׉?ׁB! #בCט  {u׉׉	 7cassandra://q0avFa-6KAXw-CLzGSkFEYJUCuQRnANBQrgaAk1aSA0 f,`׉	 7cassandra://50SWG88LuXXTj7XXwK68TkA9Eb_k_jXARAM7PD1oq2Éi`S׉	 7cassandra://StcC6xENQJfWZTjVc1dH6PIxT24NAq6tQ5lKsCBahMc*`̵ ׉	 7cassandra://kDq5i2mAMBF4FxayvjxiDtQDhFLabElQCNBekVSo2Vc 
t͠cQ-Ebjeט   {u׈   frJ  ׈EcQ-Ebj׉E'30e Jaargang • no. 8 • oktober 2022
08
Kindplein West in
Ommen biedt sluitend
dagarrangement
Pagina 07
Verduurzaming Fazantstraat
Enschede geslaagde pilot in
meerdere opzichten
Ontwerp Melkhal gebaseerd
op coöperatieve gedachten
uit verleden
Palazzo Groep Holten
viert twintigjarig
bestaan
׉	 7cassandra://StcC6xENQJfWZTjVc1dH6PIxT24NAq6tQ5lKsCBahMc*`̵ cQ-Ebj cQ-Ebj{בCט   {u׉׉	 7cassandra://LsrdpLgHEi-ns6PiPqDVoC9_R_b8Her90Upz-K7SSRo `׉	 7cassandra://mSNT4JXxRw5-h5qELMmFIDptpaMFxdSCeho2xE-e7GsX`S׉	 7cassandra://9r4kgjyg82UlUr_ooa0uXfaLzX3bwpQenMSlhHYfr4M%`̵ ׉	 7cassandra://1XqGwFRx3OLGZfcy66Rnx1b56QbWar9AioCh3dtIHNQ ͠cQ.Ebjhט  {u׉׉	 7cassandra://VSpDowa6hnzAl8QfVxUspkJ_o15hKTBml0sIumv0PRs ``׉	 7cassandra://H1gAegMX-KxjR6vQEGGug1mAhWfCCI8m2eyilj8MwfE_0`S׉	 7cassandra://5U3p1eW8JQul-34-n19akIt7FsO1w_lVn0rrQE7V8ds@`̵ ׉	 7cassandra://as5-eKl7Z1ND-IthPcRDrTFb1fLANwBi8vhNiEXZcxs ͠cQ.Ebji׉E׉	 7cassandra://9r4kgjyg82UlUr_ooa0uXfaLzX3bwpQenMSlhHYfr4M%`̵ cQ-Ebj!׉EInhouds
opgave
08
43
07
28
55
05 Voorwoord: “Veel signalen op rood”
07
11
14
16
20
22
27
Nieuwbouw Kindplein West in Ommen
Kindplein West biedt sluitend dagarrangement
BureauNoordeloos legt ruimtelijke puzzel voor
Kindplein West
Kindplein West; een hightech onderkomen met
gouden rand
Column Danny van Hal: “Moeilijke tijden? Blijf
nuchter, volg je koers en doe je ding.”
Kuiper Holland: De Nederlandse fineermeesters
uit Tubbergen
Column KienhuisHoving: “De makelaar en de
waarschuwingsplicht.”
28
Verduurzaming Fazantstraat Enschede
Fazantstraat geslaagde pilot in meerdere opzichten
De Woonplaats
33
37
41
43
50
53
55
59
63
66
Project Fazantstraat leidt tot succesvol leerproces
Circulaire keukens voor Fazantstraat
Keratop, de nieuwe norm in tegelwerk
Transitie Coberco Melkhal Enschede
Ruggengraat van de voormalige Coberco Melkhal
krijgt weer vorm
Ontwerp Melkhal gebaseerd op coöperatieve
gedachte uit het verleden
Column BIM4ALL: “Gemak en kwaliteit met Cintoo.”
Palazzo staat als een huis!
Stichting Pioneering: “Ruimte maken voor
toekomstbestendig bouwen”
Corporaties Twente bouwen tot 2028 ruim
6000 woningen
Nepocon ingenieurs & adviseurs participeert
in Akerveld Engineering
Bouwen in het Oosten
03
׉	 7cassandra://5U3p1eW8JQul-34-n19akIt7FsO1w_lVn0rrQE7V8ds@`̵ cQ-Ebj"cQ-Ebj!{בCט   {u׉׉	 7cassandra://GpGTVi_AH4WlO95KHECjTHBQflcCnCIUUTDJAZ920oQ B`׉	 7cassandra://KzjyA6TqKB4B6lpKVPNuw6SXJkLtwapyp9vJH_pG95oV`S׉	 7cassandra://Zttu8jUP5YGUsTUMs3XzLJ51ks5oECAS9hj0Tl8ycfM)`̵ ׉	 7cassandra://WECPKJ2ZIPw1eicsNehEE928swuCInMglp425T-W1gs  ͠cQ.Ebjlט  {u׉׉	 7cassandra://vC6gS1Js296xxowTob3xeAgjSwpUl9fhCCE1K26P1HU `׉	 7cassandra://eyRv2XU1r-_u-IY9TsgplCbQ83E-P1ldqL9Diav3f30X`S׉	 7cassandra://N0OyAH-Dy-zrwbXinSKafEQ_YjDdb9RwDptjQfKYJro`̵ ׉	 7cassandra://rK0C3N18NgNcqixm3JoCygsax8i1uFFCfVLbYZDksuU  k R͠cQ2EbjmנcQ2Ebju /9ׁHhttp://Post.nlׁׁЈנcQ2Ebjt z9ׁH $mailto:redactie@bouweninhetoosten.nlׁׁЈנcQ2Ebjs e9ׁHhttp://www.bouweninhetoosten.nlׁׁЈ׉E4
Bouwen in het Oosten
׉	 7cassandra://Zttu8jUP5YGUsTUMs3XzLJ51ks5oECAS9hj0Tl8ycfM)`̵ cQ-Ebj#׉E
Voorwoord
Voorwoord
Door: Gerard van Leeuwen
Veel signalen op rood
Koning Johan heeft gesproken.
Het hoge woord is eruit. Over de
hele linie moeten high profiled
uitstoters aanpassingen verrichten
of, desnoods verplicht, stoppen.
Dat laatste stuit de meer extreme
boerenclubs tegen de borst en het
angstige schrikbeeld van tractoren
op de snelwegen slaat menigeen
alweer om het hart. Op het moment
dat dit magazine op de drukpers
ligt, vergadert het kabinet over de
uitvoering van de aanbevelingen
van Remkes. Zo komt de spanning
van medio augustus weer terug
op de coalitietafel. Daar waar het
hoort. Want het vooruit schuiven
van moeilijke materie kan niet de
standaard oplossing zijn. Dat hebben
voorbeelden uit het (recente)
verleden ons wel geleerd. Gezien
de wankele constructie waarop
het verstandshuwelijk is gebouwd
kan dit nog wel eens spanningen
teweeg brengen waarvan de
uitkomst nog ongewis is. Feit is wel
dat de sector die onduidelijkheid
niet kan gebruiken, en dan druk
ik mij nog eufemistisch uit. Het
consumentenvertrouwen daalt
dagelijks en ook de ontwikkeling
van de rente baart zorgen. Niemand
weet waartoe het conflict in
Oekraïne zal leiden en over de
gestegen energie- en inkoopkosten.
Duidelijk is dat er vele
signalen op rood staan en dat een
slappe en afwachtende regering nou
net niet is wat we nodig hebben.
Als ik de geluiden vanuit de markt
beluister dan is er voor de komende
maanden nog niet veel aan de
hand. Orderportefeuilles zijn nog
immer goed gevuld en er zit veel
in de pijplijn om 2023 toch met
enig vertrouwen tegemoet te zien.
Het aantal onzekere factoren stijgt
wel onrustbarend. Veel daarvan
worden ingegeven door mondiale
trends en ontwikkelingen en daar
heeft iedereen mee te kampen
en zijn moeilijk beïnvloedbaar. De
dingen die je wel kunt beïnvloeden
moeten daarom met spoed ter
hand worden genomen. En daar
heb ik een hard hoofd in. Helaas.
Gerard
Op de
cover
Vlnr op de cover:
Kornel Poelsma (De Groot
Vroomshoop), Bert Geerligs
(Huisman Installatietechniek),
Remco ten Have (Huisman
Installatietechniek),
Einhard ten Hove (De Groot
Vroomshoop) en Derk
Flikkema (BureauNoordeloos).
Colofon
Bouwen in het Oosten ISSN: 1385-7185
Uitgever: Bouwen in de regio v.o.f. Postadres: Postbus 204,
8600 AE, Sneek Bezoekadres: Graaf Adolfstraat 35 i, Sneek
Tel.: (0515) 429 429 Web: www.bouweninhetoosten.nl
E-mail: redactie@bouweninhetoosten.nl
Redactie: Gerard van Leeuwen en Jolanda Groothuis
Eindredactie: Joeri van Leeuwen
Fotografie: Wim van ‘t Hoff (Eyemagic)
Accountmanagement: Digna Schoonen (06 - 442 099 10)
Erik Kuipers (06 - 196 859 76) en Rob van Luit (06 - 184 483 55)
Vormgeving & opmaak: Nanno van Leeuwen
Druk: Scholma Druk, Bedum Verspreiding: Post.nl
Bouwen in het Oosten
05
׉	 7cassandra://N0OyAH-Dy-zrwbXinSKafEQ_YjDdb9RwDptjQfKYJro`̵ cQ-Ebj$cQ-Ebj#{בCט   {u׉׉	 7cassandra://h2F21AvFHsVDt3BxhW8Htj1Y17pEIIq3v4umPmdMOTk `׉	 7cassandra://zhDpsMSzYTzAeFYyTap7CcmwiXQQN-DHQIlLkGw8PlQqs`S׉	 7cassandra://ERjITavQb24iOCxfJ-1mv5a1Ss8JVcyLVZBBHtaCE4g'`̵ ׉	 7cassandra://l2vo4eifWDWdQhRz7N-P2EIV-8Magi-2DgR7xyQpBPI *
͠cQ2Ebjoט  {u׉׉	 7cassandra://xNlh-4RJB2OIvVd6lt8Nl0KRXcN3maV1HWJ6zkp_ZP0 ^&`׉	 7cassandra://t08RsNRBP8E2VP-qIZyaFs0Pa5y03GJF1M1gfWsZ5swh`S׉	 7cassandra://AqxSeuBNaSerdxRUtGROJFRx0fvlWE8839_vxZFwW9c!`̵ ׉	 7cassandra://9e70B2W945A-mo-MByYuLbgiyBv0lrS8Ygqf2NH2fRs {X͠cQ2Ebjp׉E 'Kindplein West
06
Bouwen in het Oosten
׉	 7cassandra://ERjITavQb24iOCxfJ-1mv5a1Ss8JVcyLVZBBHtaCE4g'`̵ cQ-Ebj%׉E^Kindplein West
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Tekst: Jolanda Groothuis / Beeld: Wim van ‘t Hoff (Eyemagic)
De Groot Vroomshoop Bouwsystemen tevens ontwerper en adviseur
Kindplein West biedt
sluitend dagarrangement
Het nieuwe Kindplein West in Ommen is een feit.
Sinds het nieuwe schooljaar biedt het een energieneutraal
en multifunctioneel onderkomen aan drie
basisscholen en een kinderopvang. Daarmee is het
doel om een breed aanbod van voorzieningen voor
kinderen van 0 tot 12 jaar te realiseren succesvol
geslaagd. De Groot Vroomshoop Bouwsystemen
was na gunning van deze Design & Build opdracht
eindverantwoordelijk voor zowel het ontwerp als de
uitvoering. Hierbij werd vanaf de voorbereiding tot
aan de oplevering intensief samengewerkt met onder
andere haar partners BureauNoordeloos en Huisman
Installatietechniek. Kornel Poelsma (hoofd projectmanagement)
en Einhard ten Hove (projectleider)
over duurzaam samenwerken aan een prestigieus
project.
Einhard ten Hove
Kornel Poelsma
Bouwen in het Oosten
07
׉	 7cassandra://AqxSeuBNaSerdxRUtGROJFRx0fvlWE8839_vxZFwW9c!`̵ cQ-Ebj&cQ-Ebj%{בCט   {u׉׉	 7cassandra://banH59-Iesalm0ZFyslVUqehW81g9s0bwh_LbqtnnHM m`׉	 7cassandra://pMcx4kBAMAZjggONpIsFKrvXQKnwOr_KFhnSU8Jo8bkd`S׉	 7cassandra://SFnMRmtOmi1bmMKlwA4iQtv_He3KxsirqfvcX2tyZCA`̵ ׉	 7cassandra://vEgUiKjNKHV13bzAX4J2C9TRgfcIRf8RGPDCyX-agUc ](͠cQ2Ebjvט  {u׉׉	 7cassandra://-7km7a6L-LEeAecsy_1NGHZlPkzNC1DDT_9_QJAofnY `׉	 7cassandra://GmaN7iixL7XUFXCa0hSOEBfCi4OHfYWVSC6Y0rFBbAof`S׉	 7cassandra://Huexw7lww4Zj8-CFGycSBR523GOhnWbHaUD6e6V7E7Q `̵ ׉	 7cassandra://7r5kNrUry4ff5Tmh8pNBDIj-EWoVcXAGLWCxFHATfk8 	,͠cQ2Ebjw׉E	Medio 2019 waren de
verschillende schoolbesturen
en de gemeente Ommen het
erover eens dat vervangende
nieuwbouw noodzaak bleek
voor de drie bestaande basisscholen.
Hiermee ontstond het
idee om een kindplein te bouwen
waar kinderen onder één dak
een passende onderwijsomgeving
zou worden
aangeboden. Ouders konden
daarbij kiezen uit drie
verschillende denominaties;
gereformeerd, openbaar en
protestants-christelijk onderwijs.
Naast de drie basisscholen
was het tevens de wens om
ook een peuterspeelzaal,
kinderdagopvang en buitenschoolse
opvang te realiseren.
Hiermee zou een sluitend
dagarrangement geboden
worden met mogelijkheden om
door te groeien naar integratie
van opvang en onderwijs.
Sterk kindgericht
De Groot Vroomshoop
Bouwsystemen, onder andere
ervaringsdeskundige op het
gebied van onderwijsprojecten,
was al in een vroeg stadium
op de hoogte van de op
handen zijnde plannen. Kornel
Poelsma: “Als gespecialiseerde
aannemer in de scholenbouw
volgen we alle ontwikkelingen
op de voet wanneer het gaat
over nieuwbouwprojecten in
dit segment. Voor ons was
het dan ook vanzelfsprekend
om deel te nemen aan deze
Europese niet-openbare
procedure, waarbij van de in
totaal negen gegadigden, vijf
partijen werden geselecteerd
voor de gunningsfase. Tijdens
de procedure beoordeelden
toekomstige gebruikers en
de gemeente Ommen, onder
leiding van adviesbureau
Abcnova, de ingediende
plannen van de diverse
aannemers op basis van
zorgvuldig vastgestelde
criteria. Het ontwerp dat wij
met BureauNoordeloos
indienden kwam als beste uit
de bus; het sloot nauwgezet
aan bij de wensen en eisen
van het (ruimte)programma.
Onze gezamenlijke visie
bleek sterk kindgericht en
bovendien scoorden we in
het meedenken over de
bouwmassa in relatie tot de
buurt en omgeving. Daarnaast
sprak ons terreinontwerp aan.
Dit kenmerkte zich door het
speelse karakter en sloot met
de functionele inrichting aan
bij de uitvraag. Tevens werd
het installatieconcept positief
beoordeeld. In mei 2020 werd
ons de opdracht gegund met
een aanneemsom van circa
zeven miljoen euro.”
Ontwerper en adviseur
Het nieuwe Kindplein West
is gebouwd in de Ommer
Wijk Dante, op de locatie
waar eerder de basisscholen
De Dennenkamp en Het
Koloriet gevestigd waren. De
(gefaseerde) sloop van deze
scholen vormde tevens een
onderdeel van de onderhavige
opgave. Kornel Poelsma: “Beide
scholen bleven gedurende
Einhard ten Hove:
“Als opdrachtnemer waren we
zelf verantwoordelijk voor het
ontwerp en bestek en daarmee
ook voor de kwaliteit.”
08
׉	 7cassandra://SFnMRmtOmi1bmMKlwA4iQtv_He3KxsirqfvcX2tyZCA`̵ cQ-Ebj'׉E	Kindplein West
de nieuwbouw in gebruik. De
totale bruto vloeroppervlakte
van het nieuwe Kindplein
West bedraagt 3.490 m². We
hebben dit project gerealiseerd
binnen een door onszelf
ontwikkeld en ge-engineerd
circulair en remontabel bouwsysteem.
Ondanks het stuk
standaardisatie is er honderd
procent maatwerk geleverd.
Scholenbouw is een aparte
discipline en vraagt om een
heel andere aanpak dan
bijvoorbeeld seriematige
woningbouw. Daarom
wordt er altijd gevraagd om
technische bekwaamheid
aan te tonen tijdens de
voorselectie. Elke school is
uniek en aangepast aan de
ruimtelijke en functionele
eisen van de opdrachtgever
en de omgeving. Maar ook
het Design & Build karakter
vraagt om een integrale
benadering en daarmee om
een brede kennis op het gebied
van bouwkunde, constructies,
bouwfysica, brand, energieprestatie
en installaties. Elke
ontwerpkeuze kan op veel
vlakken effect hebben en is
daarmee iedere keer een mooie
uitdaging om samen met de
opdrachtgever de optimale
oplossing te creëren. Want,
naast de bouwer van de school,
zijn we tevens ontwerper en
adviseur.”
Oplossingsgericht
Einhard ten Hove leidde
dit project van A tot Z en
blikt terug op een plezierig
verlopen bouwproces waarbij
uiteindelijk twee maanden
eerder dan gepland werd
opgeleverd. Volgens hem heeft
het mede te maken met de
uitstekende samenwerking
tussen de gemeente Ommen,
de opdrachtgever, gebruikers,
overige stakeholders en
uiteraard de nevenpartners:
“De onderlinge houding was
pro-actief, open en transparant
in de communicatie en
informatieverstrekking.
Hier droeg de contractvorm
(het taakstellend budget
in combinatie met de
prestatie-eisen) beslist aan
bij. Duidelijkheid speelde een
grote rol; “Dit is wat we willen,
dat mag het kosten en dan
moet het gereed zijn”. Als
opdrachtnemer waren we
zelf verantwoordelijk voor
het ontwerp en bestek en
daarmee ook voor de kwaliteit.
Dit bij elkaar opgeteld maakte
dat iedere partij oplossingsgericht
te werk ging, wat
automatisch leidde tot een
fijne samenwerking.”
Grote betrokkenheid
De inrichting van de
bouwlocatie en het ontgraven
van de bouwput vond plaats
in december 2020. De start
van de fundatie was in januari
2021 en de oplevering van de
eerste schoollocatie Kindplein
West was in december 2021
een feit. Het gehele gebouw
werd in één keer opgeleverd
op 23 december 2021, het
terrein was afgelopen juli
gereed. Gemiddeld waren er
Kornel Poelsma:
“Ondanks het stuk
standaardisatie is
er honderd procent
maatwerk geleverd.”
Bouwen in het Oosten
09
׉	 7cassandra://Huexw7lww4Zj8-CFGycSBR523GOhnWbHaUD6e6V7E7Q `̵ cQ-Ebj(cQ-Ebj'{בCט   {u׉׉	 7cassandra://kgtWF_N-vThFAv0J8ZeiYLB5m3Pa80rMd-X4noX_ekU %`׉	 7cassandra://E8dYel1EruJPzWEitnbgqjcjGjv90EpWWlRFPpluxF8Yw`S׉	 7cassandra://KcQBtx0Qic2NjtxQKbRWZ6jCz2lpYFLO0SqxnyS_b8YZ`̵ ׉	 7cassandra://tjnrccOO4vUb9yslmlYQJnwc_7Uhr-kvSf2OCuzlsgA R"8͠cQ2Ebjyט  {u׉׉	 7cassandra://ChatnwQ9PlvMe9VWqnti8aJr2MgnfKQxQy_qMWWCEes 	V`׉	 7cassandra://C7jcUmDiUAQ-E8E2oiPO5px7gcKsPal-wtmOXGvRDAU{`S׉	 7cassandra://-tS_C-JVt0FLNmVtxmchbngT8ejtJlxfp-VREwwHtew(`̵ ׉	 7cassandra://KUj-UryN-sRHJDrzp-WjskQ-MjFnN_4fDSvDf7gRRaA '4͠cQ2Ebjz׉E40-45 personen werkzaam
op de bouw, inclusief
onderaannemers. Einhard:
“Dit waren veelal vaste partners
van De Groot Vroomshoop,
maar we hebben bewust
ook aansluiting gezocht
bij lokale bedrijven. De
verantwoordelijkheid hiervoor
lag geheel bij ons. Dit heeft
zich achteraf vertaald in een
succesvol verloop met als
extra kanttekening dat het
fijn was om te werken aan
een project in de woonplaats
waar een deel van onze eigen
medewerkers woonachtig zijn.
