׉?ׁB!בCט66ru׉׉ 7cassandra://ljA3u-NUFcFMe1EE1RGs91dZncASS_z3b5oJXDlGj2cl^`׉ 7cassandra://JIviFzBEuLUQroeLcXOzjMVmCu3Yrycv1YpfK-F5VLA͆)`s׉ 7cassandra://vLF6aTUFTtfoeYe3gX6vqQIOPTZifPj5Ls0c_s5Kk58.`׉ 7cassandra://jVvjZ8l2q5Mq_e-RJmA6dhK-7fSOQS-i4LZx19ofhfs͠]`q7<蓔נ`q7<蓙=̈9ׁHhttp://vastgoedactueel.nlׁ ׁ Ј׈E`q7<U׉EAmei 2021 4 VOOR DE WONINGMAKELAAR EN VASTGOEDPROFESSIONAL THEMA Nieuwbouw & projectontwikkeling jaargang 96, editie 4 vastgoedactueel.nl NATUURINCLUSIEF BOUWEN VAN WINKEL NAAR WONING 'TOEWIJZING NIEUWBOUW MOET TRANSPARANTER' DESIRÉE UITZETTER, VOORZITTER VAN NEPROM ‘ Het proces versnelt als makelaars kennis delen’ ׉ 7cassandra://vLF6aTUFTtfoeYe3gX6vqQIOPTZifPj5Ls0c_s5Kk58.``q7<V`q7<UlrבCט6ru׉׉ 7cassandra://Wt6XLWKj0v61Uf5wdDRq4xU6tyP-tqYTKcDM7ct4LCEO`׉ 7cassandra://lHM5Xnl_09KuRepekU0MRAFguH1aCrTWx1xVzh9vPfkb`s׉ 7cassandra://_QkpYzXSqW5VfkQyesEqYBT4QfSOXGLXAR7UT6FI23E!p`׉ 7cassandra://JxeFNeoZIj7ybG9IOdUt-uDycXEpyjftfI9KhKjRqq0͠]`q7<蓚ט66ru׉׉ 7cassandra://S2oSSFxaLoEQXoQVDMRBcTpMbmjKOOeJ_GxBRuCNvGU`׉ 7cassandra://ffXo8Bnb4AtCk41UIHjNSd5oAtwialtC1VlCeoWSLJsg `s׉ 7cassandra://tokW3K6hi1GrJQ72m0WSY9gS4ftRocczV8KtwhmOBgs"`׉ 7cassandra://f0DGeU4KKnaqth8Zl1bEqkTqpL93mjLH_MdPYo3QpYoC͠]`q7<蓛נ`q7<蓗v9׉Hmailto:marketing@factotum.nlGׁ ׁ rנ`q7<蓘Ax 9׉Hmailto:@vastgoed.v.makelaarsGׁ ׁ rנ`q7<蓤Am 9ׁHhttp://vastgoed.v.maׁ ׁ Јנ`q7<蓣 Ad 9ׁHhttp://Vastgoed.v.Maׁ ׁ Јי ׉Hhttps://factotum.nl/G`.a~0̴́̆#י ׉H$https://twitter.com/vastgoed-actueelG`Fa~1+xי ׉S G `a~3I̦י ׉SG `a~4Iי ׉SG `\}d}Ӂmי ׉SG `\}d}ԁי ׉SG `\}d}Ձי ׉SG `\}d}ցہי ׉SG `\}d}ׁי ׉SG `@\}d}؁Jי ׉SG `J\}d}فoי ׉S#G `Q\}d}ځי ׉S&G `e\}d}܁י ׉S*G `x\}d}݁݁י ׉S(G `a~5G]י ׉SG `a~6̣C[י ׉SG `a~7>נ`q7<蓢 /X 9ׁHhttp://vastgoedactueel.nlׁ ׁ Ј׉E“Doeltreffende Marketingmaterialen maken we samen!” Wendy Maring & Thalitha Smit bij Factotum Media B.V. Steengoede Marketingmaterialen voor nog betere sales! Binnen no-time de hele regio ‘inpakken’? Bij ons is dat zo geregeld! Op ons platform bestel je in een paar klikken steengoede brochures, raampresentaties, DM materialen en nog veel meer. Zo worden jij, je woningaanbod én je klanten met gemak opvallend succesvol! Marketingmaterialen Flyers | Brochures | Raampresentaties | Landing pages | Direct Mailings | Promotiekaarten | Social posts | Buurtmailings met GEO Selectie, koop/ huur filter en woningwaarde filter Wilt u opvallend succesvol huizen aan- en verkopen? Bel Thalitha of Francis via 0297 230 320 of mail marketing@factotum.nl Factotum.nl Partners Agriteam, Atsma Woning- en Bedrijfsmakelaardij, Taxaties en Hypotheken, ERA, Eyemove, Goes en Roos, Landelijk Wonen, Matrixian, Piber, Realworks, Skarabee, Van de Steege Makelaarsgroep, vb&t Makelaars, Woonvast Makelaars, Wazzup/Kolibri, Whise, Yes-co & veel andere Makelaars. ׉ 7cassandra://_QkpYzXSqW5VfkQyesEqYBT4QfSOXGLXAR7UT6FI23E!p``q7<Y׉E'vastgoedactueel.nl Vastgoed.v.Makelaars @Vastgoedactueel @vastgoed.v.makelaars jaargang 96 editie 4, mei 2021 inhoud Winkels worden woningen Eén op de tien woningzoekenden wil graag in het ‘hart’ van een dorp of stad wonen. Een logische stap dus om winkels om te toveren naar liefst betaalbare woningen. De provincie Noord-Holland liet onderzoek doen naar de mogelijkheden. 14 ‘De tijd is rijp voor actie’ Desirée Uitzetter, voorzitter Neprom Desirée Uitzetter, voorziter van Neprom, vindt dat de regering met projectorganisaties moet doorpakken met woningbouw. "Met die uitvoeringskracht bereiken we in 2025, aan het eind van deze nieuwe kabinetsperiode, een stijgende nieuwbouwproductie. Als we dan op een jaarlijkse productie van 100.000 woningen zitten, zijn wij al heel trots." 32 Afspraken bij nieuwbouw Natuurinclusief bouwen Bij natuurinclusief bouwen worden nieuwe en bestaande natuur- en landschaps-elementen in bebouwd gebied geIntegreerd. Dat heeft positieve milieu-effecten en draagt bij aan een gezonde leefomgeving. En het zorgt voor waardevermeerdering van woningen. 20 kort Nieuws, agenda, tweets en voorwoord wisselcolumn Hans van der Ploeg, VBO in beeld Kantoor maakt plaats voor woningen de stelling onbescheiden vragen Dick de Jong, KCAF partnercontent Marktonderzoek Toewijzing moet transparanter 04 11 12 18 25 26 Nieuwbouwmakelaars zijn vaak al in een vroeg stadium betrokken bij het ontwikkeltraject. Wat als hun betrokkenheid eindigt voordat de woningen worden verkocht en de courtagerekening kan worden verstuurd? Hoe krijgen ze dan betaald voor hun werkzaamheden? In de Helpdesk tips voor goede afspraken. 40 de koopstarter Afgeslankte woonwensen bijeenkomst NOVI-conferentie partnercontent Makelaar als waardeversneller nieuwbouw Vertraging door corona vacatures en colofon 29 30 35 38 42 3 ׉ 7cassandra://tokW3K6hi1GrJQ72m0WSY9gS4ftRocczV8KtwhmOBgs"``q7<Z`q7<YkrבCט6ru׉׉ 7cassandra://6pYYPmALHk9lesIkCUvTeGz1ByQfplmnHQ1RFGXB1Ao9`׉ 7cassandra://FFOzg273C6zL19mvzUNH6BujBdj7FNqhyDBEs_jpxfQg`s׉ 7cassandra://MV4NTTiB8ZKKCa4qiUAS8CCIdNqtGWv9Y8wS40Fp0g8!*`׉ 7cassandra://VJyZ9WXzFja1stsnXtC9KAZUMd9UkssZdmHrqnVByvgJ`͠]`q7<蓥ט66ru׉׉ 7cassandra://OBwGkmbXvi0zTQ8E_zJGNZukguoYGXEi3TAdFC5sX4g I`׉ 7cassandra://2MlIpJRGmU4a0imybOVX6dgP-5w3AD01MOOM2EByknga`s׉ 7cassandra://CfuO6G-INJF-n5OTyRJGtGMr1kHQotTFsmU5dIVfx0A/`׉ 7cassandra://d6_Ex6sSEWKLxaWPGvJ5b0EoTyq0ImLvEJW7jpuUidkV͠]`q7<蓦נ`q7<蓞̺9׉Hmailto:Elsie@vastgoedactueel.nlGׁ ׁ rנ`q7<蓟A̧9׉Hhttp://www.2bconnected.orgGׁ ׁ rי ׉H#https://twitter.com/vastgoedactueelG`\}d}ށ <̊נ`q7<蓫<y9ׁHhttp://VASTGOEDACTUEEL.NLׁ ׁ Ј׉E 9kort EDITORIAL AANTAL HYPOTHEEKAANVRAGEN MET NHG STERK GEDAALD Knokken Je kan nog zo veel plannen en ambities vastleggen op papier, uiteindelijk gaat het erom wat er daadwerkelijk gebeurt. Dat kwam ook naar voren tijdens de online NOVI-conferentie. Voorbeelden te over waaruit bleek dat mensen het verschil maken. Want in de wereld van nieuwbouwprojecten is een doortastende kartrekker met een eindeloos doorzettingsvermogen geen overbodige luxe. foto: Sjoukje Kilian Een treffend voorbeeld is Marichel Weel. Zij maakte zich als ‘civil servant’ in het Havenkwartier van IJmuiden hard voor de wensen van de bewoners: “In principe zeggen we bij elk voorstel ja. En dan kijken we of het lukt.” Ondanks een gebrek aan geld kreeg zij door volhouden veel voor elkaar. Die knokkersmentaliteit is blijkbaar onmisbaar. Desirée Uitzetter hamert in deze editie op ieders volledige inzet bij het bouwen: “Als we allemaal onze schouders eronder zetten gaat het lukken”, doelend op 100.000 nieuwe woningen per jaar. In de weerbarstige praktijk van de nieuwbouw ontbreekt het nogal eens aan die gepassioneerde inzet. Lees maar het verhaal over de stroperigheid van gemeentes. Mede door thuiswerkende ambtenaren lopen de nieuwbouwvergunningen vertraging op, ervaren de betrokken makelaars. Daar word je niet vrolijk van. ‘In 󰈝i󰈩󰉊󰉓bo󰉉󰉒 󰈢󰈞t󰇼󰈹e󰈩k󰉃 󰈋󰇵t 󰈝o󰈈󰈀l 󰇵e󰈝󰈼 a󰈀n 󰈇󰇵󰈦as󰈻󰈎󰈢󰈞e󰈩r󰇷󰇵 i󰈞z󰈩󰉃' Gelukkig gebeurt er ook veel goeds, dat laten we ook zien in deze editie. Zoals winkels die worden omgeturnd tot woningen. En fraaie projecten die wonen en natuur integreren. Ook daarvoor heb je bevlogen kartrekkers nodig. Hoe staat het met de knokkersmentaliteit van de makelaar? Dankzij lokale kennis en voelsprieten voor wat er leeft, kan de makelaar een rol bij nieuwbouw spelen die door projectontwikkelaars, gemeenten en andere betrokken partijen nog wel eens onderschat wordt. Misschien wat harder knokken om die rol in het nieuwbouwtraject op te eisen! Ook daarvoor tips en adviezen in deze uitgave. Elsie Schoorel Elsie@vastgoedactueel.nl 4 VASTGOED ACTUEEL | mei 2021 2012 70% HYPOTHEKEN MET NHG FEB. 2021 28% HYPOTHEKEN MET NHG Bron: Hypotheekshop OPROEP Deelnemers gevraagd voor salarisonderzoek Recruitmentspecialist 2B Connected organiseert opnieuw een grootschalig salarisonderzoek naar de primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden onder makelaars en vastgoedprofessionals die in loondienst werken. Deelnemers zijn welkom! Om een beter beeld te krijgen van de salarisverhoudingen binnen het vastgoed en de makelaardij, vraagt 2B Connected makelaars een vragenlijst in te vullen. Het onderzoek kan pas een representatief beeld geven als tenminste 330 makelaars meedoen. Vorig jaar vulden 355 makelaars de vragenlijst in. Toen was het gemiddelde brutosalaris € 3.391,62, op basis van 40 uur per week. De enquête is anoniem en de antwoorden worden strikt vertrouwelijk behandeld. De belangri׉ 7cassandra://MV4NTTiB8ZKKCa4qiUAS8CCIdNqtGWv9Y8wS40Fp0g8!*``q7<]׉E'VOOR HET LAATSTE NIEUWS OVER DE MAKELAARDIJ: VASTGOEDACTUEEL.NL @VASTGOEDACTUEEL kort CIJFERS LAAGSTE AANBOD SINDS 1995, PRIJSSTIJGING 15% Halverwege het eerste kwartaal van 2021 stonden circa 17.500 woningen te koop, 42% minder dan een jaar geleden. Dit is het laagste niveau sinds 1995, toen deze meting werd gestart, aldus de NVM. De branchevereniging meldt verder dat de gemiddelde verkoopprijs van een bestaande woning in het eerste kwartaal steeg naar € 385.000. Dit is een stijging van bijna 15% ten opzichte van het eerste kwartaal 2020. De krapte-indicator voor bestaande woningen komt in de NVM-cijfers over het eerste kwartaal uit op een dieptepunt van 1,7. De koper kan dus opnieuw uit minder dan twee huizen kiezen. Er zitten grote verschillen tussen typen woningen. Voor tussenwoningen is de krapte-indicator zelfs 1,2. Meer dan 60% van de verkochte woningen wordt inmiddels boven de vraagprijs verkocht, blijkt ook uit de NVM-cijfers. Volgens de nieuwste cijfers van het CBS zijn er in het eerste kwartaal van 2021 ruim 29% meer bestaande koopwoningen verkocht dan een jaar eerder. De prijzen stegen met ruim 10%, meldt het CBS, dat voor het eerste kwartaal van 2021 uitkomt op 66.627 verkochte bestaande koopwoningen. Dat is 29,2% meer dan in hetzelfde kwartaal van vorig jaar. Koopwoningen waren gemiddeld 10,3 % duurder dan een jaar eerder, aldus het CBS. De prijsstijging was, met 13,7%, het grootst in Flevoland. In de provincies Noord- en Zuid-Holland stegen de prijzen met 9,5% het minst. De NVM meldt verder dat de prijs van een nieuwbouwwoning het afgelopen kwartaal is gestegen tot gemiddeld € 433.000, ten opzichte van € 400.000 euro in het eerste kwartaal van 2020. “Een tijdje geleden zei ik dat we verwachtten dat we de grens van 4 ton zouden aantikken”, zegt NVMvoorzitter Onno Hoes. “Inmiddels zijn we daar dus ruim overheen.” Het aantal verkochte nieuwbouwwoningen steeg in het eerste kwartaal van 2021 met bijna 14% naar 9.700. Halverwege het eerste kwartaal 2021 stonden 11.100 nieuwbouwwoningen te koop, 22% minder dan een jaar eerder. 5 ׉ 7cassandra://CfuO6G-INJF-n5OTyRJGtGMr1kHQotTFsmU5dIVfx0A/``q7<^`q7<]krבCט6ru׉׉ 7cassandra://1DpRK77ErjPUhExXGVHNzCULkDSnm8L0sRGqnJmMmb4`׉ 7cassandra://vPSrn51sjtZtAlWAwHsc7xtrRlwdX2Lq82cyqEkFYXA͎`s׉ 7cassandra://ykPonV1ENZJ6EKhSPyLtqm8dcnHq5yqmrYgVIvOqg6Y'`׉ 7cassandra://Qk9j_LzNAgtE7SCHMHjrqivTXOS5JO_CLp7x0SQYRSQg:͠]`q7<蓬ט66ru׉׉ 7cassandra://RMOzQN4oB3fPmUCjpmxRxDG3xKL6Nwy0CdyFte5BOng0`׉ 7cassandra://zErTOGuzN6lUK34gykbQMmOW3tyTjYyjp4j7CQxizOMj4`s׉ 7cassandra://kyBWNOTsXSffoSXjLow7Lj2or-NCTRfTIgvubPyaGzY`׉ 7cassandra://yvBODapl2o8Dx7LBx-NUIEmPe70lsefZ-iDFOexOpK8ͦp͠]`q7<蓭י ׉H#https://twitter.com/vastgoedactueelG`_\}d}߁c̄׉EONDERZOEK Verhuisafstand inwoners vier Utrecht BELEID Ede verkoopt sociale woningen aan starters De gemeente Ede biedt zelf honderd sociale woningen te koop aan. Doel is om starters te helpen aan een betaalbare woning in een markt met stijgende huizenprijzen. De huizen gaan ongeveer € 210.000 kosten. De gemeente kan dit bedrag laag houden via onder meer de Koopgarantregeling. Met die regeling kan de gemeente het waardeverschil tussen de marktprijs en de koopprijs als korting aan de koper bieden. De koper krijgt de grond waar de woning op staat geleverd via een eeuwigdurende erfpacht met een eenmalige afkoopsom. Ede hoopt kansarme starters hiermee te helpen aan een betaalbare woning. De gemeente is met 100.000 inwoners een van de sterkst groeiende in Nederland. Huishoudens met een jaarinkomen van maximaal € 50.000 kunnen voor de woningen in aanmerking komen. Over aanvullende criteria zoals beroep en woonplaats van de koper denkt de gemeente nog na. Volgens Stichting OpMaat, die betrokken is bij het aanbieden van Koopgarantwoningen, is het voor het eerst dat een gemeente op deze manier zelf koopwoningen aanbiedt. De Koopgarantregeling werd tot nu toe alleen toegepast door woningcorporaties. “Het is een primeur in Nederland dat een gemeente zelf deze woningen gaat bouwen en in bezit krijgt”, aldus directeur Simone van de Kuit van Stichting OpMaat in het AD. In andere gemeenten zijn eerder sociale woningen verkocht aan bijvoorbeeld bewoners van een sociale huurwoning. Zoals in het nabijgelegen Wageningen, waar zo'n 23 sociale koopwoningen in de wijk Nieuwe Kortenoord naar kansarme kopers zijn gegaan. Maar het verschil met Ede is dat bij een verhuizing de Wageningse woningen weer op de ‘normale’ huizenmarkt komen. Ede biedt de sociale koopwoningen voor langere tijd aan. Kopers die willen vertrekken, moeten de woning weer aanbieden aan de gemeente, die het huis weer met korting doorverkoopt. 