׉?ׁB!בCט{u׉׉ 7cassandra://wm40pMYnV0JvZU8aL0CO8W_5iPkllAsTp0WWFGpvfpQ3` ׉ 7cassandra://jKk9oCzx7PopojcF0qV11UGZOWUr5VKAN2rpD-A978gg6`S׉ 7cassandra://4jDLV6BT0PPyXxcxs2pS_8sEEs1Da48DYK49kEVngBU'{`̵ivԅ2n͞ט{u׈b׈Eiuԅ2n͞׉EExPress 11e jaargang nr. 1 maart 2026 Magazine voor gepensioneerden van VVG-PGB Aan het roer bij het invaren Eerste vraaggesprek met Hans Veltkamp Pensioenen VVG en/of PGB Zorg en/of wonen Welzijn en/of human interest ׉ 7cassandra://4jDLV6BT0PPyXxcxs2pS_8sEEs1Da48DYK49kEVngBU'{`̵iuԅ2n͞ԁiuԅ2n͞Ӂ{בCט{u׉׉ 7cassandra://dBP5V0NYbIgkOkEkDzX3IrCC_ul558S8nAOrHXiNmh0X` ׉ 7cassandra://MQvC8HrKCn6QydzKkP0CcNHAhENwBA0GkQHnXzkTupIl`׉ 7cassandra://jnH3Qew7fFn_cdlffkpqjrLaVeW4_a0JkSgi36EpYRwG`jivԅ2n͞נivԅ2n͞_j 9ׁHmailto:redactie@vvgpgb.nlׁ ׁ Ј׉E qHET OVERZICHT SCHIJNWERPERS OP EEN SECTOR 4-5 6/7 8/9 10-11 12-13 14/15 16-17 18/19 20/21 22/23 24/25 26/27 28/29 30 31 PGB-nieuwkomer Veltkamp Vooruitblik ledendag Omgaan met verlies WTP fase Toelichting enquête Klankbordsessie Huiselijk geweld Tóch vervoer Vrede vrede vrede Seniorwoning Fietsen maar! Hou gebit in de gaten Oppassen is gezond Woordenschat Uitsmijter Ledendag op 22 april Hans Veltkamp, de nieuwe bestuursvoorzitter van PGB, is onze eregast tijdens de ledendag op 22 april. De ledendag wordt net als voorgaande jaren gehouden in congrescentrum De Eenhoorn in Amersfoort. De Eenhoorn is gemakkelijk te bereiken met auto of met openbaar vervoer. Tijdens de ledendag zal de toekomst van de Vereniging van Gepensioneerden uitgebreid aan bod komen. Uiteraard is er ook veel aandacht voor het invaren en de toekomstige pensioenwet. Het programma begint officieel om 11.00 uur. Vanaf 10 uur staat de koffie voor u klaar. Zie ook de pagina’s 4, 5, 6 en 7 Drie jaar is At Schmidt nu met pensioen. Contact met zijn vroegere werkomgeving heeft hij niet. ,,Weg is weg! Ik ben geen reünieganger. Voor mij volstaan de goede herinneringen.’’ Ook toen hij in 2011 zijn leidinggevende baan bij de marine opzegde, viel het doek abrupt: ,,Op naar de volgende fase!’’ Hij zet zich inmiddels met overgave in voor zijn twee schuldhulpmaatjes en in bestuursfuncties bij de plaatselijke voetbalclub. ,,Stil zitten is geen optie.’’ Groothandel in bloeme ‘Ik zou kom na S Redactie: Petra Dircks, Miriam Szalata, Frans Molenaar, Geurt Bos, Jos van Rijsingen, Fieneke van den Brink, Gijs Korevaar, Willem van der Kooij, Huub Kerkhoffs, Nicoline Maarschalk Meijer, Theo Leoné, Hans Bouwman 2 Beeld: Cees Mooij, Petra Dircks. Theo Leoné, Louis Raaijmakers Chris Klaassens, Foto voorpagina: Cees Mooij Vormgeving en DTP: Hans Brand Online en offline logistiek: Tonnie Klein Hemmink, Marcel Willemsen Online redactie: Frans Molenaar Eindredactie: Willem van der Kooij Coördinatie: Geurt Bos Druk: Damen Drukkers Oplage: 15.000 Reacties kunt u sturen naar: redactie@vvgpgb.nl All Rights Reserved chmidt, geboren ‘tussen de kassen’ in Naaldwijk, is een man van ‘niet omkijken maar doorpakken’. Tekenend voor de Westlandse vastberadenheid waarmee kleine en middelgrote ondernemers, vaak familiebedrijven, het fijnmazige logistieke netwerk hebben opgebouwd, dat de vraag- en aanbod ketens loemen en planten eldwijd verbindt. oen Schmidt na de marine voor de Naaldwiikse vestiging van Flora Holland koos, de grootste internationale sierteeltmarktplaats van bloemen en planten ter eld, belandde hij als assistent “Manager angst bloemen en IN DIT NUMMER COLOFON ׉ 7cassandra://jnH3Qew7fFn_cdlffkpqjrLaVeW4_a0JkSgi36EpYRwG`jiuԅ2n͞׉E MAART 2026 ExPress Sessies vinden veel weerklank De twee zogeheten klankbordsessies hebben dit jaar alom enthousiasme geoogst. Op uitnodiging van de VVG, togen een kleine dertig belangstellenden naar het kantoor van Pensioenfonds PGB in Amstelveen. Om kritisch te praten over de rol van de VVG de komende jaren. In dit nummer ook volop aandacht voor de resultaten van de enquête onder de lezers. Zie verder pagina's 12, 13 14 en 15. en en planten u willen zeggen: aar je leden toe’ planten” in het centrum van de geavanceerde logistiek die de wereldbloemenhandel draaiend houdt. Een strakke organisatie waar iedere minuut telt. Hij gaf leiding aan tal van afdelingen en leerde de sector kennen tot in detail. Maar zijn hart lag bij het echte ‘mensenwerk’. Na 16 jaar stapte hij, 8 jaar voor zijn pensioen, over naar de Dutch Flower Group, een bedrijf waar vertrouwen het werkklimaat bepaalt en waar mensen klaarstaan voor elkaar. Regelmatig draaide hij nachtdiensten mee. ,,Je moet als leidinggevende ervaren wat er gebeurt, dan weet je hoe procedures uitwerken.’’ Vertrouwen Gebrek aan toegankelijkheid verklaart de weerzin om zich in zijn pensioen te verdiepen, bekent Schmidt. ,,Je denkt al gauw laat een ander die problemen maar oplossen.’’ Dat zijn pensioen bij PGB is ondergebracht geeft hem vertrouwen: ,,Het is een voordeel dat ze verschillende pensioenen kunnen uitvoeren.’’ Ook acht hij PGB als groot pensioenfonds met brede expertise beter opgewassen tegen de dreigingen van de nieuwe pensioenwet. Omwille van het hoorrecht heeft hij zich als VVG PGBlid ingeschreven. Maar op een ledenvergadering zal niemand hem vinden:,,Ik zie heel slecht en rijd geen auto meer, dus dat soort bijeenkomsten vallen af.’’ Hij is, vermoedt hij, vast niet de enige. ,,Ik zou zeggen: kom wat vaker naar je leden toe. Organiseer kleinschalige, lokale informatiebijeenkomsten. Dan bereik je de achterban veel beter dan met welke nieuwsbrief dan ook.’’ Nicoline Maarschalk Meijer Een verplichte bedrijfstakpensionering Aantal actieve deelnemers: 7828 Aantal gepensioneerden: Aantal werkgevers: Gaat over naar de solidaire premieregeling. 679 645 Sector Groothandel in Bloemen en Planten Deze sector bestaat uit bedrijven die bloemen en planten, bloemkwekerij- en sierteelt producten in grote hoeveelheden inkopen om ze daarna te verkopen aan kleinere bedrijven die deze producten zelf gebruiken of doorverkopen aan andere kleinere gebruikers. De groothandel bedrijven houden zo nodig een voorraad bij, sorteren, verpakken, bewerken, laden, lossen en vervoeren deze producten. Het gaat daarbij met name om snijbloemen en pot- en tuinplanten van stekje tot volwassenproduct. 3 iuԅ2n͞ցiuԅ2n͞Ձ{בCט{u׉׉ 7cassandra://PwxKwVcqmoF6HtzCjc1-bl4cWdmNfuPdaOGR3Hn6k2A` ׉ 7cassandra://-bpUt1_K2ovI0R_TYNGXRBKTvgIqEG5wuUN59jgq0bc`׉ 7cassandra://IiODoC8qC6mtTvX5Ixha9Zpn5HeA_9LganpiC5cxdfYE`jivԅ2n͞׉EAAN HET ROER PGB CONTRACTEERT NIEUWE BAAS ‘ ‘Met Bowie zou ik wel een avond stuk kunnen slaan’ Sinds begin dit jaar heeft Pensioenfonds PGB een nieuwe bestuursvoorzitter in de persoon van Hans Veltkamp. Tijd voor een kennismaking. 4 O p de eerste verdieping van het onderkomen van Pensioenfonds PGB in Amstelveen wacht Hans Veltkamp ons al op. Een gesprek over pensioeninhoudelijke zaken is wat hem betreft nog iets te vroeg na slechts enkele weken in zijn nieuwe rol. Een persoonlijke kennismaking stelt hij op prijs. Als kleine geste voor de ontvangst, overhandig ik hem een authentieke Bossche Koek die in dank wordt aanvaard. Het gesprek heeft plaats in wat de boardroom heet, een vergaderruimte waar regelmatig tot in de krochten van het pensioenwezen wordt gesproken. Vanochtend nog, zo schetst Hans Veltkamp, sprak hij hier met PGBcollega’s met vertegenwoordigers van De Nederlandsche Bank. Als jongste van zes kinderen groeide hij op in Rotterdam, misschien toch wel moeders oogappeltje. ,,Verwend ben ik niet hoor, denk ik. Mijn ouders geloofden het bij mij wel. Moesten mijn broers en zussen nog een muziekinstrument leren bespelen, ik hoefde dat niet. Nu vind ik dat wel jammer. Als je zoiets jong leert, heb je daar je leven lang profijt van.” Hans Veltkamp omschrijft zichzelf na enige aarzeling als een workaholic. Aan het einde van het gesprek schetst hij dat hij regelmatig dagen maakt van acht tot acht. Dus dat workaholic klopt dan wel. ,,Er is altijd wat te doen en ik vind het ook allemaal leuk en interessant. Vooral deze ׉ 7cassandra://IiODoC8qC6mtTvX5Ixha9Zpn5HeA_9LganpiC5cxdfYE`jiuԅ2n͞׉E 4MAART 2026 ExPress Kennismaking met Hans Veltkamp ‘Er is altijd wat te doen’ jaren met de transitie van het oude naar het nieuwe pensioenstelsel, dat is toch heerlijk om mee te maken?” Met een studie bedrijfseconomie als basis moet je wel liefhebber zijn van cijfers. ,,Numbers crunchen”, noemt hij dat. En ja, da’s leuk. Maar zijn kracht zit ‘m naar eigen zeggen ook in het feit dat hij zaken goed over het voetlicht kan brengen. Uit kan leggen hoe de toch behoorlijk ingewikkelde pensioenzaken in elkaar steken. Zelfs interessant kunnen zijn. Voor PGB werkt hij drie dagen per week, de andere twee dagen geeft hij met collega’s van een bureau pensioenadviezen. De persoonlijke omgang met klanten is dan een aspect waar hij zich op richt. Al dertig jaar ‘zit’ de nieuwe bestuursvoorzitter in de pensioenen en als het aan hem ligt,duurt dat zeker nog jaren. Over elf jaar zelf met pensioen? ,,Mmm, daar denk ik helemaal niet aan. Als ik het nu moet zeggen, werk ik lekker door.” Ondertussen in Den Haag genietend van een nieuwe woning. Twee jaar wonen Hans Veltkamp en zijn vrouw Monique nu in het huis dat ze vanaf de tekentafel mee ontwierpen en lieten bouwen. Een intensief project maar waar hij met veel plezier op terugkijkt. ,,Ik zou het zo overdoen.” Bij dat huis staat onder een overkapping een serieuze green egg voor het betere barbecuegenot. Want nu het project huis bouwen is afgerond, is er tijd voor andere geneugten in het leven. Een mooie maaltijd in een fijn restaurant: altijd goed. Graag met een behoorlijk glas wijn of champagne. Natuurlijk in fijn gezelschap. Als nog iemand zou mogen ‘De aangename dingen van het leven’ Sinds 1 januari 2026 is Hans Veltkamp (56) bestuursvoorzitter bij Pensioenfonds PGB in Amstelveen. Hij werkte tot dit jaar 3,5 jaar als bestuursvoorzitter bij Pensioenfonds Horeca & Catering in Zoetermeer. Daarvoor was hij 11 jaar bestuurslid bij dit pensioenfonds. Hans Veltkamp studeerde bedrijfseconomie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Vervolgens werkte hij in diverse functies in de pensioenwereld. Hij adviseert als consultant organisaties over hun strategisch pensioenbeleid en de uitvoering daarvan. Haarlem is zijn geboorteplaats maar hij groeide op in Rotterdam. Momenteel woont hij in Den Haag, vlak bij het strand. aanschuiven voor een goed glas en prettig gesprek? Na enig nadenken valt de keus op David Bowie. Kan uiteraard niet want hij overleed tien jaar geleden. Maar het idee zou fantastisch zijn. Als tiener sierden vele posters van deze zanger, performer en kunstenaar de kamer van Hans Veltkamp. ,,Ik houd enorm van de muziek, een concert van hem is me altijd bijgebleven. Schitterend. Maar hij was ook visionair. Ja, met David Bowie zou ik wel een avond kunnen stukslaan.” Cees Mooij Petra Dircks Hans Veltkamp is 28 jaar getrouwd met Monique. Zij hebben twee zoons en een dochter. Sinds een jaar zijn zij trotse opa en oma van een kleinzoon. Hans houdt van de aangename dingen in het leven, zoals een mooie maaltijd, een goed glas wijn of champagne in prettig gezelschap, en struinen door de duinen richting strand. 