׉?ׁB! בCט  {u׉׉	 7cassandra://5f-knmTkwp4gWeaFY6EvVFgxLxhUzgNe-5D2avJKweg J`׉	 7cassandra://NO2nD1WbajTGkL10dhLr1-2d_eSgxFLsSrQnsqaRrmYZ`S׉	 7cassandra://pF3VRZ5IhLXcJNlfq6E-TapWv9oyWadDb62Oqa3938E`̵ ׉	 7cassandra://rPHMZZDeAcP1PiiezJ3wHK4PoEP2qacTyyGdXemdEMM X>͠[")C׈E[")C׉E 'DUURZAAMHEIDSVERSLAG SENSE | 2016-2017
׉	 7cassandra://pF3VRZ5IhLXcJNlfq6E-TapWv9oyWadDb62Oqa3938E`̵ [")C[")C{בCט   {u׉׉	 7cassandra://ZrysJGb7aLiS_hWcyH5Nt06vj7RRb1N9RTdbaW7xHDU` ׉	 7cassandra://E2S3eJ_i0kVkPdhf7ww73u6FJ4yx9KDpMoB4TP-k-sw`S׉	 7cassandra://ph0ad-U9YA2zHbFRgIrrFkwuW5vJblconmCWXEYw3d8`̵ ׉	 7cassandra://jwBz8hrWPSHPsb19iCUsfUgB_5sxz_p88zekrDt9MtE ͠[")Cט  {u׉׉	 7cassandra://m17kgIWNPR3iBaaIb6IVhUj_2lIG3r1CPc8ah7eF6xQ '`׉	 7cassandra://cNKCBRcIAfwcmDAbnyzYOsAHMJBZ0MhYz7o_mouuwp0!`S׉	 7cassandra://GAWVP5Hq23t_KX8AtDiTPVu2jfh4PiML--xsU-RLktY`̵ ׉	 7cassandra://AEVvAuqK-HhCH_lhZWit397AraxFEAbr-1Dm-Gz49Sw ] T͠[")Cנ[")Cw a̡9ׁHhttp://www.metsense.beׁׁЈנ[")Cv a{̤9ׁHmailto:info@metsense.beׁׁЈ׉EUSense
Mechelsesteenweg 128-136 (6de verdieping)
2018 Antwerpen
03 226 04 91
info@metsense.be
www.metsense.be
Duurzaamheidsverslag 2016-2017
Hebt u een gedrukt exemplaar in handen? Dit is gedrukt op Eco Cyclus-papier, vervaardigd
uit 100% gerecycleerde vezel. Cyclus heeft een groot aantal milieucertificaten. Ecologisch
zonder compromissen!
׉	 7cassandra://ph0ad-U9YA2zHbFRgIrrFkwuW5vJblconmCWXEYw3d8`̵ [")C׉E 'DUURZAAMHEIDSVERSLAG SENSE | 2016-2017
׉	 7cassandra://GAWVP5Hq23t_KX8AtDiTPVu2jfh4PiML--xsU-RLktY`̵ [")C[")C{בCט   {u׉׉	 7cassandra://4D0wDhtSDHkeV-h2Wx9v3H569phfRPoWuQPW5ss_EXU l`׉	 7cassandra://E3L5yZ-gYL_FkA_ftxmHdJ8DtwRwGEOsNIEFFrZelZw-"`S׉	 7cassandra://8wJrgCUpCKVONskVaip281Gc7un5XfzBiXuqUef3pvQ.`̵ ׉	 7cassandra://v6RkQUoX3D6x_-kWuL9svxRh6b8LYG8Y_k1X0mqH8PM }͠[")Cט  {u׉׉	 7cassandra://DSSbJt7ogOvTV7_1STjTPNgYQ9sZKczSlv-e_HFBUkE M`׉	 7cassandra://F7OZhB0FQMtMtOU1fmMizqbDCiIAQ43VhrfLNj6UiNA"`S׉	 7cassandra://5VNSO8Ks-g3AqFOuk5Kd0IC2CWDZHAUGVwsr7UIe4gs`̵ ׉	 7cassandra://BCTeTx84zcSyFthOxSaynQMw6z957bdh1kaxWl3Ksnc vw<͠[")C׉EInhoudstafel
Waarom
doen we
Korte
wat we doen?
(p. 6)
historiek
(p. 10)
Toegevoegde
waarde
(p. 20)
Onze
Missie en
waarden
(p. 8)
uitbatingen -
voor elk wat
wils
(p. 12)
De ingrediënten
van ons
duurzaamheidsbeleid
(p.
22)
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 4
׉	 7cassandra://8wJrgCUpCKVONskVaip281Gc7un5XfzBiXuqUef3pvQ.`̵ [")C׉E Sense in
cijfers en
structuur
(p. 38)
Dank
(p. 44)
GRI-index
(p. 48)
Conclusie
(p. 43)
SDGrapportering
(p.
45)
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 5
׉	 7cassandra://5VNSO8Ks-g3AqFOuk5Kd0IC2CWDZHAUGVwsr7UIe4gs`̵ [")C[")C{בCט   {u׉׉	 7cassandra://ze4XeHh6qDYs_Kx344Icpdh20eMVe9n92MV4dooS5NI 6y`׉	 7cassandra://_z9nT7NK6GjhHv46X-7vp2Mn1lgR9ZVg_K8Ud6ORJEcH`S׉	 7cassandra://tUDvP6wiZ7w9MstKmgobfGfpL2n5Og2GDQnQMUUSdbg`̵ ׉	 7cassandra://Mmf0Ze_LM10n3NFWeYfD5RLYFBWpwuTloIG6wPgLnHw R͠[")Cט  {u׉׉	 7cassandra://XsmX-WrHg9CngMmE3vWf6PYEpkodqYaT8xUOnlIVWYg `׉	 7cassandra://jb_I1RUxuB5OCD_1qkM5yNJ6MCHqlHDBH1ffi87M2VI<`S׉	 7cassandra://rq_c1SJ2j_wUmteLHTd189yzOGLZ46HqHkdL0MYWe2Y)`̵ ׉	 7cassandra://UNCmtB31b8msjFH7QmSOyVGtuvrW0Ogdn0G8MfUZbTU ͠[")C׉E01 | Waarom doen we wat we doen?
w
‘Sense is een kleurrijk palet
van horeca-exploitaties
en gedreven collega’s’
En dat is ook wat we altijd voor ogen hadden.
Als we er ondertussen dertien jaar geleden in geslaagd zijn een bijna zinkend schip vlot te trekken, dan is
dat zeker te danken aan enkele heldere keuzes.
Het kernwoord is misschien wel focus. We willen enkel horeca-projecten doen, we willen er veel doen,
liefst elk jaar iets nieuws. Die projecten mogen best wel wat uitdaging in zich dragen, enige schaal
hebben, maar ze moeten zeker ook innovatief zijn. We hebben niet de ambitie om vijftien keer eenzelfde
type project te doen. We zijn best wel trots omdat we ondertussen een écht concept van buurtrestaurants
op de kaart hebben gezet, dat duidelijk aanslaat bij klanten, maar ook bij mogelijke nieuwe
(toekomstige) partners. Maar dat wil niet zeggen dat we dit type restaurants aan de lopende band
moeten openen.
Horeca mag gerust ruim geïnterpreteerd worden. We hebben niet enkel restaurants in onze
portefeuille. De groei ging geleidelijk. Enkele strategische projecten illustreren bij uitstek de grote
sprongen voorwaarts die het bedrijf maakte. Vooreerst was er, in 2011, de start van de exploitatie van
het bedrijfsrestaurant van Den Bell/Stad Antwerpen, waar we dagelijks ongeveer 700 couverts
verzorgen. In 2013 werd ons partnership met het Zorgbedrijf Antwerpen opgestart. Vanuit één
centrale keuken mochten we zowel een buurtrestaurant-exploitatie als het ganse voedingsgebeuren
van het Woonzorgcentrum Bilzenhof verzorgen. In 2016 startten we het partnership met de Abdij
van Averbode om het belevingscentrum Het Moment te beheren. Het Moment is meer dan een
horecazaak, vermits we op die fantastische plek naast horeca, ook een bakkerij, een
kaasrijperij, een huisbrouwerij en een winkel exploiteren.
De diversiteit van al deze types exploitaties dient één doel: onze Medewerkers In
Activering, ofwel MIA’s, op alle niveaus uitdagen om te groeien. Dit is de kern van
ons activeringsverhaal, zeg maar het sociale economie-verhaal. Het doel om
zoveel mogelijk mensen in te schakelen in een arbeidsproces, met leermogelijkheden
en professionele omkadering, staat daarbij centraal. We
dagen onze collega’s uit om vanuit hun huidige werkomgeving bij
ons, toch al hun blik te richten op hun toekomst op de arbeidsmarkt,
buiten Sense.
Ondertussen kwamen er ook enkele kleinere satellieten in ons beheer: een
klein bedrijfsrestaurant, een foodcorner in een ziekenhuis of kringwinkel,... Deze
bieden de opportuniteit om onze collega’s na hun activeringsverhaal, in hoge
autonomie, zelfstandig een exploitatie te laten beheren. Zo leren ze vele aspecten
van een eigen zaak runnen.
Deze visie wordt doorgetrokken in gans het bedrijf. We gaan ervan uit dat, waar mogelijk, alle
professionals in het omkaderend team, die met een bepaald specialisme bij ons aan de slag zijn
gegaan, ook nieuwe uitdagingen zullen/willen opnemen.
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 6
׉	 7cassandra://tUDvP6wiZ7w9MstKmgobfGfpL2n5Og2GDQnQMUUSdbg`̵ [")C׉EIn die zin is Sense dus in de voorbije jaren gegroeid, zeg maar moeten groeien, om die dynamiek van
leren in een uitdagende omgeving waar te maken. Sinds 2005 hebben we dan ook elk jaar een nieuwe
uitbating geopend of een bestaand project overgenomen. Sinds 2005 zijn we qua omzet en beheerde
omzet maal zes gegaan!
En we staan niet stil. Als er ergens een opportuniteit ligt om te ondernemen en als het past in ons
activeringsverhaal, staan wij klaar! In dit verslag hebben we getracht te tonen wie we zijn, waarvoor we
staan en vooral hoe we vanuit een duidelijke visie en vanuit duidelijke waarden aan sociaal en duurzaam
ondernemen werken. We willen aan onze lezers tonen dat de zorg voor een evenwichtig verhaal van
winst- en waardecreatie met respect voor menselijk talent en natuurlijke grondstoffen bij ons de
allerhoogste prioriteit op de agenda heeft. We hebben dit verslag geschreven om een uiteenlopende
groep van geïnteresseerde stakeholders te informeren, maar hopelijk ook te inspireren om zelf het een
en ander mee te nemen naar hun persoonlijke en professionele omgeving.
Bij het opstellen van de teksten hebben we gemerkt hoe breed verankerd we zijn in onze samenleving en
hoeveel verschillende mensen de afgelopen jaren partners waren in ons verhaal. We zijn al deze
stakeholders zeer dankbaar voor de weg die we samen hebben afgelegd.
Veel leesplezier!
Jan Van Roie
directeur Sense
Johan De Muynck
voorzitter raad van bestuur Sense
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 7
׉	 7cassandra://rq_c1SJ2j_wUmteLHTd189yzOGLZ46HqHkdL0MYWe2Y)`̵ [")C[")C{בCט   {u׉׉	 7cassandra://2_PTOEqjx0gM6KITxli0sdmQz2cKZ_RCTKFAOnlMZz8 Y`׉	 7cassandra://lzgXbAjWPqSQ0uOZIy8x91CVu_qPwzqnWdYB9hvmdqg@`S׉	 7cassandra://GpbxYrfqowpCYn46g8V6YsOwBxT4eOq3lE0NNFeCEJo5`̵ ׉	 7cassandra://HygnXKID31_uj_zG7AITvKg790dYGCrYj_FEwgffjNU M͠[")Cט  {u׉׉	 7cassandra://lW9HQDhvhbtbYazTHB84BAahyUv-paVWJLUKprBjTko W_` ׉	 7cassandra://vz1qDoeaM-XkEzQsZxMJyMk1twp0Z9xgB3fDTLXLiBQ3-`S׉	 7cassandra://ngIusUhAEWQQH4hXvduZd9BZEPPjMYFl0IpZCVUu2Ac`̵ ׉	 7cassandra://wz6mIvV0L8UygJVdtv8hj0EdOdVCOitLf5cJgw67rSw0Z͠[")C׉E02 | Missie en waarden
Begin 2017 startten we een traject om onze missie en waarden op te frissen. Na vele jaren van sterke
groei hadden we nood aan een oefening om de missie op een hedendaagse manier te formuleren,
passend bij Sense en al zijn exploitaties. We kwamen tot onderstaande missie en waarden. En we
bedachten er in één keer een ondersteunende slogan bij:
w
‘Steeds een gulle glimlach’
We betrokken zoveel mogelijk collega’s in dit traject. Tijdens verschillende sessies werkten we naar het
eindresultaat. Zelfs onze tekenkunsten werden hierbij aangesproken! De definitieve missie en waarden
worden uitgedragen via allerlei kanalen: de website, het personeelsblad No Nonsense, de opleiding
‘Werken en Eten’ voor nieuwe collega’s. Op elke locatie kwam er ook een totem te staan met de missie
en de waarden. Zo wordt elke collega iedere dag herinnerd aan wat onze doelen zijn en hoe we die willen
realiseren.
w
Onze missie:
‘Sense serveert met de glimlach
een rijk palet aan horecabeleving,
met vakmanschap
en sociaal talent!’
w
Onze waarden in één zin:
‘Samen Klantgericht Ondernemen met Goesting,
Professionele groei en Maatschappelijk engagement.’
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 8
׉	 7cassandra://GpbxYrfqowpCYn46g8V6YsOwBxT4eOq3lE0NNFeCEJo5`̵ [")C׉EU
Waarden
uitgelicht
Samen
• We werken samen op een respectvolle manier.
• We delen kennis.
• We gaan in dialoog om mekaars inzichten te kennen.
• We zoeken steeds naar manieren om open te communiceren met elkaar.
• We helpen elkaar om doelstellingen te bereiken.
• We springen in waar nodig.
Klantgericht
• We genieten van wat we waarmaken/klaarmaken.
• Met hart en ziel zetten we ons in om klanten een aangename ervaring te bezorgen.
• We leveren kwaliteit met een glimlach.
• We zijn (ook op piekmomenten) op een rustige en professionele manier aanwezig.
• We luisteren naar de klant en vertalen zijn wensen naar een mooi resultaat.
Ondernemen
• We nemen initiatief en moedigen dit aan bij anderen.
• We meten om inzicht te krijgen, evalueren en stellen onze acties bij.