6 VASTGOED ACTUEEL | mei 2021 grootste steden toegenomen Huizenkopers uit de vier grootste steden namen in het afgelopen ‘coronajaar’ meer verhuisafstand voor lief. Ook besloten meer mensen in coronatijd hun woning te verbouwen. Dat blijkt uit onderzoek van het Kadaster. Het grootste deel van de woningkopers uit Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht verhuist nog steeds binnen de eigen gemeente. Dit aandeel neemt wel jaarlijks af, aldus het kadaster, van bijna 70% in 2015 tot 50% in 2020. Kopers die kozen voor een woning in een andere gemeente gingen verder weg wonen. Was de verhuisafstand in 2015 nog gemiddeld 37 kilometer, in 2020 was het 44 kilometer. De toename is de grootste in de afgelopen zes jaar. Het Kadaster deed onderzoek naar de belangrijkste gevolgen van de coronacrisis voor de woningmarkt. De oorzaak van de toename van de verhuisafstanden wil het Kadaster niet volledig toeschrijven aan corona. Het kan een toevalligheid zijn, maar toch geeft de instantie in een persbericht een mogelijke verklaring. Door thuiswerken zou de reisafstand naar kantoor minder belangrijk zijn geworden voor de keuze van de woonplaats en zou een langere verhuisafstand acceptabel worden. In januari bleek al dat huizenkopers uit de vier grootste steden steeds vaker uitwijken naar kleinere buurgemeenten en regio’s buiten de Randstad. In 2020 kocht 10 % van de Randstedelijke kopers een woning elders in het land, bijna een verdubbeling ten opzichte van 2015. Het aantal hypotheekaanvragen in gebieden buiten de Randstad steeg fors. STRATEGIE Klantenstop bij Utrechtse makelaar De koopgekte onder huizenzoekers is de afgelopen tijd zo hoog opgelopen, dat sommige makelaars hebben besloten een klantenstop in te voeren. Zoals Brecheisen Makelaars in Utrecht, waar volgens directeur Marcel Arendsen het aantal afspraken per dag steeg naar zestig per makelaar. Hij heeft in 25 jaar niet zo’n extreme situatie gezien op de woningmarkt, zei Arendsen tegen RTV Utrecht. Vorig jaar had hij 637 woningen te koop staan, terwijl zo’n 70.000 mensen aangaven een woning te willen kopen. “Normaal hebben onze makelaars zo’n acht afspraken per dag, maar dat loopt nu op naar zestig per makelaar per dag.” Om kwaliteit en onafhankelijkheid te kunnen blijven bieden, heeft het kantoor besloten om een klantenstop in te voeren: pas als de vorige is geplaatst, komt een nieuwe klant aan bod. “Wat doe je anders met mensen die een huis niet kunnen kopen maar ons wel een zoekopdracht geven?” zegt Arendsen. “Hoe gaan we dat in godsnaam dichtlopen als we al zestien mensen hebben voor één zo’n woning? Moet je er dan zeventien van maken, achttien? Dus ja, wij hebben er een stop op gezet.” ׉ 7cassandra://ykPonV1ENZJ6EKhSPyLtqm8dcnHq5yqmrYgVIvOqg6Y'``q7<_׉Eakort FINANCIERING Nieuwe leennormen Door een wijziging in de nieuwe leennormen van VFN voor een persoonlijke lening of krediet moeten woningeigenaren rekening houden met een tot 30% lagere maximale lening. Dit heeft kredietbemiddelaar Becam berekend. Geldverstrekkers gaan bij de aanvraag van een lening uit van de normen die de Vereniging van Financieringsondernemingen Nederland (VFN) heeft vastgesteld. Ook woonlasten zijn daar onderdeel van. Voorheen werd gekeken naar de gemiddelde lasten bij de berekening van een maximale lening. Vanaf 1 april tellen echter de daadwerkelijk gemaakte kosten die de aanvrager van een lening kwijt is aan allerlei zaken, zoals kinderopvang, de auto of alimentatie. In de praktijk gaan huiseigenaren er hierdoor op achteruit, zegt Becam. De kosten van een eigen woning gaan namelijk meer gewicht in de schaal leggen. Met een gemiddeld inkomen en standaard gezinssituatie kan de maximale lening tot € 10.000 lager uitpakken. Dit kan het bijvoorbeeld lastiger maken voor een huis-eigenaar om een verbouwing te fi nancieren. VASTGOED TWEETS @WdeGelder Ik durf soms bijna niet te zeggen dat ik (30) een koophuis heb omdat je er als millennial dan niet echt bijhoort. #studieschuld @GemDeBilt Bepaal met het berekenen van uw tuinlabel eenvoudig hoe goed uw tuin bijdraagt aan een groene toekomst. Het tuinlabel is te vergelijken met het energielabel, alleen dan voor uw tuin. @balstermartijn Halen in Den Haag alles uit de kast om betaalbare woningvoorraad te beschermen tegen opkoop en ongewenste praktijken, zoals hoge huurprijzen voor ultra kleine woninkjes, discriminatie of slecht onderhoud. Maar lopen tegen de grenzen van onze mogelijkheden aan. @Berckm Huizenprijs is een bubbel, die kan onmogelijk zo hoog blijven. Over 5 jaar staan al die huizen onderwater, met alle tragiek van dien. PRODUCT Software voor 'eerlijke biedingen' De start-up Eerlijk Bieden komt met software die makelaars kunnen gebruiken voor biedingen. Het systeem maakt onder meer persoonsgegevens anoniem en geeft bieders achteraf informatie over alle biedingen. . In een oververhitte woningmarkt kunnen spanningen hoog oplopen en komt de makelaar soms in een kwaad daglicht te staan bij het biedingsproces. Hierover verschenen berichten in verschillende media en Vereniging Eigen Huis startte zelfs een meldpunt waar mensen klachten over oneerlijke biedingen kwijt kunnen. De initiatiefnemers van Eerlijk Bieden, een start-up uit Haarlem, zeggen een software-oplossing te hebben waarmee het biedingsproces eerlijker en transparanter verloopt. De kandidaat-koper brengt, zoals nu ook gebeurt, een bieding uit via een online formulier. De makelaar kan niet meer zien of het om een particuliere koper gaat of een aankopende makelaar. Het systeem maakt namelijk in eerste instantie alle persoonsgegevens anoniem. Pas als de makelaar de koper heeft aangewezen, wordt duidelijk om wie het gaat. Daarnaast worden de inhoudelijke details van de inkomende biedingen pas na het verstrijken van de deadline bekend. @JoksJanssen Voorbij onze obsessie met de grondgebonden woning en de woontoren bevindt zich een rijke, Europese traditie van middelhoogbouw. Het is deze traditie die een nieuw fundament onder de verstedelijkingsopgave kan leggen. @eigenhuis In 2 weken tijd ontvingen we al honderden meldingen van kopers en verkopers die zich benadeeld voelen door makelaars. Heb jij ook het gevoel dat de makelaar een dubieuze rol speelde bij de koop of verkoop van je huis? Dan horen we graag jouw verhaal. @ProvGelderland Provincie Gelderland zoekt doorstroommakelaars om de woningmarkt in beweging te krijgen #verhuizen #betaalbaar #wonen Volg Vastgoed via @vastgoedactueel 7 ׉ 7cassandra://kyBWNOTsXSffoSXjLow7Lj2or-NCTRfTIgvubPyaGzY``q7<``q7<_krבCט6ru׉׉ 7cassandra://x-qz488LY1MIklVoCjgyupCz1LOmBzssCs3u0MOlZns:`׉ 7cassandra://UmsvBgBSlmi-DS5ITpOIsSmb0KkL1TB1xzoCJxinA6E{`s׉ 7cassandra://hJ-9ILtT2i3W5TxK1MA_D7ly-tER59IMM-4o5OFqlYM&`׉ 7cassandra://uayod5lj-PctIw3UkGv6lNB9Le5EjDBOqI5iVluZzvct"͠]`q7<蓱ט66ru׉׉ 7cassandra://l2LBxdFwfluKmyV7wMMxHxerQfeI84QMNwRFLq1axxAOW`׉ 7cassandra://NcApshN8NyJirzxbJSdpO-bTu_9HkVXyXm5msqr3nBÌ`s׉ 7cassandra://EAMdRIGi1lopx3umx_MZ0VU5PZxFeskAHlaPYW2MhI8#`׉ 7cassandra://z9lCQvDrS-i9RDhGUA6aa7nrRcfUV_DdMD9oIYynb5Mͦ-F͠]`q7<蓲נ`q7<蓰̄9׉Hhttp://www.demopark.nlGׁ ׁ rנ`q7<蓵u9ׁHhttp://www.demopark.nlׁ ׁ Ј׉ECOMPACT WONEN DemoPark voor tiny houses gaat in juli open In juli wordt DemoParkNL geopend. Dit is de eerste permanente buitenexpositie van tiny en compacte woningbouw in Nederland. Met modelwoningen op bijna een hectare grond, in een met fruitbomen aangeplante parkachtige omgeving. Op DemoParkNL kunnen bezoekers zich over kleiner wonen oriënteren en een diversiteit van woningen van meerdere aanbieders op één plek vergelijken en beleven. Het gaat om woningen met een woonoppervlak tussen de 40 en 70 m2 . Zelf klein wonen ervaren is via proefslapen mogelijk. DemoParkNL wordt een buitenexpositie van betaalbare wooneenheden die eventueel flexibel ook van klein naar groter voor een brede doelgroep kunnen worden gerealiseerd. Er komen modelwoningen van bedrijven die zich specialiseren in slimmer en betaalbaar wonen. Uitgangspunt is onder andere circulariteit van bouwmaterialen en milieuvriendelijke modulaire prefab-fabricage van de bouwcomponenten en systemen. Impressie Demopark Ook komt er een ExpoPaviljoen waarin symposia, presentaties en workshops over vernieuwend en anders wonen worden georganiseerd. Vooral over kleiner en fijner wonen met snelle en schone bouwtechnieken. In het paviljoen komt bovendien Van Toen naar Dan, een tentoonstelling over woningbouw door de tijd heen. DemoParkNL is een initiatief van Jorien van Santen, Rob Besemer en Daan Fröger. Zij zijn ondernemers met kennis en jarenlange ervaring op gebied van productontwikkeling, woningmarkt en stedenbouw. DemoParkNL ligt direct aan afslag 6 van de A6 bij Almere (Oosterwold). Naast de in aanbouw zijnde Lidl Zero en De Frietboerderij met culinaire frietgerechten en een eigen aardappelveld. Millhome tiny loft ExpoPaviljoen Tot de aanbieders behoren op dit moment onder andere vrijstaande woonconcepten van Mill Home, Eco-Cabins, Compact Housing en NextBuilders. En een schakelbaar modulair concept van Moodumo. Kle󰈎󰈝 󰉓󰈢ne󰈝 󰈎󰈼 te 󰈩󰈸󰉐󰇽re󰈝 󰉐󰈎󰇽 p󰈸o󰈩󰇿s󰈗󰇽󰈦en Verder zijn er architecten-initiatieven te zien zoals De Dromedaris en echt klein wonen via de Tiny House Store. ׉ 7cassandra://hJ-9ILtT2i3W5TxK1MA_D7ly-tER59IMM-4o5OFqlYM&``q7<b׉Ekort VERHUUR Huurprijzen in grote steden dalen De gemiddelde huurprijzen in de vijf grootste steden zijn in het eerste kwartaal van 2021 voor het eerst gedaald. Dat blijkt uit de Pararius Huurmonitor. De gemiddelde vierkantemeterprijs van huurwoningen in de vrije sector is in het eerste kwartaal van 2021 met 2,4 % gedaald ten opzichte van een jaar geleden. Nieuwe huurders betaalden € 16,34 per vierkante meter per maand. “Vorig kwartaal (Q4 2020, red.) daalden de huurprijzen in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Eindhoven”, zegt Jasper de Groot, directeur van Pararius, in een persbericht. “In Utrecht was dit nog niet het geval, toen bleven de prijzen gelijk aan het jaar ervoor.” In het eerste kwartaal van 2021 daalde de gemiddelde huurprijs van woningen in de vrije sector in Utrecht met 0,7 % naar €17,78 per m2 per maand, blijkt uit de Pararius Huurmonitor. Middelgrote steden in Nederland laten een verdeeld beeld zien. Net als in de grote steden daalden de huurprijzen het afgelopen kwartaal in Alkmaar (-11,7%), Amstelveen (-12,7%), Dordrecht (-11%), Haarlem CIJFERS Minder hypotheek voor aankoop Het aantal hypotheekaanvragen voor de aankoop van een woning is in het eerste kwartaal van 2021 gedaald, met 6,7% ten opzichte van vorig jaar. Gemiddeld werd er € 334.523 aan hypotheek aangevraagd. Dat is 9,3% meer dan in het eerste kwartaal van 2020. Dat blijkt uit cijfers van Hypotheken Data Netwerk (HDN). De totale hypotheekmarkt is het eerste kwartaal van 2021 met 139.565 aanvragen ongeveer gelijk gebleven aan dit kwartaal in 2020. Het aantal over- of bijsluitingen nam namelijk van 61.957 vorig jaar toe naar 67.999 het afgelopen kwartaal. Opvallend is de stijgende trend per maand. In januari werden er ruim 39.000 aanvragen gedaan, in februari 45.000 en in maart 55.000. Dit heeft mogelijk te maken met de dalende hypotheekrente in februari. Vooral in het noorden en oosten van het land kromp de kopersmarkt, waarbij de grootste dalingen zichtbaar zijn in Overijssel (- 15,8%), Gelderland (- 15,2%) en Drenthe (-14,5%). Alleen Noord-Holland laat nog een kleine groei van 0,6% zien ten opzichte van 2020. (-8%), Hilversum (-4,6%), Leiden (-6,6%), Roermond (-9,3%) en Schiedam (-4,4%). In andere middelgrote steden in Nederland stijgen de huurprijzen in de vrije sector nog wel. In Amersfoort (17,2%), Apeldoorn (+5%), Bergen op Zoom (+5,9%), Enschede (+6,6%) en Leeuwarden (+7,2%) stegen de prijzen afgelopen kwartaal met meer dan vijf procent. Ook in Deventer (+3,5%), Groningen (+4%) en Tilburg (+3,1%) werden prijsstijgingen gemeten. De Groot: “Je ziet dat de rek in de randstadprovincies eruit is. Huurprijsdalingen vinden vooral plaats in Noord- en Zuid-Holland, de duurste provincies van Nederland.” Gemiddelde huurprijs in de vijf grote steden PLATFORM Certificaathouders funda spannen procedure aan Een groep certificaathouders van funda spant een procedure aan bij de Ondernemingskamer. Ze maken zich ernstig zorgen over de toekomst van de huizensite en willen met de procedure ‘het wanbeleid van de NVM aan de kaak stellen en terugdraaien’. NVM heeft via NVM Holding een meerderheidsbelang in woonplatform funda. De certificaathouders zijn allemaal (voormalig) makelaars die al vele jaren als certificaathouder een rol op de achtergrond spelen binnen funda. Het platform is met 43 miljoen bezoeken per maand nog steeds marktleider in Nederland, maar de certificaathouders willen voorkomen dat funda die positie gaat verliezen. Ze pleiten voor het betrekken van een deskundige, sterke externe partner bij funda om dit te voorkomen, in combinatie met uitbreiding van het dienstenpakket van het platform. De verontruste certificaathouders hebben de Vereniging FundaBelang opgericht, die inmiddels ruim 570.000 certificaten vertegenwoordigt. Timo Smit, in 2000 een van de oprichters van funda, is voorzitter van de vereniging. “Helaas blijft de NVM een serieus overleg met ons afhouden”, zegt hij. De NVM doet volgens FundaBelang te weinig om naast de Stichting Administratiekantoor Funda en NVM Holding BV ter versterking derde partners toe te laten. Een mogelijke beursgang wordt ook niet overwogen. “Adequaat handelen door de NVM blijft dus uit, terwijl genoemde opties vanaf de oprichting wel degelijk deel uitmaakten van het toekomstbeeld van funda. Certificaathouders worden daarover door de NVM onvoldoende geïnformeerd”, aldus Smit. Een woordvoerder van de NVM reageert: “Wij onderschrijven het belang van funda voor de makelaars en consumenten. De NVM doorloopt daarom een zorgvuldig strategietraject waarin volop aandacht is voor de belangen van degenen die de oprichting van funda financieel hebben mogelijk gemaakt, de certificaathouders, maar ook voor de belangen van alle andere betrokkenen. Vele scenario’s worden daarin bekeken en de verwachting is dat deze zomer hier duidelijkheid in komt. Dat een deel van de certificaathouders nu deze stap bij de Ondernemingskamer onderneemt, betreuren wij omdat het gemeenschappelijke doel hiermee niet sneller dichterbij komt.” 9 ׉ 7cassandra://EAMdRIGi1lopx3umx_MZ0VU5PZxFeskAHlaPYW2MhI8#``q7<c`q7<bkrבCט6ru׉׉ 7cassandra://a1RPce4m7kiTopfpOtkTN0mamh2M9jl9FQ3Eds_ZZIEܚ`׉ 7cassandra://nMJN181s0xj1S07jlNW9zM1-xrw9OXcRlIygfM825v8} `s׉ 7cassandra://Zwt4jTGfy2AnJoJOvWWM5biIOaX4a2_6bdGzuX2x_TE$Q`׉ 7cassandra://FBm658Wn6v6aMIJWFiuwdpJBmVS7qQnrMDO5XK2ViGA-&z͠]`q7<蓶ט66ru׉׉ 7cassandra://Ydpkj0eoWcYF0gGxUAOC_iYa-UgNMEaiHfcKJcDyT00y`׉ 7cassandra://KI527OHG6qCEmSiHPD06w2tf-7bwup1edKBfXvtPhYg][`s׉ 7cassandra://v9LfvOYKyAe4UOwRHCzewLS6suHaLWAomR8sRRNDOG0`׉ 7cassandra://rPEFXtGzGw0m0SklUm4pcRx7ua7AdZTcOOEpkIWfNI0b͠]`q7<蓷נ`q7<蓴B+9׉H'http://www.managementproducties.com/nl/Gׁ ׁ rנ`q7<蓻S9ׁH"http://spryg.com/nl/events/utrechtׁ ׁ Јנ`q7<蓺F+"9ׁH'http://www.managementproducties.com/nl/ׁ ׁ Ј׉EAGENDA NIEUWBOUW Vertraging woningbouw dreigt na uitspraak Raad van State Caballero Fabriek, foto M.M. Minderhoud 31 mei WOONVASTGOED 2021 CABALLERO FABRIEK, DEN HAAG Tijdens de derde editie van Woonvastgoed delen partijen hun lessons learned en hun kennis, met als doel samen de woningmarkt weer in beweging te krijgen. Dit middagevent is in principe live, mits de coronaregels het toestaan. Sprekers zijn onder meer Co Verdaas, hoogleraar gebiedsontwikkeling, Roel van de Bilt van Rabo Real Estate Finance en Monique van Haaf, gedeputeerde van de provincie Overijssel. www.managementproducties.com/nl/ mobility-infra-building/woonvastgoed 2 juni UTRECHT VASTGOED 2021 VAN DER VALK, UTRECHT De 17e editie van Utrecht Vastgoed organiseert Spryg in samenspraak met de Gemeente Utrecht. In één middag een actueel marktoverzicht van de Utrechtse bestuurders en de meest actieve corporaties, ontwikkelaars en beleggers. Wat zijn hun plannen en ambities? Wat wordt de impact van Covid-19? Waar liggen kansen? Met aandacht voor de Utrechtse woningbouwambities, het Hoogbouwprogramma Leidsche Rijn en de plannen voor het Jaarbeurs District. spryg.com/nl/events/utrecht-vastgoed VERHUUR ACM deelt boetes uit De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft drie huurbemiddelaars beboet omdat zij ten onrechte bemiddelingskosten rekenden aan consumenten. Het is de eerste keer dat dit gebeurt. Bemiddelaars die werken in opdracht van verhuurders mogen voor hun bemiddeling geen kosten in rekening brengen bij huurders. Een bemiddelaar uit Tilburg krijgt een boete van € 100.000, een uit Amsterdam van € 80.000 en een uit Deventer van € 5.000. De betreffende huurbemiddelaars brachten bedragen in rekening tussen de € 150 en ruim € 400 onder de noemer ‘contractkosten’, ‘aanhuurkosten’, ‘administratiekosten’ of ‘inschrijfgeld’. Huurders waren vaak verplicht deze kosten te betalen voordat zij de woning konden betrekken. Het rekenen van deze bemiddelingskosten is verboden, welke naam de huurbemiddelaar er ook aan geeft of welke constructie er ook voor wordt bedacht. Ook een andere praktijk, waarbij de huurbemiddelaar extra diensten aanbiedt die de huurder verplicht moet afnemen, is verboden. Huurders moeten altijd kunnen kiezen of zij die diensten willen afnemen zonder dat hier consequenties aan zijn verbonden. 