׉?4ׁB!בCט{u׉׉ 7cassandra://xclc7S-YhYCPhWPKVy22mLgANoDSHgvMX7KREKLeYS8` ׉ 7cassandra://8nO1AU_tterVo2RwUAppK3mTWBUuPnd6Q1YvflEIZXEpJ`S׉ 7cassandra://S-yUmcj1AC4hxEumR_UQS6X7ZZHLahDmpRDzIk1DB0E%`̵׉ 7cassandra://4IukpN6huSZmIA_0QmqvPCZJU0yYSvfbxnbL9ZxgFcI͠Z S_ט{u׈׈EZ S_׉EUExPress 2e jaargang nr. 1 Nieuws voor gepensioneerden van VVG-PGB Juni 2017 Dit is een uitgave van Senioren zijn mobieler dan ooit. Mede dankzij de e-bike, die tegenwoordig ook te huren valt. Velen combineren hun rit per fiets graag met het openbaar vervoer. Bijvoorbeeld door op station Meijersplein in Rotterdam de RandstadRail te pakken. ׉ 7cassandra://S-yUmcj1AC4hxEumR_UQS6X7ZZHLahDmpRDzIk1DB0E%`̵Z S_ÁZ S_{בCט{u׉׉ 7cassandra://_nNll-FLbbSrV2tuYIA6ssxK42TxIGU5ZU0mU965s88_` ׉ 7cassandra://CH5mh_yqDaaGkDAB-nRil0RG54bwsdQHfg-1oxgNuA8`׉ 7cassandra://gjr-2p_2rWsgsjUn4pTfyXal9dS4TKN2C4TeKqeNKjIJC`j׉ 7cassandra://pCchKLVz9vuhULbnYLz5sbtLbUlbN8jyp6cro1J3hBQM/͠ Z S_đנZ S_w;t9ׁHmailto:info@vvgpgb.nlׁ ׁ Ј׉E In dit nummer 2 - 3 Prima jaarvergadering in Zwolle en vragen en antwoorden 4 - 5 Douwe Egberts zorgt al 300 jaar voor de koffie 6 - 7 Interview met Tonnie Klein Hemmink, bestuurslid VVG-PGB 8 - 9 Tovenaars van glasblazerij brengen leven in Leerdam 10 ALV Jochem Dijckmeester: Welvaartsvast pensioen nooit beloofd 11 ALV Joep Schouten: Pas op voor verborgen aanvallen op pensioen 12 Colums Arnold Verplancke: Ga opzij voor de jeugd van Laïos 13 Berichten PGB 14-15 Schril klinkt de fluit. De treinreis kan beginnen 16-17 Belangenvereniging VGEO 18 Op een e-bike moet je leren rijden 19 Ouderen achter ’t stuur: ja of nee? 20 Ouderen maken digitale inhaalslag 21 Rijker of armer: Ouderen blijven optimistisch 22 Alom tevredenheid bij ALV, verslag van de secretaris 23 Vervolg antwoorden op de vragen tijdens de ledenvergadering Een aantal bestuursleden van VVG-PGB achter de bestuurstafel Foto: Jaco Klamer Prima jaarvergadering in Zwolle We hebben een goeie jaarvergadering gehad in Zwolle, constateer ik als voorzitter van de Vereniging van Gepensioneerden met trots en tevredenheid. We hebben afgelopen jaren een formule ontwikkeld die aanslaat: gratis vervoer, aandacht voor de inwendige mens, ruimte voor het aanhalen van contacten en veel informatie-uitwisseling. Dat laatste zowel tijdens de echte vergadering als bij de informatiestands daar omheen. Als we op deze manier zo’n 300 geïnteresseerden bijeen kunnen brengen, is dat de moeite meer dan waard. Komend jaar staan veel spannende dingen te gebeuren. Er wordt gesleuteld aan een nieuw pensioenstelsel. Dat zal op termijn vooral gevolgen hebben cOlOFON ExPress is een uitgave van VVGPGB en verschijnt twee maal per jaar. 2e jaargang nummer 1 Redactie: Theo Leoné, Ruud Peys, Tonnie Klein Hemmink en Jos van Rijsingen Eindredactie: Geer Meershoek Vormgeving en layout: Hans Brand Druk: Drukkerij Tesink B.V. Oplage: 13.000 stuks Reacties kunt u sturen naar: redactie@vvgpgb.nl Jos van Rijsingen. 2 voor de ‘actieve’ populatie, maar ook gepensioneerden willen weten wat dit voor hen betekent. Komt er linksom of rechtsom ruimte om rendementen die pensioenfondsen maken te vertalen in enige vorm van indexatie? Vooral in een tijd waarin de inflatie toeneemt is dat van groot belang. Daarnaast kan een nieuw regeerakkoord onze doelgroep op de korte termijn ook op andere terreinen tegemoetkomen. Ik denk aan een behoorlijke verhoging van de AOW-uitkering, afschaffing of in ieder geval verlaging van het eigen risico in de zorgverzekering en zo zijn er nog wel wat maatregelen te bedenken die uiterst welkom zijn. Activiteiten van de koepelorganisaties voor ouderen en van sommige politieke partijen hebben er voor gezorgd dat er meer oog is voor de belangen van senioren. Tijdens, voor en na de jaarvergadering ontvingen wij vanuit alle windstreken ׉ 7cassandra://gjr-2p_2rWsgsjUn4pTfyXal9dS4TKN2C4TeKqeNKjIJC`jZ S_׉E Vvragen en opmerkingen. Sommige zijn tijdens de jaarvergadering aan de orde geweest, andere zijn via een-op-een contact beantwoord. Ik laat hierbij een aantal van deze vragen de revue passeren met daarbij een antwoord. Natuurlijk besef ik dat veel antwoorden voor discussie of nuancering vatbaar zijn. Desondanks toch een poging enige duidelijkheid en richting te verschaffen. En natuurlijk sta ik open voor reacties en verdere vragen (info@vvgpgb.nl) want de pensioendiscussie houdt nooit op. Jos van Rijsingen, voorzitter VVG-PGB geldt niet voor de andere. Daarnaast beperken wettelijke regels de beslisruimte van pensioenfondsen. Vraag: Er is nauwelijks sprake van uitwisseling van standpunten tussen leden en leiding van de KNVG? Antwoord: De Vereniging van Gepensioneerden van PGB is als organisatie lid van de KNVG. Enkele van onze bestuursleden praten mee over het beleid. We pleiten bij de KNVG voor betere communicatie met de achterban. Vragen & antwoorden Vraag: Waarom wordt door pensioenfondsen niet meer stelling ingenomen tegen onrecht? Een 65-jarige heeft nog een levensverwachting van 25 jaar. Daarvan is nu al een derde om zonder indexatie! Antwoord: Pensioenfondsen zijn wettelijk verplicht de belangen van álle deelnemers evenwichtig af te wegen. Wat de ene groep als onrecht ervaart, Vraag: Komen er ledenbijeenkomsten voor aanstaande gepensioneerden door PGB met eventueel een rol voor de VVG-PGB (ook met het oog op werving nieuwe leden)? Antwoord: Dit is een goede suggestie die we binnen het bestuur en met het pensioenfonds zullen bespreken. Vraag: Gaat Brussel zich ook met onze pensioenen bemoeien? Antwoord: De algemene opvatting in Nederland is dat we bemoeienis vanuit Brussel moeten tegenhouden. Enkele politieke partijen (onder meer 50 Plus en CDA) zijn hier heel alert op. Vraag: Hoe wordt de rekenrente meer in overeenstemming gebracht met feitelijk behaalde rendementen? Antwoord: In de huidige situatie gelden de wettelijke regels die dit niet mogelijk maken. Het is aan de politiek om Jochem Dijckmeester. eventueel andere keuzes te maken. In een nieuw pensioenstelsel gaan mogelijk andere regels gelden. Vraag: Het rendement op het aandeel van ouderen in het vermogen van het pensioenfonds wordt niet uitgekeerd. Dit is ten gunste van toekomstige pensioenen. Dan kunnen ouderen er niet/ minder van profiteren? Antwoord: Er zijn allerlei benaderingen mogelijk. Het langer leven van gepensioneerden is weer nadelig voor jongere deelnemers. Het is moeilijk te bepalen of de plussen en minnen van jonge en oudere generaties precies in evenwicht zijn met elkaar. lees verder op pagina 23. FOTO’S: JACO KLAMER 3 Z S_ƁZ S_Ł{בCט{u׉׉ 7cassandra://_Zm4_EcFgVU-IngJCHaRxeF7Rt2sPHOiZBhJiS6XiK0` ׉ 7cassandra://EzJ7FyFOPdmWYekSdIlvXA6wSfc4yJ2niJTF__oS5Ec`׉ 7cassandra://a64G7Rq6HeIlBWSNig3A_ZhUzxJ3pwvNrCvCig7YeHkK`j׉ 7cassandra://zwcbn9BOKLQvFj_TOPbOkK6JdV0XZHJxER-YfMreNJ46 4͠ Z S_׉E Douwe Egberts zorgt al 300 jaar voor de koffie Een goede 300 jaar geleden geboren worden en nog steeds zorgen voor bijna elk kopje koffie. We hebben het hier over Egberts Douwe, de zoon van timmerman Douwe Egberts die in 1723 het licht zag. Egberts is de grondlegger van wat nu één van de grootste koffiebedrijven ter wereld is. En een bedrijf waarvan het pensioenfonds onlangs is toegetreden tot PGB. ‘’Jongeren wilden geen koffie meer’’ Egberts Douwe voer eerst enkele jaren op de grote vaart en begon op dertigjarige leeftijd in het Friese Joure samen met z’n vrouw een klein winkeltje De Witte Os in koffie, thee, tabak en andere koloniale waren. Twee jaar later kregen ze een zoon, die naar toenmalig gebruik Douwe Egberts werd genoemd en in 1780 in de zaak kwam. Als Douwe in 1806 komt te overlijden, zet zijn vrouw de zaak voort als de Firma van de Weduwe Douwe Egberts. Tijdens het bewind van Napoleon kiest zij de familienaam De Jong waarbij vooral haar nazaat cornelis Johannes de Jong DE steeds verder het land inbracht en uitbreidde. Koffie voor de rijken De geschiedenis van DE bedrijf is terug te vinden in het museum van Douwes’ geboorteplaats Joure. De eerste fabriek en opslagplaats waar Douwe Egbert 4 begon bieden een uitgebreid overzicht van de geschiedenis van koffie, thee en van Douwe Egberts in het bijzonder. Zo vind je er vrijwel alle historische DE-verpakkingen, inclusief die uit de oorlog en verschillende soorten bonen en apparatuur die voor het branden gebruikt worden. Verder staan er antieke en vooral dure koffiezetapparaten en serviezen met opmerkelijk kleine kopjes. ‘’Want koffie was vroeger een luxe. De gewone man kon zich geen koffie veroorloven, dat was iets voor de rijken,’’ vertelt Frans Tolsma. Hij werkte tot zijn pensionering bij DE en zit nu in het bestuur van de Vrienden van Museum Joure waar hij ook enthousiaste rondleidingen verzorgt. Het winkeltje is er ook nog steeds en is nu de museumwinkel terwijl je in hetzelfde woonhuis uiteraard ook DE-koffie of thee kunt drinken. De onderneming zelf heeft in de loop der jaren de vleugels steeds verder uitgeslagen. Al onder de ‘oude’ Douwe Egberts werden de zaken uitgebreid van Joure naar Brabant, Gelderland en andere provincies, later gevolgd door vele andere landen in de wereld. In de jaren twintig werden ook de overbekende punten ingevoerd en kwamen er de eerste cadeauwinkels. In 1919 opende een nevenvestiging in Utrecht waar nu het hoofdkantoor is gevestigd. In Joure staat echter nog wel een grote koffiebranderij terwijl er ook alle Pickwick-thee wordt geproduceerd. ‘’Douwe Egberts speelt nog steeds een belangrijke rol hier,’’ zegt Tolsma dan ook. De nazaten van de oprichters verkochten het bedrijf in 1987 aan het Amerikaanse voedingsconcern Consolidated Foods/Sara Lee. In 2012 wordt Douwe Egberts toch weer een zelfstandig Nederlands bedrijf en onder de naam DE Master Blenders 1753 naar de beurs gebracht. Al een jaar