• We zijn gemotiveerd om doelstellingen te halen, binnen het budgettaire kader.
• We lossen problemen snel en efficiënt op wanneer ze zich voordoen.
• We kijken slim vooruit en zetten proactief de juiste stappen om
problemen te voorkomen.
Goesting
• We zijn enthousiast en maken anderen enthousiast.
• Ook bij tegenslagen blijven we positief.
• We geven elkaar complimenten.
• We vieren successen.
• We smijten ons in ons werk en durven te falen.
Professionele groei
• We staan open voor feedback en leren uit onze fouten.
• We helpen anderen om het beste uit zichzelf te halen.
• We stimuleren onze medewerkers in activering om Sense als opstap
te zien naar een nieuwe carrière.
• We zorgen voor tijd, ruimte en structuur om zelf te groeien en anderen te laten groeien.
• We nemen de kansen die Sense Academy biedt.
Maatschappelijk engagement
• We zijn enthousiast over de diversiteit onder collega’s en klanten.
• We gaan voor een duurzame manier van ondernemen.
• We investeren graag in mensen en teams.
• We hebben bijzondere interesse in projecten waarmee maatschappelijk kwetsbare
groepen worden bereikt.
• We geven kansen aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt om hun
professionele carrière opnieuw op te pikken.
c
De waarden hebben we
verder geconcretiseerd en
omgezet in een gedragskompas.
De waarden zeggen waarheen de
reis gaat. Gedragsgerichte
zinnen tonen ons
de concrete weg.
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 9
׉	 7cassandra://ngIusUhAEWQQH4hXvduZd9BZEPPjMYFl0IpZCVUu2Ac`̵ [")C[")C{בCט   {u׉׉	 7cassandra://-ui7OifyOlcnYwxdIec0iB0qpSSBuTHXUhmKYn4TJxc s\`׉	 7cassandra://nU7ErTY7iKeX6Ba7cXIp6dJn1lvWrFnReirCbizgqa46`S׉	 7cassandra://88kfBHFHIUUc93l5HBk7dVdw0VoNbwLvueag7e7xbs0`̵ ׉	 7cassandra://nGnWNXgv5ewD8WNglksr1_O7Gr5jexjBoIISSCuxHGY ͠[")Cט  {u׉׉	 7cassandra://Y7ZlHmfNRe1mHoUgyd02sJ31VpSNkT6XNwhB1eAB8Ew `׉	 7cassandra://vb80_zBeFE28SL3GJPQaqbzTq-Q2unj4zXR2UizWhLE<`S׉	 7cassandra://AmuGq-4M35APfFceMLkzyvdvDF49KyLU6R6ujqsM5-c`̵ ׉	 7cassandra://U2k_tlsRh3QC2Zl45ZoDkg_F_s_5PHg84BssAeFZ_Fo [͠[")C נ[")Cx E9ׁHhttp://Kom.EEׁׁЈ׉EU03 | Korte historiek
Start opleidingsproject
‘De 7 Schaken’ voor een
10-tal personen binnen
de structuur van BOM
vzw, met steun van de
Broeders van Liefde en
het OCMW-Antwerpen.
Tevens start van de
uitbating van ons 1ste
buurtrestaurant in
Antwerpen
Overname Foyer van
vergadercentrum
De Stroming,
Oprichting CAS vzw,
erkenning als sociale
werkplaats
ACW-Antwerpen
Overname Eet- en leescafé
Permeke Kubus bij
de centrale openbare
bibliotheek Antwerpen
Sluiting taverne
Lunch & co in
Bedrijvencentrum NOA
Overname
Uitbreiding
Start opleidingsproject
‘de Pollepel’ voor
nog eens een 5-tal personen,
en meteen ons
tweede buurtrestaurant
taverne Lunch & co
in Bedrijvencentrum
NOA
Opening
bedrijfsrestaurant
Mangerie Clara
voor het
OCMW-Antwerpen
uitbating Foyer ACW
met het aanbod van een
buurtrestaurant
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 10
׉	 7cassandra://88kfBHFHIUUc93l5HBk7dVdw0VoNbwLvueag7e7xbs0`̵ [")C׉E6Opening
bedrijfsrestaurant
Den Bell van
Stad Antwerpen
(30/11)
Opening
buurtrestaurant
Bakboord,
Linkeroever (4/12)
Opening
buurtrestaurant
Kom.EET, Deurne (mei)
Pop-up restaurant
Grand Café De Hoorn in
Leuven gedurende drie
maanden
Opening Shop &
Bistro De Piekuur,
Mortsel (25/3)
Uitbating pop-up
Zomercafé Hoboken,
van 1/5 tot
30/9
Opening
buurtrestaurant
De Plataan,
Mortsel (13/6)
Partner in de
exploitatie van de
Heerlijckyt van
Elsmeren in Geetbets
(1/1)
Opening
Opening
bedrijfsrestaurant
De Garde, Politietoren
Oudaan (29/3)
Overname beheer
Hotel & Seminarie
Elzenveld
(1/12)
bedrijfsrestaurant
Digipolis (september)
Overname en beheer
Internationaal
Zeemanshuis
Antwerpen,
renovatie en opening
Antwerp Harbour Hotel
(november)
Uitbating pop-up
Zomercafé Hoboken, van
mei tot
september
Opening Grand Café
De Hoorn, Leuven
(eind september)
Opening belevingscentrum
Het Moment,
Abdij van Averbode
(1/5)
Opening Eetcafé in
Opnieuw & Co, Mortsel
(25/11)
Uitstap uit
partnerschap uitbating
Grand Café De Hoorn,
Leuven (31/12)
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 11
׉	 7cassandra://AmuGq-4M35APfFceMLkzyvdvDF49KyLU6R6ujqsM5-c`̵ [")C[")C{בCט   {u׉׉	 7cassandra://M7oRUTfwPFptgpnc7n3q7s480k0mgR8TvL28lvd6rO4 ` ׉	 7cassandra://u4dhC4fms9QTurdujK2vpDODs2L2Zkkg0uNo_hbz3vY/`S׉	 7cassandra://D27r7ceF47hMcuJKsNPpILDbDiwOngiB4yrm1eTKiFg`̵ ׉	 7cassandra://h3uIS4hcdlb8voj8HU8QWuqyQhQICd7InJG9iiXJaD0͠[")Cט  {u׉׉	 7cassandra://k6_cbt9GjHS3--sxIZwodLTIjpCLOyTMPfwQcxQ3sQQ [`׉	 7cassandra://01qUwVUwFd681Uq3GzlEqpjPTBzlNxsguifzFboRv8sF `S׉	 7cassandra://djAkpG4-lc-drQYVJBJeCepMYIXi2ohOOlOnPtVRzcI`̵ ׉	 7cassandra://sHWumijbjERChqSQ0G9pOArW4zR0sRg4dGS-QqPi8E8͊̖͠[")C׉E04 | Onze uitbatingen - voor elk wat wils
Sense overkoepelt een rijk palet aan horeca-exploitaties. Elk van deze plekken is uniek en heeft een eigen
gezicht, uitstraling, logo en (huis)stijl. We voegen het ‘Sense-tabje’ hier telkens subtiel aan toe, zeg maar
als een kwaliteitslabel.
U
Onze
uitbatingen
Onze uitbatingen kunnen gegroepeerd worden volgens het type. We zijn graag innovatief en zoeken de
uitdagingen op. Hoe meer verschillende opleidingscontexten we kunnen aanbieden aan onze
medewerkers in activering, hoe beter.
Onze medewerkers kunnen bij ons werkervaring opdoen in verschillende types van exploitaties, in een
hotel, in een congrescentrum, in een buurtrestaurant, enz. Ze kunnen in de keuken werken, zaaltaken
uitvoeren, de kassa beheren, catering verzorgen of hospitality-functies uitvoeren. Kortom, ze kunnen op
bijna alles voorbereid worden. Neem met ons even een kijkje in enkele soorten uitbatingen.
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 12
׉	 7cassandra://D27r7ceF47hMcuJKsNPpILDbDiwOngiB4yrm1eTKiFg`̵ [")C׉E4.1 | De buurtrestaurants: eten en buurten
c
c
Buurtrestaurants hebben ook een
hoger maatschappelijk doel. Dit kwam
duidelijk naar voren in onze studie die we samen
met Deloitte in 2013 uitvoerden.
De belangrijkste conclusies waren: buurtrestaurants maken het
mogelijk dat ouderen langer zelfstandig wonen en hier vlot nieuwe
sociale contacten leggen. Ze gaan vereenzaming tegen.
Mensen in een financieel moeilijke situatie kunnen genieten van een maaltijd
aan verminderd tarief dankzij lokale partnerships. Het aanbod in de
buurtrestaurants beantwoordt aan de voorwaarden van een
kwalitatieve en gevarieerde maaltijd voor elke dag.
Buurtrestaurants bevorderen de integratie,
emancipatie en acceptatie van langdurig
werklozen en nieuwe inwijkelingen
door onze activeringsstrategie.
In
onze buurtrestaurants
willen we klanten een gezonde
maaltijd aanbieden tegen een heel
scherpe prijs. Mensen die het financieel
wat moeilijker hebben, weten dit te appreciëren.
Senioren of mensen met een OCMW-pasje eten nog
goedkoper. We hebben vier buurtrestaurants in
Antwerpen en één in Mortsel. De samenwerking
met de OCMW’s zorgt
ervoor dat we onze
sociale functie
succesvol kunnen
vervullen.
De 7 Schaken in woonzorgcentrum Bilzenhof is het oudste buurtrestaurant van Antwerpen. Het heeft
een speciaal verhaal, een stripverhaal… De 7 Schaken is de naam van een stripverhaal van Suske en
Wiske dat de jeugd van Willy Vandersteen in de Seefhoek beschrijft. Kom gerust eens kijken en zoek de
verwijzingen naar de gelijknamige strip in ons interieur. We werken hier nauw samen met het Zorgbedrijf
Antwerpen: de keuken van De 7 Schaken bedient zowel de bijna honderd bewoners van het
woonzorgcentrum Bilzenhof als de vele bezoekers van het buurtrestaurant, en dit 7 op 7!
g 34.485 warme maaltijden geleverd aan de bewoners van WZC Bilzenhof in
2017, bovenop alle ontbijten, vieruurtjes en avondmaaltijden
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 13
׉	 7cassandra://djAkpG4-lc-drQYVJBJeCepMYIXi2ohOOlOnPtVRzcI`̵ [")C[")C{בCט   {u׉׉	 7cassandra://70lSEmeUxy5tXEr_EvSQM5nk3nHD6K8emRpNyfVuzxw `׉	 7cassandra://hU1f97DRKIDy-uxM6pcyzc82ioqp2Tv5IFS4q7Wgd9kN`S׉	 7cassandra://AGBjbWHjuL_SxON7l7G1ePSFLlQ49495mxvMy842OJQc`̵ ׉	 7cassandra://JzdXG6j-0B1WhtcpFnB9Cvxn3RPLSs6aPL2mrJXSWw0 ̜͠[")Cט  {u׉׉	 7cassandra://ImF1yBUf5NGVQ3pUmBwq5kJxVk2fduXGbO5jQmIDz1o c`׉	 7cassandra://rV6VysKaG9E5HjzpP8C-vgGnem4cuGSzk5hDMFj5y_o@}`S׉	 7cassandra://KNOTCo02gt00UYKP77g2LIYv2qSBuERlR0PcCj4FUxY	`̵ ׉	 7cassandra://v9XvjROrTrb4N0hEeCgZWAb_CRnJnN9-HVt1NLPl3U0 ̦͠[")Cנ[")C{ f9ׁHhttp://Beweging.netׁׁЈנ[")Cz VD9ׁHhttp://Kom.EEׁׁЈנ[")Cy vD9ׁHhttp://Kom.EEׁׁЈ׉EBakboord, hoe kan het ook anders, is ons buurtrestaurant op Linkeroever – de bakboordzijde van de
Schelde. Het is een oase van rust met een modern interieur. Ook hier zetten we onze keukeninfrastructuur
optimaal in. De keukenploeg kookt immers elke dag ook nog voor de 125 bewoners van
woonzorgcentrum ’t Zand van het Zorgbedrijf Antwerpen.
g 45.155 warme maaltijden geleverd aan de bewoners van ’t Zand in 2017
Kom.EET in Deurne heeft een mooi retro-interieur en door de open keuken voelen de mensen zich in dit
buurtrestaurant direct thuis. Er heerst een familiale sfeer. Net zoals in onze andere restaurants, zie je
hier mensen uit de hele wereld in de potten roeren.
g 34.507 maaltijden voor 60-plussers in Kom.EET in 2017
Foyer De Stroming ligt pal in het centrum van de stad. Het maakt deel uit van het vergadercentrum
De Stroming van Beweging.net. Het pand telt een tiental zalen, waaronder een groot auditorium (380
zitplaatsen). Het team van Foyer De Stroming zorgt voor de culinaire toets van vergaderingen, feestjes
of events en schenkt bezoekers graag een drankje. Het fungeert zo als bedrijfsrestaurant voor het
vergadercentrum. Tussen 17 en 19 uur toveren we Foyer De Stroming om tot een buurtrestaurant. De
Foyer heeft nog twee satellieten: het bedrijfsrestaurant Digipolis, het IT-bedrijf van de Stad Antwerpen, en
het verzorgen van de ontbijten van hotel Elzenveld (zie verder).
g 11.391 ontbijten verzorgd in 2017 in zijn satelliet Hotel Elzenveld
De Plataan in Mortsel is de jongste telg in de familie van buurtrestaurants met Sense, en het eerste
buiten Antwerpen. De naam verwijst naar de platanen die vroeger op de Liersesteenweg stonden. In het
interieur en in de herinnering van de vele bezoekers zijn de bomen nog steeds aanwezig. De Plataan
vormt een cluster met nog twee andere exploitaties: De Piekuur en het Eetcafé (zie verder).
g 56.244 maaltijden in het buurtrestaurant in 2017
AAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 14
׉	 7cassandra://AGBjbWHjuL_SxON7l7G1ePSFLlQ49495mxvMy842OJQc`̵ [")C	׉E-4.2 | (Bedrijfs)restaurants: lunch op maat
w
Beste,
c
Een bedrijfsrestaurant moet
de cultuur van het bedrijf uitademen.
We zetten onze ervaring graag in
om een concept op maat te maken
voor de klant.
Daarom zijn deze restaurants allemaal
verschillend. Of toch niet, want
één zaak hebben ze gemeen:
je eet er altijd lekker
en gezond!
Via deze weg wil ik het gehele team
van ‘De Garde’ mijn complimenten
overbrengen. Iedereen is steeds vriendelijk en
respectvol wat betreft bediening naar ons toe, geen
vraag is te veel. De kwaliteit van het eten is voor een
bedrijfsrestaurant zeker goed en de wachttijd
nooit erg lang. Bedankt voor de
dagelijkse inzet, veel collega’s
vinden dit té vanzelfsprekend.