10 VASTGOED ACTUEEL | mei 2021 Woningbouwprojecten dreigen vertraging op te lopen door een uitspraak van de Raad van State. Die luidt dat omwonenden en andere belanghebbenden voortaan ook naar de rechter mogen stappen als ze tijdens eerdere inspraakronden geen bezwaar hebben gemaakt. Juristen verwachten dat bezwaarmakers deze mogelijkheid strategisch gaan inzetten om bouwplannen te frustreren. Bij grote projecten zoals de bouw van woonwijken, was het gebruikelijk dat bezwaarmakers binnen zes weken een zienswijze op tafel leggen. Doen ze dat niet, dan zijn ze later niet ontvankelijk in beroep. Door de uitspraak van de Raad van State verandert dit en kunnen belanghebbenden ook in een later stadium nog naar de rechter. De wijziging is vorige week per direct ingegaan en geldt dus ook voor zaken waarin nog geen onomkeerbare besluiten zijn genomen. Voor overheden, projectontwikkelaars en bouwbedrijven kan dit grote gevolgen hebben bij de voortgang van grote projecten, zoals de bouw van woonwijken en wegen. Belangengroepen zullen deze mogelijkheden strategisch gaan inzetten, stellen juristen in het FD. “Er zal door belanghebbenden bekeken worden in welk moment van het proces de bezwaren de meeste impact hebben door tactisch te procederen. Die trucjes kent elke advocaat”, zegt advocaat Renata Königel van Asselbergs & Klinkhamer Advocaten. De uitspraak kan op twee manieren tot vertraging leiden. Er zijn meer stukken en bezwaren waarover de bestuursrechter zich moet buigen. Ten tweede levert het extra werk op als een rechter het bezwaar honoreert. Dan moet de ontwikkelaar of overheid terug naar de tekentafel om de plannen aan te passen. foto: Rens Groenendijk ׉ 7cassandra://Zwt4jTGfy2AnJoJOvWWM5biIOaX4a2_6bdGzuX2x_TE$Q``q7<e׉E tekst • Hans van der Ploeg opinie WISSELCOLUMN DE AFHANKELIJKHEID VAN DE TAXATEUR In deze column geven wisselende mensen hun mening over een item dat hen opvalt. Hans van der Ploeg, directeur van branchevereniging VBO, laat in deze afl evering zijn licht schijnen over de afh ankelijkheid van taxateurs in hun relatie tot hypotheekverstrekkende banken. “Al jaren is er sprake van shortlists die worden gehanteerd door banken. Taxateurs die door de bank zelf zijn aangewezen, mogen voor die bank taxeren. Alle rapporten van andere taxateurs worden afgewezen. Wij worden elke week gebeld en gemaild door taxateurs die voldoen aan alle eisen, maar zij worden ondanks dit feit niet op de shortlist gezet. Het is dus van groot belang dat je op dat lijstje terecht komt. Ik hoor veel uit de praktijk dat je gewoon een goede relatie moet opbouwen met zo’n bank, want er zijn geen objectieve criteria om op zo’n lijstje toegevoegd te worden. Het is vooral elkaar een beetje kennen en gunnen. Het risico om van zo’n lijstje afgegooid te worden, is er natuurlijk ook. Als je niet doet wat de bank graag wil, verdwijn je van de lijst. Oftewel, alle belang om goed naar de bank te luisteren en vooral te doen wat ze willen. Op de vraag van VBO aan de banken waarom ze zo’n lijstje hebben, blijft men zich maar verschuilen achter de regelgeving van de European Banking Authority (EBA). Daarnaast hebben opdrachtgevers, dus ook banken, de verplichting om geregeld te wisselen van taxateur, teneinde de onafhankelijkheid te waarborgen. Een opdrachtbrief wordt namelijk opgesteld conform de richtlijnen van het NRVT. Als de bank een opdracht geeft en als opdrachtgever expliciet gerapporteerd wenst te worden in het taxatierapport, dan behoort hij zich dus ook professioneel te gedragen jegens de taxateur en zijn taxatiediensten. Op zijn minst riekt het naar een gedrag van de banken, waarin men toch wel graag zelf wil bepalen wie voor hen taxeert. Banken hebben een grote maatschappelijke verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat er veilig en verantwoord wordt gefi nancierd. 11 De opdracht tot taxatie en het verstrekken van de fi nanciering moet dan ver uit elkaar liggen. Het kan al helemaal niet zo zijn dat een verstrekker van de lening zelf bepaalt wie voor hem de taxatie gaat uitvoeren. Een situatie die te belachelijk voor woorden is, wat mij betreft. Ik heb er ook een brief over gestuurd aan de Nederlandse Bank, omdat ik van mening ben dat deze situatie ernstig invloed heeft op de fi - nanciële stabiliteit in Nederland. Het eerste overleg daarover is reeds geweest en krijgt ook nog een vervolg. Ik blijf in gesprek, natuurlijk om daar de belangen van taxateurs te behartigen, maar vooral om ervoor te zorgen dat ondernemend Nederland wordt voorzien van veilige en verantwoorde vastgoedfi nancieringen.” ׉ 7cassandra://v9LfvOYKyAe4UOwRHCzewLS6suHaLWAomR8sRRNDOG0``q7<f`q7<ekrבCט6ru׉׉ 7cassandra://ge2iQYimK-UCRpFWywjp0GZz88l7drwz91KVLXv138AY`׉ 7cassandra://T_D4CiP6mUMIVXIRVjtM_Y_-yTKOlHCGLDOpCx7HsoEͯ `s׉ 7cassandra://NofAiJpWN5lyH0fR7NhmOicNjJ_Gg-WtJpBMIrBaSdU4`׉ 7cassandra://a1308T0Wl3BV6IwJb9Qdvqq9bedK9uO5ErmCdzRj77o0͠]`q7<蓼ט66ru׉׉ 7cassandra://GULirYd5P0I39_z8YaL2QLBRE-c2WkpXni-l-E2HoXY,`׉ 7cassandra://6m0Y6A-WP0HarjLn6J7iBtBUcNpE44BxJlsj15rleKEͮ$`s׉ 7cassandra://bXYh7b3h3P7hGAr0FFKYjOexKbfN2gcfWnDtcNK4mDo2M`׉ 7cassandra://ZYXJ1bIXRTA5jTSU6tyYT4T7ZphM2G1UAY2KK_iuxZ4B͠]`q7<蓽נ`q7<蓹̘9׉Hhttp://www.rhijnhaeghe.nlGׁ ׁ rנ`q7<蓿̊ 9ׁHhttp://www.rhijnhaeghe.nlׁ ׁ Ј׉ENIEUWE WOONWIJK RHIJNHAEGHE IN BUNNIK KANTOOR RUIMT HET VELD Aan de J.F. Kennedylaan in Bunnik wordt op de oude kantoorlocatie ‘Rhijnhaeghe’ een gelijknamige woonbuurt met huur- en koopwoningen gerealiseerd door Schutte Bouw & Ontwikkeling in opdracht van projectontwikkelaar Sustay. Er komen 75 appartementen, tien rijtjeshuizen en zes 2-onder-1-kapwoningen, ontworpen door Venster Architekten. De 34 koopwoningen zijn allemaal al verkocht en het verhuurproces voor de 27 sociale huurwoningen, waar 1.284 mensen op reageerden, is afgerond. De inschrijving voor de middenhuur rijtjeshuizen is half februari geopend en de vrije sector huurappartementen volgen na 12 VASTGOED ACTUEEL | mei 2021 de zomer. Bij de verkoop en verhuur zijn Si-No Makelaars, Patist Makelaardij en Van ’t Hof Rijnland Vastgoedmanagement betrokken. De daken van de woningen liggen vol zonnepanelen; hemelwater wordt opgevangen in infi ltratiekratten. De badkamers van de woningen krijgen een elektrische boiler en er wordt douchewarmteterugwinning toegepast. Op deze manier is de nieuwe wijk een stuk duurzamer dan de gestelde EPC-eis (energieprestatie van nieuwbouw) vanuit het Bouwbesluit. www.rhijnhaeghe.nl ׉ 7cassandra://NofAiJpWN5lyH0fR7NhmOicNjJ_Gg-WtJpBMIrBaSdU4``q7<h׉E'tekst • Rens Groenendijk in beeld 13 ׉ 7cassandra://bXYh7b3h3P7hGAr0FFKYjOexKbfN2gcfWnDtcNK4mDo2M``q7<i`q7<hkrבCט6ru׉׉ 7cassandra://naV2kYsPylzXtEjaXNKeUv8l_7TcvRJiXnLqKO9o2I0`׉ 7cassandra://Q1KMgOyOq15wsyOYP6KHrRdNAq88IjnILZzcgAaapsok6`s׉ 7cassandra://SwizmtFkpCl3wI7xv3JOf40atfGFh7CiSbTZCH18d6MP`׉ 7cassandra://FjQM4VqzkwpPqlByYY1UZ-MWg503MOYg_EWcH03SctQ͈&L͠]`q7<ט66ru׉׉ 7cassandra://NNV0f4qDmF1bilVu1SEI8DKsguTg3aKSs6Lv7MLKdjE``׉ 7cassandra://bm4hQtGF6IeCvqUL6YFK2jw_Z1uU4o8T7QOXcZCN3Esp`s׉ 7cassandra://ZnGPuDcKVMjkbvmprhLxAkRoahvXVNJn_nZmsdEuTww($`׉ 7cassandra://scMgmNnaFzk7FncSZM0--EgiAw6KHY5DC2brK8CMiT8^(͠]`q7<׉Einterview Tekst • Judith Bakkers Beeld • Raymond Rutting thema DESIRÉE UITZETTER, NEPROM-VOORZITTER: Nieuwbouw & projectontwikkeling ‘ DE TIJD IS RIJP VOOR ACTIE’ Een brede wooncoalitie van 34 organisaties wil met de verstrekkende, ambitieuze Actieagenda Wonen in tien jaar 1 miljoen betaalbare koop- en huurnieuwbouwhuizen realiseren, circulair en duurzaam. Bestuursvoorzitter Desirée Uitzetter van de Vereniging van Nederlandse Projectontwikkeling Maatschappijen (Neprom) legt uit hoe dat kan. Waarom deze actieagenda juist nu? “De leefbaarheid en betaalbaarheid van wonen staat al lang onder druk in veel steden en regio’s. Er wordt hierover veel gesproken, hier en daar worden incidenten aangepakt, maar problemen worden niet integraal opgelost. Het Rijk moet daarin haar verantwoordelijk nemen en samen met ons werk maken van ‘goed wonen’. En als ik alle politieke partijen mag geloven, willen ze dat ook stuk voor stuk. Zij moeten boter bij de vis leveren en het niet langer alleen aan gemeenten en provincies overlaten. De Actieagenda Wonen is een aanbod aan de Rijksoverheid hoe het woningvraagstuk aan te pakken: het hoofdstuk over wonen voor het coalitieakkoord. Alle organisaties die er toe doen op het gebied wonen, hebben hun hand‘ Een 󰈑󰈀󰇽󰈹li󰈑󰈕s󰈩 󰈥󰈹󰈢du󰇹󰉄󰈎󰇵 va󰈝 100.000 wo󰈝󰈎󰈞g󰇵󰈝 󰉜al 󰈡󰈝󰈼 al 󰉃󰈹󰈡t󰈻 󰈛󰇽ke󰈝’ tekening gezet onder de Actieagenda, ook provincies, gemeenten, VNG, de G40 gemeenten en IPO (Interprovinciaal Overleg, red.). We willen aansporen tot actie. Wij, als betrokkenen, willen ons uiterste best doen om het woningprobleem op te lossen. Hetzelfde vragen we van de Rijksoverheid.” Wat moet de regering meteen uitvoeren? “Het kabinet moet meteen een minister van Ruimtelijke Ordening en Wonen aanstellen. Die moet ervoor 14 VASTGOED ACTUEEL | mei 2021 zorgen dat er geïnvesteerd wordt in de woningmarkt. Goed wonen is cruciaal, het is een basale en eerste levensbehoefte van de mens. Het woningtekort aanpakken en alles wat daarmee samenhangt, zoals energietransitie, klimaatadaptatie en infrastructuur, is complex. Er moeten wijken gebouwd worden waar je al deze aspecten in meeneemt. Plekken in de stad en aan de rand van de stad, die goed worden ontsloten door infrastructuur en waar woningen betaalbaar zijn. Verbeter de productieprocessen, zodat we kunnen opschalen. Uiteindelijk moet onze woningproductie in Nederland in sneltreinvaart stijgen naar 100.000 nieuwe woningen per jaar. Het doel is één miljoen extra woningen over tien jaar. Snelheid is vereist en vraagt excellente uitvoeringskracht.” Wat verwachten jullie verder van de regering? “Als het Rijk richting geeft en langjarig mede investeert in de voorwaarden voor de grootschalige woningproductie, dan zullen marktpartijen ook investeren. De woningbouw heeft een enorme economische spin-off. Momenteel wordt er vooral op kleine schaal geïnvesteerd; versnipperd en voor de korte termijn. Veel gemeenten hebben geen financiële ruimte om grote gebiedsontwikkelingen op te starten, die echt zijn nodig om op te schalen. We vragen het Rijk de Woningbouwimpuls van 1 miljard euro per vier jaar te verbreden naar een jaarlijkse NOVI-financiering van 2 miljard euro voor onder andere ontsluiting, infrastructuur en meer betaalbaarheid. Daarnaast is een revolverend, geld terugkrijgend, Rijksontwikkelfonds nodig voor de voorfinanciering van gebiedsontwikkelingen. De v׉ 7cassandra://SwizmtFkpCl3wI7xv3JOf40atfGFh7CiSbTZCH18d6MP``q7<j׉E15 ׉ 7cassandra://ZnGPuDcKVMjkbvmprhLxAkRoahvXVNJn_nZmsdEuTww($``q7<k`q7<jkrבCט6ru׉׉ 7cassandra://n17tZVtjn2nWzMhJ2QSZDgIatweAeoVdkiTYlk-Wajs`׉ 7cassandra://Hu0jpgbOusk6MXALZiK-stAjvEb3xSq-yK6QGnOgaUwhd`s׉ 7cassandra://lAeBZw1k9yONxaN2LfKni0XXoM-iKcQlc_fRzDc6i0Qb`׉ 7cassandra://WY4O0iHAnDfQvWTvSBkoqyqDrQ2I1IiskRytd8JK5u8]b͠]`q7<ט66ru׉׉ 7cassandra://4qy4ksBgQ_j_bTYNwxACgs-q8xcdeqySiutE0GNbHDoA4`׉ 7cassandra://l7Zpb8dTPc2E7EuaF6fej6i1I3OGNtPlz8Qtlg6NEzIvo`s׉ 7cassandra://p8tyJXAuTi6YDuuRShskdO8xQDqgB0dETlY_hU5MLZo$O`׉ 7cassandra://NzOwW9Zlm5DHDw4nY4NsbKLDMC8Z6cS0GyWeUCS7Z28͠]`q7<׉E;CV Desirée Uitzetter • 2019-heden bestuursvoorzitter Neprom (Vereniging van Nederlandse Projectontwikkeling Maatschappijen) • 2018-heden Raad van Toezicht Platform 31 • 2015-heden directeur Gebiedsontwikkeling BPD | Bouwfonds Gebiedsontwikkeling • 2010-2015 partner Stecgroep • 2003-2010 projectdirecteur BNG Gebiedsontwikkeling bestaande woningvoorraad door woningcorporaties te fi nancieren. Voor starters moet er een revolverend Koopstartfonds komen. Door de garantie van die bedragen gaan andere partijen ook investeren en werkt het als een hefb oom. Investeringen leveren ook wat op. Niet alleen in woongeluk, maar ook in banen en dragen breed bij aan de economie.” Hoe kan de samenwerking tussen marktpartijen en overheden eruitzien? “Marktpartijen staan klaar voor publiek-private samenwerkingen (PPS), structurele samenwerkingen tussen overheid en marktpartijen, zoals dat in de tijd van de Vinex-operatie gebeurde. Gemeenten bedreven toen