De betrokkenheid was hierdoor
nog groter dan anders.”
/////////////////////////////////////////////////////
Referenties
In het verleden realiseerde De Groot
Vroomshoop Bouwsystemen vele
vergelijkbare projecten, waaronder:
• Wellantcollege - Utrecht
• Wellantcollege - Boskoop
• Brede School Limes - Houten
• Brede School - Scheemda
• Oosterwoldschool – Almere (in aanbouw)
• De Nieuwe Draai – Heerhugowaard
(in voorbereiding)
Kunst uit school Het Koloriet
verwerkt in de nieuwbouw
Technische
bekwaamheid
Hij vervolgt: “Dit project paste
uitstekend binnen ons bouwsysteem,
temeer omdat we
gespecialiseerd zijn in scholenbouw
op basis van Design
& Build. Jaarlijks worden er
circa 124 scholen voor primair
onderwijs en voortgezet
onderwijs gebouwd, waarvan
indicatief tien procent op basis
van Design & Build. Projecten
zijn dus relatief schaars, zeker
in deze regio. Bovendien is het
een must om bij dergelijke
projecten de technische
bekwaamheid aan te tonen
op basis van referenties. Om
ook in de toekomst actief
te kunnen blijven in deze
markt is het noodzakelijk
deze bekwaamheid op peil te
houden. Daar werken we alle
dagen hard aan.”
Prefab elementen
Het bouwsysteem van De Groot
Vroomshoop is opgebouwd
uit prefab elementen die
op termijn, indien gewenst,
gedemonteerd en hergebruikt
kunnen worden. Er is alleen
maar gecertificeerd hout
toegepast. Voorts is het nieuwe
kindcentrum energieneutraal
ten aanzien van de gebouwgebonden
installaties.
10
Bouwen in het Oosten
׉	 7cassandra://KcQBtx0Qic2NjtxQKbRWZ6jCz2lpYFLO0SqxnyS_b8YZ`̵ cQ-Ebj)׉EIPaviljoenachtige gebouwvorm
met binnen- en buitenplekken.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Tekst: Jolanda Groothuis / Beeld: Wim van ’t Hoff (Eyemagic) / Artist Impressions: BureauNoordeloos
BureauNoordeloos
legt ruimtelijke puzzel
voor Kindplein West
BureauNoordeloos uit Delfzijl werd door De Groot Vroomshoop Bouwsystemen
benaderd om de ruimtelijke puzzel met betrekking tot de nieuwbouw van Kindplein
West te leggen. Dat was niet voor het eerst. Beide partijen werkten eerder samen
aan de nieuwbouw van een vergelijkbare Brede School in Scheemda. Tevens
bedachten zij een concept voor een aantal kleine dorpsscholen in het aardbevingsgebied
in Groningen. De basisschool in ’t Zandt is daarvan een mooi voorbeeld.
Bouwen in het Oosten
11
׉	 7cassandra://-tS_C-JVt0FLNmVtxmchbngT8ejtJlxfp-VREwwHtew(`̵ cQ-Ebj*cQ-Ebj){בCט   {u׉׉	 7cassandra://e12gVzVMVuwvwuhLuus82ZDLkO5esjnKImpXmveBXiU (`׉	 7cassandra://wTYGGziSYm1zVILixB9w5hvv8qH7EQmAgBSlTIwz-iM`o`S׉	 7cassandra://0Ha4KCQ64jSSTuZMr7NB0XMvAms6rqzyWMKWeEiglwQ`̵ ׉	 7cassandra://wrYLbotovAslkwFHofk9dTVItp31_F-Wc2qgmxUBKy4 =͠cQ2Ebj}ט  {u׉׉	 7cassandra://19KyAnyiH28KFYNC5sqbJczVk23-PVs7fyF037iUCUg `׉	 7cassandra://LtRun-zFDx8240JiacUvzAgqUvbkqY6eTywWPyRQ40EfA`S׉	 7cassandra://UAmpw96obgPRAXWweMzkrxNKArhRvDG-CHJwpn_3dW8!U`̵ ׉	 7cassandra://45eWqMzoVIzvuZ0tcDO8wdSOhmSa-sroNu4-pvKFQ8w Do$͠cQ2Ebj~׉EvTijdens dit Design & Build
traject werkte Derk Flikkema,
architect en directeur van
BureauNoordeloos, wederom
samen met De Groot Vroomshoop
Bouwsystemen als opdrachtgever:
“Van de negen inschrijvingen
werden we in april 2019 als team
uitgenodigd voor de gunningsfase
samen met vier andere
combinaties die bestonden
uit aannemers, architecten en
adviseurs. Tijdens het laatste
kwartaal van 2019 werkten we
intensief samen aan het
schetsontwerp om het
vervolgens in december
te presenteren aan de
aanbestedende dienst. In
januari 2020 kregen we de
voorlopige gunning op basis
van onze visie met betrekking
tot de nieuwbouw van de
scholen, de omgeving, de
planning en het algehele
proces; alle aspecten sloten
het beste aan bij de uitgangspunten
van de opdrachtgever.
In het voorjaar van 2020
heeft BureauNoordeloos het
conceptplan uitgewerkt tot
een goedgekeurd definitief
ontwerp.”
Veilige manier
Binnen de samenwerking
was het de taak van
BureauNoordeloos om de
ruimtelijke puzzel te leggen.
Derk Flikkema: “Dit hield
in dat wij het functionele
programma en de ruimtelijke
randvoorwaarden bij elkaar
moesten brengen binnen het
bouwsysteem van De Groot
Vroomshoop. Tijdens dit traject
werkten we samen met de
constructeur, installatieadviseur
en landschapsarchitect. Naast
het constructief technische
gedeelte was het tevens een
uitdaging om de nieuwbouw
op een goede en, -tijdens de
bouw-, veilige manier tussen
de bestaande schoolgebouwen
Derk Flikkema: “Kinderen zijn
constant op ontdekkingstocht en
zoeken voortdurend uitdagingen
om zichzelf te ontwikkelen.
Wij hebben een schoolgebouw
ontworpen die dat stimuleert.”
12
Bouwen in het Oosten
׉	 7cassandra://0Ha4KCQ64jSSTuZMr7NB0XMvAms6rqzyWMKWeEiglwQ`̵ cQ-Ebj+׉EhKindplein West
te kunnen realiseren. Voor ons
redenen om vanaf het begin
tevens de afdeling uitvoering
nauw te betrekken bij het
ontwerpproces.”
Snelkookpan-methode
Een schoolgebouw ontwerpen
blijkt een complexe taak te zijn;
naast de wensen van schoolbesturen
zijn er tevens een veelvoud
aan eisen op het gebied
van Bouwbesluit en Frisse
Scholen. Derk Flikkema:
“Tijdens de ontwerpfase
hebben we ons laten inspireren
door het gedrag van kinderen.
Zij zijn constant op ontdekkingstocht
en zoeken voortdurend
uitdagingen om zichzelf te
ontwikkelen. We hebben een
schoolgebouw ontworpen die
dat stimuleert. Hierdoor is een
paviljoenachtige gebouwvorm
ontstaan met diverse binnenen
buitenplekken, allemaal
verschillend van karakter en
gebruik; van een gezamenlijk
atrium tot concentratieplek en
van speelplein tot pluktuin. Het
gehele ontwerpproces verliep
uitstekend. In ons multidisciplinair
team hebben alle betrokkenen
met respect naar elkaar een
goede bijdrage geleverd in
de totstandkoming van het
integraal ontwerp, waar alle
wensen en eisen samenkomen.
Dit verliep volgens de
zogenaamde ‘snelkookpanmethode’
door wekelijks fysiek
of digitaal met elkaar rond de
tafel te gaan. Op deze manier
hebben we in een relatief korte
periode een gedegen plan
weten te realiseren.”
Inspirerende manier
Flikkema benadrukt dat het
eigen karakter van ieder
schooldomein werd behouden
׉	 7cassandra://UAmpw96obgPRAXWweMzkrxNKArhRvDG-CHJwpn_3dW8!U`̵ cQ-Ebj,cQ-Ebj+{בCט   {u׉׉	 7cassandra://w9c3IL2X6Oe9jC9iS-H7Dtf0NRnm11C7rlGlRrF__4w >`׉	 7cassandra://dZmPLoKSJqJpvLj04po0HhfArrjvaeW0ibtcseO4SWEz~`S׉	 7cassandra://u3ORcSPkDB9758zktUBtMzy4n7VWBpmlB5lc5LCj9FI*t`̵ ׉	 7cassandra://cr2JNQC4ANCEWJRTGXidn2kc0w0WKTQllTHtugBXp-A x͠cQ3Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://iBbxbvxmG1uUgf1OX88boa5Q1EfLN8vxWzUwyKpnaLU :	`׉	 7cassandra://6HyaON8b7YQ9JggXT0Pa6mIEe_7fliG5hNFovf5yoc8a`S׉	 7cassandra://KGsMFfsVnGyHfhO-_pFrrBoCnJo3T0vJLbdT27ISq44`̵ ׉	 7cassandra://H1_LMGV5vBiQhX7Dc3di1tl7VggLHpOakgQcIickeGU $͠cQ3EbjנcQ3Ebj '̋9ׁHhttp://huisman-groep.nlׁׁЈנcQ3Ebj 2(̛9ׁHmailto:info@huisman-groep.nlׁׁЈ׉E>Kindplein West
Loodgieterswerk
& Elektra
Luchtbehandelingssystemen
DUURZAAM
IN DE
INSTALLATIETECHNIEK
Beveiliging
Domotica
Verwarming &
Koeltechnieken
Brugstraat 1 - 7687 BD Daarlerveen
Postbus 22 - 7680 AA Vroomshoop
Jivar Misakian
14
Bouwen in het Oosten
T: 0546 - 64 30 00
E: info@huisman-groep.nl
huisman-groep.nl
׉	 7cassandra://u3ORcSPkDB9758zktUBtMzy4n7VWBpmlB5lc5LCj9FI*t`̵ cQ-Ebj-׉EKindplein West
////////////////////////////////////////////////////
Ontwerp en check
De ontwerpwerkzaamheden van
BureauNoordeloos werden verricht
door projectarchitect Derk Flikkema
en meewerkend architect Marwin
van Duinen. De check op de bouwsystematiek
en de technische
uitwerking werden verzorgd door
Patrick Nieboer van De Groot
Vroomshoop Bouwsystemen.
door onder andere de toepassing
van een eigen kleur, passend
bij het onderwijssysteem: “De
entree bevindt zich In het hart
van het gebouw, hier komt
iedereen binnen. Een tribunetrap,
-het centrale element-,
koppelt de gebouwvleugels
horizontaal, maar verbindt tevens
de twee bouwlagen. Vanuit dit
hart lopen de kinderen en leerkrachten
naar hun eigen school;
brede gangen en hun eigen leerplein
brengen hen naar het klaslokaal.
Op deze manier hebben
we de route van groot- naar
kleinschalig en van open naar
geborgen op een inspirerende
manier vormgegeven.”
Optimale oplossing
De school ligt in een woonwijk
maar de omgeving is deels
parkachtig, voorzien van groen
en water. Derk Flikkema:
“Hier hebben we tijdens de
ontwerpfase op ingespeeld;
de vier gebouwvleugels
zorgen ervoor dat het groen
tot diep doordringt in de
scholen. De compacte vorm
van iedere vleugel sluit aan bij
het karakter van de woonwijk.
Dit leek voor ons, zowel van
buitenaf als van binnenuit, een
optimale oplossing. Deze twee
ontwerpuitgangspunten zijn
duidelijk terug te zien in de
architectuur van het gebouw.
Een solide steenachtige
onderbouw vormt de basis voor
de samenwerking tussen de
gebruikers en sluit in materiaal
aan bij de naastliggende
woonwijk. De lichte opbouw
met het verticale lijnenspel
geeft een dynamisch beeld,
passend bij de gebruikers
en is een verwijzing naar het
naastgelegen park met de vele
grote bomen.”
Grote waardering
Over de onderlinge
samenwerking met alle
betrokken partijen is Flikkema
louter enthousiast: “De relatie
met de gemeente Ommen,
de drie schooldirecties en de
kinderopvang was uitstekend.
Zij omarmden het ontwerp.
Tijdens een aantal exterieuren
interieursessies werden
gezamenlijk de nodige keuzes
gemaakt ten aanzien van de
parkeer- en pleininrichting,
het vaste meubilair en de
vloer- en wandafwerking
inclusief kleuren. Uiteraard
binnen de budgettaire
mogelijkheden. Tevens hebben
we grote waardering voor
het team van De Groot
Vroomshoop Bouwsystemen
en de betrokken adviseurs voor
hun inzet en enthousiasme.
Dit kenmerkte zich door
hun kritische, maar absoluut
respectvolle houding tijdens
alle projectfasen. Ik denk dat
terechte trots op zijn plaats
is, want met elkaar hebben
we laten zien dat een goede
samenwerking en een integraal
ontwerp kunnen leiden tot een
fantastisch eindresultaat.”
Derk Flikkema:
“De vier gebouwvleugels
zorgen
ervoor dat het groen
tot diep doordringt
in de scholen.”
Bouwen in het Oosten
15
׉	 7cassandra://KGsMFfsVnGyHfhO-_pFrrBoCnJo3T0vJLbdT27ISq44`̵ cQ-Ebj.cQ-Ebj-{בCט   {u׉׉	 7cassandra://09y-6alxoCuKaYO75oBY_a15flhfZCQ9zOwnnWTi42E ;`׉	 7cassandra://MULCP_6ZV5NRI1i5D7EDOvCEBTj_C-7QSeKfxNLIl5YnU`S׉	 7cassandra://0vap4sWOC39tNAE-pOZQngWOlAbLGNQQjj2WCzX0Zgg&`̵ ׉	 7cassandra://7uABSgYcY4RqZGIwYljrmR3TPBoEzEqiLNvNhPXmEn8 o ͠cQ3Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://pZ9sVQ80Zs4syf7plEn6tVqkfi1qy0KGhoxQSfe1q8U d`׉	 7cassandra://AHDSqe-XSXOHOcToKmqpmifx2eQv0GXarDzklQwqbqUch`S׉	 7cassandra://j87LTcputSLz6NCQplNEBb4ppINWCfVexAQ89UZtSR8`̵ ׉	 7cassandra://5Wl7irRpgni3iaksGbJMBDltc8r4B4FBQNsHFCXyoy8 vYD͠cQ3Ebj׉E////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Tekst: Jolanda Groothuis / Beeld: Wim van ‘t Hoff (Eyemagic)
Kindplein West; een
hightech onderkomen
met gouden rand
Bert Geerligs:
“Het installatieconcept dat we
aanboden bleek overeenkomstig
het wensen- en eisenpakket van
de opdrachtgever.”
16
Bouwen in het Oosten
׉	 7cassandra://0vap4sWOC39tNAE-pOZQngWOlAbLGNQQjj2WCzX0Zgg&`̵ cQ-Ebj/׉EKindplein West
Huisman Installatietechniek uit Daarlerveen is reeds zeventig jaar de
huisinstallateur en daarmee vaste partner van De Groot Vroomshoop.
Het was dan ook vanzelfsprekend dat deze twee partijen de koppen
bij elkaar staken met het oog op de nieuwbouw van Kindplein West in
Ommen. Volgens bedrijfsleider Bert Geerligs en projectleider Remco
ten Have is dit hightech onderkomen er één met een gouden rand.
Niet alleen vanwege de duurzaamheidsfactoren, maar ook ten aanzien
van de ontspannen en juiste verstandhouding tussen de opdrachtgever
en de overige uitvoerende partijen.
Remco ten Have:
“Er waren zeker
factoren aan de orde
die voor mij de nodige
uitdagingen met zich
meebrachten.”
Bouwen in het Oosten
17
׉	 7cassandra://j87LTcputSLz6NCQplNEBb4ppINWCfVexAQ89UZtSR8`̵ cQ-Ebj0cQ-Ebj/{בCט   {u׉׉	 7cassandra://CJKVd7HXnVemvFaU50HNNCoT95zoKQ6EMIYFSuxkB-8 9!`׉	 7cassandra://g_88ezLGdi2X5VB72qBB-UCJd8tDj3r-duXmf8Xv7e4i`S׉	 7cassandra://z1FbijpRL-NuoovcCBsyVVEliyZSXVIgghhqPYnO0Dg!`̵ ׉	 7cassandra://C7wd7g-0Ti3H7d6krOOaZarya4PT7isjJwvRD5PeJC0 lc͠cQ3Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://P_6OjSQIQAD20pW2VLfbCls7E7qpYyMBRNH6snTAZsY ]F`׉	 7cassandra://QwtxEwYJCSfZ1Q9DLEKE86laRGM0u4vI4WA6Oqd8gO0^`S׉	 7cassandra://IYxI19GeAGnpHIrHk9TnDBSWsJESlxwsCOaoZG0-16U`̵ ׉	 7cassandra://lUCfvs--6B0bJd1xBb2dxs8GLXDhO3WzxDYhYxjTLoQ n ͠cQ3Ebj׉E
/////////////////////////////////////////////////
Werkzaamheden
Huisman Installatietechniek was
verantwoordelijk voor de engineering,
levering, montage en oplevering van:
E-installaties:
• Verlichtingsinstallatie
• Gebouw beheersysteem
• Data-installatie
• Inbraakinstallatie
• Brandalarminstallatie
• Zonnepaneleninstallatie
W-installaties:
• Luchtbehandeling
• Waterinstallatie
• Vloerverwarminginstallatie
• Warmtepompinstallatie door
middel van luchtwarmtepomp in
combinatie met een brongebonden
warmtepomp
Zowel Huisman Installatietechniek
als De Groot Vroomshoop
Bouwsystemen zijn ervaringsdeskundigen
op het gebied
van onderwijsprojecten en
scholenbouw. Hierdoor werd
hun gezamenlijke visie plus het
ontwerp van architectenbureau
Noordeloos positief ontvangen
door de opdrachtgever tijdens
de Europese niet-openbare
procedure. Bedrijfsleider Bert
18
Geerligs: “De opdrachtgever had
hoge duurzaamheidsambities
en was genegen om extra te
investeren in de realisatie van
een nagenoeg energieneutraal
gebouw. Daar konden wij met
onze expertise aan voldoen.
Het installatieconcept dat we
aanboden bleek overeenkomstig
het wensen- en eisenpakket en
daardoor mochten we starten met
de engineering en het ontwerp
van deze niet-standaard onderwijslocatie.
Hiermee zijn we rond
april 2020 begonnen. Intern
hebben we dit project opgepakt
met onze projectleider/engineer
Remco ten Have, de werkvoorbereider/engineer
Hendry
Veneberg en de BIM-modelleur/
tekenaar Harm Jan Otter. Fysiek
zijn we op de bouwplaats in
februari 2021 gestart met de
werkzaamheden. Remco ten Have
trad hierbij op als projectleider.”
Geen dagelijkse kost
Remco, sinds 2014 werkzaam bij
Huisman Installatietechniek, richt
zich de laatste drie jaar met name
op de utiliteitsbouw waarbij hij
zijn collega’s aanstuurt en zich
Bouwen in het Oosten
bezighoudt met het opzetten van
de projectplanning, inkoop en
het leiden van vergaderingen.
Over de nieuwbouw van Kindplein
West benadrukt hij dat hier,
ondanks zijn jarenlange ervaring,
zeker factoren aan de orde
waren die voor hem de nodige
uitdagingen met zich meebrachten.
Dit had onder andere te
maken met het niet mogen terug
leveren van het overschot aan
opwekking in de zonnepanelen
en de toepassing van een
gebouwbeheersysteem, die
niet direct dagelijks kost zijn.
Oude rot in het vak
Remco: “Tijdens de bouw waren
er van Huisman gemiddeld
tien mensen actief. Onze
werkzaamheden verliepen
uitstekend volgens planning en
stonden in direct verband met
de bouwkundige voortgang van
De Groot Vroomshoop. Daarin
konden wij goed meebewegen.