later wordt het daar door de Duitse investeerder Joh. ׉ 7cassandra://a64G7Rq6HeIlBWSNig3A_ZhUzxJ3pwvNrCvCig7YeHkK`jZ S_׉E FBenkiser JAB weer afgehaald en samengevoegd met de Duitse koffiespecialist Jacobs. Samen zijn die bedrijven nu de grootste koffieleverancier ter wereld, behalve voor oploskoffie waar Nescafé het DE-merk Moccona nog net verslaat. Opkomst van Senseo Terug naar de koffie zelf zegt Tolsma: ‘’Douwe Egberts heeft erg veel gedaan aan innovaties en dat doen ze in feite nog steeds. In de jaren tachtig, negentig ging de koffieconsumptie omlaag. Jongeren wilden geen koffie meer, ook al omdat er veel andere dranken op de markt kwamen. Koffiezetten was niet echt handig, een kan vullen met water, filter erin, precies de goede hoeveelheid koffie en dan moest je nog een kwartier wachten voordat je koffie had. Je kon nooit één kopje maken, alleen maar een kan vol. DE heeft daar toen de Senseo voor uitgevonden wat een groot succes is geworden. Tegenwoordig zitten ze ook sterk in de horeca terwijl op de meeste kantoren een DE-koffie automaat staat. Bovendien Fries Grafisch Museum Joure is voor aloude PGB-ers nog om een andere reden de moeite waard: het biedt ook huisvesting aan het Fries Grafisch Museum, een zelfstandige stichting die onderdak vindt in het Museum Joure. In de voormalige kopergieterij is een prachtige collectie grafische apparatuur te zien, waaronder twee lynotype zetmachines, een nog werkende degel waar je zelf een boekenlegger op kunt drukken, zethaken, cicerolatten en alles wat er verder bij het grafisch productieproces te pas kwam. Ook zijn er in lood opgemaakte pagina’s en de daarvan gemaakte matrijzen terwijl de muren bedekt zijn met alle mogelijke letterkasten. Die zitten overigens wel op slot, al dat lood is vandaag de dag te veel waard. In het grafisch museum zijn elke donderdag gepensioneerde levert DE veel aan grote koffieketens en andere grootafnemers. Maar de winkelverkopen maken nog wel verreweg het grootste deel van de omzet uit. In die winkels wordt DE niet altijd verkocht als Douwe Egberts. In Frankrijk heet het Maison du Café, in Spanje Marcilla en in Noorwegen Friele. Maar ergens op de verpakking staat wel altijd Douwe Egbert of DE; dat merk is tegenwoordig over de hele wereld aanwezig.’’ Ruud Peys drukkers en zetters aan het werk terwijl voor mei een speciale expositie over stencilmachines op de rol staat. Museum Joure is geopend op dinsdag t/m vrijdag van 10 tot 17 uur, op zaterdag, zondag en de meeste feestdagen van 14 tot 17 uur. Toegang volwassen € 6,50 per persoon, museumkaart gratis. leden van de VVG krijgen op vertoon van de bon twee kaartjes voor de halve prijs, inclusief een kopje koffie of thee. ‘’Degel, zethaken en cicerolatten’’ 5 Z S_ɁZ S_ȁ{בCט{u׉׉ 7cassandra://6Grp6XdVmNnV8ZTcBN_jGwgA-tFswVQpnw1PPhA4y2Q|` ׉ 7cassandra://J_MTFBkNRFJ20CAkZsCrQwI8BYPiOdKnNHE2Yy60uTo`׉ 7cassandra://y5mPIgKp9WMgLo5CsQTN4uvKT2a2ZL2zRa8WhCM7neE?`j׉ 7cassandra://82MxVp4JRVVi5yv_FDv-D5w0hELGTb4yti9Tyw4IiMYf͠ Z S_׉E “Met een knip van de vingers draai je niets om” Evenwichtige afweging heeft hoogste prioriteit Laat Tonnie Klein Hemmink (1949) maar fietsen. De Hengeloër werkte zich op van bezorger van dagblad Twentsche courant tot directeur IcT bij uitgeverij Wegener. Op twee wielen bereikte hij in pittige tochten zowel Rome als Santiago de compostella. Als bestuurder van VVG-PGB maakt hij deel uit van het Verantwoordingsorgaan. “Vanwaar mijn interesse voor pensioenen? Per ongeluk rolde ik er in. Toenmalig penningmeester Jan Rabelink belde me. Of ik geen zin had bij de vereniging van gepensioneerden te komen. De ledenadministratie was destijds niet zo goed geregeld. Ik kom uit het vakgebied van de ICT. Wilde wel eens kijken. De materie bleek dusdanig interessant dat ik me vervolgens ben gaan verdiepen en er gezamenlijk met andere VO-leden een opleiding voor heb gevolgd. Tot 2014 was ik alleen met mijn eigen pensioentje bezig.” “Met handen en voeten gebonden aan regels van de Nederlandsche Bank en politiek” alles gaat plenair. Zo hebben we commissies voor beleggingen, het jaarwerk – zeg maar jaarverslag, governance en aansluitingen.” Zij doen het voorbereidende werk dat uiteindelijk aan het gehele VO wordt voorgelegd. Acht tot tien keer per jaar zit het Verantwoordingsorgaan om Tonnie Klein Hemmink: “Geen keiharde confrontaties.” naar de gepensioneerden maar ook de belangen van de betalende deelnemers en de slapers mee te wegen.” Wat cijfers? Het PGB telt maar liefst 160.000 slapers. Zij betalen geen premie meer en wachten tot het moment van uitkering. Het aantal premiebetalende deelnemers bedraagt 68.000. De groep ontvangers heeft 73.000 gezichten. tafel met het bestuur van het Pensioenfonds. Telkens in Amsterdam. Het overleg met de Raad van Toezicht heeft een frequentie van twee keer per jaar. Baggeraars en vissers Bij zijn binnenkomst had de vereniging van gepensioneerden nog slechts 850 leden. Het aantal nadert nu de 13.000. Begonnen als club van vooral grafici en journalisten zijn inmiddels ook baggeraars, vissers en glasblazers van de partij. Verf en inkt, suiker, aardappelen. De lijst van vakgebieden die aansluiting zoeken wordt steeds langer. “Binnen het Verantwoordingsorgaan hebben we diverse commissies. Niet 6 Parallelle belangen Klein Hemmink noemt de samenwerking met het bestuur en de Raad van Toezicht ronduit goed. De belangen lopen parallel. Van keiharde confrontaties is geen sprake. “Sommige mensen denken dat je met de knip van je vinger iets om kunt draaien. Dat is niet het geval. Veel meer ben je bezig met de lange termijn. Prioriteit heeft een evenwichtige belangenafweging. Dat bereik je door niet alleen te kijken Miljarden voor banken “Als je vraagt, heb je voor een grote omslag kunnen zorgen? Dan zeg ik nee. Het is een kwestie van de lange termijn en het is belangrijk is dat de verschillende groeperingen vertegenwoordigd zijn en er evenwichtige besluiten worden genomen. Vergeet ook niet dat de pensioenfondsen met handen en voeten gebonden zijn aan de regels van de Nederlandsche Bank en de politiek. Wat ons wel steekt is de houding van de overheid tegenover de pensioenfondsen. In crisistijd heeft de regering miljarden uitgetrokken om de banken overeind te houden. De pensioenfondsen moesten zichzelf maar redden. En IN TERVIEW ׉ 7cassandra://y5mPIgKp9WMgLo5CsQTN4uvKT2a2ZL2zRa8WhCM7neE?`jZ S_׉Evdat hebben ze ook gedaan. Nog nooit is zo veel geld in kas als nu. We hebben een van de beste pensioenstelsels ter wereld. Als de rente stijgt is het probleem van de dekkingsgraad snel opgelost.” Risicoprofiel Als lid van de commissie aansluitingen buigt Klein Hemmink zich veelvuldig over fondsen die bij het PGB onderdak zoeken. “Je moet waken dat de belangen van de anderen niet geschaad worden. Hoe geschiedt de waardeoverdracht, wat is het risicoprofiel? Gekeken wordt naar de leeftijdsopbouw. Ook naar het aandeel mannen en vrouwen. Nieuwe aansluitingen mogen nooit ten koste gaan van de bestaande deelnemers, sterker nog, er moeten hierdoor schaalvoordelen ontstaan die voor alle deelnemers uiteindelijk gunstiger uitpakken. Er zijn hiervoor door het pensioenfonds procedures opgesteld die zorgvuldig bewaakt worden. worden kritische vragen gesteld. En die vragen moeten natuurlijk allemaal goed beantwoord worden. Ook vindt er een evaluatie plaats nadat een aansluiting is uitgevoerd”. Drie kwartjes Dankzij het vele vrijwilligerswerk kan VVG-PGB goedkoop zijn werk doen. Gevraagd wordt slechts een bijdrage van drie kwartjes per maand. Ondanks de razendsnelle groei van het ledental is nog slechts een op de zes gepensioneerden aangesloten. Veelal een kwestie van onbekendheid, denkt Klein Hemmink. “Pensioenfonds PGB heeft het liefst te maken met één vereniging van gepensioneerden. Een keer per jaar worden alle mensen die met pensioen zijn gegaan of via een nieuwe aansluiting bij het pensioenfonds PGB zijn aangesloten benaderd voor het lidmaatschap van de vereniging. We kunnen alle nieuwe gepensioneerden en de mensen uit nieuwe aansluitingen direct benaderen. Dat levert altijd weer een flink aantal leden op. Graag zouden we nog eens een keer alle gepensioneerden met ons kennis laten maken.” Theo leoné Extra toezicht via verantwoording Het Verantwoordingsorgaan is een nieuwkomer. Dankzij wijziging in de wetgeving versterking bestuur pensioenfondsen in 2013 kunnen de pensioentrekkers via deze extra bewaker toezicht houden op de ontwikkelingen bij hun pensioenfondsen. Het verantwoordingsorgaan adviseert het bestuur over beleid en de gevolgen daarvan voor deelnemers. Dat doet het gevraagd én ongevraagd. Bijvoorbeeld over: - de financiële situatie - de aansluiting van nieuwe werkgevers - de hoogte van de pensioenpremie en verhogingen - de manier van communiceren Het verantwoordingsorgaan beoordeelt ook achteraf of het bestuur zijn werk goed heeft gedaan. U leest hun oordeel over afgelopen jaar terug in het jaarverslag. Door de commissie Recht van voordracht leden Raad van Toezicht Het verantwoordingsorgaan heeft bij de benoeming van de leden van de Raad van Toezicht het recht van bindende voordracht Het Verantwoordingsorgaan van PGB bestaat uit achttien leden, verdeeld over drie groepen. In gelijke verhoudingen zijn aanwezig werkgevers, werknemers en pensioengerechtigden. • Namens de werkgevers zijn present: zes leden van de werkgeversraad PGB. • Namens de werknemers: vier leden van FNV Kiem en een van journalistenbond NVJ en een lid namens cNV Vakmensen • Namens de gepensioneerden: twee leden FNV Kiem, een lid CNV Vakmensen en drie VVG- PGB (Freek Busweiler, Tonnie Klein Hemmink en Jos van Rijsingen). Aan de hand van het jaarverslag, de jaarrekening en andere belangrijke informatie houdt het Verantwoordingsorgaan de vinger aan de pols. Overleg vindt plaats met het bestuur en de Raad van Toezicht. Een stevige stok achter de deur is dat bij ernstige twijfel aan het beleid het Verantwoordingsorgaan naar de Ondernemingskamer kan stappen. De leden van het orgaan treden eens in de vier jaar af en zijn maximaal twee keer herkiesbaar. 