Hartelijke groeten
De Nieuwe Garde is het bedrijfsrestaurant van de Antwerpse Politie. Je kan ervan op aan dat onze
medewerkers hier elke dag hun best doen. Anders vliegen ze gegarandeerd op de bon. Om de service
vlot te laten verlopen, voerden we hier een systeem van ‘bestelschijven’ in. De klanten krijgen een
elektronische schijf mee naar hun tafel, die oplicht als hun bestelling klaar is.
g 39.992 kassabonnetjes uitgeschreven aan politieagenten in 2017
Het Restaurant van Den Bell is het bedrijfsrestaurant van Stad en OCMW Antwerpen in het gelijknamige
gebouw op ’t Zuid. In Den Bell hebben we verschillende inspanningen gedaan rond gezond eten. We
bieden er elke dag een ander fitness veggie menu aan en serveren er dagelijks heerlijke broodjes. We
hebben er een saladbar opgestart en een kruidentuin gemaakt waar de klanten zelf kruiden kunnen
plukken. We verwelkomen er gemiddeld zo’n 700 klanten per dag.
g 172.002 klanten in 2017
g 11.523 fitness veggie menu’s in 2017
Digipolis is het restaurant van het IT-bedrijf van de Stad Antwerpen. Elke werkdag komt er hier een
gevarieerd lunchmenu op het bord. Digipolis is een satellietuitbating van Foyer De Stroming. Ook in
Digipolis werken we met het systeem van de bestelschijven, zoals in De Nieuwe Garde.
g 21.360 kommen soep in 2017 en nog veel meer ‘bits en bytes’
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 15
׉	 7cassandra://KNOTCo02gt00UYKP77g2LIYv2qSBuERlR0PcCj4FUxY	`̵ [")C
[")C	{בCט   {u׉׉	 7cassandra://T2o4WSALGConNezm2YIwd7d7XK2ynlhRpTYt9nKWR1o `׉	 7cassandra://m4s5jE-6SmpaZV6ixllvpFAFh9w5pZhAFkKDlQ20xog4s`S׉	 7cassandra://H01QB-kRTA06ZNiBJwgncR472skx1-fzTC3S8HRJCvc`̵ ׉	 7cassandra://pjNUeeGfKSMGZUeqERZ9tfvuTV567gdAlHJ8N9FNVUw >X͠[")Cט  {u׉׉	 7cassandra://_P-AQrWGnWIWHCruD_sDcznQGF9xu6nbzrhB5xgzlmk Yx`׉	 7cassandra://kRtNIJ7oqKu4M06CfomRn8f9xc_3BHNXUa_5S0UMPmI@\`S׉	 7cassandra://AmkTHlFGdaXfhf6ud-Ph9Afo8I6PsIkD1ixc_pBDv7Y`̵ ׉	 7cassandra://Id9Yv-4Xj_APpx_DCBlzznf9sR-SKiAtvK-lvTLQwxo /̼͠[")Cנ[")C| +G_9ׁHhttp://booking.comׁׁЈ׉EKubus Permeke is het eet- en leescafé aan de Permeke Bibliotheek. Al bladerend in één van onze
kranten of tijdschriften geniet je van een verzorgde snack of dagschotel met dagverse seizoensproducten.
Op de eerste verdieping is er een gezellige lounge-ruimte, mét kinderhoek. Op de tweede
verdieping kan je je receptie of vergadering organiseren met een lunchformule op maat.
g 29.060 koffies uitgeschonken in 2017
De Piekuur is de Shop & Bistro in het GZA Sint-Jozef in Mortsel. Je kan er ontbijten of later op de dag
je keuze maken uit slaatjes, pasta’s, belegde broodjes en originele boterhammen. In de shop is er een
aanbod van cadeautjes, fruitmanden, enz.
g 69.415 verkochte producten in 2017
Het Eetcafé in Opnieuw & Co in Mortsel is een buitenbeentje. We verrassen er de bezoekers van de
Kringwinkel Opnieuw & Co op een aanbod van soep over kleine, hartige snacks en broodjes tot een
volledige maaltijd. En proef ook eens de huisgemaakte tiramisu of lekkere pannenkoeken!
g 2.755 klanten genoten van een ‘dessert van de dag’ in 2017
Catering met Sense heet onze cateringploeg. Ze verwent gasten op events allerhande, gaande van
(feestelijke) recepties tot (walking) dinners.
g 304 cateringopdrachten succesvol uitgevoerd in 2017
w
Hallo Theo
Ik wou je maar even melden dat we enorm
tevreden zijn over de samenwerking met Sense!
De lunch is al 3 jaar op een rij heel
gevarieerd en valt erg in de smaak bij mijn collega’s.
Ik ben vooral onder de indruk van de flexibiliteit en de hulpvaardigheid
van al je medewerkers. Wil je een oprechte
BEDANKT bezorgen aan Marthe, Mauricio, JeanPierre,…
en alle anderen voor hun inzet om
onze bijscholing vlot te doen verlopen?
Merci.
Groetjes
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 16
׉	 7cassandra://H01QB-kRTA06ZNiBJwgncR472skx1-fzTC3S8HRJCvc`̵ [")C׉E;4.3 | Hotel, event en beleving
c
De meeste van onze hotel-, event-,
belevingsuitbatingen bevinden zich in historische
sites.
Hier bieden we totaalformules aan voor events,
feesten, congressen of gewoon stimulerende
teammeetings. Of je komt
langs voor een unieke beleving
op een nog uniekere
plaats.
Hotel & Seminarie Elzenveld biedt zijn gasten de charme van een vijftiende-eeuws gasthuis met
prachtige kloostertuin en kapel. De keuken is uitgerust voor alle mogelijke recepties, events, diners en
feesten. Elzenveld ligt erg centraal en is goed bereikbaar. Voor onze cateringploeg is het dan ook de
geknipte uitvalsbasis.
g 12.626 overnachtingen in 2017
g 20 trouwfeesten in 2017
g 64 activiteiten in het auditorium in 2017
Antwerp Harbour Hotel zet de mooie traditie van het Internationaal Zeemanshuis Antwerpen verder. We
hebben goed nieuws voor alle matrozen, bootsmaten, scheepkoks, stuurlui en kapiteins,… Als je op een
schip vaart, krijg je korting in het hotel. Het hotel telt 94 kamers.
g 27.862 overnachtingen in 2017 waarvan 11.005 door professionals die in de
haven actief zijn (zeelui, subcontractors,…)
g 7,5 score op booking.com
Outfort vind je midden in de groene oase van Fort Acht in Hoboken, op een vijftal kilometers buiten
Antwerpen. Het beschermde fort is een mooi overblijfsel van de negentiende-eeuwse fortengordel rond
Antwerpen. Het werd door Outfort uitgebouwd tot een unieke locatie voor feesten, opleidingen, teambuildings
(bv. touwenparcours), vergaderingen en seminaries.
g 43 trouwfeesten in 2017
g 81 events in 2017
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 17
׉	 7cassandra://AmkTHlFGdaXfhf6ud-Ph9Afo8I6PsIkD1ixc_pBDv7Y`̵ [")C[")C{בCט   {u׉׉	 7cassandra://MnZRDtzGVjwUmawEbLW9jDiJxcgygG0dHgpoF2bxmJA 
`׉	 7cassandra://ysKEKlptN1l6_ju9W4kJtUgsMoImIAyJl7fkKxVhZQ8=`S׉	 7cassandra://htYctvHIyce0Zm8PCwCB6-ZDX5BNrQf-5zD3eZgloVU`̵ ׉	 7cassandra://dD2KSB4pznn1n8AS3YqYTeNJ1AMmkkot3VRA3usQtzE ̔͠[")Cט  {u׉׉	 7cassandra://mqEuhJnCgu7wrjEKXfUPcHrlN7akC6QkDflMmmEROPQ y`׉	 7cassandra://7FEQEcS-tpASoiXweY54PeNlJY66Q1NaGzWiC8hIfTsS`S׉	 7cassandra://Eqa90DIDM-WOBbZSR8mX6SBxSh89x4JcICAH_92lpEM`̵ ׉	 7cassandra://T3Lh5_ifzYewx_mXCsDGIBVrZsMFxVqIglXsuGX4rcw D^͠[")C׉E(Het Moment is het belevingscentrum van de Abdij van Averbode. Wij baten het voor de paters
Norbertijnen uit. Je kan er binnen de muren van de abdij genieten van eigen kaas, brood, peperkoek en
speculaas. En om de keel te smeren, is er het Averbode-bier. Om de producten op je brood of in je glas te
krijgen, is er heel wat liefde en vakmanschap nodig. In de huisbrouwerij, de kaasrijperij en de bakkerij kan
je dat met eigen ogen zien. De abdijwinkel biedt een groot assortiment voor geest en lichaam.
g 69.235 bieren getapt en 43.977 broden gebakken in 2017
c
We organiseren in Het
Moment gegidste rondleidingen:
een interessante, unieke én lekkere
uitstap. Ontdek het abdijleven, de uitgeverij
en de levende traditie in landbouw en voeding.
Neem een kijkje in de kaasrijperij, de bakkerij en de
huisbrouwerij.
Degusteer de vijf Averbode-producten: bier, kaas, brood, peperkoek
en speculaas in de rustgevende omgeving van de abdij.
Wist je dat:
* We voor deze rondleidingen samenwerken met 25 vrijwillige gidsen?
* Dit de eerste keer is dat we binnen Sense een
vrijwilligerswerking hebben?
* Onze gidsen in 2017 310 rondleidingen verzorgden?
* Dit aan gemiddeld 20 deelnemers per
rondleiding ruim 6.000 mensen
betekent die op deze manier
kennis hebben gemaakt
met Het Moment?
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 18
׉	 7cassandra://htYctvHIyce0Zm8PCwCB6-ZDX5BNrQf-5zD3eZgloVU`̵ [")C׉EuDe Heerlijckyt van Elsmeren is het meest recente lid van de Sense-familie. Het is een buitengewoon
kasteeldomein in Geetbets, op de grens van de provincies Vlaams-Brabant en Limburg. Dit prachtige
en veelzijdige domein voor meerdaagse seminaries heeft naast uitgebreide seminarie-faciliteiten een
overnachtingscapaciteit van in totaal 70 bedden. De innerlijke mens komt tot rust in het landschapspark
van 23 hectare en wordt er verder gesterkt door een ‘heerlycke keuken’.
Samen met professionele partners wordt er een kalender samengesteld van programma’s met aandacht
voor hoofd, hart, ziel en lijf. Er zijn korte ontmoetingsmomenten, langere leertrajecten en zomerse
geniet- en groeivakanties voor individuen en organisaties, voor gezinnen en bedrijven.
g Sinds de opening van de nieuwe Houtschuur in september 2017 al 32 evenementen
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 19
׉	 7cassandra://Eqa90DIDM-WOBbZSR8mX6SBxSh89x4JcICAH_92lpEM`̵ [")C[")C{בCט   {u׉׉	 7cassandra://OjYFgYWbiA81WOoKTerNpVMGZJWeja8LywY27Qhug1U 1` ׉	 7cassandra://wpi0TOcmHUzHAif0QFHnHCy6Y28tE6U5030uZ8JVo2w;t`S׉	 7cassandra://5GrZqYABy9xA3DEDB0Ni47RDo_7w2uc7KRSE03_rkBEZ`̵ ׉	 7cassandra://bHXu43gSMaznWjz_hbw7NRym5QJOETqW6GViHsCUDaIz͠[")Cט  {u׉׉	 7cassandra://8IIqdZzJ_5KfemoxMofMD-h1RhDG5WUf9wMnss1JoDE H`׉	 7cassandra://o2BHXjyPEgTNYJnyliHarVH2CLrkEcghBjwBAFPM2AUC`S׉	 7cassandra://kTY_7DzCc0fOQe46kALBSssWU11ZjRtK3ZMg3fDSKFw`̵ ׉	 7cassandra://Tw54qyllmajVxgZLCuiQSLvWCNhTd-exx3JF44_V0Rk }2n͠[")C׉E05 | Toegevoegde waarde
Wij zijn een sociaal economiebedrijf. We vinden dat best wel uitdagend, want onze toegevoegde waarde
moet meer zijn dan gewoon een spreadsheet met financiële data. We leggen de lat dus graag wat hoger
door een business case te zoeken in maatschappelijke meerwaarde.
Onze strategie is een continu samenspel van drie ambities:
j
j
Vanuit onze sociale bewogenheid
willen we waarde creëren voor
werknemers door opleidingsen
doorstroommogelijkheden
aan te bieden.
j
Voor onze klanten leveren we waarde
door hen een gezonde en lekkere
maaltijd, een aangename
overnachting of een perfect
verzorgd event aan
te bieden.
We zijn echter ook een bedrijf
als een ander en ook voor ons moet op
het eind van het boekjaar
overal de rekening kloppen,
anders houdt het op.
We vinden dat deze manier van ondernemen bij uitstek duurzaam is, maar hoe doen we het dan
concreet in de praktijk?
w
‘Duurzaam – elke dag opnieuw’
Duurzaam ondernemen zit vanuit onze missie en waarden in onze genen ingebakken. Sinds enkele jaren
gaan we hier steeds meer planmatig en gestructureerd mee om. In 2016 kwamen we via een project van
de Vlaamse Overheid in contact met Hans Verboven, onze latere duurzaamheidscoach. Hans heeft ons
begeleid met zijn eigen Sustatool-methodiek. Met deze aanpak wordt het brede begrip duurzaamheid op
een eenvoudige manier zichtbaar gemaakt in de uiteenlopende (dagelijkse) bedrijfsprocessen. In 2016
zijn we ingescheept voor een boeiend leertraject dat we ondertussen met Hans en zijn team via Ernst &
Young verder zetten.
Ons officieel traject startte met een audit waarbij alle bestaande initiatieven in kaart werden gebracht,
zowel op groepsniveau als in de uitbatingen zelf.
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 20
׉	 7cassandra://5GrZqYABy9xA3DEDB0Ni47RDo_7w2uc7KRSE03_rkBEZ`̵ [")C׉E+Vervolgens gingen we in stap twee met een duurzaamheidsteam aan de slag om na te denken over
onze ambities en visie. In een derde stap werd er gebrainstormd rond enkele acties die we konden
ondernemen om onze prestaties nog te verbeteren. We kozen een tiental concrete doelstellingen en
maakten er een projectplanning voor.
Met die projectplanning gingen we in een vierde stap met kleine teams aan de slag. Sommige ideetjes
waren vrij snel gaar, andere moeten nog enkele maanden op het vuur blijven staan. De laatste stap van
elke beleidscyclus bestaat uit rapportering en communicatie. Om de drie maanden evalueren we onze
voortgang en passen we onze aanpak aan waar nodig.