Dat wijd ik aan de jarenlange
samenwerking met De Groot
Vroomshoop, we weten met
weinig woorden waar we wederzijds
aan toe zijn en kunnen
׉	 7cassandra://z1FbijpRL-NuoovcCBsyVVEliyZSXVIgghhqPYnO0Dg!`̵ cQ-Ebj1׉E3Kindplein West
daarop anticiperen. Maar ook
onze hoofduitvoerder Hendry
Veneberg speelde een essentiële
rol. Hij is met zijn 34 dienstjaren
een oude rot in het vak die je
niet meer wat wijsmaakt. Van
zulke ervaringsdeskundigen
kunnen veel mensen nog leren,
daar moeten we zuinig op zijn.”
Voortvarend te werk
Samenvattend kan gesteld
worden dat Huisman Installatietechniek
voortvarend te werk
ging tijdens de nieuwbouw van
dit project. Vlak voor de bouwvak
werd de vloerverwarming
aangebracht met, -voor de beeldvorming-,
een lengte van maar
liefst 23 kilometer. Tegelijkertijd
werden de luchtbehandelingskasten
geplaatst en aangesloten
op de luchtkanalen. Het gehele
pand is bijna energieneutraal
doordat er 340 stuks PV-panelen
werden aangebracht. De opbouw
van de verdeler van het klimaatsysteem
werd aangesloten op een
warmtepomp. Remco: “Dit bleek
de beste oplossing; door middel
van een luchtwarmtepomp
in combinatie met een brongebonden
warmtepompinstallatie
de warmte en koeling
uit de bodem te genereren.”
Totaal-mensprincipe
Snelheid en efficiënt werken zijn
sleutelwoorden die bij dit project
van toepassing zijn volgens
Bert Geerligs: “Het heeft onder
andere te maken met de
mogelijkheden die Huisman
heeft om veel elementen te
prefabriceren. Daarin geven we,
-naast onze eigen mensen-, ook
jongeren met een achterstand
op de arbeidsmarkt alle kansen
om zich te ontwikkelen. Zij mogen
binnen onze organisatie rekenen
op de juiste begeleiding zodat
ook voor hen een mooie carrière
in de installatietechniek is
weggelegd. Binnen ons bedrijf
vinden we het totaal-mensprincipe
erg belangrijk. Iedereen
doet ertoe en verdient een eerlijke
kans. Verder onderscheiden wij
ons doordat we een open en
transparante partner zijn
voor zowel de grote als de
particuliere opdrachtgevers,
waarbij we ons unaniem sociaalmaatschappelijk
betrokken
voelen. Nu de oplevering van
Kindplein West een feit is, is
het volgens mij terecht hier
met gepaste trots op terug te
blikken. Dat heeft te maken
met onder andere de perfecte
saamhorigheid tussen de
onderlinge partijen en de vakkennis;
een combinatie die
leidde tot een succesvol resultaat.”
Negentigjarig bestaan
Huisman Installatietechniek
vierde in 2019 haar negentigjarig
bestaan en daarmee zijn broer
en zus Jan Peter Huisman en
Marion Drenthen-Huisman de
vierde generatie die de organisatie
leiden. Volgens Bert Geerligs,
inmiddels bijna 25 jaar werkzaam
binnen het bedrijf, onderscheidt
Huisman zich door de term
‘duurzaam in installatietechniek’:
“Duurzaamheid met een sociale
Huisman Installatietechniek
realiseerde eerder de volgende
vergelijkbare projecten:
• Internationale School – Utrecht
• Aurum College – Lelystad
• Wellant College – Boskoop
factor die het gehele tachtigkoppen-tellende
team uitdraagt
naar collega’s, klanten en
leveranciers. Duurzaam op het
gebied van materiaalgebruik
en energiebewust bouwen is
tevens een belangrijk aspect
in een wereld waarin dit een
steeds grotere rol speelt. We
werken als team elke dag hard,
met hart voor de zaak, in een
familiebedrijf dat constant
meebeweegt in de tijd. Van
scholen tot woningen en van
bedrijfspanden tot grote
utiliteitsgebouwen. Opdrachtgevers
kunnen bij ons terecht
voor advies en prijsopgaves voor
verduurzaming van verwarming
en warmwaterinstallaties,
loodgieterswerk, elektra,
luchtbehandeling, airco’s
en zonnepanelen. Huisman
Installatietechniek is, samen
met de volgende generatie,
klaar voor de toekomst en vol
vertrouwen in elkaars kwaliteit,
samenwerkend met partners
waar we op kunnen bouwen.”
Duurzaam op het gebied van materiaalgebruik en energiebewust bouwen ...
׉	 7cassandra://IYxI19GeAGnpHIrHk9TnDBSWsJESlxwsCOaoZG0-16U`̵ cQ-Ebj2cQ-Ebj1{בCט   {u׉׉	 7cassandra://2R8cZRS7iAr5oq6Kg9YuNRSF8NXb3vR8uQWZKzEvjXY ћ`׉	 7cassandra://e2SGDMWiwnWRsztWsA0UgHEZJ7Sg2Cd-ZtdcalL3hEEqP`S׉	 7cassandra://6B6CxoD_dLF177-05_D2sX11vzrgb6gPkp-R1viq8QI`̵ ׉	 7cassandra://UgFkBWUseu9Yqaqs86-P1Cve8lBo7bP34wQlPlwkSOc ͠cQ3Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://djBtMDaQH9giwZlhzQr8RKlWNNbgRqRFweNGbYIqABM iK`׉	 7cassandra://4AHL7R0pJ027erbNo3qpXOrl3vZDD8SikNptsKaedOs[`S׉	 7cassandra://WnqV2IuNPAZh-kCkjq3KNT4Rt0Ue9Um0zpeK-nHLf5g`̵ ׉	 7cassandra://pkPIH_pXGueQJZQFjBZPt1OUg6g1ezG2EztOqPT2-7I i*͠cQ3Ebj׉E	Moeilijke tijden? Blijf nuchter,
Laatst nam ik op Eindhoven Airport het vliegtuig naar het buitenland.
Geheel tegen mijn verwachting in, belandde ik ook hier in Schipholachtige
toestanden. Zoals ellenlange wachtrijen tot ver buiten de
toegangsdeuren. De oorzaak? Personeelstekort. Door de coronapandemie
zijn veel medewerkers die de koffers en de security verzorgen uitgeweken
naar andere jobs voor een salaris dat boven het minimum zit. Die krijg
je dus niet meer terug voor datzelfde salaris. Daar zal fors meer in
geïnvesteerd moeten worden. Voor mij een teken dat we in Nederland
aardig de weg kwijt zijn. Overigens, in de wachtrijen zag ik nogal wat
Poolse arbeidskrachten staan. Dus binnenkort gaan de mensen van
Haldu Groep daar flyeren, op zoek naar nieuwe vakmensen. Tja, in
tijden van krapte moet je vindingrijk worden, toch?
Je moet superzuinig zijn
op je medewerkers
Want als medewerkers
hun heil elders zoeken,
dan komen ze niet zomaar
naar je sector terug. Weet
u nog? Tijdens de vorige
grote economische crisis?
75.000 bouwvakkers
verlieten de sector en die
zijn volledig opgegaan in
andere sectoren. Daarom
schonk Haldu Groep haar
kantoormedewerkers
eerder dit jaar een bonus
om te helpen bijdragen
aan de onwijs gestegen
energiekosten. We leggen
onze kantoortijgers die onze
vakmensen netjes koppelen
aan projecten maar al te
graag in de watten. Want
we willen de goede mensen
die we intensief hebben
geworven ook maar al te
graag houden!
Gasloos door wtw?
Ja, maar dan komt de
stroomrekening…
Over die energiekosten
gesproken: Nederland is
toch een gek landje. We zijn
bedolven onder duurzame
druk om over te gaan op
wtw-installaties. Ja, lekker
gasloos. Dat scheelt op
de rekening! Maar nu
komen hele volksstammen
erachter dat diezelfde wtwinstallaties
gigántische
hoeveelheden elektriciteit
slurpen. Ik ken situaties
waarbij de stroomrekening
van een netjes duurzame
burger van 250 naar 1100
euro schoot. Dan voel je je
wel genomen, toch?
Luisteren ze wel
naar elkaar aan de
ministerstafel?
Ondertussen beschikte de
regering dat gemeenten
nóg meer huizen
moeten toewijzen aan
statushouders. Ik gun het
die mensen van harte, echt
waar. Maar zomaar nog
eens 20.000 extra woningen
toevoegen aan de niet
ingevulde vraag die al héél
lang uitstaat? Ik vind het
gewoon niet realistisch.
Ja, weet u wanneer ik het
realistisch zou vinden? Als
datzelfde kabinet alle regels
rondom nieuwbouw eens
grondig zou versoepelen.
Maar op die gedachte komt
men niet achter dezelfde
ministerstafel waaraan
wordt besloten dat er effe
׉	 7cassandra://6B6CxoD_dLF177-05_D2sX11vzrgb6gPkp-R1viq8QI`̵ cQ-Ebj3׉EVColumn
volg je koers en doe je ding
nog 20.000 woningen extra
nodig zijn. Luisteren ze wel naar
elkaar aan de ministerstafel,
denk ik dan.
Oekraïne wordt als
drogreden genoemd
Overigens, soms moet je
heel kritisch zijn op wat je
hoort. Helaas ligt ook in het
bouwwereldje het nodige
fake news op de loer. Een
voorbeeld? We horen al
geruime tijd over een tekort
aan bouwmaterialen. Het
begint mij op te vallen dat
dan te pas en te onpas als
reden de oorlog in Oekraïne
wordt opgegeven voor dit
tekort. Hoe erg die oorlog
ook is: in dat land wordt toch
niet álles geproduceerd? Ik
heb het gevoel dat meerdere
leveranciers van bouwstoffen
de oorlog als drogreden
gebruiken.
Doe gewoon en houd je
vast aan je onderscheidend
vermogen
Ik zei het al: in Nederland zijn
we aardig de weg kwijt. Alles
wordt duurder en niemand
weet waar het heen gaat?
Nog nooit was de situatie in
Nederland zó onzeker als
nu. Mijn advies? Niet al te
gekke dingen doen en
goed om je heen blijven
kijken. Haldu Groep
heeft in de meest lastige
tijden in het verleden altijd
een stabiele koers gevaren,
en dat blijven we nu ook
doen. Kortom, kansen blijven
zien, maar niet al te wild
om je heen slaan. Daarom
prijs ik ons gelukkig dat we,
ondanks de barre tijden, mooie
stromen nieuwe buitenlandse
vakmensen mogen ontvangen.
Blijkbaar doen we toch iets
goed! Zoals netjes betalen,
afspraken nakomen en
buitenlandse vakmensen goed
huisvesten. Met deze drie
typische Haldu-kenmerken
maken we al heel lang het
verschil en daar zullen we
nooit aan tornen, hoe guur het
economisch en sociaal klimaat
ook wordt in Nederland. Dat
beloof ik!
Danny van Hal
׉	 7cassandra://WnqV2IuNPAZh-kCkjq3KNT4Rt0Ue9Um0zpeK-nHLf5g`̵ cQ-Ebj4cQ-Ebj3{בCט   {u׉׉	 7cassandra://NZXj13wQbqIKsZCcUn-nlOkeuDI52Bia5yg-TsZ_s_s X`׉	 7cassandra://GwB8Kt7v9XQyv3bzaa6-Fa9dwdfXBd3GWe3z8gjmKkg_`S׉	 7cassandra://JcJ8hRg5EkQGhWusVLNEOSIV-RtqFgyUR_gtXUUSNRI!N`̵ ׉	 7cassandra://lyCvDMMVqBTPhwtUzkLOwS8G39MYB_vI2zywmP8EHI4 U,͠cQ4Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://BKFC03nPslWaE53d826zPCEWXpkCs1Sm063WHbsruQw y`׉	 7cassandra://mGMD-1RtoW2D5bY2BUxPsFt9T93RXZ34UUj0hubnPJsk`S׉	 7cassandra://bRHQSFskZrxetZ5sLbpE1FfjraUMFz5ugMMLpKlT9sA%
`̵ ׉	 7cassandra://2gRG4uHHaSXV5yb2A8kwJLLQjLDDGI1O8hZvwcLsUMQ  ͠cQ4Ebj׉E9////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Tekst: Jolanda Groothuis / Beeld: Kuiper Holland
Kuiper Holland;
De Nederlandse fineer
Kuiper Holland, gevestigd in
Tubbergen bestaat volgend
jaar zeven decennia. Het
bedrijf dat in 1953 startte als
triplexfabriek onderging door
de jaren heen een drastische
verandering in de bedrijfsstrategie.
Tegenwoordig
richt de organisatie zich
hoofdzakelijk op het fineren
van hoogwaardig plaatmateriaal
voor de interieurbouw,
houthandel, keukenindustrie
en luxe jachtbouw.
En dat doen de mensen
binnen de onderneming
goed! Kuiper Holland heeft
een gevestigde naam
weten te creëren in zowel
Nederland als ver over de
grens.
Onderscheiden in de markt ten
opzichte van de standaard.
22
Bouwen in het Oosten
׉	 7cassandra://JcJ8hRg5EkQGhWusVLNEOSIV-RtqFgyUR_gtXUUSNRI!N`̵ cQ-Ebj5׉E
Kuiper Holland
meesters uit Tubbergen
Toen Hans Golbach, de huidige
eigenaar van Kuiper Holland, in
1996 het bedrijf van zijn vader
overnam volgde daarmee
een nieuwe dimensie binnen
de organisatie. Golbach
zag, naast de toenmalige
bedrijfsactiviteiten, volop
uitbreidingsmogelijkheden en
dan met name op het gebied
van de productiefaciliteiten.
Hierbij legde hij de focus, naast
de standaard interieurbouw, op
de luxe- en mega jachtbouw
en daarmee werd een nieuwe
markt aangeboord. Zijn ideeën
omtrent deze sector bleken
geen utopie. Nederland staat,
naast Italië en Turkije, bekend
om haar vooraanstaande naam
qua bouwtechniek in dit hogere
segment. Hans Golbach nam
jacht- en interieurspecialisten in
dienst die zich samen met hem
bogen over de vraag hoe Kuiper
Holland zich kon onderscheiden
in de markt ten opzichte van
de standaard. Inmiddels kan
gesteld worden dat Golbach’s
visie destijds een succesvolle
missie is geweest.
Pure finesse
Thijs Haarhuis, Sales &
Marketing Manager is sinds
2008 werkzaam voor Kuiper
Holland. Tijdens het gesprek
doet hij het woord, ook namens
Hans Golbach. Laatstgenoemde
vliegt op dat moment de wereld
over voor de inkoop van diverse
fineersoorten. Thijs Haarhuis:
“Hans is een man die met zijn
ogen wil zien en met zijn
Bouwen in het Oosten
23
׉	 7cassandra://bRHQSFskZrxetZ5sLbpE1FfjraUMFz5ugMMLpKlT9sA%
`̵ cQ-Ebj6cQ-Ebj5{בCט   {u׉׉	 7cassandra://3JeIKNz53Mpp1Y62hoZMvJm4nXr6p1nbk0eELAAnUfQ `׉	 7cassandra://QqNaF8u85vYbbS3H_10YY9rF3nrCLEK5BNStn5YX1GQxH`S׉	 7cassandra://Pn-2_M0GjUsA0SNArEVVfetoAEM4J0-jXV2dEZIhWEw*q`̵ ׉	 7cassandra://oJj6dRzkhaMQabhJ_egiTCs_kZcTfyBv07tU2zcNId8 ͠cQ4Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://_ml8W39awSIjeoJan4uzpv0PZnmuEJD7lvLO3YHfQxY `׉	 7cassandra://94DKlEDzaAW8_B2gv7VE3fzDJuo3Qf8nw_OarhnUKGIw`S׉	 7cassandra://bP39N8TCNRrt9U4l3RLcRnWoCqwyNuL_IrC4ismA71M'`̵ ׉	 7cassandra://IkfB3vyp6sVwWtUUmJgMGpPNaMqph2wHuT0jiGTt3Ek 
4̠͠cQ4Ebj׉E 'Kuiper Holland
24
Bouwen in het Oosten
׉	 7cassandra://Pn-2_M0GjUsA0SNArEVVfetoAEM4J0-jXV2dEZIhWEw*q`̵ cQ-Ebj7׉EKuiper Holland
het middensegment. Missers
kunnen en willen we ons niet
veroorloven, daarvoor is ons
eindproduct te exclusief.”
Thijs Haarhuis:
“Onze klanten
mogen zelf
kiezen omdat
hun ontwerp een
bedoeling heeft.”
handen wil voelen wat hij
inkoopt. Geen boom is immers
hetzelfde, elke stam fineer
is uniek. Daar ligt ook onze
kracht; bij Kuiper Holland zijn
de mogelijkheden eindeloos.
Onze klanten mogen zelf
kiezen omdat hun ontwerp
een bedoeling heeft. Daarom
selecteren wij liever persoonlijk
met hen het fineer dat past
bij de eigen ideeën en die
aansluiten bij de uitstraling
van het project. In onze optiek
moeten alle aspecten naadloos
voldoen aan de verwachtingen.
Wij staan voor optimale
kwaliteit en pure finesse en
willen maximaal achter ons
eindproduct staan. Alléén dan
vertaalt het zich door en dat
geldt zowel voor het hogere als
Iedere stam uniek
Fineer is een dunne laag
gesneden hout. In tegenstelling
tot massief hout wordt bij fineer
het maximale uit een stam
gehaald. Daardoor biedt dit
natuurproduct een meerwaarde
en is het volgens Thijs Haarhuis
de meest verantwoorde manier
om met een boom om te gaan:
“Zoals reeds aangegeven is
iedere stam uniek en daarmee
ook iedere stam gesneden
fineer. Hierdoor kunnen
er per stam structuur- en
kleurverschillen voorkomen. Wij
selecteren alle fineerstammen
zorgvuldig voordat zij door Hans
Golbach worden ingekocht
en we deze vervolgens gaan
bewerken tot een gefineerde
plaat. Voor een interieurproject
kunnen wij stammen bij elkaar
zoeken om een homogeen
beeld te creëren. Fineer geeft
ieder project een unieke
uitstraling. Wij verwerken het
fineer van 0,5 – 1,5 millimeter dik
en hebben meer dan tachtig
soorten op voorraad liggen.
Wij stimuleren onze afnemers
om het fineer voor projecten
zelf te komen uitzoeken. Op
aanvraag kunnen we tevens
exclusieve fineersoorten leveren
die wij niet op voorraad hebben.
Wanneer de opdrachtgever
zijn of haar keuze heeft
gemaakt verwerken we het
fineer tot gevoegde vellen
om deze vervolgens op de
gevraagde soorten en
diktes plaatmaterialen te
beplakken.”
Ontwikkelen en
investeren
De afgelopen jaren heeft
Kuiper Holland zich op zowel
de bedrijfsactiviteiten als
op de productiefaciliteiten
spraakmakend ontwikkeld.
Naast de nieuwbouw
van een modern kantoorpand
herrees een nieuw
magazijn waardoor de
totale oppervlakte nu ruim
12.000 m² bekleedt. Er werd
een nieuwe Hotmelt persstraat
voor sandwichpanelen
aangeschaft, evenals een
nieuwe schuurstraat en
kalibreerstraat. Vervolgens
werd geïnvesteerd in een
geavanceerde voegmachine
waardoor de capaciteit op
de fineerafdeling nogmaals
verhoogd werd. Recent werd
de zaagstraat vernieuwd.
Deze staat nu in één lijn met
de schuurstraat voor een nog
betere optimalisatie.
Grote saamhorigheid
Volgens Thijs Haarhuis
kenmerkt Kuiper Holland zich
Van 1 t/m 4 november is Kuiper Holland aanwezig op de Houtpro+
beurs in de Brabanthallen in ’s Hertogenbosch.