7 Z S_́Z S_ˁ{בCט{u׉׉ 7cassandra://XKfl_823TIZQXj9p4UH3RofEYb1lHkj9kmwndHV0BNI` ׉ 7cassandra://044RitZWiS5foixGzB1PJlHLbc-rOV-TE7SptoZlUnA>`׉ 7cassandra://SaIa80ZbcxZfOO30WeFsLRtXNES_k6m3G_LMNTAXUNIGZ`j׉ 7cassandra://EMN94DO-PHg8qjYP5sTI8KflsuvX6QKUOls7giTH8W0͠ Z S_͑נZ S_ 09ׁH!http://www.nationaalglasmuseum.nlׁ ׁ Ј׉E ;Tovenaars van glasblazerij brengen leven in Leerdam Jan Borghouts: “Fascinerend werk” Jan Borghouts: “In de topjaren werkten in Leerdam tweeduizend mensen in het glas.” FOTO’S: THEO LEONÉ Eerst naar de glasblazerij. Dan pas naar het museum. Jan Borghouts (1943) benadrukt de volgorde. Wie in de werkplaats de tovenaars ziet, schakelt een kwartier verderop in het museum voortdurend tussen herkenning en verbazing. De wandeling tussen beide halteplaatsen voert in Leerdam langs stevige vestingmuren en over de Lingedijk. “In de topjaren werkten in Leerdam tweeduizend mensen in het glas. Nu nog zo’n vijfhonderd, in vijf ploegen. Wat de toekomst zal brengen? De concurrentie van de lage lonenlanden is zwaar. Maar er wordt nog steeds wel geïnvesteerd in Leerdam.” Bijna vijftig jaar verdiende Borghouts zijn brood in de glasbranche. Nog steeds assisteert de techniekman drie ochtenden in de week in het productiebedrijf. Als vrijwilliger zet hij zich sinds 2005 in voor de publieksdienst van het Nationaal Glasmuseum. Geboren in Bergen op Zoom, raakte Borghouts tijdens zijn jaren als Kort Verband Vrijwilliger bij Defensie verzeild in Utrecht en Ede. De verbindings8 man vond in het leger de tijd om een studie te volgen tot instrumentatietechnicus, mensen die doorgaans aan de slag gaan in de meet- en regeltechniek bij de procesindustrie. Na het leger volgde Leerdam. De Vereenigde Glasfabrieken Leerdam konden in de technische dienst prima een technicus gebruiken voor het onderhoud van de machines en installaties. “De processen werden steeds ingewikkelder. Daar hoorde goed onderhoud bij. Al snel werd gewerkt in volcontinu dienst. Vroege ploeg van zes tot twee. Dan van 14.00 tot 22.00 uur. En de nachtploeg van tien tot zes uur in de ochtend. Zes jaar heb ik zo gewerkt. Daarna ging ik naar de afdeling mechanisatie. Daar ben ik nog steeds bij betrokken. Of ik onmisbaar ben? Dat wil ik niet zeggen. Maar ik mag nog wel steeds komen.” Aanvankelijk lag de focus van Borghouts volledig op de technische kant van de glasproductie. “Thuis had ik wel glazen. Die hadden geen bijzondere betekenis voor me. Van lieverlee ontstond meer waardering voor het product omdat ik met de techniek van het vervaardigen te maken kreeg. De automatisering stond nog in de kinderschoenen. Hoe krijg je het product optimaal? Wat komt daar allemaal bij Topproductie Nederland staat als glasproducent internationaal aan de top. Voor de crisis (2007) kwam per hoofd van de bevolking zo’n 85 kilo puur glas uit de ovens. Ter vergelijking: in de Verenigde Staten ligt het gewicht 20 kilo lager. Leerdam is met zijn Nationaal Glasmuseum, ateliers en bedrijven Nederlands centrum van glas. In de stad vervaardigt Owens Illinois verpakkingsglas en maakt Libbey tafelglas. Het Glasvormcentrum Royal Leerdam Kristal is sinds 2009 onderdeel van de Porseleyne Fles uit Delft. ׉ 7cassandra://SaIa80ZbcxZfOO30WeFsLRtXNES_k6m3G_LMNTAXUNIGZ`jZ S_׉E kijken? Bijkomend is het stuk handwerk. Fascinerend. De glasblazers zijn echte tovenaars.” Op de twee vestigingen in Leerdam werken pakweg 150 vrijwilligers. Sommigen komen uit Tilburg, Den Haag of Nijmegen. Vaak is hun interesse ontstaan vanuit het verzamelen. Borghouts is geen man van glas verzamelen. Drijfveer is en blijft de techniek. “Ik ging in 2005 met prepensioen. Kreeg daardoor meer tijd. Ik kwam een advertentie tegen waarin het museum aankondigde een nieuwe organisatie van vrijwilligers op te zetten. Nou ja, ik weet natuurlijk wel iets van glas. Het mooie is dat je iets kunt betekenen voor andere mensen. Dat is heel wat waard. Ik help bij de ontvangst, de verkoop en het informeren van bezoekers. Ook doe ik diverse klusjes waarbij de techniek om de hoek komt kijken.” Ook na vijftig jaar in het glas kan Borghouts niet zeggen dat hij aan bepaalde pronkstukken van het museum zijn hart verpand heeft. “Bij brand heb ik niet één object waarmee ik zo snel mogelijk de deur uitloop. Het aantal mooie en interessante dingen is gewoon te groot. We hebben glas ontworpen door grote architecten als Karel de Bazel en Hendrik Berlage. Ken je het Gilde-glas? Dat bekende wijnglas. Het ontwerp komt van Andries Copier. Hij was in 1930 de eerste vaste ontwerper in vaste dienst bij de glasfabriek in Leerdam.” Het glasmuseum en de blazerij zijn maandags gesloten. Open: dinsdag tot en Inspelend op de actualiteit: panda’s De glasblazerij in de oude droogloods met zaterdag van 10.00 tot 17.00 uur. Zondags: van 12.00 tot 17.00 uur. Zie ook: www.nationaalglasmuseum.nl Theo leoné David Beliën bolt de wangen. Collega Josja Caecilia kijkt toe. Droogloods en directeursvilla’s In Leerdam wordt sinds 1765 glas geblazen. Het vakmanschap is aan de oevers van de Linge geïntroduceerd door de gebroeders Pilgram uit Duitsland. Zand, kalk en soda. Meer grondstoffen hebben de glasblazers niet nodig. In de werkplaats wordt gebruik gemaakt van smeltovens, inwarmovens en koelovens. Want het smelten, bewerken en heel voorzichtig afkoelen luisteren nauw. De temperaturen lopen op tot 1270 graden Celsius. Dagelijks hanteren kunstenaars de blaaspijp, op zoek naar nieuwe, telkens weer verrassende vormen. De glasblazerij van het Nationaal Glasmuseum is gevestigd in een oude droogloods van de houtindustrie. Eeuwenlang werden over de Linge vlotten boomstammen aangevoerd om in Leerdam te verwerken. Het glasmuseum met zijn grote collectie kunst- en gebruiksstukken vindt onderdak in twee villa’s ontworpen door Samuel de Clerq (1876 – 1962). Het ene pand werd bewoond door Petrus Cochius, de glasdirecteur die de basis legde van de verzameling. Naast hem woonde zijn financieel-directeur Bunge. De twee villa’s zijn in de jaren 2009 – 2010 via vier loopbruggen met elkaar verbonden. Sindsdien is het museum in staat ook de objecten uit het depot te tonen. De bezoekers treffen daardoor niet alleen luxe voorwerpen aan ontworpen door beroemdheden als De Bazel, Berlage en Frank Lloyd Wright maar ook citroenpersen, glazen en souvenirs die bij ouderen jeugdherinneringen opwekken. 9 Z S_ρZ S_΁{בCט{u׉׉ 7cassandra://9ie5w1hvwzwSQ0JdXKZQiSpVNqULKwzqnnahIEFpAYo@{` ׉ 7cassandra://kX4JdJijSRX6_a5sjgBmLToXWY4FnMXZ_Oev-3wX11Yg`׉ 7cassandra://pklZfAJMzOEwsbXYUBuyrMy1Ro2HJUu6fbKL9pz0yJEH6`j׉ 7cassandra://VnaEN4D7TG1VLldC1tgPGCNlfYz2TdlMqGuBbxS90Zk%͠ Z S_ГנZ S_ .9ׁHhttp://gen.nlׁ ׁ ЈנZ S_ |k 9ׁHhttp://loonvoorlater.nlׁ ׁ ЈנZ S_ h49ׁHhttp://knvg.nlׁ ׁ Ј׉E GWelvaartvast pensioen nooit beloofd ‘’We zijn als pensioenfondsen in het verleden niet altijd duidelijk geweest over wat mensen precies konden verwachten. Eigenlijk is er best wel vaak een te rooskleurig beeld geschetst. Het kon niet op, de hoge rendementen zouden altijd wel duren. In feite is er echter nooit betaald voor een welvaartsvast pensioen. Maar bij veel mensen blijkt wel de indruk te zijn gewekt dat er altijd wel geïndexeerd zou worden. We hebben daar bij Pensioenfonds PGB inmiddels wel van geleerd en proberen nu duidelijker te zijn in onze communicatie.’’ Dat zei Jochem Dijckmeester, bestuurder van het Pensioenfonds PGB, in zijn presentatie tijdens de ALV. Dijckmeester (35) is onlangs ‘bekroond’ tot beste jonge pensioenbestuurder van Nederland. Dat is geen onverdeeld genoegen, maakte hij duidelijk: ‘’Als ik aan mijn vrienden probeer uit te leggen wat ik in het dagelijks leven doe, dan stuit ik alleen maar op vreemde blikken. Meestal gaan ze gauw over iets anders praten. Jongeren hebben ook weinig ideeën over pensioenen, laat staan hun eigen pensioen. Daar maken ze zich meestal helemaal niet druk over. Uit onderzoek blijkt dat 69 procent er vast 10 Jochem Dijckmeester van overtuigd is dat de pensioenpremie die zij betalen wordt gebruikt voor de uitkering aan de gepensioneerden. Dat misverstand is simpelweg niet uit te roeien, hoezeer we het ook proberen. Net zo als dat jongeren denken dat de ouderen de pot leeg eten en dat er voor hen straks niets meer over is. Die ouderen hebben ’t al zo goed, daar kan best wat van af, zeggen ze dan. Maar iedereen betaalt premie voor z’n eigen pensioenpot, we hebben geen omslagstelsel zoals voor de AOW. Die boodschap moet toch nog duidelijker overgebracht worden.’’ Generaties tegenover elkaar Die misverstanden leiden wel tot steeds meer tegenstellingen tussen ouderen en jongeren, betoogt Dijckmeester. ‘’Het is echt de hoogste tijd dat we iets gaan doen aan dat tegenover elkaar zetten van de generaties. De discussie over de pensioenen en het stelsel gaat nu vaak op een manier van: pas op, daar gebeurt iets dat erg is. De indruk wordt gewekt dat dat hele pensioenstelsel van ons niet meer te redden is. Dat is pertinent onwaar, het Nederlandse pensioenstelsel behoort tot de beste ter wereld. Maar heel weinig ouderen moeten in armoede leven. Niet indexeren vinden wij als pensioenbestuurders net zo vervelend als de gepensioneerden zelf maar is op dit moment helaas onvermijdelijk.’’ De kans dat op de pensioenen wordt gekort blijft bestaan. ‘’Maar wij moeten er wel samen voor zorgen dat we het ook in de toekomst zo goed kunnen houden. Laten we vooral niet het kind met het badwater weggooien. Het stelsel staat onder druk, vooral door de lage rentestand en de gestegen levensverwachting, dat is waar. Er moet aan gesleuteld worden, maar laten we dat dan samen doen want anders gaat de politiek zich er nog meer mee bemoeien en dan zijn we slechter af. Pensioenfonds PGB is klaar voor die discussie, ook in het belang van onze deelnemers.’’ Ruud Peys Geinteresseerde leden bezoeken de stand van PGB. FOTOS: JACO KLAMER ׉ 7cassandra://pklZfAJMzOEwsbXYUBuyrMy1Ro2HJUu6fbKL9pz0yJEH6`jZ S_׉E .Pas op voor verborgen aanvallen op pensioen Schouten prijst het Nederlandse pensioensysteem als een van de beste ter wereld. Aan enige flexibilisering van de uitkeringen valt niet te ontkomen. De vernieuwing van het stelsel moet wat hem betreft in ieder geval leiden tot een versteviging van het vertrouwen in uiteindelijk een goed pensioen. Joep Schouten Gehoord worden. Aanschuiven bij de macht. Koepelorganisatie KNVG voert lobby namens 300.000 gepensioneerden. Onder hen de leden van pensioenclub PGB. “De overheid probeert om met verborgen methoden geld uit ons pensioen te halen”, waarschuwde voorzitter Joep Schouten tijdens de ledenvergadering van VVG-PGB in Zwolle. Oppassen dus. De KNVG probeert overal waar nodig de stem van de ouderen te laten horen. Want zonder politieke macht staan de gepensioneerden aan de zijkant. Koepel KNVG is een organisatie van veel overleg. Maar liefst vier keer per jaar vindt een algemene vergadering plaats. Op de verschillende generaties het eens zijn. Hoezo een generatieconflict? We moeten ons niet laten uitspelen.” Een telkens terugkerend is thema is de vermeende rijkdom van de ouderen. “Als je zo’n odium krijgt, ontstaat al snel een stemming: daar kan wel wat af. Met wie vergelijk je de gepensioneerden? Met de jongeren? Met hun leeftijdgenoten twintig jaar geleden? Wij vinden dat een pensioen de mensen mogelijk moet maken om na hun werkzame tijd het leven dat ze leiden voort te kunnen De kloof tussen oud en nieuw wordt dikwijls opgeblazen de agenda staan tevens regiobijeenkomsten, gesprekken met organisaties van werkgevers en vakbonden, overleg met andere vertegenwoordigers van ouderen en ook jongeren. De organisatie houdt drie websites in de lucht: knvg.nl, loonvoorlater.nl en pensioenleugen.nl. Schouten: “De kloof tussen oud en jong valt wel mee. De verschillen worden dikwijls opgeblazen. Het Platform Oud Jong werkt aan een manifest om duidelijk te maken waarover zetten. Niet met 100 procent dezelfde inkomsten. We hanteren de vuistregel van 70 procent van het eindloon, ongeveer 80 procent van het middenloon.” De voorzitter verbaast zich dat de gepensioneerden nog steeds niet vertegenwoordigd zijn in de pensioencommissie van de Sociaal-Economische Raad. “Stel je eens voor dat in de vrouwencommissie van de SER geen vrouw zit. Onmogelijk toch?” Theo leoné 11 Z S_ҁZ S_с{בCט{u׉׉ 7cassandra://XVPnvew60pSMF6yFWZWjmbJGG8VsIqIXLKzQmsXWbZIz` ׉ 7cassandra://bNoeFnxDOyhgkcbF5a0x5DAXGGk6AE_KEpZ_D02wy0U`׉ 7cassandra://Yc7z0Q28TTMEgWlSTBKnPbsFWt0zLOMlVxS-qmxe4hsI`j׉ 7cassandra://gA8yoUfqDvDYNlcmDoyoKcXA05F8hG0gPJHSJlUDY00b ͠ Z S_ӖנZ S_Ṯ9ׁHhttp://www.mijnpgbpensioen.nlׁ ׁ ЈנZ S_Z69ׁHhttp://digid.nlׁ ׁ ЈנZ S_@29ׁHhttp://digid.nlׁ ׁ ЈנZ S_]9ׁHhttp://www.reׁ ׁ ЈנZ S_̊9ׁHhttp://mijnpgbpensioen.nlׁ ׁ ЈנZ S_̊9ׁHhttp://mijnpgbpensioen.nlׁ ׁ Ј׉E Ga opzij voor de jeugd Laïos Ook bestuurders weten dat ze op tijd plaats moeten maken voor een nieuwe generatie. Op mijn 72ste zet ik nu definitief een punt achter het werk in de pensioensector. Het is niet goed om bang te wachten op het moment dat de jeugd je hoofdschuddend opzij zal zetten. Terwijl je zelf al die tijd worstelt met een heus Laïos-complex. Een wat? Ja, dat bestaat echt, een Laïos-complex. Laïos is in de Griekse mythologie de vader van Oidipoes. Naar de zoon is een ziekelijke psychische afwijking genoemd. Dat weet bijna iedereen, zonder ooit Freud te hebben gelezen. Maar naar de vader ook dus. Oidipoes Het gaat te ver om hier het hele Oidipoes verhaal te vertellen. Maar Laïos heeft van het orakel gehoord dat zijn zoon hem zal vermoorden. Daarom wil hij Oidipoes als baby laten ombrengen. Die daad wordt niet uitgevoerd. De knecht brengt de baby als vondeling naar een ander land, waar hij uiteindelijk aan het hof opgroeit. Daar krijgt Oidipoes op zijn beurt de voorspelling dat hij zijn vader zal doden en met zijn moeder zal trouwen. Hij vlucht geschokt weg om dit te voorkomen, niet wetende dat hij zo het noodlot tegemoet gaat. Op een splitsing van wegen rijdt hij zich vast als van de andere kant een reiswagen met een halsstarrige grijsaard komt. Geen van beiden wil uitwijken en dat loopt uit op een twist en vervolgens een gevecht. Daarbij doodt Oidipoes de oude man, die naar later zal blijken, de koning van Thebe en zijn echte biologische vader is: Laïos. Van de troon Laïos en Oidipoes zijn 500 jaar voor onze jaartelling uitgegroeid tot klassieke personages in de Griekse tragedies. Veel recenter, pakweg honderd jaar geleden, hebben ze een plek gekregen in de psychologie. Oidipoes staat voor de gevoelens van begeerte die een jongen in een stadium van zijn ontwikkeling kan voelen voor zijn moeder en 12 de aandrift om zijn vader uit de weg te ruimen. Laïos belichaamt de angst overvleugeld te worden door de zoon. Beide aandriften kunnen normaal en tijdelijk zijn, maar ze kunnen ook uitgroeien tot een ziekelijke afwijking, waarbij de termen Laïos- of Oidipoes-complex opduiken. Daarbij hoeft het niet letterlijk om de zoon te gaan voor wie de vader bang is. Het gaat om de angst van de troon te worden gestoten door de jeugd, door een aanstormende generatie. Elke vergelijking gaat mank, dat weet ik wel. Een pensioenfondsbestuurder is geen koning. Maar iedereen die een verantwoordelijke leidinggevende positie bekleedt, beseft dat er een moment komt om een stap opzij te doen. Wacht niet op het moment dat je strompelend je meerdere moet erkennen in een vitale jongeling die je schouderophalend overvleugelt. Na 27 jaar Vandaar dat ik na zeven jaar bestuurslid van Pensioenfonds PGB en daarvoor tien jaar bestuurslid van Pensioenfonds Wegener (APW) en daarvoor weer tien Jos van Rijsingen bedankt Arnold van Verplancke VVG-PGB voor zijn inzet. FOTO: JACO KLAMER jaar Pensioenfonds VNU er een punt achter zet. Op tijd hoop ik. En ik zal met grote belangstelling zien hoe ons pensioenfonds zich verder versterkt, in de handen van de volgende generatie. Daarbij weet ik dat de Vereniging van Gepensioneerden die ontwikkeling kritisch zal blijven volgen. En dat ik de VVG-PGB natuurlijk blijf steunen, ook als gewoon lid. Arnold Verplancke Illustratie E.B.M. Segwers ׉ 7cassandra://Yc7z0Q28TTMEgWlSTBKnPbsFWt0zLOMlVxS-qmxe4hsI`jZ S_׉EBerichten PGB Nieuwe bestuurder stopt onverwacht Marjan van Noort, in april benoemd als bestuurslid PGB met de portefeuille communicatie, heeft haar functie weer heel snel neergelegd. Ze heeft binnen de vakbond FNV een andere functie gekregen die niet te combineren is met het bestuurslidmaatschap van ons pensioenfonds. Van Noort bekleedde de zetel namens de gepensioneerden. Het bestuur van Pensioenfonds PGB heeft nu opnieuw de procedure opgestart om de ontstane vacature in te vullen. Dat betekent dat de VVG en de vakbonden die kandidaten mogen voordragen weer aan zet zijn. Marjan van Noort wordt manager van het expertisebureau zelfstandigen van FNV. “Omdat geen geschikte kandidaat te vinden was, heeft men een dringend beroep op mij gedaan”, geeft ze als commentaar. Ze betreurt dat dit zo snel gebeurt. Beleidsdekkingsgraad bijna op 100 procent De beleidsdekkingsgraad van de pensioenfondsen is aan het eind van het eerste kwartaal van 2017 uitgekomen op 99,7 procent. Die beleidsdekkingsgraad is in deze periode met 2,2 procentpunten toegenomen. Dat meldt De Nederlandsche Bank DNB. Pensioenfondsen moeten hun beleidsbeslissingen, met name die over korten en indexeren van pensioenen, baseren op de beleidsdekkingsgraad, Die wordt berekend als het gemiddelde van de zogenaamde op marktinformatie gebaseerde dekkingsgraden. Die laatste dekkingsgraad is in het eerste kwartaal gestegen met 2,8 procentpunten naar 104,9 procent. De pensioenverplichtingen daalden met 17 miljard euro naar 1.229 miljard euro. De daar tegenoverstaande beschikbare middelen namen met een gelijk bedrag toe tot 1.289 miljard euro. De verplichtingen zijn gedaald door veranderingen in de rentestanden. De beschikbare middelen zijn vooral gestegen door gunstige ontwikkelingen op de aandelenmarkten. Zo zijn de AEX-index, de MSCI-world index en de Dow Jones index met 6,9%, 4,9% respectievelijk 4,6% gestegen. Kans op korten pensioenen PGB minimaal Inloggen met DigiD bij PGB Vanaf nu logt u met DigiD in op mijnpgbpensioen.nl. Tot nu toe deed u dat nog met uw registratienummer en wachtwoord. DigiD wordt al vaak gebruikt om in te loggen bij andere organisaties. Zoals bij de Belastingdienst. Het voordeel van DigiD is dat het nog veiliger is én dat u minder wachtwoorden hoeft te onthouden. Online inzicht in uw pensioen Met uw DigiD heeft u makkelijk en veilig toegang tot uw persoonlijke pensioeninformatie op mijnpgbpensioen.nl. Zoals uw huidige pensioenwww.regeling en de digitale post die u van ons krijgt. Heeft u nog geen DigiD? Ga naar digid.nl en kies voor Aanvragen. U vindt daar ook veel vragen en antwoorden over DigiD. Woont u in het buitenland? Dan kunt u ook een DigiD aanvragen als u de Nederlandse nationaliteit bezit. Hoe u dat doet, leest u ook op digid.nl. Woont u in het buitenland en heeft u niet de Nederlandse nationaliteit? Dan kunt u, als u AOW krijgt, een DigiD aanvragen via de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Gaat u daarvoor naar de website van de SVB. Woont u in het buitenland, heeft u niet de Nederlandse