Ondertussen spreken we niet meer van een aparte duurzaamheidsstrategie, naast onze andere
operationele en toekomstgerichte strategie. Alles is zo nauw met elkaar verweven dat we durven zeggen
dat we een duurzame strategie hebben.
c
c
Duurzaamheid is voor ons een continu
verbeteringsproces waarbij we
bedrijfsbeslissingen toetsen aan de drie P’s: Planet,
People en Profit en proberen evenwicht te bereiken. De
Sustatool-methodiek deelt duurzaamheid op in drie niveaus
met elk vijf thema’s.
We hebben deze thema’s tot ingrediënten omgedoopt.
Op die manier is het voor al onze medewerkers
heel duidelijk wat er allemaal op het spel
staat en waar ze een bepaalde
actie moeten kaderen. De vijftien
thema’s waarbinnen we
kunnen werken zijn:
Wanneer we met deze
vijftien ingrediënten ‘koken’,
krijgen we een mooi en evenwichtig
gerecht, perfect afgekruid. Het is onze
manier om een evenwicht tussen
mens en economie en
tussen waarde en winst
te zoeken.
U
Duurzame producten -
waardevolle diensten
1. Maaltijden en dienstverlening
2. Ingrediënten
3. Verpakkingen
4. Onze klanten
5. Aankoopbeleid
Efficiënte processen - goede resultaten
6. Lean
7. Energie
8. Beheer gebouwen
9. Transport en mobiliteit
10. Afval en CO2
-impact
Een organisatie voor en door mensen
11. Waarden en normen
12. Personeelsbeleid
13. Welzijn en veiligheid
14. Communicatie
15. Stakeholders
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 21
׉	 7cassandra://kTY_7DzCc0fOQe46kALBSssWU11ZjRtK3ZMg3fDSKFw`̵ [")C[")C{בCט   {u׉׉	 7cassandra://b5TbMu-0QFL-9yUqthXLE6eAH1mrIGMKO05X5V_pL6o 6`׉	 7cassandra://aHEu1A54SxW46oUlXmy4mUZSPvpIE1EjUrVMkissPiUAy`S׉	 7cassandra://5pUMl2vy_UnacLnkeiHtsUva32CxRtHHfs_dioPPz4o`̵ ׉	 7cassandra://TOmylfjetUvPhIJeIhH9p9SX7SY1Er1Y3N_PdEs2Sbg ͠[")Cט  {u׉׉	 7cassandra://a573zEZqMSrO-qlVFL-LHZniYPX8T93Z8k83Z3l2sUI 
`׉	 7cassandra://HodSdi8nfP0dt_mxdCwAFnQ9IVnRT4bHC5o51FHKzPYI`S׉	 7cassandra://3D5T98416G192PCQNiXkhub79QCPcSO3IqPlSSAek1c;`̵ ׉	 7cassandra://V4CfWU7_HLhHUrqNheWyvOcRFxOLGsEAAaE0bBSjzMA 7̚͠[")C׉E906 | De ingrediënten van ons
duurzaamheidsbeleid
Sinds onze samenwerking met onze duurzaamheidscoach Hans Verboven, vormen we binnen Sense
elk jaar een nieuwe stuurgroep duurzaamheid. Deze wisselt in samenstelling om zoveel mogelijk diverse
collega’s uit verschillende afdelingen en exploitaties te betrekken. Elk jaar maakt deze stuurgroep
een jaarplan op, waarin slim een aantal acties worden vooropgesteld, verspreid over de verschillende
thema’s. Voor de uitwerking worden weer andere collega’s betrokken, de stuurgroep houdt het overzicht
en de sturing.
Op de volgende pagina’s nemen we een greep uit de dingen die we al doen of gedaan hebben, zonder
hierbij volledig te willen zijn. Het duurzame gedachtengoed zit heel vaak in kleine dagdagelijkse dingen
die op zich niet wereldschokkend of ingrijpend zijn, maar die wel passen in de geest van duurzaam
ondernemen en allemaal samen een mooi en coherent geheel vormen.
6.1 | Duurzame producten: waardevolle diensten
h
Thema 1
Maaltijden en
dienstverlening
j
Ambitie
We bieden onze klanten gezond
en lekker eten, gaan verspilling tegen en
zetten de klant centraal bij het
bepalen van ons aanbod. Onze
kennis delen we ook met
anderen.
Bewust gezond en lekker
In onze uitbating Den Bell hebben we dagelijks een ander fitness veggie menu. Dit menu is
samengesteld uit seizoensgroenten en bevat telkens maximum 850 kcal. Bij elk fitness veggie menu
wordt vermeld wat de caloriewaarde is per ingrediënt en in totaal. Zo helpen we onze klanten bewust
kiezen voor een gezonde en lekkere lunch.
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 22
׉	 7cassandra://5pUMl2vy_UnacLnkeiHtsUva32CxRtHHfs_dioPPz4o`̵ [")C׉E	Onder het motto ‘Kies, combineer & geniet gezond’ geven we in Den Bell de mogelijkheid aan onze
klanten om zelf hun bord samen te stellen uit de verschillende menu’s. Dit zorgt enerzijds voor een
service op maat en dus meer tevreden klanten, anderzijds vermijden we hierdoor verspilling: klanten
kiezen voor de dingen die ze echt lekker vinden waardoor we meer lege borden krijgen.
In 2015 kregen we voor ons bedrijfsrestaurant Den Bell een Gault & Millau Catering Award.
Dit was een fijne erkenning voor de medewerkers die hier dagelijks gemiddeld 700 klanten
van een lekkere lunch voorzien.
In alle buurtrestaurants serveren we lekker gratis kraantjeswater. Dat is
milieuvriendelijk en goed voor de portemonnee van de klant. We onderz
hoe we dit aanbod ook in onze andere uitbatingen kunnen realiseren.
In de Antwerpse buurtrestaurants werken we al enkele jaren samen
met de dienst Gezondheid van de Stad Antwerpen. Er wordt samen
gekeken naar de optimale samenstelling van menu’s, acties rond
gezond eten, slimme ingrepen om mensen gezond te laten
kiezen, enz.
Ons vegetarisch aanbod trachten we zo kwaliteitsvol mogelijk in te
vullen, waarbij we verder willen gaan dan de klassieke groenteburgers
en vleesvervangers. Hiervoor werden we ondersteund door EVA (Ethisch
Vegetarisch Alternatief). Zij begeleidden een aantal workshops voor onze
chefs waarin er nieuwe gerechten werden ontwikkeld en getest. Dit mondt in de
komende periode uit in een intern kookboek van lekkere en gezonde, maar v
originele vegetarische gerechten waaruit de verschillende exploitaties inspir
halen voor de samenstelling van hun menu’s.
Kennis delen
We hebben in de afgelopen twintig jaar heel wat ervaring opgedaan. We zijn heel sterk in HACCP
(Hazard Analysis and Critical Control Points), de hygiëneregels waarmee je in de horeca
voedselveiligheid kan verzekeren. Daarnaast hebben we ook veel expertise op vlak van training,
continue verbetering, keukeninrichting en personeelsbeleid voor de horeca. Hiermee helpen we graag
onze collega-bedrijven. Bij de opstart en het draaiend houden van een horecazaak komt heel wat kijken.
Ook op dat vlak bieden we ondersteuning zodat anderen op de best mogelijke manier hun horecaproject
kunnen realiseren.
w
Hallo
De hapjes waren helemaal top!
Mooi verzorgd en lekker.
Zowel kinderen als volwassenen hebben
goed gesmuld.
Bedankt om alles zo goed te organiseren.
Het was fijn om met jullie samen te
werken!
Vriendelijke groeten
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 23
׉	 7cassandra://3D5T98416G192PCQNiXkhub79QCPcSO3IqPlSSAek1c;`̵ [")C[")C{בCט   {u׉׉	 7cassandra://aAQfXDLEVGjpAcTPXRBDD34fVsWTk8R22WryJJ6DoSI `׉	 7cassandra://F1HRhOo94LpCG49EgsEF88RSrsydWNneqxh5Wte22V4D`S׉	 7cassandra://Y7PQc7cJ6WFJ054AySgeV_q-Ettp0UqgPKk2WLEUat0`̵ ׉	 7cassandra://Qagab926QdZ5Xw09wCpJ7QaEdpDC2OivzhLMhEZqfqk ut͠[")Cט  {u׉׉	 7cassandra://nwckDt7Z9GMyDevDZT5eTkEgtmClWDU_P5GpGfh-OV8 \`׉	 7cassandra://ObC3JaMyloJ1zxIFNVwfa7BlcH9bZJ5VS29o6h5fQz8@m`S׉	 7cassandra://8irejD1qCcCT131NxQ_z9kWz9ViAG_FlJXoDGZXY5Ys`̵ ׉	 7cassandra://z3uHc7Ovje0RVzIG31NC1-47W1UO6JveeVjLsxDCR9A X̾͠[")C׉E	c
€1 kindermaaltijden
in de lift
In 2014 werden de ‘1 euro-maaltijden’ gelanceerd: kinderen met
een pasje verminderd tarief kunnen in onze buurtrestaurants genieten
van een lekkere en gezonde maaltijd voor slechts 1 euro. Door vele acties
en initiatieven, verzorgen we intussen elke maand meer dan 2.500 kindermaaltijden.
Dit is een succesverhaal dankzij een mooie samenwerking
met onze partners: OCMW Antwerpen, de Huizen van
het Kind, de Centra voor Kind en Gezin, de mutualiteiten en
de Vlaamse Overheid. Het meest recente initiatief in
dit kader zijn de avondopeningen voor
gezinnen met kinderen in de
buurtrestaurants Bakboord en
De 7 Schaken.
g
Aantal €1
kindermaaltijden
2014: 3.576
2015: 4.620
2016: 6.726
2017: 18.161
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 24
׉	 7cassandra://Y7PQc7cJ6WFJ054AySgeV_q-Ettp0UqgPKk2WLEUat0`̵ [")C׉E<h
Thema 2
Ingrediënten
j
Ambitie
We bieden onze klanten
kwaliteitsvolle ingrediënten, steeds
rekening houdend met onze foodcost.
We proberen waar mogelijk een
lokaal verhaal te brengen.
Beste prijs-kwaliteit, elke dag opnieuw
Kwaliteit gaat boven alles. Natuurlijk zijn we als organisatie erg begaan met onze foodcost. Koken kost
immers geld. We kiezen steeds voor producten die een optimale prijs-kwaliteitverhouding hebben. Door
onze aankopen te bundelen, slagen we erin om de nodige volumes te realiseren, wat ons voordeel biedt
in de onderhandelingen met onze leveranciers. Al onze chefs hebben de vrijheid om zelf hun menu’s
samen te stellen. Centraal sturen we wel in het aanbod dat beschikbaar wordt gesteld, om zo van onze
volumekortingen te kunnen blijven genieten. De menu’s worden steeds kort vooraf gemaakt, zodat we
kunnen inspelen op promoties en het ritme van de oogsten.
Eigen kweek en productie
In Het Moment in Averbode heeft het voedsel een verhaal. Je kan er genieten van eigen bier, kaas,
speculaas, brood en peperkoek. Deze eigen abdijproducten komen in de meeste menu’s terug. Ze
worden nog aangevuld met producten van lokale telers en handelaars. Het vlees komt deels van de
eigen koeien op de boerderij en deels van een lokale slager. En om al dat heerlijks door te spoelen, kan
je rechtstreeks uit de huisbrouwerij de lokale Averbode-bieren drinken. Niet alleen de consumptie is hier
belangrijk, we hebben er een hele beleving van gemaakt. Bezoekers leren zo bij over hoeveel liefde en
werk er in ambachtelijke voeding kruipt.
Streekproducten in de Abdijwinkel
In Averbode hebben we met de Abdijwinkel een voor ons nieuw soort exploitatie. We hebben hier
gekozen voor een verhaal van streekgebonden en kwaliteitsvolle producten. Dit concept past perfect in
het duurzame kader van Het Moment: een eeuwenoude plek met een rijke geschiedenis, zeker ook op
het vlak van duurzaamheid. Samen met de lokale productie-omgevingen van de Averbode-producten, is
dit een verhaal dat aanspreekt en door onze klanten als waardevol wordt ervaren.
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 25
׉	 7cassandra://8irejD1qCcCT131NxQ_z9kWz9ViAG_FlJXoDGZXY5Ys`̵ [")C[")C{בCט   {u׉׉	 7cassandra://70kad5zIhK1YQyrE6_UNukOsRLRQ4pN8Bod2drdS5nY `׉	 7cassandra://UZDM1zvG1z6JkC6iGx2qiOapq5R9G087_H26SGYfFkM==`S׉	 7cassandra://B-aLxdVuBzur34py7R6xFtOmXxIjHxHnRSWfCuL5qPI%`̵ ׉	 7cassandra://oOg8yK2z-aV5dbSfrcJwazehhwsdtLNcndVrURu6pg0 S͠[")Cט  {u׉׉	 7cassandra://RQeDh8SaxY2Xiib5O2432F-xbyWWd9twZsSMThYHszw a`׉	 7cassandra://V1ZjzSftmXstunC2cmszLH8muuJm2EvVuB24h_D9Ub0@`S׉	 7cassandra://9S6Yw4EvtXowQhrh3nvBkf6fTvveDUzfofJAXR8xSWk`̵ ׉	 7cassandra://uhSYiDA5Ojv_E7vDR4nmT4zmr0XLF8hWqkzRsyvcejk <̊͠[")C נ[")C~ B9ׁHhttp://booking.comׁׁЈנ[")C} b c9ׁHhttp://Booking.comׁׁЈ׉Eh
Thema 3
verpakkingen
j
Ambitie
Al onze meeneemmaaltijden worden
verpakt in gerecycleerd of biologisch
afbreekbaar verpakkingsmateriaal.
In
al onze buurt- en bedrijfsrestaurants hebben klanten de mogelijkheid om maaltijden mee te nemen.
We verpakken deze maaltijden steeds in gerecycleerde of biologisch afbreekbare potjes en bakjes. Het
inpakpapier rond onze broodjes is FSC-gecertificeerd en de inkten die gebruikt worden voor de
bedrukking zijn mens- en milieuvriendelijk.
Je zou er van schrikken hoeveel verpakkingsmateriaal er rond onze groenten, vlees en vis zit wanneer
deze worden afgeleverd. Dikwijls is dat om hygiëne- en kwaliteitsredenen niet anders mogelijk. Door
goed te sorteren en herbruikbare bakken te gebruiken, kunnen we toch de impact beperken.
In het najaar van 2018 gaan we van start met herbruikbare zakjes voor onze klanten. In een overgangsfase
zullen we deze gratis geven. Nadien worden ze betalend.
j
h
Thema 4
Onze klanten
Ambitie
We staan elke dag tussen onze
klanten, luisteren naar hen
en leren van hen.