Hans Golbach
׉	 7cassandra://bP39N8TCNRrt9U4l3RLcRnWoCqwyNuL_IrC4ismA71M'`̵ cQ-Ebj8cQ-Ebj7{בCט   {u׉׉	 7cassandra://hOChHl_o_wN70Rn0DkpicbzazH34d9T3GHnmF0jK2BA `׉	 7cassandra://Jpiaf2RidJ5OmdX6m7F93Ji5Nohe9At-QP3nAsB8xcck`S׉	 7cassandra://pNYOVD8RLqGijujc-5XIgs2WXpfEA6xJ9pF2hkjU_uo#`̵ ׉	 7cassandra://AqID04gzFdvKrQjTh3z8LdacahPVnR5Z9wOTBbCOuMU 7D͠cQ4Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://9P9adJTkDjQ1Kuj-G1v0wHy6ha_lFIuNj9shIHbG1CM `׉	 7cassandra://qvwL7_g8xTmr-4QY5O7xjxEGdWLgj6FOdTdkD3t4NNslo`S׉	 7cassandra://KNNl9RPeMYSnH9L4t4MeU08zD4QTRBr3j6oHIrRuKbI#`̵ ׉	 7cassandra://hLHU2xJCjsSQJo8bKxYRwjdOQYAs5wVPnAKfR72pH9Q ͠cQ4EbjנcQ4Ebj =9ׁH 'mailto:robert.devries@kienhuishoving.nlׁׁЈ׉EKuiper Holland
door haar transparante en
innovatieve karakter: “Mede
daardoor is ons assortiment
door de jaren heen enorm
uitgebreid. Wij staan open
voor alle vragen; het moet
wel heel raar lopen willen we
daar -binnen de kaders- niet
aan kunnen voldoen. Onze
opdrachtgevers zijn zeer divers
en variëren van architecten,
aannemers, houthandelaren,
de keukenindustrie en luxe
jachtbouwers. Juist dat maakt
ons vak interessant. We werken
veelal projectmatig, maar ook
één exclusieve plaat verdient
onze volledige aandacht. Het
succes van ons bedrijf is te
danken aan het 23-koppen
tellend team dat zich alle
dagen fanatiek inzet om aan
de verwachtingen van de
klanten te voldoen. We zijn
een hechte club mensen,
dat naast hard werken, ook
graag openstaat voor een
feestje met elkaar. Ons bedrijf
is zeer laagdrempelig. Hans
Golbach staat midden tussen
zijn mensen en realiseert
zich terdege dat we elkaar
nodig hebben om onze goede
positie in de markt blijvend te
handhaven én uit te breiden.
Die waardering is wederzijds.
Dat noemen ze saamhorigheid.”
/////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Extra dimensie
De keuze in houtsoorten is enorm. Elke houtsoort heeft
een eigen karakter. Zélfs iedere strook fineer heeft zijn eigen
tekening, ook wel het ‘gezicht’ genoemd. Door die unieke
exemplaren op een eigentijdse en ultramoderne manier te
verwerken wordt daar nog eens een extra dimensie aan
toegevoegd. De Kuiper fineercollectie vormt daarvan het
levende bewijs.
26
Bouwen in het Oosten
׉	 7cassandra://pNYOVD8RLqGijujc-5XIgs2WXpfEA6xJ9pF2hkjU_uo#`̵ cQ-Ebj9׉EEKienhuisHoving
informeert
De makelaar en de
waarschuwingsplicht
De meeste commerciële huurovereenkomsten worden in Nederland opgesteld door bedrijfsmakelaars.
Indien in een dergelijke overeenkomst een ongeldige bepaling is opgenomen, moet de makelaar daar
dan voor waarschuwen? En hoe moet de makelaar waarschuwen? Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden
heeft antwoord gegeven op deze vragen in een arrest van 27 september 2022.
Verhuur van winkelruimte
en borgstelling
In deze zaak (ECLI:NL:GHARL:2022:8353)
is verhuurder Landgraaf Beheer B.V.
(‘Landgraaf’) voornemens een winkelruimte
te verhuren aan huurder
Jaasma. Landgraaf heeft makelaar
Nienaber Bedrijfsmakelaars B.V.
(‘Nienaber’) gevraagd een huurovereenkomst
op te stellen.
Landgraaf, Jaasma en de ouders
van Jaasma hebben vervolgens
gediscussieerd over zekerheden.
Nadat over diverse opties geen
overeenstemming wordt bereikt,
neemt Nienaber op verzoek van
Landgraaf in de overeenkomst op
dat de ouders van Jaasma borg
staan voor alle verplichtingen uit de
huurovereenkomst. Nienaber vermeldt
daarbij niet wat het maximumbedrag
van de borgstelling is, terwijl dit op
grond van artikel 7:858 lid 1 BW wel
vereist is. Het gevolg hiervan is dat de
borgstelling ongeldig is.
Nadat een huurachterstand ontstaat
an € 137.741,57 en Landgraaf
een beroep doet op de
borgstelling, blijkt dit vanwege de
ongeldigheid niet mogelijk. Vervolgens
stelt Landgraaf Nienaber aansprakelijk
en verwijt hij Nienaber dat een
beroepsfout is gemaakt door aan de
particuliere borgtocht geen maximum
te verbinden, dan wel onvoldoende
te waarschuwen voor de gevolgen
daarvan.
Bewijs van waarschuwen
Nienaber heeft bij de rechtbank
in eerste aanleg diverse getuigenverklaringen
laten afleggen, op
grond waarvan de rechtbank tot de
conclusie is gekomen dat Nienaber
ervoor heeft gewaarschuwd dat
de borgtochtbepaling risicovol is.
Ook in hoger beroep oordeelt het
Gerechtshof dat Nienaber het bewijs
van de waarschuwing heeft geleverd.
Landgraaf stelt vervolgens dat Nienaber
niet mondeling maar schriftelijk had
moeten waarschuwen, zeker nu de
bestuurder van Landgraaf geen jurist
of makelaar is.
Het Gerechtshof gaat hierin niet
mee en overweegt dat Landgraaf als
professionele partij panden beheert,
Deze column is geschreven door:
Robert de Vries, advocaat vastgoed en bouwrecht.
Zijn e-mailadres is robert.devries@kienhuishoving.nl, zijn telefoonnummer is 088 - 480 41 01.
Bouwen in het Oosten
Bouwen in het Oosten
21
27
zelf de huurder heeft geregeld en
over de huurvoorwaarden heeft
onderhandeld. Nienaber staat
hier buiten en is alleen gevraagd
een huurovereenkomst op te stellen.
Hier komt bij dat het opstellen van
een borgtochtbepaling geen typisch
aan onroerend goed gerelateerd
thema is waarvan een makelaar
bijzondere kennis dient te hebben,
aldus het Gerechtshof. Voor zover
Landgraaf ter onderbouwing van
zijn standpunt verwijst naar enkele
tuchtuitspraken van de NVM,
merkt het Gerechtshof op dat ook
daaruit niet kan worden afgeleid dat
Nienaber schriftelijk had moeten
waarschuwen.
Resultaat
Het Gerechtshof komt tot de conclusie
dat vast is komen te staan dat Nienaber
mondeling heeft gewaarschuwd dat de
borgtochtbepaling risicovol is. Omdat
dit als voldoende wordt beoordeeld,
worden de vorderingen van Landgraaf
afgewezen. Het gevolg is dat Landgraaf
met de schade blijft zitten voor zover
de schade niet op Jaasma kan worden
verhaald.
׉	 7cassandra://KNNl9RPeMYSnH9L4t4MeU08zD4QTRBr3j6oHIrRuKbI#`̵ cQ-Ebj:cQ-Ebj9{בCט   {u׉׉	 7cassandra://bQPpkhABQSBXbeHyVUBzoCJzdqzhOCcyeXMdb30haY4 Ղ`׉	 7cassandra://k36ICzhGRa93QSzw8s8V5Ko_m3WQPru4pzezQNAg0Ysl`S׉	 7cassandra://vxCVfgpaZbEqVSJEoasvNsgsBsyBoJiIFy0-qJFGcNw&
`̵ ׉	 7cassandra://zhKCOimxAIHjNLBlKLhagIEZgPCp80qX4eI8umO_V3I 2͠cQ5Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://4ofk4VUrbiBq0sDLVXwZGA8nktiuJ0duEFZoK1WiLaY `׉	 7cassandra://lCcvecTQsNknozOZNLeUSanbO61I3zRnEQljMqwO2bgP`S׉	 7cassandra://La0VafdUEWFdzThFjq_xX1vF4In1FDk12YM2j8Mhigw`̵ ׉	 7cassandra://zECtu1jDcvhDKqXg9y_eOkdDGbIAD8c72tUMPAwdL6E t B͠cQ5Ebj׉E//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Tekst: Gerard van Leeuwen / Beeld: Wim van ’t Hoff (Eyemagic)
De Woonplaats positief over resultaat én proces
Verduurzaming Fazantstraat
geslaagde pilot in meerdere
opzichten
Het combineren van groot onderhoud en verduurzaming is in woningcorporatieland
meer regel dan uitzondering. De Enschedese woningcorporatie De Woonplaats vloog het
groot onderhoud en verduurzamingsproject aan 96 wooneenheden aan de Fazantstraat
op een andere wijze aan dan de eigen protocollen voorschrijven en voegde eveneens
het aspect circulariteit toe. Een geslaagde pilot is het resultaat kan nu reeds worden
geconcludeerd.
28
Bouwen in het Oosten
׉	 7cassandra://vxCVfgpaZbEqVSJEoasvNsgsBsyBoJiIFy0-qJFGcNw&
`̵ cQ-Ebj;׉E	3De Fazantstraat Enschede
Stef Oude Sanderink:
“We merken dat
de aannemers
voorsorteren op
de veranderende
marktsituatie.”
Projectmanager Stef Oude
Sanderink vertelt enthousiast
over het toepassen van
circulariteit in de praktijk. Oude
Sanderink: “De Fazantsraat
bood voldoende kansen om de
circulariteitsgedachte, die in de
wereld van de corporaties en
zeker ook bij De Woonplaats
wordt omarmd, te benutten.
Mooie voorbeelden in dit
project zijn onder andere de
borstweringspanelen en dat
de privacyschermen op de
balkons een tweede leven
krijgen. Dat geldt ook voor
de wastafels, keramische
planchetten en (wasmachine)
kranen. Deze kunnen na
reiniging en technische check
weer gebruikt worden. Qua
circulariteit mogen ook de
keuken en de badkamer niet
onbenoemd blijven. Voorts zal
de vervanging van dakbedekking,
dakgrind en dakisolatie op
circulaire wijze geschieden."
Pilot
De aanvliegroute van het
werk aan de Fazantstraat was
anders dan voorheen. Stef Oude
Sanderink: “In 2019 kwam de
Fazantstraat al in beeld in het
kader van groot onderhoud
vanwege het vervangen van de
cv-ketels. Er was destijds sprake
van een aansluiting op het
stadswarmtenet. Dat bleek toen
niet haalbaar. In 2021 kwam het
project weer in beeld en was
de urgentie hoger. We hebben
toen in overleg besloten om het
niet in een, voor ons reguliere,
aanbestedingsprocedure aan
te besteden maar het direct te
vergeven aan een van onze RGS
(Resultaat Gericht Samenwerken,
red.) partners, in casu Hemink
Groep. Tegelijkertijd hebben
we ook afgesproken dat het
participatie en communicatie
deel van de werkzaamheden,
waaronder het verkrijgen van
minimaal zeventig procent
deelname van de bewoners,
aan de aannemer over te laten.
Een echte pilot voor ons. Intern
leefde best wel wat twijfel over
deze aanpak, maar nu we ruim
een jaar verder zijn en de haven
van dit project in zicht komt,
kan ik niet anders vaststellen
dat al het scepticisme is
verdwenen. Omdat het nieuw is
hebben we afgesproken zowel
intern als met de aannemer
tussentijdse evaluaties te
organiseren. We zijn erg
enthousiast en persoonlijk vind
ik de ommezwaai die sommige
betrokkenen echt hebben
moeten maken een van de
grootste winstpunten van dit
project, maar uiteraard staat de
tevredenheid van de bewoners
bovenaan het lijstje. Om hen
gaat het tenslotte.”
...en na de verbouwing
De badkamer voor...
׉	 7cassandra://La0VafdUEWFdzThFjq_xX1vF4In1FDk12YM2j8Mhigw`̵ cQ-Ebj<cQ-Ebj;{בCט   {u׉׉	 7cassandra://j8cy3ztOO1Ih8d_fHIvanktaurdtkmdOwERObLPKvko `׉	 7cassandra://BdYvGipE6U7P3LubFPFIEzOG1QgNsw_1v6NoXPMZ_ucF`S׉	 7cassandra://YUej5BlakezXinOwBFFEAbGZK0gI_O-jJ7MAlaRs7O8`̵ ׉	 7cassandra://-94nqP9szt9BR1EWY5-X3Qg6dsSLmT7yeikI5Ns35Vo `͠cQ5Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://uq0NZBFDkdQoGbUmRo9Gwg297kHQQAiqgZkdG2EyUZY G`׉	 7cassandra://SgfruOkWqPR4QJUma72SGwLg8H3pM97-w1q6eSA5WIQs`S׉	 7cassandra://LSA13rwgfSF6VBYltcdWkU5zuaoIZCgco2dHHV7wlE8#`̵ ׉	 7cassandra://69WZDf0G69T173gr2tmFBa_r2J-N3u0L7ooYxQ2_Ob4 = ͠cQ5Ebj׉E 1De Fazantstraat Enschede
30
Bouwen in het Oosten
׉	 7cassandra://YUej5BlakezXinOwBFFEAbGZK0gI_O-jJ7MAlaRs7O8`̵ cQ-Ebj=׉EgDe Fazantstraat Enschede
Groter plaatje
De pilot aan de Fazantstraat
is onderdeel van een te
ontwikkelen blauwdruk voor De
Woonplaats als het gaat over de
complexmatige verduurzaming
van alle gestapelde bouw,
dat een substantieel deel
vormt van het woningbezit
van de corporatie. Die bestaat
uit circa achttienduizend
wooneenheden, die vooral in
Enschede en omgeving en
de Achterhoek gesitueerd
zijn. Stef Oude Sanderink:
“We hebben een behoorlijke
opgave voor de komende jaren.
Op het gebied van transitie,
nieuwbouw en verduurzaming.
In dit kader hebben we onder
meer een CO2 routekaart in
het leven geroepen met daarin
verwoord onze ambities en
doelstellingen tot 2030. Zo
willen we per jaar bijvoorbeeld
ruim zevenhonderd wooneenheden
upgraden naar
energetische basiskwaliteit,
wat resulteert in label B en
dat, net als in de Fazantstraat
koppelen aan onderhoud.
Daarnaast hebben we onze
nieuwbouwopgave, want ook
in ons verzorgingsgebied is de
vraag naar woningen fors. Voor
zowel de gestapelde woningen
als de eengezinswoningen
hebben we diverse onderdelen
gestandaardiseerd en scenario’s
geschreven met onder andere
Prototypes en beslisbomen.
We willen dit zoveel mogelijk
standaardiseren, waardoor de
voorbereidingstijd bekort kan
worden. In dit kader
is het welslagen van
deze pilot een welkome
ondersteuning omdat we
intern ook tegen de grenzen
van onze capaciteit oplopen.
Dat merken we ook nu al, want
alleen dit jaar verduurzamen
we vijfhonderd eengezinswoningen.
We merken dat de
aannemers voorsorteren op de
veranderende marktsituatie.
Circulair werken is allang geen
uitzondering meer en de
gespecialiseerde aannemers
hebben in hun organisatie
al ruimte gecreëerd voor het
zoveel mogelijk ontzorgen
van woningcorporaties
zoals de onze. Hemink
Groep heeft bijvoorbeeld
bewonersconsulenten en
deze werkwijze functioneert
dus uitstekend weten we nu
uit ervaring. Het besef van
grondstoffenreductie is goed
ingedaald in de sector. De norm
is vijftig procent reductie in
2030, maar wij leggen de lat
nog iets hoger."
Stef Oude Sanderink:
“Het besef van
grondstoffenreductie
is goed ingedaald in
de sector.”
Bouwen in het Oosten
31
׉	 7cassandra://LSA13rwgfSF6VBYltcdWkU5zuaoIZCgco2dHHV7wlE8#`̵ cQ-Ebj>cQ-Ebj={בCט   {u׉׉	 7cassandra://wHRwbhx-mgw6dA2gX_UraJKXSok0n9Z20qyENIjvMXU qy`׉	 7cassandra://GKpiDV7idgxSxhMfO-2LnzyPzQPmwuX1G1ziImL7GTQb`S׉	 7cassandra://jGy0qwVO3KMwl8-o1YkXOVE8SYzo_9x3kGq69vSA3yo"`̵ ׉	 7cassandra://22MsAkhDGlHGCd6S1gybx3aGvMQjkzTiZBHUw2evUN4 m͠cQ5Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://Fw6oQvDyGWx0upYiKm-CtTHlRJJ7XNZOg-1T7h9pSW8 e`׉	 7cassandra://MicJR4cAMJYP5DRlfbdOK0FNUFYSQhy46lkL4gx_q4Ap`S׉	 7cassandra://UVlztnYFd5M9mJ2iL7vI79utW_PWUHZlPsoLfmlr2sA%`̵ ׉	 7cassandra://ojEWwnAKDWCtAxkm4XVD2d7xlZW-VN7qyiqCjRAtp84  ͠cQ5EbjנcQ5Ebj }5́9ׁHhttp://www.chainable.nlׁׁЈנcQ5Ebj !~9ׁHmailto:hello@chainable.nlׁׁЈ׉EzDe Fazantstraat Enschede
Dé circulaire
leverancier van
de zakelijke
verhuurmarkt
uken
In een circulaire economie bestaat geen
afval en worden grondstoff en steeds
opnieuw gebruikt. Chainable levert de
eerste échte modulaire en circulaire
keuken voor de professionele verhuurmarkt.
Een keuken waar nul bomen voor
gekapt worden. Terwijl wij voor iedere
geplaatste keuken 24 bomen planten.
Dat is disruptief bijdragen aan
een betere wereld.
Ontdek hoe wij bijdragen
aan een leefbare wereld
Scan de
Hercules 4 I 5126 RK Gilze
(0) 85 485 0909 I hello@chainable.nl
www.chainable.nl
32
Bouwen in het Oosten
QR-code en
kijk op onze
website
׉	 7cassandra://jGy0qwVO3KMwl8-o1YkXOVE8SYzo_9x3kGq69vSA3yo"`̵ cQ-Ebj?׉EDe Fazantstraat Enschede
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Tekst: Gerard van Leeuwen / Beeld: Hemink Groep
Project Fazantstraat
leidt tot succesvol
leerproces
Het project, een gecombineerde verduurzaamheids- en groot
onderhoudsopdracht van 96 wooneenheden aan de Fazantstraat,
is voor opdrachtgever woningcorporatie De Woonplaats de eerste
van een reeks projecten qua upgrading van de meergezinswoningen.
Projectleider Rob Kruiskamp van Hemink Groep die verantwoordelijk
is voor de realisatie toont zich enthousiast over de transparante en
vooruitstrevende wijze van samenwerking, die wat hem betreft naar
meer smaakt.
Het project aan de
Fazantstraat kwam
ongeveer een jaar geleden
op de radar bij Hemink
Groep. Rob Kruiskamp:
“De Woonplaats is een
goede relatie van ons waar
we regelmatig mee samenwerken.
Ze vroegen ons
mee te denken hoe we
het project in goede
banen konden leiden,
zowel bouwkundig als
qua planning en, in het
verlengde hiervan, ook in
communicatief opzicht.
Het betreft in totaal 96
wooneenheden verdeeld
over drie blokken
van 32, stammend uit
de jaren zestig. Het zijn
woningen die in het kader
van de HAT (Huisvesting
Alleenstaanden en
Bouwen in het Oosten
33
׉	 7cassandra://UVlztnYFd5M9mJ2iL7vI79utW_PWUHZlPsoLfmlr2sA%`̵ cQ-Ebj@cQ-Ebj?{בCט   {u׉׉	 7cassandra://42faHvgnIQZx20kortd50I8TW31Ix9LuKw1qEL0DeTk ``׉	 7cassandra://gj5pUAJWLzcsM80VQA4F4A_pWXcclK8TRpdn-iiZSeg_`S׉	 7cassandra://tlDSZMduBUA-etCpmzztrL9bx0RmFFWW9wL3Ps51JHQ"`̵ ׉	 7cassandra://emrY_VlGkHxsZF9G-eV4VkZOBHc8HSrLK9_2jgIvslc ^͠cQ5Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://7gd-lA6CxVoYUK2MpTVdNIQEsbzVORp_L72S-d7jdAw [`׉	 7cassandra://Eufpw3QI66YsMhDT2B_IeyMrxfpCfQW5Q9TdDSMoB54f`S׉	 7cassandra://yOJaXG64xAl3NXQRu7QIDsMfKCR6bYyrsRhtjqVa9mU`̵ ׉	 7cassandra://GnnmU1SJUtFhrwh9ZgG4LIs79pY_H0ItF_diEaK_Li8 D͠cQ5EbjנcQ5Ebj 9ׁH #mailto:rhulsman@onderhoudendgoed.nlׁׁЈנcQ5Ebj p̵9ׁHhttp://www.onderhoudendgoed.nlׁׁЈ׉EoDe Fazantstraat Enschede
Alles is mogelijk
Sneldrogende vloersystemen
Scheuroverbruggende
gietvloer systemen
Optimaal meerjaren onderhoud
Algemeen schilderwerk
Slijtage-vrije vloeren
www.onderhoudendgoed.nl
Facetlaan 2, 2665 NR Bleiswijk
Ronny Hulsman |
+31 (0)15 310 83 32
rhulsman@onderhoudendgoed.nl
34
Bouwen in het Oosten
Betonrenovatiepartner
van De Woonplaats
׉	 7cassandra://tlDSZMduBUA-etCpmzztrL9bx0RmFFWW9wL3Ps51JHQ"`̵ cQ-EbjA׉E*De Fazantstraat Enschede
Rob Kruiskamp (links)
en Stef Oude Sanderink
Tweepersoonshuishoudens, red.)
gerealiseerd zijn en toe waren
aan grootschalig onderhoud
en hoog op de prioriteitenlijst
stonden om te verduurzamen.
