׉?4ׁB! בCט  {u׉׉	 7cassandra://t3vWo0gnAYB-cIiw4bKu5J6XADe18x3BebKvQCV60P0 /`׉	 7cassandra://5JONlJvhWOC1ozbhfLjUMjPWreVD2Ss19HVu8QXG8AEx,`S׉	 7cassandra://YL-6wl4YI7OsqrLI2C0Pt3gjS7cwb1EYmOJGH1uTKcc'J`̵ ׉	 7cassandra://3qI8hEVY6uL68Kw_xL-jALXwWiI_sHYT_jtjwEuRFPU *͠_,ט   {u׈   X3?y  ׈E_,׉E	Bouwen
in
1e Jaargang • no. 1 • oktober 2020
Gelderland
01
Museum Arnhem
wordt visitekaartje
voor de stad
Pagina 06
Nieuwbouw project
Stadsdennenkerk
Harderwijk
vordert snel
////////////////////////////////
Tweede productielocatie
Wila Lochem
nadert voltooiing
׉	 7cassandra://YL-6wl4YI7OsqrLI2C0Pt3gjS7cwb1EYmOJGH1uTKcc'J`̵ _,_,{בCט   {u׉׉	 7cassandra://jQkmsM9Zpg7E_6zfHtoTMW_t7Jv78dS1DM-1-fyHU9U `׉	 7cassandra://hGR0UrXYsqkhyqcu344rkp99NZlD5LY4wFzIRSuVfGYX`S׉	 7cassandra://RxUDGO7vE_XjysGvl_RA4BzB78zoXY_8yShOpgRPx4s!s`̵ ׉	 7cassandra://fUMb1cd3Et28CWAOuDwxroT_obKUwFa4RBQ2XMgc-TU@͠_,ט  {u׉׉	 7cassandra://22SZRDeGb8RIl6IPw0lwBj1qDs3U52d0OEmLbRpa8DA `׉	 7cassandra://8Z4XoIDrNgpvygBCCV36Y5gAp3fa0ld0h--lheXlJs8R'`S׉	 7cassandra://CjFGdXVL1UJ8gm4foa0rIFqvwJSFAXXPMs1JV8v1OgQ|`̵ ׉	 7cassandra://el897NAjbRrSy28-ets1dX-x_FdyW2EFnTYD6tHVaAAǽ8͠_,׉E׉	 7cassandra://RxUDGO7vE_XjysGvl_RA4BzB78zoXY_8yShOpgRPx4s!s`̵ _,׉EIn dit magazine
Inhouds
opgave
06
01
33
43
30
05 Voorwoord: “Een nieuw magazine”
Vernieuwbouw Museum Arnhem
06 Wethouder Hans de Vroome: “Museum Arnhem
wordt visitekaartje voor de stad”
10 Rots Bouw bouwt Museum Arnhem
17 Arthur Peppinck, Alferink Installatiegroep: “Museum
Arnhem wordt referentieproject zonder weerga”
21 Monumentale koepel krijgt open karakter terug
24 Bertil de Haan, Rouwmaat Groep: “Dit zijn de
mooiste projecten”
26 Museum Arnhem is jarig en trakteert de stad op
muurschilderingen
28 Column Danny van Hal: “Van dip naar doordouwen”
30 Somerset Capital Partners realiseert nieuw
warehouse en hoofdkantoor Hendi
Nieuwbouw appartementencomplex Stadsdennenkerk,
Harderwijk
33 Bouw 24 appartementen vordert
39 Appartementen energieneutraal met aandacht
voor esthetiek
Nieuwbouw tweede productielocatie WILA Lochem
43 WILA Lochem vaart koers met betrouwbare
bouwpartners
46 Kreunen Bouw zet extra tand bij om tweede
productielocatie WILA Lochem te realiseren
50 Maas Architecten leidende factor in totale
huisvestingspan WILA
53 Column KienhuisHoving: “Ontwerpaansprakelijkheid
overnemen? Pas op!”
54 Alsecco ProAttika® biedt strakke gevels zonder dakrand
Bouwen in Gelderland
03
׉	 7cassandra://CjFGdXVL1UJ8gm4foa0rIFqvwJSFAXXPMs1JV8v1OgQ|`̵ _,_,{בCט   {u׉׉	 7cassandra://NyHRQAfYvwwBn1Kgiu7-pIJgLplqIKyAR3SRGI8NkFc `׉	 7cassandra://VENUZYYeGo4m6SmPXoO9rqc8cnW1jys4zAzn1RP0zDkU|`S׉	 7cassandra://mxTfW-DRl6UJI7Pu7dFYj9iI7e6VSDLqOlmCYEcN3vo`̵ ׉	 7cassandra://WNrnKvU34ZHL7-8_d8r3-uJvL9t2Iez9Letue3V5-NkP͠_,ט  {u׉׉	 7cassandra://k-wz85S5WKazgqyCedcBmJBTpPAo7lro7sj4WmlCO8Y 
`׉	 7cassandra://mrvFjtfu7ie_WjH2TDXE3fA6hLMpv2ve8SirKSmSZ20L`S׉	 7cassandra://2u6IUcC2CFmCzdTynIt0ZoE0xkI7P_rVDIcK1-rXAes`̵ ׉	 7cassandra://9-O-F-CoELhukflbIiureRVVHjgJD8Y-ixcVwu4u4fEtH0͠_,נ_, */9ׁHhttp://Post.nlׁׁЈנ_,  9ׁH %mailto:redactie@bouweningelderland.nlׁׁЈנ_, }9ׁH  http://www.bouweningelderland.nlׁׁЈנ_, qj9ׁH  http://www.bouweningelderland.nlׁׁЈ׉E4
Bouwen in Gelderland
׉	 7cassandra://mxTfW-DRl6UJI7Pu7dFYj9iI7e6VSDLqOlmCYEcN3vo`̵ _,׉E
Voorwoord
Voorwoord
Een nieuw magazine
Voor u ligt de allereerste editie van
Bouwen in Gelderland. Vanaf nu
zal het magazine eens in de twee
maanden bij u in de brievenbus
ploffen. Voor ons als uitgever een
mooie stap ons verzorgingsgebied
uit te breiden. Onze titel Bouwen in
het Oosten beleeft inmiddels haar
29e jaargang en is al jarenlang een
begrip in bouwend Overijssel en haar
randgebieden. Juist vanuit deze
provincie kwam het verzoek van
professionals in de bouw om ook
Gelderland te betrekken bij onze
formule. Het was ons al langer duidelijk
dat er veel “grensoverschrijdende”
relaties bestaan tussen Gelderland
en Overijssel. Dus, zo’n grote stap
was het nu ook weer niet.
In elke editie van Bouwen in
Gelderland zal aan de hand van een
aantal bouwprojecten in zowel de
nieuwbouw, verbouw, renovatie
Door: Gerard van Leeuwen
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
en / of verduurzaming of onderhoud,
een actueel beeld geschetst worden
waar bouwend Gelderland zich mee
bezighoudt. Daarnaast laten een aantal
gerenommeerde columnisten hun
licht schijnen over een groot aantal
onderwerpen. Ook is er ruimte voor
productinnovaties en andere relevante
zaken binnen onze bedrijfstak.
Vanaf deze plaats nodig ik u uit om
ideeën aan te dragen. Bent u
betrokken bij een mooi bouwproject,
heeft u iets te vieren, of zijn er andere
publiciteitswaardige zaken. Bel of
mail ons gerust. De gegevens vindt u
in het colofon.
Mocht Overijssel ook een belangrijk
werkterrein voor u zijn, dan kunt
u zich aanmelden voor toezending
van Bouwen in het Oosten. Daar
zijn geen kosten aan verbonden.
Het spreekt voor zich dat we
anno 2020 eveneens langs de
digitale weg te vinden zijn:
www.bouweningelderland.nl
Rest mij u veel leesplezier te
wensen in deze eerste Bouwen in
Gelderland!
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Op de
cover
Colofon
Bouwen in Gelderland
Realisatie
vernieuwbouw
Museum Arnhem
inmiddels in
volle gang
Uitgever: Bouwen in de regio v.o.f. Postadres: Postbus 204,
8600 AE Sneek Bezoekadres: Graaf Adolfstraat 36d, Sneek
Tel.: (0515) 429 429 Web: www.bouweningelderland.nl
E-mail: redactie@bouweningelderland.nl
Redactie: Gerard van Leeuwen, Jolanda Groothuis en
Reinout Burgers Eindredactie: Joeri van Leeuwen
Fotografie: Wim van ‘t Hoff (Eyemagic)
Accountmanagement: Digna Schoonen (06 - 442 099 10)
Erik Kuipers (06 -196 859 76) en Rob van Luit (06 - 184 483 55)
Vormgeving & opmaak: Hannique de Jong
Druk: Scholma Druk, Bedum Verspreiding: Post.nl
Bouwen in Gelderland
05
׉	 7cassandra://2u6IUcC2CFmCzdTynIt0ZoE0xkI7P_rVDIcK1-rXAes`̵ _,_,{בCט   {u׉׉	 7cassandra://DizTgezXAp25yFtqKwsiLC3yLreILjmtHbxrfO-Me7g cF`׉	 7cassandra://50bWAY4vGm5MWAGcgIsHoWxInBjuihfr_o8APga_oqcv6`S׉	 7cassandra://8_i8L-RqTKDdIyjChwUdhU_XR2Pghbw8XxETWs630Xw$`̵ ׉	 7cassandra://yTA3BNtZDCk-1DNZlEcJynHkkoqzq8qu6x3pvfyLy94 ͠_,ט  {u׉׉	 7cassandra://UIrBEpmisjiI535KV8F8wrOCNlKbXy_w986ar4Qz7E8 Q`׉	 7cassandra://LgkX2Ac-MfFl7Q8mNlGPP-2M0OZ7_7XSNanjkNQ9jHwjR`S׉	 7cassandra://ewHUBNxqHI3C4ZNQBjY5fvPnsSl69KC1Eu2i2NATCYg!M`̵ ׉	 7cassandra://qu8QGwn06u5tYIy5_MVEw8mVRC0nuSeza-csPKNCK5U Z͠_,׉E Museum Arnhem
Museum Arnhem wordt
visitekaartje voor de stad
Artist impression:
Benthem Crouwel
Architects
06
Bouwen in Gelderland
׉	 7cassandra://8_i8L-RqTKDdIyjChwUdhU_XR2Pghbw8XxETWs630Xw$`̵ _,׉E“Als bezoeker van het museum vond ik de routing altijd wat aan de lastige
kant. Je moest wel gauw eens heen en terug lopen. Met deze vernieuwbouw
behoort dit tot het verleden. Ervoor in de plaats komt een prachtig museum
op een unieke locatie tussen het rivierenland en de Veluwe. Een museum
waarmee we weer vooruit kunnen en trots op kunnen zijn.” Wethouder
Hans de Vroome (D66) van de gemeente Arnhem, met onder andere de
portefeuille Cultuur en Erfgoed, steekt zijn enthousiasme bepaald niet onder
stoelen of banken.
“Uit ervaring weet ik dat de
voorbereiding van een omvangrijk
project en de realisatietijd
zich soms tot elkaar verhouden
met een factor tien. Ik denk dat
het Museum Arnhem daar dicht
bij in de buurt komt”,
vertelt De Vroome. “Naast de
nodige financiële perikelen is de
discussie over de locatie ook al
lang gaande. Pas tijdens de
coalitiebesprekingen in 2018 zijn
er keuzes gemaakt en zijn
er voldoende financiën
vrijgemaakt en kwam de daadwerkelijke
realisatie een forse
stap dichterbij. En nu, anno
2020, zijn we echt gestart
en verwacht ik dat we begin
2022 tot openstelling voor het
publiek kunnen overgaan.”
Bouwen in Gelderland
07
׉	 7cassandra://ewHUBNxqHI3C4ZNQBjY5fvPnsSl69KC1Eu2i2NATCYg!M`̵ _,_,{בCט   {u׉׉	 7cassandra://1aQT4Tj69JRLc7yXPnx-RIwSTdy4QvawfLN_tWEJL40 F `׉	 7cassandra://vVCbH_tsEK759jGEyI-EMVHulkPIuHO4FCLY1eyzgvAp`S׉	 7cassandra://PiPfuaKkII0MUNvynYZoJ1k5q7d_TfIN5FVE3PGQHnA&`̵ ׉	 7cassandra://5qhnL6JklTKO_ATgi3Nt1jmttfcXOw2qUQp9009jXH0 (͠_,ט  {u׉׉	 7cassandra://0kIXD-IGwLfDaPYCasZfIRhZ5wYIwaAXFOZrPae-MGI `׉	 7cassandra://ii25lJbNTSk1zkk0EErPsb4CDpImoxue_iNi9VIJwS0H`S׉	 7cassandra://oHPj5kpWyS-qDz8KAMS0Tgt8dxPSfbo2rLgsE1SOarMJ`̵ ׉	 7cassandra://CXqp3-tPUsEWW8Tu1ELxH3wZjC9uI_13SPl3el4nTcI͌	:͠_,׉E8
Bouwen in Gelderland
׉	 7cassandra://PiPfuaKkII0MUNvynYZoJ1k5q7d_TfIN5FVE3PGQHnA&`̵ _,׉E
/Museum Arnhem
Het originele budget bleek bij
lange na niet genoeg om de
plannen te verwezenlijken.
De Vroome: “Er was vijftien
miljoen euro gereserveerd en
dat bleek, naderhand
verklaarbaar, fors te weinig,
De eerste aanbesteding liep
op een no go uit, waardoor
de ontwikkeling stil kwam
te liggen. In de coalitiebesprekingen
hebben we
vervolgens een bedrag van
7.5 miljoen euro extra vrijgemaakt
en dat dat bleek
voldoende. De aandacht
verschoof toen nogmaals
naar de locatiekeus. In de
Raad heeft hierover nog wel
een behoorlijke discussie
plaatsgevonden, net als in
het verleden. Uiteindelijk
bleek er een voldoende
consensus. We hebben toen
een creatieve aanbestedingsronde
gehad met onder
andere een gunstiger risicoverdeling
en konden we
het voorbereidende traject
gelukkig afronden.
De beslissing om op de huidige
locatie vernieuwbouw te
plegen in plaats van te
verhuizen heeft mijn volledige
instemming. Een museum in
een stuwwal op de scheidslijn
tussen het rivierenlandschap
en de Veluwe…, je mag zonder
meer van een unieke plaats
spreken. Het museum wordt
semiopenbaar door de
aanleg van een beeldentuin
wat mooi past in deze setting.
Het zou zomaar een stimulans
kunnen betekenen om ook
het museum te bezoeken.
en eisen op bijvoorbeeld
klimaatbeheersingsgebied
maar wel op een geweldige
manier verwerkt en
gecombineerd met behoud
van het goede en mooie.
Je hebt het over een oude
Heerensocieteit uit 1880 dat
getransformeerd wordt in
een toekomstbestendig en
duurzaam museum.”
“Locatiekeuze
heeft mijn volledige
instemming.”
Dat zou een gewenst neveneffect
zijn. De vernieuwde
vleugel zal straks een aantal
fraaie uitzichten bieden. Alle
lof voor Joost Vos van Benthem
Crouwel Architects. Een
fundamenteel ander museum
maar met respect voor de
monumentale elementen.
Enerzijds voldoen aan de
meest actuele normen
Rotsvast vertrouwen
De keus om Rots Bouw en
Alferink Installatietechniek
het project aan te gaan kent
meerdere verklaringen. “We
kennen Rots Bouw als een
degelijke, betrouwbare
partner met een goed track
record. Het Plan van Aanpak
en de afgegeven garanties,
onder ander qua timetable,
geconcretiseerd in de
realisatieovereenkomst,
zorgt ervoor dat we, ik kan
het niet laten, een rotsvast
vertrouwen hebben in een
succesvolle realisatie.
Namens de gemeente is
Guus de Rijk nauw betrokken
bij de concretisering. Als
gemeente Arnhem zien we
het niet als een initiële
investering. Integendeel,
Museum Arnhem wordt een
echt visitekaartje van onze
mooie stad.”
Wethouder Hans de Vroome (D66):
“Wij hebben een rotsvast vertrouwen in Rots Bouw.”