nationaliteit en krijgt u nog geen AOW? Dan kunt u geen DigiD aanvragen. U kunt dan helaas ook geen gebruik (meer) maken van www.mijnpgbpensioen.nl. Behoort u tot deze groep? Dan krijgt u binnenkort een brief van ons met informatie over hoe we u gaan helpen. De kans dat Pensioenfonds PGB de pensioenen volgend jaar moet korten is minimaal geworden. Een verlaging in de jaren daarna is echter nog steeds niet uit te sluiten. Dat zegt voorzitter Ruud Degenhardt naar aanleiding van de in het eerste kwartaal verbeterde financiële situatie bij PGB. De beleidsdekkingsgraad is gestegen van 96,0 procent eind 2016 naar 98,4 procent terwijl de actuele (maandelijkse) dekkingsgraad steeg van 100,7 procent op 31 december naar 103,9 procent per 31 maart. Zolang de beleidsdekkingsgraad - die de situatie over de afgelopen twaalf maanden weergeeft - onder de vereiste 104 procent blijft, is een verlaging van de pensioenen in de komende jaren niet uit te sluiten, benadrukt Degenhardt. De verbetering komt door een iets hogere rente en door het rendement op de beleggingen. Dat rendement was positie op beleggingen met een hoger risico, zoals aandelen, maar negatief op beleggingen met een laag risico zoals obligaties. Per saldo kwam daarmee over het eerste kwartaal een rendement van twee procent uit de bus. 13 Z S_ՁZ S_ԁ{בCט{u׉׉ 7cassandra://heJD_1y0VC-ei9BdWuc5MzwlJDeM0HVxcGCMEW2nUsI` ׉ 7cassandra://juTDJ-W5cH0_m5pDEjH8cMsKT_8c_2gs-IQi9oCirQE`׉ 7cassandra://XDs_QihFQ1i7FAQjcVBur3rXhYj6YLrdBmt7kKoAIeAK)`j׉ 7cassandra://kXoaT9JLCjCqcvDzLw_tgkOMmdWCvNHFuyPxxsDRSrE͠ Z S_֑נZ S_c9ׁHhttp://ns.nl/dagjeׁ ׁ Ј׉E wSchril klinkt de fluit, de treinreis kan beginnen Scherp klinkt op het perron de fluit. Is iedereen binnen? De trein staat op het punt te vertrekken. Tussen de haastige forenzen en kwebbelende jongeren nemen dagelijks tal van ouderen de trein. Op de perrons laten de senioren zich vooral rond de klok van negenen zien. Vanaf dat tijdstip kan met 40 procent korting gereisd worden. Tenminste, degenen die in het bezit zijn van een dalkaart en zij die een Altijd Voordeel-abonnement hebben. Handig om een bezoek te brengen aan familie, goede bekenden of gewoon een leuke stad. In het weekeinde vervalt de eis om te reizen buiten de spits. Grote steden populair “Amsterdam is een populaire bestemming”, zegt Hessel Koster, woordvoerder van de Nederlandse Spoorwegen. “Eigenlijk zijn alle grote steden in trek. Van Groningen tot Maastricht.” De door de NS uitgezette wandelingen (in het veld gezet door de mensen achter de Lange Afstand Wandelpaden) genieten een toenemende populariteit. Soms loop je een (pittig) rondje. Dan weer gaat de tocht van het ene naar het andere station. Volgens Koster zijn zowel de internetsite ns.nl/dagje-uit en de Spoordeelwinkel als het magazine Spoor belangrijke inspiratiebronnen voor de reizigers. Uitbreiding net Afgelopen tien jaar is het spoor in Nederland met 248 kilometer gegroeid. De opvallendste uitbreiding is de snelle Hanzelijn tussen Zwolle en Amsterdam. De route voert vlak langs de spectaculaire Oostvaardersplassen. Het spoornet is gegroeid tot net iets meer dan drieduizend kilometer. Van die afstand bevindt zich ruim een derde in het westen van het land. Terwijl Friesland en Drenthe sinds 2005 stukken spoor inleverden, maakte Zuid-HolKnooppunt Zwolle. Foto: Theo Leoné land een flinke sprong voorwaarts: van 365 naar 456 kilometer. Een belangrijke nieuwkomer is de snel populair geworden RandstadRail tussen Den Haag en Rotterdam. Alleen de stations al zijn een treinreis waard. De oude exemplaren vol nostalgie – denk aan Haarlem en Den Haag Hollandsch Spoor – maar ook de nieuwe garde, vol dynamiek. De hoofdstations van steden als Rotterdam, Den Haag en Utrecht maar ook Arnhem, Breda en Tilburg zijn juweeltjes van bouwkunst. Stationshal Utrecht. 14 Foto: NS Grotere toegankelijkheid Spoorbeheerder ProRail spant zich in om de toegankelijkheid van de stations aanzienlijk te verbeteren. Ook mensen met een handicap horen zonder obstakels de trein te kunnen pakken. In 2020 moet minstens 90 procent van de reizigers van en naar volledig zelfstandig toegankelijke stations kunnen gaan. Doel is dat uiterlijk in 2030 alle stations het predicaat zelfstandig toegankelijk hebben. Maatregelen worden getroffen om de ׉ 7cassandra://XDs_QihFQ1i7FAQjcVBur3rXhYj6YLrdBmt7kKoAIeAK)`jZ S_׉E6Reislustige senioren Senioren vormen een reislustig volk. Nederlanders in de leeftijdscategorie van 65 tot 75 leggen per jaar in eigen land gemiddeld ruim achtduizend kilometer af. Aan de top staan de Flevolanders. Die reizen 2500 kilometer meer dan het landelijk gemiddelde. Ook de 75-plussers zijn knap mobiel, zo blijkt uit cijfers van het centraal Bureau voor de Statistiek. In doorsnee toeren ze per jaar 4600 kilometer. Een afstand van Utrecht naar de Senegalese hoofdstad Dakar. perrons beter bereikbaar te maken met hellingbanen en liften. Sommige ingrepen vallen op. De ribbelige geleidelijnen bijvoorbeeld en de speciale markeringen ter wille van de veiligheid bij de perronranden. Minder in het oog springen de bewegwijzering in braille, de vergrote pictogrammen en de dubbele leuningen. Overleg vindt plaats met organisaties als ouderenbonden om verbeteringen aan te brengen. Theo leoné Zestigplussers kunnen bij de NS gebruik maken van goedkope keuzedagen. Tweede klas zeven stuks voor 24,50 euro (eerste klasse 49,50 euro). Voor (klein-) kinderen bestaat het gratis abonnement KidsVrij, waarmee kinderen van 4 tot en met 11 jaar in de daluren gratis kunnen meereizen. Zonder KidsVrij kan voor een meereizend kind in de automaat voor 2,50 euro een kaartje verkregen worden. Een nieuwkomer, de stationspiano. Foto: NS 15 Z S_؁Z S_ׁ{בCט{u׉׉ 7cassandra://hJGQeLtAR9sFDGB8r7Xpw9k-QYYyBwc32g2bXX8MZCcd` ׉ 7cassandra://g1hXHYrUWHTPf3yXbwE5mnmFf46QEg8FV3dZc3HdjI4`׉ 7cassandra://eJ8ics_hgA4tbyotiQb7ZVDgpVr6hVnMGv1oQk2UyyUI`j׉ 7cassandra://-B5oc7M-aIcfgkT6xv-BgB7kznr1wOBmcTyc874EnOU͠ Z S_ّנZ S_  ̯9ׁHmailto:penningmeester@vgeo.nlׁ ׁ Ј׉E`Pensioenexpert en advocaat Theo Gommer (theogommer@gommeradvocaten.nl) schept in zijn bijdragen voor de VVG duidelijkheid in de vele, vaak tegenstrijdige geluiden over onze pensioenen. Hij heeft daarbij uiteraard extra oog voor de belangen van gepensioneerden, máár hij praat ze niet naar de mond. Aan alle kanten vliegen de meningen, feiten en oordelen over ons pensioenstelsel ons om de oren. De een weet het nog niet beter dan de ander. We zijn ontzettend rijk – dat is ook zo, alleen iets minder dan ons beloofd is – of dus juist toch niet. De rekenrente is oneerlijk, of toch juist niet, want als je veel zekerheid belooft moet je misschien ook voorzichtig rekenen. Het rendement is best goed, maar of het goed genoeg is, is maar de vraag. En kijk ik dan 1, 5, 10 of 50 jaar terug qua rendement en projecteer ik dat op de toekomst? Ik hoor altijd dat het rendement goed was over het afgelopen jaar, maar nooit iets als het slecht was. Een belangrijke vraag is echter, waarom ‘we ook al weer – zo graag – met pensioen gaan? De afgelopen decennia was het ‘bon ton’ om ‘lekker vroeg’ met pensioen te gaan. Echt tot wasdom gekomen vanaf de jaren 50, 60 van de vorige eeuw. Er werd vanaf jonge leeftijd hard gewerkt en het leek geweldig om ‘zo vroeg mogelijk fulltime met pensioen’ te gaan. Laten we eerlijk zijn, de een (65 jaar) nog niet eerder dan de ander (60/62 jaar of nog eerder zelfs). Maar dan vraag ik mij weleens af? Nog 25 jaar vissen? Verveelt dat niet? En die wereldreis en keukenverbouwing zijn na een jaar ook wel gedaan. Na pensionering begint pas het echte leven (?). Ik denk dat de huidige generatie echter ‘nu’ al die dingen doet of wil doen. De doelstelling van het leven kan toch ook niet zijn om zo vroeg mogelijk met pensioen te gaan? Wel komt er uiteraard een periode dat je echt niet meer kunt of wilt werken. Dus sparen voor later, ik ben voor. Hoeveel en hoe zeker is echter wel vandaag de dag de 16 vraag. Juist dáárom ben ik een grote voorstander van individualisering en flexibilisering. En nog veel meer dan nu kan. Ik verwacht niet dat u het allemaal met mij eens bent. Dat mag. Ik vind het dan ook prima dat iemand er wél naar streeft om zo snel mogelijk Met pensioen gaan, waarom eigenlijk? fulltime met pensioen te gaan. Om dan nog 25 jaar te gaan vissen. Maar geef mij het recht om dan ook eigen keuzes te maken. Dáár gaat het nieuwe pensioenstelsel over. Hoe we kunnen bewerkstellingen dat iedereen zijn pensioen kan invullen zoals hij-/zijzelf wil. Dat we het pensioengeld goed moeten beheren, tegen weinig kosten goed laten renderen. Daar zijn we het wel over eens. Dat we het langleven-, kortleven- en arbeidsongeschiktheidsrisico moeten delen ook. Dat niemand weet hóe we het goed moeten beleggen en hoeveel ouder we gaan worden is ook een feit. Maar, volgens mij missen we de essentie van pensioen in de discussie. En die essentie is voor iedereen anders. Daarom moeten we individualiseren. En, individueel is niet egoïstisch. Pensioen is toch míjn eigen uitgestelde salaris? Ik neem met zeggenschap daarover een ander toch niets af? Over mijn pensioen wil ik dan ook het mijne te zeggen hebben. Mr. Theo Gommer MPlA (1966) is al vele jaren werkzaam in de pensioenwereld en adviseert niet alleen pensioenfondsen maar ook werkgevers en werknemers. Hij is medeoprichter van Gommer & Partners Pensioen Advocaten in Tilburg. Verder is hij verbonden aan Akkermans & Partners en de Visitatie Commissie Pensioenfondsen (VcP).Tot slot is hij voorzitter van de Nederlandse Orde van Pensioen Deskundigen. Gommer publiceert zowel in vaktijdschriften als algemene bladen en kranten. Paternalisme dát ik moeten sparen, prima. Maar het huidige paternalisme dat ik niets te zeggen heb over