5  iuԅ2n͞؁iuԅ2nׁ͞{בCט{u׉׉ 7cassandra://dURyJ7EPzvhlQHFSCIiKaZbPV7m8ze38r1U4z1koLEsG` ׉ 7cassandra://6BmHklj2ooc3tkmgloRIIxDmgXwibf3_OwzZE0CQq38g`׉ 7cassandra://k9m6zx9XMe0xeiOmZ3w6tyLxkZ6Av0UvS9cxm-343hUG`jivԅ2n͞׉ESAMENKOMST VOLGENDE MAAND WEER SFEERRIJKE LEDENDAG Woensdag 22 april 2026 De Ledendag komt eraan! Ook dit jaar zijn er weer infostands waar interessante informatie te vinden is. Zo is de Koepel Gepensioneerden aanwezig en zal Seniorweb hun services voor senioren nader toelichten. En ook Pensioenfonds PGB is weer met een aantal mensen aanwezig om mogelijke vragen van u te beantwoorden. Bijzonder zal dit jaar zijn dat we iets meer laten zien van de N 6 og een maand en dan is het weer zover: onze jaarlijkse ledendag. Een dag waarop we elkaar kunnen ontmoeten en met elkaar kunnen praten over wat ons bezig houdt. Een dag waar leden oudcollega’s kunnen tegenkomen. Een dag waarop we gezamenlijk koffiedrinken en gezellig lunchen. En een dag die we afsluiten met een hapje en een drankje. Een dag ook waarop leden met bestuursleden kunnen praten en hun vragen, opmerkingen of standpunten kunnen laten weten. Een dag waar het bestuur naar uitkijkt om in contact te zijn met de leden. Evenals voorgaande jaren zal ook deze dag in het midden van het land plaatsvinden. De Eenhoorn in Amersfoort ligt zo goed als in het midden van het land. En omdat onze leden in vele windstreken van ons land woonachtig zijn, is dit naar ons idee een goede plaats. Bovendien is De Eenhoorn zowel met de auto, maar zeker ook met het openbaar vervoer goed te bereiken. De Eenhoorn ligt immers op loopafstand van het centraal station Amersfoort. Onze leden komen uit het hele land. Uit Den Helder, Harlingen, Delfzijl, Enschede, Nijmegen, Maastricht, Breda en Vlissingen én alles wat daar omheen en tussen ligt. En hoewel Amersfoort zeker centraal ligt, vindt een aantal leden het reizen toch bezwaarlijk. Gelukkig hebben we in de coronaperiode geleerd elkaar digitaal te ontmoeten. Het is dus ook mogelijk de Ledendag via een livestream bij te wonen. En hoewel het elkaar ontmoeten, samen koffiedrinken en lunchen dan niet mogelijk is, is dit toch een manier om erbij te kunnen zijn. wijze waarop onze journalisten en vormgevers werken om de ExPress en nieuwsbrieven samen te stellen. Er wordt een filmpje getoond hoe de ExPress gemaakt en gedrukt wordt. Voor een groot aantal leden uit de grafimediaen de uitgeverijensector zeker herkenbaar. ׉ 7cassandra://k9m6zx9XMe0xeiOmZ3w6tyLxkZ6Av0UvS9cxm-343hUG`jiuԅ2n͞׉E OKTOBER 2025 ExPress Programmaonderdelen Ledendag woensdag 22 april 2026: Ochtend: De vaste onderwerpen:  Welkom door onze voorzitter, Ernst Taris  Jaarcijfers  Begroting en contributie  Bestuurssamenstelling En verder: Hans Veltkamp, de nieuwe voorzitter van Pensioenfonds PGB stelt zich aan u voor In de middag: Over ons beleidsplan voor de toekomst:  Uitslag enquête  Resultaten klankbordsessies  Beleidsplan komende jaren Stand van zaken nieuwe pensioen:  Waar staan we nu en hoe gaat het verder? Tussen de middag lunch en informatieplein Na afloop middagprogramma: nazit met hapje en drankje. Een dag dus met een interessant programma. Enerzijds over de toekomst van onze vereniging en anderzijds over de toekomst van ons pensioen bij PGB. Kortom, een dag die de moeite waard is om erbij te zijn. Cees Mooij COLUMN De oogarts meldt het nogal nuchter. ,,Bijna iedereen komt een keer aan de beurt. De gemiddelde leeftijd bij een staaroperatie is 72.’’ Kijk aan! Dan zit ik zowaar keurig op schema. Ik kan al snel terecht en merk in de drukke wachtkamer meteen dat er meer ogen ter tafel komen. Om me heen zitten vier gespannen figuren, in een wat futuristische setting. Zachtblauwe ‘kapsels’, die keurig corresponderen met het schoeisel, dat evenzeer bacteriën op een afstandje moet houden. Het hok doop ik maar direct om in druppelkamer. Binnen twintig minuten krijgt mijn matige oog een portie druppels, die onder meer als verdoving dienen. Een montere dame doorbreekt het stilzwijgen. ,,Niks bijzonders hoor. Die operatie. Ze begonnen over mijn moestuin en voor ik goed en wel had verteld wat ik verbouw, stond ik alweer buiten.’’ De vraag hoe groot de moestuin is, heb ik ingeslikt, omdat mijn naam weerklinkt. De oogarts, die terecht nog even polst welk oog kan bogen op de Het onderdeel gezelligheid (zoals hier in 2025) is altijd vaste prik ‘flinke staar’, begint olijk te sleutelen. Aan mij wordt verder geen aandacht besteed. Nee, de drie behandeldames nemen de diverse collega’s nogal pittig door. Mij wordt een bijzonder inkijkje gegund. De een is internist, toch wel gauw 1.94 meter en de ander chirurg, met hele grote handen. Ik hoor plompverloren van alles, inclusief een krachtige stelling. ,,Tja, internisten weten alles maar kunnen niks, en chirurgen kunnen alles maar weten niks.’’ Zo die zit! Het seintje dat ik de zwarte operatiestoel mag verlaten, komt niet eens gelegen. Ik wil nog veel meer weten van die dokters… ,,Sorry meneer dat we zoveel aan het praten waren’’, zegt de oogarts. Ik scoor voor open doel, ook al heb ik geen zicht op enige reactie. Voor het optimale effect rommel ik wat met de waarheid. ‘Geeft niets hoor; ben jaren internist geweest. En bedankt voor de extra verdoving.’ Anton Allure 7 Dubbele verdoving  iuԅ2n͞ځiuԅ2n͞ف{בCט{u׉׉ 7cassandra://AspAx4rvKZSZs3UmbWnzfvu6244ciugHg_9iGSlzaEg` ׉ 7cassandra://LRGZYI4opRIZthbqYvpkATKB280zIkcGMhAxj9LY2JA`׉ 7cassandra://j5KWT9Vn5q21bfvD2VdpmnJY0sLy8a_FdF0Degmiw9c?`jiwԅ2n͞׉E VERLIES DE VISIE VAN EEN DESKUNDIGE EMERITUS HOOGLERAAR MANU KEIRSE OVER ROUW ‘Mensen ontkennen vaak de rea Rouw en verlies, zaken waar we allemaal mee te maken krijgen. Voor de duidelijkheid: het gaat bij verlies niet alleen over het overlijden van iemand. ,,Het is veel breder. Bijvoorbeeld je woning moeten verlaten en verhuizen naar een woonzorgcentrum”, zegt Manu Keirse, emeritus hoogleraar en autoriteit op het gebied van rouw en verlies. H 8 et overlijden van een dierbare, je woning opgeven voor een zorgcentrum, het verlies van lichamelijke en geestelijke functies, het zijn allemaal rouwsituaties, zegt Keirse (80) die vorig jaar nog 220 lezingen in België en Nederland gaf. ,,Het grote probleem is dat je bij heel veel van die rouwsituaties geen rituelen hebt waarin je dit kunt uiten. De betekenis van rituelen is juist dat een individuele beleving, een individuele emotionele ervaring, vorm gegeven kan worden in uiterlijke tekenen, waardoor je het kunt delen met de samenleving.” Juist dat delen is belangrijk zegt Keirse. ,,Rouwen is eigenlijk een sociaal gebeuren. Je moet mogelijkheden hebben om dat met een samenleving te delen. Voor al die andere verliezen – als je je gezondheid verliest, als je je huis moet verlaten – moeten mensen nog beginnen met rituelen uit te vinden om dat te kunnen delen.” Dat geldt ook voor stoppen met werken, bijvoorbeeld door pensionering. ,,Dat is ook een verlieservaring. Het grote probleem is dat het heel hard binnenkomt als mensen zich er nog nooit op voorbereid hebben.” Keirse, in 1946 geboren in Brugge, is klinisch psycholoog en werkte onder meer als directeur Patiëntenbegeleiding van de Universitaire Ziekenhuizen KU Leuven en als directeur-bestuurder van het Regionaal Ziekenhuis in Leuven. Hij was jarenlang hoogleraar van de faculteit geneeskunde van de Katholieke Universiteit Leuven. ,,Toen ik 20 jaar was, wist ik al dat ik op mijn 65e met pensioen moest gaan. Ik heb zelf geen last gehad van het afstaan van mijn baan toen ik 65 jaar en 10 maanden was. Ik zag het einde van het moeten werken als de start van te mógen werken, mij in dienst te stellen van de samenleving en vrijwillig te werken. Ik heb t nooit als een probleem, als een leegte ervaren, omdat ik daar goed over nagedacht heb.” Valkuilen Het niet voorbereid zijn op een andere toekomst is dan ook een van de valkuilen bij pensionering, zegt Keirse. ,,Ik hoor in Nederland vaak de uitspraak – in België bestaat die niet – achter de geraniums gaan zitten. Mensen die gepensioneerd raken, moeten opnieuw een structuur maken. Sommige mensen hebben dat nooit gedaan. Zeker als ze in een uitvoerige job zaten, waar alles voor hen bepaald werd, moeten ze nu ineens zelf gaan bepalen, van de morgen tot de avond, hoe die dag eruit zal zien.” Keirse heeft wel tips hoe je dat kunt doen. ,,Door na te denken. Wat zijn de zinvolle dingen die ik met mijn leven wil doen? Wellicht in het verenigingsleven, hobby’s, dingen die je graag doet. Inventariseer wat je graag ׉ 7cassandra://j5KWT9Vn5q21bfvD2VdpmnJY0sLy8a_FdF0Degmiw9c?