Bouwen in Gelderland
09
׉	 7cassandra://oHPj5kpWyS-qDz8KAMS0Tgt8dxPSfbo2rLgsE1SOarMJ`̵ _,_,{בCט   {u׉׉	 7cassandra://KZx1rHdkUZ4Gh7oMZmgx8nfLOFVCVh27TYXcTi8co3o ]H`׉	 7cassandra://I-aCqHCRnqMDpc2lU3yiZf8ujGfKEVuWyBOOTg2dkOAi`S׉	 7cassandra://zZgknKHiOk6QOs1s1k06RuzGD3yQpE0FPoETBwk1-H4$C`̵ ׉	 7cassandra://jwNDQAo7F9RfX2F1KuEjt8U3dMKOoPi3wKoaOxmLzkA 7͠_,ט  {u׉׉	 7cassandra://rxTqfL_oIKPoOnI9t-coD4qYA36cvwr56Vt42W2N4b0 =`׉	 7cassandra://JvLJZyYCI1PMCKS5KcpSSxnUBvjfLia42430Pjc-ygMi}`S׉	 7cassandra://eCO16Yyf2tkt8AbmR5J-XkXFTGSojVXN1JGKrP2FtcM!`̵ ׉	 7cassandra://XINzEECVtdeTBPuRXIXvhGD_E1ixauaTJ3rvWmxjauU ?͠_,׉EUMuseum Arnhem
Rots Bouw bouwt
Na een intensief voortraject is Rots Bouw uit Aalten een paar maanden
geleden gestart met de nieuw- en verbouw van Museum Arnhem. “Een
uitdagende opdracht die prima bij ons dna past”, is de mening van projectleider
Erwin van Harxen. “Wij voelen ons thuis in complexe situaties.”
10
Bouwen in Gelderland
׉	 7cassandra://zZgknKHiOk6QOs1s1k06RuzGD3yQpE0FPoETBwk1-H4$C`̵ _,׉EMuseum Arnhem
De eerste plannen voor een
ingrijpende verbouwing plus
nieuwbouw dateren al van
een aantal jaren geleden,
vertelt Erwin van Harxen.
“Ruim twee jaar geleden
was er een UWV- UAV
aanbesteding die mislukt
is vanwege budgettaire
problemen. Na overleg kwam
er een nieuwe aanbesteding
met een ruimer budget
maar wel met een andere
contractvorm waarbij er
meer verantwoordelijkheden
verlegd zijn naar de aannemer.
Op basis van deze UAV-GC
zijn we als beste uit de bus
gekomen. Ons Plan van
Aanpak was doorslaggevend
en daarnaast was men erg
gecharmeerd van ons
referentieproject het Landhuis
op de Hoge Veluwe. Ook
zo’n project met de nodige
uitdagingen. Wij zoeken dat
als bedrijf als het ware op. Wij
voelen ons thuis in de wat
complexere utiliteitswerken,
scholenbouw, opdrachten in
de culturele sfeer, sporthallen
en dergelijke. Het leveren van
echt maatwerk voor onze
opdrachtgevers. Onze mensen
voelen ons daar echt in thuis.
Overigens voelen we ons net zo
thuis in de woningbouw en
realiseren eveneens met plezier
en toewijding opslaghallen,
maar we proberen altijd een
bijzonder werk ertussen te
hebben. Goed voor afwisseling
en uitdaging.”
De gemeente Arnhem is
geen onbekende opdrachtgever
voor Rots Bouw, maar
voor Van Harxen is dit het
eerste project met deze
gemeentelijke overheid.
“We hebben regelmatig
contact. We werken op basis
van een gedetailleerd en
uitgebreid ontwerp, dus
veel verrassingen inclusief
tussentijdse aanpassingen zijn
slechts incidenteel aan de orde.
Bouwen in Gelderland
11
׉	 7cassandra://eCO16Yyf2tkt8AbmR5J-XkXFTGSojVXN1JGKrP2FtcM!`̵ _,Á_,{בCט   {u׉׉	 7cassandra://QaDoqr8_Jqy2ursG9X0nLg8Fz98ipvxpMAQRY_Voe78 p`׉	 7cassandra://yaAnkduVHz_MAyo52yapvauhHwQtwp7MSEeqVaolSP4te`S׉	 7cassandra://PuzkGMPT_TgZNfgeLVFsddj2P15tR4e-8TK22SZpQM0&`̵ ׉	 7cassandra://pxuzYWuhxQn-L4sU-bzH7AJXbREm1uaTUWo4uJus378 8P#͠_,
ט  {u׉׉	 7cassandra://ioqsSAc9nOaRe3fHzF0S4fnOaMFJ-W90Ar8i5Z5dIrE `׉	 7cassandra://8MF0_O72Btv3PtAjl-O8mBGF4tL7VS1unB6rVy0g8YYX`S׉	 7cassandra://bWElCHtFgyavCIJxO2gwaq25X-n3c1n3ogMZOofcFMIm`̵ ׉	 7cassandra://gbewmFA1FyWO2EhVuVxPIkl4De4JMopnb-zXIVd5Dz4l͠_,נ_, 9ׁHhttp://www.rouwmaat.nlׁׁЈנ_, V9ׁHhttp://WWW.HANSGRAVEN.NLׁׁЈ׉EBETROUWBAAR EN
VAKBEKWAAM
BOOR- EN ZAAGWERK
Door de jaren heen hebben wij ons gespecialiseerd in het
bijzondere boor- en zaagwerk, zowel in de nieuwbouw
als in bestaande situaties. Wij zijn VCA-gecertifi ceerd.
Onze bedrijfswagens (servicewagens) zijn zeer uitgebreid
uitgerust op het gebied van boren en zagen.
WAT U KUNT VERWACHTEN
Een ouderwets
Kwaliteit
goede service
Betrouwbaarheid Veiligheid
H.A.R. Boekelder
Weverij 8
7122 MS AALTEN
Tel. +31 (0) 543 45 14 80
M. +31 (0) 653 93 28 43
Werkzaam in bouw, industrie, ziekenhuizen/zorginstellingen,
winkels, agrarische sector en in de particuliere sector.
BIJ HANS GRAVEN GROEP IN AALTEN
BIJNA ALLES ONDER 1 DAK !
SCHILDER EN BEHANGWERK
BEGLAZING
(OOK HARDGLAZEN WANDEN EN DEUREN)
WONING EN PROJECTSTOFFERING
INTERIEUR EN KLEURADVIES
SHOWROOM MET VEEL STALENMATERIAAL
VOOR VLOER, WAND EN RAAM
’T BOSKE 1
7122 TH AALTEN
WWW.HANSGRAVEN.NL
Uw partner voor alle infraprojecten.
Grond- en rioleringwerken, maar
ook terreinverharding en terreininrichtingswerken.
Daarnaast
wordt uw bedrijfsafval
en bouw- en sloopafval
vakkundig afgevoerd in een
maatwerk container.
Regelt het gewoon!
T 0544 47 40 40
www.rouwmaat.nl
De Rouwmaat Groep heeft vestigingen in
Groenlo, Hengelo(O), Enschede, Rijssen, Zutphen, Ulft en Bocholt (D).
12
Bouwen in Gelderland
׉	 7cassandra://PuzkGMPT_TgZNfgeLVFsddj2P15tR4e-8TK22SZpQM0&`̵ _,׉EMuseum Arnhem
We hebben in het voortraject
veelvuldig en zorgvuldig
met onze co-partners overleg
gevoerd en de kennis en
kunde op hun specialistisch
vakgebied ingepast. Ook dat
is een belangrijk deel van
onze bedrijfsfilosofie. Open
staan voor andere inzichten
en op basis van gelijkwaardigheid
de beste keuzes maken.
Na de nodige sloopactiviteiten
zijn we nu (eind september,
red.) op -2 en -1 niveau bezig.
Daarna volgt al vrij snel de
staalconstructie. Dat zal zo
eind oktober plaatsvinden.
Het tijdspad voorziet in
een oplevering aan het eind
van 2021.”
“Wij voelen ons thuis
in de wat complexere
utiliteitswerken.”
Uitdagingen
De grootste uitdagingen in
deze opdracht zitten in een
aantal specifieke onderdelen.
Van Harxen: “De kelder is
gesitueerd naast het bestaande
gebouw en vergden een aparte
constructie in de vorm van
een palenwand. Tijdens de
bouw moeten we met zwaar
materieel over het talud. Het
museum staat naast een
stuwwal, ook dat heeft zijn
consequenties. In het
bestaande gebouw is relatief
veel gesloopt. Je weet nooit
honderd procent zeker wat je
dan aantreft. De uitschuif
van het museum herbergt
eveneens de nodige
complexiteit. We gaan het
overkragende deel van het
nieuwe gebouw boven de
kelder opbouwen en daarna
maar liefst veertien meter
lanceren tot boven de stuwwal.
We zijn erg content dat we er
goede partijen bij betrekken.
Uitzonderlijk is ook dat we
op het dit deel aan de buiten
Bouwen in Gelderland
13
׉	 7cassandra://bWElCHtFgyavCIJxO2gwaq25X-n3c1n3ogMZOofcFMIm`̵ _,Ł_,ā{בCט   {u׉׉	 7cassandra://7IMn7_2P0XBxhY7fmxDukhBWGgURGfH_2i_G2cnO_tY =`׉	 7cassandra://cNUkX1ntFR3hVW7ZSAEWGh7UUf45lW83pVyXDrN7poEm`S׉	 7cassandra://jo4QayRZHTUQO83cLNsTqNwLSY7HgvJACU33LNB68s4%`̵ ׉	 7cassandra://F86Kj3R7c6e8M7LX2fxlMPRdszUGFCSvxEUGjwjW7O0*͠_,ט  {u׉׉	 7cassandra://lmTfJUz4YULEmV8yCh04sylzbc2SvtUIdYEmmi16-G0 U`׉	 7cassandra://DikMrdp-jOtQMgXMZNgXF77mqxjjoVLFIP7FKcQ_fmoS`S׉	 7cassandra://TzWGeT-Lc7mXqq3l8252DwmiZA1PKyP85dYUHOjDgcU`̵ ׉	 7cassandra://2pEAmb55-xPBDvvbobTWt77BqQNJ7zN2rqiBle-KK5M͵Zh͠_,נ_,  ̓9ׁHhttp://www.vanhilstenzoon.nlׁׁЈנ_, ̦n9ׁH $http://www.jenniskenskraanverhuur.nlׁׁЈנ_, ̨Z9ׁH %mailto:info@jenniskenskraanverhuur.nlׁׁЈ׉ETekst nog te doen
NEEM CONTACT MET ONS
OP VOOR VRIJBLIJVEND
EN DESKUNDIG ADVIES
Snelle en professionele
levering van wapeningsstaal,
-netten in alle maten
VESTIGING NIJMEGEN
Bijsterhuizen 2506
6604 LN Wijchen
T +31 243 789 777
M +31 631 535 986
VESTIGING BEUGEN
Oeffeltseweg 13
5835 BB Beugen
T +31 485 36 13 06
E info@jenniskenskraanverhuur.nl
I www.jenniskenskraanverhuur.nl
Wij kunnen voor u
het gehele traject
verzorgen. Van
ontwerp tot en met
transport. Van het
implementeren tot
het opleveren.
Wij
informeren
u graag!
Verwerking: vlechten,
buigen en meer. Vraag
naar de mogelijkheden.
Hekkehorst 20 • 7207 BN Zutphen • I www.vanhilstenzoon.nl
T (0575) 523230 • M 0031 (06) 51 27 46 59
14
Bouwen in Gelderland
׉	 7cassandra://jo4QayRZHTUQO83cLNsTqNwLSY7HgvJACU33LNB68s4%`̵ _,׉E_Museum Arnhem
gevel zullen werken met
tegeltjes van Koninklijke
Tichelaar, het oudste bedrijf
van Nederland.”
Duurzaamheid
“Duurzaam bouwen is voor ons
eigenlijk standaard geworden”,
vervolgt Van Harxen. “Wat
dat betreft zijn er geen
verrassingen of noviteiten. Het
museum wordt gasloos, alle
systemen zijn duurzaam en
de isolatiewaarden zijn hoog.
We installeren bijvoorbeeld
warmtepompen. Het tijdspad
voorziet een oplevering voor
het hele complex in het derde,
vierde kwartaal 2021.”
Erwin van Harxen vertelt dat er
bij de voortgang van het
project gemiddeld acht tot tien
collega aanwezig zijn op de
bouwplaats. “En dat aantal kan
zomaar oplopen tot honderd
wanneer we met onze
onderaannemers en leveranciers
in de afbouwfases van de
verbouw en nieuwbouw
belanden. Het coronavirus
heeft ervoor gezorgd dat we
diverse maatregelen hebben
genomen om te voldoen aan
de anderhalve meter norm.
We hebben meer shifts,
meer schaftgelegenheid en
ontsmettingsvoorzieningen
gecreëerd. Vooralsnog zorgt
het virus wat dat betreft niet
voor vertragingen. We zijn er
op voorbereid en werken
volgens een goed uitgedacht
plan en hebben alles in kaart
gebracht. Dat geldt ook voor
de infrastructuur en de
routing. We hebben gelukkig
veel ervaring met binnenstedelijk
bouwen.”
“Vooralsnog zorgt
het virus niet
voor vertraging.”
Artist impression:
Benthem Crouwel
Architects
Extra dimensie
Rots Bouw kent volgens
Erwin van Harxen nog
steeds een goedgevulde
orderportefeuille. “Het loopt
goed. We kunnen behoorlijk
ver in 2021 zien, zeg maar tot
de tweede helft van het jaar.
Je ziet wel een geringe
terugloop in de aanvragen
voor de langere termijn. Op
zich is dat niet verontrustend.
De hype van “order plaatsen
en snel starten” is afgezwakt.
Maar als ik zo om me heen
luister dan heeft iedereen het
nog druk. Het is echter niet
meer zo overspannen als
bijvoorbeeld eind vorig jaar.
Voor Museum Arnhem heeft
dat allemaal geen directe
gevolgen. Niet alleen voor ons
geldt dat het museum een
echt referentieproject is.
Leveranciers en onderaannemers
beleven dat
ook zo. Het wordt echt een
referentieproject!”
Bouwen in Gelderland
15
׉	 7cassandra://TzWGeT-Lc7mXqq3l8252DwmiZA1PKyP85dYUHOjDgcU`̵ _,ǁ_,Ɓ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://JPapWfbEmxSm_Onp9Vh-ta3JD-5Oip7YKFuz22VZddg c`׉	 7cassandra://wAThcytZNi8qfHYBAIicRKBMBVzS8vyYCnIa4ImVCeYc`S׉	 7cassandra://SP4H4vc7-lZiM0Sj-tKcRaDRPc8VwzqnDba3yCK9SFc%b`̵ ׉	 7cassandra://Y4m0AC98sbW-0SqtJYVB4y4vaX0eXP1-5_WMA8uLyowi$͠_,ט  {u׉׉	 7cassandra://ydvzh9a9MdNZ3faLpzqxFmpAkWAf6xHNhzMwWpzctvY `׉	 7cassandra://GyX8VPyQDz7KVjDXQay9_Sewraa3mmrDX8xZRTga9XgVS`S׉	 7cassandra://jpYcYZytr0RGEaYd-dVILphCKEFA03A0IUXPktKdH28`̵ ׉	 7cassandra://QZqJcU55ykbBwawfZyCtVaNTWoOIE97HZoZ4lnjIJ1Qtx͠_,נ_, ̿9ׁHhttp://www.voskampgroep.nlׁׁЈ׉E oTekst nog te doen
Kijk op onze website www.voskampgroep.nl
voor uitgebreide informatie
16
Bouwen in Gelderland
׉	 7cassandra://SP4H4vc7-lZiM0Sj-tKcRaDRPc8VwzqnDba3yCK9SFc%b`̵ _,׉E-Museum Arnhem
Museum wordt referentieproject
zonder weerga
Technisch manager Alferink Installatietechniek Arthur Peppinck
In het spraakmakende nieuw- en verbouwproject van het Museum Arnhem
is een prominente rol weggelegd voor Alferink Installatietechniek uit Groenlo.
Gezamenlijk met bouwkundig hoofdaannemer Rots Bouw trok men vanaf de
prille start op. Het was een gedetailleerd en intensief voorbereidingstraject.
Een uitvoering met de nodige uitdagingen enerzijds maar ook het vertrouwen
dat de realisatie geen grote hobbels meer zal kennen door de zorgvuldige
voorbereiding. Technisch manager Arthur Peppinck, verantwoordelijk voor alle
uitvoerende projecten bij Alferink Installatietechniek, licht toe.
“Samen met Rots Bouw hebben
we al veel projecten succesvol
gerealiseerd. Met name in de
wat complexere projecten waar
de nodige uitdagingen in zitten
werken we graag samen. We
kennen elkaars bedrijfscultuur
en de uitvoerders van beide
bedrijven kennen elkaar door
en door. Kortom, we weten wat
we aan elkaar hebben. In een
project als Museum Arnhem is
dat bepaald geen overbodige
luxe. Met de opdrachtgever, de
gemeente Arnhem, hebben
we recent nog naar volle
tevredenheid samengewerkt bij
de nieuwe brandweerkazerne.