mijn pensioen. En dat ik dat ook niet kan. Nee, dat is niet meer van deze tijd. Of ‘u’ het nu leuk vindt of niet. Mailt u mij op theogommer@gommeradvocaten als u wilt reageren! ׉ 7cassandra://eJ8ics_hgA4tbyotiQb7ZVDgpVr6hVnMGv1oQk2UyyUI`jZ S_׉E Belangenvereniging VGEO Gepensioneerden Elsevier blijven collegiale contacten waardevol vinden De tijden veranderen in pensioenland. Maar ze worden overleefd door Verenigingen zoals de VGEO. De Vereniging gepensioneerden Elsevier Ondernemingen ontstond 22 jaar geleden. Vooral ook om de belangen van de gepensioneerden bij werkgever Elsevier te bepleiten. Eén belangrijk doel bleef onveranderd na de overgang naar het PGB, onze onderlinge sociale contacten van oud-collega’s. Ruim twee jaar geleden verbrak werkgever Reed Elsevier de vertrouwde band met zijn gepensioneerden door zijn bedrijfspensioenfonds SPEO af te stoten. Uiteindelijk vonden we een goed onderdak bij het pensioenfonds PGB. De bui hing al langer in de lucht dat Reed Elsevier, nu RELX, niet langer de lasten van een eigen Fonds wilde dragen. Vanuit het Engelse hoofdkantoor werd zware druk op de Nederlandse Elseviervestiging uitgeoefend. De vraag doemde op welke rol de VGEO nu nog kon vervullen voor haar leden binnen de veel grotere en zeer diverse PGB-familie. Belangenbehartiging VGEO-oprichter Ton Boogers stelde bij het twintigjarig bestaan tot zijn spijt vast dat de VGEO had verloren als het om de belangenbehartiging ging. Niettemin werden we door Pensioenfonds SPEO wel serieus genomen. Namens de gepensioneerden zaten er al jarenlang vertegenwoordigers van Elsevier-gepensioneerden in het bestuur, de deelnemersraad en het verantwoordingsorgaan. Overigens had de VGEO volgens zijn oprichter niet aan betekenis verloren op het gebied van sociale contacten tussen gepensioneerden. Dat was bij de overgang naar het PGB dan ook de voornaamste reden om als kleine belangenorganisatie te blijven voortbestaan. Wat belangenbehartiging betreft mogen we inmiddels ook niet klagen binnen het grotere PGB-geheel. VGEO-voorzitter Henk van der Rijst is nu ook bestuurslid van de belangenverenging VVG-PGB. Zo is er toch nog een getrapte vorm van belangenbehartiging namens onze leden. Collectief lid Sociale contacten geeft voor de VGEO-leden dan ook de doorslag om voort te gaan op de oude voet. Daarnaast werden we ook collectief lid van de VVG-PGB. Dit betekent 17 dat oud-collega’s elkaar toch blijven ontmoeten tijdens de jaarlijkse ledenvergaderingen van VGEO en VVG-PGB en het jaarlijkse uitstapje van VGEO. Bovendien blijft de eigen website bestaan met onder meer talrijke foto’s van collega’s uit de oude doos. En dan is er nog de eigen Nieuwsbrief die jaarlijks vier keer in gedrukte vorm uitkomt. Alle kosten hiervan worden overigens niet langer door de Elsevierdirectie gedragen. Om druk- en verzendkosten te besparen wordt alles nu zoveel mogelijk digitaal verzorgd. Jaarlijks uitstapje Een hoogtepunt is het jaarlijkse dagje uit van de VGEO-leden. Dit wordt nog steeds gesponsord door de directies van Elsevier en Reed Business. Dankzij dit gebaar kan jaarlijks door het gehele land, steeds weer op een andere plek, iets aantrekkelijks worden georganiseerd. Daarvoor tonen onze leden ruime belangstelling. De foto’s op deze pagina geven een beeld van enkele uitstapjes. Meestal een combinatie van cultuur en ontspanning waarbij een boottocht zeer op prijs wordt gesteld. Dit jaar in augustus weer samen met een bezoek aan museum de Fundatie in Zwolle. Gepensioneerden van voormalige Reed-Elseviervestigingen die dit lezen en nog geen VGEO-lid zijn kunnen zich, juist ook vanwege de collegiaal-sociale contacten nog als VGEO- lid aanmelden. Stuur een mail naar onze penningmeester Ger de Rooij penningmeester@vgeo.nl of bel 06-37349696. U bent welkom. Z S_ہZ S_ځ{בCט{u׉׉ 7cassandra://Q_KYsENvSNqA00y2UpDHB2IvTUqoSVismxGSXRxHG5w}` ׉ 7cassandra://pqJ-ANsid0JgBXSkbzNaPWA72Ny9Hv04VCBz4Pr-TIE?`׉ 7cassandra://n5XTeJ7eRiEaElTohqQCg8UJxeXHb8Orxqi2AHoZo2AH`j׉ 7cassandra://-83seFNwPAMloesEs-iUbgcw078bGUVw6R_jAU_Xi8Qi ͠ Z S_ܒנZ S_ qV 9ׁHhttp://tonverlind.nlׁ ׁ ЈנZ S_̬k9ׁHhttp://loonvoorlater.nlׁ ׁ Ј׉E Op een e-bike rijden moet je leren Nieuwe e-bikers kunnen niet zo maar de weg op worden gestuurd. Zij worden vaak verrast door de snelheid die je ermee kunt halen terwijl andere weggebruikers die snelheid maar moeilijk kunnen schatten. De fietsbranche zou dan ook iedere koper van een e-bike een korte training moeten aanbieden. Dat zegt directeur Felix Cohen van Veilig Verkeer Nederland VVN. Hij reageert daarmee op het feit dat er veel ongevallen gebeuren met ouderen op een elektrische fiets. Bij vier op de tien ongevallen met een oudere is een e-bike in het spel. In 2015 is het aantal ouderen dat dodelijk is verongelukt bij een fietsongeval ook weer met 11 procent gestegen. VVN zelf heeft haar opfriscursus voor oudere verkeersdeelnemers daarom uitgebreid met vragen voor fietsers. Daarnaast is er samen met PLUS Magazine een special gemaakt over verkeer en verkeersregels. Mede door de grote belangstelling van ouderen blijft de e-bike wel erg populair. Vorig jaar werden er 271.000 nieuwe elektrische fietsen verkocht, vrijwel even veel als vorig jaar, zegt de RAI-Vereniging. Omdat die e-bikes veel duurder zijn dan gewone fietsen, is de gemiddelde verkoopprijs van nieuwe fietsen inmiddels ook tot boven de duizend euro opgelopen. E-bikes houden de fietsenbranche in ons land op gang, want de verkoop van normale fietsen loopt steeds meer terug. Inclusief de e-bikes kwamen er vorig jaar 928.000 nieuwe fietsen op de weg, het laagste aantal in 30 jaar. Door de dure elektrische exemplaren kon de branche wel een omzet draaien van 937 miljoen euro. Lange remwegen Over Loon voor Later Wie zijn zij? Website loonvoorlater.nl geeft actuele en begrijpelijke informatie over het aanvullend pensioen en volgt tevens de politieke discussie hierover. Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door de KNVG (Koepel van Nederlandse Verenigingen van Gepensioneerden, waar VVG-PGB bij aangesloten is) De redactie van Loon voor Later bestaat uit: Ferd Claassen, John Schröer, Stef Verf, Ton Verlind. Uw bijdragen, reacties of suggesties kunt u sturen aan: info@ tonverlind.nl 18 De populariteit van de e-bikes neemt snel toe. Pas op! Ook het aantal ongevallen groeit in hoog tempo. Het Zwitsers instituut BfU, een veiligheidsadviseur, waarschuwt om vooral e-bikes te kopen waarvan je de snelheid de baas bent. Hard rijden is wellicht plezierig maar leidt ook tot langere remwegen. Vooral als je ook nog eens kinderen achterop hebt. Houd er rekening mee dat medeweggebruikers dikwijls de snelheid van een e-bike onderschatten. ׉ 7cassandra://n5XTeJ7eRiEaElTohqQCg8UJxeXHb8Orxqi2AHoZo2AH`jZ S_׉EOuderen achter ’t stuur: ja of nee? Door de vergrijzing groeit het aantal ouderen met een rijbewijs, en daarmee ontstaan er ook steeds vaker ongelukken waar oudere autorijders bij zijn betrokken. De vraag rijst daarom voortdurend of ouderen nog wel veilig kunnen rijden of dat ze daar beter mee kunnen stoppen. Nederland telt inmiddels meer dan drie miljoen 65-plussers. Op elke duizend gepensioneerden hebben er tegenwoordig 521 een auto terwijl dat tien jaar geleden nog 408 was. Dat komt doordat ouderen, en dan vooral vrouwen, vaker een rijbewijs hebben dan vroeger. Zo heeft meer dan de helft van de mensen van 75 of ouder een rijbewijs. Aan de andere kant rijden jongeren juist minder in een eigen auto; die geven de voorkeur aan de fiets of scooter, het openbaar vervoer of een deelauto. Ouderen hebben een grotere kans in het verkeer om het leven te komen, niet alleen in de auto maar zeker ook op de fiets of als voetganger, schrijft de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid SWOV. De belangrijkste oorzaak is hun grotere fysieke kwetsbaarheid. Bovendien blijkt dat ouderen vaker betrokken zijn bij bepaalde typen ongevallen, zoals bij het links afslaan op een kruispunt. Een factor die eveneens een rol speelt is dat ouderen meestal minder rijden dan jongeren. Ze gebruiken de auto bijvoorbeeld om te winkelen of voor een dagje uit maar niet maar om elke dag te forensen. Omdat de groep ouderen steeds groter wordt, ligt het volgens SWOV voor de hand om in het verkeersveiligheidsbeleid meer rekening te houden met hun mogelijkheden en beperkingen. De stichting pleit daarom voor maatregelen om ongevallen met ouderen zoveel mogelijk te voorkomen. Zo zou bij de rijbewijskeuring voor 75-plussers de eigen huisarts meer een rol moeten spelen omdat die vaak veel beter in staat is in te schatten of de oudere nog fit genoeg is om achter het stuur te kruipen. Ook kunnen kruispunten meer ‘seniorproef’ worden gemaakt met duidelijker rijstroken en minder verwarrende stoplichten. De hamvraag is: moeten ouderen wel blijven autorijden? Functiestoornissen “SeniorWeb helpt al ruim 20 jaar senioren op weg in de digitale wereld. De kracht van SeniorWeb zit in inspiratie, educatie en ondersteuning. De veranderingen in de digitale wereld gaan onverminderd snel door, waardoor begeleiding en ondersteuning op het gebied computers en internet voor veel vijftigplussers nog steeds heel belangrijk zijn. Digitale apparaten en toepassingen zijn niet meer weg te denken uit het dagelijkse leven. In het kader van het 20-jarig lustrum heeft SeniorWeb haar leden en vrijwilligers gevraagd wat 20 jaar internet hun heeft gebracht. Uit deze peiling blijkt dat zij vooral het praktische gemak van internet waarderen. Het dagelijkse leven is makkelijker geworden door internetbankieren (85%), digitale overheidsdiensten (63%), online routes kunnen plannen/de weg kunnen vinden (61%) en online winkelen (52%). Verder verrijkt internet het leven doordat men altijd en overal eenvoudig informatie kan opzoeken (80%) en contact kan onderhouden met familie en vrienden via bijvoorbeeld e-mail, Skype of WhatsApp (60%). Veel senioren laten dan ook weten dat computers en internet hun wereld hebben vergroot. Ze zouden nu absoluut niet meer zonder kunnen en willen. “ en leeftijd gerelateerde aandoeningen hoeven niet automatisch te leiden tot onveilig verkeersgedrag, stelt de SWOV. Bovendien zijn veel problemen te voorkomen als ouderen de eigen beperkingen inzien en door compensatiegedrag (reizen als het minder druk is of als het buiten licht en droog is). Uit studies is al gebleken dat ouderen er vaker voor kiezen overdag en bij droge weersomstandigheden te rijden. Van belang is ook dat ouderen gemiddeld veel rijervaring hebben, met daardoor veel verkeersinzicht waardoor ze kunnen anticiperen op problemen. Daarnaast speelt een rol dat ouderen minder behoefte hebben aan spanning en sensatie en daardoor bijvoorbeeld minder vaak met alcohol op achter het stuur kruipen en zich beter aan de regels houden. SOWV stelt wel dat een goede rijgeschiktheidskeuring het mogelijk maakt ‘díe mensen te selecteren die door hun lichamelijk en/of psychisch functioneren niet meer op een veilige wijze als automobilist aan het verkeer kunnen deelnemen.’ ‘’Het probleem is dat we nog niet goed weten welke functiestoornissen tot een verhoogd ongevalsrisico leiden en in hoeverre deze stoornissen door bijvoorbeeld hulpmiddelen kunnen worden gecompenseerd.’’ Momenteel lopen er op dit gebied dan ook onderzoeken naar het verband tussen die functiestoornissen en ongevalsbetrokkenheid en naar de ontwikkeling van testen waarmee de rijgeschiktheid van automobilisten op een valide, betrouwbare en praktische manier kan worden getoetst. Ruud Peys 19 Z S_ށZ S_݁{בCט{u׉׉ 7cassandra://edODCXNJosYuQXW0qpD3AExIwnlvsdtSSs5JWAnxTIMz` ׉ 7cassandra://jra6RB19EUPb3jexawI2_3J8pFvmFgiCMBwUTgJCGz0`׉ 7cassandra://WDFISquT1lFouNStVRjGwxGHNqXlyP3YylV40ujowkoCO`j׉ 7cassandra://H4sDWxOINOrc2SUz3QPN7S-SMUj0QfgYozmvdPP9FmwP͠ Z S_׉ESteeds meer senioren maken gebruik van het internet. Zij zijn actief op Facebook, regelen hun bankzaken via internet en doen digitaal belastingaangifte. Dat is goed nieuws, want onze samenleving digitaliseert in rap tempo. Toch blijven er ook zorgen over de digitale aansluiting van ouderen, zegt seniorenorganisatie KBO-PCOB. De bond vindt dat een nieuw kabinet er voor moet zorgen dat iedereen zich aangesloten voelt. Senioren maken de laatste tijd een inhaalslag op het gebied van digitale vaardigheden. Dat blijkt uit een onderzoek onder ruim 2000 ouderen dat KBO-PCOB liet uitvoeren. Tegelijkertijd geeft een grote groep online senioren aan dat zij niet voldoende weten of kunnen om volop gebruik te kunnen maken van het internet. Eén op de drie weet bijvoorbeeld niet hoe ze een foto kunnen opslaan en uploaden. Dat is wel belangrijk omdat zoiets vaak nodig is, bijvoorbeeld bij het aanvragen van een kortingskaart. Ook het herkennen van correcte internet- en e-mailadressen geeft regelmatig pro20 Ouderen maken digitale inhaalslag “1,2 miljoen senioren hebben nog geen internetaansluiting” blemen. Daarbij komt dat 1,2 miljoen senioren nog helemaal geen internetaansluiting hebben. Senioren worden net als iedereen in toenemende mate afhankelijk van internet. Door de decentralisatie van zorgtaken bijvoorbeeld, moeten zij hun zorg en ondersteuning voor een groot deel via de gemeente regelen. Gemeenten kiezen hierbij steeds vaker voor aanvragen via de digitale snelweg. Een zekere mate van digitale basisvaardigheden is hierbij een vereiste. Slechts twee van de tien online senioren verwachten dat ze in de toekomst alle internetontwikkelingen kunnen bijbenen. De helft denkt dat dit steeds moeilijker wordt en bijna vier van de tien vreest dat ze internet op een bepaald moment, zo rond hun 85e, niet meer zullen kunnen gebruiken. Het volgende kabinet doet er goed aan om de internetpositie van senioren goed in ogenschouw te nemen en te zorgen dat iedereen zich aangesloten voelt, vindt KBO-PCOB dan ook. De bond ‘staat een samenleving voor, waarin digitaal en analoog elkaar niet uitsluiten maar hand in hand gaan. Een hele uitdaging voor ons allemaal.’ ׉ 7cassandra://WDFISquT1lFouNStVRjGwxGHNqXlyP3YylV40ujowkoCO`jZ S_׉ERijker of armer, ouderen blijven optimistisch Het optimisme van de burgers neemt toe. Het humeur van de Nederlanders is voorjaar 2017 beter dan de afgelopen zestien jaar. En de opkomst van het populisme dan? De stemmingmakerij en het wapengekletter? Het Centraal Bureau voor de Statistiek becijfert dat 17 procent van de bevolking de tijd weer rijp vindt voor grote aankopen. Terwijl in de samenleving het optimisme toeneemt, waarschuwt budgettaire waakhond Nibud voor de uitholling van de pensioenen. Voor een kwart van de toekomstig gepensioneerden staan de signalen op rood. Waarom? De uitkeringen zullen een grote groep straks lelijk tegenvallen. De zelfstandigen zonder personeel zijn een risicogroep omdat de zzp’ers doorgaans weinig geld opzij leggen voor later. Ook scheidingen verminderen de uitkeringen, flexibele dienstverbanden en de daling van de aanvullende pensioenen. Een belangrijk advies: doe aan financiële planning voor de lange termijn. Maar hoe overtuig je de betrokkenen? Dat wordt nog een hele klus. Volgens CBS’ hoofdeconoom Hein van Mulligen zijn de huidige gepensioneerden zowel beter als slechter af dan tien jaar geleden. De nieuwe gepensioneerden genieten een veel hoger aanvullend pensioen dan de oude garde. Daardoor stijgt het gemiddelde. Maar wie nauwkeuriger kijkt ziet ook dat afgelopen jaren nauwelijks is geïndexeerd. Daardoor nam ondubbelzinnig de koopkracht af. De mensen met een klein aanvullend pensioen tot 5000 euro maakten tussen 2000 en 2015 een klein sprongetje voorwaarts. Wie 20.000 euro of meer aanvullend pensioen ontvangt, leverde in dezelfde periode echter flink in. De 3,1 miljoen 65-plussers zijn gelukkig gezonder dan hun leeftijdsgenoten twintig jaar geleden. Zowel mannen als vrouwen worden steeds ouder. De 65-jarige man heeft gemiddeld nog bijna 19 jaar tegoed. Vrouwen ruim 21 jaar. Het verschil in leeftijdsverwachting tussen vrouwen en mannen neemt af. De daling van het aantal rokers (vooral mannen) speelt daarbij een belangrijke rol. Het aantal gezonde jaren is bij de mannen sinds 1995 met drie jaar toegenomen. Vrouwen krijgen twee gezonde jaren extra. Twee op de drie 65-jarigen kampen met overgewicht. Voorbij de grens van 75 jaar treedt een lichte daling op. Vooral mannen slaan op de weegschaal door. Twintig jaar geleden had nog minder dan de helft van de mannen overgewicht. Obesitas wordt onder de gepensioneerden een steeds groter probleem. Van de Nederlanders ouder dan 4 jaar is 43 procent te zwaar. Van de 65-plussers is 60 procent te zwaar. De senioren van nu hebben gemiddeld 30 procent meer te besteden dan hun leeftijdgenoten twintig jaar geleden. De alleenstaande 65-plusser kan in doorsnee gebruik maken van een besteedbaar inkomen van 23.000 euro. Huishoudens van twee personen komen uit op 40.000 euro. De sterke groei sinds 1995 laat zich verklaren uit het feit dat steeds meer vrouwen naast hun AOW een aanvullend pensioen ontvangen. Wat ook telt is de steeds hogere opleiding waardoor de aanvullende pensioenen groter zijn dan voorheen. De totale bestedingen van de 65-plushuishoudens bedroegen volgens het CBS in 2015 gemiddeld ruim 30.000 euro. Dat bedrag ligt bijna 40 procent hoger dan twintig jaar eerder. De ouderen zijn gaandeweg meer gaan uitgeven aan vervoer, recreatie, cultuur en een buitenshuis hapje eten. Samen vormen ze een kwart van de uitgaven. De gepensioneerden zijn over de economische vooruitzichten pessimistischer dan de jongeren. Wat ook heel begrijpelijk is, gezien de kortingen afgelopen jaren en de toenemende zorgkosten. Toch noemt 89,4 procent van de 65- tot 75-jarigen zich een gelukkig mens. Onder de 75-plussers (86 procent) is de stemming amper slechter. Theo leoné Aantal 65-plussers, 1996-2016 21 Z S_Z S_{בCט{u׉׉ 7cassandra://IixDUWggXn0j-8R-y4H-LjgnWSVy-aAHlz3trOCixrEv#` ׉ 7cassandra://3dx_fg7WtGWBQNulfh4AImfBgA7GwBQeUlYDwhfVxQU`׉ 7cassandra://JQStO0B7HhenIEwek8Qxfv1QoZX8QCqGxnUx8A5ppLAL'`j׉ 7cassandra://keoTgCdtlu4lrFTmfAqaRFkDnXbkNaDPsMqKOgWXQTkf͠ Z S_׉EAlom tevredenheid na ALV Wie kent dat niet? Eerst lijkt het nog een stip in de verre toekomst, maar langzaam kruipt de datum van woensdag 12 april steeds korter bij. De organisatiecommissie bestaande uit Geer Meershoek, Piet Rietkerk, Thijs Reuder, Henk van der Rijst en Jos van Rijsingen maakt bijkans overuren. En langzaam maar zeker krijgen de kriebels de overhand. Gaat dit of dat wel goed? De aanmelding geeft de burger vervolgens moed. In de loop van de ochtend arriveren de eerste leden voor de bijeenkomst die in het teken staat van het Jaar van de waarheid. Ruim 270 aanwezigen vullen uiteindelijk de zaal. Voor de tweede achtereenvolgende keer is er sprake van een behoorlijke opkomst, hoewel vijftig leden die zich hadden aangemeld ontbraken op het appèl. Na koffie en heerlijke broodjes begint de vergadering om 13.00 uur met een inleiding door voorzitter Jos van Rijsingen die de juiste snaar raakte, op een strakke, maar toch speelse wijze. Ernst, afgewisseld met een kwinkslag. Hij heet speciaal zijn voorganger Victor Doorn hartelijk welkom met de woorden “Hij heeft lang geknokt voor het wel en wee van de vereniging en vooral voor uitbreiding van het aantal leden. Nu knokt hij voor zichzelf en ik wens hem dan ok veel sterkte bij het verdere herstel.” Verder wijst de voorzitter op de poging om naast de noodzakelijke verplichte verenigingszaken een gevarieerd programma aan te bieden met het aantrekken van twee interessante