nog zelf actief grondbeleid. Gemeenten en projectontwikkelaars namen samen risico’s en investeringen op zich. Die samenwerking zijn we sinds de vorige crisis verloren. We realiseren ons dat gemeenten nu minder fi nanciële middelen tot hun beschikking hebben. Het Rijk kan daar verandering in brengen door grote plekken aan te wijzen waar woningproductie zeker gaat plaatsvinden. Gemeenten en marktpartijen kunnen vervolgens hun investeringen en organisatie daarop inrichten. Demissionair minister Ollongren liet dat in de afgelopen kabinetsperiode aan de plancapaciteit van lokale overheden over. Daar kwamen we er niet mee. Kortom, we moeten op output gaan sturen, daar is deze Actieagenda dan ook voor.” Hoe stelt u voor de woningproductie nog meer te vergroten? “Naast beschikbare locaties is er nog een ander focuspunt om de haalbaarheid te vergroten. De regering moet projectorganisaties opzetten om planontwikkelings- en bouwprocessen te coördineren. Die moeten met mandaat door kunnen pakken. Met die uitvoeringskracht bereiken we in 2025, aan het einde van deze nieuwe kabinetsperiode, een stijgende ‘ Het 󰉉󰈏󰉃󰉐o󰈩r󰈏󰈝󰈈s󰈥󰈹oc󰈩󰈻 󰉐󰇵r󰈻󰈞el󰉃 al󰈻 󰈛󰈀k󰇵󰈗a󰈀󰈹s 󰈊󰉊󰈞 ke󰈝󰈞󰈎s 󰇷󰇵󰈘en’ nieuwbouwproductie. Als we dan op een jaarlijkse productie van 100.000 woningen zitten, zijn we al heel trots. Maar, de realiteit is dat het op dit moment niet erg vlot met bouwvergunningen en bouwplekken. Het risico is dat we in 2022 een woningproductie rond de 71.000 hebben. Dit is dus allesbehalve een simpele ambitie. Fabrieksmatig woningen produceren kan daarbij helpen. Er moeten afspraken komen met leveranciers om duurzaam, circulair en sneller te 16 VASTGOED ACTUEEL | mei 2021 bouwen. Overheid en marktpartijen moeten daarin beiden risico’s nemen. Voorheen was er geen garantie voor een afzetmarkt, dus deze optie was fi nancieel onrendabel voor marktpartijen. Als bouwers hun investering terug kunnen verdienen, dan zijn ze bereid hiervoor te gaan. Fabrieksmatige productie kan alleen bij grootschalig bouwen.” Is bouwen in de natuur een goed idee? “Nee, bouwen in de natuur is uit den boze! Van bijvoorbeeld Natura 2000 gebieden moeten we afb lijven. We willen nooit in echte natuur bouwen, maar extra natuur toevoegen in nieuwbouwwijken. We kijken meer naar overbodige landbouwgronden, weilanden, rommelige stadsranden, bedrijventerreinen of binnenstedelijke verdichtingsmogelijkheden. Dat bekijken we liefst in regionale samenhang. Met de aanz׉ 7cassandra://lAeBZw1k9yONxaN2LfKni0XXoM-iKcQlc_fRzDc6i0Qb``q7<l׉Einterview Regionale Investeringsacties (RIA’s). Het idee daarvan is simpel: meer samenhang creëren tussen gemeenten en meer opgaven bundelen, om stabiliteit teweeg te brengen in een regio op thema’s die gemeenteoverstijgend zijn. Dat betekent een regionale uitvoeringsstructuur die aanzet geeft tot het aanwijzen van woningbouwplekken en partijen samenbrengen die in de regio investeren. Dat is nodig omdat de opgaven van nu vele malen ingewikkelder zijn dan een aantal jaar geleden op vlak van duurzaamheid, mobiliteiten de energietransitie. We kunnen dit alleen oplossen als we vanuit een integrale, regionale blik hiernaar kijken. Gaat dit plan lukken? “We hebben een ambitieus plan, maar als we allemaal onze schouders eronder zetten gaat het lukken. Vooral de inzet is hierbij cruciaal. Het is noodzakelijk om vooral voor starters, gezinnen en senioren betaalbare en goede woningen te realiseren. Dat kan alleen als provincies en gemeenten samen met ons inzetten om plannen echt uit te voeren. Niet de intentie uitspreken om te bouwen, maar echt overgaan tot bouwen, zonder herziening van plannen, opstapelen van ambities of heroverwegingen van besluitvorming. Ook provincies moeten plannen stimuleren en doorpakken.” Kunnen makelaars iets bijdragen aan deze daadkracht? “Zeker. Hoewel makelaars vooralsnog transactie gericht zijn, hebben ze veel kennis over de lokale woningmarktsituatie, plekken waar gebouwd kan worden en de woonbehoefte van de inwoners. Die kennis is waardevol. Makelaars staan met hun voeten in de klei en weten waar eventuele weerstand te verwachten valt. Die kennis zouden ze kunnen ze delen met gemeenten en marktpartijen, om zodoende het uitvoeringsproces te versnellen.” 17 ׉ 7cassandra://p8tyJXAuTi6YDuuRShskdO8xQDqgB0dETlY_hU5MLZo$O``q7<m`q7<lkrבCט6ru׉׉ 7cassandra://FzEdj3-8H9HpVOM-hQuq4uC-ik9VMwWbtM-Kd2ez9YU`׉ 7cassandra://ilfD1EB2ujxK4-bQr8DPFEITPzrXkBWR2OHQwMkY9Gg]`s׉ 7cassandra://SjJKPLP3a0KGhPBoFX9qY94h3QWpoh_-3yxmyBYdOWg`׉ 7cassandra://lgF_rUPskjIhQVt8MnIO8uzQ5yyrHQZUuYRaInRR1Rw>͠]`q7<ט66ru׉׉ 7cassandra://gDAnn82WxyUJryjNRhd2S6vqhKUkU2ekT4lTqc06pnU`׉ 7cassandra://Qd7Pbc89EY5pRLMkjt1raI-_qzqtFbksM5_SVGFmvhM͎`s׉ 7cassandra://Z-1WAPP4r6TJ6feAZtONxH7tug56ca2eU8ESbKWaqjo)Q`׉ 7cassandra://UPSI6iff3OgH6pv6ZUHVjIzk0pIhC8SQOY_ajfi--2kt͠]`q7<Ȓנ`q7<ˁ̱̔9ׁHhttp://Vastgoedactueel.nl/pollׁ ׁ Јנ`q7<ʁ̛9ׁHhttp://Vastgoedactueel.nl/pollׁ ׁ Ј׉Estelling tekst • Judith Bakkers TOEWIJZING NIEUWBOUW MOET TRANSPARANTER Nieuwbouwkopers weten meestal niet waarom ze wel of niet zijn ingeloot. De toewijzingsprocedures van nieuwbouwwoningen zijn niet transparant. Dat kan leiden tot grote frustratie bij woningzoekenden. Is het vriendjespolitiek bij verkoopmakelaars of voorrang voor degene met het meeste geld? VEH pleit al jaren voor heldere spelregels bij dit verkoopproces, met een loting onder notarieel toezicht om de eerlijke toewijzing te bevorderen. Uitslag Vastgoedactueel.nl/poll: ‘De toewijzing van nieuwbouwwoningen moet transparanter’ EENS: 81% ONEENS: 19% De nieuwe stelling: ‘Thuiswerken wordt geen gemeengoed in de makelaardij’ Reageer nu op Vastgoedactueel.nl/poll 18 VASTGOED ACTUEEL | mei 2021 ׉ 7cassandra://SjJKPLP3a0KGhPBoFX9qY94h3QWpoh_-3yxmyBYdOWg``q7<n׉EJaap van Pampus De Leeuw Makelaardij Rijnsburg Karin Eveleens Eveleens makelaars Aalsmeer Mirjam Cok DNA makelaars Almere Arjan van der Waaij Van der Waaij Makelaars en Rentmeesters Eemnes “In één opzicht klopt de kritiek, want het proces van toewijzing is niet transparant voor individuele kopers. Dat proces is ook niet gemakkelijk of goedkoop transparant te maken, vooral niet als de selectie mede plaatsvindt op basis van de financiële draagkracht van de toekomstige kopers. Bij sommige projecten is sprake van loting door de ontwikkelaar zelf of door middel van een notaris. Natuurlijk zijn er verhalen bekend over nieuwbouwmakelaars die woningen uitsluitend toewijzen aan kopers die hun woning bij hen in de verkoop zetten of de hypotheek bij hen regelen. De Leeuw Groep is een bedrijf dat zich op de lange termijn richt. We zijn blij met onze klanten en met nieuwe klanten. Maar een klant die zich gedwongen voelt om zaken met ons te doen als gevolg van gedwongen koppelverkoop, wordt nooit een tevreden klant. En daarnaast zouden opdrachtgevers ons keihard afrekenen als we onze positie bij de verkoop van hun nieuwbouw‘ Tra󰈝󰈼p󰈀󰈸󰇽󰈞ti󰈩 󰇼󰈏󰈒 to󰈩󰉒󰈏󰈒zi󰈝󰈈 n󰈎󰇵󰉃 ma󰈔󰈕󰈩l󰈏󰈑󰈕’ project zouden misbruiken voor eigen commerciële doelen. Ons bedrijf heeft in 70 jaar een uitstekende naam opgebouwd. En dat houden we graag zo.” “Een loting is precies wat het zegt te zijn: belangstellenden schrijven in, er wordt geloot door een notaris en lotnummer 1 heeft de eerste keuze. Het is inderdaad zo dat de mensen die niet worden ingeloot teleurgesteld zijn. Als makelaar word je dan ook snel beschuldigd van 'vriendjespolitiek'. Zeker in een dorp waar iedereen, iedereen kent en als bekend wordt wie er dan wel is ingeloot. Maar in alle nieuwbouwprojecten waar wij bij betrokken zijn geweest, weet ik zeker dat het eerlijk is gegaan. Ik stond er zelf bij. Als verkopend makelaar vind ik ook dat je het aan je stand verplicht bent, de ‘ Ik 󰉒e󰈩󰉄 z󰇵󰈔e󰈹 da󰉃 󰈘󰈡t󰈏󰈝󰈈 bi󰈑 󰈡󰈞s e󰈩r󰈗󰈏󰈒k 󰈇a󰈀󰉄’ verkoper hierin goed te begeleiden. Het komt weleens voor dat een verkoper, een projectontwikkelaar, de grond in eigendom kreeg, met een toezegging aan de vorige eigenaar van de grond dat deze een eerste keuze heeft uit een of meerdere woningen in het nieuw te bouwen project. Dat is dan vanaf het begin gewoon helder voor iedereen. Zo'n situatie is voor ons, makelaars, goed uit te leggen aan kandidaat-kopers. Alles transparant.” “Het toewijzen van woningen is per project verschillend. De procedure hangt af van de eisen van de gemeente. Als wij van een gemeente via de notaris moeten loten dan doen wij dat, maar betreuren dit ook. Het komt dan vaker voor dat kandidaten inloten, die niet eens weten waar het project is. Die nooit op de locatie kwamen kijken, terwijl anderen, die al ‘ We w󰈎󰈑󰉜󰇵n 󰈗i󰈩󰉐󰇵r ze󰈗󰇿 t󰈡󰇵’ eerder bot vingen maar pertinent in die gemeente willen wonen, weer geen woning krijgen toegewezen. Daarom vragen wij geïnteresseerden soms ook een motivatie te schrijven waarom zij denken in aanmerking te moeten komen voor deze woning. Dat is de reden dat wij liever zelf toewijzen. Ook een gedegen financieel advies speelt mee, maar niet wie het meeste geld heeft. Deze geïnteresseerden vinden namelijk sowieso wel ergens een woning of hebben al een woning. Jonge starters hebben bij ons nu een streepje voor, want zij hebben de minste kans op de huidige woonmarkt. Hebben wij echter een project van 20 woningen met 200 inschrijvers, dan zal ook na een eerste selectie geloot moeten worden.” “In de volksmond wordt al gauw gezegd dat het vriendjespolitiek is, als bijvoorbeeld een medewerker van de projectontwikkelaar een huis krijgt toegewezen via loting. Maar dat kan eenvoudigweg niet. Een loting is juist het meest transparant van alle methoden. Iedereen heeft een kans, wie maar net de woning kan betalen of juist geld te over heeft. De prijs, meerkosten, tekeningen staan vast en de voorwaarden zijn helder. We hebben onlangs een project gedaan in Eemnes, waarin de gemeente participeert. Daar werden diverse woningen bestempeld voor een bepaalde doelgroep en een gedeelte was vrij voor iedereen om zich in te schrijven. We hebben goede inschrijfregels en een duidelijke procedure. Bij de loting waren een gemeenteambtenaar, de projectontwikkelaar en ik aanwezig. De notaris verrichtte de trekking. Daar ben ik blij om. Ik zou dat niet willen doen, want ie‘ Bi󰈩d󰈏󰈝󰈈en zi󰈑󰈞 m󰈎󰈝󰇶󰇵r t󰈸a󰈞s󰈥󰈀󰈹󰇽n󰉃’ dereen die zich ingeschreven heef׉ 7cassandra://Z-1WAPP4r6TJ6feAZtONxH7tug56ca2eU8ESbKWaqjo)Q``q7<o`q7<nkrבCט6ru׉׉ 7cassandra://7x4G5eeRhk-WhiQKd0CT4fm9gvgpgEwwcmq5Sqrz1O8Ĝ`׉ 7cassandra://lc8_a1PBy5LnUCfEO92eWnoCeAGwMD4J8f_uhGVHXSwrC`s׉ 7cassandra://VT-5FL-0tL_0IgIUqqWjMBpK9U7nX9seV6lmzn0YMJI%`׉ 7cassandra://CdOG1awQ8ZUysTSCQyMAEZC_JPSIouDUY4jI8r4EwloD:(͠]`q7<ט66ru׉׉ 7cassandra://Qd_-RwwBf51tw_Z2I6aeshjYZQv77shPpWHmQ4n5pHAz_`׉ 7cassandra://G5sUxA6J2aRuhALDW3-T2BPnd_NhGS3E8qTvRa0jlbggQ`s׉ 7cassandra://hLyzM_US4CLAVGuNxekWDyGuAAtvf7BecOWkeil8cY4`׉ 7cassandra://aNcup9TSMgniZbClMyg084Mmk42EaJEbv9VgOEUmePM=@͠]`q7<׉E`thema NATUUR EN WONINGBOUW KUNNEN NIET ZONDER ELKAAR NATUURINCLUSIEF BOUWEN Inrichting van natuurspeelplek in bestaande woonwijk Meerwijk in Haarlem (beeld Antea Group) Nieuwbouw & projectontwikkeling Natuur- en landschapsbehoud en woningbouw botsten vroeger in de ruimtelijke ordening dikwijls met elkaar. Maar klimaatproblemen en gebrek aan biodiversiteit dwingen gebiedsontwikkelaars en overheden om deze werelden bij elkaar te brengen in de vorm van natuurinclusief bouwen. 20 VASTGOED ACTUEEL | mei 2021 In nieuwe gebiedsontwikkelingen, zowel binnenstedelijk als in uitleggebieden, doet natuurinclusief bouwen steeds meer opgang. Een miljoen woningen moeten er in tien jaar tijd bij komen om de woningnood op te lossen. Dat betekent meer binnenstedelijke verdichting en aan de andere kant ook de ontwikkeling van woonwijken aan de stads -en dorpsranden. Er ligt een opgave om water en groen meer ruimte te geven in bebouwd gebied, gezien de klimaatproblemen waarmee ons land te maken heeft èn krijgt. Neem bijvoorbeeld de verwachte wateroverlast door de zeespiegelstijging en de hittestress die Nederland de afgelo׉ 7cassandra://VT-5FL-0tL_0IgIUqqWjMBpK9U7nX9seV6lmzn0YMJI%``q7<p׉E tekst • Marcel van Rijnbach woningbouw pen twee zomers overspoelde. Biodiversiteit lijkt een containerbegrip, maar we kunnen niet zonder. Belangrijke medicijnen tegen kanker komen bijvoorbeeld voor een groot deel voort uit de natuur. Die levert ook voedsel en grondstoffen voor huisvesting, kleding en brandstof. Een gevarieerde natuur zorgt voor schoon water, vruchtbare grond en een stabiel klimaat. Bomen en planten nemen bijvoorbeeld CO2 Verticale groene elementen in AmsterdamSloterdijk (beeld: WAX) dustrie en transportmiddelen uitstoten. Kortom: natuur en woningbouw kunnen niet zonder elkaar; het zijn twee communicerende vaten. COHESIE EN POSITIEF VOOR MILIEU en (fijn)stof op die de mens, inNatuurinclusief bouwen wil grofweg zeggen dat nieuwe en bestaande natuur- en landschapselementen in bebouwd gebied worden geïntegreerd. Dat heeft niet alleen positieve milieu-effecten, maar creëert volgens experts ook meer sociale cohesie. De aanwezigheid van ‘groen’ en ‘blauw’ stimuleert mensen naar buiten te gaan en elkaar te ontmoeten; ze kunnen dus wezenlijk bijdragen tot vermindering van vereenzaming. Anderzijds zijn bepaalde vogel- en vleermuizensoorten afhankelijk van een stedelijke omgeving en dus hebben zij daar een verblijf- en broedplek nodig in de vorm van nestkasten in bijvoorbeeld gevels en dakranden. BREED GEDRAGEN MANIFEST Volgens het breed gedragen Manifest Bouwen Voor Natuur bevat het natuurinclusief bouwen voor dorpen en steden drie bouwstenen: het creëren van natuur ‘in’ de woning (bijvoorbeeld nestkasten voor bepaalde vogels en vleermuizen in gevels en daken van woningen), natuur rondom de woning (groene daken en gevels en gemeenschappelijke ecologische tuinen) en natuur in de buurt, zoals aanleg van parken en groene en blauwe verbindingsroutes in de woonwijk in verlengde met het omliggende landschap. Ruim 50 organisaties, variërend van project- en vastgoedontwikkelaars tot bouwbedrijven, (landschaps) architecten, banken en natuur- en milieugroepen, WOONTORENS MET GEVELTUINEN Heijmans heeft in enkele van haar projectontwikkelingen natuurinclusief bouwen geïmplementeerd. Zo gaat het bedrijf in Amsterdam-Sloterdijk twee woontorens van 30 en 70 meter realiseren met zogeheten geveltuinen. De begroeide gevel met diverse beplanting biedt schaduw en verkoeling voor de bewoners. De torens krijgen een groendak met buffercapaciteit voor regenwater en bevat een irrigatiesysteem voor de geveltuinen. Zo wordt het riool veel minder belast. In een ander ontwikkelingsproject in Leidsche Rijn beschikken de zeer energiezuinige Greenville woningen over grote binnentuinen en ruime balkons met groen. Deze maatregelen en de grote gemeenschappelijke tuin verlagen de hittestress in dit hoogstedelijke gebied. De groene daken van de woningen en de garages bieden via infiltratiekratten een buffering voor opslag van overtollig regenwater. Het slimme systeem weet wanneer er buien verwacht worden, zodat het bufferwater op tijd in de bodem infiltreert. 