Een intensief project omdat de
brandweer op de bestaande
plaats wilde vernieuwen maar
natuurlijk wel operationeel moest
blijven. Er was dus reeds een
goede basis voor een samenwerking
met de gemeente.”
Ondanks het feit dat het
project bestaat uit een ver- en
nieuwbouwsegment ziet
Bouwen in Gelderland
17
Alferink Installatietechniek
Museum Arnhem als volledige
nieuwbouw. Peppinck: “Van het
oude gedeelte zijn werkelijk
alle installaties gesloopt. We
beginnen daar echt op nul.
Alleen het karkas staat nog
overeind. Kort samengevat
herbergt deze opdracht een
drietal grote uitdagingen. De
eerste is op het gebied van
klimaattechniek. Een museale
“Samen met Rots
Bouw hebben we
al veel projecten
succesvol
gerealiseerd. We
kennen elkaar door
en door. In een
project als Museum
Arnhem is dat
bepaald geen
overbodige
luxe.”
Technisch
manager
Arthur
Peppinck
׉	 7cassandra://jpYcYZytr0RGEaYd-dVILphCKEFA03A0IUXPktKdH28`̵ _,Ɂ_,ȁ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://OCqNE0dJ_VqWHjHldz0I8Gm1RjoM9LHiZ4yfIPPwMew '>`׉	 7cassandra://_TTthZWMacCx-U6BwX736TMHczcJhOow5ge-R_4eifUf`S׉	 7cassandra://51MWXGdB0jV6RTCDmuyw3sh95Oxv4rpC2iU42OzLgs8$``̵ ׉	 7cassandra://Sq0IBmKkfEIRQR5xNLHaeCipmo5Z9krWf04IcSQoWxM nP͠_,ט  {u׉׉	 7cassandra://HW-fZ_9xvIMwwxz-U6V_xh1rhAcuyM2584W3aFRNjqc 
`׉	 7cassandra://FJY81nDPMiK4q5v51_z-dz7GUcf_SCcwuWymxPEZ-qAD`S׉	 7cassandra://oWwPEYv3zH8CCeETDgBmkSm7FzGUI5GbC6wNCj2XNLI`̵ ׉	 7cassandra://T8soKFrFG-m38PLkLZN33sZsc7e444ldY3xVFg1iaGE h͠_,׉E XTekst nog te doen
Artist impression: Benthem Crouwel Architects
18
Bouwen in Gelderland
׉	 7cassandra://51MWXGdB0jV6RTCDmuyw3sh95Oxv4rpC2iU42OzLgs8$``̵ _,׉ECMuseum Arnhem
omgeving stelt zeer hoge eisen
aan vocht- en temperatuurregulatie.
En beslist niet
overbodig als bijvoorbeeld kunstwerken
vanuit het Rijksmuseum
tentoongesteld worden.
De voorwaarden zijn daarvoor
niet mals. Je moet onder
andere aantonen dat het laatste
half jaar geen schommelingen
buiten de bandbreedte zijn
voorgevallen. We hebben
ervaring met een dergelijke
complexiteit. Recent hebben we
in Tiel een archief bewaarplaats
met ongeveer dezelfde criteria
gerealiseerd, met dit verschil
dat daar hooguit een paar
mensen tegelijk aanwezig zijn.
In Arnhem gelden andere,
strenge normen. Als er op een
zondagmiddag driehonderd
mensen een expositie willen
bijwonen dan heb je te maken
met andere omstandigheden.
Het tweede aspect betreft de
brand- en inbraakbeveiliging.
Dat hoeft geen nader betoog,
maar moet tot in perfecte
geregeld zijn. Als laatste noem
ik het gasloos bouwen. We
werken met warmtepompen
vanuit een bestaande bron
die alle energie, warmte- en
kouderegeling omvat. Met een
dergelijke installatie heb je in
een bebouwde omgeving,
zoals hier het geval is, met het
geluidsaspect te maken. Al deze
zaken zijn aan bod gekomen
tijdens het voorbereidingstraject
waaraan we continu met
zes man intern hebben gewerkt.
Dit traject loopt nu op zijn eind.
Hier en daar moet nog een
beslissing op esthetisch gebied
genomen worden maar voor
het overige denk ik dat we met
alle andere betrokken de
meeste conflictsituaties en
andere hobbels wel genomen
hebben. Ik schat dat we ruim
tweehonderd vinkjes hebben
gezet. Het project is volledig in
BIM ontworpen waardoor alle
disciplines perfect op elkaar
afgestemd konden worden.
Op die manier kan de
uitvoering ook strak op de
planning gestuurd en bewaakt
worden. Die gaat uit van een
oplevering zo rond eind
september volgend jaar. Voor
ons start het omstreeks half
november, waarbij de piekbelasting
vanaf begin februari
tot het eind zal zijn. Ik denk
dat er dagelijks zo’n twintig
man van ons op de bouwplaats
zijn te vinden.”
Bekenden
Alferink Installatietechniek heeft
een aantal gerenommeerde
onderaannemers bij het
Museum Arnhem betrokken.
“Het zijn bekenden van ons die
weten wat er gevraagd wordt in
complexe situaties.
Het is in complexe projecten
meer dan anders belangrijk om
risico’s te beheersen, niet alleen
voor Alferink maar met name
ook voor de opdrachtgever.
Gebruikers moeten blij worden
van dit nieuwe museum en daar
is geen ruimte voor klachten.
Dat moeten we te allen tijde
voorkomen. We zullen de
omgevingsvergunning zeer
stipt naleven en dat geldt ook
voor onze partners.
Voor ons betekent het Museum
Arnhem een referentieproject
zonder weerga. Als we volgend
jaar opleveren binnen de
projectdoelen als het gaat om
kwaliteit, budget en planning,
dan zal zonder meer een gevoel
van trots ontstaan. Iets in de
trant van “Hier doe je het voor”.
Ik ben ervan overtuigd dat
we hier met z’n allen in zullen
slagen. Aan de voorbereiding
heeft het in ieder geval niet
gelegen!”
“Deze opdracht herbergt een drietal grote uitdagingen op het gebied van klimaattechniek,
brand- en inbraakbeveiliging en gasloos bouwen.”
Bouwen in Gelderland
19
׉	 7cassandra://oWwPEYv3zH8CCeETDgBmkSm7FzGUI5GbC6wNCj2XNLI`̵ _,ˁ_,ʁ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://-fYN8cnoma_vzU-t2WhgO0LXviKENCDPJTSehUaZTAY o;`׉	 7cassandra://qxegNMA0jyvCr-28i2CMge3NzkxmjR9TdWtfZk0ZIrktB`S׉	 7cassandra://kKqJwQPXMFiMFbVeTAdAYPd-2CG2zb20IZPZ9jzDEew'`̵ ׉	 7cassandra://CKhwRh1WSrPXbqT9yW06afIoGO5cgIW5sAJeGBABQqo (͠_,ט  {u׉׉	 7cassandra://ibav722eFhbQeriw0Q-WgYmkhrP0qyDTv1lozMMJw2Q Q`׉	 7cassandra://CawzO4ie98Mujtx_WSJVkuFCFwqMk4SKT-kp8PYRG6Y^\`S׉	 7cassandra://rXXao4PqsewJFQnt6nwSapetA4GYDjnpeg3PM7aDMdU2`̵ ׉	 7cassandra://Yc-D_mP5sLLPvMR5cwxL1NY6bV7QS153zwE7vOqJIDEͻ͠_,נ_," nY̈9ׁHhttp://www.nicon-vloeren.nlׁׁЈנ_,! nG̄9ׁHmailto:info@niconvloeren.nlׁׁЈ׉E~NICON VLOEREN
DE SPECIALIST IN AFWERKVLOEREN
Nicon Vloeren legt cementdekvloeren, gietvloeren en
vloerisolatie en beschikt over 14 vrachtwagencombinaties
waarmee alle vloeren gemaakt worden.
Meer informatie? Bel ons (038) 303 12 20
Kleiland 18
8271 RV IJsselmuiden
E info@niconvloeren.nl
I www.nicon-vloeren.nl
Nicon Vloeren is onderdeel van de Habovo Groep
20
Bouwen in Gelderland
׉	 7cassandra://kKqJwQPXMFiMFbVeTAdAYPd-2CG2zb20IZPZ9jzDEew'`̵ _,׉EBMuseum Arnhem
Monumentale koepel
van Museum Arnhem krijgt
open karakter terug
Museum Arnhem ondergaat een grondige verbouwing. Pieters heeft de
constructie ontworpen voor de aanpassingen in het bestaande monumentale
gebouw en voor de nieuwbouw die aan de westzijde van het bestaande
gebouw komt en over de stuwwal uitkraagt naar een spectaculair uitzicht over
de Rijn en richting Arnhem.
Beeld van het oorspronkelijke interieur van de koepel. (Personeel op de stand van Sipkes’ Jamfabriek
uit Haarlem op de bakkersbeurs in de Buitensocieteit in Arnhem, Nederland, 1911)
De meest in het oog springende
verandering in het bestaande
gebouw is dat de monumentale
koepel weer zijn oorspronkelijke
open karakter krijgt. De wanden
die in de koepel expositieruimten
vormden worden
verwijderd. Hierdoor worden
de monumentale gietijzeren
kolommen weer in volle
glorie zichtbaar en komt het
oorspronkelijke open karakter
van de koepel terug. De
bestaande expositiezalen in
de vleugels van het gebouw
blijven behouden. In de
bestaande kelder onder de
westelijke expositiezaal
Bouwen in Gelderland
21
׉	 7cassandra://rXXao4PqsewJFQnt6nwSapetA4GYDjnpeg3PM7aDMdU2`̵ _,́_,́{בCט   {u׉׉	 7cassandra://KONlT6FR-KdjQcI4v1JKim46r4XJtUWarfi0AHGATKI `׉	 7cassandra://XA01p3Jol_PFkL0ggbkaAgjcy4qwoRBRcuGsloYQkn4c`S׉	 7cassandra://o3wvX0r1TkW6CSIzPuVjrVsstVKSkR9KGTanvGkn1SA!2`̵ ׉	 7cassandra://pWb8VrW1P0WzzeXZU_1rGeY6R1cR3_IacBrxS_MvqVs &͠_ ,#ט  {u׉׉	 7cassandra://fKSYBX0W4Hz5MVvMONQ7i2lN0aq3z3l72GIO5wWbKeE y`׉	 7cassandra://ngXSx8jNttsvQk0GWtm6TEbnFNYGnVsLji0Ack3bbxwJ`S׉	 7cassandra://tzfO_CJ7svEClFWkhBZAfFZoXpZjEFzg-eIningv2ls`̵ ׉	 7cassandra://N2_cMwyZhmi66lJ-cVT2LaYXzl_jAEUrhLj6_kIkUt4͎h͠_ ,$נ_ ,& ̥9ׁH !http://www.pietersbouwtechniek.nlׁׁЈ׉EPieters Bouwtechniek is een toonaangevend onafhankelijk
ingenieursbureau in constructieadvies.
Zorgen voor de juiste samenstelling van de
draagconstructie van een bouwproduct, dat is sinds
1974 ons vak. Van constructieontwerp en -advies
tot en met de oplevering van het gebouw aan toe.
www.pietersbouwtechniek.nl
22
Bouwen in Gelderland
Museum Arnhem |Constructie adviseur: Pieters Bouwtechniek
Ontwerp en visualisatie: Benthem Crouwel Architects
׉	 7cassandra://o3wvX0r1TkW6CSIzPuVjrVsstVKSkR9KGTanvGkn1SA!2`̵ _,׉E	Tekst nog te doen
Museum Arnhem
Impressies van de constructie
van de nieuwbouw.
worden bestaande dragende
wanden doorbroken om ruimte
te maken voor een aantal
facilitaire voorzieningen van
het nieuwe museum.
De nieuwbouw aan de westzijde van het
bestaande gebouw krijgt een spectaculair
uitzicht over de Rijn en richting Arnhem.
Aan de westzijde van het
monument komt de nieuwe
vleugel. Onder deze vleugel
komt een tweelaagse kelder,
die in de stuwwal ligt. Om te
voorkomen dat het bestaande
gebouw, wat op staal
gefundeerd is, in de nieuwe,
dieper gelegen bouwput schuift,
is om de kop van het monument
een palenwand gemaakt.
De nieuwe kelder kan op
deze manier strak naast het
bestaande gebouw gemaakt
worden. De nieuwe kelder is
ook op het vaste pakket van
de stuwwal gefundeerd. Alleen
direct langs het talud van
de stuwwal worden palen
toegepast om de ondergrond
te vernagelen en te voorkomen
dat de nieuwe vleugel van de
helling afschuift.
De onderste twee lagen van
de nieuwe vleugel liggen
grotendeels in de stuwwal.
Deze constructie wordt in beton
uitgevoerd. De ondergrondse
ligging en de zware constructies
dragen bij aan het gewenste
stabiele binnenklimaat wat
nodig is voor het depot van het
museum. Het depot ligt veilig
verzonken in de stuwwal op
de onderste verdieping van
de nieuwe vleugel. Op deze
robuuste basement wordt
de nieuwe expositievleugel
geplaatst. Deze vleugel kraagt
aan de Rijnzijde ongeveer
vijftien meter uit over de
helling. Om deze uitkraging
mogelijk te maken zijn grote
stalen vakwerken ontworpen.
Bij het ontwerp van de vakwerken
is rekening gehouden
met het uitzichtpunt wat in de
vleugel gerealiseerd wordt, met
uitzicht richting de stad, en met
het uitzichtpunt wat vanuit de
museumtuin toegankelijk is en
uitzicht geeft over de stuwwal
en de Rijn. De stalen vakwerken
zijn over de gehele kelder
doorgetrokken om tegengewicht
te bieden aan de
uitkraging aan de rijnzijde en
om de kleinere uitkraging aan
de Utrechtseweg mogelijk te
maken. De stabiliteit van de
nieuwbouw wordt verzorgd
door stalen bokken tussen de
hoofdvakwerken. De vloeren en
het dak van de nieuwbouw
worden uitgevoerd als kanaalplaten
met druklaag. Alleen
boven de grote uitkraging
wordt een stalen dakplaat in
combinatie met lichtstraten
toegepast om gewicht te
besparen en om de daglichtzaal
mogelijk te maken.
Door de aannemer is een plan
uitgewerkt om deze vakwerken,
inclusief de vloeren en het
dak, boven de kelder te
maken, en zodra deze gereed
is uit te schuiven tot zijn
uiteindelijke positie boven de
stuwwal.
Bouwen in Gelderland
23
׉	 7cassandra://tzfO_CJ7svEClFWkhBZAfFZoXpZjEFzg-eIningv2ls`̵ _,ρ_,΁{בCט   {u׉׉	 7cassandra://Ytf_BDH-SAKA1ESv3YVhd81gbVAm27o0JZan5Hc1vNI Z`׉	 7cassandra://jleEgdor1evsW5tSxqeKg1kjT2Gl1IwctU3w6erEAIQ_`S׉	 7cassandra://qlsq_8EOttPVwShio3rBsLjK41Dp23DcBVSZL7cjT4c`̵ ׉	 7cassandra://O1Q9xYrszRyVqriU2crTlT4aWVTLqhceska9lw497D8"͠_ ,'ט  {u׉׉	 7cassandra://y3TPz_ghdWxoRH5EO8gvvYn243EOfJJs64EYJ5ybv88 (`׉	 7cassandra://QOc-Uy098CWEOX0w6YMEdl-6wBzm2Cf_kYOTJltsfSIN`S׉	 7cassandra://c_NfDLgV3REvJZBEKruPzVye9BMx9FYV6hROX81E-mE`̵ ׉	 7cassandra://rfcgY7zNq8ebqz_gI6poopNKuar1A-aBGgmCU-5TOMs͍d͠_ ,(׉EMuseum Arnhem
Dit zijn de mooiste
projecten
Bedrijfsleider Bertil de Haan van de Rouwmaat groep
Het Museum Arnhem stond voor de Rouwmaat Groep al enige jaren op het
netvlies. Zowel bij de eerste, mislukte aanbesteding als bij de tweede was
het Groenlose bedrijf in de picture. Toen aan Rots Bouw, alsnog, de gunning
werd verleend was de link snel gelegd. Volgens bedrijfsleider Infra- en Slooptechniek
Bertil de Haan zijn beide ondernemingen tot op zekere hoogte
vergelijkbaar. “Qua bedrijfscultuur, transparante communicatie en we
voelen ons beide thuis in het marktsegment waar de wat meer complexe
vraagstukken opdoemen. Museum Arnhem is daarvan een mooi voorbeeld.”
“Ik was er vanaf het begin bij”,
start De Haan zijn verhaal. “We
hadden intern de calculatie
opgesplitst in een sloopdeel en
een deel voor het grondwerk.