Toen de contouren en criteria
duidelijk in beeld waren zijn
we met onze partners om tafel
gaan zitten en hebben we een
plan van aanpak vastgesteld.
Alles tegelijkertijd aanpakken
zou te intensief zijn voor de
bewoners en bovendien een
tijdelijk uithuisplaatsing met
zich meebrengen. Daaruit bleek
dat een gefaseerde aanpak
absoluut te preferen was. Fase 1
werd de interne verduurzaming.
In drie maanden tijd hebben
we onder andere al het glasen
panelenwerk uitgevoerd
inclusief asbestsanering en
het vervangen van de cv-ketels
door aansluiting op een WTW
installatie. Fase 2 behelst het
groot onderhoud en onder
andere de renovatie van de
keukens en badkamers Er
wordt een frame aan de wand
geplaatst waar de frontjes als
het ware in een kliksysteem
worden bevestigd. Als de
maximale levensduur daarvan
is bereikt, kan het frame
hergebruikt worden en hoef je
alleen de frontjes te vervangen.
Alles is verder remontabel. Het
is een kwestie van "plug and
play". Nu is het een iets grotere
investering voor De Woonplaats,
maar dat verdient zich op den
duur dus meer dan terug.
En qua duurzaamheid is het
natuurlijk direct een forse plus.
Fase 3 omvat de renovatie van
de daken. Alles verloopt tot
nu toe in grote lijnen volgens
planning en we gaan ervan uit
dat we het project eind van het
jaar hebben afgerond.”
Blauwdruk
Voor De Woonplaats is deze
opdracht een blauwdruk voor
een reeks aan projecten qua
verduurzaming, gecombineerd
met groot onderhoud, van haar
woningbezit. Rob Kruiskamp:
“Wat de eengezinswoningen
betreft bestond dat plan al,
maar voor de meergezinswoningen
van de woningcorporatie
moet de Fazantstraat
de blauwdruk worden. We
evalueren gezamenlijk stapsgewijs
het hele project en
betrekken de opdrachtgever
daar nauw bij. Tot in detail
bekijken we of er nog verbeterpunten
zijn, bijvoorbeeld op
het gebied van materiaalkeuze,
maar ook qua planning en
communicatie. Wij hebben veel
vrijheid gekregen om dat in te
vullen. We betrekken daar ook
onze eigen energie prestatie
adviseur en bewonersconsulente
bij. Alles gaat in volledige
transparantie en dat mag
je best als vooruitstrevend
kwalificeren. We maken deel
uit van dit leerproces. We zijn
deelgenoot van de ontwikkeling
van de blauwdruk en betrokken
bij alle facetten tot en met de
brandveiligheid en keuzes ten
faveure van flora en fauna.
Leerzaam op alle fronten. Een
prachtig project waar we erg
trots op mogen zijn.”
/////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Bewonerscommunicatie
essentieel voor welslagen
Dankzij een duidelijke informatie aan de bewoners bleek maar
liefst 70% van de bewoners direct voorstander van deelname.
De verwachting in de voorbereiding was dat hier een grote
uitdaging lag. Rob Kruiskamp: “In de praktijk hebben we de
100% deelname behaald door persoonlijke aandacht en de
inzet van onze bewonersconsulente. Een andere uitdaging was
dat de standleidingen verticaal geplaatst worden. Bewoners
moesten dus allemaal tegelijkertijd thuis zijn. Dit vergde ook
een goede aanpak, planning en communicatie.”
Bouwen in het Oosten
35
Een blauwdruk voor een reeks aan projecten qua verduurzaming ...
׉	 7cassandra://yOJaXG64xAl3NXQRu7QIDsMfKCR6bYyrsRhtjqVa9mU`̵ cQ-EbjBcQ-EbjA{בCט   {u׉׉	 7cassandra://PtwJb5IbG_l87jcK5qEwdF-Bzw0ADkEBmd-0hACrkvE D`׉	 7cassandra://YQ2VJ6UXp2IYJLxNcYBWK3eihM-LSN5zpUhzyc2GDZIeG`S׉	 7cassandra://hpC3Uhmwu2IuID21vfRN2PA-q2yMdFZt04gzGxXEFgg$-`̵ ׉	 7cassandra://vJ_T4qXqNpjihyR9e_cQa3PeBoMbCi40ybAZUow1knU k
<͠cQ6Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://wucBC6ywoffh5Fdje5zl9tgmg_foeZujY-2mzQBblao h`׉	 7cassandra://4tEASXCFhSVvcrrRgMi_OhQvhtVBcUN48H36eOEIocY_`S׉	 7cassandra://KLkwnNIrhThSKOMDXTTrKU1XSKFPTQ3GMK__pAgrtZU!`̵ ׉	 7cassandra://pCbbZ1fh02-4q1-EVGq61gIixh6ggx3t6EZ4pS1rzms ͠cQ6EbjנcQ6Ebj 5/\9ׁHhttp://www.no-tags.nlׁׁЈנcQ6Ebj 5]9ׁHmailto:info@no-tags.nlׁׁЈ׉E De Fazantstraat Enschede
Roombekerveld 33
7523 JP Enschede
36
Bouwen in het Oosten
Telefoon: 053-2301236
Mobiel: 06-28958986
info@no-tags.nl
www.no-tags.nl
Graffiti
verwijderen
Allround
schoonmaak
Gevelreiniging
׉	 7cassandra://hpC3Uhmwu2IuID21vfRN2PA-q2yMdFZt04gzGxXEFgg$-`̵ cQ-EbjC׉E`De Fazantstraat Enschede
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Tekst: Gerard van Leeuwen / Beeld: Chainable
Circulaire keukens
voor Fazantstraat
Woningcorporaties vertolken steeds vaker voortrekkersrol transitie
In het verduurzamingsproject aan de Fazantstraat worden circulaire keukens geïnstalleerd.
Opdrachtgever De Woonplaats uit Enschede koos voor het bedrijf Chainable uit het
Brabantse Gilze dat zich volledig heeft toegelegd op het leveren van circulaire modulaire
keukens voor de zakelijke markt. Het bedrijf, dat ruim drie jaar geleden werd opgericht,
heeft de wind in de zeilen en verwacht dat het omslagpunt van traditionele naar circulaire
keukens niet lang meer zal duren. Co-founder Simon Rombouts denkt dat het in 2027
zover is.
Bouwen in het Oosten
37
׉	 7cassandra://KLkwnNIrhThSKOMDXTTrKU1XSKFPTQ3GMK__pAgrtZU!`̵ cQ-EbjDcQ-EbjC{בCט   {u׉׉	 7cassandra://yLmnL6OuGwbexk9wHy25iJQ1Y48AMnlaL_ae6GIXhOk *|`׉	 7cassandra://kVlZBxKfdpe5OjT7R03eMBTNTFmy42Smju4OPLz5BNcU^`S׉	 7cassandra://hlM6gvI6fRhDTfz16wuD64uk6lMq3KgdAOBAnJhp4io`̵ ׉	 7cassandra://wXWpPKdwLdTOamrif3wBgZRU2bv-iQYwpfVqciPAHYM ܼ͠cQ6Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://-iTFnqOFQKw9wUsfX-olTbDQIKt18dF8BvRjZmZJk8U  `׉	 7cassandra://gZvcW1x6CldLBxTHoA7UNjrlQTdZ3KuF_nc95fndPbkL-`S׉	 7cassandra://GOOs02oXc_0CvqOEZaHg7QSr0A9VjJvmYl_lc3944Vs'`̵ ׉	 7cassandra://6k9yJXMg3dPpqKrAeNG6jXMQgqaqIa2yKrKm_h7N72k Z@R͠cQ6Ebj׉E	HCees van Nispen, geestesvader
van het concept, was vijftig jaar
werkzaam in de keukenwereld,
en stelde bij zijn pensionering
vast dat er in een halve eeuw
weinig tot niets veranderd
was in “zijn” bedrijfstak. Die
conclusie zat hem niet lekker in
een tijd van transitie en de roep
om circulariteit in alle krochten
van de bouwkolom. Het leidde
tot de oprichting van Chainable,
waar ook Simon Rombouts
aan boord stapte. Rombouts:
“Onze missie is dat het beter,
mooier en eerlijker moet. Onze
bedrijfstak wordt gedomineerd
door twee sterke spelers met
een heel sterke marktpositie,
dus het kostte heel veel tijd en
energie met je verhaal “binnen
te komen” in de zakelijke markt,
waaronder woningcorporaties,
projectontwikkelaars, beleggers
en aannemers. Wij bemerkten
dan ook de nodige terughoudendheid
in het begin, en
het voelde in het begin als een
soort van tussen wringen. Nu
we twee jaar later zijn mogen
we constateren dat steeds
meer partijen onze visie delen.
Er is veel interesse én vraag
in onze aanpak. Er ligt dan
ook een forse uitdaging. Vijftig
procent verduurzaming in 2030
en honderd procent in 2050.
Dat klinkt ver weg, maar als
je uitgaat van een levensduur
van een keuken van pakweg
vijftien jaar komen dergelijke
jaartallen ineens snel op je af.
Een semioverheidsinstelling als
een woningcorporatie is daar nu
al druk mee bezig en dat zien
wij duidelijke terug. Daar is het
besef al behoorlijk ingedaald.
De Woonplaats is daar een
mooi voorbeeld van. De politiek,
zowel in Den Haag als Brussel,
heeft circulariteit terecht een
prominente plaats gegeven op
de agenda.”
Assemblage
Chainable is gespecialiseerd in
het ontwerp en de assemblage
van de keukens en werkt voor
het overige met betrouwbare
en gelijkgestemde partners.
Simon Rombouts: “Een keuken
is een samengesteld product.
De apparatuur komt veelal uit
Duitsland. Maar voor het overige
werken we met Nederlandse
suppliers om onze footprint
zo gering mogelijk te houden.
Panelen, kranen, achterwanden
en de stalen frames, het komt
allemaal uit ons eigen land.
Het principe van Chainable
gaat uit van een robuust stalen
frame waaraan de kasten,
aanrechtblad en achterwand
als het ware wordt vastgeklikt.
De keuken is daardoor volledig
geschikt voor hergebruik.
Er wordt bijvoorbeeld geen
gebruik gemaakt van lijmen.
38
Bouwen in het Oosten
Woonplaats keuken voor en na de renovatie ...
׉	 7cassandra://hlM6gvI6fRhDTfz16wuD64uk6lMq3KgdAOBAnJhp4io`̵ cQ-EbjE׉EDe Fazantstraat Enschede
dat een prachtig gegeven omdat
je op deze wijze de huurders zo
weinig mogelijk overlast bezorgd.
We verfijnen de samenwerking
steeds meer en naar verwachting
kunnen we de plaatsingstijd van
een keuken de komende tijd
beperken tot een halve dag.”
Het demontabele karakter
geeft ook de mogelijkheid om
bijvoorbeeld bij een lekkage
slechts die onderdelen te
vervangen die aangetast zijn en
hoeft bijvoorbeeld niet een halve
keuken gesloopt te worden.
In Chainable keukens wordt
gemiddeld 47 procent minder
spaanplaat gebruikt. Het is
vergelijkbaar met een “plug
and playsysteem”. En datzelfde
geldt voor het aansluiten
op bestaande leidingen. De
aanschaf is weliswaar duurder
(gemiddeld twintig tot dertig
procent meer, red.), maar in
de exploitatie is dat dubbel en
dwars terug te verdienen." Het
plaatsen van de keukens wordt
uitgevoerd door specialistische
vakmensen. Zo ook In Enschede.
Simon Rombouts: "In de
Fazantstraat werken we
intensief samen met de mensen
van Hemink Groep. Zij hebben
hier een cursus gehad om het
systeem goed in de vingers te
krijgen. Op dit moment plaatsen
we een keuken binnen een dag.
Ook onze opdrachtgevers vinden
Sterke groei
Een ander fenomeen speelt
Chainable eveneens in de kaart,
de prefabricering van de (woning)
bouw. Simon Rombouts: “Je
ziet nu overal woningfabrieken
ontstaan. In het oosten
bijvoorbeeld bij Van Wijnen en
Plegt-Vos. Ons concept sluit
daar uitstekend bij aan.
Wij verwachten dat deze
geïndustrialiseerde bouw de
komende tijd een grote vlucht
zal nemen, al is het alleen maar
om de woningbehoefte nog
enigszins bij te kunnen benen.
Onze eigen prognose gaat uit
van een sterke groei, tot 10.000
circulaire keukens per jaar over
vijf jaar. Als je weet dat onze
zakelijke markt 200.000 keukens
per jaar omvat is dat een redelijk
aantal voor een relatief klein bedrijf.
Groei is echter geen doel op zich.
Onze missie is leidend. Ook in
sociaal opzicht zullen we geen
concessies doen. Voor elke keuken
blijven we 24 bomen planten en
voor de assemblage doen we een
beroep op mensen met een
afstand tot de reguliere arbeidsmarkt.”
Simon
Rombouts:
“De politiek, zowel in Den Haag
als Brussel, heeft circulariteit
terecht een prominente plaats
gegeven op de agenda.”
Bouwen in het Oosten
39
׉	 7cassandra://GOOs02oXc_0CvqOEZaHg7QSr0A9VjJvmYl_lc3944Vs'`̵ cQ-EbjFcQ-EbjE{בCט   {u׉׉	 7cassandra://vc5Dn-QqZIXWwBTrrE8MUs9t-ILZXDIPZLTac-whro4 `׉	 7cassandra://l_0R7GngCyjTHGj7ud26QBV5tfzSTWsbQuSgO4sH_T4͊o`S׉	 7cassandra://qzoauSury70QTZDe8oSDUqFpNX2NkDVAEZi3SfEtgWQ*L`̵ ׉	 7cassandra://PF8ZSbYmJ1kBjniCtCiM-gALIrnNOU5gd1Pfs4G5CGk 	n͠cQ6Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://CXnJptmnko_3c7mWc9oFSvnEVM2_m4CGMMKDHD1xCVg `׉	 7cassandra://xt1DyS-Z8EXMp_OLLBEmqXmsFcFHIG1Nc6N6WIlArnMY^`S׉	 7cassandra://eKgRcCZrVJisPkNkBl38Hnv9uMHZcGr_7cLYkJAdcmEA`̵ ׉	 7cassandra://lsG8lvsM6oA-Ya-fOPwK4mDGggiFFEjLEOesKcJchFU .͠cQ7EbjנcQ7Ebj <V9ׁH %mailto:redactie@bouweningelderland.nlׁׁЈנcQ7Ebj <)%9ׁH  http://www.bouweningelderland.nlׁׁЈנcQ7Ebj <9ׁH !mailto:info@bouweningelderland.nlׁׁЈנcQ7Ebj <9ׁH  http://www.bouweningelderland.nlׁׁЈ׉EBouwen
in
Gelderland
voor alle professionals in de bouw
Is Gelderland zakelijk
interessant
voor uw bedrijf?
Wilt u Bouwen in Gelderland
kosteloos ontvangen?
Meldt u zich dan aan via
onze website
www.bouweningelderland.nl
>> contact
Of stuur een mail naar
info@bouweningelderland.nl
Bouwen in Gelderland is
zeer recent als nieuwe
titel geïntroduceerd.
De verwachting is, dat het
magazine een vergelijkbare
toonaangevende
positie in de Gelderse
bouw- en installatiewereld
gaat veroveren als
Bouwen in het Oosten in
deze regio. Het blad richt
zich op de professionals in
de bouw, zowel opdrachtgevers
als uitvoerende,
adviserende en
controlerende bedrijven.
www.bouweningelderland.nl
redactie@bouweningelderland.nl
׉	 7cassandra://qzoauSury70QTZDe8oSDUqFpNX2NkDVAEZi3SfEtgWQ*L`̵ cQ-EbjG׉EDe Fazantstraat Enschede
Ook Hemink Groep en De Woonplaats
maken kennis met Keratop, dé
nieuwe norm in tegelwerk!
De Keratop panelen zijn geschikt voor
zowel wand- als vloerafwerking. Het is
een samengesteld product met een
XPS cementgebonden drager en een
keramische topafwerking, passend bij
de bestekken die woningcorporaties
meestal voorschrijven bij badkamer,
keuken en toilet renovaties. Het systeem
is snel, eenvoudig, overlastbeperkend
energiebesparend en circulair toe
te passen. Binnen enkele dagen is
een verouderde badkamer, keuken
of toilet omgetoverd tot een mooie,
eigentijdse ruimte. De producten zijn
gecertificeerd met een CE-markering,
onderhoudsarm, hittebestendig, krasvast
en zuur-, vlek- en uv-bestendig.
Voor de badkamer renovaties in het project “Fazantstraat
Enschede” is door opdrachtgever De Woonplaats gekozen
voor het unieke lichtgewicht Keratop tegelsyteem van
producent Asselux.
Verschillende overlastgevende
disciplines, zoals sloopwerkzaamheden,
stukadoren en zagen, zijn niet meer
nodig. Het paneel is snijdbaar en kan
toegepast worden op elke ondergrond,
mits die voldoende vast zit. Spanningen
scheuroverbruggend, ook als
het verloop van een vloer of muur
niet helemaal recht is. Het werken
met Keratop draagt bij aan een
vereenvoudig werkproces met een
hoge klanttevredenheid. Om tot dit
goede eindresultaat te kunnen komen,
is een goede voorbereiding gewenst.
Daarom is met alle betrokken partijen
in het voortraject doormiddel van een
LEAN-overleg het werkproces bepaalt.
Daarnaast is er een proefstreng van
vier woningen gerealiseerd om het
werkproces te verbeteren en definitief
vast te stellen. Dit alles heeft geleid
tot een mooi eindresultaat!
Bouwen in het Oosten
41
׉	 7cassandra://eKgRcCZrVJisPkNkBl38Hnv9uMHZcGr_7cLYkJAdcmEA`̵ cQ-EbjHcQ-EbjG{בCט   {u׉׉	 7cassandra://8lBqKVGyAR4Tw7E48MqoVAWBgtZw9LqnzMGlOIGIS-4  `׉	 7cassandra://3xeHSyqrvv1duYmYtwFSeQ-U8A0m8jIYC6u2YtJNGfcw`S׉	 7cassandra://IwxQoOZI6fOlRwApg2x3AuVhD5V_Dz_M8-GyyV-OyjA)U`̵ ׉	 7cassandra://iOtaLKnEkRRCHnZY7CcTjyydt7peJpBRCWJHbvl7Ya8  ͠cQ7Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://cN4d89tAH0IC9eflUd-AWcoTPAJGsCoL1jeNXK1UW1E }`׉	 7cassandra://qCBh8is5F_Rsw4PHj3Co5Cka0djJzTX9CxztSMb6TNc̀t`S׉	 7cassandra://kcPhEXG6Wu_n2WhPiMNqSyzPk0Wwyh_eTsvpwuPfluY&`̵ ׉	 7cassandra://AhNzCKGAvxS_k-_b41rr9_RZAvZgg1_UZ9nbTFaC7sM 4͠cQ7Ebj׉E )Melkhal Enschede
42
Bouwen in het Oosten
׉	 7cassandra://IwxQoOZI6fOlRwApg2x3AuVhD5V_Dz_M8-GyyV-OyjA)U`̵ cQ-EbjI׉EMelkhal Enschede
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Tekst: Jolanda Groothuis / Fotografie: Wim van ’t Hoff (Eyemagic)
VincentSpikker en SOM= dachten in kansen
Ruggengraat van de
voormalige Coberco
Melkhal krijgt weer vorm
De voormalige Coberco Melkhal in Enschede heeft een herbestemming gekregen. Het
binnenstedelijke, vijf hectare tellend gebied, is de afgelopen jaren flink op de schop
gegaan. Hierbij werd het industriële, monumentale pand van 8000 m² getransformeerd
tot onder andere horeca, een supermarkt, hotel en moderne kantoren. Op het buitenterrein
werden meerdere woningen en stadsvilla’s gebouwd. Projectontwikkelaar Daniël
Spikker (VincentSpikker -Deventer) en vastgoedadviseur Erik Richters (SOM= bedenkt,
begeleidt en beheert Vastgoed - Oldenzaal) over de contouren van het gedachtengoed
en de manier waarop deze werden gevormd door heldere basisbeginselen en daadkracht.