21 >>> ׉ 7cassandra://hLyzM_US4CLAVGuNxekWDyGuAAtvf7BecOWkeil8cY4``q7<q`q7<pkrבCט6ru׉׉ 7cassandra://KpfZKqF7dQ-cDp7na15lROMrBCIunisU7UaudeZEqdk`׉ 7cassandra://RXVResHXGeJsbxQ_obSb0Y13VN0hgWRjNUDdoROUnjM̈́n`s׉ 7cassandra://5hQZ4UsDMnJvhtwV3ZjEMkX2FytkTWVQAdxn2Lpl6pE(`׉ 7cassandra://3z1OplvVm1RP2Uatevv-SDk_7-YvSxm2ErDiCB-41b0͠]`q7<ט66ru׉׉ 7cassandra://ixUU9ZyCbRWYvLNz79JFD8XdhLcNtfayzeOZeqDeiSI `׉ 7cassandra://OjvHgbSd04QqzVhXoe81ao-W5erzDvO60SWem9a3QfIkY`s׉ 7cassandra://4ncwuXi1IVQfBC_cKDinI7y50HkSMQrlnDvSJF2fTvw`׉ 7cassandra://29YKb6hkGkdBm22-SY4tmgx_oO97HHY2b58ltpjvxCw9,͠]`q7<׉E |hebben dit manifest ondertekend en maken zich in de praktijk hard voor het ontwikkelen van natuurinclusieve bouwprojecten. Volgens de initiatiefnemer van dit manifest, NL Green Label, is er bij ontwikkelend, bouwend en bestuurlijk Nederland een groeiend bewust zijn om natuur en landschap meer te integreren in nieuwe en getransformeerde woonwijken. Maar maatregelen worden bij lange na niet standaard in alle gebiedsontwikkelingen en bouwprojecten toegepast. Volgens medeoprichter Nico Wissing van NL Greenlabel gaat de concrete toepassing van natuurinclusief bouwen hem te langzaam. “We hebben geen tijd te verliezen! Het klimaat is geen hype, maar een kwestie van leven.” ‘ Met 󰈝󰈀󰉄󰉊ur󰈎󰈝󰇸l󰉊󰈻i󰈩󰇿 b󰈢u󰉒󰈩󰈞 k󰉊󰈝󰈞en on󰉃󰉓󰈎k󰈔󰇵󰈘a󰈀r󰈻 󰈈󰇵l󰇷 󰉐er󰇷󰈎󰇵󰈞en’ Om ontwikkelaars en overheden echt over de streep te trekken, is NL Greenlabel bezig om een validatiemodel te ontwikkelen voor natuurinclusief bouwen. Dat houdt in het toekennen van concrete waarde aan natuur- en landschapselementen in bebouwd gebied. Wissing geeft een simpel voorbeeld: “We kunnen waarde toevoegen aan een boom doordat deze in een woonwijk bij wijze van spreken tien airco’s vervangt. Zo bespaar je dus op bouwkosten en er is minder milieuschade. Er komen steeds meer van dergelijke kengetallen waarmee we een validiatiemodel kunnen maken. Ontwikkelaars kunnen echt geld verdienen met natuurinclusief bouwen. Naast de besparing op bouw -en installatiekosten worden woningen en 22 VASTGOED ACTUEEL | mei 2021 de woonomgeving meer waard als natuur en landschap ingebed zijn in de omgeving." COMPLEXE MATERIE Eén van de partners in het Manifest Bouwen Voor Natuur is vastgoed -en gebiedsontwikkelaar Heijmans, een grote speler in de bouw- en vastgoedsector. Bij nieuwe gebiedsontwikkelingen en transformaties voor woningbouw stuurt het concern aan op integratie van natuur en landschap in het omgevingsplan. “Wij staan voor een gezonde leefomgeving en staren ons niet alleen maar blind op hoeveel en welke woningen er in een gebied nodig zijn”, zegt Harwil de Jonge, directeur Heijmans Vastgoed. “Helaas zien we in nog te veel tenders dat de focus ligt op het gebouwniveau. Terwijl het juist van belang is om ‘groene’ en ‘blauwe’ elementen in de fase van visievorming mee te nemen en niet achteraf aanpassingen hoeven te maken.” Heijmans ontwikkelt duurzame gebieden aan de hand van 21 thema’s die NL GreenLabel in haar methodiek aangeeft, die niet aangeven dat het ‘even’ een kwestie is van het ontwikkelen van een waterberging of groene laan. “Het is best een complexe materie”, zegt De Jonge, “maar we beschouwen natuurinclusief bouwen niet als iets dat we ‘extra moeten doen’. De methodiek van NL GreenLabel geeft ons houvast. We hebben zes ecologen in dienst om ons te ondersteunen bij de realisatie van een natuurinclusief ontwikkel- en bouwplan.” Heijmans ziet de sociaaleconomische waarde van natuurinclusief ontwikkelen van woonwijken. Volgens Harwil De Jonge vermindert de (hitte)stress van mensen als ze in een natuurlijke en landschappelijke omgeving wonen. Bovendien lokt het mensen eerder om naar buiten te gaan en elkaar te Ecologisch geluidsscherm in de nieuwe wijk Cartesius in Utrecht (beeld: ׉ 7cassandra://5hQZ4UsDMnJvhtwV3ZjEMkX2FytkTWVQAdxn2Lpl6pE(``q7<r׉Ekwoningbouw ontmoeten. “Dergelijke waarde is best lastig om in harde euro’s uit te drukken, maar het lijkt mij duidelijk dat de waarde van onroerend goed toeneemt in een natuurinclusieve woonwijk.” DE ROL VAN HET RIJK De draagkracht bij marktpartijen voor natuurinclusief bouwen neemt dus toe, maar hoe zit dat met de overheid? Zij dragen immers de zorg voor wet -en regelgeving en hebben op diverse bestuursniveaus een verantwoordelijkheid voor de stedelijke en ruimtelijke inrichting van ons land. De laatste jaren liet het Rijk de verantwoordelijkheid meer over aan provincies en gemeenten, maar omdat de woningnood zo hoog is en gebiedsontwikkelingen door allerlei oorzaken moeilijk van de grond komen, gaat de landelijke overheid meer de regie pakken. Zo is er een Rijksontwikkelbedrijf in oprichting en vraagt het Rijk veel aandacht voor een gezonde leefomgeving, getuige de presentatie ‘ Het 󰉏󰈩󰈹d󰇵󰈗e󰈞 v󰈀󰈝 󰇶󰇵 ba󰉃󰈩󰈞 󰇵n 󰈗a󰈼t󰈩󰈝 is 󰉒󰈩󰇵󰈹ba󰈸󰈼t󰈎󰈇’ van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Klimaatadaptatie, de duurzame energietransitie, gezonde steden en regio’s en een toekomstbestendig landelijk gebieden worden in dit visiedocument als topprioriteit genoemd. Zo staat er letterlijk: ‘uitgangspunt voor die gezonde steden en regio’s is natuurinclusief en klimaatbestendig bouwen’. Ambities en visie genoeg bij de Rijksoverheid. Volgens projectmanager Annemarie Hatzman stedelijke en ruimtelijke ontwikkeling bij Antea Group biedt de Omgevingswet voldoende kansen om een concreet instrumentarium te ontwerpen voor de gemeenten en ontwikkelaars. Het bureau ondersteunt marktpartijen en overheden onder meer bij duurzame gebiedsontwikkeling. “Er is bij de overheid zeker meer aandacht voor een gezonde, stedelijke leefomgeving, maar het is -net als bij ontwikkelaars trouwens- nog geen vanzelfsprekendheid. Hoe dat komt? Dat heeft onder meer een organisatorische reden: gescheiden departementen en budgetten.” DEPARTEMENTEN ERBIJ BETREKKEN Vroeger werd ruimtelijke ordening bepaald door de ministeries die belast waren met Wonen en Ruimtelijke Ordening, aldus Hatzman. “Maar met natuurinclusief bouwen moet je er veel meer departementen bij betrekken. Dit geldt trouwens ook voor provinciale en gemeentelijke overheden. Dat is wennen en heeft dus tijd nodig. Bovendien moet regelgeving worden overgeheveld vanuit de bestemmingplanprocedure en geïntegreerd in het nieuwe omgevingsplan.” Ondanks dat een afdwingbaar instrumentarium van het Rijk ontbreekt ontvangt Antea Group steeds meer aanvragen van gemeenten en gebiedsontwikkelaars om natuurinclusieve elementen te implementeren in zowel inbreiding- als uitbreidingsprojecten. Idealiter zit het bureau liefst al in de fase van visievorming aan tafel. “Onze insteek is om zo’n plan superconcreet te maken”, zegt Hatzman. “Er is geen blauwdruk denkbaar van planvorming of businesscase, want de omstandigheden verschillen per project. Laat ik het zo zeggen: het verdelen van baten en lasten over de partijen is voor natuurinclusief bouwen weerbarstiger dan het formuleren van ambities.” VIJF BOUWSTENEN De vijf natuurinclusieve en klimaatadaptieve bouwstenen van Heijmans: 1. Een gezonde bodem is de basis voor biodiversiteit. Zuivert hemelwater en voert het water op een verantwoorde manier af. 2. Slimme maaiveldinrichting. Bijvoorbeeld door woonwijken zoveel mogelijk rondom terpen realiseren en wadi’s in het gebied op te nemen om extreme regenbuien op te vangen. 3. Minimaliseren van grijze verharding en kiezen voor groene daken en gevels en vergroening van infrastructuur. 4. Slimme verhardingen waar dat nodig is. Bijvoorbeeld asfalt met witte steenslag, dat minder hitte uitstraalt en speciale tegels die regenwater doorlaten, opslaan en filteren. 5. Ecologisch onderhoud ׉ 7cassandra://4ncwuXi1IVQfBC_cKDinI7y50HkSMQrlnDvSJF2fTvw``q7<s`q7<rkrבCט6ru׉׉ 7cassandra://kftV4AMmP6D2nUCCTp_YCZdpVaLiR9nSW1h0fr1eMSs8`׉ 7cassandra://qKRRiJdR87Cq00wGZUUaI9n4WZLQXhpw_mP_3aKca9gc`s׉ 7cassandra://fA8U14tawFOGpGV7fzjF0bIZ5vy-FrV4TM75937sLxc!`׉ 7cassandra://qOy-6TsYgL0OtkW8RL9Rq3nLdzzaDN0J211SsDwjQpYU?͠]`q7<ט66ru׉׉ 7cassandra://3su_GdPA64lYBP3rbW2Ig65zjAbAW7Qkwk7-ce0O4Dk:'`׉ 7cassandra://ZifDfbqvllG7lOypI6gSzz79s8ikBNSZxuo9qzfHG5A^`s׉ 7cassandra://bv86X1lrwgDj5uiqv1FdKnahOCXAhIWANUxKvzYNNWk6`׉ 7cassandra://bWvg5p4PnyOi0IuD22_YpzZ22JDHjyxYHFIR1bo8xBo͂gN͠]`q7<Ӗי ׉Hhttps://www.guidato.nlG`,\}d}́nי ׉Hhttps://www.emarkus.nlG`v\}d}Alpי ׉Hhttps://www.emarkus.nlG`\}d}vLaFי ׉Hmailto:vastgoed@guidato.nlG`\}d}י ׉Hhttps://www.guidato.nl/G`\}d}̗י ׉Hmailto:werk@emarkus.nlG`\}d}mp׉E׉ 7cassandra://fA8U14tawFOGpGV7fzjF0bIZ5vy-FrV4TM75937sLxc!``q7<t׉E Dick de Jong (69) is directeur van het Kenniscentrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF). tekst • Jaap Hoeve beeld • Fototeam K en M onbescheiden vragen NIEUWE APP MAAKT VEEL INFORMATIE TOEGANKELIJK ‘FUNDERINGSHERSTEL IS DRINGEND NODIG’ Het Kenniscentrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF) presenteerde onlangs samen met een aantal andere organisaties het Manifest Aanpak Funderingsschade. Hoe groot is het probleem? “Volgens een zeer grove schatting lopen een miljoen huizen het risico op funderingsschade. Door de droge zomers komt dat ook steeds vaker voor op plaatsen waar je het misschien niet zou verwachten. Als we niets doen, is er voor 250.000 woningen dringend funderingsherstel nodig. Voor particulieren is dat dramatisch, woningcorporaties zullen vanwege de kosten naar een ander exploitatiemodel moeten.” Wat zijn de hoofdpunten uit het Deltaplan? “Meer inzicht op lokaal niveau en preventie. Voor het lokaal inzicht is de app FunderMaps lokaal ontwikkeld om te kijken waar de hotspots zijn. Wat preventie betreft zetten sommige gemeenten -vooral de grote steden - al stappen met bijvoorbeeld de aanleg van infiltratieleidingen. Als gemeenten slim zijn, doen ze dat tegelijk met rioolvernieuwing.” De problemen en kosten komen nu bij woningeigenaren terecht. Hoe zou dit kunnen veranderen? “Elke gemeente moet apart afspraken maken met het Fonds Funderingsherstel. Tot nu toe zijn er circa vijftien gemeenten die meedoen of dat willen, veel te weinig. Het Rijk zou moeten zorgen dat de risico’s voor gemeenten kleiner zijn. Als er voor gemeenten een garantieregeling komt, kunnen zij funderingsherstel ook meenemen in klimaatadaptatieplannen.” Wat heeft de ontwikkeling van FunderMaps (met input vanuit gemeenten en TU Delft) opgeleverd? “Het toegankelijk maken van ontzettend veel informatie. Zeven gemeenten werken er mee en een aantal regio’s, een stuk of zes woningbouwverenigingen en banken/hypotheekaanbieders die willen weten wat hun risico’s zijn. Iedere opdrachtgever kan zelf data toevoegen. Daar gaat een grote preventiewaarde van uit. Maar er is nog een wereld te winnen qua verspreidingsgebied van de app. De gegevens worden nu gevalideerd en komen vanaf januari 2022 voor particulieren beschikbaar.” Vanaf 1 juli is er een nieuw taxatiemodel, met een aparte paragraaf over het funderingsrisico. Wat is de meerwaarde daarvan? “Voorkomen wordt dat eigenaren zonder het te weten een pand met slechte fundering kopen. Taxateurs kunnen zo voorkomen dat ze aansprakelijk worden gesteld voor funderingsschade die later aan het licht komt.” Plannen voor invoering van een funderingslabel voor woningen zijn voorlopig stilgelegd. Hoe staat het daar nu mee? “Een verbeterde versie van het funderingslabel zal in 2022 worden ingevoerd.” 25 ׉ 7cassandra://bv86X1lrwgDj5uiqv1FdKnahOCXAhIWANUxKvzYNNWk6``q7<u`q7<tkrבCט6ru׉׉ 7cassandra://jt6sgOZTYWdHRKhTg0GuBSx88GTNzh4svHW1cMQ6Wek%`׉ 7cassandra://gbrRoOG1G3xJFvpBgAEi3Jfy9AmKToCmtMW5jwNYIwcv`s׉ 7cassandra://CnwvGVXIvnrvnoEQonpU8kn7fsZuiZnke1Js0LlF-go"`׉ 7cassandra://eZxIhFzG5n0TbECvT_8Dmy8ly5G5qogJi39PToxt9fg!