We wisten dat er veel parallel
zou lopen en ook op dit moment
is dat aan de orde. We hebben
eerst de Eschauzier vleugel
24
Bouwen in Gelderland
volledig gesloopt en afgevoerd
en zijn nu binnen bezig in
het monumentale pand. We
hebben in eerste instantie
zoveel mogelijk gestript,
uiteraard zonder de constructie
op enigerlei wijze geweld aan
te doen. Daar is het grove werk
nu welhaast aan de kant en we
lopen nu gezamenlijk met de
hoofdaannemer op voor het meer
specifieke en specialistische
binnensloopwerk. Waar wij iets
weghalen wordt dat vrijwel
direct weer opgevuld. Als wij
een muur of sparing slopen
verrijst direct een stuk van de
nieuwe constructie. Buiten is de
׉	 7cassandra://qlsq_8EOttPVwShio3rBsLjK41Dp23DcBVSZL7cjT4c`̵ _,׉E
kelder inmiddels geheel
ontgraven en is Rots bouw
volop bezig met de nieuwbouw.
Ook dat vordert gestaag.”
Uitdagingen
Het is evident dat er in een
project als Museum Arnhem
de nodige uitdagingen zijn
ingebed. Bertil de Haan: “Over
de eerste hebben we het al
gehad. Aan het sloopwerk
binnen een monumentaal
pand kleven de nodige gevaren.
Alles geschiedt zeer minutieus,
maar geschiedt voornamelijk
buiten het gezichtsveld van de
mensen. Dat is wel anders met
het grondwerk in dit project. We
hebben hier te maken met
voor Nederlandse begrippen
grote hoogteverschillen. De
achtduizend kuub grond die
we hebben uitgegraven ten
behoeve van de twee etages
tellende kelder was erg moeilijk
af te voeren. Pal naast de
bouwplaats loopt de drukke
Utrechtseweg waar vrijwel alle
fietsers in de richting van het
Rijn en IJssel College twee keer
per dag moeten passeren. Met
al dat invoegende werkverkeer
is dat tijdrovend en kan het
bovendien gevaarlijke verkeerssituaties
opleveren. We hebben
een longreachkraan ingezet
om de grond naar de opslaglocatie
onder aan de stuwwal
te draaien zonder de stuwwal
te beschadigen. Dat was
spectaculair maar bovendien
een belangrijke ontlasting van
de weg. En CO2 besparing.
Moeizaam
Bertil de Haan omschrijft de
“Dit is bepaald
geen standaard
opdracht.”
Daarnaast waren er nog een
aantal aandachtspunten. Al met
al mag je rustig concluderen
dat dit bepaald geen standaard
opdracht is. Persoonlijk vind
ik dit de mooiste projecten.
Opdrachten waarbij maatwerk
vereist is en alle facetten van
je werk aan bod komen. We
werken met wisselende samenstellingen
op de bouw. Soms is
er maar één medewerker
aanwezig, maar een week later
kunnen dat er zomaar vier zijn.
We kunnen en moeten soms
snel opschalen, maar die
flexibiliteit kunnen we
bieden. Een goede, snelle
communicatie is daarvoor
een absolute must en wat dat
betreft is de samenwerking met
de twee uitvoerders van Rots
Bouw prima.”
huidige markt als “moeizaam”.
“Vorig jaar en eigenlijk ook dit
jaar, stond in het teken van
de PFAS en stikstof discussie.
Dat heeft als een rem
gefunctioneerd voor diverse
nieuwbouwprojecten en heeft
de nodige stagnatie met
zich meegebracht plus een
kostenverhoging. In onze
branche komen we meestal
vooraf (in het geval van slopen
en grondwerk) aan bod en in
het zicht van de haven van
een bouwproject als er nog
bestratingen en verhardingen
uitgevoerd moeten worden. Dat
is wel eens moeilijk plannen.
Bij opdrachten waaraan alleen
gehecht wordt aan lage
prijzen is de markt door prijsdumpingen
moeilijk. Er zijn
bedrijven die koste wat het
kost hun orderportefeuille
gevuld willen hebben. Voor ons
is dat marktsegment lastig.
Opdrachtgevers die ook
hechten aan kwaliteit en
zekerheid zijn we een goede
partner. We zijn betrokken
bij een aantal nieuwbouwprojecten
in de woningbouw,
onder andere in onze vestigingsplaats
Groenlo. Ik schat dat we
ongeveer een maand of drie
vooruit kunnen kijken, hetgeen
de laatste jaren gebruikelijk is in
onze branche en we zijn positief
gestemd. Het is een kwestie van
alert blijven.”
Bouwen in Gelderland
25
׉	 7cassandra://c_NfDLgV3REvJZBEKruPzVye9BMx9FYV6hROX81E-mE`̵ _,с_,Ё{בCט   {u׉׉	 7cassandra://SS0nJBbLvyhsOs9K5INbyyct8PWxeCnbNN30PlZ3B74 U`׉	 7cassandra://iFEKln2RGhzSC1vA4WpvmdX1OBu-bJxJ67yKwG18QYwZL`S׉	 7cassandra://858ukR78-Z6oraW78yZ-grwlaPZlC_ntxgEMqYKZc6g7`̵ ׉	 7cassandra://j1Qaryw9SvQ1PTjHZMScgo8VXAjZGOySyzIQI0SESTUtV͠_ ,*ט  {u׉׉	 7cassandra://qFUDdn1K2x4nWTYOhp-WAvJVHojOIEeu7oobU646c6U QE`׉	 7cassandra://voJGSUtcD652LolZIvPFC-CfVE0sy8trzBu4OU3Ytrw`*`S׉	 7cassandra://llS9GuWpZhx8LSnFVjeFuMvt5IDTR4pRc2B1gVEfEjc(`̵ ׉	 7cassandra://8dVej8Lq5tm5qUTxCwkISJ6c92gBYSX2XiEhkSGeWTg͠͠_ ,+׉EMuseum Arnhem 100 jaar
Museum Arnhem is jarig
en trakteert de stad
op muurschilderingen
Museum Arnhem bestond, op 24 september, honderd
jaar. Ter gelegenheid van deze verjaardag trakteert het
museum de stad Arnhem op bijzondere cadeaus!
Hiermee wil het museum de banden met de stad verder
aanhalen en verdiepen in een tijd dat de inwoners van
Arnhem de collectie en het museum moeten missen
wegens een grootscheepse verbouwing. Om de collectie
toch zichtbaar te maken, zullen de komende maanden
op verschillende plekken in de stad, grote muurschilderingen
verschijnen: publiekslievelingen uit de
collectie zoals Wilma met Kat van Carel Willink (1940)
en nieuw werk van kunstenaars die speciaal hiervoor
opdracht krijgen van het museum.
Wilma met kat, Carel Willink, 1940
(foto: Peter Cox)
Voor elke inwoner een
schetsboekje
Maar niet alleen de stad krijgt
een cadeau. Kunst inspireert en
dat wil Museum Arnhem laten
zien en stimuleren! Daarom
ontvangen alle inwoners van
Arnhem, zonder een nee-nee
sticker op de brievenbus, een
klein schetsboekje met daarin
een aantal werken uit de
collectie en genoeg lege
pagina’s om zelf creatief in te
vullen. De boekjes zijn ook af
te halen bij buurthuizen,
verschillende horecagelegenheden
en bij de tijdelijke
presentatieruimte van het
museum, De Kerk.
Nieuwe huisstijl
verbeeldt engagement
van museum Arnhem
Het schetsboekje is vormgegeven
door ontwerpbureau
Thonik. Dit bureau tekende
in de aanloop richting
het nieuwe museum, voor
de nieuwe huisstijl van
Museum Arnhem. Deze
is met een vernieuwde
website in gebruik genomen
26
Bouwen in Gelderland
(Interaction/visual design Thonik,
development Ben West).
Thonik ontwierp voor Museum
Arnhem een dynamisch logo
dat start met een simpele,
neutrale variant: een afgewogen
letterbeeld waarbij de m van
museum resoneert met de r
en de n van Arnhem. In deze
variant van het logo zit een echo
van de architectuur van de
nieuwe vleugel van het museum.
Het overhangende deel over
de stuwwal linkt aan de manier
waarop het woord ‘museum’
vast zit aan het woord ‘arnhem’.
Vanuit dit simpele logo
ontstaan vervolgens meerdere
perspectivische letterbeelden.
Zo verbeeldt de identiteit
het engagement van het
׉	 7cassandra://858ukR78-Z6oraW78yZ-grwlaPZlC_ntxgEMqYKZc6g7`̵ _,׉EMuseum Arnhem
museum: vanuit verschillende
perspectieven worden kunst
en samenleving met elkaar
verbonden. En zoals de letters
van het logo in perspectief
worden gezet, wordt ook het
programma in woord en beeld
vervormd. Een eenheid in de
communicatie wordt gecreëerd
door een eigenzinnig kleurenpalet
van paars, warm geel,
steen oranje en een turquoise
groen.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Over Museum Arnhem
Museum Arnhem opende precies een eeuw geleden de deuren
op de huidige locatie (1920) en herbergde aanvankelijk de
cultuurhistorische verzamelingen van Arnhem en Gelderland en
de kunstverzamelingen van de Arnhemmer Alexander Ver Huell.
De collectie (magisch) realisten die na de Tweede Wereldoorlog
is aangelegd is nog steeds een belangrijke pijler van het
museum. En er is verder verzameld op het thema realisme.
Daarnaast heeft het museum een belangrijke collectie vormgeving
en sierraden.
Tegenwoordig presenteert Museum Arnhem beeldende kunst
en vormgeving die een relatie legt met de maatschappelijke
werkelijkheid en er wordt vanuit actuele maatschappelijke
ontwikkelingen verzameld aan de hand van de thema’s vrouwen,
niet-westerse kunst en gender. Vanuit een veranderende
samenleving worden daar ook nieuwe thema’s aan toegevoegd,
zoals immigratie, onbehagen en geweld in de wereld, betekenis
van de directe (lokale) omgeving voor mensen in het kader
van mondiale ontwikkelingen en de bedreiging van onze ecosystemen.
/////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Museum
Arnhem vernieuwt! Naar verwachting opent Museum Arnhem in het voorjaar van 2022 zijn deuren
opnieuw voor het publiek. In De Kerk organiseert Museum Arnhem tot eind 2020 tentoonstellingen en activiteiten.
De Kerk (Walburgiskerk) is open van woensdag t/m zondag van 12.00 tot 18.00 op Sint Walburgisplein 1. Vanaf 4 oktober
te zien: Living, Forgiving, Remembering, over oorlog, vrede en verzoening.
Bouwen in Gelderland
27
׉	 7cassandra://llS9GuWpZhx8LSnFVjeFuMvt5IDTR4pRc2B1gVEfEjc(`̵ _,Ӂ_,ҁ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://Wig_1u5d7WACWo19xbpF4FNDAVpYIZzOwKPWfva4plE x`׉	 7cassandra://yEKsbSnwiF2kUMjc9qa8fU6Y6YI7BMkOeG8bzzFgNSUX`S׉	 7cassandra://yg0bzN4l3SXoMlprUcFdh-TwdtPPXxjUH6dN6Im_HpY&`̵ ׉	 7cassandra://iMvOPi_xya7dqt2JSpTa8M-PIhg0ZBQDx3JchpyaJHg̓͠_,-ט  {u׉׉	 7cassandra://mD7fyhBVHskh1WUbFQdvgqDHLnluh4FB-5aRun8J2Hs 
`׉	 7cassandra://HiXrL0Y5e1onFLdTbjJawN0A8uoKf1UsSTXqD2f2Fps?`S׉	 7cassandra://3KeJ-NHfnEs3eHD-4d-dsliyL76PJfh_kZ1sr_tQdEUb`̵ ׉	 7cassandra://x1Xiu-4WdBKuAQE4cdEx8Lsuka8zHxyGaO1hPAfB5Mo]̔͠_,.׉E	Corona: van dip naar
doordouwen
Voor iedereen in de bouw stond één vraag op het netvlies: hoe zou de orderportefeuille er na de
Bouwvak uitzien? Zou het negatieve effect van corona doorzetten? Al vanaf eind juli en augustus
waren de eerste voortekenen voorzichtig positief als je keek naar het aantal onvervulde
vacatures. En in september zette deze trend stevig door. Een gunstig voorteken voor wat we nu
zien: veel werk en gevulde orderportefeuilles. De bouw loopt hierin voorop, en ik zie gunstige
tekenen dat de technieksector in die trend zal volgen. Kortom, van dip naar doordouwen.
Zo kreeg het grote project
van aannemerscombinatie
Sassenvaart, al een jaar
uitgesteld, in september
alsnog groen licht en kon
Haldu met haar mensen vol
aan de bak met de bouw
van een nieuwe sluis in
Terneuzen. Ook de kleinere
aannemers, een belangrijke
groep voor de Nederlandse
economie, gaat het voor
de wind. Niet alleen voor
Haldu Groep kwam deze
positieve omslag in beeld,
maar, voor zover ik kan
beoordelen, ook elders in
de sector. Cruciaal in dit
herstel, is uiteraard dat de
materialenlevering logistiek
weer op gang komt.
Gelukkig constateer ik ook
op dit vlak een goed herstel.
Mijn visie is dat we licht
herstellen, een mooie basis
om van 2021 een stevig
28
Bouwen in Gelderland
succes te maken. Immers,
de meeste projecten lopen
in 2021 door.
Opschalen is het devies
Bij Haldu Groep hebben
we inmiddels zelfs weer
behoefte aan extra mensen
om alle projecten van onze
opdrachtgevers te kunnen
handelen. Opschalen is
nu het devies en op het
vlak van recruitment en
ook social media hebben
we extra ondersteuning
in huis gehaald. Deze
omslag heeft zich eind
augustus/begin september
in slechts twee weken
voorgedaan. Ik had het voor
de zomer, en midden in
alle coronaperikelen, niet
kunnen vermoeden. Onze
vakkrachten worden zelfs
alweer door de concurrentie
gebeld.
Rol overheid
U weet dat ik regelmatig
kritisch ben op de overheid.
Dat blijf ik. De snelheid
waarmee vergunningen
afkomen loopt nog steeds
achteruit. En dat geldt
helaas ook voor het
beschikbaar komen van
bouwgrond. In mijn ogen
gemiste kansen, wat door
het draaien aan deze twee
cruciale knoppen kan de
overheid voor de bouw
écht het verschil maken.
Neem de woningbouw,
de vraag is ongekend
groot en de ruimte is er.
Echter, met onze wirwar
aan tijdrovende procedures
is agrarische grond niet
zomaar bouwgrond, dit zijn
helaas nog steeds lange
en slepende trajecten. Ik
pleit er echt voor dat deze
trajecten op de turbo gaan.
׉	 7cassandra://yg0bzN4l3SXoMlprUcFdh-TwdtPPXxjUH6dN6Im_HpY&`̵ _,׉EUColumn
Column
Het gevecht om schaarse
bouwlocaties mag toch
niet de flessenhals worden
terwijl we tegelijkertijd
vechten om de economie
overeind te houden? Wij
willen, wij kunnen en de
overheid op haar beurt
moet hierin nu écht haar
verantwoordelijkheid
nemen. Ik las dat het
kabinet 20 miljard uittrekt
voor een investeringsfonds
dat projecten moet steunen
op drie terreinen: fysieke
infrastructuur, onderzoek
en ontwikkeling en
onderwijs. Ik hoop van
harte dat woningbouw
hierin een prominente
plaats krijgt. En als grond
dan alsnog een probleem is,
pleit ik ervoor om veel meer
hoogbouw te realiseren
zoals nu in Nijmegen.
Pas op:
stikstofdossier
komt terug
Nog iets over de overheid:
die heeft een olifantengeheugen.
Dus komt
het dossier over stikstof
gegarandeerd weer
op tafel. Daar moeten
we alsnog mee dealen.
