZOxZIygAWlIMc`fPXme^׉E NIEUWE BIG PARTNERS BIG wordt BIGGER BIG is weer een aantal nieuwe BIG-leden rijker! Wij heten Patriot International en Eterno Water Solutions van harte welkom! Patriot International Eterno Water Solutions Patriot International werd opgericht in 2002 met als doel een scala aan specialistische leidinguitrusting te verhuren binnen de energie-industrie. Sinds die tijd is het bedrijf uitgegroeid tot een veelzijdig servicebedrijf dat geïntegreerde oplossingen biedt binnen het volledige spectrum van industrieën. Van mechanische voltooiing tot de inbedrijfstelling van leidingsystemen, inclusief integriteitsdiensten voor pijpleidingen die een volledig lekvrij proces waarborgen. In ruim twintig jaar tijd heeft Patriot een van de grootste voorraden van gespecialiseerde pijpleidingapparatuur in heel Europa opgebouwd. Door de jaren heen heeft Patriot zijn locaties in het Verenigd Koninkrijk en in Europa aanzienlijk uitgebreid en heeft het bedrijf succesvol verschillende projecten in het Midden-Oosten en Azië uitgevoerd. Dankzij de voortdurende uitbreiding en ontwikkeling van hun diensten, heeft Patriot zich ontwikkeld tot een bedrijf dat een combinatie van verhuur, verkoop en service en training kan bieden. Eterno Water Solutions is specialist in de ondergrondse infra. Ze helpen aannemers, gemeenten, adviesbureaus, water- en hoogheemraadschappen, drinkwaterbedrijven en industrie met levering en advies van leidingsystemen voor zowel open sleuf als sleufloze technieken. Eterno is dé autoriteit op het gebied van druk- en drukloze transportsystemen en biedt een zeer volledig pakket aan diverse materiaalsoorten. Van glasvezel versterkte kunststof, tot koolstofstaal volledig gecoat en overige componenten welke een leidingsysteem compleet maken. Eterno heeft al meer dan 30 jaar haar diensten bewezen als een betrouwbare partner voor zelfs de meest complexe leidingsystemen. Eterno Water Solutions biedt een product dat antwoord kan geven op een heel breed programma van eisen. Juist doordat het bedrijf specifieke producten levert, vindt Eterno het belangrijk om goed advies te leveren. Eterno is van begin tot eind betrokken, zodat het bedrijf verzekerd is dat het product op de juiste manier wordt verwerkt. Meer weten over de diensten van onze nieuwe leden? Check onze website: www.bigleidingen.eu/leden 23 fPXme_fPXme^בCטu׉׉ 7cassandra://ugI5nSnz3oLIghl3ZGqTEjIcI_rkdS__aqB2ImWMsh0z`׉ 7cassandra://oRLhVP0drRQqZfROk1ffqJx_SanA7PpMkBvg8Kao_Jg͟`׉ 7cassandra://qifw4xBm0iAzuBsVdvwm_fTrbtZ_Vy-lqfS_vCqMZbw5/`fPX meנfPX me<9ׁH#mailto:communicatie@bigleidingen.euׁ ׁ ЈנfPX me^c9ׁHhttp://www.mail-succes.nlׁ ׁ ЈנfPX me^̃9ׁHhttp://www.brutcommunicatie.nlׁ ׁ ЈנfPX me^w[9ׁHhttp://www.talkabout.nuׁ ׁ ЈנfPX me^;[9ׁHhttp://www.talkabout.nuׁ ׁ ЈנfPX me^̟ 9ׁH#mailto:communicatie@bigleidingen.euׁ ׁ ЈנfPX me^k 9ׁHhttp://www.bigleidingen.euׁ ׁ Ј׉EDe redactie Jacqueline Hoogervorst Uitvoerend secretaris, BIG Stanley Hunte Manager Engineering, Bilfinger Tebodin Lode Maesen Ontwikkelaar Beleid Gas & Warmte, Fluvius Frederick de Sutter Senior Productmanager, FARYS Maren Lipplaa Tekenaar & Constructeur, Amsterdam Engineering 12 jun. 2024 26 sep. 2024 24 okt. 2024 28 nov. 2024 Colofon Dit magazine is een uitgave van BIG. BIG-redactie Postbus 537, 5140 AM Waalwijk, Nederland www.bigleidingen.eu communicatie@bigleidingen.eu Tel.: +31 (0)85 40 00 252 Tekst en coördinatie TALK ABOUT PR & Communicatie www.talkabout.nu Grafische vormgeving TALK ABOUT PR & Communicatie www.talkabout.nu Grafisch concept Brût Communicatie www.brutcommunicatie.nl Drukwerk: Mail Succes www.mail-succes.nl Heb je vragen, wil je reageren of input aanleveren? Neem contact op met onze redactie via communicatie@bigleidingen.eu Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, door middel van druk, fotokopieën, geautomatiseerde gegevensbestanden of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. /bigleidingen /buisleiding-industrie-gilde/ 2024 Evenementen BIG-Dag en ALV BIG-Excursie BIG-Jongerenevent BIG-Najaarscongres ׉ 7cassandra://qifw4xBm0iAzuBsVdvwm_fTrbtZ_Vy-lqfS_vCqMZbw5/`fPXme`׈EfPXmeafPXme`)!BIG-Magazine nummer 19, juni 2024fPX}\