`jiuԅ2n͞׉E (MAART 2026 ExPress ealiteit’ doet.” Voor hemzelf is dat vooral werken, van ’s morgens half negen tot ’s avonds half twaalf. Het voorbereiden op de periode na je pensionering is één ding, maar hoe bereid je je voor op het overlijden van je partner? ,,Mensen ontkennen vaak de realiteit. Je weet dat er een moment komt dat een van de twee alleen overblijft.” Volgens Keirse heeft dat ook te maken met het denken over ouder worden. ,,De mensen moeten anders leren denken over ouder worden. Als je denkt aan ouder worden, dan is dat vaak wegglijden in dementie en in een rolstoel zitten. Daar bereidt niemand zich op voor. Maar het is maar 6 procent van de mensen die te maken krijgen met dementie. We moeten mensen leren nadenken over hoe je dynamisch ouder wil worden. Bijvoorbeeld met sociale contacten. Hang niet al die troeven aan één relatie vast,  aan één persoon. Je weet dat een van de twee uiteindelijk overblijft.” Manu Keirse….’verlies moet je overleven’…. Hoe kun je dynamisch ouder worden Overleven De ernst van het verlies van een partner op latere leeftijd en het verdriet worden volgens de Belgische voormalig hoogleraar bijna altijd onderschat. ,,Verdriet wijst naar verbondenheid en naar liefde. Verdriet is de keerzijde van liefde. Als mensen hun partner verliezen op oudere leeftijd, dan verliezen ze hun levenslange gezel. Liefde is ook veiligheid, ze verliezen de steun, comfort en constantheid in hun leven. Ze verliezen de geliefde die fysiek, emotioneel en seksueel contact betekende. Verlies van een betekenisvolle langdurige relatie raakt oudere mensen evenzeer als het verlies van een ouder in de kinderjaren.” Keirse gruwelt van opmerkingen als verdriet verwerken en het een plekje geven. ,,Vertel me dan eens waar? Moet ik dat op de schouw zetten, in de kelder zetten? Verlies moet en kun je niet verwerken, je moet het overleven, je neemt het je hele leven mee.” Dat overleven betekent wel rouwarbeid verrichten, hard werken. ,,Sommige mensen hebben die kracht op oudere leeftijd niet meer om dat alleen, zonder steun, te doen. Verdriet is niet iets dat je alleen moet doorkomen, maar sociaal. Overleven is niet loslaten, maar iemand op een andere manier leren vasthouden. Met de dood eindigt het leven, maar nooit de relatie die je met iemand hebt.” Cees Mooij Hans Bouwman 9  iuԅ2n͞܁iuԅ2n͞ہ{בCט{u׉׉ 7cassandra://ky6r3yrrO1BPrQ04up_eRXa44LocEKIHvtaLmNHT3gIf` ׉ 7cassandra://TVlrGFouPeW-1al-Yjld_fVIbmvmRlJhl_mkS26peMg`׉ 7cassandra://oEE5TEXGffNuwQLvlhsCrmXixqOAQRcFXI9UYDtsjqkBA`jiwԅ2n͞׉E INVAARPLAN VERANTWOORDINGSORGAAN IS POSITIEF INVAARPLAN naar De Nederlandsche Bank Terwijl achter de schermen door alle betrokkenen keihard wordt 10 gewerkt aan het nieuwe pensioen, merken de gepensioneerden daar nog weinig van. Ja, de beoogde invoerdatum is nog steeds 1 januari 2027, maar zelfs op dat moment zien we het resultaat niet direct terug op onze bankrekening. We krijgen wel een indicatie hoeveel het zou moeten zijn, maar pas nadat alle financiële cijfers zijn gecontroleerd en vastgesteld (dat kan wel mei 2027 worden) wordt de hoogte van het pensioen waar je recht op hebt definitief bepaald. Dat bedrag wordt dan met terugwerkende kracht tot 1 januari 2027 verrekend en uitgekeerd. En als we geluk hebben, krijgen we per 1 januari een indexatie toegekend. Vanwege de strenge regels zal dat niet veel zijn. We moeten dat dan maar als voorschot zien op het grote werk! Degenen die niet invaren (als er geen werkgever meer is die een verzoek daartoe moet indienen of om een andere reden) krijgen geen invaarbonus. Wél hebben ze recht op hier de bovengenoemde indexatie. Dekkingsgraad Wat de geïnteresseerde pensionado die wel invaart komende maanden kan doen, is de dekkingsgraad van PGB in de gaten houden. Op dit moment is die ruim 130 procent. We hebben het over de ‘actuele dekkingsgraad’ die in dezen leidend is. Als dat zo blijft, zitten we goed. Mocht de dekkingsgraad richting 115 procent zakken, dan zit er nog maar een klein plusje in. PGB heeft zich wel ingedekt tegen dalende beurzen of tegenvallende rentetarieven, maar dat biedt voornamelijk soelaas tegen extreem negatieve ontwikkelingen. Het biedt geen zekerheid dat er altijd voor iedereen een forse plus in zit. Dat is wat de gepensioneerden in 2027 kunnen verwachten. Dat betreft dan alleen nog maar de uitkering van ons aanvullende pensioen. Ondertussen moet het nieuwe kabinet op stoom komen. De plannen zijn gepresenteerd maar in de praktijk moet blijken welke voorstellen op steun in de Tweede en Eerste Kamer kunnen rekenen. Dat zal tot eind dit jaar hét onderwerp van gesprek zijn in de media en aan de talkshowtafels. Vanaf januari 2027 gaan we de gevolgen echt merken in onze portemonnee. De hamvraag is of de eventuele plus van de indexatie en pensioenuitkering opweegt tegen de financiële aanslag die de politiek op ons pleegt. De noodzaak van die overheidsmaatregelen laten we hier buiten beschouwing. Dat is politiek en daar mag iedereen zijn eigen opvatting over hebben. Invaarplan Zoals gezegd, wordt door PGB op dit moment de laatste hand gelegd aan het grote invaarplan. De bedoeling is om dat vóór 1 april in te dienen bij De Nederlandsche Bank. Voor die tijd moet er nog wel wat gebeuren. Het PGB-bestuur moet een definitief besluit nemen om de plannen door te zetten. Dat kan pas nadat de raad van toezicht instemming heeft verleend. En dat gebeurt niet dan nadat het verantwoordingsorgaan positief advies heeft gegeven: over het voornemen om alle opgebouwde ׉ 7cassandra://oEE5TEXGffNuwQLvlhsCrmXixqOAQRcFXI9UYDtsjqkBA`jiuԅ2n͞׉EMAART 2026 ExPress vermogens over te hevelen naar de nieuwe pensioenregelingen (‘invaren’), over de wijze waarop de vermogens worden verdeeld en over de vraag hoe het bestuur alle belangen op evenwichtige wijze heeft beoordeeld. De adviesaanvraag van het bestuur is niet alleen complex, het is ook véél: inclusief bijlagen ruim 1.500 pagina’s! Het verantwoordingsorgaan heeft zich verzekerd van de hulp van een extern adviseur, maar dan nog blijft het een moeilijke afweging. De rekenmethoden die De Nederlandsche Bank oplegt om te bepalen of bij het verdelen van het geld niemand iets tekort komt, vergen bijkans een universitaire actuariële opleiding om het te kunnen snappen. En die kennis heeft het verantwoordingsorgaan niet. Invaarbonus Grootste punt van twijfel was dat die berekeningsmethode er toe leidt dat het bestuur zich genoodzaakt ziet extra geld aan te wenden voor de potjes van jonge slapers en actieven en verder nog voor leeftijdsgroepen tussen 45 en 68 jaar. Dat zou bij elkaar zo’n 5 procent van het vermogen kosten. Dat betekent dat gepensioneerden er pas bij een dekkingsgraad vanaf 111 procent wat bijkrijgen (invaarbonus). Tot 106 procent is bedoeld voor het opvangen van bedrijfsrisico’s, het vullen van de solidariteitsreserve (belangrijk voor gepensioneerden), daar bovenop komen de eerder genoemde noodzakelijke extra’s voor leeftijdsgroepen tot 68 jaar. Nu koerst de dekkingsgraad op dit moment gelukkig rond de 130, dus er is een redelijke kans dat er toch een mooie invaarbonus resulteert. Het verantwoordingsorgaan heeft eind februari positief geadviseerd, mét een dringend verzoek. Het bestuur is gevraagd om, als zich eind dit jaar een onverhoopt lage invaardekkingsgraad tussen de 106 en 110 procent aandient, iets te bedenken om gepensioneerden enigszins tegemoet te komen. De Nederlandsche Bank is nu aan zet om Pensioenfonds PGB een invaarbeschikking te geven om te mogen invaren per 1 januari 2027. Jos van Rijsingen 11 iuԅ2n͞ށiuԅ2n݁͞{בCט{u׉׉ 7cassandra://hLs443dfINHI0jKX1999E5hHb3r69N1AkSWaK8DMAwYu2` ׉ 7cassandra://QhYNmgHb9QWWfOHs3iBx9zrhGCGM90BXH3TkoGdSdXE`׉ 7cassandra://M9hIS2yscmLT5Swe_yV-MZC41-S41MQysVcZHLWuV4g=`jiwԅ2n͞׉E STEEKPROEF LEDEN LATEN MASSAAL HUN STEM HOREN Hoeveel leden hebben de enquête ingevuld? Uitgezette enquêtes: ............... Ingevulde enquêtes: ................ % retour: ................................... 15.000 3.332 22% Wat vinden de leden belangrijk voor de VVG om te mee bezig te zijn? Belangen pensioenen bij PGB: ....................................... Belangen koopkracht in Den Haag: ............................... Belangen Zorg-Wonen-Welzijn in Den Haag: ............................... 97.8% 93.7% 69.7% Wat vinden leden van de communicatie tot nu toe? Driemaal per jaar een ExPress is voldoende: ....... Het aantal nieuwsbrieven per jaar hoeft niet meer te zijn dan nu: ............................ De informatie op de website is voldoende op dit moment ... 72.9% 76.0% 67.6% VVG-leden W 12 at zijn de doelstellingen van de vereniging, hoe kan daaraan invulling worden gegeven en wat betekent dit voor de samenstelling van het bestuur? Dat zijn vitale vragen. Op de Ledendag 2025 kondigden we aan dat het bestuur van de VVG zich zou gaan beraden op de toekomst. De voornaamste redenen voor deze herijking waren:  De implementatie van de Wet toekomst pensioenen  De uitbreiding van het taakgebied van de Koepel Gepensioneerden  De (komende) vacatures in het bestuur Afgesproken werd om de leden bij deze discussie te betrekken. accenten leggen Inmiddels zijn we een stuk verder:  Het bestuur heeft in de zomer van 2025 een eerste aanzet gemaakt voor een beleidsplan voor de komende jaren  We hebben in november / december 2025 onder de 15.000 leden een toetsende enquête gehouden over de speerpunten van de VVG  Er zijn in januari 2026 twee klankbordsessies geweest waarin leden die zich daarvoor hadden aangemeld met het bestuur in gesprek zijn geweest over de uitslag van de enquête. Het bestuur is nu drukdoende om de hoofdlijnen van een beleidsplan op te stellen voor de komende jaren. Dat plan wordt op de komende Ledendag voorgelegd aan de leden. Hier alvast een eerste indruk van de Enquête en klankbordsessies We zijn verheugd dat 22% van de leden de enquête heeft ingevuld, digitaal of op papier (zie kader 1). Dat is voor dit soort enquêtes een hoog percentage. Van de 8.756 leden die de enquête op de pc heeft geopend, blijkt 38% het volledig te hebben ingevuld. De uitslag van de enquête over de doelstellingen van de VVG (zie kader 2) is onderwerp van gesprek geweest bij leden die zich daarvoor hadden aangemeld. Iedereen die zich via de enquête had aangemeld is uitgenodigd om deel te nemen aan een klankbordsessie. Een aantal van hen is ook daadwerkelijk bij een van de sessies aanwezig resultaten van de enquête en de klankbordgesprekken. ׉ 7cassandra://M9hIS2yscmLT5Swe_yV-MZC41-S41MQysVcZHLWuV4g=`jiuԅ2n͞׉EHMAART 2026 ExPress Bijna 3500 leden vulden de vragenformulieren in geweest. Een sfeerverslag van deze bijeenkomsten vindt u elders in deze ExPress. Uit deze klankbordsessies komt naar voren dat de leden, net als overigens uit de opmerkingen bij de enquête naar voren kwam, er de nadruk op leggen dat de VVG vooral hun belangen bij Pensioenfonds PGB moet behartigen. Het opkomen voor onze belangen in Den Haag - zowel voor wat betreft de pensioenwetgeving als op het gebied van inkomen en koopkracht voor senioren (AOW en dergelijke) was een duidelijke tweede prioriteit. Dat gebeurt vooral via de Koepel Gepensioneerden. Onze invloed daarvoor bij de Koepel moeten we