Recent heeft de Europese
Commissie de klimaatdoelstellingen
voor 2030
aangescherpt. Over tien
jaar, in 2030, moet
de uitstoot van broeikasgassen
met minstens
55% gedaald zijn. Ook dit
dossier is dus nog lang
niet van tafel. Ik zeg het
u maar alvast…
Danny van Hal
Bouwen in Gelderland
29
׉	 7cassandra://3KeJ-NHfnEs3eHD-4d-dsliyL76PJfh_kZ1sr_tQdEUb`̵ _,Ձ_,ԁ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://Z870I-_lH62aanZifjZZR5YzroFke310edaeglI6Z-Q !`׉	 7cassandra://SgefB2G82OR5ztaTKjzc-vueyN-zgIaMD1cATF4PcWof`S׉	 7cassandra://E-CDHGtCVkOu5cuadruTXGuw469ENuc6Ye39SlXywJ0 `̵ ׉	 7cassandra://rgcW4ip_Kk5ONRgPJFdOxvOvOF2yOcwjOnWLVvinSZ8L͠_,0ט  {u׉׉	 7cassandra://75vLct2ijgmLS9C9y7L2TIBv9hUhQaHds_npz0CrVBs `׉	 7cassandra://9iwGWpD5W98pmbLPYuJ8xet8TxcYydj-Y9QO4EA2rpE[`S׉	 7cassandra://uW0wEptU-pc4npnjzlpi2Y3K9b1DntHly4BW-D8dap8`̵ ׉	 7cassandra://4jMmR6JgIA9c6s6i53ILH8N8N8PgpjA15ktPui-iZGcD͠_,1׉EEerste bewoner Food & Businesspark Veenendaal
Somerset Capital Partners
realiseert nieuw warehouse
en hoofdkantoor voor Hendi
Dinsdag 22 september is door Wijnen Bouw Schijndel officieel gestart met
de bouw van het nieuwe, duurzame distributiecentrum en hoofdkantoor van
Hendi. Op feestelijke wijze werd dit ‘eerste schop in de grond’ moment gevierd
onder aanwezigheid van regionale en lokale beleidsmakers, Hendi, Wijnen
Bouw Schijndel en Somerset Capital Partners.
Hendi vestigt zich als eerste
bedrijf op het Food & Businesspark
in Ede, centraal gelegen,
direct aan de snelweg A12 en op
loopafstand van intercitystation
Veenendaal-de Klomp. Met de
verhuizing van het huidige
kantoor en distributiecentrum
naar de nieuwe faciliteit in Ede
krijgt Hendi de beschikking over
een uiterst duurzaam gebouw
voorzien van de BREEAM ‘verygood’
certificering, waarmee
ze klaar zijn voor de toekomst.
De faciliteit zal bestaan uit
een grote ADR-ruimte en een
state-of-the-art logistieke hub
die aan te passen is aan het
in hoog tempo groeiende
ordervolume van Hendi en
waarmee de steeds snellere
bezorgprocessen kunnen
worden gerealiseerd. De
oplevering van het nieuwe
logistieke centrum staat gepland
voor de zomer van 2021.
Tijdens zijn welkomstwoord
onderstreept Gert-Jan Kristen,
projectmanager bij Somerset
Capital Partners, het hightech
en duurzame karakter van het
nieuwe distributiecentrum.
“Wij zijn verheugd het eerste,
volledig elektrische distributiecentrum
van het nieuwe
Food & Businesspark in Ede te
realiseren voor Hendi. De
duurzaamheid vertaald zich
niet alleen in het ontbreken
van een gasaansluiting, maar
ook in de opgewekte energie
door middel van de zonnepanelen
op het gehele dak en
de groene uitstraling welke
gerealiseerd wordt door middel
van de verticale tuin aan de
gevel.”
׉	 7cassandra://E-CDHGtCVkOu5cuadruTXGuw469ENuc6Ye39SlXywJ0 `̵ _,׉EAlgemeen
Over
Hendi B.V.
Ralf Verschuur, projectleider Hendi:
“Hendi is verheugd dat er nu begonnen is met de start van de bouw van het
nieuwe distributiecentrum en kijkt al uit naar de oplevering. Onze huidige locatie
in Rhenen met vijf panden waar de voorraad over verspreid staat maakt het
logistieke proces gecompliceerd. Het nieuwe distributiecentrum zal ingericht
worden om ongeveer 20.000 pallets op te kunnen slaan. Ook de gunstige ligging
aan de snelweg A12 en dichtbij station Veenendaal-De Klomp, zijn voor ons bedrijf
zowel voor het vrachtverkeer maar ook voor onze internationale bezoekers zeer
geschikt. Hendi heeft veel vertrouwen in de expertise van Somerset die ons tot nu
toe en in de komende maanden zal begeleiden met de realisatie van het nieuwe
distributiecentrum.”
Wethouder Van der Schans, Gemeente Ede:
“Nabij De Klomp ontwikkelt de gemeente Ede het Food & Businesspark, een
groen bedrijventerrein direct aan de snelweg A12 en op loopafstand van de
intercitystation Veenendaal-De Klomp. Het terrein is exclusief bestemd voor fooden
foodgerelateerde bedrijven.” Wethouder Jan Pieter van der Schans is blij met
de komst van Hendi: “Een snelgroeiend bedrijf als Hendi past perfect op het Food
& Businesspark. Ik wens Hendi veel succes bij het realiseren van dit mooie nieuwe
onderkomen.”
Hendi is de leverancier van
apparatuur, keukengereedschap,
bestek, serveer- en
buffetartikelen voor de horeca.
Sinds de oprichting in 1934
is Hendi uitgegroeid tot een
internationale onderneming
met vestigingen in Nederland,
Oostenrijk, Polen, Roemenië,
Griekenland, Italië en Hong
Kong. De kernactiviteiten
van Hendi zijn ontwikkeling,
productie, verkoop en
distributie van een breed
assortiment horecabenodigdheden
en keukenapparatuur.
Hendi staat voor: ruim
assortiment, betaalbare
kwaliteit, klantgerichte service,
levering uit voorraad en
kennis van de gebruiker.
Hendi levert uitsluitend via
dealers, groothandels en
horeca webshops.
Bouwen in Gelderland
31
׉	 7cassandra://uW0wEptU-pc4npnjzlpi2Y3K9b1DntHly4BW-D8dap8`̵ _,ׁ_,ց{בCט   {u׉׉	 7cassandra://WymeNhMI_JA0KlO1LWownm1rHl4zpunSjjfslfT9iJI `׉	 7cassandra://Lp2PXrT-WRfCOgWy6kpZ-3ZH8Qk348I4VYRZOnj8ObQ{b`S׉	 7cassandra://AVE95x5zDlkv-HDso2r7kpXIkUcZBlMelLpocaSWGh4)k`̵ ׉	 7cassandra://H-NfdWg0fZ6hEvKSi0rndH5PIXMT_8qJouj72iUqVWM e͠_,3ט  {u׉׉	 7cassandra://Fl5ffZcOu-L0AovO3h5I9lmSJ-1nW7ho5pEZmGb-D0Q _`׉	 7cassandra://C1C1hsZJtUSX32-Pc5dWKi3fq9qJGclag42Y7w54FKof
`S׉	 7cassandra://oLFmQU7U1HWkrAzvqv-kGb41gGNKPvCL6MmLBYUtoY8 `̵ ׉	 7cassandra://hNaT_84xQGa5bvYujQ6oS3eq2DFRkrVjCLbfsbQ21gw
͠_,4נ_,8 mu9ׁHhttp://www.vannorel.nlׁׁЈנ_,7 ̽̘9ׁHmailto:contact@vannorel.nlׁׁЈנ_,6 `z9ׁHmailto:info@kjcoenen.nlׁׁЈ׉EBETROKKENHEID, FLEXIBILITEIT
EN VAKMANSCHAP
Schildersbedrijf K.J. Coenen is een allround schildersbedrijf.
We voeren onderhoudsschilderwerk uit, maar ook zijn we
actief in de nieuwbouw. Onze klanten zijn particulieren, bouwbedrijven,
woningbouwverenigingen en de overheid. Naast
schilderwerk kunnen onze schilders ook glaszetten, behangen
en kleine bouwkundige werkzaamheden uitvoeren.
ONDERHOUD
VERBOUW
NIEUWBOUW
Project:
24 appartementen
Stadsdennenkerk
in Harderwijk
Omschrijving:
Glas en schilderwerk
GLAS - VERF - BEHANG
Handelskade 1 • 8321 KB Urk • E-mail info@kjcoenen.nl
Tel. 0527-681441 • Fax 0527-683591
Duurzaam bouwen in
Gelderland
Uw partner voor woningbouw, renovatie,
onderhoud, turn-key projecten, utiliteitsbouw en
projectontwikkeling. Vertrouw en bouw daarom
op Van Norel.
Volg ons ook op
Brinkgreverweg 32, 8161 NW Epe, T 0578 615 311
E (algemene) contact@vannorel.nl, W www.vannorel.nl
32
Bouwen in Gelderland
׉	 7cassandra://AVE95x5zDlkv-HDso2r7kpXIkUcZBlMelLpocaSWGh4)k`̵ _,׉E 24 Appartementen Stadsdennenkerk
UWOON wil forse uitbreiding woningaanbod
Bouw appartementen
Stadsdennenkerk
Harderwijk vordert
Artist impression:
Looman Architecten,
Zeewolde
Bouwen in Gelderland
33
׉	 7cassandra://oLFmQU7U1HWkrAzvqv-kGb41gGNKPvCL6MmLBYUtoY8 `̵ _,ف_,؁{בCט   {u׉׉	 7cassandra://P0ZfbM3ts0dvd5O-pC_pztkxIO-bobTCs34GFQnmTyg f``׉	 7cassandra://NWLejDzCa0fYIqNiwh30Ht9b3KBIHXD0CGgFFhIAhkUdY`S׉	 7cassandra://Q86moBDrgWLcS5CMezYtn8WTiB1lxaAtlUJCOh603jA%`̵ ׉	 7cassandra://3xBjvTXKyaEzD0JIrad8F55X9OKxIsdtM9Ocf5_yhiM "͠_,9ט  {u׉׉	 7cassandra://k6oiZ8P6UXAX7yjWb_kkWQ50EW1cCNhQSLsQEn4kKtI e`׉	 7cassandra://F4jJ1A78tVHOxuiBEoWh-_r-ptSsl9hJLergmYbFDBA]`S׉	 7cassandra://lfixFjPDZtefFtd_P5Wtq0jv7MrJSIuLkqJ6azLPuRs`̵ ׉	 7cassandra://1MJkksgrAybGkv8AGg8NB0kI68ysTMCpDOiHKS2JGqY6͠_,:נ_,= 9ׁH (http://www.facebook.com/bouwbedrijfwegroׁׁЈנ_,< u̹9ׁHmailto:info@bouwbedrijfwegro.nlׁׁЈ׉E RUIME
ERVARING
KWALITEITEN: Metsel/voegwerk
Lijmwerk van kalkzandsteen wanden
Steigerwerk
T: 0341-412054 E: info@bouwbedrijfwegro.nl
Adres: Gelreweg 38, 3843 AN Harderwijk
Social media: www.facebook.com/bouwbedrijfwegro
34
Bouwen in Gelderland
׉	 7cassandra://Q86moBDrgWLcS5CMezYtn8WTiB1lxaAtlUJCOh603jA%`̵ _,׉E24 Appartementen Stadsdennenkerk
Waar eens de Stadsdennenkerk stond wordt momenteel hard gewerkt aan
de bouw van 24 sociale huurappartementen. In opdracht van woningcorporatie
UWOON realiseert Van Norel Bouwgroep uit Epe de zeer welkome
uitbreiding van het woningaanbod van UWOON. Bij monde van manager
vastgoed Dick Zandvoort “is nieuwbouw absoluut prioriteit nummer één en
deze appartementen passen uitstekend in dit streven.”
Dat streven is gericht op een
substantiële uitbreiding van
het huidige aantal sociale huurwoningen
van de corporatie
van 8600 wooneenheden.
Zandvoort: “Onze plannen
voorzien in 800 woningen tot
2030 in de gemeenten waar we
actief zijn, Ermelo, Harderwijk,
Elburg en Oldebroek. Ons
voornaamste speerpunt is het
snel en flexibel toevoegen van
woningen voor mensen met
de iets minder goedgevulde
beurs. Dat zal veelal binnenstedelijk
zijn, maar we zijn ook
in de markt voor uitbreidingslocaties.”
Bouwen
in Gelderland
35
׉	 7cassandra://lfixFjPDZtefFtd_P5Wtq0jv7MrJSIuLkqJ6azLPuRs`̵ _,ہ_,ځ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://qisF-_eEFbPnpgj-idDiyLmQOuytEfIuh8ry0cpmQo0 W`׉	 7cassandra://WFvINVL0Iot1El0inziw0wpdwMSFGIVYkQMMPWxvg30m[`S׉	 7cassandra://_uoiFEzpZZnhAPIbg4ATvz3IIFucqPvVg5WJEMBxgbk'`̵ ׉	 7cassandra://C6KoT1TqpdbXU3LVGLZf-Bn1Sq_krziwDz3BcyqyeW0 .)͠_,>ט  {u׉׉	 7cassandra://jLsyoQ7xctssgMwyqzQp6SaYgmVhBbpZ-oXCxBpA_hE `׉	 7cassandra://hGinuBYw6KkCbb8LyJjhrEZcRCqQVxhrUiu6wMRkM1wK`S׉	 7cassandra://YxjRcH8y5tru7RYDMY1NINIQojORS0_L6NTYicckyWg`̵ ׉	 7cassandra://wlqFtoDRkrSAirEuClg_mczOWscyq6H9NgXwH62CNoMgJ8͠_,?נ_,B L9ׁHhttp://WWW.MOׁׁЈנ_,A 9ׁH &mailto:info@montagebedrijfpannekoek.nlׁׁЈ׉EbOp Kroes & Roter
kun je bouwen!
WANDEN - PLAFONDS
• Systeemwanden
• Systeemplafonds
• Glazen wanden
• Totaal inrichting
• Zonwering
Eenspan 17
telefoon
3897 AL Zeewolde
036-7630418
Montagebedrĳf Pannekoek
Tel. 06-13818914
E-mail info@montagebedrijfpannekoek.nl
WWW.MONTAGEBEDRĲFPANNEKOEK.NL
36
Bouwen in Gelderland
Hét adres voor mooi werk!
׉	 7cassandra://_uoiFEzpZZnhAPIbg4ATvz3IIFucqPvVg5WJEMBxgbk'`̵ _,׉E24 Appartementen Stadsdennenkerk
(de vensterbankhoogte werd
op de centimeter nauwkeurig
vastgesteld tegen inkijk, red.)
verschijningsvormen verliep
alles vlot. Gevolg is in ieder geval
dat wij blij zijn en de buurt ook.”
De eerste plannen om tot een
nieuwe invulling te komen
dateren van 2015. Zandvoort:
“We hebben de kerk destijds
aangekocht als gevolg van de
leegloop in de kerken waardoor
de PKN-gemeente koos voor
het afschalen in de vorm van
afstoten van een aantal kerken,
waaronder de Stadsdennenkerk.
We hebben de kerk, in
afwachting van de wijziging
van het bestemmingsplan, eerst
laten staan. In juli 2017 hebben
we een overeenkomst gesloten
met de gemeente voor de
bouw van 32 appartementen,
verdeeld over vier bouwlagen.
We hebben het ontwerp aan
de gemeenteraad voorgelegd
en uiteraard ook aan de
omwonenden. Daar was toch
een behoorlijke weerstand.
Men vond het te massief en te
hoog. Dat laatste was wellicht
wat overdreven want de hoogte
week niet af van de kerk. De
buurt was goed verenigd in een
klankbordgroep en inhoudelijk
van een behoorlijk kaliber.
Men wist waar men het over
had. We zijn er gezamenlijk
goed uitgekomen. De vierde
bouwlaag sneuvelde weliswaar,
maar nadat men de keuze had
gemaakt uit drie gedetailleerde
De druk vanuit de markt zorgt
ervoor dat er inmiddels
lange wachttijden bestaan in
de sociale huursector. Zandvoort:
“Zowel vanuit onze eigen woningmarktregio
als aanpalende
regio’s is er veel vraag. Zoveel,
dat er een gemiddelde periode
voor een toewijzing rond de vijf
jaar schommelt. Nu steekt dat
positief af tegen de situatie in
veel andere regio’s, maar wij
vinden dat als woningcorporatie
ongewenst. Het oorspronkelijk
idee in dit project was om
senioren uit de buurt die
eigenlijk te groot woonden op
basis van de gezinssamenstelling
voorrang te verlenen op
basis van een gelabelde eerste
keus zodat er een doorstroming
van de wijk zou worden bewerkstelligd.
We hebben 120 gezinnen
gericht aangeschreven.
Helaas zijn er maar twee van
geconcretiseerd.”
Goede ervaringen
De keus voor de bouwkundig
aannemer verliep nauwgezet.
Zandvoort: “We hebben een
voorselectie gemaakt onder
andere op basis van staartkosten
en Plan van Aanpak.
We hebben daarbij meerdere
wegingsfactoren ingebracht
waarop de aannemer “punten”
kon scoren. Uiteraard was de
prijs een van de belangrijkste
factoren, maar ook de
communicatie naar huurders
en omwonenden woog zwaar.
Van Norel Bouwgroep kwam
daarbij als beste uit de bus.
Niet in de laatste plaats het feit
dat zij zijn aangesloten bij het
platform Bewuste Bouwers.