Op
een vernieuwende wijze
invulling geven aan de ruimte.
׉	 7cassandra://kcPhEXG6Wu_n2WhPiMNqSyzPk0Wwyh_eTsvpwuPfluY&`̵ cQ-EbjJcQ-EbjI{בCט   {u׉׉	 7cassandra://dMxcDoRyoZD75JUrNWr4-v06c9YEUEaxQQA-ZJ4MlRs `׉	 7cassandra://oX0MrqqYXDmcJtn70fTU1bPGXja__hE_hDv3X58Pqr0g`S׉	 7cassandra://Gxx8tWNmc9IFzkqkJVxPsJS6hFGXNt8bA1g5AYdWRqo%=`̵ ׉	 7cassandra://t8wbnTosGlTe2ezFCYoaZ-cOY7oz6txA1E5kztEw_90 ZU͠cQ7Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://ejbRnnssWUCbjHjQKRrW72jo9NiJ6hPOf0F4uWZgbJ4 `׉	 7cassandra://3UipX3D4wyyq9DQCr5kZ2WJkflnneL3act14nTUuMUEWn`S׉	 7cassandra://zHJ7Zg_wDOFx_z1yDX_HKnEjfYwEXyL5ip6PkVYjsEo$`̵ ׉	 7cassandra://Vvxn3ueoklyHrHjupVhUnGt6qe-A7rpJPtzXVlsanIA͠cQ7EbjנcQ7Ebj /̈9ׁHhttp://www.hakvoortdaglicht.nlׁׁЈנcQ7Ebj /̠9ׁH !mailto:hakvoortdaglicht@hak4t.comׁׁЈנcQ7Ebj amq9ׁHhttp://www.hak4t.comׁׁЈ׉E/Melkhal Enschede
www.hak4t.com
Wilt u
ook zo’n mooi
lichtdoorlatend
dak? Wij helpen
u graag!
Hakvoort daglicht
Galileïstraat 5
7701 SK DEDEMSVAART
T: +31(0)523 61 69 65
E: hakvoortdaglicht@hak4t.com
I: www.hakvoortdaglicht.nl
Hakvoort daglicht is onderdeel van de Hak4t groep
44
Bouwen in het Oosten
׉	 7cassandra://Gxx8tWNmc9IFzkqkJVxPsJS6hFGXNt8bA1g5AYdWRqo%=`̵ cQ-EbjK׉EMMelkhal Enschede
Erik Richters:
“We hebben
een belangrijk
onderdeel mogen
uitmaken van het
Melkhal-project.”
Ruim 25 jaar stond de
voormalige Coberco Melkhal
ongebruikt in hartje Enschede
en was het wat betreft de
Rabobank (destijds eigenaar
van het pand) en de gemeente
rijp voor de sloop. Een doorn in
het oog van Erik Workel van IAA
Architecten. Hij zocht daarom
contact met Daniël Spikker en
Edwin Vincent, de grondleggers
van VincentSpikker
Vastgoedontwikkeling. In de
optiek van VincentSpikker
is de meest duurzame vorm
van vastgoedontwikkeling
het herbestemmen van
monumentale, leegstaande
panden, omdat zij de
ruggengraat van Nederlandse
plaatsen en steden vormen.
Daniël Spikker: “Onze
kracht zit hem in het op een
vernieuwende wijze invulling
geven aan de ruimte die ons
allen omringt en daarmee
mensen blij te maken; een
fijn en bijzonder gevoel te
geven. In de voormalige
Melkhal zagen wij kansen,
temeer omdat wij vinden dat
de huidige moderne wereld
méér verdient dan traditionele
oplossingen. We zochten
daarom in 2014, samen met
IAA Architecten, contact met
de gemeente Enschede. Hier
ventileerden wij onze ideeën,
waarbij we aangaven bereid
te zijn om onconventionele
oplossingen te zoeken voor
conventionele problemen en
deze te implementeren op een
duurzame manier. Dat maakte
enigszins indruk, maar het nam
niet weg dat ons nog een weg
van een lange adem te wachten
stond.”
Geen vergelijkbaar
object
Daniël Spikker, reeds 22
jaar ervaringsdeskundige in
de vastgoedontwikkeling,
benadrukt dat de voormalige
Melkhal het meest bijzondere
project is waar hij en Edwin
Vincent zich op focusten om te
herontwikkelen: “We hebben
in het verleden niet eerder
geïnvesteerd in vergelijkbare
objecten, dit project is absoluut
uniek. Aan de andere kant
moeten we hier ook niet te
veel nadruk op leggen, want
uiteindelijk blijft het gewoon
een gebouw. Echter, toen we
voor de aankoop meededen aan
een mini-tender, georganiseerd
door de toenmalige eigenaar,
zagen we in dat het een
herontwikkelingsopgave was
waarbij lef getoond moest
worden om voor een afwijkende
benadering te kiezen. We zagen
mogelijkheden in het gebouw
en met de nodige creativiteit
zochten we naar functies, die
zouden zorgen voor een nieuwe
invulling. Met deze ideeën, ten
aanzien van het gewijzigde en
toekomstbestendige gebruik,
wisten we de gemeente te
enthousiasmeren. Dit leidde
uiteindelijk tot een nieuw
bestemmingsplan in 2018.”
Pragmatisch denken
Erik Richters, eigenaar van
SOM=, werd in aanloop naar de
plannen eind 2017 benaderd
door VincentSpikker met de
vraag mee te denken inzake
de herbestemming van de
voormalige Melkhal. Erik: “Naar
aanleiding daarvan hebben wij
ons als team gepresenteerd,
in de wetenschap dat er ook
een andere partij in beeld
was. Onze kennis en kunde,
maar ook de wederzijdse klik
en het onderlinge vertrouwen
maakten dat we het bouw- en
procesmanagement op ons
mochten nemen. Ik realiseer
me dat dit heel algemene
argumenten zijn, maar plat
gezegd komt het er bij SOM=
op neer dat ons team er ook
staat als de zaken net even
anders verlopen dan vooraf
gepland. Daar krijg je dikwijls,
Bouwen in het Oosten
45
׉	 7cassandra://zHJ7Zg_wDOFx_z1yDX_HKnEjfYwEXyL5ip6PkVYjsEo$`̵ cQ-EbjLcQ-EbjK{בCט   {u׉׉	 7cassandra://CFq5LS01uBYAwH72-FV5JJD5-O9OcgnHaG4So-k9UvE `׉	 7cassandra://nwJnyXLL723s0twLy7WrmcspcVvSAN_CY_VbAIRSiP4w`S׉	 7cassandra://wHU8t6c5e382W1-ZqEb8swozTFnJZ7OmHtwU91Nuu8I(`̵ ׉	 7cassandra://HT1Dq4q63NqvMu3TCABaUPGXOintq7KvDtJmV5llSRo ͠cQ7Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://Wc8pFIC_3LiXGVhQoCGCwIDWY0LYp5f1e4dbM_B9kUw `׉	 7cassandra://h7fnumFe52q9ATxy1Nw-tgg9SJdepATZJDkoCbvIGA4[H`S׉	 7cassandra://5jbxvk2Pw58am82dhpGeZ-P93m7HvgFAhkCH_EOrB6Y+`̵ ׉	 7cassandra://q-OE7XfwwZ0ToJ2AZ8LRlygaPCAVbjv-sCFzAI4ou2w >D͠cQ7EbjנcQ7EbjƁ :}9ׁHhttp://www.tstmontage.nlׁׁЈנcQ7EbjŁ '̀9ׁHmailto:info@tstmontage.nlׁׁЈנcQ7Ebjā 9ׁHhttp://www.baarsmetaal.nlׁׁЈ׉EMelkhal Enschede
photoangel
Tennesseedreef 19 • 3565 CK Utrecht
Tel: 030 - 261 51 31 • www.baarsmetaal.nl
Jarenlange ervaring in de
montage en constructiewereld.
Een enthousiast
team, volledig uitgeruste
bedrijfswagens, klaar om
élke klus te klaren. Onze
TST’er, compleet
in staalbouw!
JARENLANGE ERVARING IN DE MONTAGE
EN CONSTRUCTIE WERELD
STAALBOUW - PREFAB BETON
GEVEL EN DAKBEPLATING
46
Bouwen in het Oosten
Adres: Nobelstraat 1,
7651 DD Tubbergen
Telefoon: +31 (0) 546 - 624 510
E-mail: info@tstmontage.nl
Website: www.tstmontage.nl
Automatische deuren
Buiten- en binnenkozijnen
Brandwerende deuren
Vliesgevels
Meer dan
30 jaar
ervaring!
׉	 7cassandra://wHU8t6c5e382W1-ZqEb8swozTFnJZ7OmHtwU91Nuu8I(`̵ cQ-EbjM׉EMelkhal Enschede
en zeker bij dergelijke, grote
projecten toch mee te maken.
Pragmatiek, daar draait het
om, ook wanneer er ruis
ontstaat of fouten optreden.
Ons uitgangspunt is om in
oplossingen te denken, zonder
dat deze ten nadele zijn van de
klant.”
Langdurig traject
Richters geeft toe dat hem er
veel aan gelegen was om dit
project van A tot Z te mogen
regisseren: “Als lokale partij is
het vanzelfsprekend dat je hier
deel van wilt uitmaken. En,
mede vanuit onze expertise,
-wij weten wat er komt kijken
bij historische panden-, waren
we er ook van overtuigd
toegevoegde waarde te
kunnen bieden. Het zou een
langdurig traject worden, daar
waren we ons van bewust
toen we ermee startten in
2018. Inmiddels is het gehele
project nagenoeg gerealiseerd,
maar daar ging een heel
proces van haalbaarheid aan
vooraf en tevens vergde het
tussentijds de nodige aandacht.
Toch kwamen er geen dikke
rapporten bij kijken. Daar
zijn we niet van. Wél van het
smart communiceren. Onze
opdrachtgever moet weten
dat, wanneer hij ons belt, we
er staan, ook in het weekend.
Binnen onze organisatie
hebben we met drie collega’s
aan dit project gewerkt; de
projectcoördinator, projectleider
en projectmanager. Inmiddels
zijn alle te verhuren ruimtes in
de Melkhal nagenoeg gereed.
In de totaalontwikkeling wordt
er nog gebouwd aan het
hotel en er volgt nog een serie
appartementen.”
Diep respect
SOM= nam het gehele bouwen
procesmanagement op
zich en diende daarmee alle
kikkers in de kruiwagen te
houden. Erik: “Dat was een
intensieve klus, niet alleen voor
ons, ook voor de uitvoerende
partijen. Dit had onder andere
te maken met een gebrek aan
werkbare handen. Hierdoor
ontstond extra druk bij de
vaklieden, maar ook bij de
opdrachtgever en ons, om toch
aan de gewenste kwaliteit te
voldoen. Tevens kregen ook wij
te maken met stagnerende
materiaalleveringen en
prijsstijgingen. Dan schuurt
het hier en daar weleens
tussen de diverse partijen,
want uiteindelijk opereert
eenieder, heel begrijpelijk, in
zijn eigen belang. Niettemin
is het dan toch taak om de
Daniël Spikker:
“Wij vinden dat de huidige
moderne wereld méér verdient
dan traditionele oplossingen.”
Bouwen in het Oosten
47
In oplossingen denken is het uitgangspunt ...
׉	 7cassandra://5jbxvk2Pw58am82dhpGeZ-P93m7HvgFAhkCH_EOrB6Y+`̵ cQ-EbjNcQ-EbjM{בCט   {u׉׉	 7cassandra://-YOiN1OSiozXMPoLyhg5MiTafWjdCukZCBmMuvvBeH8 .`׉	 7cassandra://O5Ilfte1c5ls2CXHwuNeVGi5Gom_XClOfbSRrHs7-Cs͍`S׉	 7cassandra://3OtEBIs2smSYklHjT09kRC4vq5N7tac34I6gUOwGbD4,0`̵ ׉	 7cassandra://W1NUdu77lpMjlhViFUzTr-G9wP7rD9mb-CHjYO7NwP8 ]͠cQ8Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://EHPNjQAl4RqOJ0PxrQ5qA0lwS-Yf4tAXMTOTo5WOzAw `׉	 7cassandra://HSMylhFmDIv_fp3ZCD9aiF13IfrqDeJri5IFO51ugfU` `S׉	 7cassandra://ZTHXfIl0kcRBCMJlrEzd8Zw9hQm258IfQWXLHMGJhIM`̵ ׉	 7cassandra://ThSlSemdqYkC2cFy5KX52PbnJCHBHJ5YnxKl-KBLDgw T͠cQ8EbjȔנcQ8Ebj́ \9ׁH $mailto:redactie@bouweninhetoosten.nlׁׁЈנcQ8Ebj́ 289ׁHhttp://www.bouweninhetoosten.nlׁׁЈנcQ8Ebjˁ 39ׁH  mailto:info@bouweninhetoosten.nlׁׁЈנcQ8Ebjʁ 39ׁHhttp://www.bouweninhetoosten.nlׁׁЈ׉E Melkhal Enschede
Bouwen
in het Oosten
voor alle professionals in de bouw
Is Overijssel zakelijk
interessant voor uw bedrijf?
Bouwen in het
Oosten werd in
1992 als titel
Wilt u Bouwen in het Oosten
kosteloos ontvangen? Meldt u zich
dan aan via onze website
www.bouweninhetoosten.nl >> contact
Of stuur een mail naar
info@bouweninhetoosten.nl
geïntroduceerd
en heeft
inmiddels een
toonaangevende
positie in de
Overijsselse bouwen
installatiewereld
veroverd.
www.bouweninhetoosten.nl
redactie@bouweninhetoosten.nl
׉	 7cassandra://3OtEBIs2smSYklHjT09kRC4vq5N7tac34I6gUOwGbD4,0`̵ cQ-EbjO׉EMelkhal Enschede
gemeenschappelijke deler
terug te vinden en gezamenlijk
naar de juiste oplossingen te
zoeken, rekening houdend
met de tijd en het budget.
Uiteindelijk mogen we stellen
dat het gehele bouwtraject
goed is verlopen en daar
zijn we beslist content mee.
We hebben een belangrijk
onderdeel mogen uitmaken
van een project waarbij
VincentSpikker het lef had om
een afwijkende benadering te
kiezen. De onbevangenheid
die zij voelden om elke
mogelijkheid te overwegen
en de eigenzinnigheid om
onderscheidend te zijn,
verdient absoluut respect.”
Erik Richters:
“Onze opdrachtgever
moet weten
dat, wanneer hij
ons belt, we er
staan, ook in het
weekend.”
/////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Inhoudelijk
In de 8000 m² tellende voormalige Coberco Melkhal hebben
zich inmiddels de volgende bedrijven gevestigd:
• IAA Architecten
• Jumbo Supermarkt
• De Singel Advocaten
• Keijzer – Marketing Communicatie Management
• Café Coberco – Droste Horeca
• BDO Accountants & Adviseurs
• ViMotion Personal Training Club
Binnenkort vestigt zich een notariskantoor en één ruimte is
nog beschikbaar voor verhuur. Op het buitenterrein van vijf
hectare zijn 31 statenpanden, 14 overige woningen (2-onder1
kap en vrijstaand) en 40 loftementen/appartementen
gebouwd. Het gehele gebied is gasloos. De Melkhal werd
middels de BREEAM methodiek volledig energie-neutraal
uitgevoerd.
Bouwen in het Oosten
49
׉	 7cassandra://ZTHXfIl0kcRBCMJlrEzd8Zw9hQm258IfQWXLHMGJhIM`̵ cQ-EbjPcQ-EbjO{בCט   {u׉׉	 7cassandra://m7-x49kHMKdc2OO6jKmDzCtyQ7f8kI6INWE1UGGqyB0 t`׉	 7cassandra://SQ83QrhUDrEeY9smDlL2SGqIv_QYWCHaYCJYkrBNDe4j"`S׉	 7cassandra://PjlMvArwl7a2GtAF1FRHZouJKKGGzT7nm3xP386xHGc `̵ ׉	 7cassandra://1BwBv8PSC3fXdfClymnAvsi_kgtoA_0gl_YZifReO2c ̲͠cQ8Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://ZVvb4EM_T8FgTquVCeiF6-ysvLEpWVjiuoi0f6U7Ak0 :`׉	 7cassandra://TBsabRAee4iq-Z00TjSQx9aw4aJjjHskgZOdSo1YVEUl`S׉	 7cassandra://c4wEDQKXJtUS1n2kRJGH3KngxojGh4pivnmmKR-hiro!)`̵ ׉	 7cassandra://6hMrW1XpuZWufJrLA642pwgQBrXVo5K-hl4XgezqYzo ̎͠cQ8Ebj׉ER//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Tekst: Jolanda Groothuis / Beeld: Wim van ‘t Hoff (Eyemagic) / Artist Impression: IAA Architecten
Ontwerp Melkhal
gebaseerd op coöperatieve
gedachte uit het verleden
Toen IAA Architecten gehoor kreeg van de op handen zijnde sloopplannen van de
voormalige Coberco Melkhal rezen er ambitieuze ideeën. Want, door afbraak van dit
industriële erfgoed zouden, in de ogen van het ontwerpbureau, tal van mogelijkheden
verloren gaan. In VincentSpikker vond IAA een gemotiveerde ontwikkelaar om samen
bij de Rabobank (destijds eigenaar van het pand) en de gemeente Enschede een pitch
te houden voor een reëel herontwikkelingsplan. Deze werd inhoudelijk zo overtuigend
gebracht dat hen een half jaar tijd gegund werd de haalbaarheid ervan verder te
onderbouwen. “Uiteindelijk werd het een geslaagde missie”, aldus architect Erik Workel.
Erik Workel:
“We hebben in de
herontwikkeling de
tand des tijds van
het complex niet
weggepoetst, maar
juist bewaard.”
50
Bouwen in het Oosten
׉	 7cassandra://PjlMvArwl7a2GtAF1FRHZouJKKGGzT7nm3xP386xHGc `̵ cQ-EbjQ׉E	Melkhal Enschede
Door op eigen initiatief
contact te zoeken met
projectontwikkelaar
VincentSpikker creëerde
IAA Architecten de opdracht
om als ontwerpbureau op
te treden min of meer zelf.
Erik Workel: “Als architect
hadden we de volledige
verantwoording ten aanzien
van het stedenbouwkundige
plan rondom de Melkhal,
de transformatie van de
Melkhal zelf, alsmede de
nieuwbouw van het hotel
en het nog te realiseren
appartementencomplex. Dit
ging uiteraard in nauw overleg
met VincentSpikker en de
gemeente Enschede.”
Een gebouw begrijpen
Volgens Erik Workel heeft het
ontwerpteam zich laten inspireren
door de geschiedenis van de
locatie; het gebouw en de
organisatie van de voormalige
‘Coöperatieve Lonneker
Melkinrichting’.
“Dit hebben
we inhoudelijk
gedaan door
ons plan te baseren
op de coöperatieve
gedachte, maar ook door
in de herontwikkeling de tand
des tijds van het complex niet
weg te poetsen maar juist te
bewaren. Het is een relatief
lang, maar ook complex
ontwerptraject geweest, temeer
omdat het alle schaalniveaus,
-van stad tot technisch detail-,
omhelst. Echter, wanneer
een project uiteindelijk blijkt
te kloppen en je ziet dat het
‘zichzelf in beweging zet’ is het
tijdsverloop minder voelbaar.
Dit project had echt tijd nodig
om zichzelf te vormen naar
haar eigen eigenaardigheden.
Het is een voortvloeisel van
het gebouw dat een lange
geschiedenis kent en zich
gedurende het proces steeds
meer prijsgaf. Het heeft tijd
nodig om zo’n gebouw te
‘begrijpen’. Nog steeds doen we
kleine ontdekkingen.”
Passend hergebruik
Naast de geschiedenis van
de voormalige Melkhal
speelden ook andere
factoren een rol tijdens het
ontwerpproces. Erik Workel:
“Dat waren de gedeeltelijke
ontstaansgeschiedenis
van de Rabobank op
deze locatie, de prachtige
ingenieursarchitectuur
waaronder de weergaloze
kapconstructie, de
indrukwekkende waterbassins
in de kelder, de leegstand en
het verval van het complex,
alsmede de stad Enschede
zelf. Deze inspiraties hebben
geleid tot een benadering van
het hergebruik die enerzijds
passend is bij de stad en
het gebouw en anderzijds
een aanvulling biedt op het
bestaande. We hebben weinig
gekeken naar vergelijkbare
projecten, maar ons vooral laten
leiden door de kansen die het
gebouw bood.”