zeker op hoog niveau houden. Zelf naar Den Haag gaan hoeft niet per se. De leden stellen in algemene zin: ‘Schoenmaker blijf bij je leest’. Dat laatste geldt zeker ook bij onderwerpen die een bredere belangenbehartiging behelzen: wonen, zorg en welzijn. De leden zijn van mening dat andere organisaties waarmee de Koepel samenwerkt, beter in staat zullen deze belangen te behartigen. De rol voor de VVG zou dan ook met name moeten bestaan uit het goed informeren van haar leden en het signaleren van relevante punten van en naar de Koepel. Ledendag De resultaten van de enquête en de verdiepende gesprekken in de klankbordsessies verwerkt het bestuur in een nieuwe opzet van het beleidsplan voor de toekomst. Ook de reacties op de algemene vragen in de enquête (zie kader 3) worden daarbij betrokken. De stukken zullen tijdig voor de volgende Ledendag beschikbaar zijn op de website van de VVG. Fieneke van de Brink Cees Mooij 13  iuԅ2n͞iuԅ2n͞߁{בCט{u׉׉ 7cassandra://Mj2iBkkUCg05UQqqzsXMhq1lnLc2hEQ_i701-SkNM8w` ׉ 7cassandra://5QRVNwVY5xTEZG7oq6vSV5B5X-2ngkBEJGXl4cOKI1Mq`׉ 7cassandra://xOMpFylvCxiPFjMLioSe3sUFmdssnCUIGNoQ8Ei5RQIG`jiwԅ2n͞׉E UITLEG HOE ZIT DAT NU PRECIES MET DAT PENSIOEN? De VVG, Vereniging van Gepensioneerden bestaat sinds 2013 en komt voort uit diverse verenigingen die al bestonden bij bedrijven die zich aansloten bij Pensioenfonds PGB. De VVG heeft ruim 15.000 leden. Het bestuur van de VVG hield vorig jaar een enquête onder haar leden, onder meer om te peilen hoe de toekomst ingericht kan worden. Om persoonlijk in gesprek te gaan met de achterban, werden eind januari twee zogeheten klankbordsessies gehouden om te praten over de toekomst van de VVG. Tijdens de ALV op woensdag 22 april worden de bevindingen gepresenteerd. Veel enthousiasme tijdens twee zogeheten klankbordsessies. Op uitnodiging van de VVG, togen een kleine dertig belangstellenden naar het kantoor van Pensioenfonds PGB in Amstelveen. 14 G edurende twee dagen ontvingen bestuursleden van de VVG, de Vereniging van Gepensioneerden van Pensioenfonds PGB, een kleine dertig leden voor een dag vol discussie en reflectie. Naar aanleiding van een enquête vorig jaar konden belangstellenden zich opgeven om over de resultaten VVG-achterban, betrokken en enthousiast door te praten. En daar bleek dus best animo voor. Gastheer PGB toonde zich een prettig gastheer door niet alleen een ruimte ter beschikking te stellen, maar ook een uitgebreide lunch aan te bieden. Na een informele kennismaking met koffie, was het tijd voor het inhoudelijke deel van deze dag. Voorzitter van de VVG, Ernst Taris heette welkom en legde het doel uit. Praten over hoe de VVG de komende jaren verder kan en mag. Aan de hand van uitslagen van de enquête (zie pag 12 en 13 in deze ExPress) kwamen de tongen al direct los. Voordat de inhoudelijke discussie begon, toog het gezelschap van overwegend mannen, van de vierde verdieping naar beneden, naar ‘de wand’. Op een muur is in woord, beeld én voorwerpen de geschiedenis van Pensioenfonds PGB uitgebeeld, de zogeheten canon. VVG-bestuurslid Fieneke van den Brink vertelde in het kort over deze geschiedenis en wees op leuke details, zoals bijvoorbeeld oude stempels. Ja, die kende iedereen nog wel. Hierna ging de groep in tweeën uiteen om onder leiding van Ernst Taris, Fieneke van den Brink en ook bestuurslid Jos van Rijsingen te brainstormen. Het bestuur wilde vooral horen hoe de leden zien wat de rol van de VVG de komende jaren kan en mag zijn. Aan de twee tafels volgden diepgaande discussies. Duidelijk was wel dat het waarborgen van ׉ 7cassandra://xOMpFylvCxiPFjMLioSe3sUFmdssnCUIGNoQ8Ei5RQIG`jiuԅ2n͞׉EMAART 2026 ExPress Diepgaande discussies, herinneringen en een broodje kroket Fieneke van den Brink bij de info-wand waar aan de hand van illustraties, foto’s en voorwerpen, de geschiedenis van Pensioenfonds PGB is uitgebeeld. financiële en vaak individuele belangen bij de deelnemers voor in de mond lag. Jaren van misgelopen indexaties en dus koopkracht bijvoorbeeld. Maar ook de vrees dat aan de AOW getornd gaat worden. Veel deelnemers aan deze klankbordsessies bleken goed op de hoogte van de toch ingewikkelde wereld van de pensioenen. Onder de deelnemers oud-leden van bijvoorbeeld ondernemingsraden en verantwoordingsorgaan. Misschien mede daardoor verzandde het gesprek soms in een uiterst gedetailleerde beschouwing op het pensioen. De discussieleiders moesten af en toe het gesprek weer richting de toekomst van de VVG leiden. Herinneringen Tijdens de lunch ging de discussie onder het genot van een broodje kroket of krentenbol hier en daar aan de tafels in goede sfeer door. Duidelijk was wel dat de deelnemers zeer betrokken zijn bij het pensioenfonds en de VVG. Maar er was ook tijd om herinneringen op te halen uit de jaren dat men nog werkte. Vaak verhalen van tientallen jaren geleden. Na de lunch volgde nog een discussieronde in twee groepen. (Zie voor bevindingen pagina 12 en 13 in deze ExPress). Als afsluiting van de klankbordsessies namen de drie discussieleiders de resultaten, opmerkingen en bevindingen met iedereen kort door. Duidelijk is wel dat een zorgvuldige en betrokken rol van de VVG nodig blijft, ook de jaren na 1 januari 2027 als PGB over is naar het nieuwe pensioenstelsel. Daarbij is behoud van de goede relatie met Pensioenfonds PGB van belang. Bestuurslid Fieneke van den Brink zei leuke gesprekken gevoerd te hebben en dat vonden de aanwezigen ook. Er werd zelfs voorgesteld deze klankbordsessie een vervolg te geven en straks als de bevinden gebundeld zijn, daar verder op door te gaan. Petra Dircks Petra Dircks 15  iuԅ2n͞iuԅ2n͞{בCט{u׉׉ 7cassandra://Xl1AICKI18qJvLYBBuTO-A4_BH_4C8wS4n4A6bF6PMU ` ׉ 7cassandra://0Na1-RgdUJ1hRuCcqAtGQvVUrvvTT0yUpZw_OYjtG2Y`׉ 7cassandra://x3feXqjfXwNIPtTwce9f-MAiK0T9c6CqCmYNdBLKBl0E`jiwԅ2n͞ נiwԅ2n͞9ׁH)http://www.movisie.nl/ouderenmishandelingׁ ׁ Јנiwԅ2n͞9ׁH&http://www.ikvermoedhuiselijkgeweld.nlׁ ׁ Јנiwԅ2n͞ a̫9ׁH http://www.vooreenveiligthuis.nlׁ ׁ Ј׉E FMINDER ZICHTBAAR VEEL GEWELD TREFT OUDEREN Mishandeling ouderen heeft vele gezichten Pais en vree. Niet overal, niet altijd. V 16 an de 3,8 miljoen 65-plussers in Nederland krijgen 188.000 senioren te maken met ouderenmishandeling. Of meer. Want veel problemen verdwijnen onder het tapijt. Tot de daders behoren mantelzorgers, verplegers en plotseling nieuwe vrienden. Om aandacht te vragen voor senioren in de knel heeft de Verenigde Naties twintig jaar geleden 15 juni uitgeroepen tot een jaarlijkse internationale Dag tegen Mishandeling Ouderen. Veel landen zien hun bevolking in hoog tempo vergrijzen. Niet zelden is de positie van ouderen zwak en worden problemen beschouwd als een aangelegenheid die alleen de familie aangaat. Wegkijken is gemakkelijker dan ingrijpen. De berokkende schade heeft vele gezichten. Soms worden de slachtoffers financieel geplukt. Dan weer is sprake van treiteren of regelrecht fysiek geweld. Daders ketenen ouderen aan verwarmingsbuizen of dwingen ze te overnachten in de garage of zelfs een stal. Gewoon in Nederland, achter de een of andere voordeur. Het adviespunt Veilig Thuis geeft hulp en informatie aan slachtoffers plus de brede kring van nauw betrokkenen. Van mantelzorgers en familieleden tot plegers en zorgprofessionals. Hoe herken je mishandeling? Is sprake van brute opzet of eerder uit de hand gelopen onmacht? Voldoening Het merendeel van de mantelzorgers put veel voldoening uit hun vrijwilligerswerk. Burgers die een uurtje of drie per week anderen helpen, blijken gelukkiger dan mensen zonder zorgtaak. Maar wat als de verleende hulp steeds zwaarder wordt en tot last? Overbelasting kan mantelzorg laten ontsporen. Verwaarlozing, foute behandeling en zelfs mishandeling liggen dan op de loer. Movisie, kennisinstituut op het vlak van sociale vraagstukken, schat dat jaarlijks in Nederland 30.000 ouderen het slachtoffer worden van financieel misbruik. Denk aan fraude met de pinpas, gedwongen wijziging van het testament of een dubieuze aanpassing van de hypotheek. Ook verandert onvrijwillig maar met regelmaat kostbaar interieur van eigenaar. Weg schilderij of tafelzilver. Liever niet De getroffen ouderen praten meestal liever niet over het misbruik dat hen overkomt. Dat kan te maken hebben met de geestelijke weerbaarheid en vormen van dementie. Ook schaamte speelt een rol en bij melding vrees voor de gevolgen. ׉ 7cassandra://x3feXqjfXwNIPtTwce9f-MAiK0T9c6CqCmYNdBLKBl0E`jiuԅ2n͞׉EUMAART 2026 ExPress Wegkijken is gemakkelijker Signalen mishandeling ouderen Aanzien • Lusteloos • Onverzorgde wonden • Ondervoed, vaak honger Steeds meer ouderen wonen tot op hoge leeftijd thuis. Door afnemende gezondheid en wegvallende leeftijdgenoten neemt hun kwetsbaarheid toe. Minstens een op de twintig 65-plussers krijgt te maken met vormen van mishandeling. Omgang • Bang voor plekken of mensen • Vreest aanraking • Mijdt oogcontact Wat indien de als noodzakelijk ervaren hulp en steun straks wegvallen? Dan maar liever vergoelijken. Ouderen zelf maken zelden melding van hun mishandeling. Mensen op leeftijd zijn minder kwetsbaar als ze omgeven zijn door een stevig netwerk – familie en vrienden die in de gaten houden of alles wel goed gaat. Het advies is om naast een testament ook een levenstestament op te Hulpposten Een sterk vermoeden van ouderenmishandeling kan het beste gemeld worden bij een hulpverleningsinstantie in de directe omgeving. Iedere gemeente beschikt over een Advies en Steunpunt Huiselijk Geweld. Te vinden op: www.vooreenveiligthuis.nl Landelijk telefoonnummer: 0900 – 1262626. Of bel Veilig Thuis: 0800 - 2000 Nadere informatie: www.ikvermoedhuiselijkgeweld.nl www.movisie.nl/ouderenmishandeling stellen. Wie mag als je dat zelf niet goed meer kan, namens jou medische en financiële beslissingen nemen? Wel zo veilig om direct ook een vertrouwd iemand aan te wijzen die als tweede persoon meekijkt. Theo Leoné Theo Leoné Situatie • Deuren vaak op slot • Onverklaarbare schulden • Moeilijk alleen te spreken Gedrag • Plotseling boos, bang of depressief • Sterk negatief zelfbeeld • Raakt concentratie kwijt Vormen van mishandeling • Lichamelijk. Met blauwe plekken, brandplekken en soms fracturen tot gevolg. • Psychisch. Angst, woede en verdriet door dreigement en vernedering. • Verwaarlozing. Slechte hygiëne tot ondervoeding en uitdroging toe. • Financiële uitbuiting. Zonder toestemming profiteren van bezittingen en diefstal. • Seksueel misbruik. Van betasting tot verkrachting. • Schending rechten. Post achterhouden en bezoekers weigeren. 