Hier kunnen omwonenden en
huurders hun opmerkingen en
vragen digitaal kwijt. In eerdere
projecten heeft UWOON ook
goede ervaringen opgedaan
in het samenwerking met Van
Norel. Het is een prettige partij
in de communicatie, men is
recht door zee en ook in zaken
als het berekenen van meerwerk
is men eerlijk en transparant.
Ook is ons gebleken dat in de
nazorg direct en betrouwbaar
gehandeld wordt. Nee, niets
dan lof.”
Ondanks het soepele verloop
van de realisatie van het
project denkt Zandvoort dat hij
bij oplevering in het voorjaar
ambivalente gevoelens heeft.
“Vanuit mijn christelijke
levensovertuiging vind ik het
jammer dat er weer een kerk
is verdwenen, maar uit het oog
van volkshuisvesting word ik wel
blij van het resultaat. Daar ben
ik van overtuigd. Dat maakt voor
mij gevoelsmatig toch wel veel
goed.”
“Ons voornaamste speerpunt is het snel en
flexibel toevoegen van woningen voor mensen
met de iets minder goedgevulde beurs.”
Bouwen in Gelderland
37
׉	 7cassandra://YxjRcH8y5tru7RYDMY1NINIQojORS0_L6NTYicckyWg`̵ _,݁_,܁{בCט   {u׉׉	 7cassandra://_bDUBNwRyFDXxHo72R7gyuAZhGFnhqY3lobrOEHVK4U c`׉	 7cassandra://1jt2wSKOpYV1Oblep4JXmhTYrTGEV_3woqJYBmDMkUs͇`S׉	 7cassandra://Xkx8KPEJz93MDm5FMXoCiCJ6c4UysA560aSog-1c3qQ+`̵ ׉	 7cassandra://heb65505a8WABdh4ELZrI58-zVsvMvOw2H_Lw7V_Vks !͠_,Cט  {u׉׉	 7cassandra://hmq-PfsKWvq7nuecFpBirjOZWQ9uRuA2jtQLr7Kpau8 `׉	 7cassandra://_6cRFXPQXvEkmRd8VrpBlODkWTvLejlRfqUGBXY2aI8d`S׉	 7cassandra://3LYA3LIXL2hARZ722tHEXxetDQe_ELAzK2dQ5sTAETw;`̵ ׉	 7cassandra://Ws5Tu8T7slQLOiC_RsypduqyAY0XNCnmqjwg_X1S8Zc͠_,Dנ_,I 9ׁH $mailto:redactie@bouweninhetoosten.nlׁׁЈנ_,H 2a9ׁHhttp://www.bouweninhetoosten.nlׁׁЈנ_,G 39ׁH  mailto:info@bouweninhetoosten.nlׁׁЈנ_,F 3܁9ׁHhttp://www.bouweninhetoosten.nlׁׁЈ׉EBouwen
in het Oosten
voor alle professionals in de bouw
Is Overijssel zakelijk
interessant voor uw bedrijf?
Bouwen in het
Oosten werd in
1992 als titel
Wilt u Bouwen in het Oosten
kostenloos ontvangen? Meldt u zich
dan aan via onze website
www.bouweninhetoosten.nl >> contact
Of stuur een mail naar
info@bouweninhetoosten.nl
geïntroduceerd
en heeft
inmiddels een
toonaangevende
positie in de
Overijsselse bouwen
installatiewereld
veroverd.
www.bouweninhetoosten.nl
redactie@bouweninhetoosten.nl
38
Bouwen in Gelderland
׉	 7cassandra://Xkx8KPEJz93MDm5FMXoCiCJ6c4UysA560aSog-1c3qQ+`̵ _,׉E24 Appartementen Stadsdennenkerk
Appartementen energieneutraal
met aandacht voor esthetiek
Goede ervaringen uit het (recente) verleden, een gedegen Plan van Aanpak
en een marktconforme prijs vormden de beweegreden voor opdrachtgever
UWOON te kiezen voor Van Norel Bouwgroep voor de realisatie van het
project van de nieuwbouw van 24 appartementen. Het project is ontwikkeld op
de plaats waar ooit de Stadsdennenkerk stond in de gelijknamige Harderwijkse
wijk. Projectleider Ben Wolters meldt dat het project exact volgens de planning
verloopt. “We verwachten in de loop van januari op te leveren”.
Het project kwam voor Van Norel
Bouwgroep in beeld bij de
voorselectie door UWOON.
“Men heeft drie aannemers
uitgenodigd om op basis van het
schetsontwerp van architect Jan
Looman een prijs af te geven
en een gedetailleerd Plan van
Aanpak te schrijven. Daarop
volgde een presentatie van ons
en hebben we de opdracht
verworven. We zijn geen
onbekenden van elkaar,
integendeel. Momenteel loopt
er bijvoorbeeld ook nog een
renovatieproject elders in
Harderwijk waar we 29 woningen
onder handen nemen. Kort
gelden was er een vergelijkbaar
renovatieproject met 57 woningen
en nu dus dit nieuwbouwproject.”
Bouwen in Gelderland
39
׉	 7cassandra://3LYA3LIXL2hARZ722tHEXxetDQe_ELAzK2dQ5sTAETw;`̵ _,߁_,ށ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://CfUz8EfRqv51SzYZkkUVBJ2QbyolZDe6J8OiX3lVgbk ?`׉	 7cassandra://UBNH6AT_S5-8W8ZSA1-FVEgG1Oc9v6N5FcoKbbStj7MNz`S׉	 7cassandra://xle_3Tv024enYDsH8svcuCMO4haha26hoW3ARhtEc-c`̵ ׉	 7cassandra://NW6xCH3B-c1N0D60uNR3hmUzFeZSiGVcIFfR3xorA0s ͠_,Jט  {u׉׉	 7cassandra://tgs76A-PoOLIg_A-2HdoSwRFiXyP7Wmz4-w94yitaio `׉	 7cassandra://cl7TxMrRM6lJ0uUMMgs6AjssgDU4Ah-iBaG10nyN6cMR`S׉	 7cassandra://K_ZYve5wQdI_1-PPD-Ih7VTGQoFMp9GyACk5Uwdnd0k`̵ ׉	 7cassandra://rdKlinGV34bfP69b5t5j7oUWPlMvEpJlXTwOIpjHp8kͣ4͠_,K׉E	Zoals gezegd kwam de gunning
niet puur op basis van de prijs
tot stand. Wolters: “We zijn lid
van de organisatie Bewuste
Bouwers. Dat houdt onder meer
in dat we bewust en zorgvuldig
omgaan met het onderwerp
“communicatie” en dat staat
ook hoog op het lijstje van
woningcorporaties. Hoe ga je
om met informatieverstrekking,
klachtenbehandeling, serviceverlening
en vragen die
gerelateerd zijn aan het
voortraject. Onwetendheid
maakt mensen bang en
terughoudend. Wij stellen
ons naar omwonenden en
toekomstige huurders open
en transparant op. Binnenkort
komen de nieuwe bewoners van
de appartementen langs om
kennis te maken met hun
nieuwe woonomgeving. Eigenlijk
zou elke bouwer volgens de
richtlijnen van Bewust Bouwen
moeten werken denk ik wel
eens.”
Voortraject tot in detail
De bouw van de 24 appartementen
startte in januari van dit
jaar. Wolters: “In het voortraject
hebben we met alle betrokken
partijen zoveel mogelijk
eventuele hobbels getackeld.
Zo is er bijvoorbeeld intensief
contact geweest met de
installateur Aalberts. Tot in detail
hebben we een lijst afgewerkt
an de hoogte en de
e positionering van de
opjes tot de bediening
en. Dit alles gezien
anuit de huurder, die ook te
a
e posit
opjes
en.
mak an hebben met
bepaalde beperkingen. Ook
anuit de hu
esthe zaken als het
aalde be
e
plaatsen van de zonnepanelen
en de mogelijke geluidsan
an
de buitenunits van
de installaties nemen we in
oge
an
de installatie
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
wust Bo
zo’n beoordeling mee. We
hebben door de jaren heen in
dit kader veel ervaring opgedaan
en dat komt uitstekend van pas.
We hebben vrijwel alleen maar
vaste relaties van ons betrokken
bij deze opdracht. We weten
wat we elkaar hebben en staan
open voor hun inbreng op hun
specifieke kennisgebied.
Toen we met de realisatie
begonnen had het bedrijf dat
de kerk sloopte, de firma
Kamphorst, het terrein al
bouwrijp gemaakt en de
stroompunten teruggehaald
waardoor we vlot konden
starten. Kamphorst gaat
overigens ook de infra,
bestrating en de beplanting
verzorgen aan het eind van het
project. Tot nu verloopt alles
/////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
ojectleider Ben Wolters:
“Eigenlijk zou elke bouwer volgens de richtlijnen van
wust Bouwen moeten werken denk ik wel eens.”
ojectleide
40
Bouwen in Gelderland
׉	 7cassandra://xle_3Tv024enYDsH8svcuCMO4haha26hoW3ARhtEc-c`̵ _,׉E/
24 Appartementen Stadsdennenkerk
Tekst nog te doen
exact via schema en ik voorzie
geen problemen meer. We zijn
inmiddels ook glas- en waterdicht.
De steigers zijn eind oktober
verwijderd en onder andere de
stukadoors en tegelzetters zijn
druk doende. Enige punt van
aandacht qua logistiek en
planning is nog de aanpassing
van het hoofdleidingnetwerk
voor de stroom in de straat.
Een taak van Liander waarmee
we voortdurend in overleg zijn.
Er is een plan B, waarin het
appartementencomplex tijdelijk
van stroom wordt voorzien van
een aggregaat, maar iedereen
hoopt dat we dat scenario niet
hoeven toe te passen.”
Energieneutraal en
aandacht voor esthetiek
De 24 appartementen in
Harderwijk worden energieneutraal,
en gasloos opgeleverd.
“Dat laatste is allang niet
bijzonder meer”, vertelt Wolters.
“Inmiddels is dat de norm,
letterlijk en figuurlijk. Ieder
appartement krijgt zijn eigen
warmtepompinstallatie. De
buitenunits zijn uit het zicht
op het dak en worden daar
‘vergezeld’ met zonnepanelen.
Zeven panelen per appartement
en de overige zijn van voldoende
capaciteit om de algemene
ruimtes en de lift van energie te
voorzien. De verwachtingen zijn
dat we zullen leveren aan het
stroomnet.
Esthetisch zijn er ook enkele
opvallende keuzes gemaakt.
Mede op ons initiatief is de
vluchttrap aan de buitenkant
inpandig gemaakt. Dat levert
twee grote voordelen op. Er kan
op deze wijze geen hangplek
ontstaan en hierdoor konden de
extra zonnepanelen op het dak
worden geplaatst. Ook is er een
mooi esthetisch effect bewerkstelligd
door twee traditionele
verdiepingen (die van de begane
grond en de eerste verdieping)
te verfraaien met een derde
verdieping met een schuine kap
waardoor het gebouw lager lijkt.
Binnen merk je daar niets van
want de binnen spouwmuur
loopt gewoon recht. Door de
keuze voor gepatineerd zinkwerk
en een mooie en fraai
belijnd rood metselwerk geeft
het extra cachet aan het gebouw.
Bij de oplevering in januari
kunnen we ongetwijfeld vaststellen
dat we in gezamenlijkheid
er weer iets moois van gemaakt
hebben. Een appartementengebouw
waar we als Van Norel
Bouwgroep en onze partners
trots op kunnen zijn.”
/
Bouwen in Gelderland
41
׉	 7cassandra://K_ZYve5wQdI_1-PPD-Ih7VTGQoFMp9GyACk5Uwdnd0k`̵ _,_,{בCט   {u׉׉	 7cassandra://gIMVDmzUWAv3-4v45YastWJoUoJ4HYLInnIHZTw2cwQ 
`׉	 7cassandra://ZC_kl_oR1FKnzYHQ2Y3_O8QH0ATrkpPBNPp9o68wXlUk/`S׉	 7cassandra://TBefKn3mJTzgQBGCNuC0UnF4S3Zvq1IXZTAUzWwKqCY&`̵ ׉	 7cassandra://v0uk2KJ_Js38ndNwQl4L8eBaO0W89fw9COat9DVjQEc t ͠_,Mט  {u׉׉	 7cassandra://Fqcxf6Z5OuaiOHIM9huWGeeM3s2oPFgHgq39TGcfDPc z`׉	 7cassandra://La__A93edELbYP6sLH4XQRM0sNx1qWbD8Th7sK8SrVw_`S׉	 7cassandra://Zt0fGnHth_tjFM4nFUj8jo7PUOS9F8abbFbPFEMM3fU)`̵ ׉	 7cassandra://IBQhHxe3SlHejhHip_CXrkNJIcj-mRxeZ9XsgnZ6nVc {.͠_,N׉E *Tekst nog te doen
42
Bouwen in Gelderland
׉	 7cassandra://TBefKn3mJTzgQBGCNuC0UnF4S3Zvq1IXZTAUzWwKqCY&`̵ _,׉EWila Lochum
Door: Jolanda Groothuis
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
WILA Lochem vaart
koers met gewaardeerde
bouwpartners
WILA staat voor Willemsen Laren en werd in 1932 opgericht door de grootvader
van de huidig directeur Hans Willemsen. In 1948 verhuisde het bedrijf van Laren
naar de Goorseweg in Lochem alwaar het door de jaren heen een enorme
groei doormaakte. Binnen de organisatie, die tevens vestigingen in China en de
Verenigde Staten heeft, zijn 320 mensen werkzaam. De uitbreiding van de tweede
productievestiging aan De Kwinkweerd in Lochem zal op termijn zeker perspectief
bieden voor de werkgelegenheid in de omgeving.
Bouwen in Gelderland
43
׉	 7cassandra://Zt0fGnHth_tjFM4nFUj8jo7PUOS9F8abbFbPFEMM3fU)`̵ _,_,{בCט   {u׉׉	 7cassandra://_VD4C-0eLeFgVKWFfzMnzD7g2a7_lcweMbAsziJSbuU w`׉	 7cassandra://et1rKpCu7uGQr4G51ICb5BWJuyx3Pg19fGeAU_LF3FgUL`S׉	 7cassandra://e8wGJj_mTjzOILyMmpEj3kM1AT0kEo_GmKd9R2phUw8}`̵ ׉	 7cassandra://aEjUCdrmBpRVYxjqROLfRriJQ8TMt3W7Y0lpPclp6Z8ͱ}̔͠_,Pט  {u׉׉	 7cassandra://UdZnVTqyLV_AVgFECDQ8sMhCVL8zNf9OQ6rUa6RW0nA `׉	 7cassandra://iinPfGRGBWlaJECl8NtQQS13_xH6K2dZixV5XX8J0A4S`S׉	 7cassandra://WAvh5BYYO-3VnG2y3n3RPjA60gf23q1ciKgxb62VYSg`̵ ׉	 7cassandra://Rt4PFDSBwF6dTHH2ZjYUX6nqHf0tTbhR2tJ6UTF4Hd8@͠_,Q׉EWila Lochum
Frank Rouweler
WILA Director of
Manufacturing
and R & D
Winand Jansen
WILA projectmanager
R & D
Jaap Westhuis
projectleider
Alferink
Jan Laarhuis
projectleider
Alferink
Jorrit Hulshof
architect Maas
Architecten
Frank Rouweler maakt
onderdeel uit van de vierkoppige
directie van WILA
en is verantwoordelijk voor de
productie en ontwikkeling
binnen het bedrijf. Hij legt
uit dat binnen de tweede
productie-vestiging alle
kantpersgereedschappen
geproduceerd zullen gaan
worden. Op de bestaande
locatie blijft het hoofdkantoor
gevestigd en zal de fabriek op
den duur opnieuw ingedeeld
worden, zodat daar een
optimale productie ontstaat.
Dubbele cijfers
Na de crisis in 2009 onderging
WILA een enorme groei in de
afname van producten. Volgens
Frank Rouweler werden deze
jaren dubbele cijfers gedraaid
met als gevolg dat op de
hoofdlocatie ruimtegebrek
ontstond. Frank Rouweler:
“Om de groei verder te kunnen
accommoderen zijn we in 2016
serieus gaan nadenken over
uitbreiding. Tot op heden
huurden we twee locaties in
Lochem, dit was echter niet
zaligmakend; de mensen en
processen werden van elkaar
gescheiden, dat bracht op
allerlei gebied beperkingen
met zich mee.”
Frank Rouweler:
“Er was sprake van een goede
partnership, het hele aanlooptraject
heeft dan ook niet veel voeten in
aarde gehad.”
44
Bouwen in Gelderland
Goede partnership
Het vrijkomen van gemeentegrond
aan De Kwinkweerd
bood in 2018 mogelijkheden.
De locatie ligt hemelsbreed
vijfhonderd meter van de
hoofdvestiging wat logistiek
gezien een positieve factor is.