sprekers. Dat die opzet als geslaagd de geschiedenis in zal gaan, blijkt na afloop overduidelijk. Alom heerst tevredenheid. Dat uit zich al in het huishoudelijke deel van de vergadering. Slechts enkele en eigenlijk louter positieve vragen worden er gesteld. Ook een vraag trouwens die geen direct antwoord op kon leveren omdat een lid voorstelde om de voorwaarde te laten vervallen dat tegenkandidaten voor een bestuursfunctie slechts kunnen worden voorgedragen mits de voordracht wordt ondersteund door minimaal 25 handtekeningen. De vragensteller vraagt zich af of een dergelijke bepaling in de moderne tijd nog wel als democratisch geldt. Zo’n eis kan pas na aanpassing van de statuten worden veranderd en voor zo’n wijziging zal het bestuur zich eerst dienen te beraden. Verder was een tikfout van de penningmeester door een alert lid geconstateerd. Positieve geluiden hadden de over22 hand. Zo ook tijdens het slotdeel van de inleidende woorden van de voorzitter. Hij stipt daarin in het kort de geschiedenis van de VVG aan en wijst op de explosieve groei van het Pensioenfonds dat niet langer uitsluitend deelnemers uit de grafische sector telt zoals oorspronkelijk de opzet was. Vooral de laatste jaren was de groei van het Pensioenfonds groot. Van elf miljard via 22 miljard eind 2015 naar 24 miljard eind vorig mede door 2,3 miljard beleggingsrendement. Dat laatste duidt op een verstandige en verantwoorde manier van investeren. Ook de VVG maakte de laatste jaren een sterke groei door van 800 leden in 2009 naar 12500 aan het einde van 2016. Desondanks benadrukt de voorzitter dat schaalvergroting nodig is ondanks de toch al niet geringe inbreng van de vereniging in de structuur van het pensioenfonds. Voorzitter Jos van Rijsingen roemde de inbreng van Verplancke in het bestuur. “Een man met passie en veel ervaring in de pensioenwereld. Iemand die zijn mening met overtuiging onderbouwde en in zijn columns er op genuanceerde vorm er voortreffelijk in slaagde een ander een spiegel voor te houden.” De voorzitter sprak dan ook de hoop uit dat Verplancke niet helemaal buiten beeld zal geraken. Waar gaan we naar toe vroeg de voorzitter zich verder af. De dienstverlening verder uitbreiden nadat vorig jaar op dat gebied een begin is gemaakt met een zorgpolis via VGZ is een optie. Verbetering van de communicatie staat hoog op het programma. Het verplichte deel wordt bijna in sneltreinvaart afgewerkt. De notulen van de jaarvergadering van 2016 en het verslag van de secretaris worden zonder opmerkingen goedgekeurd. Penningmeester Piet Rietkerk doet verslag over de financiën en na goedkeuring van de kascommissie krijgt het bestuur decharge. Als nieuw lid van de kascommissie wordt Tom Hommel benoemd. De aftredende en herkiesbare bestuursleden Geer Meershoek en Thijs Reuder worden herbenoemd; de aspirant-bestuursleden Henk van der Rijst en Hans van der Berghe worden benoemd. “Een zinvolle uitbreiding”, noemt de voorzitter die benoeming. Hij staat vervolgens stil bij het vertrek volgend jaar van Hans Brader. “Een oude rot wiens termijn afloopt. Dat wordt een aderlating waarover we na moeten denken hoe we dat gaan opvullen”. Vervolgens doet hij een beroep op de leden om mee te denken en ideeën aan te leveren in de ideeënbus. Niets voor niets blijkt later, terwijl ook gretig gebruik wordt gemaakt van de stands van PGB en VGZ. Al met al een geslaagde bijeenkomst. Dit is een ingekort concept verslag van secretaris Hans van de Berghe Leden luisteren naar de toespraak van voorzitter Jos van Rijsingen. FOTO: JACO KLAMER ׉ 7cassandra://JQStO0B7HhenIEwek8Qxfv1QoZX8QCqGxnUx8A5ppLAL'`jZ S_׉E/Vervolg vraag en antwoorden ledenvergadering Vraag: Dat door het pensioenfonds niet wordt gekort, heb ik vernomen via nieuwskanalen, niet rechtstreeks van het pensioenfonds. Dat is toch de verkeerde volgorde? Antwoord: De media zijn in ons deel van de wereld soms eerder met het nieuws dan organisaties. Dat kunnen de pensioenfondsen niet sturen. Vraag: Kan PGB spaargeld van gepensioneerden beleggen? Dat levert beter rendement op dan een spaarrekening. Antwoord: Pensioenfondsen mogen aan hun deelnemers geen financiële producten aanbieden. Diverse instellingen (onder meer banken met wettelijke zorgplicht) hebben wel beleggingsproducten die een beter rendement bieden dan een spaarrekening (waarbij altijd geldt dat er dan ook een kans is op een slechter rendement!) Vraag: Wie bepaalt de dekkingsgraad van de pensioenfondsen en wie bepaalt dat, bijvoorbeeld, minimaal 105 nodig is? Antwoord: Er is niet één dekkingsgraad. De regels voor de diverse dekkingsgraden zijn voorgeschreven door de wet en De Nederlandsche Bank. Het minimaal vereist vermogen van circa 105 procent is ook wettelijk opgelegd. Vraag: Het gaat economisch een stuk beter. Wanneer komt er weer indexatie? Antwoord: In het Nederlandse pensioenstelsel hangt dat niet alleen af van de vraag hoe de economie ervoor staat. De risicovrije rente en het vermogen in het fonds spelen een zeker zo belangrijke rol. Vraag: Waarom is PGB aangesloten bij het KNVG en niet bij die andere organisatie (NVOG)? Antwoord: Discussie over de invloed van de aangesloten verenigingen heeft er een aantal jaren geleden toe geleid dat een nieuwe koepelorganisatie (KNVG) is opgericht waar het toenmalige bestuur van de VVG-PGB zich namens onze vereniging bij heeft aangesloten. Inmiddels proberen NVOG 23 en KNVG hun lobbyactiviteiten zoveel mogelijk op elkaar af te stemmen. De krachten (en de invloed) worden dus wel gebundeld. Vraag: Wat verandert er voor het pensioen van de echtgenote/echtgenoot mocht een van beiden overleden zijn als er een nieuwe pensioenwet komt rond 2020? Antwoord: Normaliter niets, dat blijft of hetzelfde ouderdomspensioen of 70% nabestaandenpensioen (normaal gesproken), behoudens korting en/of indexatie. Vraag: Als die nieuwe Pensioenwet komt, is er dan geen grens meer van 105% dat de fondsen in beheer dienen te hebben? Antwoord: Dat ligt er aan, maar in principe niet. Het pensioen wordt bijvoorbeeld op basis van 3% rendement vastgesteld. Is het rendement hoger/ lager dan worden de pensioenen aangepast en dit wordt gecorrigeerd met de (toegenomen, of afnemende) levensverwachting. Toch komt er wellicht dan ook nog een ‘buffer’ naar beneden en naar boven alvorens er geïndexeerd (of eigenlijk is het dan verhoogd) wordt of verlaagd. Vraag: Wat gebeurt er dan met de pensioenen mocht na bijvoorbeeld 5 of 10 jaar na 2020 de rente toch gaan stijgen? Antwoord: Eigenlijk niets, de aanpassingen zijn immers afhankelijk van het rendement (en levensverwachting) en niet meer van de rekenrente. Vraag: Blijft er een indexering met de nieuwe pensioenwet? Antwoord: Ja, hoe het ook zij, als het meezit (rendement en/of levensverwachting) dan stijgt het pensioen. Per saldo komt er enerzijds indexatie (of dus eigenlijk verhoging) bij en anderzijds gaat er korting af. Idem als gevolg van de wijziging van de levensverwachting. Vraag: Welke vergoedingen krijgen de bestuurders van het PGB? Antwoord: In het nieuwe jaarverslag (2016) van Pensioenfonds PGB staat dat bestuurders een dagvergoeding krijgen van 950 euro. Dat is een bruto vergoeding waar de bestuurders alle kosten (belasting, verzekering, pensioenopbouw) zelf van moeten betalen. Bestuurders werken tussen 1,5 en maximaal drie dagen per week voor het pensioenfonds. De vergoeding van bestuurders die zijn voorgedragen door een werknemers- of werkgeversorganisatie wordt overgemaakt naar hun organisatie. Zij krijgen een vergoeding (salaris) van hun organisatie. Leden van het Verantwoordingsorgaan krijgen een (bruto) vergoeding van 200 euro per vergadering. (Enkele pensioentechnische vragen zijn beantwoord door pensioendeskundige Theo Gommer. Zie ook zijn bijdrage elders in deze ExPress) Z S_Z S_{בCט{u׉׉ 7cassandra://oHd2YOTtoR4K_qi2N2pQUJE91mslmR_7QmJWhMlhhTg4` ׉ 7cassandra://0ykan6xHafr01zArUMuwG4YEBfNfPDX_HESB-nawsbIRI`S׉ 7cassandra://2bdyzUhTe865Dwx78b7VFkhxv0kAsSXo095hkdXKwX0`̵׉ 7cassandra://MhqECvExofGDDGCwDakrzNUuRQTBM3U704Rt0Qhem5Y/͠Z S_נZ S_9ׁH"mailto:hansvandenberghe@kpnmail.nlׁ ׁ ЈנZ S_ǁ̇9ׁHmailto:redactie@vvgpgb.nlׁ ׁ ЈנZ S_j9ׁHmailto:info@vvgpgb.nlׁ ׁ ЈנZ S_\g9ׁHhttp://www.vvgpgb.nlׁ ׁ ЈנZ S_gO9ׁH#mailto:ledenadministratie@vvgpgb.nlׁ ׁ ЈנZ S_ ̿9ׁH#mailto:henk.van.der.rijst@planet.nlׁ ׁ ЈנZ S_ ̃9ׁHmailto:reuder@upcmail.nlׁ ׁ ЈנZ S_ \̞9ׁHmailto:gmeershoek@planet.nlׁ ׁ ЈנZ S_m̰ 9ׁHmailto:kleinhemmnink@home.nlׁ ׁ ЈנZ S_m̗9ׁHmailto:p.rietkerk@kpnmail.nlׁ ׁ ЈנZ S_ m69ׁH"mailto:hansvandenberghe@kpnmail.nlׁ ׁ ЈנZ S_ m̍9ׁHmailto:jhmbrader@tiscali.nlׁ ׁ ЈנZ S_ m9ׁH"mailto:josvanrijsingen@hotmail.comׁ ׁ Ј׉EVVG-PGB Bestuur: Voorzitter: Jos van Rijsingen, tel. 073-6214378 josvanrijsingen@hotmail.com Tweede voorzitter: Hans Brader, tel. 076 - 565 75 97 jhmbrader@tiscali.nl Secretaris: Hans van den Berghe, tel. 053-5728313 hansvandenberghe@kpnmail.nl Postadres secretariaat: Hondelink 25, 7482 KJ Haaksbergen Penningmeester: Piet Rietkerk, tel 06- 23340815, p.rietkerk@kpnmail.nl Bestuurslid ledenadministratie Tonnie Klein Hemmink, tel 06 – 51605411 kleinhemmnink@home.nl 24 Bestuurslid/communicatie: Geer Meershoek, tel. 06 - 13199587 gmeershoek@planet.nl Bestuurslid: Thijs Reuder, tel. 06 - 52616833 reuder@upcmail.nl Bestuurslid: Henk van der Rijst, tel. 030-6352441 henk.van.der.rijst@planet.nl ledenadministratie: Mailadres: ledenadministratie@vvgpgb.nl Postadres: Hunzestraat 18, 7555 WB Hengelo Telefoon: 06 51605411 Website: www.vvgpgb.nl Algemeen mailadres: info@vvgpgb.nl Mailadres redactie: redactie@vvgpgb.nl Mailadres secretariaat: hansvandenberghe@kpnmail.nl ׉ 7cassandra://2bdyzUhTe865Dwx78b7VFkhxv0kAsSXo095hkdXKwX0`̵Z S_׈EZ S_Z S_{)!Magazine Express 2e jaargang nr 1"Magazine Express 2e jaargang nr 1 Z &p