Klant is koning.
Klant is koning
We staan letterlijk tussen onze klanten, dus weten we ook wat er leeft. Dagelijkse feedback wordt in de
uitbatingen zelf ter harte genomen. Suggesties en klachten worden systematisch opgevolgd via een
systeem van klachtenmanagement. Zo leren we als organisatie elke dag bij in het luisteren naar onze
belangrijkste ‘aandeelhouders’: onze klanten.
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 26
׉	 7cassandra://B-aLxdVuBzur34py7R6xFtOmXxIjHxHnRSWfCuL5qPI%`̵ [")C!׉EElk jaar doen we in de meeste exploitaties eveneens een formele peiling naar de klanttevredenheid via
een enquête. In 2017 namen hier 2.198 klanten aan deel. De suggesties en feedback nemen we ter harte
om onze service en maaltijden te verbeteren. Ook voor onze cateringactiviteiten wordt er systematisch
gepeild naar de tevredenheid. De beoordelingen van onze hotels verloopt dan weer via online boekingsportalen.
Ook hier hebben we een uitgewerkte procedure zodat we zeker zijn dat eventuele problemen
goed worden opgevolgd en opgelost.
f Beoordeling
Booking.com Elzenveld
(1.379 beoordelingen):
8,1 Erg goed
f Personeel: 8,4
f Locatie: 9
f Hygiëne: 8,1
f Prijs-kwaliteitsverhouding: 7,9
f Comfort: 7,6
f Faciliteiten: 7,6
f Wifi: 8,6
Bron: booking.com
Elzenveld 2018
j
Ambitie
h
Thema 5
Aankoopbeleid
Duurzame aankopen
Met je aankoopbeleid kan je een impact hebben op duurzaamheid. Bijna 90% van onze ingrediënten
wordt bij een handvol leveranciers aangekocht waarmee we langetermijnrelaties onderhouden. Tot
nu toe spraken we met hen vooral over de oorsprong van de producten, de kwaliteit en natuurlijk de
prijs. Vanaf nu komt ook duurzaamheid bij dit lijstje. Zo kopen we voor alle vestigingen enkel vis van
MSC-gecertificeerde visvangst. Onze leverancier heeft zich hier probleemloos op ingesteld.
In keukens en restaurants wordt er vaak en grondig gepoetst. Alle poetsmiddelen die hierbij gebruikt
worden, zijn ecologisch verantwoord.
Enkele jaren geleden kochten we voor al onze medewerkers nieuwe werkkledij aan. In het lastenboek
werden hierbij uitgebreide duurzaamheidscriteria opgenomen.
Als het enigszins kan, proberen we sociale werkplaatsen te engageren. Zo deden we voor de inrichting
van Het Moment een beroep op beschutte werkplaats Alito die het hout voor de tafels maakte. De Brug
zorgde dan weer voor het onderstel en de constructie van de tafels. Voor de schoonmaak werken we
vaak samen met onze collega’s van Manus. Een deel van ons drukwerk wordt verzorgd door Nevelland.
We geven bij aankopen van
gebruiksgoederen de voorkeur aan
ecologisch verantwoorde producten
en gaan met onze leveranciers
het gesprek aan over
duurzaamheid.
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 27
׉	 7cassandra://9S6Yw4EvtXowQhrh3nvBkf6fTvveDUzfofJAXR8xSWk`̵ [")C"[")C!{בCט   {u׉׉	 7cassandra://5RK3YP1iLy9PCY-y_5EPowA3O36GnpbAPfQDqhnyZS4 c`׉	 7cassandra://ObNH_B-7XX4VmTCOQ9mS5pBNwOMOGq48wpKOTK4Xxl8B8`S׉	 7cassandra://iL7J_i4Hjme26_tF0UPxNmvhGun59IqHL4OdQWKDSlU7`̵ ׉	 7cassandra://OuILdAvdYPAKicQxLyxzGR7enDYcG4ZLm7SdYZf4QV0 >͠[")C#ט  {u׉׉	 7cassandra://R7Az2iCpTYkqwq1xxNXisg9lT5fD4q-DyrnVWTuMT-k Ms`׉	 7cassandra://NWJok1MKubMHswxIlysDVVpExl1e-c4PGY-rPUA-5CQ9`S׉	 7cassandra://YUxPv_2GxoKDeRZO2tCpsnDtKXMmqZ6s9GyVoKLBXQU(`̵ ׉	 7cassandra://KqtpAljS2UiIxwUWmjPvon1eskV2A8L1f6vPsYjd-ZU M̒͠[")C$נ[")C f΁C9ׁHhttp://Kom.EEׁׁЈ׉E6.2 | Efficiënte processen: goede resultaten
h
j
Thema 6
Lean
Ambitie
In al onze vestigingen
draaien de keukens als een geoliede
machine, waarbij iedereen perfect weet
wat zijn of haar rol is in het proces.
Hetzelfde geldt voor
het zaal- en
kassapersoneel.
Kwaliteitsbeleid
Gezonde voeding bereiden is enkel mogelijk in een propere en goed gestructureerde werkomgeving. We
hebben jaren ervaring in het aanleren van de belangrijke principes van HACCP m.b.t. voedselveiligheid.
De inrichting van onze keukens, de werksystemen van ons personeel en hun opleiding zijn doordrongen
van die aanpak. Elke dag opnieuw zetten onze medewerkers zich hiervoor in.
We leiden onze medewerkers op in verschillende rollen. Centraal staat daarbij steeds efficiënt en
klantgericht handelen met oog voor de totale kwaliteit. Om dat te garanderen, zijn er strikte regels en
procedures nodig. Zo weet iedereen op de drukke en chaotische piekmomenten perfect wat te doen.
We zijn een opleidingsbedrijf en we werken met uitdagende en diverse mensen. Dat betekent dat we
duidelijke afspraken moeten hanteren en deze regelmatig moeten herhalen. In onze onthaalbrochure
wordt duidelijk gecommuniceerd over bepaalde regels en do’s & don’ts op vlak van gedrag, hygiëne en
levensstijl. Zo vragen we van onze werknemers met een migratie-achtergrond dat ze zich 100% focussen
op het leren van het Nederlands. Vanzelfsprekend helpen we hen daarbij.
Sense hanteert voor gans de organisatie het kwaliteitssysteem van de door de overheid opgelegde
norm voor sociale werkplaatsen en lokale diensteneconomie, het ESF Kwaliteitslabel (Europees Sociaal
Fonds). Dit is ondertussen een permanent systeem van audits, verbeterpunten, onderhoud en bijsturing.
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 28
׉	 7cassandra://iL7J_i4Hjme26_tF0UPxNmvhGun59IqHL4OdQWKDSlU7`̵ [")C%׉ElContinue verbetering
Wekelijks organiseert de chef van elke exploitatie een zogenaamde ‘toolbox’. Dat is een kort opleidingsmoment
rond een bepaald thema. De toolbox kan gaan over allergenen, het etiketteren van de stock,
goed afwassen, correct invriezen, de procedures bij glasbreuk, maar ook over houding en gedrag,
klantvriendelijkheid, gsm-gebruik, enz. Zo leren onze medewerkers continu bij en gaat onze efficiëntie er
op vooruit.
We trainen onze medewerkers in lean management. Hierbij wordt hen geleerd om op een zo efficiënt
mogelijke manier een proces uit te voeren met een goed eindresultaat als doel. Werk moet men zien
liggen. Dat zit in kleine zaken zoals bijvoorbeeld snel iets afruimen op de terugweg naar de keuken.
Zo’n zaken maken uiteindelijk het verschil. Onze medewerkers moeten ook 5S technieken beheersen.
5S slaat op sorteren, schikken, schoonmaken, standaardiseren en in stand houden. Het betekent onder
andere dat alle kookpotten en kookgerei steeds op dezelfde plaats moeten staan.
De meeste processen zijn goed uitgewerkt en uitgeschreven. Zo kan men steeds terugvallen op de juiste
instructies. Dat is belangrijk omdat ons personeel na verloop van tijd doorstroomt en we dus steeds
nieuwe mensen moeten opleiden volgens dezelfde kwaliteitsstandaarden.
Om de efficiëntie te verbeteren is een goede groepsgeest en teamspirit heel belangrijk, daarom
organiseren we jaarlijkse teambuildings in elke uitbating.
c
Smiley voor
voedselveiligheid:
Zowel Den Bell, De Plataan, De
Foyer, Bakboord en Kom.EET kregen het
kwaliteitslabel Smiley toegekend. Met Smiley
erkent het Federaal Agentschap voor de
Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) dat het
restaurant een goed hygiënesysteem
toepast. Elk jaar gaan verschillende
bijkomende exploitaties
voor een Smileycertificaat.
w
Hygiëne
in de keuken vergt
dagelijkse inspanningen. Je moet
er constant aandacht voor hebben. Bij
Sense leggen we de lat hoog voor onszelf. Het
is fijn dat onze inspanningen beloond worden. Ook
voor de klanten is het fijn. We kunnen hen
garanderen dat de voedselveiligheid
optimaal is.
Chef Filip van
Den Bell
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 29
׉	 7cassandra://YUxPv_2GxoKDeRZO2tCpsnDtKXMmqZ6s9GyVoKLBXQU(`̵ [")C&[")C%{בCט   {u׉׉	 7cassandra://3jyTUTbsJVN3h2MNiSSvbeZJxNmDNDeOhur4ixSG-OI G`׉	 7cassandra://0iPezaawrG2x9WsWpOdBTINPPX_fLme0bgFHwm1CheM=N`S׉	 7cassandra://fxyrfYCGVQUvYhlINrwo19aSniLyuEPbQYvi56YXiw0`̵ ׉	 7cassandra://EpEfVZQAD4ya8bYHfZqOXb_GyqiFW9AAUBXy0iiARRQ ]@͠[")C'ט  {u׉׉	 7cassandra://2Mzax1U7J2BmEM7jry8JvfvmgqqWuFKJl0JeIR7lfFU `׉	 7cassandra://KbyW4OBhKgMvKa8e3AFSj1MYd-QSTx2eHTkNpwoWczcTc`S׉	 7cassandra://F34s4gku-oskdtIomBM-JmenUUnQzyXrvHXJy9k0IMc$`̵ ׉	 7cassandra://5yMSJ77ZrL74rZwLOEYHW-aGatQPz-JFCXtWXoW9Mcg  :͠[")C(׉Ej
Ambitie
We kiezen voor groene
stroomcontracten en sensibiliseren
rond rationeel energieverbruik.
h
Thema 7
Energie
Koken is energie-intensief. We zijn ons hiervan bewust en selecteren onze nieuwe apparaten dan ook
op basis van hun energieconsumptie. Via kleine initiatieven en vooral via sensibilisering houden we het
energieverbruik zo laag mogelijk.
We hebben voor alle uitbatingen waar we zelf de energieleverancier kunnen bepalen een contract voor
groene stroom afgesloten. Dat dit niet overal het geval is, heeft te maken met het feit dat Sense nergens
eigenaar is van de gebouwen waarin onze exploitaties gehuisvest zijn. Hierdoor zijn we in grote mate
afhankelijk van onze partners. We gaan wel steeds de dialoog aan om de gebouwen zo energie-efficiënt
mogelijk te maken.
In Elzenveld werd er zo een grote inspanning geleverd op de verlichting: heel Elzenveld, zowel de
seminarieruimtes als het hotel, werden voorzien van led-verlichting. Een grote investering, maar met een
mooi terugverdieneffect, zowel op milieu- als op financieel vlak.
j
Ambitie
h
Thema 8
Gebouwenbeheer
We kunnen zelf helaas niet
altijd onze gehuurde panden
energiezuiniger maken, maar doen
daarom extra moeite om
onze medewerkers te
sensibiliseren om
verspilling te
vermijden.
Koken kost geld, maar stoken ook. De verwarmings- en elektriciteitskosten van onze gebouwen zijn
een aanzienlijke kostenfactor. We proberen door sensibilisering van onze medewerkers het gebruik
positief te beïnvloeden. We zijn zoals gezegd nergens eigenaar, wat ervoor zorgt dat we geen grote
verbouwingen of investeringen kunnen doen. Wanneer we in nieuwe gebouwen een uitbating kunnen
opstarten, scheelt dit heel wat in energieverbruik. Onze eigen facility-dienst zorgt ervoor dat alle locaties
goed onderhouden worden.
In februari en maart 2018 hebben we de kantoren laten renoveren. Samen met de verhuurder hebben we
ingezet op een energiezuinig systeem van warmtewisselaars.
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 30
׉	 7cassandra://fxyrfYCGVQUvYhlINrwo19aSniLyuEPbQYvi56YXiw0`̵ [")C)׉E	h
j
Ambitie
We stimuleren onze medewerkers om
de auto zoveel mogelijk te laten staan
en gebruik te maken van fiets
en openbaar vervoer.
T
Weg kilometers
Elke uitgespaarde kilometer is goed voor het milieu en onze
bedrijfskosten. Daarom sleutelen we voortdurend aan de transportroutes
en rittenplanning voor het ophalen en terugbrengen van
klaargemaakte producten, gebruiksgoederen en bv. de was tussen al onze
vestigingen. Een Sense-chauffeur moet te allen tijde correct en defensief zijn
in rijgedrag en rijdt in een propere, goed onderhouden en gepoetste wagen. We
hebben duidelijke afspraken hieromtrent neergeschreven in een chauffeurs-char
Onze nieuwe (bestel)wagens rijden allemaal op aardgas (CNG). Dat is een v
sprekende keuze om de uitstoot te beperken. Deze trend zetten we systematisch verder
Mobiliteit
De meeste van onze medewerkers komen met het openbaar vervoer of te voet naar het werk. Heel wat
van onze medewerkers hebben een migratie-achtergrond. Ze hebben dikwijls niet de nodige ervaring met
fietsen. Daarom organiseren we voor hen fietslessen. Dit heeft geleid tot heel wat enthousiasme en een
toename van het aantal fietsende medewerkers in de verschillende uitbatingen.
Voor de medewerkers op het bureau zijn er kaartjes beschikbaar om gebruik te maken van de Velo-fietsen.
h
Thema 10
Afval en
CO2-impact
Porties afmeten
We werken elke dag en overal aan afvalvermijding. We vragen onze medewerkers
om zich aan de voorgeschreven schepporties te houden. Hoe groot de ideale
gemiddelde portie moet zijn, testen we af en toe door een controle te doen
op de hoeveelheid overschotjes op de afgeruimde borden.
In de buurtrestaurants krijgen klanten goed afgewogen porties, maar
ze mogen gratis soep, groenten, aardappelen, rijst of pasta bijvragen.