Frank Rouweler: “Deze plek
geeft ons de kans om twee
productiestromen te scheiden
waardoor we nog meer kunnen
optimaliseren. Bovendien is
het, zeker voor onze ondersteunende
diensten waaronder
engineering en onderhoud,
fijn om eenvoudig op zowel de
ene als de andere locatie hun
werk te verrichten. Feitelijk
vielen alle puzzelstukjes op zijn
plek, temeer omdat we van de
gemeente Lochem alle credits
kregen om op deze locatie te
gaan bouwen. Er was sprake van
een goede partnership, het hele
aanlooptraject heeft dan ook
niet veel voeten in aarde gehad.”
Constructieve
oplossingen
Het bestek werd geschreven
door Maas Architecten en Trias
Advies en Energiemanagement.
׉	 7cassandra://e8wGJj_mTjzOILyMmpEj3kM1AT0kEo_GmKd9R2phUw8}`̵ _,׉E9Hierbij rees de vraag voor
WILA wat hen de beste prijskwaliteit
verhouding zou
opleveren. Frank Rouweler:
“Kreunen Bouw is reeds
jarenlang een gewaardeerde
partner van ons. We waren
verheugd dat zij als beste
aangeschreven partij naar
voren werden gedragen. Met
Alferink Installatietechniek
hadden we geen ervaring, maar
ook de samenwerking met
deze organisatie is goed. Het
geschreven bestek was een
goede basis, dit neemt echter
niet weg dat er tijdens de bouw
soms naar andere constructieve
oplossingen gezocht moest
worden. Dan is het zaak om
daar samen goed uit te komen.
Een omvangrijke bouw als deze
betekent dikwijls een kwestie
van geven en nemen, de
samenspraak met deze partijen
is prima.”
Volop draaien
Wat betreft de toekomst van
WILA verwacht Frank Rouweler
een stijging in de vraag
naar producten, mede door
de verdere digitalisering en
automatisering. “Deze
investering maakt het voor
ons mogelijk om spelers in de
markt wereldwijd te beleveren
en direct mee te kunnen
schakelen wanneer de groei
doorzet. Ondanks dat we nu
nog in de afbouwfase zitten,
zijn we al machines aan het
plaatsen, zodat we straks, na de
oplevering direct volop kunnen
gaan draaien.”
Frank Rouweler:
“Deze plek geeft ons de kans om
twee productiestromen te scheiden
waardoor we nog meer kunnen
optimaliseren.”
Bouwen in Gelderland
45
׉	 7cassandra://WAvh5BYYO-3VnG2y3n3RPjA60gf23q1ciKgxb62VYSg`̵ _,_,{בCט   {u׉׉	 7cassandra://-T7j4WhHvvP6RN5yO8X-LieD9KSR0-JlGl_uFMYD7Tw q`׉	 7cassandra://6Na4k8X3_olG7VP3jLl_sl2QJjr1xwUInlmhuZSITnIO `S׉	 7cassandra://csPzc-Sg_lZ2_-BDBXTPKmJcMDNmiwyj_PnP-6JvZag`̵ ׉	 7cassandra://Tvv9EQaIMYRz_z2r3aTeX7bWou3Q7V_5MlaS56lR--E I6͠_,Sט  {u׉׉	 7cassandra://omn3vLZ1O2hd06XvKZLEQKeb7shx2OGpDpPg_KV6d84 D`׉	 7cassandra://7roVZiOMHjiMDkJoFUwseHLqQOik7nZwYsQ4JO04874R`S׉	 7cassandra://t2amPURm7--RP0jxRyJPnrjPWyDJBBnMyZ3_1tbNUoka`̵ ׉	 7cassandra://slqwBr_5O9QriA6ZvgLIBXLI91wvKYn-y-mSRKpAT-s QAd͠_,T׉EWila Lochum
Door: Jolanda Groothuis
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Kreunen Bouw zet extra
tand bij om tweede
productielocatie WILA
Lochem te realiseren
WILA Lochem ontwikkelt en produceert wereldwijd high-end klemsystemen
en gereedschappen voor kantpersbouwers- en gebruikers. Het doel is
het voortdurend ontwikkelen en produceren van gereedschappen die de
productiviteit en kwaliteit van het buigproces naar een steeds hoger
niveau brengt. Door de forse groei die de organisatie de afgelopen jaren
doormaakte én om klaar te zijn voor de toekomst werd de bouw van een
tweede productielocatie met een oppervlakte van 14.500 m2
noodzakelijk.
46
Bouwen in Gelderland
׉	 7cassandra://csPzc-Sg_lZ2_-BDBXTPKmJcMDNmiwyj_PnP-6JvZag`̵ _,׉E	Via een meervoudige
onderhandse aanbesteding,
begeleid door Maas Architecten
werd het plaatselijke bedrijf
Kreunen Bouw Lochem
geselecteerd, samen met
Alferink Installatietechniek uit
Groenlo als onderaannemer,
om dit omvangrijke bedrijfspand
te realiseren. Beide
partijen hebben ruime
ervaring in de industriesector.
Serieuze plannen
Peter Steijsiger is projectleider
bij Kreunen Bouw en geregeld
op de bouwplaats aan
De Kwinkweerd in Lochem
aanwezig om de voortgang
van het werk in goede banen
te leiden. Hij legt uit dat
WILA ruim twee jaar geleden
serieus plannen maakte
om een tweede productievestiging
te laten bouwen.
Steijsiger zegt de organisatie
goed te kennen. Door de jaren
heeft Kreunen Bouw diverse
uitbreidingen binnen de hoofdlocatie
uitgevoerd. Niettemin
was dit geen vrijbrief voor
de uitvoering van de tweede
productievestiging.
Scherp gecalculeerd
Peter Steijsiger: “Er was wel
degelijk sprake van concurrentie
tijdens de aanbesteding.
We hebben dan ook scherp
gecalculeerd om dit project
binnen te halen. Er was ons als
Lochemse aannemer veel aan
gelegen om de nieuwbouw te
mogen uitvoeren. De locatie
ligt aan de andere zijde van
het kanaal; vanuit ons kantoor
hebben we hier het volledige
zicht op. Je begrijpt dat,
wanneer hier een bouwbord
van de concurrent zou staan,
dit volledig tegen onze borst
zou stuiten. Bovendien is het
een prachtig, omvangrijk
project waaraan de opdrachtgever
een hoog kwaliteitsniveau
stelde (zie kader).”
Geen onvertogen woord
Op 13 november 2019 werd de
aannemingsovereenkomst
getekend voor de nieuwbouw
van de productieruimtes
en kantoren. De aftrap van
de bouw vond vervolgens
afgelopen januari plaats. Vanaf
dat moment zetten gemiddeld
zestig vaklieden alle zeilen bij
om de oplevering in december
te realiseren. “De lat ligt hoog
qua planning en kwaliteit”,
aldus Peter Steijsiger. “Maar
zoals het er nu voor staat, gaan
we de deadline halen. Dit was
echter niet vanzelfsprekend.
Zo hebben we bijvoorbeeld in
de bouwvak doorgewerkt. Het
was om een aantal redenen
noodzakelijk om een extra
tandje bij te zetten. Door
de lockdown in Italië lieten
leveringen langer op zich
wachten en we kregen te
maken met wat uitval van
het personeel door corona.
Bovendien moest er, na
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Peter Steijsiger: “Ook toen er in de bouwvak doorgewerkt moest worden,
heb ik geen onvertogen woord van de vaklieden gehoord. Dat zegt veel
over de onderlinge verstandhouding.”
Bouwen in Gelderland
47
׉	 7cassandra://t2amPURm7--RP0jxRyJPnrjPWyDJBBnMyZ3_1tbNUoka`̵ _,_,{בCט   {u׉׉	 7cassandra://Ewys1CaLMk_M2oPxoaqR2sgO0wQqV-dD-_dkUkkXfhM `׉	 7cassandra://knPHrZ5uWPF0zWS4Sedkk4ERGSc-ahdyZR0VqxsBhTMi`S׉	 7cassandra://4t1OnAGr_Qg7DPgdH4dAq8JvSMa0aE4WWbZtMbFlAFs!`̵ ׉	 7cassandra://pg7MESf68q7Vy90rDtquVQpWX1LkZ1VQNflrG4AXaoY ͠_,Vט  {u׉׉	 7cassandra://yqZMt95mLDBpMw5smzMdpU-tZVgIolxXcQpf-G7eLyg `׉	 7cassandra://wQW-wOKWWKyGz50kde6s04e0jO6s_mB0EUS3QnHmVF0T`S׉	 7cassandra://kfqB9CROJmJt1kMeYEAVEXAolypPVq8WaOJDCZ1WT9s`̵ ׉	 7cassandra://Xv3CSrWjMRllxSTQVCxXw3Q99FhaDOjlK6iR1qIYIdo4͠_,W׉Eoverleg met de opdrachtgever
en architect, weleens
geschakeld worden vanwege
bouwkundige wijzigingen. Ik
prijs me rijk met het hele team
dat zich in alle opzichten flexibel
heeft opgesteld. Ook toen er
in de vakantie doorgewerkt
moest worden, heb ik geen
onvertogen woord gehoord.
Dat zegt veel over de onderlinge
verstandhouding.”
Unieke opdrachtgever
Tijdens de hele bouw was er
een nauwe samenwerking
tussen Maas Architecten, de
opdrachtgever, de aannemer en
48
Bouwen in Gelderland
de installateur. Peter Steijsiger:
“Gedurende het uitvoeringsproces
is er gestructureerd
gewerkt, waarbij vaste overlegmomenten
niet ontbraken.
Naast de reguliere bouwvergaderingen
werden geregeld
meetings georganiseerd om
gedetailleerder in te gaan
op de materie, maar ook om
elkaars verwachtingspatroon
uit te spreken. Openheid,
helderheid en begrip
hebben voor elkaars situatie,
zorgden ervoor dat we op een
constructieve manier met
elkaar in gesprek bleven. Het
resultaat van deze goede
samenwerking is dat straks
in december een gebouw is
gerealiseerd voor een unieke
opdrachtgever en daar mogen
alle bouwpartners trots op zijn.
Een bedankje naar WILA voor
het in ons gestelde vertrouwen
is zeker op zijn plaats. Maar
ook spreek ik graag mijn lof
uit naar alle medewerkers die,
ondanks dat de werkdruk
hoog was, dit bijzondere
project succesvol hebben
afgerond. Dat de oplevering
een feestje gaat worden, staat
buiten kijf!”
׉	 7cassandra://4t1OnAGr_Qg7DPgdH4dAq8JvSMa0aE4WWbZtMbFlAFs!`̵ _,׉EWila Lochum
Over
Kreunen Bouw
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Peter Steijsiger, sinds zeven jaar werkzaam
bij Kreunen Bouw, omschrijft de organisatie
als een allround bouwbedrijf.
/////////////////////////////////////////
De ambities van WILA
zoals omschreven in het
plan van eisen:
Buitenkant:
• Modern
• Onderscheidend
• Industrieel
• Hoge afwerkingskwaliteit
Binnenkant productiehal:
• Overzichtelijk en ruim
• Flexibel
• Onderhoudsvriendelijk
• Goed en gezond binnenklimaat
• Juiste lichtinval
• Logische verkeersstroom
Binnenkant facilitaire functie:
• Overzichtelijke en ruim
• Juiste lichtinval
• Rust en ordelijk
• Goede zichtlijnen
• Logische verkeersstroom
• Goed en gezond binnenklimaat
• Goede akoestiek
• Rustig kleurgebruik
• Industrieel karakter
• Onderhoudsvriendelijk
• Hoge afwerkingskwaliteit
“Wij voeren onderhoudswerkzaamheden uit van vijftig euro tot
werken van vijftien miljoen euro. Onze kracht zit vooral in unieke
projecten, een conceptbouwer zijn we niet. De werken die we
uitvoeren variëren van renovatie en verduurzaming tot (luxe)
woningbouw en utiliteitswerken. We werken het liefst regionaal,
men zal niet snel een bouwbord van Kreunen in Almere tegenkomen.
De
laatste jaren zijn we behoorlijk gegroeid, dit willen we graag
vasthouden. Persoonlijk verwacht ik met name verbreding in het
onderhoudswerk en verduurzaming. Deze werkzaamheden
hebben we anderhalf jaar geleden ondergebracht in een aparte
onderhoudstak met een eigen KCC (Klant Contact Centrum). Hier
kunnen bewoners van onder andere corporaties reparatieverzoeken
melden. Deze worden dan rechtstreeks gepland in de agenda van
onze vaklieden. In de toekomst verwacht ik zeker dat er nog
meer corporaties en bedrijven van deze diensten gebruik zullen
gaan maken, in combinatie met het uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden.”
Peter
Steijsiger:
“We werken het liefst
regionaal, men zal niet
snel een bouwbord
van Kreunen in Almere
tegenkomen.”
Bouwen in Gelderland
49
׉	 7cassandra://kfqB9CROJmJt1kMeYEAVEXAolypPVq8WaOJDCZ1WT9s`̵ _,_,{בCט   {u׉׉	 7cassandra://fZVZJcZUGKsXPQxBsgPCTpGncDzSXSCG3VGAz5Xln58 `׉	 7cassandra://2Lhaem2QCa7yxN46aOZE7IKpK535X_3IH56jT8CF02AT`S׉	 7cassandra://W9pD2WH2Yj0INyPbnDYoZtYjAx45YYbwpbaprifF80I`̵ ׉	 7cassandra://2eOZms266xL9d4Q2cIgjJ6bIEmExTl4LcXIoUtMfYww͈U(͠_,Yט  {u׉׉	 7cassandra://VaeMMJutpPAZn28LNqhi_3-QBewASEewb8J6gvPTBPI `׉	 7cassandra://x4Q8xws7ZZyvdmfkX1Qb1zZ-RhpFCwjGvpqKFq-PLw8X`S׉	 7cassandra://AYUx18muYKOyA6rhhm5W5fS4h_oXNFVx7kHcP8vonV4``̵ ׉	 7cassandra://tsB5NIfZZtFWI5ajZS6Wu32ejm9xKbXwnPsN8tl7V3M͵͠_,Z׉EWila Lochum
Door: Jolanda Groothuis
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Maas Architecten
leidende factor in totale
huisvestingsplan WILA
Maas Architecten Lochem-Zeist is reeds jarenlang een vaste relatie van WILA.
Al in 1996 ontwierp het bureau het huidige hoofdkantoor aan de Goorseweg in
Lochem om vervolgens in de loop der jaren als partner op te treden bij interne
verbouwingen. Jorrit Hulshof is architect bij Maas. Hij legt uit dat er vanaf 2016
serieus werd gesproken over het vergroten van de huidige hoofdlocatie, die
onderdeel uitmaakt van het totale huisvestingsplan.
Artist
impression:
Maas
Architecten
LochemZeist
“In
de daaropvolgende jaren
hebben we voor WILA een
nieuwe hightech parkeergarage
ontworpen die tegenover
de huidige hoofdvestiging
ligt. Deze parkeergarage
was noodzakelijk, zodat de
oorspronkelijke parkeerplaats,
gelegen bij de hoofdvestiging
tevens bij de productiehal
gevoegd kon worden.
Tijdens diezelfde periode is
er onderzoek geweest om de
fabriek verder oostwaarts uit te
breiden. Deze grond was helaas
niet te koop. Daarom zijn we
vanaf 2018 gestart met de eerste
studies om te inventariseren of
er een nieuwe productielocatie
elders in Lochem gerealiseerd
kon worden. Vanaf de initiatieffase
zijn we betrokken geweest
bij deze nieuwbouw. Dit hield
in dat we samen met WILA
een technisch en functioneel
programma van eisen hebben
opgesteld. Op basis daarvan
zijn we begonnen met het
ontwerp, dat gedurende het
proces groeide. Dit was een
intensief proces tussen de
opdrachtgever en mij als
architect.”
Zuiverheid en precisie
Op de vraag of het ontwerpen
van de tweede productiehal een
complexe klus was knikt Jorrit
Hulshof bevestigend: “Dat was
het zeker! Er waren veel factoren
die een belangrijke rol speelden
in het ontwerp. De meeste
productielocaties bestaan uit
een los kantoor met daarachter
een vastgeplakte functionele
50
Bouwen in Gelderland
׉	 7cassandra://W9pD2WH2Yj0INyPbnDYoZtYjAx45YYbwpbaprifF80I`̵ _,׉EJorrit Hulshof:
“Ik denk
dat er
maar
weinig
productielocaties
in
Nederland
zijn met zo’n
unieke en
hoeveelheid
(context)beleving.”
hal.