Stedenbouwkundig
component
In het verleden realiseerde IAA
Architecten het ontwerp voor de
herontwikkeling van vergelijkbaar
industrieel erfgoed waaronder
het ROC in Hengelo, het Twenthe
Centrum in Almelo en Faralda
Kraan in Amsterdam.
Bouwen in het Oosten
51
׉	 7cassandra://c4wEDQKXJtUS1n2kRJGH3KngxojGh4pivnmmKR-hiro!)`̵ cQ-EbjRcQ-EbjQ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://7r1rBZwUYcd-veVWhpHyn95c9SxizE-KYWTBquxygiI `׉	 7cassandra://L3bveKoAJN4mSgxXIAXlN69SbSu8WCKRnnZRknyKkC8I`S׉	 7cassandra://zOPlTn6Vc844zLVFxMJhdQZe2X3ZGDTpw4EiqDPXY90a`̵ ׉	 7cassandra://lWhazjoTPF5vPGY3lofl0ZlWHV17iwap0HEJxUIHnhM &j͠cQ8Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://2qXheYAJXp8XJYKnx28MUTKX3iu68DYFn-90gabtqnA `׉	 7cassandra://_ks_SMZWHmMz-vu_kZBePQdCH3otKrIITlxnzFYWhsoL`S׉	 7cassandra://xg1jTqR1q6BxJpNolfg89gWl0jiSiZV_xYTuvJjZlDk`̵ ׉	 7cassandra://vbZODFNEh23KYndeVoSEZLS_ZxitGgJLGJJJwoYMGdk j͠cQ8Ebj׉EErik Workel: “Anders dan bij deze projecten had
de Melkhal een stedenbouwkundige component.
Naast de herontwikkeling van een imposant,
industrieel gebouw moest het ook weer een
aansluiting krijgen met de omliggende wijk. Waar
het voorheen een vrij gesloten complex was, wil
het juist nu een openbare plek in de stad zijn.”
Potentie
IAA Architecten was zelf de eerste partij die
als huurder één van de ruimten op de eerste
verdieping betrok. De andere huurders volgen
tot eind dit jaar. Erik Workel: “We hebben in het
begin dus een beetje moeten ‘kamperen’ in
onze nieuwe werkomgeving. Dit heeft overigens
voor weinig problemen gezorgd omdat de
verstandhouding met de uitvoerende partijen
(Haafkes Aannemingsbedrijf Goor en Winkels
Techniek Enschede) meer dan goed was. Tevens
was de samenwerking met VincentSpikker
gebaseerd op gelijkwaardigheid en vertrouwen.
Dat begon met de potentie die we beiden
begrepen ten opzichte van het complex en vanaf
het begin aanvoelden hoe fantastisch het zou zijn
om dit terug te kunnen geven aan de stad.”
Indrukwekkende plek
Workel zegt zeer trots te zijn op het huidige
resultaat: “Maar, als in de komende maanden
alle andere huurders en gebruikers hun intrek
hebben genomen en tevens het hotel, de binnentuin
en het publieke gedeelte volledig zijn ingericht,
zal die trots wellicht nog meer toenemen. De
imposante hal is nu al dagelijks een unieke
ontmoetingsruimte waar wij, de overige huurders
en onze bezoekers met plezier samenkomen.
Over een half jaar, wanneer ook het algemene
gedeelte gereed en toegankelijk is, is Enschede
een indrukwekkende, publieke plek rijker.”
Het team
IAA Architecten heeft op alle schaalniveaus
aan het project mogen ontwerpen.
Het team bestond uit:
• Stedenbouwkundig: Moniek Otten en
Chiel Lansink
• Architectonisch: Erik Workel en Tom Slots
• Technisch: Roland Rens, Frank van der
Vegt en Jos Arendse
Erik Workel:
“Over een half jaar
is Enschede een
indrukwekkende,
publieke plek
rijker.”
52
Bouwen in het Oosten
׉	 7cassandra://zOPlTn6Vc844zLVFxMJhdQZe2X3ZGDTpw4EiqDPXY90a`̵ cQ-EbjS׉E׉	 7cassandra://xg1jTqR1q6BxJpNolfg89gWl0jiSiZV_xYTuvJjZlDk`̵ cQ-EbjTcQ-EbjS{בCט   {u׉׉	 7cassandra://S9G37teKIiOanI3GxNGZ4YnyMiGHXU5nL6rsucLFYYQ A`׉	 7cassandra://btFSsxCXAhemLa0D0OW67gaY0zzVv0QuEYdAq-PjFTY]`S׉	 7cassandra://EwUWpQ8sAq3S_oQaTfvSVBQ3xTfIzaYs7OrNs509TMQ `̵ ׉	 7cassandra://NBRYlFZAwM60kOGS8s2yQM__Pa9udk7CGLYAYVu3vGk ~ ͠cQ8Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://mH_jFP0xuOHDIsrPBEiyH19u9X9_g8WMX6r6Wz1nbdw M`׉	 7cassandra://MD2TIx1q-7p09TkY5GhXeJZ2Y9LPPCt1_NyE_a780oY_-`S׉	 7cassandra://miGX25XLAAQtycc-B76EF0t3BTUOEPotg6pdm-iRsXQ`̵ ׉	 7cassandra://wtlER1zA4uEjVChREOHjaHRwLyXeWe1FQbHUYm9ZKrs y5n͠cQ8Ebj׉E )Palazzo jubileum
54
Bouwen in het Oosten
׉	 7cassandra://EwUWpQ8sAq3S_oQaTfvSVBQ3xTfIzaYs7OrNs509TMQ `̵ cQ-EbjU׉EPalazzo jublieum
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Tekst: Jolanda Groothuis / Beeld: Wim van ’t Hoff (Eyemagic) / Artist Impressions: Palazzo
Martin Kemper maakt het verschil
Palazzo staat
als een huis!
Martin Kemper, woonachtig in ‘zijn’ Holten vierde onlangs, samen met zijn veertigkoppen-tellend-team,
het twintigjarig bestaan van Palazzo Groep. De weg die hij
bewandelde naar de organisatie van nu én het verhaal erachter zijn indrukwekkend.
Dat een nuchter boerenverstand, lef en vertrouwen kunnen leiden tot een succesformule
blijkt uit zijn verhaal.
Palazzo
viert
twintigjarig
jubileum
׉	 7cassandra://miGX25XLAAQtycc-B76EF0t3BTUOEPotg6pdm-iRsXQ`̵ cQ-EbjVcQ-EbjU{בCט   {u׉׉	 7cassandra://xu57H5uIeXt5w0qVJYOJVN_vAKBZG34LgcT14gfmXV0 L`׉	 7cassandra://inTIlOu1TWWTLHd2hTnq_1gtO7wBN1l7yJAL1ZqCby4a{`S׉	 7cassandra://i9kawQ6oZNzOZEwdLUGJkh60J8teXHhBrxCbQxxqq2Y`̵ ׉	 7cassandra://YNYe5fQRkpU3GSAoAyGJZzl41mQ7jXkMuxKfh9Q0a4Q ֶH͠cQ8Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://CyCbsu40xi4VYXWCDX_VuaJmexsGZ3W-fjjU0QN6i88 `׉	 7cassandra://SN8GdTuQCZG9XDc8YIl-qUzJxHK9ybOWI4LtxKqzi2E``S׉	 7cassandra://cZONkKCQsWgkWY_r7DzOuwzAgNSe8_aFOXf3p2auwko5`̵ ׉	 7cassandra://SqCbE-6Dz5K0wOupezFXVUIgwLulT6PSzj4z4NpRo7U i͠cQ9EbjؒנcQ9Ebj܁ :N9ׁHhttp://Property.nlׁׁЈנcQ9Ebjہ b9ׁHhttp://Property.nlׁׁЈ׉EMet frisse tegenzin
Het succes van Palazzo kwam
niet vanzelf. Terugdenkend
aan zijn jeugd vertelt Martin
Kemper dat, -volgens het hoofd
van de lagere school-, de LTS
het beste bij hem paste. Tot
groot ongenoegen van hemzelf.
De jonge Martin wilde naar
de MAVO om daarna verder
te studeren. Maar zo werkte
dat niet in die tijd. Martin:
“Mijn ouders hadden voor drie
personen in ons dorp enorm
ontzag; dat waren de pastoor,
de huisarts en tja, ook voor
het schoolhoofd. Er hielp geen
moedertje-lief aan. Met frisse
tegenzin stapte ik die eerste
schooldag in 1978 op de fiets
richting de LTS in Raalte. Niet
wetende wat het me achteraf
toch nog zou brengen.”
Eigen kop volgen
Tijdens deze schoolperiode koos
Martin voor de bouwrichting,
met metaal had hij al helemaal
geen affiniteit. Dat bleek een
juiste keuze. Nadat hij zijn
diploma op zak had ging hij
werken bij een bouwbedrijf
waar hij alle sporten van
de (carrière)ladder beklom.
Uiteindelijk besloot Martin in
1999, op het moment dat hij
twee jaar als projectleider
werkzaam was geweest, om
voor zichzelf te beginnen.
Martin: “Ik startte een bouwmanagement
adviesbureau in
Duiven. Het was een bewuste
keuze om aan de overkant van
de IJssel te gaan opereren want
in mijn optiek was daar meer
behoefte aan bouwnijverheid
dan in Twente. Hier heb ik tot
op de dag van vandaag geen
spijt van. In 2002 werd Palazzo
geboren en daarmee volgde ik
mijn eigen kop. Ik week af van
sec het bouwmanagement
omdat ik geloofde in spreiding
in plaats van specialisatie. Het
hield in dat ik de dienstverlening
uitbreidde met architectuur en
engineering om mijn opdrachtgevers
een compleet concept
aan te kunnen bieden.”
Uiteenlopende sectoren
Door de koppeling van
architectuur, engineering en
bouwmanagement ontstond
er binnen het gehele spectrum
van de bouw veel kennis binnen
het bureau. Martin: “Door onze
diensten te spreiden kregen
we te maken met een grote
Nieuwbouw Bleckmann in Almelo (XL park)
Nieuwbouw Picnic in Zwolle
56
Bouwen in het Oosten
׉	 7cassandra://i9kawQ6oZNzOZEwdLUGJkh60J8teXHhBrxCbQxxqq2Y`̵ cQ-EbjW׉EPalazzo jublieum
diversiteit aan opdrachtgevers
in de meest uiteenlopende
sectoren. Daar bleek onze
kracht te liggen, want de
ervaring heeft geleerd dat,
wanneer de ene sector wat
minder floreert, we ons
eenvoudig kunnen richten op
een ander segment. Er is geen
branche die geen minder goede
tijden doorklieft. Dat hebben
wij, na een aantal uitgesproken
goede jaren ook meegemaakt.
De economische crisis (20092012)
zijn we niet zonder slag
of stoot doorgekomen. Ik heb
destijds alles op alles gezet om
niet in te krimpen. Dat is gelukt,
maar het waren zware tijden.
Het positieve in deze is dat wij
de mensen en de kennis nog in
huis hadden toen de economie
weer aantrok en we weer gas
konden geven.”
Top 25 Property.nl
De veertig Palazzo-medewerkers
hebben ruimschoots
ervaring opgedaan bij diverse
architectenbureaus, bouwbedrijven
en adviesbureaus.
Deze ervaringen leidden tot
de ideale mix voor de realisatie
van plannen en bouwwerken.
De laatste jaren is Palazzo zeer
actief op logistiek
gebied waar sprake is van
een enorme schaalvergroting.
Martin onderstreept het
aantal vierkante meters: “In
2020 kwamen we op de vijfde
plaats binnen in de top 25
van architectenbureaus in de
logistiek van Property.nl. En
in 2021 eindigden we zelfs op
de tweede plek met 1 miljoen
m² logistieke bedrijfsruimte;
een prachtige klassering. We
hopen in dit jubileumjaar door
te stoten naar de eerste plek en
ik denk dat we een goede kans
maken. Want, wat vorig jaar in
aanbouw was, is nu opgeleverd.
Die vierkante meters zijn niet
gering, ik schat dat we nu ruim
over de 1 miljoen m² gaan. Dat
betreffen kleine gebouwen van
2.000 m² tot distributiecentra
van 200.000 m² (40 voetbalvelden!).
Dus wie weet.”
Verbindende schakel
Zelf is Martin geen architect,
hij zal zich dan ook niet
bemoeien met details.
Martin: “Ik beoordeel
alles met mijn boerenverstand,
geef richtingen
aan en kijk vooral vanuit
de vraag van de opdrachtgever.
Mijn intentie is om
de verbindende schakel te
zijn tussen de partijen en dat
blijkt al jaren te werken. Het
levert prachtige ontwerpen op;
gebouwen met een typisch
Palazzo-jasje. Dat zijn gebouwen
die zich onderscheiden,
functioneel en realistisch zijn
en toch bijzondere elementen
bevatten. Dat krijgen we voor
elkaar door dienstbaar te zijn
aan de opdrachtgever en niet
als de dominante architect te
acteren, want die zijn er ook.
Zo werkt dat niet bij ons.”
Twentse nuchterheid
Martin verklaart het succes van
zijn bureau door de Twentse
nuchterheid die goed klikt met
opdrachtgevers en bouwers, ook
elders in het land én over de
grens: “We komen beloofde zaken
na, punt. Bovendien zijn onze
ontwerpen maakbaar. Bijkomend
voordeel is tevens dat we binnen
ons bureau mensen hebben
die de stichtingskosten kunnen
uitrekenen. Zo
kunnen we
opdrachtgevers
een compleet
plaatje leveren.
De laatste
jaren merken
we dat er
steeds
Martin Kemper:
“Ik week af van sec het
bouwmanagement omdat
ik geloofde in spreiding in
plaats van specialisatie.”
Bouwen in het Oosten
57
Impressies van nieuwbouw distributiecentra
׉	 7cassandra://cZONkKCQsWgkWY_r7DzOuwzAgNSe8_aFOXf3p2auwko5`̵ cQ-EbjXcQ-EbjW{בCט   {u׉׉	 7cassandra://2pgviQ4tPFNmJgwBT3euzItJ6zYed0ueKMZNrEXYyzU `׉	 7cassandra://uM1wlbNyxFUHwsuPV1m-sAzXYbOwmVe8U_JgjKxiNWkf`S׉	 7cassandra://tUP915plmgLHtmTOMd3bg3C6H0MmDDp7C1sgblV84Yk C`̵ ׉	 7cassandra://JMGqvGvrFmkpeHqaX5Iw5Y1b56QY3jHIP7_dYEHQoDQ ͠cQ9Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://r9cDATlV_l8TZEzhiVJ-Z7AVuQkR-Z6np5MBVq-8mQI W`׉	 7cassandra://3WAGCMseBy5xBAVUMFqB3beNtSHw_zP5LfW4Rn4C8UcV0`S׉	 7cassandra://Oa0JOHik1VM0RK0xaILGx8Gn-7Bh6oWdnon3kKGN8-o`̵ ׉	 7cassandra://ZaNs9ylmUjQAJcrMSyPLaw8XcE3z3Yy81gHGpt5DmcI o;͠cQ9Ebj׉E	Palazzo jubileum
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
vaker distributiecentra
worden gebouwd waarbij
duurzaamheid een grote
rol speelt. In veel gevallen
wordt er gewerkt met een
Breaam-certificaat of maken
we circulaire distributiecentra
waar de materialen bij sloop
herbruikbaar zijn. Tevens zorgen
we ervoor dat de constructies
sterk genoeg zijn voor
PV-panelen.”
Nieuwe technieken
Palazzo investeert daarnaast
veel in nieuwe technieken.
Martin: “Doordat we al vijftien
jaar werken met Revit (BIM)
kunnen we de protocollen
van de verschillende bouwers
toepassen, zodat alles keurig
op elkaar aansluit. Dit wordt
gewaardeerd, dusdanig dat
we ook worden benaderd
om de engineering te doen
van ontwerpen die door
andere architectenbureaus
zijn gemaakt. We nemen dan
58
Bouwen in het Oosten
Palazzo Groep
Het in 2002 door Martin Kemper opgerichte Palazzo is
een ervaren en dynamisch bureau op het gebied van
architectuur, engineering en bouwmanagement. Een
gedreven groep architecten, projectleiders, BIM-modelleurs
en bouwmanagers ontwerpt en realiseert projecten in de
meest uiteenlopende sectoren. Ervaring en kennis worden
hierbij gekoppeld aan inspiratie en inzet. Verdeeld over
drie vestigingen in Duiven, Holten en Driebergen werkt
Palazzo voor veel verschillende opdrachtgevers in binnenen
buitenland.
de bouwsystematiek van de
aannemer als uitgangspunt
omdat we begrijpen hoe deze
werkt tijdens de uitvoering. Zo
bedenken we detailleringen die
passen bij het ontwerp en die
tegelijkertijd maakbaar zijn voor
de bouwer.”
Mooi bereikt!
Het geeft Martin Kemper veel
voldoening om partijen aan
elkaar te kunnen koppelen: “De
hoeveelheid aan opdrachten
en opdrachtgevers maakt dat
het me duidelijk wordt dat
een bepaalde ontwikkelaar
een gebruiker zoekt en een
gebruiker een locatie. Dan is
het mooi om die twee met
elkaar in contact te brengen,
waardoor zij beiden vinden
wat ze nodig hebben.
Samenvattend ben ik ervan
overtuigd dat hetgeen ik nu
verteld heb de ingrediënten
zijn die geleid hebben tot het
succes van Palazzo. En daar
mogen we samen trots op zijn
want het staat als een huis. De
eerste periode moest ik achter
iedere klus aan, nu worden
we gebeld. Dat hebben we als
team maar mooi bereikt!”
De tweede plek in de top 25 van architectenbureaus ...
׉	 7cassandra://tUP915plmgLHtmTOMd3bg3C6H0MmDDp7C1sgblV84Yk C`̵ cQ-EbjY׉EIPioneering
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Tekst: Ninette de Vos Koelink en Jan Wienk / Beeld: Stichting Pioneering
Een pleidooi voor rebellie in het Oosten
Ruimte maken voor
toekomstbestendig
bouwen
Nieuws is het al lang niet meer: de stikstofaanpak is geëscaleerd en de energie- en
grasprijzen zijn naar recordhoogte gestegen. Er is een tekort aan bouwmaterialen
en personeel. De economie stagneert en volgens Prognose Nieuwbouw dreigt ook
stagnatie in de bouweconomie te volgen. Tegelijkertijd blijft de doelstelling uit de
Woon- en bouwagenda van minister De Jonge om in acht jaar tijd 900.000 woningen
te bouwen. En zijn aanpak van korte klappen onder veel druk suggereert dat hij dat
wel even voortvarend gaat doen. Maar is het wel zo eenvoudig?
׉	 7cassandra://Oa0JOHik1VM0RK0xaILGx8Gn-7Bh6oWdnon3kKGN8-o`̵ cQ-EbjZcQ-EbjY{בCט   {u׉׉	 7cassandra://ccFO6CsIlpXfVV_TcZ4MD1RaCFTUYzZn7tJhUq3AvaI V`׉	 7cassandra://-QEpUoqgs0vbzGd7AiV_o3Y4zTpUVVu3-tZE6X6sWuIjc`S׉	 7cassandra://yzz73Fl4NePKfTabmVrd_bsMUMgQW9MEbzf1QPT9pUk#T`̵ ׉	 7cassandra://F_1k-rZyHzUBVcVjIQFcvtD8aDnieLa_ou7KZrD5L5E ͠cQ9Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://UN76uIJsG2r8xraS-5bTcM0sE6dyLB4vZr7fKupDUCY K`׉	 7cassandra://CvWIAfoR4Hwy3NZlrGWk9oRjpISY8B8fIB_2EaGQFgQ_`S׉	 7cassandra://YE4ON2wCsg1SVFzfgSlRy1sz7hNEL-Z-whtJH8ktiMQ O`̵ ׉	 7cassandra://J7kWn5vprxHiGSfqiuFs1jx3Z3FFIMahguIsnTNyryw :͠cQ9Ebj׉EQWe zetten elkaar in het licht en maken
ruimte om oplossingen te laten ontstaan,
waarvan we het bestaan soms nu nog
niet eens weten.
Wie de Woon- en bouwagenda
leest kan er niet omheen: de
woningnood is té groot en
nieuwbouw is een oplossing.