Ook vlees en vis kan worden bijgevraagd, maar dan tegen betaling.
j
Ambitie
We beperken onze ecologische
voetafdruk en zetten daarbij vooral in
op het vermijden van
voedselverspilling.
We zijn ons ook bewust van de CO2
-impact van vlees. Daarom
voorzien we in al onze exploitaties een vegetarisch
alternatief en beperken we de porties tot 120 gram vlees
per persoon.
Overschot vermijden
We proberen vanuit onze ervaring zo goed mogelijk in te
schatten hoeveel we elke dag moeten aankopen. Door dezelfde
ingrediënten op verschillende manieren creatief en slim te gebruiken,
kunnen we overschotten zo veel mogelijk vermijden.
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 31
׉	 7cassandra://F34s4gku-oskdtIomBM-JmenUUnQzyXrvHXJy9k0IMc$`̵ [")C*[")C){בCט   {u׉׉	 7cassandra://XEcRBwhDE-5hJRwf-MgGUKf36_6on854UmhOI9uYZ48 v`׉	 7cassandra://0ShabjfmJ5Ru133FVo8A0XlGXh5iYwTomDVb9XrA84IE`S׉	 7cassandra://ctPuXpylKOZxKOt-JitLOhMIA5nUIAuhb_rIrLZM9S4`̵ ׉	 7cassandra://PnpcSk_K4REkn68Wm6BvC8T4XXC3i4Km8xeoXAOPW_8 )B ͠[")C+ט  {u׉׉	 7cassandra://8FygtwFoA--v4FH-8IbSdX_nWk4ojCFpG5f6xuDXIwg '`׉	 7cassandra://c6YaZd8wBDECtPiR5P1lm6e8jk0qarhFZtioT9SXgIU,`S׉	 7cassandra://cx0qgds4absNDJ_gYObwHXRPMduadOUPxWfRoVGea6k`̵ ׉	 7cassandra://aDMJyy5X1xeVBWgoHWqvSGAD_HvMnlQLEUikFcEmIko͠[")C,׉E6.3 | Een organisatie voor en door mensen
h
Thema 11
j
Ambitie
Onze medewerkers kennen onze missie
en bedrijfswaarden en passen ze toe
in hun dagelijkse functioneren.
Waarden en
normen
Op pagina acht beschreven we al het traject dat leidde tot onze vernieuwde missie en waarden en de
acties die we ondernemen ter verspreiding. Dit is voor Sense een belangrijk verhaal, omdat we een
bedrijf zijn dat sterk onderneemt vanuit zijn waarden. Dit zijn voor ons geen loze begrippen, maar een
kader waarmee en waarbinnen we elke dag opnieuw aan de slag gaan.
Tournée Générale
In het voorjaar van 2017 deden we voor het eerst een Tournée Générale. Een vertegenwoordiging van
het management – in de volksmond ‘den bureau’ – reisde rond en ging in gesprek met een zo ruim
mogelijke afvaardiging van elke locatie. Op de agenda stond een open gesprek over de wederzijdse
verwachtingen, dingen die goed en minder goed gaan, cijfers, toekomstplannen, enz. Het was telkens
zeer interessant én lekker, dat laatste dankzij de taarten van Den Bell. De Tournée Générale wordt elk
jaar herhaald.
Opleiding en vorming
h
Thema 12
Personeelsbeleid
j
Ambitie
We zijn een opleidingspartner
voor onze werknemers.
We helpen hen specifieke talenten mee
te ontwikkelen en doen renderen,
zodat ze na hun ervaring bij Sense
probleemloos naar een
andere job kunnen
doorstromen.
Onze medewerkers krijgen via onze eigen Sense Academy
een reeks opleidingen binnen een persoonlijk
ontwikkelingsplan. We bieden hen ook de mogelijkheid
om te roteren tussen rollen en functies en zelfs
tussen vestigingen. Zo krijgen ze een volledige
en brede werkervaring. We spelen kort op de
bal en overlopen tijdens een zomer- en een
wintergesprek de stand van zaken en te
nemen acties.
We dagen onze medewerkers uit, stimuleren hen,
betrekken hen bij wat we doen. Heel onze organisatie is
doordrongen van deze filosofie. Ze leeft bij de medewerkers
van de ondersteunende diensten en ze wordt aangewakkerd
door de chef-koks, die hun kwaliteiten achter het fornuis
combineren met leiding geven aan een kleurrijke personeelsploeg.
We bieden werk en professionele begeleiding aan mensen met een
afstand tot de gewone arbeidsmarkt. Ze krijgen bij ons de tijd om te
groeien in verschillende rollen.
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 32
׉	 7cassandra://ctPuXpylKOZxKOt-JitLOhMIA5nUIAuhb_rIrLZM9S4`̵ [")C-׉ESpeciaal statuut
We zijn erkend als maatwerkbedrijf en voor lokale diensteneconomie. Daarnaast werken we ook samen
met OCMW's voor de inschakeling van mensen in een Art.60-statuut.
Het hele team van Sense staat dag in dag uit paraat om onze medewerkers te vormen, op te leiden en
klaar te stomen voor een job in het reguliere circuit. Als een medewerker bij ons zijn top heeft bereikt,
wordt hij begeleid om door te stromen. Hiervoor hebben we een doorstroommedewerker in dienst die
uitsluitend hierop focust.
g
Doorstroom
Medewerkers In Activering
OCMW (Art.60)
2016: 19
2017: 30
g
c
Info!
Doorstroom
Medewerkers In Activering
Sense
2016: 5
2017: 9
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 33
׉	 7cassandra://cx0qgds4absNDJ_gYObwHXRPMduadOUPxWfRoVGea6k`̵ [")C.[")C-{בCט   {u׉׉	 7cassandra://mcGUYatgVeyL8LUYVMutFiqNv1vmBADRvtfKMTUm8zs `׉	 7cassandra://ygjJ2vR5XB_jG_AHfwskqSwYSrzqBubvwI3RIlj7gGY<d`S׉	 7cassandra://XfsUNZHpQ5k-bELhqhLk_ZDU5c1ERbsbQchdoYupf44`̵ ׉	 7cassandra://pYblI1xiJkM9IJPHjSUW0MtvVvYq8OOcHF0xGTzbteI ͠[")C/ט  {u׉׉	 7cassandra://fy24TswNLAfb0ADG_YEjIT1kkvpmEkYdevamBzA_T14 ` ׉	 7cassandra://3ZCisXFIBLzqzJfbiQnHDvxKSisRT2l3nKnvorVo4xA2`S׉	 7cassandra://2I6kC_Z0Yas73a202YpJ0qIDN_rXj6Ows7mHKpNFrZw`̵ ׉	 7cassandra://76-NrKDlGFp3o99s0-IuXVNu-_hEbRt2X2Y2wZL4MPQ8h͠[")C0׉Ej
Ambitie
We dragen zorg voor de
gezondheid, de veiligheid en het
welzijn van onze medewerkers,
maar stimuleren ook hun
verantwoordelijkheidszin.
Thema 13
Welzijn en
veiligheid
Gezonde geest, gezond lichaam
Onder het bekende motto ‘Een gezonde geest in een gezond lichaam’ worden er regelmatig nieuwe
affiches verspreid over specifieke thema’s. De campagnes gaan o.a. over het eten van meer fruit of de
strijd tegen roken. We zien het ook als onze taak om onze medewerkers hierin te helpen. We bieden
sessies ergonomie en hef- en tiltechnieken aan om rugproblemen tegen te gaan.
Aanwezigheidsbeleid
We voeren een aanwezigheidsbeleid dat vruchten afwerpt. Ten opzichte van andere sociale economiebedrijven
kan Sense goede cijfers voorleggen op vlak van absenteïsme. Medewerkers die meer dan drie
keer per kwartaal ziek zijn, worden opgevolgd via een persoonlijk gesprek waarin gepeild wordt naar
dieperliggende oorzaken.
De ongevalletjes die gebeuren, zijn meestal het gevolg van het niet naleven van veiligheidsinstructies bij
het snijden van voedsel in de keuken.
Gezonde voeding
We stimuleren onze medewerkers om gezond en evenwichtig te eten. Sense biedt zijn medewerkers
elke dag gratis verse soep met brood. Dit komt bovenop de maaltijdcheques.
AAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 34
׉	 7cassandra://XfsUNZHpQ5k-bELhqhLk_ZDU5c1ERbsbQchdoYupf44`̵ [")C1׉E3g
Absenteïsme
medewerkers in activering Sense
2016: 6,12%
2017: 6,79%
g
c
Info!
Absenteïsme
omkadering Sense
2016: 6,42%
2017: 3,77%
g
Arbeidsongevallen
medewerkers in activering Sense
2016: 6
2017: 20
g
Arbeidsongevallen
omkadering Sense
2016: 6
2017: 6
c
Info!
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 35
׉	 7cassandra://2I6kC_Z0Yas73a202YpJ0qIDN_rXj6Ows7mHKpNFrZw`̵ [")C2[")C1{בCט   {u׉׉	 7cassandra://Jy6peFckoGrPyuU-jnGQzbRZhjBz80VAa6GPtNYK0f8 `׉	 7cassandra://wwvklhpc5KlTIOp4OUR545ldwm9ygXyLaJwgehCY1LYM`S׉	 7cassandra://-dTDuqWr8-CcUmC3uLURjPLb4D-WGgDHVTlOeqJzljY`̵ ׉	 7cassandra://OG9Kp0j5qbq-RHQXGsfRCCY-XiN2Nq5t2PER6mi61mw C͠[")C3ט  {u׉׉	 7cassandra://fqvg_8uKTlUa2pHbgaX21L6akvv8VnV5QMJaV09y9gg ־`׉	 7cassandra://SOXpmiWu6g8lrxwe70JPxFJedQtkHoEa-ALGg_yXqGA6`S׉	 7cassandra://53ti-f2SGhgu4v3fXihHugkyKWaFHJK78AoeUj-B6zg`̵ ׉	 7cassandra://NKR_NEnFa8EpG42bJ2K1qR74TRyl9pscqd6G-q2ZAyw $5
͠[")C4׉Eh
Thema 14
Communicatie
j
Ambitie
We communiceren op een open,
transparante en duidelijke manier naar
de eigen medewerkers, de klanten
en alle andere stakeholders.
ansparant
We communiceren naar onze werknemers via onze personeelsnieuwsbrief
No Nonsense. Hierin worden, op een luchtige
manier en met veel foto’s, de nieuwtjes besproken. Elke
locatie komt elk nummer aan bod, vijf keer per jaar, al 25
edities lang. Voordien heette dit blad Castaar. De traditie
gaat dus al zeer lang mee.
Elk kwartaal komt alle omkadering samen tijdens het kwartaalteam.
Dit is steeds een mix van info-overdracht, teambuilding,
gezellig samenzijn en uiteraard: lekker eten.
Elke locatie krijgt elk jaar een budget van 40 euro per collega om een
teambuildingactiviteit te organiseren. Als de bedrijfsdoelstellingen worden
behaald, komt hier nog een bedrag van vijf euro per persoon bij. De drie voorbije
jaren was dit telkens het geval.
an externe communicatie zetten we met dit rapport een nieuwe, grote stap. We
vertellen je open en transparant wat ons drijft, wat we doen en hoe we onze doelstellingen
willen behalen. Communicatie is nooit af. Daarom zijn vaste structuren en contactmomenten
belangrijk.
De taal van de onthaalbrochure is soms moeilijk voor medewerkers die het Nederlands nog niet goed
beheersen. Daarom overlopen we deze samen met hen. We gaan bekijken of er gewerkt kan worden
met symbolen of figuren in een aparte brochure of meer visueel met animatiefilmpjes.
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 36
׉	 7cassandra://-dTDuqWr8-CcUmC3uLURjPLb4D-WGgDHVTlOeqJzljY`̵ [")C5׉E7j
Ambitie
We peilen op regelmatige wijze naar de
verwachtingen en wensen van de
vele stakeholders.
h
Thema 15
Stakeholders
Een bont gezelschap
Omdat we zoveel uitbatingen hebben, hebben we natuurlijk ook een enorm aantal stakeholders. Deze
zijn dan ook nog eens erg divers. We tellen bijvoorbeeld heel wat gemeentebesturen, OCMW’s, overheidsorganisaties,
sector- en opleidingsorganisaties en collega-bedrijven waarmee we in contact
staan. We houden op groepsniveau het overzicht, terwijl de uitbatingsverantwoordelijke vaak het eerste
aanspreekpunt is voor de lokale stakeholders. In vele exploitaties is er een gestructureerd partneroverleg,
meestal in de vorm van een stuurgroep. Hier wordt de dialoog tussen ‘opdrachtgever en
uitvoerder’ op continue basis gevoerd.
Tot nog toe onderhielden we onze stakeholderrelaties voornamelijk vanuit de operationele insteek. Een
van onze doelstellingen voor de toekomst is het opzetten van een echte stakeholderdialoog die peilt
naar hoe we met al onze partners samen meer waarde kunnen creëren.
We hebben intussen een eerste stakeholderoefening achter de rug, waarbij onze stakeholders op
groepsniveau in kaart werden gebracht. Nu bekijken we hoe we hen meer bij ons beleid kunnen betrekken
en gaan we de oefening specifiek op niveau van sommige vestigingen herhalen. Dit moet leiden tot
een structurele stakeholderdialoog.
w
Beste Averbode-team,
Heel hartelijk dank voor de fijne
ontvangst, het prima eten en de
vriendelijke bedieners, het was een
prachtige dag, nog veel succes.
Een tevreden klant
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 37
׉	 7cassandra://53ti-f2SGhgu4v3fXihHugkyKWaFHJK78AoeUj-B6zg`̵ [")C6[")C5{בCט   {u׉׉	 7cassandra://80VdPBpLamn0I-cNVadmUjq4tY4hYjzGsls4Ik4309g %` ׉	 7cassandra://9O8wliQxuApU1_XaQ1yq4CxYho8CghbDLlVLlOpyEO86`S׉	 7cassandra://Jjf4AgKl6_9hoeb9XiM5sIoJcx1wr4QwQdEVkP9hWC4k`̵ ׉	 7cassandra://AGTVnna6MuxfZ4zDiHwLSXa3ogAGMB1O-gF9wbj-INUR͠[")C7ט  {u׉׉	 7cassandra://CZaEs1q_3dbutZJ0zhHtipBJSElXE4nR1mVsQGjRSFY ` ׉	 7cassandra://Q4Hzqx7FsAB3t-WtRByfUHy7FRmP48XhLC9jSR3xLVc'`S׉	 7cassandra://9m8PqgFlKHlvPf6v66fAGUJPNKgjqiFlZuYJLb6Ha-k`̵ ׉	 7cassandra://sZnKJVSZcgQRBQYj4IMw3kFdukyYCwySYpBbHZO-b0op͠[")C8נ[")Cڃ T/9ׁHhttp://Kom.EEׁׁЈ׉E07 | Sense in cijfers en structuur
7.1 | Juridisch
Sense bestaat uit diverse juridsiche structuren. Het beheer van al deze structuren is overkoepelend
samengebracht in MetSense cvba-so.