17  iuԅ2n͞iuԅ2n͞{בCט{u׉׉ 7cassandra://kTpnaO20ZQRqo9Qq7bBvOn1jLQoJ8Qjv8M2D4N1nWB4` ׉ 7cassandra://UkvuN-2duuc-lFd1p1YS0h42Piuu4a9pV1uBEmQRyMow`׉ 7cassandra://kmW8qPeC5_s0Hi1pyJgysxAsqegM8Qv0uomTHckQV6sA4`jiwԅ2n͞נixԅ2n͞T̫9ׁHhttps://www.anׁ ׁ Јנixԅ2n͞T9ׁH&http://ouderenfonds.nl/activiteit/bus/ׁ ׁ Јנixԅ2n͞TG9ׁHhttp://valys.nlׁ ׁ Ј׉EATOCH MOBIEL GELUKKIG IS ER VOLOP GERICHT VERVOER VOOR HANDEN Prima passend o A 18 ls het (tijdelijk) niet meer lukt om zelfstandig te reizen met auto of openbaar vervoer, dan is er altijd nog de regiotaxi, Valys of een vrijwilligersinitiatief om je wereld niet te klein te maken. Ai, daar is ineens die vervelende blessure, die wekenlang aanhoudt, en misschien wel nooit meer overgaat. Zelfstandig reizen met de auto of per openbaar vervoer is van de een op de andere dag niet meer mogelijk. Maar betekent dit dat je achter de geraniums moet gaan zitten? Welnee. Voor wie het vanzelfsprekend was, zich te verplaatsen naar waar naar toe dan ook, moet wellicht even zoeken: hoe vind ik het juiste vervoer. Als je het echt niet weet, begin dan met een telefoontje naar de gemeente. Die kan je alvast voorlichten. Of googel op de gemeentenaam en aangepast vervoer. Ook dan komt al gauw informatie over de regiotaxi boven. De regiotaxi is vervoer van deur tot deur lokaal of in een kleine regio. Rolstoel en scootmobiel kunnen mee, en eventueel ook een begeleider. Het komt voor dat de chauffeur met een omweg rijdt om andere passagiers op te halen. In veel gemeenten mag iedereen gebruik maken van de regiotaxi. Wie een wmo-indicatie heeft, kan er voordelig mee reizen. Niet overal heet deze vorm van aangepast vervoer Regiotaxi. In de Achterhoek bijvoorbeeld, heet de regiotaxi ZOOV op maat. Flevoland kent flexRRReis Flevoland. Maar de werkwijze is vaak wel hetzelfde. Valys Zoek je vervoer over een langere afstand? Dan kun je bij Valys terecht. In tegenstelling tot de regiotaxi kan niet iedereen met ׉ 7cassandra://kmW8qPeC5_s0Hi1pyJgysxAsqegM8Qv0uomTHckQV6sA4`jivԅ2n͞׉EMAART 2026 ExPress Johan Slot, vrijwilliger van Automaatje: ,,Ik ben blij dat ik dit mag doen” 700 KILOMETER ‘ IS BESLIST NIET VEEL ‘ op pad Valys reizen. Er moet echt wel wat met je aan de hand zijn. Wie met Valys mag reizen, krijgt een Valyspas en een zogeheten persoonlijk kilometerbudget. In 2026 is dat maximaal 700 kilometer. Het kilometertarief: €0,288 per kilometer. Je persoonlijke kilometer budget overschrijden, mag wel, maar voor die kilometers betaal je fors meer: €1,777 per kilometer. 700 kilometer klinkt veel, maar is het dat ook? ,,Uit eigen ervaring kan ik je vertellen dat dit beslist niet veel is”, vertelt een van onze leden die gebruik maakt van Valys. Het kan zijn dat je opgehaald wordt met een taxi maar voor hetzelfde geld staat er een busje voor je te wachten met meer klanten. Rechtstreeks vervoer is dan ook niet gegarandeerd. Voordat ik laatst vanuit mijn woonplaat Lobith in het Pantein ziekenhuis in Boxmeer was, maakte ik eerst nog een verplicht ritje naar Westervoort en naar het Radboud ziekenhuis.” Vrijwilligers Hij maakt inmiddels gebruik van de ANWB Automaatje. ,,Dat zijn particulieren die min of meer tegen kostprijs voor je rijden.” ANWB Automaatje is een samenwerking tussen de ANWB en gemeenten. Je hoeft niet per se lid te zijn van de ANWB om er gebruik van te maken. ANWB Automaatje rijdt niet in elke gemeente. Naast Automaatje zijn er nog andere zinvolle vrijwilligersinitiatieven. Een ervan is de PlusBus. Die wordt helemaal gerund door vrijwilligers. Ze rijden de bus en begeleiden de passagier. De bus haalt je op en brengt je thuis. Ook ideaal als je met meer mensen een uitstapje wil maken. Ongeveer honderd gemeenten in Nederland kennen de PlusBus. Vooral in de Randstad, Brabant en Limburg rijden er veel PlusBussen. 19 Meer informatie: valys.nl ouderenfonds.nl/activiteit/bus/ https://www.anwb. nl/lidmaatschap/ maatschappelijk/anwbautomaatje Cees Mooij Miriam Szalata  ivԅ2n͞ivԅ2n͞{בCט{u׉׉ 7cassandra://KycKxoPX25SKdOeHs3GklCnTMcn0Yo9w66IpBVh8ozM+` ׉ 7cassandra://xUo9L2-b13Q9fSQKRAq2uLw0uLEWYr1V4joGvAN8iEY`׉ 7cassandra://F1VoRKGPx0W0DIY_z3QShiF04Y5q9oqB_WJHw-c7g24Ku`jixԅ2n͞׉E VREDE JAREN IN DE WEER VOOR DE GOEDE ZAAK AutoMaatje Twee dagen per week is Jan ter Haar vrijwilliger bij vervoersservice AutoMaatje. Brengt dan stadgenoten naar de fysio of familie. Opmerkelijk: twintig jaar reed hij, hoewel in het bezit van een rijbewijs, zelf geen auto. Ter Haar pleit hartstochtelijk voor een forse uitbreiding van het net buurtbusjes. Hij verwondert zich over de kritiek op windmolens terwijl niemand klaagt over wijken met 2500 auto’s of meer per vierkante kilometer. Jan bewaakt de vredesvlam N 20 ooit weer – Nie wieder. Bloedbeladen woorden en gelijk een belofte. Voor Jan ter Haar (Meppel, 1946) is wegkijken geen optie. Op de kortste dag liep hij andermaal met een olielamp een rondje van veertig kilometer om zijn woonplaats Enschede. De vredesvlam moet blijven branden. ,,Op de lagere school stond je 4 mei rond de vlaggenmast en werd ingepeperd: dat mag nooit weer gebeuren. Je werd destijds bij de oren gegrepen en dacht als een soort padvinder: nooit weer, nie wieder. Ik ben blij dat gevoel nooit te zijn kwijtgeraakt.” Als dienstplichtig militair zou Jan ter Haar inlichtingenofficier worden maar zwaaide af als eenvoudig soldaat. ,,Ik kwam terecht bij de vierde groep geleide wapens in de Harz. De dienst was voor mij een soort ontgroening en gaf me een goede basisopleiding. We wandelden in het mooie dal van de Weser als training voor mijn eerste vierdaagse in Nijmegen. Bij de Leidse Onderwijs Instellingen volgde ik de schriftelijke cursus journalistiek en ontving het certificaat met een ruime voldoende.” Portefeuille actiegroepen Terug in Drenthe gaat Ter Haar als leerling-journalist aan de slag bij de Drents-Groningse Pers. Standplaatsen Hoogeveen en Emmen. Om in 1975 de overstap te maken naar de Nieuwe Apeldoornse Courant. Op de behoudende Veluwe kunnen ze de enthousiaste tegellichter wel gebruiken. Onderdeel van zijn portefeuille: actiegroepen. ,,Bij het Rijkscomputercentrum werkte een Papuazoon, John Papare. Wat een verhaal had hij. Bij de vereniging van huisvrouwen sprak een scheepsarts uit Paramaribo over De Kom. Nooit van gehoord! Terwijl Anton de Kom de Nelson Mandela van Suriname is. Ik was dan wel journalist in een stad maar wilde van daaruit de wereld leren kennen. Overal lopen lijnen naar elders.” Progressieve krant Ambitieus hengelt Ter Haar, zeven jaren actief vanuit Apeldoorn, naar banen in het westen des lands. Op het netvlies zijn Journaal, ANP en Wereldomroep. Zou IKON een plekje hebben? Tot zijn eigen verrassing strijkt hij in 1982 neer bij de Twentsche Courant – stadsredactie Enschede. De van huis uit katholieke krant blijkt progressief en stimuleert aandacht voor minder bedeelden. Volop oog bestaat voor emancipatie, oecumene en arbeiders in de knel. ,,Bij Luchtkateringsinstituut ITC waren studenten uit alle windstreken. Van Kroatië en Japan tot Mexico en China. Als in hun land een ramp plaatsvond, organiseerden de studenten inzamelingen. Zo ׉ 7cassandra://F1VoRKGPx0W0DIY_z3QShiF04Y5q9oqB_WJHw-c7g24Ku`jivԅ2n͞׉E !MAART 2026 ExPress In herfst en winter zoekt Jan ter Haar in de bossen in de buurt naar dood droog eikenhout. Achter zijn fiets een karretje met wat gereedschap. ,,Ik ben graag in de natuur. D’r zit ook een kant aan van fikkie stoken. Ik zaag met de hand en kloof het hout. Alles met handkracht, mijn hobby. Het voelt als een visser die wat vangt, een jager met zijn buit.” Tien jaar al maakt de wereldvredesvlam in olielampen een rondje van veertig kilometer om Enschede. In 1999 kwamen vanaf vijf continenten zeven ‘Ik voelde me Kuifje’ golfde het mondiale vaak op onze stadsredactie af. “ De samenwerking van medisch centrum Ziekenzorg met een missiehospitaal in Oeganda voert hem veertien dagen naar Afrika. Drie grote krantenpagina’s schijft Ter Haar vol. Niet alleen over de samenwerking om staar te bestrijden maar vooral over het leven van Oegandezen. ,,Ik voelde me Kuifje in Afrika. Reed op de fiets van de missionaris overal naar toe en maakte veel foto’s.” Nooit weer - Nie wieder. Ter Haar groeit op met een sterk vooruitgangsgeloof. Als je een steentje bij kunt dragen om de wereld beter te maken, moet je dat niet laten. Hij demonstreert mee tegen kruisraketten en trekt rode lijnen tegen onrecht. ,,In Griekenland waren generaals aan de macht. Kan toch niet in een Navo-land? Oorlog in Vietnam, de strijd in Zuid-Afrika. Dat vreselijke Nederlandse woord apartheid.” Predikanten Op 20 april 1985 vindt in de Twentse Schouwburg een bijzonder treffen plaats, georganiseerd door Enschede tegen Apartheid. De zwarte predikant Christian Peterse uit Zuid-Afrika schudt zijn Duitse ambtgenoot en Werner Koch de hand. Koch, de man die vanwege zijn opvattingen al voor de oorlog in concentratiekamp Sachsenhausen kwam vlammen bijeen in Bangor, een stad in Wales. Een legende van de Navajo-indianen zegt dat als zeven vlammen uit alle windstreken één vlam vormen, een tijdperk van vrede aanbreekt. De wereldvredesvlam werd in 2002 bij het Vredespaleis in Den Haag ontstoken en zet sindsdien haar opmars voort. De vlam brandt momenteel wereldwijd in duizenden scholen, ziekenhuizen en centra van bezinning. en toch zijn rug recht hield. Ter Haar: ,,Tegenover apartheid kun je niet neutraal blijven. Apartheid is absoluut. Dat kun je in de journalistiek niet overlaten aan hoor- en wederhoor. Bij apartheid moet je kleur bekennen. Of dat ook geldt voor Gaza? Zeker. Op apartheid kun je alleen maar tegen zijn.” Theo Leoné Theo Leoné 21 Een bijzonder treffen in 1985. De Duitse verzetsman Werner Koch ontmoet bestrijders van het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime.  ivԅ2n͞ivԅ2n͞{בCט{u׉׉ 7cassandra://X_kWIDXXHeHYv6R9oOPjOXqZ3sDWOgeelXLzGGRBJgY]` ׉ 7cassandra://szp0AqquyW_h3cueGX29GMcGtlus53BiIgNXN80R97o[`׉ 7cassandra://MWP_JvWhu-ejREe_jXVxCfZF667_CeLwX25GE0LZXjgA4`jixԅ2n͞׉E LAATSTE THUIS DE SENIOR HEEFT GERICHTE WOONWENSEN Om maar met een misverstand in huis te vallen: de ideale seniorenwoning is geen eenheidsworst. Brede gangen, geen drempels, makkelijke toegang, dat is allemaal te regelen. Maar de sociale kant van zo’n woning laat zich minder makkelijk vangen. Bovendien speelt er nog iets anders: ,,Een seniorencomplex is al weer achterhaald, het gaat nu om meer-generatiewoningen.’’ Bouwen voor senioren N 22 a bijna een heel leven in een rijtjeswoning, is het voor veel mensen tijd om naar een kleinere woning om te zien, want de kinderen zijn al lang het huis uit. Iets in de buurt van voorzieningen met leeftijdgenoten nabij. Kortom, het lijkt tijd voor een seniorenwoning. Maar hoe ziet zo’n woning er in theorie uit? Wat is de ideale seniorenwoning? Dat is een moeilijke vraag voor architecten Bert Bulthuis, Machiel Wagenaar en Bianca van der Weg. De harde praktijk is enerzijds makkelijk te schetsen, maar daar is natuurlijk niet alles mee gezegd. Er komt immers meer kijken bij het beantwoorden van de vraag wat een ideale seniorenwoning is. ,,Er is ook het sociale aspect, het dorpsgevoel, voor bewoners’’, stelt Bianca van der Weg in het Leidse architectenkantoor dat zij deelt met Machiel Wagenaar. ,,Het gaat er om of iemand er zich thuis voelt en dat is heel persoonlijk. Een seniorenwoning is nooit een eenheidsworst’’, vult zij aan. Volgens Machiel Wagenaar zijn heel veel mensen die nu in een grote huur- of koopwoning zitten op zoek naar iets anders. Maar daarbij hebben deze senioren wel wensen voor dat nieuwe. ,,Het moet vooral kleinschalig zijn, waar mensen hun eigen ideeën en wensen kwijt kunnen. Senioren zijn ten slotte mensen die zijn gevormd door hun woonverleden. Eenvormigheid werkt niet meer. Het moet herkenbaar zijn voor de nieuwe bewoners, aansluiten bij wie zij zijn’’, zegt hij. Hij voegt er nog aan toe dat ouderen vandaag de dag in meer gevallen een pensioen hebben en dus wat geld om te besteden. ,,Ja, senioren hebben tegenwoordig een grotere mond dan vroeger’’, lacht hij. Architect Bert Bulthuis bouwde begint met luisteren Bert Bulthuis…’De mensen hebben hun trots’…. eerder meerdere woningen voor senioren waaronder het complex Kembang Baru in Zwolle. Dit complex van 35 appartementen is rond een gemeenschappelijke binnentuin aangelegd, waardoor een hechte gemeenschap is ontstaan. Bulthuis onderstreept dan ook het belang van luisteren naar de ouderen zelf. ,,De mensen hebben hun trots. Die willen zich niet in een hoekje laten wegstoppen. Eigenlijk is die tijd voorbij, maar toch wordt dat nog veel gedaan’’, aldus de architect, die een groot deel van zijn tijd tegenwoordig in Hongkong woont. ,,Een paar maanden per jaar ben ik nog wel in Nederland’’, vertelt hij via beeldtelefoon. ,,Ik heb nu nog zes projecten lopen in het oosten van Nederland. De mensen zijn zo loyaal. Ik ben al jaren weg, maar nog steeds nemen mensen contact met me op: Bert kan je iets voor me doen. Dat is zo anders in Hongkong. De wereld hier is veel meer in beweging. De klanten van vijf jaar geleden ׉ 7cassandra://MWP_JvWhu-ejREe_jXVxCfZF667_CeLwX25GE0LZXjgA4`jivԅ2n͞׉E ~MAART 2026 ExPress ‘Ze laten zich niet in een hoekje wegstoppen’ ?????? wonen hier niet meer. Die wonen nu in Dubai of Amerika.’’ Afstand Een belangrijk aspect van bouwen voor senioren is de afstand tot voorzieningen. Alle drie noemen daarbij de nabijheid van winkels, apotheken, zorgverleners van groot belang. ,,Alhoewel dat voor winkels nu wat minder speelt dan vroeger. Heel veel supermarkten bezorgen tegenwoordig aan huis’’, merkt Machiel Wagenaar op. Apotheken kunnen ook bezorgen als dat noodzakelijk is en ook zorgverleners kunnen langs komen. Maar om even naar een spreekuur te gaan, kan afstand zeker een rol spelen. Die afstand is ook belangrijk als het gaat om het openbaar vervoer: hoe ver is het lopen naar de dichtstbijzijnde halte? Een tweede essentieel punt van seniorenwoningen is de vorming van een gemeenschap. Een van de problemen waar ouderen mee worstelen is immers eenzaamheid. De kinderen leven hun eigen leven, vrienden vallen weg, soms ook een partner. Dan ligt eenzaamheid op de loer. ,,Bij de bouw van een complex voor ouderen is het sociale aspect belangrijk. Daarom is kleinschaligheid van belang’’, zegt Machiel Wagenaar. Bianca van der Weg: ,,Er moet ruimte zijn voor buren om elkaar te ontmoeten. Daardoor leer je elkaar kennen.’’ Bouwen voor ouderen betekent voor Bulthuis dat alles ‘klaar is voor de rolstoel’. Alles moet toegankelijk zijn voor de bewoners. Maar dat is niet alles: ,,Daarnaast is de verbinding in een gebouw tussen de bewoners van groot belang. En dat staat of valt met de mensen die er tijd in willen blijven steken’’, aldus de architect. Wagenaar wijst op een project van zeven wooneenheden vlak bij Leiden, dat hij samen met Van der Weg heeft gerealiseerd. ,,Daar is een gemeenschappelijk tuin aangelegd. Daar moet je doorheen om bij je huis te komen. Je kan je daar niet aan onttrekken. Bij een dergelijke complex is iets gemeenschappelijks binnen of buiten altijd nodig.’’ Overigens zijn complexen voor senioren al weer achterhaald, meent Bianca van der Weg. ,,Een plek alleen voor ouderen is achterhaald. Tegenwoordig spreken we van meergeneratiewoningen. In Oegstgeest is er een project voor ouderen, waar ook een deel wordt gereserveerd voor starters, voor mensen met een beperking. Iedereen kan doen wat hij of zij wil, als mensen maar rekening houden met elkaar’’, aldus Bianca van der Weg. Louis Raaijmakers Gijs Korevaar 23  ivԅ2n͞ivԅ2n͞{בCט{u׉׉ 7cassandra://zFdNm_LOS5mZT5ZGwTDzVIxtMx9ys1-XBvo6P2dimIkļ` ׉ 7cassandra://sdXZHXpS1A5AcyfAJsTk8YeUTV2YnJXrycGtNMUaO7cC`׉ 7cassandra://YqzfrACEOnWgqGV0VJa5XE6lDtn2H6AjoRoBMtT78dgB`jixԅ2n͞׉EOPZIJ OPZIJ DAAR ZIJN ZE HOOR: DE STOERE FIETSERS Gelukkig op de fiets Jan Gelmers (66) en 24 Jannie Brinkman (68) raken niet uitgepraat over hun fietsvakanties. Het gesprek met het stel uit Zetten gaat al gauw alle kanten op. Jan verhaalt enthousiast over zijn reis naar Cuba. Jannie haalt herinneringen op aan hun gezamenlijke trip langs de rivier de Mekong in Azië. En in Europa hebben ze ook de nodige kilometers weggetrapt. ,,W e houden van langs rivieren fietsen”, zegt Jannie. ,,We zijn langs de Maas gefietst, helemaal naar de bron in Frankrijk”, vult Jan aan. Polen is ook favoriet. ,,We zijn zeker 25 keer door Polen gefietst. Van noord naar zuid en van oost naar west. Polen is geweldig om te fietsen.” Voor de mensen die zich daar niets bij kunnen voorstellen heeft het stel een tip: ,,Neem contact op met het Pools Verkeersbureau in Amsterdam. Je krijgt een dik pakket met fietsroutes thuisgestuurd.” Bij alles wat ze vertellen, glinsteren hun ogen en trekt er een brede lach over het gezicht. Dit stel is op de fiets heel gelukkig. Ze maken hun tochten op een knalgroene en een felgele Santos. ,,De Rolls Royce onder de fietsen”, benadrukt Jan nog maar eens de robuustheid en betrouwbaarheid van deze wereldfiets. Gastvrijheid Dankzij hun fietstochten leren ze ׉ 7cassandra://YqzfrACEOnWgqGV0VJa5XE6lDtn2H6AjoRoBMtT78dgB`jivԅ2n͞׉ELMAART 2026 ExPress in het Cambodjaanse Phnom Penh in een verkeersopstopping terecht. Ze wurmden zich langs de vele brommertjes tot ze vooraan stonden voor het verkeersplein met zes verstopte toegangswegen. Op dat plein stond een agent. Een presidentiële behandeling in Cambodja ,,Hij wees naar ons. We mochten als eersten het plein over. Anderen moesten wachten. Het viel ons op dat er overal politie was. Toen we dat later vertelden aan de Franse eigenaren van ons hotel, zei de man: ’Maar weet je dan niet wat er aan de hand is? Er is hier een Jan en Jannie in Thailand. Ze ontmoetten er fietsers die geld inzamelen voor een tempel. veel over andere culturen. ,,Cuba was een belevenis”, zegt Jan die de reis in 2011 met zijn zwager maakte. ,,De natuur, cultuur en de mensen maken het tot een geweldige ervaring. Je komt in een heel andere wereld terecht. Ze zeggen wel eens dat Nederland gastvrij is, maar vergeleken met andere landen stelt dat niks voor. ‘How are you? Nice that you visit our country’, hebben we heel vaak gehoord.” In Cuba sliep Jan in ‘casas particulares’, bij mensen thuis. Toen hij en zijn zwager na een pittige fietstocht in het donker aankwamen bij een jong stel met kinderen, kregen ze eten aangeboden. ,,Het was spaghetti op z’n Cubaans met garnalen in tomatensaus. Ik heb nog nooit zo lekker gegeten. De volgende ochtend waren onze kleren gewassen en gestreken. Ze vroegen er omgerekend een euro voor.” Dat vond Jan veel te weinig, hij gaf het gastgezin wat extra’s. Op hun reis langs de Mekong in 2023 kwamen Jan en Jannie grote top met president Biden.’” Jan en Jannie bleken zelf ook een haast presidentiële behandeling te hebben gehad. Wereldbeeld Ze stellen zich op hun fietsreizen heel open op. Daardoor hebben ze ook veel contact met de lokale bevolking. Ze zijn onder de indruk van hoe mensen leven en kregen een andere kijk op de wereld. Jannie: ,,Sommige mensen hebben niet meer dan een hutje, maar zijn heel gastvrij en creatief. We zeiden weleens: de mensen zijn rijker met hun eenvoud, dan wij, met al onze bezittingen.” Miriam Szalata Eigen foto 25  ivԅ2n͞ivԅ2n͞{בCט{u׉׉ 7cassandra://1mLx7pOcawQDZa0sAIgE6U4v5dN_5VNxX4CyMh8h2esTA` ׉ 7cassandra://cc8oNUvsg_pzYutfR2HYQM5Rrsl6NVKzPLLv6tFPn1k`׉ 7cassandra://GSNwSodqw_PD3inThrTbnbTslW8kQsKbqwekS82YgdIB`jixԅ2n͞׉E$KIESKEURIG JUIST LATER DOET HET GEBIT ERTOE Peter de Goede Tandarts Peter de Goede tijdens het telefonisch spreekuur over mondzorg. Mondzorg juist voor ouderen van levensbelang Tandarts Peter de Goede maakt het 26 tot zijn levensmissie ouderen goede mondzorg te geven. ,,Dokter, ben ik het nog waard?”, hoort hij vaak. ,,Nou, me dunkt, nu meer dan ooit.” E lke woensdagmiddag schuift tandarts Peter de Goede (69) achter de telefoon op het kantoor van Senioren Brabant Zeeland in Den Bosch. Voor een uurtje mondzorgadvies voor ouderen. En de telefoon staat roodgloeiend. Niet alleen omdat het consult gratis is, zelfs voor niet-leden. Maar veel ouderen worstelen met het onderhoud van hun tanden en kiezen. Meest gestelde vraag: ,,Dokter, ben ik het nog wel waard een uitgebreide behandeling te ondergaan?” Nou, en dan barst Peter de Goede los. ,,Jazeker, want je hebt nog even, dus het is nu