Tegelijkertijd constateert
diezelfde agenda ook dat
woningbouw maar één van de
grote opgaven is: "Nederland
zal de komende jaren
ingrijpend worden verbouwd
en heringericht als gevolg van
de urgente en omvangrijke
60
opgaven voor woningbouw,
infrastructuur, klimaat, energie,
natuur en stikstof. Meer ruimte
voor de ene opgave betekent
minder ruimte voor de andere.
Meerdere overheden moeten er
samen besluiten over nemen."
Het is daarom des te
opvallender dat zowel het
kabinet als de provincie
aparte trajecten voor de
stikstoftransitie en de woon- en
bouwagenda volgen. Trajecten
die elkaar sterk beïnvloeden
en in theorie wel op elkaar
afgestemd zijn, maar heel
verschillende tijdspaden volgen.
Een voorbeeld. Minister De
Jonge probeert om in oktober
de woondeals met gemeenten
in Oost Nederland rond te
hebben. Tegelijkertijd loopt
de gebiedsgerichte aanpak
van de stikstof. Dat leidt tot
het veel bredere gebiedsplan
Overijssel, waar niet alleen de
woningbouw deel van uitmaakt,
maar ook de andere grote
opgaven. Dit meer integrale
kaderplan is pas half 2023
klaar. Maakt het rijk daarmee
Bouwen in het Oosten
׉	 7cassandra://yzz73Fl4NePKfTabmVrd_bsMUMgQW9MEbzf1QPT9pUk#T`̵ cQ-Ebj[׉EPioneering
evenwicht hebben gevonden,
zonder elkaar te schaden.
Waarin Oost Nederland nog,
of weer, zijn karakteristieke
kwaliteiten heeft. Een rijk
landschap, woonomgevingen
die niet alleen ruimte bieden
aan de mens, maar ook aan de
natuur. Waar boeren werken
met duurzame een eerlijke
verdienmodellen in extensieve,
of juist innovatieve landbouw.
Waar het ‘noaberschap’ niet
alleen een woord is, maar ook
wordt geleefd. De aanpak die
nu gevolgd wordt gaat dat niet
brengen. Maar wat werkt dan
wel?
duidelijk dat de woningbouw
voorwaardelijk is voor de rest?
Of had de communicatie tussen
de beide ministeries te leiden
onder de enorme druk? Hoe
dan ook: een kokeraanpak is
een recept voor vertraging en
ellende. En eigenlijk zouden alle
betrokkenen ertegen moeten
rebelleren en uit de waan van
de dag moeten stappen.
Ons doel moet niet zijn dat
we 900.000 woningen gaan
bouwen. Ons doel moet zijn dat
we 900.000 woningen bouwen
in een Nederland dat ook voor
de kinderen van ons kinderen
goed leefbaar is. Waar wonen,
economie en natuur een nieuw
In de aanpak van Ruimtemakers
van Pioneering staan de
eindgebruikers centraal. In de
zoektocht naar oplossingen
denken en werken ze mee. Zo
ontstaan gedragen oplossingen,
in plaats van ‘not in my
backyard’. We werken samen
met betrokkenen die allemaal
een oplossing willen, in plaats
van enkele belanghebbenden
die hun macht doorduwen.
We zetten elkaar in het licht en
maken ruimte om oplossingen
te laten ontstaan, waarvan we
het bestaan soms nu nog niet
eens weten.
We geloven niet in stakeholders
met verschillende belangen. Dit
zijn schijnbare tegenstellingen.
We willen op de lange
termijn immers hetzelfde:
een toekomstbestendige,
duurzame leefomgeving.
Polarisatie is niet constructief
en daar doen we dus niet
aan mee. Zo snel als het kan,
koppelen we opdrachtgevers,
opdrachtnemers, onderzoeksen
opleidingsinstellingen aan
elkaar. Iedereen deelt kennis en
leert van elkaar.
Geld alleen lost niets op in
complexe vraagstukken.
Anders denken wel. In ieder
project kijken we met een
frisse blik naar de transitieopgaven
in de publieke ruimte.
Maatschappelijke waarde
boven winstmaximalisatie.
Bouwen in het Oosten
61
׉	 7cassandra://YE4ON2wCsg1SVFzfgSlRy1sz7hNEL-Z-whtJH8ktiMQ O`̵ cQ-Ebj\cQ-Ebj[{בCט   {u׉׉	 7cassandra://3KbveNDw_NQntXlEjL1bOuzaLCHCzGcy0U3xy5WxqJ4 `׉	 7cassandra://U--BGVRb01NxnS6eY43iFLIF42BKozpHHi2QgdI96dUh`S׉	 7cassandra://H56lrNnDRkOh_weA2lZU2OIfugL56albmc-rO7pLnVw!`̵ ׉	 7cassandra://ERY8SZNkoqbRxCk8hPofhuVtz6QJckIFBS4nNSIty64 q/͠cQ9Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://MYeHuubsSAjzmm5htWRWVsKFu33Hledfg3HgSxT63xM `׉	 7cassandra://T6cSlwbfo54WExGCMDp_vUdES7V-S_Mt5zpDP2lw_sUf`S׉	 7cassandra://EGtt_HTMaMJOTkElKJtQ53DQI1ZLd8cIeB_6IkX1L4s ;`̵ ׉	 7cassandra://_HLFdCZac9za1uH-m1CpYP4gjZ-24f8ZtOw3i4z-M3c i$͠cQ9EbjנcQ9Ebj wg9ׁHhttp://www.ruׁׁЈנcQ9Ebj _h9ׁH /http://www.ruimtemakersvanpioneering.nl/contactׁׁЈ׉E	MPioneering
Maatschappelijke waarde
staat daarbij boven winstmaximalisatie:
betekenis leveren
door een radicaal andere
manier van kijken, denken en
doen. We inventariseren de
belangrijkste gebiedsopgaves
van het betroffen gebied en
van aanpalende gebieden.
Samen met de eindgebruiker,
onderwijsinstellingen (Saxion,
HAN, UT) en professionals
‘zoomen we uit’ en bekijken
problemen in een brede
context, en vanuit verschillende
disciplines.
In onze dagelijkse praktijk
merken we dat veel mensen
hetzelfde willen als wat wij
willen: dóór. De jongere zonder
woning of de diersoort die zijn
leefgebied weg ziet smelten
heeft haast. Minister De Jonge
heeft haast. En zijn collega Van
der Wal. We hebben allemaal
haast, maar mogen in die haast
het brede plaatje niet uit het
oog verliezen.
En er is goed nieuws: er zijn
veel innovatieve denkers die al
volop bezig zijn om duurzame
oplossingen in de woningbouw
te ontwikkelen. Zij hebben
een platform nodig om hun
ideeën verder te brengen.
Ruimtemakers van Pioneering
biedt dat platform. We bieden
nieuwe verbindingen, body
aan vraagstukken en helpen
bij opgavegericht werken. We
helpen initiatiefnemers met
proces-, product- en productieinnovaties
en koppelen
investeringen en investeerders
aan elkaar.
Daarmee is Ruimtemakers van
Pioneering een ontwikkelingsprogramma
voor innovatieve
doeners die niet alleen buiten,
maar ook in hun hoofd en
hun werk ruimte zoeken
om uit de waan van de
dag te treden. Ze zoeken
daarmee ruimte om samen
met andere ruimtemakers
nieuwe handelingsperspectieven
te ontwikkelen
voor de complexe opgaven
van Nederland op het gebied
van wonen, klimaat, water,
energie en grondstoffen.
Doel is om ecologische,
technische en sociale transities
in gang te zetten door met
praktijkonderzoek gedragen
en schaalbare oplossingen te
creëren die de leefbaarheid
van stad- en platteland
significant verbeteren. Voor
nu en voor de kinderen van
onze kinderen.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Past dit bij jouw morele kompas? Ben je een beetje rebels
en ondernemend? Nieuwsgierig en onderzoekend? Wil je
de verkokering doorbreken en impact maken? Dan maken
we graag kennis met je!
Contact: www.ruimtemakersvanpioneering.nl/contact
Over ons: www.ruimtemakersvanpioneering,nl/over-ons
62
Bouwen in het Oosten
Ecologische, technische en sociale transities in gang zetten ...
׉	 7cassandra://H56lrNnDRkOh_weA2lZU2OIfugL56albmc-rO7pLnVw!`̵ cQ-Ebj]׉EAlgemeen
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Tekst: Gerard van Leeuwen / Beeld: WoOn Twente
Corporaties Twente bouwen
tot 2028 ruim 6000 woningen
De Nationale Prestatieafspraken, die de corporaties dit jaar sloten met Minister de Jonge,
geven extra bewegingsruimte voor investeringen in nieuwbouw en duurzaamheid. De
woningcorporaties in Twente willen tot 2028 elk jaar 1200 huizen bouwen. In totaal gaat
het om 6000 woningen, waarvan ook 500 flexwoningen.
Samen woon-, klimaat- en
energiecrises bestrijden.
Daarnaast verduurzamen de
corporaties duizenden huizen:
de ruim 1500 woningen met
labels E, F, en G zijn voor 2028
ook aangepakt en bestaande
woningen in buurten en
wijken krijgen een extra
impuls. Met dit aanbod is
een investering van € 235
miljoen euro per jaar, totaal
ruim € 1,1 miljard, gemoeid. De
corporaties kunnen dat (weer)
betalen, omdat vanaf 2023 de
omstreden Verhuurderheffing
wordt afgeschaft.
Extra woningen
voor verschillende
doelgroepen in de regio
Door de wooncrisis zijn
veel mensen in Nederland
op zoek naar een woning.
Ook de Twentse corporaties
merken dit door het aantal
reacties op huurwoningen
dat oploopt. En doordat
het voor woningzoekenden
steeds vaker moeilijk is een
passend huurhuis te vinden.
Een voorbeeld daarvan zijn
studenten en jongeren, die niet
jaren op een kamer of andere
woonplek kunnen wachten.
Corporaties willen zich inzetten
om voor huidige én nieuwe
bewoners goede en betaalbare
woningen te blijven bieden.
En bouwen daarom tot 2028
de broodnodige extra (flex)
woningen.
Verduurzamen tegen
stijgende energielasten
Naast de grote behoefte
aan nieuwbouw is er ook
sprake van een enorme
Bouwen in het Oosten
63
׉	 7cassandra://EGtt_HTMaMJOTkElKJtQ53DQI1ZLd8cIeB_6IkX1L4s ;`̵ cQ-Ebj^cQ-Ebj]{בCט   {u׉׉	 7cassandra://gKzetzubJqEU1UQbahUhxd5VddqMbMlpnM21TWZ4yYU QO`׉	 7cassandra://ReRKI8QX4L6sxJU__xIhOeqcesz-kCbnlPonFIBlLKct`S׉	 7cassandra://z2c-17G3HoxTC0yECGlsehYwr1uBJuznp75E2pM7XMQ(`̵ ׉	 7cassandra://ycLBPYV1QXUwu-uPHR5zYQj8jc8NTMEGPB3TLpU8XMU 3͠cQ9Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://jx1LkVNQHzVLh-yz1fToTF3w0zoDqZ8U0p2ZWn2xPjY `׉	 7cassandra://9wINk8LuFaMzyb7hCpjBvS2PBkKUK8m1kcfYhjN_tjYOV`S׉	 7cassandra://clLoOzNkKk-3AlLLG2IwOsx7gqK7Bzh8mVS_qn1cOfkC`̵ ׉	 7cassandra://Kmt0b3SKUKeuqMcpiN8pH-jlGGKpUqG6DGT_Plff0JA M͠cQ9EbjנcQ9Ebj ̕
9ׁHhttp://www.samenmeester.nlׁׁЈנcQ9Ebj ̀9ׁHmailto:inge@samenmeester.nlׁׁЈ׉E
Wees nieuwsgierig en
open minded
Samenmeester laat mensen in de bouw & infrasector anders kijken
naar hun vraagstuk op het gebied van HR, kwaliteit, beleid en vitaliteit.
Samenmeester benadert duurzaamheid vanuit een ander perspectief en
heeft een bredere kijk en unieke aanpak door een vrouwelijke touch.
Inge Meester I inge@samenmeester.nl I 06 5580 4721
www.samenmeester.nl
Vestigingen in:
Almelo - Apeldoorn - Denekamp - Fleringen - Hardenberg - Heeten -
Hengelo - Raalte - Zwolle - Rheine (D)
64
Bouwen in het Oosten
׉	 7cassandra://z2c-17G3HoxTC0yECGlsehYwr1uBJuznp75E2pM7XMQ(`̵ cQ-Ebj_׉E
Algemeen
verduurzamingsopgave in
de bestaande woningen. In
2050 moeten alle huizen CO2
neutraal zijn. De corporaties
in Twente investeren de
komende jaren in het
versneld aanbrengen van
toekomstbestendige isolatie.
In aanvulling daarop worden
zo’n 3000 woningen voorzien
van duurzame installaties en
krijgen ruim 10.000 woningen
zonnepanelen. Hier investeren
de corporaties ook ruim 80
miljoen extra. Dat dringt niet
alleen CO2-uitstoot terug, maar
draagt bij aan besparing op de
energielasten voor huurders
en aan werkgelegenheid in de
regio.
Wilma van Ingen (voorzitter
WoON Twente) en Harro
Eppinga (vanuit WoON Twente
betrokken bij het thema
Regionale Woningmarkt)
zijn enthousiast: "Als Twentse
woningcorporaties willen we
ons inzetten en investeren om
woon-, klimaat- en energiecrises
mede te bestrijden. Iedereen wil
prettig en betaalbaar kunnen
wonen. We zijn blij met de
goede samenwerking met de
gemeenten en Provincie. Die is
cruciaal voor de uitvoering van
ons aanbod. We geloven in de
kansen en samenwerking in
deze regio. We zetten ons graag
in voor de mensen die in Twente
(willen) wonen.”
Intensieve regionale
samenwerking
De woningcorporaties werken al
nauw samen met vele partners.
Om met alle betrokken
partijen de voorwaarden voor
de uitvoering in te vullen.
Belangrijk daarbij zijn reële
grondprijzen, goede afspraken
over locaties, voldoende
capaciteit bij het doorlopen
van vergunningprocedures
en goede afspraken met
marktpartijen. Ook is er
voldoende netcapaciteit nodig
in verband met een snelle groei
van het aantal zonnepanelen.
Als laatste vragen corporaties
aandacht voor intensieve
regionale samenwerking: elke
woning moet immers raak zijn.
Uitdagingen
Natuurlijk zijn er soms
beren op de weg. Stijgende
bouwprijzen, stikstof en
stagnerende beschikbaarheid
van bouwmaterialen kunnen
roet in het eten gooien.
Evenals ingewikkelde
bestemmingsplanprocedures
of bezwaren. Door goede
samenwerking met gemeenten,
Provincie Overijssel, bewoners
én bouwers met daarbij een
realistische planning, zetten
corporaties zich graag in voor
het wonen in Twente.
/////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Achtergrond
WoON Twente is een platform van 16 woningcorporaties met in totaal ruim 80.000 huurwoningen.
WoON zet zich in op kennismobilisatie, samenwerking, innovatie en ontwikkeling op het gebied
van de woningmarkt, duurzaamheid, het sociaal domein, klantinvloed, arbeidsmarktcommunicatie
en organisatieontwikkeling. Ze werkt samen met (Centrum)gemeenten, Provincie, huurdersorganisaties,
zorg- en welzijnsinstellingen, bouwsector, brancheorganisaties en het onderwijs.
Bouwen in het Oosten
65
׉	 7cassandra://clLoOzNkKk-3AlLLG2IwOsx7gqK7Bzh8mVS_qn1cOfkC`̵ cQ-Ebj`cQ-Ebj_{בCט   {u׉׉	 7cassandra://kZsdWbRjgox6cI2H9ZW2LuCJphum-uTO_pNPoKxOLRY Q`׉	 7cassandra://zK9BwawN9UZF4Aeq3G8YEvLw3cRj9Hu5_61vsgqEpBMg`S׉	 7cassandra://TwoDdN9uCxe1CqzFyTCT3tI1wqaMXTvPBNKxRRu2hwM"`̵ ׉	 7cassandra://_Y7rN7HSo_JGXNVmCJWPDVx_bUJ5nu6JMzFdt6a6ZX0 ͠cQ:Ebjט  {u׉׉	 7cassandra://kNVbBTZZCwY-mgqRQq8vwm9CoYjMH1oy2LSJjgy9_9w `׉	 7cassandra://y-tqsyqX_deQo2Q6oL4efwaoaRPr6j9HI0PzjQDFfcky;`S׉	 7cassandra://RnQfnTAh0KlHQkEkC5RINvr7jmkoXSZik0O7ibLoArQ*u`̵ ׉	 7cassandra://OaOCWHs1csZ8Hd8jrkA7RAg0t3_YvWICJKitU8XvNog R͠cQ:Ebj׉ENepocon ingenieurs &
adviseurs participeert
in Akerveld Engineering
Het Hengelose Nepocon ingenieurs & adviseurs breidt uit. Met de overname
van Akerveld Engineering uit Akersloot heeft het bedrijf naast civieltechnische
en waterbouwkundige professionals nu ook expertise rondom staalbouw en
beweegbare bruggen in huis.
Akerveld Engineering is een
toonaangevend ingenieurs bureau
in Noord-Holland gericht op
staalbouw. Voor complexe beweegbare
staalconstructies als bruggen, sluizen
en industriële machines kunnen de
experts van Akerveld Engineering
zowel de staalconstructie als het
bewegingswerk volledig engineeren
en samenbrengen tot één model.
Het ambitieuze team van Akerveld
werkt aan totaalprojecten in de infra,
industrie en utiliteitsbouw vanontwerp
tot aan deproductietekeningen.
Ambities waarmaken
Frank Tijhuis, directeur-eigenaar van
Nepocon: “Akerveld Engineering blinkt
uit in hun vakgebied, werkt klantgericht
en biedt creatieve oplossingen richting
hunklant. Dit sluit goed aan op de
werkwijze en de bedrijfscultuur van
Nepocon. De diensten van Akerveld
Engineeringvormen voor ons een
mooie aanvulling op onze eigen
dienstverlening. We kunnen onze
klanten nu nog breder van dienst
zijn. Daarnaast geven we met deze
overname invullingaan onze ambities.
Niet alleen kunnen we nu een nog
completere partner zijn voor onze
klanten in Hengelo en Amersfoort,
het geeft ons ook de mogelijkheid
om dichterbij onze klanten in WestNederland
te zijn. Bij Nepocon
zetten we sterk in op regionale
aanwezigheid, zodat we in staat zijn
om persoonlijke relaties op te bouwen
en dichtbij toptalent te zijn. Ik heb
er alle vertrouwen in dat we met ons
gezamenlijke team verder kunnen
bouwen aan onze ambities."
Verankering richting de
toekomst
“Wij zien enorm uit om kennis te
maken met de klanten en het werkveld
van Nepocon. Deze participatie
geeft ons verankering richting de
toekomst, de mogelijkheid om een
professionaliseringsslag te maken en
onze kwaliteit naar een nog hoger
niveau te tillen. Wij zetten onze
expertise in staalbouw, werktuigbouw
en beweegbare bruggen graag
in voor de relaties van Nepocon.
Deze samenwerking voelt goed",
zeggen Jos van der Velden & Denis
Kampstra, beide eigenaar van
Akerveld Engineering.
66
Bouwen in het Oosten
׉	 7cassandra://TwoDdN9uCxe1CqzFyTCT3tI1wqaMXTvPBNKxRRu2hwM"`̵ cQ-Ebja׉EBouwen in het Oosten
67
׉	 7cassandra://RnQfnTAh0KlHQkEkC5RINvr7jmkoXSZik0O7ibLoArQ*u`̵ cQ-EbjbcQ-Ebja{בCט   {u׉׉	 7cassandra://QCgqyAdmHcKh429IdWVkG4d4ElLPcqV8ubOUYQrlwOg ?`׉	 7cassandra://-98FRagy0jswJFI8w4DtvAOTMWM_9qpFtMSkvwkcA0wr`S׉	 7cassandra://iIbkd6SlgKheFLgRrsa__4eDk0GxRsdUs8ukh3FxZRU'\`̵ ׉	 7cassandra://hH5VbVIgR0KIpoYY2s8ru4ptdn-Oy09BAoowersitZs &͠cQ:Ebj׉E׉	 7cassandra://iIbkd6SlgKheFLgRrsa__4eDk0GxRsdUs8ukh3FxZRU'\`̵ cQ-Ebjc׈EcQ-EbjdcQ-Ebjc{)BIHO 2022 8cQ"frJ