MetSense
cvba-so
Bedrijfsrestaurant De Nieuwe Garde
Bedrijfsrestaurant Den Bell
Eet- en leescafé Kubus Permeke
Bedrijfs- en buurtrestaurant Foyer De Stroming
Bedrijfsrestaurant Digipolis
Catering met Sense
CAS vzw
Bilzenhof / Buurtrestaurant De 7 Schaken
Buurtrestaurant Kom.EET
‘t Zand / Buurtrestaurant Bakboord
ZET U vzw
Sense
Mortsel vzw
Antwerp Harbour Hotel
Antwerp
Harbour Hotel
bvba
Outfort cvba
IZA vzw
Outfort
Buurtrestaurant De Plataan
Shop en Bistro De Piekuur
Eetcafé Opnieuw & Co
Belevingscentrum Het Moment
De Drie
Provinciën nv
Hotel & Seminarie Elzenveld
Elzenveld
Res vzw
Heerlijckyt van Elsmeren
Heerlijckyt
van Elsmeren
cvba
(situatie op 31/12/2017)
Elzenveld
AO vzw
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 38
׉	 7cassandra://Jjf4AgKl6_9hoeb9XiM5sIoJcx1wr4QwQdEVkP9hWC4k`̵ [")C9׉Ei7.2 | Organigram
Bilzenhof /
De 7 Schaken
De Plataan
De Piekuur
Eetcafé
Buurtrestaurants & Zorgomgevingen
Den Bell
De Nieuwe Garde
Foyer De Stroming
Digipolis
Kubus Permeke
Catering met
Sense
Uitbatingen Antwerpen & Mortsel
‘t Zand / Bakboord
Kom.EET
Foyer De Stroming
Bedrijfsrestaurants
Elzenveld
Antwerp Harbour Hotel
Outfort
Hotel, Seminarie, Events
Uitbatingen buiten Antwerpen
Vlaams-Brabant
Heerlijckyt van Elsmeren (Geetbets)
Het Moment (Abdij Averbode)
50 Sense: Ontwikkeling
& Consultancy
Managementteam
Directieteam
+
Manager Buurtrestaurants en
Zorgomgevingen
Manager Bedrijfsrestaurants
Manager Communicatie & Marketing
Regiomanager Vl.-Brabant en aankoop
HR business partner projecten en sociale
economie
HR business partner admin en horeca
Directieteam
Algemeen directeur
Financieel directeur
HR-directeur
Operationeel directeur
Raad Van Bestuur metSense cvba-so
(situatie op 31/12/2017)
Ondersteunende diensten
Managementteam
+
Secretariaat
Personeelsadministratie
HR
Facility / Quality
Aankoop / MVO
Horeca Management Assistentie
Marketing & Communicatie
Boekhouding
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 39
׉	 7cassandra://9m8PqgFlKHlvPf6v66fAGUJPNKgjqiFlZuYJLb6Ha-k`̵ [")C:[")C9{בCט   {u׉׉	 7cassandra://x0aOWRutXkuRf25BQ2JQ864jifjBXgm9hV1b1Ih0eAk ` ׉	 7cassandra://AksIkGT1gUvfBuW5buKuBQvU0WbLYjpsJJwY4E6zhMU7` S׉	 7cassandra://ftL9O24faD6YGOXXK6tZOj_hSd07W8sjSGKFhn1IroY`̵ ׉	 7cassandra://XYpc_N8-2H8d78q1avFZlbPfYZzFtRzSPjlsHGLVmeo1`͠[")C;ט  {u׉׉	 7cassandra://JrtiOVDTJLlTS0-bkX3U798Y5xfmxArWnnlfR2STflo ` ׉	 7cassandra://U7GGJUKwS_JpuGHIt7EWGWg-5GMbqzu2FMhRkhH09Jw1}`S׉	 7cassandra://72kGAqthdRCDhMxIXCkgEuu_KQYiwpT8QEjRERLL-r4e`̵ ׉	 7cassandra://Uujv0AsooEUw71Qsomy_V3ltYeIYZSv04aQFoYsezmY-͠[")C<׉E7.3 | Financiën
2016
g
Aandeel eigen omzet ‘16: 79%
Aandeel omzet contracten ‘16: 7%
Aandeel loonsubsidies ‘16: 14%
Totale omzet
2016: €13 986 625
2017: €15 818 267
g
Totale eigen omzet
2016: €11 044 761
2017: €12 702 897
g
Totale loonsubsidies
2016: €1 940 062
2017: €2 003 180
g
Totale omzet contracten
2016: €1 001 802
2017: €1 112 190
Aandeel eigen omzet ‘17: 80%
Aandeel omzet contracten ‘17: 7%
Aandeel loonsubsidies ‘17: 13%
2017
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 40
׉	 7cassandra://ftL9O24faD6YGOXXK6tZOj_hSd07W8sjSGKFhn1IroY`̵ [")C=׉E7.4 | Personeel
c
g
Info!
Totaal aantal
medewerkers
Medewerkers in activering
2016: 180
2017: 191
Omkadering
2016: 60
2017: 72
Horeca-professionals
2016: 23
2017: 31
Aantal nationaliteiten
Medewerkers in activering
Omkadering
Horeca-professionals
Aantal vrouwen
Medewerkers in activering
Omkadering
Horeca-professionals
Aantal mannen
Medewerkers in activering
Omkadering
Horeca-professionals
Gemiddelde leeftijd
Medewerkers in activering
Omkadering
Horeca-professionals
2016: 43
2016: 43
2016: 45
2017: 40
2017: 41
2017: 45
(situatie op 31/12/2017)
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 41
2016: 124
2016: 38
2016: 9
2017: 134
2017: 37
2017: 10
2016: 56
2016: 22
2016: 14
2017: 57
2017: 35
2017: 21
2016: 13
2016: 4
2016: 1
2017: 17
2017: 4
2017: 1
v
v
v
v
׉	 7cassandra://72kGAqthdRCDhMxIXCkgEuu_KQYiwpT8QEjRERLL-r4e`̵ [")C>[")C={בCט   {u׉׉	 7cassandra://CsbmFKJI1rcOJiVDr36MeJPerHpGn5dagEbY7O9z2D8 @`׉	 7cassandra://TjzMR6uSaFZQthBzuPiOMW8lzyl7N80vh6oxLSX3VJ40`S׉	 7cassandra://4NbGOkq2dtFrDmIRatthmG0u5qsAg2k24E5sc0Y8HYs`̵ ׉	 7cassandra://f6pNrTYofZfkJ7iQbjvR7cj_qIs_0DGik3BiVZ_uUPo ͠[")C?ט  {u׉׉	 7cassandra://O10G-Q-Q19gzEYCVRAnc8EcAU3NWT_PLHat5EnX9_kg ~`׉	 7cassandra://faz5eQBJHbvawCruww52E-TUTg7feil58NqhERJUJe8<`S׉	 7cassandra://rUjO0V9ppG4zAyV8kQetLEGnfdYdGDR_8duqPX81vSs``̵ ׉	 7cassandra://tCmC14bfFocGCU239DhuBQD65MqJcb3KiS2S1v9Zcpw V ͠[")C@נ[")Cڄ yoc9ׁHhttp://Beweging.netׁׁЈ׉E7.5 | Bestuurders
Bestuurders
MetSense
cvba-so
Bestuurders
in de exploitatiestructuren
Johan
De Muynck
Michel Brabants
Marc Nuytemans
Marco Laenens
Lucas Marain
Rony Ceustermans
Sabine De Veilder
Bernard Fornoville
Lut Gabriëls
Fons Geeraerts
Veerle Van den Bosch
Carl Van Dyck
Paul Goetstouwers
Herman Gorremans
Randi Gutermann
Jos Van Haegenborgh
Jan Henderieckx
Rino Huijsmans
Herman Janssens
Jacques Kerkhof
Karen Peirens
Christian Roos
Eric Seghers
Hugo Tricot
Kurt Tuerlinckx
Jan Van Roie
Luc Verheyen
Wouter Winnen
7.6 | Partners
OCMW Antwerpen
Zorgbedrijf Antwerpen
Beweging.net
Politie Antwerpen
Stad Antwerpen
Digipolis
Havenbedrijf Antwerpen
Provincie Antwerpen
OCMW Mortsel
Opnieuw & Co
GasthuisZusters Antwerpen
Abdij van Averbode
Heerlijckyt van Elsmeren
De Ploeg
Departement Werk en Sociale Economie
MVO Vlaanderen
VDAB
Lokale OCMW’s
Nationale Loterij
BelOrta
Komosie
en zovele anderen...
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 42
׉	 7cassandra://4NbGOkq2dtFrDmIRatthmG0u5qsAg2k24E5sc0Y8HYs`̵ [")CA׉E08 | Conclusie
Als we één conclusie durven trekken uit al wat we de voorbije jaren hebben geleerd over duurzaamheid
is dat de volgende: alles is duurzaamheid, en duurzaamheid is alles.
Alles is duurzaamheid...
Vaak wordt er nogal ‘eng’ gekeken naar duurzaamheid als zijnde enkel betrekking hebbend op het milieu:
als we ecologisch werken, met een zo klein mogelijke voetafdruk, eventueel CO2
-neutraal, dan zijn we
‘duurzaam bezig’.
Onze ervaring zegt echter dat je in alle aspecten van je bedrijf duurzaam kunt ondernemen: op HR-vlak,
in het omgaan met je klanten en collega’s, in je operationele en strategische processen, in je huisvesting
en facility, zelfs in je financiële aanpak. Vandaar: alles is duurzaamheid.
...en duurzaamheid is alles.
De toekomst zal duurzaam zijn of niet zijn. Daar zijn we helemaal van overtuigd. Een duurzame bedrijfsvoering
zit dan ook in onze genen. We werken niet alleen voor de huidige generatie, maar ook voor alle
generaties na ons. We zeggen wel eens tegen onze medewerkers: let op je rug, want je hebt er maar één.
Zo is er ook maar één aarde en één ‘mensheid’. Laat ons er dan maar zo goed mogelijk mee omgaan.
Ook in de toekomst zal Sense op de ingeslagen weg voortgaan: elke dag opnieuw vragen we ons af of
we doen wat we moeten doen en of dit past in de missie en de waarden waar we voor staan. Zo dragen
we ons kleine steentje bij aan een duurzame toekomst.
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 43
׉	 7cassandra://rUjO0V9ppG4zAyV8kQetLEGnfdYdGDR_8duqPX81vSs``̵ [")CB[")CA{בCט   {u׉׉	 7cassandra://uy6E8Cv2KMs_JjhZRllZkZsm8G04C0wlL0N-RoVQ5bk $`׉	 7cassandra://r7eU7YmJ4ZebU8b9rfmQ-lKTW3tBt0M1VtjKm4KKgK89U`S׉	 7cassandra://J8rBTobuvEuvpGE7OkNf8AJo3bUN-EkNCGaQ0IGais4`̵ ׉	 7cassandra://AZUu9EvOJDzjfIszt0oORiAm2hicrPBkvc2broi6yvI ̬͠[")CCט  {u׉׉	 7cassandra://CukpA68aVz6Lcz4n54kmS7zDgxoScWa--44bnIkm2iI ` ׉	 7cassandra://AVeVI2fAyhteIS3kWhtQ9CjHbhhKfVnPmfd810vcZfc4`S׉	 7cassandra://T25MLbry0NhccbTSyOvbUpsClTwQSYHHVAkYefJ-EEY<`̵ ׉	 7cassandra://Nv7yTSQgKrdWwlZQBqSEnKNw6rSDbxePN4cB4rjYhao$(͠[")CD׉E09 | Dank
Ons eerste duurzaamheidsverslag kwam tot stand dankzij de inzet onze gedreven Sense-medewerkers
en Prof. Dr. Hans Verboven van EY Climate Change & Sustainability Services. Hans Verboven en zijn
team stonden ook in voor de controle op de rapportering van onze Environmental, Social en Governance
gegevens (kort ESG).
Verder zijn we erg dankbaar dat we in 2016 en 2017 konden deelnemen aan het Sustatool-project,
gefinancierd door de Vlaamse Overheid in opdracht van de Viceminister-president van de Vlaamse
Regering, Vlaams minister van Binnenlands Bestuur, Inburgering, Wonen, Gelijke Kansen en Armoedebestrijding
Liesbeth Homans. Dit project heeft ons als organisatie anders doen denken over duurzaamheid
en dit rapport is er ook een rechtstreekse uitloper van.
w
Geachte Moment,
Dank voor de goede ontvangst en het lekkere
eten. Een dikke proficiat ook voor jullie waardevol
initiatief om mensen van diverse origines en capaciteiten in
jullie restaurant te laten meewerken. Op die manier kunnen
samenwerken zal zeker een gunstig effect hebben
op hun verdere levensloop. Ikzelf kom zeker in
de toekomst nog terug.
Met vriendelijke groeten
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 44
׉	 7cassandra://J8rBTobuvEuvpGE7OkNf8AJo3bUN-EkNCGaQ0IGais4`̵ [")CE׉E
10 | SDG-rapportering
We hadden er misschien niet de juiste woordenschat voor en zeker niet het juiste kader, maar vanaf de
opening van ons eerste buurtrestaurant ging sociaal en economisch engagement bij ons hand in hand.
Vanaf de start was een duurzame en gezonde groei ons hoofddoel, waarbij we steeds de gecreëerde
waarde voor onze stakeholders centraal stelden, maar ook probeerden om rekening te houden met onze
ecologische impact.
Nu, 22 jaar na de start, hebben we met Sustatool en met de Sustainable Development Goals wel een
kader dat het ons mogelijk maakt om operationele doelstellingen te plaatsen in een lokale en globale
duurzaamheidsstrategie.
Het maatschappelijke discours rond duurzaamheid start dikwijls vanuit globale uitdagingen. Tegenwoordig
zijn het vooral de Sustainable Development Goals die hier als kader dienen. De Sustainable
Development Goals (SDG’s) bestaan uit 17 duurzaamheidsdoelstellingen met in totaal 169 targets die
in 2015 werden opgesteld door de Verenigde Naties. De VN heeft alle landen tot 2030 tijd gegeven om
de hun opgelegde doelstellingen te verwezenlijken. De SDG’s zullen voor kmo’s ook belangrijk zijn om
internationaal concurrentieel te kunnen blijven. De SDG’s zullen de komende 12 jaar immers leidend zijn
bij het bepalen van wetten, richtlijnen, het beleid bij andere organisaties en stakeholderverwachtingen.