belangrijker dan ooit.” Ziektes En die uitspraak geldt niet alleen voor zestigers en zeventigers, maar ook voor tachtigers en ouder. Hoe beter je mondzorg op orde is, hoe beter kun je straks, als mankementen en ziektes zich in het lijf aandienen, deze het hoofd bieden. Een goede mondzorg is de basis voor een algeheel welzijn, niet alleen in de mond, in het hele lijf. (zie kader) Peter de Goede heeft het tot zijn ׉ 7cassandra://GSNwSodqw_PD3inThrTbnbTslW8kQsKbqwekS82YgdIB`jivԅ2n͞׉E MAART 2026 ExPress Goed kauwen Goede mondzorg is de basis voor lichamelijk welzijn. Veel klachten in het gehele lichaam hebben te maken met de mond. Ontstekingen vergroten de kans op hart- en vaatziekten, beroertes en zelfs Alzheimer. Een verstoorde mondflora kan symptomen van COPD verergeren. Zorg dat je goed kunt blijven kauwen. Poets ook je tong om de laag bacteriën, dode cellen en voedselresten te verwijderen. Het gratis telefonisch spreekuur van Peter de Goede is elke woensdag van 13.30 tot 14.30 uur. Bereikbaar via nummer: 073 – 303 6444. Den Haag waar hij de politiek probeert te overtuigen van zijn zaak. Award Vorig jaar werd zijn inzet bekroond met de Mondzorg Award van de KNMT, de Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde. Dat leverde hem en zijn werk veel aandacht op en De Goede gaat onverdroten door. Met ouderen bezoeken en in hun mond kijken, met behandelingen, met voorlichting geven en ook met lesgeven aan tandartsen in opleiding. ,,Gebitten van ouderen zijn niet altijd een genot om naar te kijken, ik schrik ook heus wel hoor. Maar, ik kan daar wèl wat aan doen en dat drijft mij”, legt hij zijn passie uit. Vooral jonge senioren van tussen de 60 en 75 jaar, drukt hij op het hart een plan op te stellen. ,,Vaak heb je wel een idee hoe je  Ik schrik ook heus wel van een gebit aan je gezondheid wilt werken, maar heb je geen plan voor je mond. Doe dat wel, roep ik dan. Kijk welk achterstallig onderhoud er is en houdt het goed bij. Ga minimaal eenmaal per jaar naar de tandarts. Zorg voor een leeftijdsproof gebit, zonder pijn, zonder ontstekingen aan je tandvlees. Want het is vrijwel zeker dat je ooit iets gaat mankeren. Hoe fijn is het dan dat je nog fijn kunt eten, kunt proeven en kauwen?” Vooral proeven is zo belangrijk, dat maakt dat je geniet van lekkers. Daarom een tip: poets ook je tong. Zorg dat er niet te veel tongbeslag op komt, dat verstoort smaak waardoor je meer suiker en zout gaat gebruiken. Lastig? Peter de Goede: ,,Houd de punt van je tong vast met een washandje voor betere grip.” Chris Klaassens Petra Dircks Poets ook regelmatig je tong. levensmissie gemaakt mondzorg voor ouderen meer onder de aandacht te brengen. Dat doet hij dus onder meer via het telefonisch spreekuur, heel concreet met mensen één op één. Dat doet hij in verpleeghuizen waar hij bewoners bezoekt. Dat doet hij namens de gemeente Den Bosch door aanvragen te beoordelen voor vergoeding van mondzorg vanuit bijzondere bijstand. En dat doet hij ook in 27  ivԅ2n͞ivԅ2n͞{בCט{u׉׉ 7cassandra://MZmo9xmLoiwoS-p9Qh-W2l1Ud616biSftmbLDlOnIfQ` ׉ 7cassandra://Hi9-b1nX8ujCS_ep2XbUtIkoonrQtQoe7SkmfkFiIqQ`׉ 7cassandra://tTS8lGKL0EKShMzwzs0xonXlacZyHThDgUm6wz5rTH8G`jixԅ2n͞נiyԅ2n͞+.t9ׁH6https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/kinderopvang/ׁ ׁ Јנiyԅ2n͞*.k9ׁHhttps://ouderenbelangen.nl/wistׁ ׁ Јנiyԅ2n͞).mx9ׁH9https://eenvandaag.avrotros.nl/opiniepanel/uitslagen/opasׁ ׁ Јנiyԅ2n͞(.IE9ׁH.https://www.24baby.nl/baby/kinderopvang/kostenׁ ׁ Јנiyԅ2n͞'.$l9ׁH https://www.24baby.nl/baby/gezinׁ ׁ Јנiyԅ2n͞&.z9ׁHhttps://www.oudersvannu.nl/voorׁ ׁ Јנiyԅ2n͞%̀C9ׁH-https://www.monash.edu/medicine/mchri/themes/ׁ ׁ Јנiyԅ2n͞$̀ہs9ׁH&https://onlinetouch.nl/vvgpgb/magazineׁ ׁ Јנiyԅ2n͞#̀l9ׁH https://natcen.ac.uk/participantׁ ׁ Јנiyԅ2n͞"̀79ׁH.https://www.apa.org/pubs/journals/releases/pagׁ ׁ Јנiyԅ2n͞!̀[Z9ׁH5https://www.tilburguniversity.edu/research/institutesׁ ׁ Јנiyԅ2n͞ ̀I`9ׁHhttps://femio.nl/blog/hoeׁ ׁ Јנiyԅ2ǹ͞$/9ׁH&https://onsmagazine.nl/artikelen/kwartׁ ׁ Ј׉ETOPGEPAST LANGER LEVEN MET DANK AAN DE KLEINKINDEREN Gepensioneerd zijn geeft mogelijkheden om dat te doen wat je leuk en nuttig vindt. Oppassen op kleinkinderen kan er daarvan een zijn. Exacte cijfers hoeveel grootouders oppassen zijn niet bekend, maar de schatting is dat ongeveer 60 procent tot driekwart van de grootouders regelmatig op hun kleinkinderen past. I ets meer dan de helft (52 procent) van die grootouders past elke week op, variërend van eenmaal in de week tot driemaal of meer. De meeste oppasgrootouders zijn vrouwen die gemiddeld 1 dag per week oppassen. Onderzoek van Tilburg University wijst uit dat oppassen op kleinkinderen goed is voor de hersenen van de ouderen. Zo haalden zij betere scores bij geheugentesten. De resultaten van dit onderzoek uit 2023 werden in januari gepubliceerd door de American Psychological Association in het vakblad Psychology and Aging. Het maakt overigens niet uit wat je doet tijdens oppassen: kinderen ophalen van school of kinderopvang, helpen met huiswerk, samen spelen, opletten Bronnen 28 1. https://onsmagazine.nl/artikelen/kwart-van-degrootouders-vindt-oppassen-best-zwaar/ 2 https://femio.nl/blog/hoe-vaak-passen-opa-en-oma-op/ 3. https://www.tilburguniversity.edu/research/institutesand-research-groups/hsri/cross-cutting-themes/researchprojects/grandchild-caregiving 4. https://www.apa.org/pubs/journals/releases/pagpag0000958.pdf 5. https://natcen.ac.uk/participant-contents/elsa-50-healthand-life 6. https://onlinetouch.nl/vvgpgb/magazine-express-2024-9ejaargang-nr-3?html=true#/20/ 7. https://www.monash.edu/medicine/mchri/themes/ womens-healthy-ageing-program Oma’s en opa’s die oppassen, leven lang dat ze de boel niet afbreken. Het heeft allemaal positieve impact op de hersenen. Positief effect Het Tilburgse onderzoek werd uitgevoerd onder 2400 ouderen die oppassen; hierbij werden de resultaten vergeleken met bijna 7400 grootouders die dat niet doen. De onderzoekers borduurden daarbij voort op een lopend onderzoek in Engeland waarbij sinds 2002 vijftigplussers voor langere tijd worden gevolgd. Oma’s blijken volgens het Tilburgse onderzoek langer profijt te hebben van oppassen, want hun scores gingen minder snel achteruit op hogere leeftijd. De bevindingen sluiten aan op wat hoogleraar Erik Scherder eerder zei in ExPress, namelijk dat het belangrijk is dat ouderen zich cognitief blijven uitdagen. Dat is met oppassen op kleinkinderen zeker het geval. Uit eerder onderzoek, van het Australische Women’s Healthy Ageing Project, kwam ook al naar voren dat ouderen die regelmatig oppassen op kleinkinderen minder kans hebben op alzheimer en andere cognitieve stoornissen. Duits onderzoek onder vijfhonderd ouderen tussen de 70 en 103 (!) jaar in 2023 wees zelfs uit dat de oppasgrootouders langer leven. Gemiddeld zelfs zo’n 5 jaar langer. Dat geldt overigens ook voor medewerkers in een kinderopvang of verpleging; zorgen voor iemand heeft dus een positief effect. Los van de geestelijke en lichamelijke voordelen biedt het 8. https://www.oudersvannu.nl/voor-ouders/opa-s-en-oma-sdie-op-hun-kleinkinderen-passen-leven-gemiddeld-5-jaarlanger~c84fc8e 9. https://www.24baby.nl/baby/gezin-opvoeden/oppas-opaen-oma/ 10. https://www.24baby.nl/baby/kinderopvang/kostenkinderopvang/ 11. https://eenvandaag.avrotros.nl/opiniepanel/uitslagen/opasen-omas-vinden-oppassen-soms-zwaar-maar-durvendat-lang-niet-altijd-te-zeggen-bang-dat-ik-mijn-kinderenteleurstel-146488 12. https://ouderenbelangen.nl/wist-je-dat-je-als-oppasomaof-oppasopa-een-vergoeding-kunt-ontvangen-mits-jegecertificeerd-bent/ 13. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/kinderopvang/ vraag-en-antwoord/gastouder-worden ׉ 7cassandra://tTS8lGKL0EKShMzwzs0xonXlacZyHThDgUm6wz5rTH8G`jivԅ2n͞׉EMAART 2026 ExPress ger Ruim de helft van de grootouders past op oppassen nog andere voordelen. Ouders besparen geld, want de kinderopvang kost aardig wat. De kosten voor kinderopvang liggen in 2026 rond de 10 euro per uur, afhankelijk van type opvang (dagopvang, buitenschoolse opvang, peuteropvang) en het aantal uren. Er bestaat wel een kinderopvangtoeslag van de overheid, die het grootste deel van de kosten voor de ouders kan dekken. Het mooie aan oppassen is ook dat het de band tussen grootouders en het kind, en de familieband versterkt. Grootouders zijn vaak ook flexibel en kunnen bij onverwachte situaties (werk, ziekte, doktersbezoek) vaak inspringen. Uiteraard zijn er ook nadelen. Moeilijkheden ontstaan vaak wanneer de grootouders zich gaan bemoeien met de opvoeding. Afspraken met de ouders maken is daarom onontbeerlijk. Regelmatig oppassen kan ook als een verplichting gaan voelen; de ouders rekenen op opa en oma, en de wat oudere kleinkinderen ook. Oppassen kan in de praktijk zwaar blijken en veel energie kosten, zeker als het meerdere keren per week is. Uit een peiling van actualiteitenrubriek Een Vandaag in 2023 blijkt dat 17 procent het oppassen zwaar vindt en 25 procent er soms zelfs tegen opziet. Die ervaringen worden niet altijd met de kinderen, de ouders, gedeeld; in 43 procent van de gevallen gebeurt dat niet volgens het onderzoek. Sommigen durven dat niet uit angst voor de reactie van hun kinderen, anderen willen het niet omdat ze bang zijn hun kinderen met problemen op te zadelen of ze teleur te stellen. Vergoeding Als oppasgrootouders kun je ook in aanmerkring komen voor een vergoeding. Zij kunnen een subsidie aanvragen als zij met enige regelmaat op hun kleinkinderen passen. Uiteraard moet je wel aan een aantal eisen voldoen. Zoals geregistreerd staan bij een geregistreerd gastouderbureau. Gastouder worden is daarbij niet eenvoudig; je moet over een geschikt beroepsdiploma beschikken, een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) hebben, een certificaat Eerste Hulp aan Kinderen en ook nog de administratie bijhouden. De meeste grootouders zullen kiezen voor een andere beloning: het plezier dat kleinkinderen hebben als zij bij oma en opa zijn. Hans Bouwman Freepic 29  ivԅ2n͞ivԅ2n͞{בCט{u׉׉ 7cassandra://ytwifUaVJTv9izj_oSSDCEfn1p4ZuM3dFhL2YMSIkzUnk` ׉ 7cassandra://M-lTkC_cRRzzvLL-V1SAcGh9tfC6hvwBEMmmwuTkRHc`׉ 7cassandra://w094-y6mB1k11LizUG36jim76IQ2mwU2rITeUGDHxqM?l`jiyԅ2n͞,נiyԅ2n͞?