WILA had de intentie zich
te willen onderscheiden. We
hebben een modern gebouw
ontworpen met twee voorkanten;
de kanaalzijde en de (spoor)
wegzijde. Het gebouw kan als
één volume gelezen worden,
waarin alle functies zijn
opgenomen. Het straalt zuiverheid
en precisie uit. Om tot deze
eenvoud te komen moest over
alle details nagedacht worden,
zowel esthetisch als technisch.
Maas Architecten is een full
service architectenbureau.
WILA heeft ons derhalve overal
bij betrokken, van projectmanagement
tot en met de
terreininrichting en het interieurontwerp.”
Basement
van beton
Leidend voor het ontwerp was
het vigerende bestemmingsplan
en het programma van
eisen van WILA. De opdrachtgever
wilde een productielocatie
die overeenkomsten heeft met
de hoofdvestiging. Jorrit Hulshof:
“Bij de hoofdvestiging hebben
we een aantal jaren geleden
nieuwe materialen aangebracht
die aansluiten bij de huidige
identiteit van WILA. Er werd
gekozen voor horizontaal
zwart plaatmateriaal om de
lengte van het gebouw te
benadrukken en het bouwvolume
te abstraheren.
Vanwege de kwetsbaarheid
en industriële uitstraling werd
ervoor gekozen om het gebouw
op een basement van beton
te zetten, waarbij zelfs de
overdekte, opgetilde entreevloer
even los komt van het
aanwezige maaiveld. RVS
panelen komen bij de bestaande
hoofdvestiging terug bij de
entree. Deze panelen worden
gemaakt met het product wat
WILA zelf produceert, namelijk
kantenpersgereedschap.
Welzijn medewerkers
De grote hoeveelheid glas is
toegepast om de buitenwereld te
laten zien wat WILA produceert.
Bovendien zorgt het voor contextbeleving;
je beleeft de bosranden
van Lochem-Ampsen met het
treinverkeer aan de noordkant
en aan de zuidkant het Twentekanaal
met de vrachtschepen.
Ik denk dat er maar weinig
productielocaties in Nederland
zijn met zo’n unieke en
hoeveelheid (context)beleving.
Dit is overigens niet alleen
waarneembaar bij de kantoren,
maar tevens in de fabriek. Om
het zonlicht aan de zuidzijde te
filteren werd gekozen voor een
materiaal met een industriële
look en feel in de vorm van
aluminium lamellen. Op de
verdieping kijkt men vanuit de
kantine en het dakterras hier
horizontaal doorheen, waardoor
het zicht op het Twente-kanaal
maximaal blijft. Op de begane
grond werkt het als natuurlijke
zonwering. Daarnaast zijn er
veel panoramaramen toegepast
in de fabriek. Daglicht heeft
namelijk een positieve invloed op
het welzijn van de medewerkers.
Naast de panoramaramen in
de zijgevels zijn in het dak van
de fabriek sheddaken gemaakt
voorzien van lichtstraten op
de noordkant. Op deze manier
is ook midden in de fabriek
voldoende daglicht aanwezig.”
Veel licht en zicht
Volgens Jorrit Hulshof is het
gebouw zodanig geïntegreerd
ontworpen dat zowel aan de
noordzijde als aan de zuidzijde
ondersteunende functies zijn
neergelegd in één bouwvolume.
Bouwen in Gelderland
51
׉	 7cassandra://AYUx18muYKOyA6rhhm5W5fS4h_oXNFVx7kHcP8vonV4``̵ _,_,{בCט   {u׉׉	 7cassandra://QTy6dv6I7MBuU9v5GtNbA-DLDSLWhwe_OxW8VMuqbn4 V`׉	 7cassandra://PtlPeYSbqY5MyTKSiHWK7YUBP7cAU-90G8247zWehnAa`S׉	 7cassandra://tGqmpdtOnioeMArvuGDIi2hzNhRav50p0CtkK0wjZvc q`̵ ׉	 7cassandra://6-_9ikE9cBrT60tgCJ6jCN3nkI0rosNTEl5O7Ub9nFI:͠_,\ט  {u׉׉	 7cassandra://Q0GwpRPEysNoG0zuB-ebK0hzD_ky2JLkA5cUeEyafgg 2Y`׉	 7cassandra://zddM4BWiHtT6d1bBk-cbFwabyjker6GhKKRvog7GmyAv`S׉	 7cassandra://kpoNgK0HhR4m9y-F_LHumu5c0DAP5_Sk5JHJnHVZNPo&`̵ ׉	 7cassandra://-3KDxToWIiMDyJhX0qlru_BXP4EP1BbDLxr29XlhMpw q2͠_,]נ_,_ 79ׁH )mailto:marianne.tenfeld@kienhuishoving.nlׁׁЈ׉EWila Lochum
“Tussen de kantoren en de
fabriekshal is aan de noordzijde
een glazen atrium gemaakt.
Deze zorgt voor veel licht en
zicht, maar ook voor groenbeleving.
Twee enorme bomen
bevestigen de hoge ruimte. Dit
atrium is tevens het entreegebied.
Van daaruit kan gekozen
worden om óf naar de productiehal
te lopen óf middels een
prachtige industriële trap
omhoog te gaan naar het
kantoorlandschap. Aan de
zuidzijde bevindt zich onder
andere de gezamenlijke kantine
die via een groot bordes te
bereiken is. Vanaf dit bordes is
het gehele productieproces
(15.000 m2
) te overzien.
Jorrit Hulshof:
“Het gebouw kan als één volume
gelezen worden, waarin alle functies
zijn opgenomen.”
Aangrenzend aan de kantine
ligt een inpandig dakterras,
voorzien van een glazen schuifdeursysteem,
zodat ook in het
voor- en najaar kan worden
genoten van de frisse buitenlucht.
Tevens is dit terras
voorzien van een vertical garden.
Tot slot is het noemenswaardig
dat het hele gebouw all-eletric
wordt uitgevoerd.”
Toekomstbestendig
Namens Maas Architecten zegt
Jorrit Hulshof zich vereerd te
voelen dat inmiddels gestart is
met de laatste bouwfase van
het totale huisvestingsplan van
WILA. “Op de hoofdlocatie gaan
we ons nu bezig houden met
de planvorming van de laatste
interne verbouwing, zodat ook
deze locatie weer helemaal
toekomstbestendig is.”
/////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
52
Bouwen in Gelderland
׉	 7cassandra://tGqmpdtOnioeMArvuGDIi2hzNhRav50p0CtkK0wjZvc q`̵ _,׉E/
KienhuisHoving informeert
Ontwerpaansprakelijkheid
overnemen? Pas op!
Opdrachtgevers willen risico’s bij bouwprojecten vermijden en leggen daarom regelmatig het ontwerprisico bij de
aannemer, ook wanneer de ontwerpdocumenten afkomstig zijn van de opdrachtgever. Uit een uitspraak van het
Gerechtshof Amsterdam van 23 juni 2020 blijkt dat dit vergaande consequenties kan hebben.1
/
Feiten
Opdrachtgever heeft in een private
aanbesteding drie partijen uitgenodigd
om in te schrijven op een opdracht
voor het aanpassen van de kelder
onder een hotel. In de uitnodigingsbrief
staat dat de aannemer de
volledige ontwerpverantwoordelijkheid
draagt en het ontwerprisico ten
aanzien van alle (ontwerp)documenten
afkomstig van de opdrachtgever. Ook
draagt de aannemer het realisatie- en
uitvoeringsplanningsrisico. Inschrijvers
moeten uitvoerig onderzoek doen naar
alle documenten uit de vraagspecificatie
en alle overige (bouwtechnische)
eigenschappen van het bestaande
gebouw en de omgeving. Verder moeten
inschrijvers een vaste, niet voor
verhoging vatbare realisatievergoeding
aanbieden. Er is geen ruimte om
nadere kosten bij de opdrachtgever
in rekening te brengen.
Aannemer X krijgt de opdracht. In haar
inschrijving staat dat kostenconsequenties
in tijd en geld voor het aantreffen
van verontreinigde grond niet zijn
meegenomen in haar aanbieding.
Verder staat in de overeenkomst
dat de aannemer recht heeft op
termijnverlenging, indien door
overmacht of door voor rekening
van de opdrachtgever komende
omstandigheden, niet van de
emer kan worden gevergd
dat het werk binnen de overeengekomen
tijd wordt opgeleverd.
Tijdens de uitvoering stuit X op een
aantal omstandigheden waarmee zij in
de aanneemsom geen rekening heeft
gehouden, zoals puin en obstakels
in de grond, problemen rondom de
fundering en bodemverontreiniging.
Hierdoor is de oplevering van het
werk uitgesteld. Partijen discussiëren
over de vraag of X recht heeft op een
kostenvergoeding en bouwtijdverlenging.
Zij leggen de kwestie
rechtstreeks voor aan het Gerechtshof
Amsterdam (hierna: ‘het Hof’).
Beoordeling
X beroept zich op artikel 7:753 BW.
Kort gezegd bepaalt dit artikel dat
de rechter bij kostenverhogende
omstandigheden de prijs kan
aanpassen, mits deze omstandigheden
niet aan de aannemer zijn toe te
rekenen en de aannemer geen
rekening heeft hoeven houden met
de kans op zulke omstandigheden.
Volgens het Hof zijn partijen in
deze casus afgeweken van dit
artikel. Opdrachtgever heeft het
risico van eventuele onvoorziene
omstandigheden in beginsel bij
X gelegd. Dit geldt ook voor de
aanspraak op bouwtijdverlenging,
tenzij sprake is van overmacht of
omstandigheden die voor rekening
van opdrachtgever komen. X stelt
Deze column is geschreven door:
Marianne ten Feld-Sprik, advocaat bouw- en aanbestedingsrecht.
e-mailadres: marianne.tenfeld@kienhuishoving.nl I Telefoonnummer: 053 - 480 42 05.
Bouwen in Gelderland
53
dat zij geen onderzoek kon verrichten
naar de bodemgesteldheid en de
problemen rond de fundering pas
later aan het licht kwamen. Het Hof
gaat hier niet in mee en oordeelt dat
X ervoor had kunnen kiezen op andere
wijze haar risico in te schatten of af
te dekken. X had bijvoorbeeld kunnen
vragen om een (al dan niet) destructief
onderzoek te mogen verrichten naar
de ondergrond van het gebouw. De
kosten- en tijdconsequenties van
voornoemde omstandigheden komen
dus voor rekening van X. Aangezien
X voor de bodemverontreiniging
expliciet een voorbehoud heeft
gemaakt in haar inschrijving, komen
de kosten- en tijdconsequenties hiervan
wel voor rekening van opdrachtgever.
Conclusie
Denk niet te lichtvaardig over het
overnemen van het ontwerprisico en
een vaste realisatievergoeding. Het
kan zinvol zijn om bij inschrijving een
voorbehoud voor bepaalde kosten
of omstandigheden te maken. Dit is
echter niet zonder risico. Indien de
aanbestedingsstukken bepalen dat
inschrijvers onvoorwaardelijk akkoord
moeten gaan met alle voorwaarden,
kan het stellen van een voorwaarde
leiden tot uitsluiting van de inschrijving.
Hof Amsterdam 23 juni 2020,
ECLI:NL:GHAMS:2020:1803.
1
׉	 7cassandra://kpoNgK0HhR4m9y-F_LHumu5c0DAP5_Sk5JHJnHVZNPo&`̵ _,_,{בCט   {u׉׉	 7cassandra://O7flzRRSfQlpn0IbCyLZJCG2XG5SOuwSwyo_KissnjI `׉	 7cassandra://IaV4vTuSjDXxEz9fntQRCwKcnxUuA88op-tibqDXmbgQ8`S׉	 7cassandra://Ibe50fx1uvxc-W6jZK-jhKmRwMHAq13JUW9wjGDIBeMH`̵ ׉	 7cassandra://QD_GND1QwnDoLQHG0X4tRynCYL7RiCqxKW1q5L6bg7o͢7H͠_,`ט  {u׉׉	 7cassandra://rEJPRQl90NIPbBzZJTSIJMTCMOMPV5ss3XzV6o1oJnI `׉	 7cassandra://ghxgZlTADiN4oq5wjUzKLqvAPT5SnUwjBEYX3kOHMXIq`S׉	 7cassandra://v5X6E1VpikRZGUAeWI6zNHXSSbBDG4ky88e5ObYtb2Q'O`̵ ׉	 7cassandra://KVsx0HwEMFtAKwf1ekPtdjp1_332rF7s7x3MweQVpX8 c͠_,aנ_,e |9ׁHhttp://houtzagerijtwickel.nlׁׁЈ׉EAlgemeen
Alsecco ProAttika®
biedt strakke gevels
zonder dakrand
Innovatief verzonken dakrandsysteem voor minimalistische architectuur
Een gevelisolatiesysteem met sierpleister als decoratieve afwerking leent zich
uitstekend voor een strakke architectuur. De dakrand kon voorheen nog wel
een storend element zijn, of lokale vervuiling in de vorm van afloopstrepen.
Dit alles is verleden tijd met het innovatieve ProAttika®
Alsecco uit Nijkerk.
dakrandsysteem van
Het systeem ProAttika®
Bij het ProAttika®
systeem
wordt de gevel afgewerkt tot
aan de bovenrand van het
gevelvlak zonder zichtbaar
dakrandprofiel. Dit concept
garandeert een perfect naadloze
en waterdichte overgang
van gevel naar dak. Het systeem
is toepasbaar op de buitengevelisolatie
systemen en
gevelafwerkingen van Alsecco
zoals sierpleister, minerale
steenstrips of betonlook.
mogelijk. Met ProAttika®
sluit
de dakisolatie van het plat dak
perfect aan op de buitengevelisolatie.
Hierdoor zijn er
geen ongeoorloofde warmteverliezen
meer en wordt uw
gevel thermisch optimaal
ingepakt.
Ontwikkelaar ProAttika®
ProAttika®
is ontwikkeld door
Een innovatieve oplossing
voor als het nog
iets strakker mag zijn!
De kern van het systeem is een
speciaal gevormd isolatieblok
van EPS en het ProAttika®
profiel. Het ProAttika®
profiel
bestaat uit een basisprofiel
waar een afsluitprofiel overheen
geschoven wordt. Het profiel
maakt een perfecte uitlijning
en een 100% waterdicht geheel
54
Bouwen in Gelderland
DAW collega Stefaan Bonny. Hij
was 25 jaar lang actief bij het
moederbedrijf DAW als ETICS
consultant en stond dagelijks
in contact met architecten,
studiebureaus en opdrachtgevers.
Hij pikte signalen uit
de markt op dat er behoefte
was aan een verzonken
dakrandsysteem. Na enkele
uitgevoerde testprojecten
ontwikkelde hij ProAttika®
waarmee kan worden ingespeeld
op de vraag naar nog strakkere
en minimalistische architectuur.
Het Europees gepatenteerd
ProAttika®
systeem was een feit
en past perfect in het gamma
van Alsecco.
׉	 7cassandra://Ibe50fx1uvxc-W6jZK-jhKmRwMHAq13JUW9wjGDIBeMH`̵ _,׉EYTekst nog te doen
CONSTRUCTIEHOUT
PREFAB
GEBINTCONSTRUCTIES
GEVELBEKLEDING
MEUBELHOUT EN
TAFELBLADEN
EIKEN, DOUGLAS, LARIKS
EN GEWATERD GRENEN
Zaagmolenweg 1, Delden
tel. 074-3762181
Houtzagerij
Twickel
Al meer dan 2 eeuwen
een begrip in Twente
Uw adres voor advies en levering van
eiken, douglas, lariks en gewaterd
grenen voor elke toepassing.
Zaagwerk op bestelling in elke
gewenste afmeting of levering direct
uit onze ruime voorraad. Bekijk onze
website voor alle mogelijkheden:
houtzagerijtwickel.nl
FSC®-c00483 en
PEFC gecertificeerd.
Aangesloten bij
Streek Eigenhout.
Bouwen in Gelderland
55
׉	 7cassandra://v5X6E1VpikRZGUAeWI6zNHXSSbBDG4ky88e5ObYtb2Q'O`̵ _,_,{בCט   {u׉׉	 7cassandra://0Jix26w-OhKeALndhSD0WfFud1tfczb0KLVtEpl_sO4 `׉	 7cassandra://1ABjlJiWrDPZMa3PFe5bvrY9H0ga16FWRx8fkAMiS50k`S׉	 7cassandra://ARACy3--W3CV4oIxpamm9i0H05XTpPMrChakfip38nY&6`̵ ׉	 7cassandra://z2la6h8aXDUe-8Z4MaJ040LuQjHReyiVjeyUNw0E3ds ͠_,c׉E׉	 7cassandra://ARACy3--W3CV4oIxpamm9i0H05XTpPMrChakfip38nY&6`̵ _,׈E_,_,{)  BOUWEN_IN_GELDERLAND_NO1_OKT2020 "voor alle professionals in de bouw_X3?yzh