Door het focussen op initiatieven in partnership met onze lokale stakeholders, proberen we onze eigen
strategie op één lijn te zetten met het groter doel van de Sustainable Development Goals. Naast ons
streven naar operationele excellentie en een verminderde ecologische impact van onze activiteiten,
proberen we vanuit onze kernactiviteit een positieve bijdrage te leveren om ongelijkheid tegen te gaan
(SDG 10) door in te zetten op kwaliteitsvol (on the job) onderwijs (SDG 4) en zingevende jobs (SDG 8).
Onze eigen Sense Academy is een belangrijk factor in onze opleidingsdoelstelling voor alle doorstroommedewerkers
(SDG 4). We nemen onze verantwoordelijkheid op om vanuit onze exploitaties bij te
dragen tot duurzame steden en hechte gemeenschappen (SDG 11). Dit doen we vanuit de verbindende
functie die samen eten heeft, maar evenzeer door te werken aan haalbare mobiliteitsoplossingen,
duurzame aankopen (SDG 12) enzovoort.
Onze reis is nog maar net begonnen, maar het doel is duidelijk. We zullen in partnerschap met onze
stakeholders (SDG 17) verder werken aan gemeenschappelijke waardecreatie. We doen dit zoals je van
ons gewoon bent, want Sense serveert met de glimlach een rijk palet aan horeca-beleving, met vakmanschap
en sociaal talent.
In de volgende tabel hebben we getracht om onze bijdrage aan de globale agenda zo concreet mogelijk
voor te stellen.
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 45
׉	 7cassandra://T25MLbry0NhccbTSyOvbUpsClTwQSYHHVAkYefJ-EEY<`̵ [")CF[")CE{בCט   {u׉׉	 7cassandra://ssAbEpQOSdE0iBAuVnI_uQkwyKkJLnMgILM7R5qGOhA Lg` ׉	 7cassandra://Au3Nmi9DpE99xmG-j4k4xwnGf_2aWDlIBKmmQJVGdc8:`S׉	 7cassandra://7zG2oOlbBuDL8IYE5IqwvLgt053ACdXOdDplkffBQDw`̵ ׉	 7cassandra://w-xFlt2DA-UbJ3CHAiVMVFJwx3QuOsXwmxCCZgNInng ;%͠[")CGט  {u׉׉	 7cassandra://qcUUSISRn7zxvHA8ti5TAnEvc6idQDzhvBgqqfoa7fo t` ׉	 7cassandra://0_ySovVDyCvRdsiFi4TWhmiGp6Pz6_a31J1mrIxlZGs`S׉	 7cassandra://S1JSzIgMCg4_fhjqytcN5doRYxHea4K8Ts8-zLq0iws
`̵ ׉	 7cassandra://9MCWAd2IvXYkh1sonk1wDXkE0lfWYmMgkR7y7OULB7kth͠[")CHנ[")Cڅ W؁f9ׁHhttp://Beweging.netׁׁЈ׉ESDG
Thema Sustatool
Voorbeelden: projecten Sense
1. Maaltijden & dienstverlening
4. Onze klanten
15. Stakeholders
12. Personeelsbeleid
1. Maaltijden & dienstverlening
4. Onze klanten
10. Afval & CO2
-impact
1. Maaltijden & dienstverlening
4. Onze klanten
- Aanbieden van gezonde maaltijden
- Proportioneren (overleg diëtiste)
- Gevarieerde voeding
- Vegetarische alternatieven
- Gratis kraantjeswater
- Gratis medische controle voor werknemers
- Stimuleren van gezonde voeding bij werknemers en
klanten
12. Personeelsbeleid
- Business model = doorstroombedrijf: Training is één
van de hoofddoelen
- Sense Academy
- Learning by doing
- Extra stageplaatsen voor doorstromers
- Taalopleiding
- Opleidingen HACCP (& EHBO)
- Sollicitatievoorbereiding
12. Personeelsbeleid
- Tewerkstelling van kansengroepen
- Duurzame groei MetSense: toename uitbatingen
- Opleiding, evaluatie (POP), begeleiding (mentorship)…van
de werknemers
- Begeleiding bij het vinden van en starten in een
nieuwe job
- Kwalitatief onthaalbeleid
- Tournée Générale
- Ideeënkookpot om betrokkenheid te stimuleren
- Waardenverhaal via onthaaldag, No Nonsense,
opfrissingen…
- Duurzaam toerisme promoten (Averbode)
12. Personeelsbeleid
4. Onze klanten
- Ongelijkheden in de maatschappij proberen weg te
werken d.m.v. tewerkstelling en opleiding
- Aanbieden van betaalbare maaltijden
1. Maaltijden & dienstverlening
15. Stakeholders
- Buurtrestaurants gaan vereenzaming tegen
- Sociale ontmoetingsplaats
- Het aanbieden van betaalbare maaltijden, in het
bijzonder ook 1€ kindermaaltijden
- Samenwerking met OCMW’s
- Tewerkstelling van kansengroepen
- Aanbieden van betaalbare maaltijden
- Tegengaan van voedselverspilling
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 46
׉	 7cassandra://7zG2oOlbBuDL8IYE5IqwvLgt053ACdXOdDplkffBQDw`̵ [")CI׉E&5. Aankoopbeleid
- Voedselverspilling tegengaan
- Duurzaamheidscriteria voor aankoop
- Keuze duurzame vis
- Gebruik van lokale producten
10. Afval & CO2
impact
- Afvalbeleid
- Dialoog met gebouwbeheerders
- Gebruik van gerecycleerd of biologisch verpakkingsmateriaal
-
Levenscyclusanalyse apparaten
- Vleesportie reduceren
- Optimalisatie transportroute werkverkeer
- Werknemers aanmoedigen om openbaar vervoer of
fiets te nemen
- Chefsnetwerk
15. Stakeholders
- Samenwerking met OCMW’s
- Samenwerking met Beweging.net, Abdij Averbode,
Permeke bibliotheek etc.
- Stakeholderoefening en -dialoog
- Nauwe samenwerking en lange-termijnrelaties
leveranciers
- Chefsnetwerk
- Duurzaamheidsrapportering
- Samenwerking met Universiteit Antwerpen, MVOVlaanderen,
EY,…
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 47
׉	 7cassandra://S1JSzIgMCg4_fhjqytcN5doRYxHea4K8Ts8-zLq0iws
`̵ [")CJ[")CI{בCט   {u׉׉	 7cassandra://ppnmeAeKWyNrI4EF-VQYcGhAymRXmuHgro_gtUM9QQU ` ׉	 7cassandra://VP4QG1Kze-scH-f4uos1oIiGDZmmh9dpqDKeqvKn0oMA`S׉	 7cassandra://zC5Z-PzMJyN5z6kyN0vq5tGDAJK_GWRyctAq-Ro6D54f`̵ ׉	 7cassandra://cnUyGjC_IaswFupxTXuGF0SNIG7ViEuhjVVfhRqdy6Q>͠[")CKט  {u׉׉	 7cassandra://ACDWaruM8wnVkp7vd74PfGkx2JmSHK0eTkiNEf1DG0Y D` ׉	 7cassandra://FASnp8k3y1CaCci03JdctbxZUqnpymu7q0WNfzjU7FA)`S׉	 7cassandra://y6f2vjQljKy_606VHLj2gq_ngV-7ba5OwI5Jg32iQLQi`̵ ׉	 7cassandra://Lkoe1aXBrX1vLYeiWZKzAArE-9wOCitwbQjJa9BDFdk0͠[")CL׉E	11 | GRI-index
Het Global Reporting Initiative (GRI) is een internationale organisatie die richtlijnen voor duurzaamheidsverslaggeving
opstelt. GRI zorgt ervoor dat duurzaamheidsverslaggeving voor alle organisaties –
ongeacht omvang, sector of locatie – bijna even routinematig en vergelijkbaar gemaakt kan worden als
financiële verslaggeving. Ook wij willen hier onze eerste stappen in zetten en hebben ons laten inspireren
door deze manier van rapporteren.
In de tabel op de volgende pagina’s hebben we ter informatie de GRI Content Index bij dit rapport
opgenomen. Zo kan je als geïnteresseerde stakeholder snel terugvinden welk onderwerp op welke
plaats in dit verslag aan bod komt. Ons eerste duurzaamheidsverslag claimt geen volledigheid. We
hebben ons beperkt tot een selectie van activiteiten die we interessant achten om te communiceren
naar onze stakeholders. Over sommige onderwerpen hebben we nog onvoldoende concreet cijfermateriaal.
Daarom is de selectie van GRI-nummers niet volledig en maken we geen claim m.b.t. ‘core’
of ‘comprehensive accordance’ voor GRI. Het blijft een informatief overzicht en een inspiratie om een
volgende keer een stapje verder te zetten.
Organisatieprofiel
102-1
102-2
102-3
102-4
102-5
102-8
Strategie
102-14
Ethiek & integriteit
102-16
Beschrijving
Naam organisatie
Activiteiten, merken, producten
en diensten
Vestiging hoofdkantoor
Locatie van activiteiten
Eigenaarsstructuur en juridische
vormen
Informatie over medewerkers
Beschrijving
Verklaring hoogste beslissingsbevoegde
Beschrijving
Waarden,
uitgangspunten, standaarden
en gedragsnormen
Governance
102-18
Stakeholder-engagement
102-42
102-43
Beschrijving
Bestuursstructuur
Beschrijving
Identificatie en selectie van
belanghebbenden
Benaderingswijze voor betrokkenheid
van belanghebbenden
Locatie
Colofon, p. 2; Sense in cijfers en
structuur, p. 38
Onze vestigingen, p. 12-19; Organigram,
p. 39
Colofon, p. 2
Onze vestigingen, p. 12-19; Organigram,
p. 39
Sense in cijfers en structuur, p.
38
Personeelsbeleid, p. 32-33; Personeel,
p. 41
Locatie
Waarom doen we wat we doen,
p. 6-7
Locatie
Waarom doen we wat we doen,
p. 6-7; Missie en waarden, p. 8-9;
Toegevoegde waarde, p. 20-21;
Waarden en normen, p. 32
Locatie
Juridisch, p. 38; Organigram, p.
39; Bestuurders, p. 42
Locatie
Stakeholders, p. 37; Partners, p.
42
Onze klanten, p. 26-27; Communicatie,
p, 36; Stakeholders, p. 37
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 48
׉	 7cassandra://zC5Z-PzMJyN5z6kyN0vq5tGDAJK_GWRyctAq-Ro6D54f`̵ [")CM׉EVerslaggevingspraktijk
102-55
102-56
Economische materie
GRI 201
GRI 204
Milieu materie
GRI 301
GRI 302
GRI 305
GRI 306
Sociale materie
GRI 403
GRI 404
GRI 405
GRI 416
Beschrijving
GRI Tabel
Locatie
Gri-index, p. 48-49
Externe controle
Beschrijving
Economische prestaties
Aankoopbeleid
Beschrijving
Materialen
Energie
Emissies
Afvalwater en afval
Beschrijving
Veiligheid en gezondheid voor
personeel
Training en opleiding
Diversiteit en gelijke kansen
Veiligheid en gezondheid voor
klanten
Dank: p. 44; Gri-index, p. 48
Locatie
Financiën, p. 40
Ingrediënten, p. 25; Aankoopbeleid,
p. 27
Locatie
Ingrediënten, p. 25
Energie, p. 30; Gebouwenbeheer,
p. 30
Transport & mobiliteit, p. 31;
Afval en CO2
Aval en CO2
Locatie
-impact, p. 31
-impact, p. 31
Welzijn en veiligheid, p. 34-35
Personeelsbeleid, p. 32-33
Personeelsbeleid, p. 32-33;
Personeel, p. 41
Lean, p. 28-29
DUURZAAMHEIDSVERSLAG Sense 2016-2017 | 49
׉	 7cassandra://y6f2vjQljKy_606VHLj2gq_ngV-7ba5OwI5Jg32iQLQi`̵ [")CN[")CM{בCט   {u׉׉	 7cassandra://X16kggg-V2ffWJ_kurBZgRgI2OgFk5tkHGTArIqbcqs` ׉	 7cassandra://b_IbGBaJ4FaiRl6_g0rMKW8c_4gewIQx2AEs9pEHGwQ!` S׉	 7cassandra://yA00dd0kCqKhtERD0yYtZPk8mLJ8yAUU30gdMa532Q0
`̵ ׉	 7cassandra://PJpeVNIkyt6JDnOt_tyGhEBDtzsuvMQJZcvFrBUju_w$At͠[")COט  {u׉׉	 7cassandra://3MnlPOHmxnRBi5tHz91w6Md5QTzRV9tyWduQMardH0Y` ׉	 7cassandra://lyFpHdCtpSq9v8995JIqCd5vpweIAtP0rI6DDZThONo` S׉	 7cassandra://9zuEUP1Liyul2ZfWB2uJOz5PKvB8fdfXnxL2hYDLaCg̡` ̵ ׉	 7cassandra://Jo-C7yHW6USNl2EuoBmClKcPXvdFUucSdxdCM0_mJrM0 ͠[")CPנ[")Cڂ ̥9ׁHhttp://www.metsense.beׁׁЈנ[")Cځ ̩9ׁHmailto:info@metsense.beׁׁЈ׉E mSense
Mechelsesteenweg 128-136 (6de verdieping)
2018 Antwerpen
03 226 04 91
info@metsense.be
www.metsense.be
׉	 7cassandra://yA00dd0kCqKhtERD0yYtZPk8mLJ8yAUU30gdMa532Q0
`̵ [")CQ׉E׉	 7cassandra://9zuEUP1Liyul2ZfWB2uJOz5PKvB8fdfXnxL2hYDLaCg̡` ̵ [")CR[")CQ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://vDT0gybMjUC_lqOQbo2k58xMlp-Y9r71HWLgbfdo-Rk` ׉	 7cassandra://Cm7cLr3Adi3exonzVw6t2LwxBzFkklo8cksJ5VRI06M`S׉	 7cassandra://qeYlcLoD4QTOmKLAWONIMGvBee-VfPpUHZeGwLPK9XI`̵ ׉	 7cassandra://ZS_tY6ATrZI57BgXO5-fu7vvpOeqOvQcIEqj_FfTt58%͠[")CSנ[")Cڇ ̥9ׁHhttp://www.metsense.beׁׁЈנ[")Cچ ̩9ׁHmailto:info@metsense.beׁׁЈ׉E mSense
Mechelsesteenweg 128-136 (6de verdieping)
2018 Antwerpen
03 226 04 91
info@metsense.be
www.metsense.be
׉	 7cassandra://qeYlcLoD4QTOmKLAWONIMGvBee-VfPpUHZeGwLPK9XI`̵ [")CT׈E[")CU[")CT{) $Duurzaamheidsverslag Sense 2016-2017["{a;