=9ׁHhttp://vvgpgb.nlׁ ׁ Јנiyԅ2n͞>b}̄9ׁHmailto:redactie@vvgpgb.nlׁ ׁ Јנiyԅ2n͞<bF9ׁH#mailto:fienekevandenbrink@vvgpgb.nlׁ ׁ Јנiyԅ2n͞;b̄9ׁHmailto:redactie@vvgpgb.nlׁ ׁ Јנiyԅ2n͞:\F9ׁH#mailto:ledenadministratie@vvgpgb.nlׁ ׁ Јנiyԅ2n͞8\̹9ׁHmailto:penningmeester@vvgpgb.nlׁ ׁ Јנiyԅ2n͞7%݁9ׁH#mailto:ledenadministratie@vvgpgb.nlׁ ׁ Јנiyԅ2n͞6%g9ׁHmailto:info@vvgpgb.nlׁ ׁ Јנiyԅ2n͞4V̜9ׁHmailto:secretariaat@vvgpgb.nlׁ ׁ Јנiyԅ2n͞3VG̰9ׁH mailto:josvanrijsingen@vvgpgb.nlׁ ׁ Јנiyԅ2n͞2V̎9ׁHmailto:ernsttaris@vvgpgb.nlׁ ׁ Јנiyԅ2n͞1l5̖ 9ׁHhttp://PensioenVoldoen.NLׁ ׁ Јנiyԅ2n͞.?̙ 9ׁHhttp://PensioenVoldoen.NLׁ ׁ Ј׉ERWOORDENBRIJ BETEKENISSEN OP EEN RIJTJE Verklarende woordenlijst (2) bij de nieuwe pensioenregels bij PGB de beleggingsresultaten. Wordt er winst gemaakt dan komt er meer in, wordt er verlies gemaakt, dan krimpen ze. Dit keer geven we uitleg over woorden die te maken hebben met indexatie, toeslagen, verhogen en verlagen van pensioenen en het beleggingsbeleid. Koopkracht De koopkracht geeft aan hoeveel goederen en diensten je kunt kopen met je inkomen. Dit is afhankelijk van de prijzen van goederen en diensten, maar uiteraard ook van je (totale) inkomen. Indexatie Het verhogen van de opgebouwde pensioenrechten of -uitkering met een toeslag. De hoogte van die toeslag is afhankelijk van wettelijke regels en het toeslagbeleid van een pensioenfonds. In de nieuwe pensioenregels spreken we niet meer van indexatie van je pensioen(uitkering), maar van het verhogen of verlagen van het pensioenvermogen (je persoonlijke pensioenpot) dat de basis is voor de pensioenuitkering. Dekkingsgraad De dekkingsgraad geeft de verhouding aan tussen de financiële middelen (het vermogen) en de pensioenverplichtingen (alle pensioenen die nu en in de toekomst moeten worden uitgekeerd). Een dekkingsgraad van 100% betekent dat er op dat moment precies genoeg geld is om alle pensioenen tot in de verre toekomst te betalen. 30 Beleidsdekkingsgraad De beleidsdekkingsgraad is het gemiddelde van de dekkingsgraden van de afgelopen twaalf maanden. Dit verandert minder snel omhoog of omlaag dan de ‘actuele dekkingsgraad’. De beleidsdekkingsgraad is, volgens de huidige regels, bepalend voor het indexatiebesluit. Bij het toepassen van de nieuwe regels wordt de dekkingsgraad minder belangrijk, omdat de verhoging/verlaging van de pensioenpotjes daar niet van afhankelijk is. De pensioenpotjes gaan meebewegen met Het pensioenpotje Deze term wordt gebruikt voor het deel van het pensioenvermogen dat in het pensioenfonds aanwezig is om uw pensioenuitkering van te betalen. Je bouwt dit pensioenpotje op tot je met pensioen gaat en daarna wordt het gebruikt om je pensioenuitkering van te betalen. Met alle pensioenpotjes samen wordt er een levenslange pensioenuitkering betaald. Het pensioenpotje is geen individuele spaarrekening. Het geld wordt collectief beheerd door het pensioenfonds. Als je overlijdt, blijft het eventueel resterende geld in het pensioenfonds om daarmee potjes die leeg zijn omdat er ook mensen ouder worden dan gemiddeld, weer aan te vullen. Risicohouding De risicohouding geeft aan hoeveel risico een groep deelnemers wil en kan lopen bij het beleggen van hun pensioenpotje. Het combineert de risicobereidheid (hoeveel risico wíl men nemen) en risicodraagkracht (hoeveel risico kán men nemen). De risicohouding wordt in leeftijdscohorten vastgesteld en is de basis voor het beleggingsbeleid. Risicopreferentieonderzoek Een onderzoek onder de deelnemers van een pensioenfonds om de risicohouding vast te stellen. Er wordt dus vastgesteld hoeveel risico de deelnemers kúnnen en wíllen nemen bij het beleggen van het pensioengeld. Volgens de nieuwe regels moet een dergelijk onderzoek regelmatig gedaan worden. Leeftijdscohort Een groep mensen tussen leeftijd XX en leeftijd YY. Bij voorbeeld: leeftijdscohorten van vijf jaar. Dat wil zeggen alle mensen die tussen de 20 en 25 jaar zijn samen, mensen die tussen de 25 en 30 jaar zijn samen, mensen die tussen de 30 en 35 jaar zijn samen …… en zo verder. Lifecycle beleggen Het beleggen van de pensioenpotjes wordt afgestemd op de looptijd tot de pensioenleeftijd en de looptijd tot gemiddeld overlijden. Hoe langer die looptijd nog is (dus hoe jonger men is) hoe meer risico genomen kan worden met de beleggingen. Meer risico betekent meer kans op stijgingen, maar ook meer kans op dalingen. Als je jong bent en er dus langer de tijd is, kan een verlaging nog worden goedgemaakt, als je oud bent kan dat minder goed. Bij lifestyle beleggen wordt daarom de mate van risico nemen bij het beleggen, verlaagd als men ouder wordt. Spreiding verhogen / verlagen van pensioenvermogen De resultaten van de beleggingen worden als de nieuwe regels gelden niet in één jaar verwerkt in je persoonlijke pensioenpot, maar in drie jaar (bij de solidaire premieregeling) of in vijf jaar (bij de flexibele premieregeling). Dus zowel een positief resultaat (verhogen) als een negatief resultaat (verlagen) wordt niet in een keer toegekend, maar uitgespreid. Hiermee worden sterke dalingen van de uitkering zoveel mogelijk voorkomen. De uitleg van de woorden is kort, bondig en op hoofdlijnen weergegeven. Uiteraard is er vaak veel meer over te vertellen. Daarvoor is hier geen ruimte. Er kunnen dan ook geen rechten aan worden ontleend. ׉ 7cassandra://w094-y6mB1k11LizUG36jim76IQ2mwU2rITeUGDHxqM?l`jivԅ2n͞׉E MAART 2026 ExPress Procederen met een disclaimer I n de veelbesproken tv-serie Zwarte Zwanen mocht Cees Grimbergen graag losgaan op de komst van het nieuwe pensioenstelsel, ook al omdat vooral de vele adviseurs met hun goudgerande declaraties ervan profiteren. Het zou de moeite waard zijn een soortgelijke serie te maken over alle claimstichtingen die naar de gunst van de onwetende gepensioneerden dingen. Zo trokken Pieter Lakeman en Hans van Meerten als moedige Don Quichots ten strijde tegen ABP, het grootste pensioenfonds van Nederland. Daar zou wel tien miljard te halen zijn. Er waren zelfs leden van onze vereniging die daar wel zin in hadden. Ze vergaten even dat ze bij een ander fonds zitten. Dan hebben onze leden - op het oog - meer aan de Stichting PensioenVoldoen.NL. Die is er voor álle gepensioneerden. Deze stichting meent dat wij allemaal ‘recht’ hebben op inhaalindexatie alvorens het fonds invaart in het nieuwe stelsel. Omdat juridische procedures veelal niet meer op tijd lukken, heeft men bedacht dat de mensen een ‘stuitingsbrief’ moeten sturen naar het pensioenfonds. Met zo’n juridische brief behoud je je alle rechten voor om dat later alsnog te doen. Voor € 18,50 regelt PensioenVoldoen zo’n stuitingsbrief, aangetekend en wel. Als je partner ook wil meedoen (nabestaande!) moet die zelf ook een brief sturen (nogmaals € 18,50). Velen doen mee onder het motto: ‘Baat het niet, dan schaadt het niet’. Qua kosten klopt dat min of meer. Heel duur is het niet. Maar dat vind ik onvoldoende motivatie om zo’n actie te omarmen of aan te bevelen. De procedures duren eindeloos en de kans op succes is – en dat wordt door vele deskundigen bevestigd – minimaal. Indexatie is geen ‘recht’, maar kon onder omstandigheden worden uitgekeerd. Daarmee is inhaalindexatie ook geen ‘recht’. PGB concludeerde al voordat er aan het nieuwe pensioenstelsel werd gewerkt, dat er bij ons fonds nooit sprake zou kunnen zijn van inhaalindexatie. Het fonds is veel te ingewikkeld om dat op individueel niveau te kunnen uitrekenen. Het verantwoordingsorgaan heeft die beleidslijn indertijd onderschreven. Veel geld kost deelname niet, maar volgens deskundigen leidt het alleen maar tot valse verwachtingen en verwarring. PensioenVoldoen.NL voelt zich trouwens ook niet helemaal zeker, want ze hanteert een heuse disclaimer: wel ‘inspanning leveren’ maar ‘niet aansprakelijk voor eventuele fouten of niet behaalde resultaten’. Dat lijkt sterk op ‘pensioenfondsentaal’ uit de oude doos. Jos van Rijsingen Voorzitter: Ernst Taris Penningmeester: Ruud Hollering ernsttaris@vvgpgb.nl Vice-voorzitter: Jos van Rijsingen, tel. 073-6214378 josvanrijsingen@vvgpgb.nl Secretaris: Marcel Hoffmann secretariaat@vvgpgb.nl Ledenadministratie/secretariaat: Postadres: Hunzestraat 18, 7555 WB Hengelo Mailadres: Telefoon: Algemeen mailadres: info@vvgpgb.nl ledenadministratie@vvgpgb.nl 06-51605411 penningmeester@vvgpgb.nl Bestuurslid/ledenadministratie: Tonnie Klein-Hemmink, tel. 06-51605411 ledenadministratie@vvgpgb.nl Bestuurslid/communicatie: Geurt Bos, tel. 06-20770148 redactie@vvgpgb.nl Bestuurslid/pensioenwerkgroep: Fieneke van den Brink fienekevandenbrink@vvgpgb.nl Redactie Express: redactie@vvgpgb.nl Website: vvgpgb.nl 31 Uitsmijter VVG-PGB Bestuur ivԅ2n͞ivԅ2n͞{בCט{u׉׉ 7cassandra://G3pJyHMlr6GV_tpoEc1q3e2pA3AUhiPGWPXfu9m0M3En` ׉ 7cassandra://VaZDkicmGqq5VrU-UP57rIf4v8mBHIv-Kju3tfMi7HwB`S׉ 7cassandra://-V2EMQPD97XVtBCYI6xdSiFfo6JoQ158fKfWYPJ1NJQ`̵iyԅ2n͞/נiyԅ2n͞A:̊9ׁHhttp://vgz.nl/palliatieveׁ ׁ Јנiyԅ2n͞@Ɂ̡9ׁH http://vgz.nl/hulpbijmantelzorg.ׁ ׁ Јנiyԅ2n͞=oA+9ׁHhttp://vgz.nl/ׁ ׁ Јנiyԅ2n͞9<H9ׁHhttp://komen.Meׁ ׁ Јנiyԅ2n͞5Ɓ̅9ׁHhttp://vgz.nl/mantelzorgׁ ׁ Ј׉EBekijk jouw voordeel Gezond mantelzorgen. We helpen je er graag bij. Doe jij boodschappen voor je buurvrouw? Of verzorg je een familielid? Dan ben je mantelzorger. Een mooie, maar soms ook zware taak. Daarom helpen wij je hier graag bij. Ga naar vgz.nl/mantelzorg of scan de QR code. Extra voordelen voor collectief verzekerden Het is fijn om als mantelzorger soms even op adem te kunnen komen.Met de aanvullende verzekering VGZ Zorgt heb je extra budget om bijvoorbeeld te besteden aan vervangende mantelzorg of een mantelzorgmakelaar. Ga voor meer informatie naar vgz.nl/ mantelzorgvergoeding. Slimme apps om mantelzorgers te helpen Om het jou als mantelzorger een stukje makkelijker te maken hebben we handige en gratis apps op een rijtje gezet. Deze zijn gratis, ook als je niet verzekerd bent bij VGZ. We zetten ze hier op een rij: vgz.nl/hulpbijmantelzorg. Hulp bij verzorging in de laatste levensfase Verzorg je als mantelzorger een naaste in zijn of haar laatste levensfase? Dat kan erg zwaar zijn. De hulpmiddelen en tips in de Palliatieve Box helpen je met een liefdevolle verzorging thuis van jouw naaste. Ga voor meer informatie naar vgz.nl/palliatieve-box. ׉ 7cassandra://-V2EMQPD97XVtBCYI6xdSiFfo6JoQ158fKfWYPJ1NJQ`̵ivԅ2n͞׈Eivԅ2n͞ivԅ2n͞{)'Magazine Express 2026 11e jaargang nr 1itb