͠]`q7<ט66ru׉׉ 7cassandra://nIh7aDg3Rgo9bxMQ2SD8FtPYxeWbN6UiMcknCjTVuvM= `׉ 7cassandra://I764XtPOxU9gvLop-D8DfquvmHws4XRBCevdlOLreyA͂g`s׉ 7cassandra://vl9sy6-ez1Z6OXhgPAKbUWfKTEJHubSsE28ApFBiGyU&`׉ 7cassandra://gix4kXTMMXy9HvDAS0iHjUCx_o4aoqHJIFHCCrkDaUg, ͠]`q7<׉E VOORDAT DE BOUW BEGINT DE DOELGROEP KENNEN KENNIS IS MACHT De grote vraag naar woningen in Nederland betekent niet automatisch dat elk nieuwbouwproject zichzelf verkoopt. Sluit een project niet aan bij de wensen van de beoogde doelgroep, dan blijven woningen leeg. Gedegen marktonderzoek voorafgaand aan de ontwikkeling van een project blijkt dan ook van steeds groter belang. Uit huis gaan, een nieuwe baan, samenwonen, gezinsuitbreiding of met pensioen: voor veel woningzoekenden is verhuizen een belangrijke nieuwe stap in hun leven. En wat ogenschijnlijk lijkt op een wereld van stenen en investeringen gaat tegenwoordig steeds meer over beleving en emotie. Een woning moet aansluiten bij de woonwensen en passen bij de levensfase van degene die er gaat wonen. Dat beleving en emotie belangrijk zijn bij het maken van bouwplannen, is ook in de praktijk goed zichtbaar. Er is meer aandacht voor architectuur, faciliteiten en beleving. Bovendien wordt er steeds meer gefocust op storytelling - het vertellen van een verhaal - om woningzoekenden enthousiast te maken. “Elk project dient tegenwoordig een merk te worden”, zegt Tom van Noord, marketing-adviseur bij makelaarskantoor TW3. Nieuwbouwprojecten richten zich bovendien vaak niet meer op Jan Modaal, maar worden ingericht op de woonwensen van specifieke doelgroepen, zoals young professionals of studenten. “Een project met centrale ontmoetingsplaatsen, fitness en werkplekken is voor studenten, starters en young professionals bijvoorbeeld heel relevant. Voor 65-plussers is het juist belangrijker dat er wordt gedacht aan gemaksdiensten, zoals de mogelijkheid tot zorg aan huis”, aldus Van Noord. BIJSTUREN IN BEGINFASE Toch wordt de beoogde doelgroep in de fase waarin plannen worden gemaakt vaak niet betrokken, waardoor plannen niet altijd matchen met de wensen van de doelgroep. En dat is zonde: wanneer 26 VASTGOED ACTUEEL | mei 2021 deze wensen niet overeenkomen met de geboden faciliteiten of de doelgroep zich niet voelt aangesproken, worden woningen lastiger verhuurd of verkocht. Volgens Martin Blankenstein van Jungle Media, een content marketingbureau voor vastgoedprofessionals, is het belangrijk om daarom al vroegtijdig in gesprek te gaan met de doelgroep. “Wat vinden zij van de beoogde locatie? Welke faciliteiten wil men en past de verhuur- of verkoopprijs bij het inkomen van die doelgroep? Wanneer plannen en wensen niet overeenkomen, kan daar in de beginfase nog op worden bijgestuurd.” ONDERZOEK IN VROEG STADIUM Bas van der Schot, directeur marketing bij vastgoedbeheerder Holland2Stay bevestigt dit: “We doen al in een vroeg stadium onderzoek naar het aanbod in de omgeving en de doelgroep. Zo brengen we bijvoorbeeld in kaart wat de gewenste ' Do󰈡r 󰇵e󰈝 󰈈󰈡󰇵d 󰉏e󰈹t󰈩󰈗󰇶 v󰇵󰈸󰈋a󰈀l on󰉃󰈼t󰈀󰇽󰉃 󰇻et󰈸󰈡󰈕k󰇵󰈝󰈋e󰈎d 󰇵󰈝 i󰈞t󰈩󰈸󰇽󰇸ti󰈩' oplevering van de woningen moet zijn en kunnen we goed adviseren over de verhuurprijs. Hoe beter de wensen van de doelgroep in kaart worden gebracht, des te beter het product wordt. Hier pluk je ook bij het׉ 7cassandra://CnwvGVXIvnrvnoEQonpU8kn7fsZuiZnke1Js0LlF-go"``q7<v׉Etekst • Pararius partnercontent Makelaardij TW3 richt zich met het project Startmotor in Rotterdam-Zuid, all-in-huurappartementen en -studios, specifiek op starters en young professionals. Het is is een typisch voorbeeld van ‘shared living’. Daarnaast zorgt het vroegtijdig betrekken van de doelgroep ook voor communityvorming. Blankenstein: “Door het verhaal goed te vertellen, ontstaat er betrokkenheid en interactie. Je doelgroep wordt als het ware ambassadeur van je project, nog voordat de eerste steen gelegd is.” LEREN VAN DOELGROEP Ontwikkelaars krijgen tegenwoordig bijna altijd te maken met een vastgesteld beleid vanuit de gemeente. Bij aanvang van het project ligt al veel vast met betrekking tot de doelgroep en het type woningen. Maar over de precieze invulling kan wel degelijk worden gespard met de doelgroep. Marijke de Jong, project manager bij ontwikkelaar B-Right Urban Living: “Wij ontwikkelen veel voor de zogenaamde nomaden doelgroep. Denk aan studenten, jongeren, arbeidsmigranten en expats. Zij zijn op zoek naar microliving woonunits: klein van oppervlakte, maar wel voorzien van alle comfort en algemene voorzieningen. Dit is voor Nederland nog relatief onbekend terrein.” Door in gesprek te gaan - en blijven - met de doelgroep kun je nieuwbouwprojecten blijven optimaliseren, aldus De Jong: “Bij een van onze eerste projecten hebben we de gemeenschappelijke ruimtes in de kelder of verspreid op verschillende verdiepingen ontwikkeld. Dat bleek achteraf niet optimaal. Nu zijn alle gemeenschappelijke ruimtes centraal gelegen in de looproute naar de woningen van de bewoners. Zo schuiven ze veel sneller ergens aan of maken ze een praatje met een medebewoner. Regelmatig passen we ook keuzes over bijvoorbeeld het meubilair aan op basis van feedback van huurders.” >>> 27 ׉ 7cassandra://vl9sy6-ez1Z6OXhgPAKbUWfKTEJHubSsE28ApFBiGyU&``q7<w`q7<vkrבCט6ru׉׉ 7cassandra://DNCsw__et0DI7wcA-5GXyV990Flc8vzD3LZF8_Y0uMc`׉ 7cassandra://CgDAv5OrfhSumvc65zu1xvjTD9D8-sQUSx1IkYF3wq0h`s׉ 7cassandra://-bCNPRmcJqnV8DPMxFCdKi2naOW4XZr9611KkWSesPA"J`׉ 7cassandra://3lye-ojxlmDgJJ9IX460OFPuXZzzrSiOubgBG1CHw_s,͠]`q7<ט66ru׉׉ 7cassandra://_ujVXflXNI9Jw_pG-qvm485WqUzAt-fRbNXJpFIH9Vg`׉ 7cassandra://-WFbV7Qlawrn-Zq2mP_M3CqZ8bK3CQo4PqmAAbF__HoT`s׉ 7cassandra://PPMJBfnkJ_QbEahaBzGybWtO2NXiVK8uERopZZGUrsUQ`׉ 7cassandra://KGergcwQXYgZyTmuPv5aQy1-2VP7N_IMhXAe5dfZObA.͠]`q7<׉E Wpartnercontent Startmotor in Rotterdam is een project met centrale ontmoetingsplaatsen, fitness en werkplekken. Ook Holland2Stay hecht veel waarde aan de feedback van bestaande en nieuwe huurders. Van der Schot: “Bij een project in Zoetermeer hebben we bijvoorbeeld gewacht met het inrichten van een gezamenlijke ruimte totdat de wensen van de bewoners goed in kaart waren gebracht.” CONTACT MET DE DOELGROEP Dan rest nog de vraag: hoe komt het contact tot stand met een beoogde doelgroep om te toetsen of een project aansluit op de wensen? Adrienne Stijns, accountmanager Nieuwbouw bij woningplatform Pararius, stelt dat marketingcampagnes hiervoor een perfect middel kunnen zijn. Pararius Nieuwbouw verzorgt marketingcampagnes op maat voor projectontwikkelaars en vastgoed‘ Mic󰈸󰈡󰈘󰈏vi󰈝󰈈 w󰈡󰈢󰈝u󰈞󰈎t󰈻 󰉐󰈢or N󰈩󰇷󰇵󰈹la󰈝󰇶 no󰈇 󰈹󰈩l󰇽󰉃i󰈩󰇿 󰈢n󰇼e󰈕󰈩n󰇷 󰉄󰇵r󰈸e󰈎󰈞’ professionals. “Het lijkt in eerste instantie misschien gek om reclame te maken voor een project waarvan de plannen nog niet definitief zijn. Maar met een campagne in een vroeg stadium kunnen projectontwikkelaars de plannen die er liggen toetsen aan de wensen van woningzoekenden en eventueel aanpassen waar nodig.” De informatie die in het begin van het proces wordt verkregen, kan later in het proces ook weer 28 VASTGOED ACTUEEL | mei 2021 DOELGROEP BEREIKEN MET PARARIUS Pararius Nieuwbouw verzorgt marketingcampagnes op maat voor projectontwikkelaars en vastgoedprofessionals. Adrienne Stijns, accountmanager bij Pararius: “Met doelgerichte targeting op social media leiden we woningzoekenden die eerder op Pararius zijn geweest terug naar de advertentiepagina van een project. We targeten heel gericht op doelgroep, leeftijd, zoekgedrag en stad.” Deze aanpak kan ook worden ingezet om te toetsen of een nieuwbouwproject voldoet aan de wensen van de beoogde doelgroep. Stijns: “In overleg met de projectontwikkelaar koppelen we een vragenlijst aan het project. Op die manier kunnen we de haalbaarheid toetsen. We vragen de doelgroep bijvoorbeeld naar hun inkomen, het type woning dat ze zoeken en hun voorkeur voor oplevervorm. Aan de hand van die resultaten kan een projectontwikkelaar nieuwbouwplannen eventueel bijsturen nog voordat de eerste steen gelegd is én wordt het eerste contact met de doelgroep al in een zeer vroeg stadium gerealiseerd.” van toegevoegde waarde zijn. “Als je weet wie de doelgroep is en ׉ 7cassandra://-bCNPRmcJqnV8DPMxFCdKi2naOW4XZr9611KkWSesPA"J``q7<x׉E tekst • Jaap Hoeve column DE KOOPSTARTER AFGESLANKTE WOONWENSEN Jaap Hoeve schrijft al zo’n negen jaar met enige regelmaat voor Vastgoed Actueel. Al die tijd woonde hij in een huurstudiootje, totdat hij recent met zijn vriendin besloot een huis te kopen. In deze column deelt hij zijn ervaringen als koopstarter. Binnen een paar weken zijn onze zoekcriteria – noodgedwongen – bijna onherkenbaar veranderd. We begonnen in de hoop een betaalbare huur- of koopwoning te vinden in (of een paar kilometer reizen van) Utrecht, de stad waar we elkaar hebben leren kennen, in een buurt waar we ons prettig voelden, met een eigen tuintje of terras. Daarnaast hadden we al ‘vóór corona’ besloten dat we één, liefst twee thuiswerkplek(ken) aan huis willen. (Later blijkt dat de vorige eigenaren van ons nieuwe huis, die er pas net wonen, ook op zoek zijn naar iets groters omdat ze door corona allebei thuis werken). ' Ut󰈸e󰇸h󰉃 󰈎󰈼 m󰇵󰉃 o󰈞s 󰇼󰉉󰇶g󰇵󰉃 ni󰈩󰉃 󰈋󰇽al󰇼󰈀󰇽󰈹' Minstens drie kamers dus. Vrij snel concluderen we dat dat in Utrecht met ons budget niet haalbaar is. Hoewel het vaarwel zeggen van Utrecht een pijnlijke beslissing is, besluiten we samen te bepalen wat een andere aantrekkelijke plek zou kunnen zijn. Ik heb voor mijn werk (in normale tijden) regelmatig afspraken door heel Nederland. Ook onze vrienden wonen verspreid door het land. We hebben geen van beiden een auto en willen daar ook liever niet aan vastzitten. Op gevoel stellen we vast: maximaal een half uur treinen vanaf Utrecht Centraal. Het liefst een plaats die nog iets van een ‘echte’ binnenstad heeft. Aanvankelijk zijn we helemaal niet op zoek naar een koophuis. Dat dat überhaupt mogelijk is, is een grote verrassing. En dat blijkt al snel aantrekkelijker dan huren – zeker nu we toch onze stad moeten verlaten. Maar wat voor woning wordt het? Mijn vriendin berekent een factor om de vraagprijs van appartementen met een VvE te corrigeren. De vraagprijs van appartementen is vaak lager dan die van woningen zonder VvE. Maar als we op deze manier de uiteindelijke maandlasten vergelijken, worden appartementen opeens een stuk duurder. Een huis zonder VvE blijkt al snel aantrekkelijker. Zelfs als we onze woonwensen hebben afgeslankt, blijkt dat we in het gekkenhuis van de overspannen woningmarkt ook nog een fl inke dosis geluk nodig hebben. Als we binnen twee turbulente maand׉ 7cassandra://PPMJBfnkJ_QbEahaBzGybWtO2NXiVK8uERopZZGUrsUQ``q7<y`q7<xkrבCט6ru׉׉ 7cassandra://Ybpc8hOQ4iF7-Af4LtIVOytAC_qNRU9mXtqBcaNQThMM`׉ 7cassandra://oIxUKLDBaUYgP2VU46f2sl4BWxfuGFDRW16uy1J-knIp`s׉ 7cassandra://BE_qUkuhd0aYg1Vv2DAkCRhNubt8ixZNU-t_6HG_npM$`׉ 7cassandra://btRIlUD7ZN-V3wbIqO_7FBVTQPi9LZRklKP8dS0NEtUݝ(͠]`q7<ט66ru׉׉ 7cassandra://5d8gR9n4_Ui_WaHyCEhxZPTaHt8koCOn5uahOjt6BYE`׉ 7cassandra://yYYY1C4LEf0TjiFVKsrv7mW3YQAtudI-Z3jRQkDhgUQf~`s׉ 7cassandra://OEjDrmW5qN5medKRcTWiMh8q7g7muYZT5BqsqNON4mk `׉ 7cassandra://n1BzX0KoceqOnOjDdMJvF3xy_mLSUQhg6KDo6uKL3EY̝L͠]`q7<ݒנ`q7<ہwv̧9׉Hhttp://www.noviconferentie.nlGׁ ׁ rנ`q7<wv̘9ׁHhttp://www.noviconferentie.nlׁ ׁ Ј׉E dthema CONFERENTIE OVER NATIONALE OMGEVINGSVISIE Nieuwbouw & projectontwikkeling KEUZES MAKEN MET DE NOVI De allereerste conferentie over de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) vond vanwege de coronamaatregelen online plaats. De 2.500 deelnemers konden 31 maart een keuze maken uit webinars, talkshows en interactieve sessies. Ook werden awards uitgereikt aan twee innovatieve woonprojecten. Wouter Veldhuis (links) en Ruben Maes bespreken al wandelend diverse projecten. In de openingstalkshow van de NOVI-conferentie 2021, geleid door strategisch adviseur Ruben Maes, roemde demissionair staatssecretaris Stientje van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat de NOVI als instrument voor samenwerking tussen het Rijk, regio’s, provincies en gemeenten. “Daarbij is woningbouw urgent, maar ook de aandacht voor klimaat en natuur. De NOVI biedt kansen om keuzes te maken en van Nederland een mooi land te maken.” ' Na h󰈩󰉃 󰇿󰈢r󰈚u󰈘󰈩r󰇵󰈝 󰉐an 󰇷󰈩 󰉐󰈏si󰈩 󰇵e󰈝 go󰈩󰇷󰇵 u󰈎󰉄v󰈢e󰈸󰈎󰈞g󰈻󰇽󰈈en󰇷󰈀 󰈞󰇵er󰉛󰈩󰉅󰇵󰈞' Huib van Essen van IPO hamerde op het belang van een visie. “We moeten groot durven te denken. In Utrecht is de ambitie 25% woningen erbij in twintig jaar. Na het formuleren van de visie is het de kunst een goede uitvoeringsagenda neer te zetten.” Daarvoor is ook passende financiering nodig, vervolgde hij: “De Woningbouwimpuls is goed, maar structurele opvolging is nodig. Bijvoorbeeld een nationaal groeifonds.” 30 VASTGOED ACTUEEL | mei 2021 Draagvlak onder de inwoners was ook een item. Mario Jacobs, wethouder van Tilburg, bracht hierover een kritische noot. “Draagvlak is het nieuwe jeukwoord. Natuurlijk hoort het erbij, maar je moet het niet voorop zetten. Keuzes maken doet nu eenmaal pijn. Wij moeten nu de pijn pakken in plaats van onze kinderen daarmee op te zadelen.” WANDELING In een digitale wandelsessie sprak Ruben Maes met stedenbouwkundige Wouter Veldhuis, van het College van Rijksadviseurs. Tijdens hun virtuele route van IJmuiden naar Amsterdam-Noord (op een loopband met daarachter geprojecteerde beelden) bespraken ze het Havenkwartier in IJmuiden, een verwaarloosd gebied dat mede door de inzet van een ‘civil servant’ die in gesprek ging met de bewoners, concrete plannen voor een nieuwe wijk opleverde. Ook passeerden ze Sloterdijk, waar maar liefst 70.000 woningen gepland zijn. Onder meer worden hier woningen in oude kantoorgebouwen gemaakt. Veldhuis: “Dit is׉ 7cassandra://BE_qUkuhd0aYg1Vv2DAkCRhNubt8ixZNU-t_6HG_npM$``q7<{׉E Ztekst • Elsie Schoorel planologie In een discussie later op de dag brak Paul de Beer, wethouder in Breda, een lans voor de Regionale Investerings Agenda (RIA): “De RIA is voor ons het tandwiel waar alles om draait. Die is echt gericht op de uitvoering en de samenwerking tussen overheden en marktpartijen. Zoiets heb je nodig om niet weer het moeras van visievorming in te gaan.” ' Een 󰉒󰈡󰈞󰈏n󰈇 󰉐an 3,5 󰉃o󰈞 k󰈀󰈝 󰈞󰈏et i󰈩d󰇵󰈸e󰈩󰈞 z󰈏󰇹󰈋 pe󰈸󰈛󰈎󰉅󰇵re󰈝' SKG AWARDS Tijdens de NOVI-conferentie werd de SKG Award uitgereikt, een prijs van de Stichting Kennis Gebiedsontwikkeling voor een bijzonder initiatief in duurzame gebiedsontwikkeling. De vakjury bestond uit Co Verdaas (TU Delft - voorzitter), Matthijs Bouw (One Architecture), Gerhard van den Top (Waterschap AGV) en Nicole Maarsen (Achmea Vastgoed). Rhapsody in Amsterdam en Proeftuin Erasmusveld in Den Haag werden beide winnaar van de SKG Award 2021. KOLENKITBUURT Rhapsody in Amsterdam (beeld: Tangram Architekten) Rhapsody is een verdichtingsproject in Amsterdam-West dat volgens de jury ‘getuigt van een moedige aanpak’. Niet alleen is het gelukt om omgevingskwaliteit toe te voegen pal naast de ringweg A10, ten tijde van de ontwikkeling van Rhapsody stond de Kolenkitbuurt bekend als slechtste wijk van Nederland. ‘Om vanuit de crisisperiode op deze plek met zo’n integraal sociaal plan te durven ontwikkelen, inclusief private financiering, is een voorbeeld van inventief ondernemerslef’, aldus de jury. DUURZAME MIX Proeftuin Erasmusveld van gebiedsontwikkelaar BPD krijgt momenteel vorm aan de rand van Den Haag. De jury prijst dit project omdat ‘alle vinkjes van duurzaamheid ook daadwerkelijk worden aangetikt.’ Het gebied met volkstuintjes en sportvelden - ingeklemd tussen wederopbouwwijk Den Haag Zuidwest en Vinexwijk Wateringseveld - verandert in een duurzaam woongebied met zo’n 370 nieuwe woningen. Dat wordt een mix van koopwoningen, sociale huurwoningen en huurwoningen. Proeftuin Erasmusveld in Den Haag (beeld: BPD | Bouwfonds Gebiedsontwikkeling) In Rhapsody zijn 239 huurwoningen gerealiseerd. Het project werd in 2019 opgeleverd naar ontwerp van Tangram Architekten. Dick van Hal van Bouwinvest legde een heikel punt op tafel. “Wie gaat dit betalen? Een woning van 3,5 ton kan niet iedereen zich permitteren. Voor financiers is het interessant als er een goede businesscase ligt. Willen we meebouwen, dan hebben we van het ministerie 20 tot 30 miljard nodig.” De meeste ses׉ 7cassandra://OEjDrmW5qN5medKRcTWiMh8q7g7muYZT5BqsqNON4mk ``q7<|`q7<{krבCט6ru׉׉ 7cassandra://LLqdpgm7qmZ7Hl0XcquJ_-zan1xObPrts4Kbq8M_BVU]`׉ 7cassandra://ykTADY4IS1B8tLkC918z7POYH3DASUPM5x-czTSJikIZ`s׉ 7cassandra://P9DzD8V9yFk4AGDRu3dsv4oqne6lORT9IUQTFISKUsM =`׉ 7cassandra://fuNSnifHWuN2QdZyTaEYtAP5-JZvjIELXM4JFGRRnis ͠]`q7<ט66ru׉׉ 7cassandra://xJUMH8_vmzMOQaInE0LLs9z5Z5EdPU-GdE1vwrEu-QUi`׉ 7cassandra://9LbZewXYrDZgOrGLnd78FJX69kEjXJpQKS0dJe0huqU^X`s׉ 7cassandra://pKLEKkfjyhZXf6Q0dTSWKSZTwUqTKyn8wXjl8UUpg-o`׉ 7cassandra://qdRhvLEwR0LZsXa8HKCDXQ7WRc_xsF1ArxrTALm2x708͠]`q7<׉Ethema ONDERZOEK IN NOORD-HOLLAND: Nieuwbouw & projectontwikkeling ‘ WONEN VOOR WINKELS’ IS MAATWERK Leegstaande winkelpanden zijn geen fraaie aanblik. Winkels transformeren naar woningen: een goed idee? De provincie Noord-Holland liet onderzoeken of dit een optie is. Hub Ploem, partner bij Stec, legt de (on)mogelijkheden uit. Makelaar Robin van Andel geeft mooie voorbeelden. De Populier in Uitgeest, een voormalig garagebedrijf. 32 VASTGOED ACTUEEL | mei 2021 ׉ 7cassandra://P9DzD8V9yFk4AGDRu3dsv4oqne6lORT9IUQTFISKUsM =``q7<}׉E tekst • Judith Bakkers woningbouw Eén op de tien woningzoekenden wil graag in het ‘hart’ van de kern en/of stad wonen. Niet alleen jongeren, maar ook ouderen en gezinnen met kinderen. Een logische stap dus om winkels om te toveren tot liefst betaalbare woningen voor deze doelgroepen. 10.000 WONINGEN TE REALISEREN Hub Ploem zag voor corona al een vergrote winkelleegstand, ook in centra. “De effecten van corona zien we nu nog niet. Er is al enkele jaren sprake van uitholling van de centrumgebieden. Er staat in ‘ Ki󰈩s 󰉏󰈢o󰈹 h󰈩󰉃 󰈼t󰇽󰇷󰈼ha󰈸󰉄, ni󰈩󰉃 󰉐󰈢or 󰈩󰇵󰈝 󰇶on󰉉󰉃-󰇸󰈏t󰉘’ Noord-Holland in totaal, dus ook buiten het centrum, 400.000 m2 leeg en dat zal met de echo van corona nog toenemen. Grote ketens, die nu veel meer online doen, zullen in plaats van drie grote zaken in een stad, terug gaan naar één locatie. Dat heeft een impact op de stad of kern.” In NoordHolland zijn 300 winkelcentra waar woningen voor winkels mogelijk is. Daarvan zijn 40 nu al kansrijk voor enkele tientallen tot honderden woningen per centrum. “In winkelgebieden in Noord-Holland zijn circa 10.000 woningen door winkeltransformatie te realiseren. Dat kan door verbouwing, maar ook sloop en nieuwbouw.” GEEN DONUT-CITY Bij transformatie of sloop van winkelpanden moet goed gekeken worden naar de stads- of dorpsvisie. Daarbij moeten vragen gesteld worden als ‘Waarom is de stad of het dorp uniek?’, ‘Wat voor stad willen we in de toekomst zijn?’ ‘Meer groen, meer lokale winkels op centrale plekken, meer diverse functies als bibliotheken in het hart en behoud van een historisch centrum’. “Er zal aandacht moeten zijn voor een aantrekkelijke mix. Maatwerk is daarbij belangrijk. Geen generieke transformatie, maar kijken wat mogelijk is. Hoe zit het bijvoorbeeld met de parkeernormen? Assen loste dat prachtig op. Om honderden woningen in het centrum te realiseren, bestemden ze parkeerplaatsen voor de nieuwe bewoners in parkeergarages vlakbij. Dat maakt bouwen, zelfs hoogbouw daar dus mogelijk.” Ploem benadrukt dat ‘wonen voor winkels’ niet geschikt is voor hoofdwinkelstraten. “Je moet Een voormalig winkelpand aan de Breestraat in Beve׉ 7cassandra://pKLEKkfjyhZXf6Q0dTSWKSZTwUqTKyn8wXjl8UUpg-o``q7<~`q7<}krבCט6ru׉׉ 7cassandra://gm950JX_bYhl8X353zp9pJn1kLaqu740y8ESaMOks0w`׉ 7cassandra://ccIxoR8RPs72lChe5trMpzKIwt1AnczrZfqu-KTErXYfa`s׉ 7cassandra://iYBeyCnOWbmfDjumZ-nKxg4po677r86HEor0LyhfxfQ`׉ 7cassandra://6Dz2XYVoog50RHDaU8I2Yp38loNm0PqkkW7-ei6etl4 (͠]`q7<ט66ru׉׉ 7cassandra://3GE2LpLt0UTTnDMKf-m7p7OsmdT0SZRH2RPE2pdPhIo`׉ 7cassandra://nVNN4uHmu2MZChHyejepCgw6lr81p00qhCqmyf0cU1ou`s׉ 7cassandra://IKwTfRpfVCsZPxvrwM5Ncl4yX2yL90S0kQsheTMIePY&1`׉ 7cassandra://cTOErEjoOo_BQKRVjfwnA2QfrIlHbE1hags5f0sKSm0+<͠]`q7<׉EFwoningbouw een winkelgebied niet onderbreken. Het gaat in het plan om de aanloopstraten en de randen van het centrum. Kies voor het stadshart en niet voor een donut-city”, adviseert hij. ZOEK PROACTIEF NAAR GESCHIKTE PANDEN Robin van Andel, directeur van Teer makelaars, is actief in Beverwijk. Deze stad ziet zijn winkelgebieden leeglopen en staat open voor transformatie: verbouw of sloop. Van Andel had dat ook al vroeg in de gaten en gaat proactief, samen met of zonder projectontwikkelaar, op zoek naar winkels die goed tot woningen (met winkels) kunnen worden omgebouwd. “Zo ben ik er helemaal in het begin van het proces bij betrokken. Ik kijk samen de ontwikkelaar en de architect wat we met een pand kunnen. Waar de behoefte ligt, voor welke doelgroepen, of er genoeg lichtinval is. Soms ver' Vo󰈡r󰇽󰇾 󰈛et 󰇼󰈩󰉄r󰈢󰈔󰈕en󰈩󰈝 󰈼p󰇽󰈸󰈹en 󰈎󰈻 c󰈸u󰇸󰈎󰇽al 󰈡󰈚 󰈋󰇵t 󰈥󰈘an 󰉃󰈩 󰈘󰇽te󰈝 󰈼l󰈀󰈇󰇵󰈞' bouwen we panden tot diverse winkels beneden en appartementen boven, maar als dat kan, realiseren we ook plintwoningen.” Duurzaamheid is een item waar Van Andel op aanstuurt bij nieuwbouw, maar ook bij verbouw. “Ik adviseer van het gas af, bouwkwaliteit van nu, indeling en grootte passend bij de doelgroep. Zo is er in Beverwijk een tekort aan grote appartementen bij het centrum. Omdat Beverwijk geen sociale huurverplichting heeft, kregen we de vrijheid om grote koopappartementen van goede kwaliteit te bouwen. Waarvan 20% door beleggers worden gekocht om te verhuren.” CREËER EEN VERGUNNING Mooie voorbeelden heeft Van Andel te over. Een voormalige Aldi supermarkt met veel diepte is mooi getransformeerd. “Hier was veel te weinig daglicht. Dat kan niet bij woningen. Er werd een gat gemaakt in het dak om een binnentuin te realiseren. Zo hadden de zes betaalbare koopappartementen, rond 225.000 euro, een heerlijke gezamenlijke tuin en veel licht. Iets vergelijkbaars deden ze met een groot winkelpand aan de Breestraat. “Dit pand middenin het centrum strekte zich helemaal uit tot de straat erachter. We realiseerden daar elf koopappartementen met een grote middentuin voor 250.000 euro en kleinere lokale winkels . Dat is ontzettend leuk geworden.” 34 VASTGOED ACTUEEL | mei 2021 Hoewel de gemeente nog geen vastgestelde visie heeft, ziet het college wel dat mensen wegtrekken uit het centrum. Van Andel: “Beverwijk staat open voor onze plannen, mits we ze goed onderbouwd presenteren. We worden gestimuleerd om aan de gang te gaan en ze leggen ons geen strobreed in de weg.” Om de levendigheid in het centrum en de aanlooproutes te behouden, is transformatie een goede optie. Wonen en winkelen kunnen elkaar ook versterken. “Zo blijft er reuring in de straat, kijk maar naar de PC Hooftstraat in Amsterdam.” Weerstand ontstaat regelmatig door omliggende winkeliers en soms omwonenden. “Belangrijk is dat we al in een heel vroeg stadium met deze mensen gaan praten”, aldus Van Andel. “Vooraf met elkaar, de gemeente, buurt, andere winkeliers, over de plannen sparren is cruciaal om het plan te laten slagen. Zo creëer je een vergunning! Zelfs als het gaat om een lokale, zieltogende kroeg.” Woontheater Beverwijk, vroeger een bioscoop, nu een appartementencomplex. ANDERE MINDSET NODIG Het transformeren is niet zomaar te regelen. Het is een complexe en stroperige materie. Bestemmingsplannen moeten worden veranderd naar functie wonen. Pandeigenaren moeten het nut en financiële haalbaarheid zien van een dergelijke transformatie, aldus Hub Ploem van Stec. “Pandeigenaren, maar ook de meeste gemeenten, zijn hier nog niet mee bezig. Daarvoor is een andere mindset nodig. Winkels op kansloze plekken zijn niet reëel meer. Nu wonen en detailhandel steeds meer vergelijkbare waarden krijgen en het Rijk 100 miljoen euro beschikbaar stelt ter ondersteuning van transformatie, hebben we een beter verhaal. Er zijn subsidies voor verhuizen, planningvorming en transformatie, hiermee wo׉ 7cassandra://iYBeyCnOWbmfDjumZ-nKxg4po677r86HEor0LyhfxfQ``q7<׉Etekst • Joël Scherrenburg MBA MRICS partnercontent thema 'MEERWAARDE ZIT OP VELE MOMENTEN IN HET VERKOOPPROCES' Nieuwbouw & projectontwikkeling DE MAKELAAR ALS WAARDEVERSNELLER Knelpunten bij het oplossen van de woningnood zijn de locaties voor (grootschalige) nieuwbouw en de bureaucratie in het ontwikkelproces. De rol van de nieuwbouwmakelaar wordt in dit proces vaak onderschat. De woning verkoopt zichzelf niet, de makelaar is nog steeds nodig, in een nieuwe rol. Er was een tijd dat de makelaar de informatie kreeg van een ontwikkelaar, veelal met een flitsende verkoopfolder en vervolgens de woningen in de verkoop bracht. De rol leek beperkt te zijn tot het opzetten van een slimme marketingcampagne en het informeren van belangstellenden. In tegenstelling tot een reguliere verkoop werd de koopakte vaak door de notaris opgesteld en door de juridische afdeling van de ontwikkelaar afgehandeld. Met een beetje geluk was bij de prijsbepaling van de woningen nog een advies van de makelaar gebruikt. Gelukkig ligt deze tijd ver achter ons. ONLINE VERKOOP Al in 2016 lanceerde Jessie Wagenaar, toen directeur Verkoop & Gebiedsmarketing van BPD | Bouwfonds Gebiedsontwikkeling het concept van de online verkoop van nieuwbouwwoningen. Deze primeur was een mooie toevoeging op het bestaande palet van verkooptechnieken maar toch is het nu vijf jaar later (nog) niet de algemeen gangbare werkwijze geworden. Uiteraard speelt internet een wezenlijke rol in het verkoopproces die niet meer is weg te denken. Zeker in het oriëntatieproces van de belangstellenden is online inmiddels een onmisbare schakel. Met moderne technieken zoals virtual reality kan de nieuwe woning worden ervaren alsof deze er al staat en ook kan het effect worden gezien van eventuele keuze opties. ROL VAN DE MAKELAAR De rol van de makelaar in het verkoopproces heeft voor de koper nog steeds meerwaarde. Voor (nagenoeg) elke koper van een woning is dit een van de grootste financiële beslissingen in zijn of haar 35 >>> Foto: Rens Groenendijk ׉ 7cassandra://IKwTfRpfVCsZPxvrwM5Ncl4yX2yL90S0kQsheTMIePY&1``q7<蓀`q7<krבCט6ru׉׉ 7cassandra://Os6HiRLCVItfb9cj3CC4gBfdR03-yZkx7nw3C647Kegµ`׉ 7cassandra://fcILvQlBjS_cfViZJHmQGFDM--9NHT7Eck8eOJ1gkHs_s`s׉ 7cassandra://r0jlMlrGya22qhn0Yjj7p43EdxMo2qGXKc2i9fxChpc`׉ 7cassandra://eA1pA82w3DVQNnQrlyxlOdAiEo7kiseKQsps8P3ZMqAi9͠]`q7<ט66ru׉׉ 7cassandra://uyDZOtXXOOqdYgCqtruI45URdSZGp3_WCYyou0lailQ)0`׉ 7cassandra://cWm0cd7doFv6UZkUpQ6seTwo0lqFQCVNl8pcQMymBD4d`s׉ 7cassandra://YgNNkpclIyLOWfhrlt-saIVYk7nVJKpZvO5BGIBsm_s`׉ 7cassandra://x1QgGo5vB1ClpZA720VZXY6tqK6LxO61k524MbKyzrgD ,͠]`q7<י ׉Hmailto:info@beumer.nlG`\}d}f["י ׉Hmailto:info@beumer.nlG`\}d}ρH י ׉Hhttps://ooms.com/G`\}d}̼P י ׉Hhttps://www.beumer.nlG`\}d}["׉E leven. Niet alleen financieel is het een grote stap, ook emotioneel heeft het kiezen van een nieuw thuis een grote impact. Kopers zoeken daarom zekerheid en geborgenheid en vragen de makelaar om een gedegen advies. Of het nieuwe huis mooi of leuk is, kan de makelaar niet beantwoorden, maar voor alle praktische, technische en juridische vragen is de makelaar wel het juiste adres. Een zorgeloze verkoop voor de koper biedt ook de verkoper rust. De functie van bemiddelaar blijft dus van wezenlijk belang. Onderhandelen over de prijs is er bij nieuwbouw meestal niet bij, maar zo blijft er ook meer aandacht over voor alle andere aspecten. BEHOEFTE VANUIT DE MARKT Voor de verkoper (de ontwikkelaar) zit de meerwaarde van de makelaar op vele momenten in het proces. Steeds vaker zitten makelaars al in een heel vroeg stadium aan tafel bij ontwikkelaars. Bij een grote ontwikkeling in het midden van het land ' Ook 󰈩󰈚󰈢󰉄i󰈡n󰇵e󰈗 󰈋󰈩󰇵󰈃 he󰉃 󰈕󰈎󰇵ze󰈝 󰉐󰈀n e󰈩n 󰈝󰈏e󰉉󰉓 t󰈊󰉊i󰈼 g󰈸󰈡󰉄󰇵 im󰈥󰈀󰇸t' is bijvoorbeeld Beumer Makelaardij daar al vanaf de eerste planvorming bij betrokken. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de prijzen van de te realiseren woningen, maar ook naar de behoefte vanuit de markt. Welk product past op deze locatie en past bij de veranderende vraag in de 36 VASTGOED ACTUEEL | mei 2021 markt? In deze conceptfase biedt de makelaar belangrijke meerwaarde om een optimaal product te realiseren. Deze betrokkenheid is niet uniek en komt gelukkig steeds vaker voor. Binnen de NVM is al vele jaren geleden het initiatief genomen voor de Woningmarktconsultants. Bestaande woningmakelaars volgden een intensief opleidingsprogramma, waarmee ze verder zijn geprofessionaliseerd in hun adviesrol. De vereniging van woningmarktconsultants telt inmiddels ruim 65 leden verspreid over heel Nederland. SAMENWERKING MET MARKETEER Ook in het verdere proces kan de makelaar een belangrijke rol blijven vervullen. Zodra het product (de nieuwe woningen) is ontwikkeld, start de verkoop. Daarbij is een samenwerking tussen de makelaar en de marketeer vanuit de ontwikkelaar van grote meerwaarde. De makelaar kent de lokale vraag en de beste kanalen om aanbod te presenteren. Door deze samenwerking zal het aanbod breder in de markt bekend worden en kan worden bespaard op brede marketingcampagnes. Het aanbod is veel gerichter bij de juiste doelgroep te presenteren. Een bijkomend voordeel kan zijn dat ook minder mensen reageren voor wie het project eigenlijk ook niet passend is. Daarbij blijven de meningen verdeeld want elke lead is er tenslotte we׉ 7cassandra://r0jlMlrGya22qhn0Yjj7p43EdxMo2qGXKc2i9fxChpc``q7<蓁׉E partnercontent gaan, is dat geen reden om de makelaar terzijde te schuiven. Zoals eerder aangegeven heeft de makelaar een belangrijke rol richting de koper. Door het geven van goede voorlichting en het adviseren van mogelijke kopers over alle haken en ogen, worden discussies later in het proces voorkomen. De makelaar is in dit deel van het traject het oliemannetje die zorgt dat het proces soepel verloopt. Het is dus veel meer dan alleen maar de brochure overhandigen en het noteren van de belangstelling. MEERWAARDE BEWIJZEN Steeds meer ontwikkelaars ontdekken de meerwaarde van de makelaar in het nieuwbouwproces en tegelijkertijd moet de makelaar deze meerwaarde steeds meer bewijzen. Daarbij wordt het ook steeds meer een coproductie van de verschillende betrokken partijen om het optimale resultaat te ‘ De m󰈀󰈔󰇵󰈘a󰈀r 󰈏󰈻 󰈋et 󰈡󰈗󰈏e󰈛󰈀n󰈝󰇵󰉄je 󰇷󰈀󰉄 zo󰈸󰈈t 󰇷󰈀󰉄 h󰇵󰉃 󰈦ro󰇹󰈩󰈼 s󰈢e󰈥󰈩󰈘 v󰇵󰈸󰈘o󰈡p󰉃’ bereiken. Dit betekent wel dat de makelaar van vandaag over andere vaardigheden moet beschikken. Een mooi voorbeeld hiervan is een van de Dynamis partners, Ooms Makelaars uit de regio Rotterdam. Ooms heeft binnen de organisatie een eigen nieuwbouw afdeling opgezet, waarin de betrokken partijen worden gefaciliteerd met advies en begeleiding. Hierbij wordt nadrukkelijk een aanpak gekozen die past bij het verschil tussen nieuwbouw en bestaande bouw. ONDERZOEKER EN ANALIST Een van de nieuwe vaardigheden is die van onderzoeker en analist. Om brede analyses te kunnen maken en deze te vertalen naar een gedegen advies zijn andere skills nodig. De makelaars die zich in dit werkgebied begeven, herkennen dit ook en kiezen steeds vaker voor aanvullende opleidingen of trainingen om zich deze vaardigheden eigen te maken, ook de verdergaande digitalisering vraagt daarom. Het eerder genoemde voorbeeld van BPD | Bouwfonds Gebiedsontwikkeling zal steeds vaker in allerlei vormen een rol krijgen in het verkooptraject. De makelaar moet zijn dienstverlening daarop afstemmen en mogelijk zelf ook vergelijkbare diensten gaan aanbieden voor kleinere ontwikkelaars, die dit niet zelf kunnen of willen. De klant verwacht 24 uur per dag, 7 dagen in de week te worden bediend. Juist een mooie samenwerking tussen mens en machine biedt mogelijkheden om deze ervaring aan de klant te bieden, zonder daarbij fysiek ook 24/7 zelf er mee bezig te zijn. De laatste vaardigheid om te benoemen is die van procesbegeleider. Op zich is dat een gebruikelijke rol voor de makelaar maar toch wordt deze tegenwoordig anders ingevuld en zijn ook de behoeftes van zowel koper als verkoper aan verandering onderhavig. Al met al zal de moderne nieuwbouwmakelaar zich blijven ontwikkelen en waarde toevoegen in het gehele proces. UITGEBREIDE MARKTANALYSE Een gedegen advies over (mogelijke) nieuwbouwprojecten begint met een uitgebreide marktanalyse van zowel vraag als aanbod. Dit wordt gecombineerd met macro-economische en sociale aspecten om bijvoorbeeld via een brede DESTEPanalyse te komen tot een doorwrocht beeld van d׉ 7cassandra://YgNNkpclIyLOWfhrlt-saIVYk7nVJKpZvO5BGIBsm_s``q7<蓂`q7<蓁krבCט6ru׉׉ 7cassandra://DmyYByqTi2DEanfXshUhqob_HTu2sVRwqp0RlXRsY0kI`׉ 7cassandra://0gDi6sUxlG2urDYIYsfDvFqbCavq8fPdXWn8y5iPjK4p`s׉ 7cassandra://CaKwbbm312Cl90Lfa4lETZXr_ZGeaVm1SUnsHOtA9uI$`׉ 7cassandra://zR8roz9Fh-mBc-axdJ289gUzEKtjWHKyfGB8sp7lqns͍$͠]`q7<ט66ru׉׉ 7cassandra://6ieNajAaef6wOYEPsNW2ihdbv8m9yl4Br4b0IYQICEg7`׉ 7cassandra://wNJz5BYhW0X7AScXzhs-yyrhrYmkTRiJMfmF4cX8pnYe`s׉ 7cassandra://Z1Gf9eo6DzfQORPHGvztYfiLVYhZ1uSzDvHIdDdchUo`׉ 7cassandra://l6Urc23n2OWig9quohZhIwo7H4lZnGdko7rdmu9H-pM(<͠]`q7<׉Ethema MAKELAARS KLAGEN: AMBTENAREN SLECHT BEREIKBAAR Nieuwbouw & projectontwikkeling ‘ CORONA NEKT ONTWIKKELEN NIEUWBOUW’ Corona nekt de ontwikkeling van nieuwbouwprojecten. Deze komen niet of heel moeilijk van de grond door gebrek aan (fysiek) overleg tussen gemeente, ontwikkelaars en makelaars. De thuiswerkende ambtenaren zijn heel lastig bereikbaar, zeggen twee nieuwbouwmakelaars. Pieter van Santvoort Corona heeft het ontwikkelproces van nieuwbouwprojecten flink verstoord. De afgifte van vergunningen stagneert en het noodzakelijke fysieke driehoeksoverleg tussen makelaars, projectontwikkelaars en gemeente is er niet. Daardoor lopen grote gebiedsontwikkelingen in de steden Groningen en Eindhoven flinke vertraging op. “Vertraging is momenteel schering en inslag”, verzucht directeur Pieter van Santvoort van Van Santvoort makelaars, die regelmatig nieuwbouwprojecten in Eindhoven verkoopt. “In 2020 hebben we de helft minder nieuwbouwwoningen verkocht ten opzichte van 2019, terwijl er veel nieuwbouwprojecten in ontwikkeling zijn.” Luit Tebbens Torringa van de gelijknamige makelaardij in Groningen heeft op het moment van het interview helemaal geen nieuwbouwwoning in de verkoop. “Daar word ik natuurlijk niet blij van. De situatie is extra zorgelijk, omdat de woningmarkt verschrikkelijk krap is in Groningen. Kijk, ik weet ook wel dat het in de nieuwbouwmakelaardij hollen en stilstaan is, maar als er geen corona was geweest had ik gemiddeld 20 à 25 nieuwbouwwoningen in de verkoop gehad.” FYSIEK OVERLEG IS LASTIG Sinds de coronapandemie uitbrak werken alle gemeenteambtenaren thuis en is fysiek overleg met partners uit den boze. Praktisch gezien is digitaal overleg bij de ontwikkeling van grote, bijzondere nieuwbouwplannen erg lastig, omdat er ambtenaren van meerdere afdelingen bij betrokken zijn. “De dynamiek om bepaalde dingen bij de kop te pakken is er niet tijdens zo’n videocall”, zegt Tebbens Torringa. “Bovendien staat niet elke ambtenaar te trappelen om digitaal te overleggen. In sommige gevallen is het niet mogelijk om documenten uit te wisselen. Oude bouwtekeningen bijvoorbeeld zijn vaak niet digitaal beschikbaar.” Tebbens Torringa merkt vaak dat de complexere binnenstedelijke nieuwbouw- en transformatie38 VASTGOED ACTUEEL | mei 2021 ׉ 7cassandra://CaKwbbm312Cl90Lfa4lETZXr_ZGeaVm1SUnsHOtA9uI$``q7<蓃׉Etekst • Judith Bakkers woningbouw Luit Tebbens Torringa projecten waarbij een bestemmingplanwijziging nodig is, onder de vertraging lijden. “Dat kan wel een jaar duren”, sombert hij. “Bij dit proces hoort ook burgerparticipatie; dat ligt door corona natuurlijk helemaal op zijn gat. Er kunnen immers geen voorlichtingsbijeenkomsten plaatsvinden.” Welke schade levert deze vertraging op voor de makelaar uit Groningen? “Dat scheelt natuurlijk veel afzet en omzet. Gelukkig bemiddelen we ook in bestaande woningen en daar zijn we druk mee. Maar we moeten het ook hebben van de verkoop van nieuwbouwwoningen. Ik vrees dat we die vertraging niet zomaar even gaan inhalen. Je trekt niet zomaar een nieuw blik ambtenaren open en bovendien: ik weet nu nog niet wanneer ik weer een gemeentehuis kan bezoeken.” BOUWSTOP IN AMSTERDAM Ook in Amsterdam lopen nieuwbouwprojecten enorme vertragingen op. De gemeente Amsterdam heeft een bouwstop ingevoerd voor bepaalde nieuwbouwontwikkelingen. De stop geldt voor 2021. De betrokken projectontwikkelaars zijn op de hoogte gesteld. De oorzaak is een gebrek aan budget en personele capaciteit bij de gemeente om nieuwe projecten op te starten. Dit betekent bijvoorbeeld dat het ontwerp voor het Hondsrugpark in Amsterdam Zuidoost met 5.000 woningen is stilgelegd. Ook de gebieden Amstel III en de Arenapoort worden voorlopig niet ontwikkeld. ZWALKEND BELEID Van Santvoort uit de nodige kritiek op de rol van de gemeenten bij de ontwikkeling van nieuwbouwprojecten. Hij wijt dat opmerkelijk genoeg niet helemaal aan corona en de bereikbaarheid van ambtenaren. “Ik signaleer al langere tijd een giftige cocktail van belemmeringen die het ontwikkelproces van nieuwbouwprojecten ingewikkeld ma‘ We g󰈀󰇽󰈝 󰇶i󰈩 v󰇵󰈸󰉄ra󰈇󰈎󰈞g 󰈝󰈏e󰉄 zo󰈚󰈀󰇽󰈹 ev󰈩󰈝 󰈏󰈞ha󰈗󰈩󰈞’ ken”, zegt de Brabantse makelaar onomwonden. “Veel gemeenten wijzen de PFAS-crisis aan als oorzaak, maar in mijn ogen ligt het meer aan het beleid van een stapeling van ambities.” Vaak komen projecten daardoor financieel onder druk te staan. “Dus moet de projectontwikkelaar weer terug naar de gemeente, opnieuw onderhandelen en nog eens en nog eens... Daardoor lopen nieuwbouwprojecten veel vertraging op en uiteindelijk is de consument de dupe.” Tot zijn opluchting ziet hij dat de gemeente Eindhoven de ontwikkelaars van nieuwbouwprojecten meer financiële lucht verschaft, maar intussen heeft zich een behoorlijk stuwmeer van projecten gevormd. “Die prop knalt er waarschijnlijk pas in 2027 uit”, verwacht Van Santvoort. Verder ontstaat in zijn ogen vertraging door ‘hemeltergend’ lange bezwaarprocedures in nieuwbouwtrajecten. “Terwijl de druk op de woningmarkt in Eindhoven en omgeving alleen maar groter wordt. Neem alleen al het aantal van 2.000 tot 3.000 expats die vanwege corona nu nog thuiszitten, maar straks deze kant opkomen. Die willen het liefst in de stad. We zullen veel sneller en efficiënter woningen moeten bouwen, maar zolang inspraak- en vergunningprocedures zo lang duren is dat een utopie, vrees ik.” Naschrift De gemeente Eindhoven herkent zich niet in de kritiek van slechte bereikbaarheid en vertraging. De persvoorlichter: “Wel duidelijk is dat de pandemie leidt tot veel onzekerheid bij het inpassen van andere functies binnen woningbouwcomplexen in de binnenstad. Dat leidt soms tot herprogrammeringen en dus nieuwe onderhandelingen”. Verder bestrijdt de gemeente “met klem” dat er sprake is van vertraagde vergunningafgifte voor nieuwbouwprojecten. De gemeente Groningen heeft niet gereageerd op ons verzoek tot een toelichting. Wel laat programmaleider wonen René Asschert bij RTV Noord weten dat “het goed gaat bij initiatieven waarbij het bestemmingsplan niet hoeft te worden aangepast. In die gevallen verlenen we vergunningen binnen de gestelde termijnen. Er treedt wel vertraging op als een ontwikkelingsplan niet binnen het bestaande best׉ 7cassandra://Z1Gf9eo6DzfQORPHGvztYfiLVYhZ1uSzDvHIdDdchUo``q7<蓄`q7<蓃krבCט6ru׉׉ 7cassandra://yiZMWZ0N0oF4D9V-I88J7EN7SZcYt0lPn0s3Se0Oocg1`׉ 7cassandra://bpzXHs_Fr4KWIoMOKJiLTWuvLrQA9V-3QpDOmd_1CAgD`s׉ 7cassandra://XkvfifKpus6PuyKGsgP94_102jH6KtOw-5o9DPYwGWM)`׉ 7cassandra://PS6QuQMlYI5IdQJXkovg7gA8gVBw2Ooe78-CKpIPP10:D͠]`q7<ט66ru׉׉ 7cassandra://6RnQuFbD3EmKcNgf8hG99PSoKlIDKKha3rKUdxTe2B4Ʈ`׉ 7cassandra://Qq9qpi9910V4zW8cIkApv61eU9g2hBZ7WyDE5aF1Iuow`s׉ 7cassandra://qGahol9uUUcOklIf28pk_T_ObXix3NiG4Z6KV_OgL8g]`׉ 7cassandra://I-_abduLP0yPxAq-xEZ7CD4cj3E2wMqgubBO0joCKkÌ#P͠]`q7<נ`q7<Q9׉H!http://www.vandesandeadvocaten.nlGׁ ׁ rנ`q7<L9ׁH!http://www.vandesandeadvocaten.nlׁ ׁ Ј׉Exthema Nieuwbouw& projectontwikkeling RISICO’S VOOR MAKELAAR NIEUWBOUW Lastige praktijkproblemen, wie kent ze niet? Onze Vastgoed-helpdesk geeft antwoord. Deze keer: Hoe krijg ik als nieuwbouwmakelaar betaald voor mijn werk? Als adviseur en vraagbaak voor projectontwikkelaars zijn nieuwbouwmakelaars vaak al in een vroeg stadium betrokken bij het ontwikkeltraject. Wat als hun betrokkenheid eindigt voordat de woningen worden verkocht en 40 VASTGOED ACTUEEL | mei 2021 de courtagerekening kan worden verstuurd? Hoe krijgen ze dan betaald voor hun werkzaamheden? De oplossing: maak van tevoren goede afspraken met de ontwikkelaar. ׉ 7cassandra://XkvfifKpus6PuyKGsgP94_102jH6KtOw-5o9DPYwGWM)``q7<蓆׉E>tekst • Dorine van Kesteren helpdesk ' Pro󰇼󰈩󰇵󰈹 te 󰉏󰈡󰈢󰈹ko󰈚󰈩󰈞 d󰇽󰉃 e󰈹 t󰉒󰈩󰇵 󰈕ap󰈎󰉃󰇵i󰈞s op éé󰈝 󰈼c󰈊i󰈦 k󰈡󰈚󰇵󰈞 te 󰉛󰈎󰉅󰇵󰈞' Projectontwikkelaars die een maximaal resultaat willen bereiken, doen er verstandig aan in een vroeg stadium gebruik te maken van de kennis en ervaring van plaatselijke makelaars. Zij kennen de regionale en lokale woningmarkt en weten precies waar welke doelgroep behoefte aan heeft. Dat betekent dat ze de ontwikkelaar kunnen adviseren over geschikte bouwlocaties, type woningen en verkoopprijzen. Daarnaast organiseren nieuwbouwmakelaars informatieavonden voor potentiële kopers, maken promotiemateriaal en staan geïnteresseerden te woord. ALS PLAN NIET DOORGAAT Al met al besteden nieuwbouwmakelaars in de aanloopfase dus een hoop tijd aan een project. De betaling volgt als de woningen worden verkocht. Maar niet alle makelaars halen de eindstreep. Een nieuwbouwplan kan om allerlei redenen niet doorgaan of worden uitgesteld. Denk aan problemen rond het bestemmingsplan en vergunningen (stikstof!). Bovendien wordt bij veel projecten pas de eerste schop in de grond geslagen nadat 70 procent van de woningen daadwerkelijk is verkocht. Toegegeven, dat is in veel delen van Nederland op dit moment geen enkel probleem, maar dat is niet altijd en overal het geval. Het komt ook voor dat de projectontwikkelaar halverwege de rit afscheid neemt van de makelaar of hem of haar vervangt door een ander. Bij zo’n voortijdig einde is het risico levensgroot dat de makelaar al zijn uren voor niets heeft gewerkt. CONTRACTUELE VRIJHEID Het is goed om te bedenken dat de rechtsverhouding tussen projectontwikkelaar en makelaar een andere is dan tussen makelaar en consument. Het gaat hier niet om de standaardopdracht tot bemiddeling waarbij veelal gebruik gemaakt wordt van de algemene consumentenvoorwaarden, maar om een ‘business to business’-overeenkomst van opdracht. De wederpartij is een professionele partij. Dit geeft de makelaar veel meer contractuele ruimte, dus maak daar gebruik van! OVEREENKOMST SLUITEN Mag een consument de samenwerking van de ene op de andere dag beëindigen, in deze zakelijke verhouding kunnen partijen afspreken dat dit niet mogelijk is. Het is verstandig een overeenkomst te sluiten voor bepaalde tijd of voor de duur van het project. De makelaar moet hierbij de wettelijke regeling van artikel 7:411 BW voor ogen houden. Daarin staat dat, als de bemiddelingsopdracht eindigt voordat de opdracht is volbracht of de bepaalde tijd is verstreken en het loon is gekoppeld aan de gewerkte uren, de makelaar recht heeft op loon tot de datum van beëindiging. ‘REDELIJK DEEL’ Is het loon (gedeeltelijk) afhankelijk van het behalen van een bepaald eindresultaat? Dan heeft de makelaar volgens dit artikel recht op een ‘naar redelijkheid vast te stellen deel’ van het loon. Wat is redelijk? Hierbij spelen de volgende overwegingen een rol: de werkzaamheden die de makelaar al heeft verricht, het voordeel dat de projectontwikkelaar daarvan heeft en de reden dat de overeenkomst is geëindigd. Neem dus in de bemiddelingsopdracht een goede exitregeling op, met duidelijke afspraken over beloning, uren en tarieven – ook voor werkzaamheden die niet onder bemiddeling vallen, maar onder advies. En houd goed bij hoeveel tijd en kosten er in de klus zitten. TWEE MAKELAARS Het volgende advies is om afspraken te maken voor de situatie dat de ontwikkelaar twee makelaars op het woningbouwproject wil zetten. In de praktijk komt het weleens voor dat landelijk opererende ontwikkelaars werken met een ‘eigen’ makelaar én een lokale makelaar. Denk na over een goede verdeelsleutel. Wie ontvangt dan de courtage? De makelaar die de klant aanbrengt? Hoe stel je vast wie welke bijdrage aan de verkoop heeft geleverd? En wie heeft welke rol? Wie is het aanspreekpunt voor geïnteresseerden en wie heeft de bevoegdheid om knopen door te hakken? Probeer te voorkomen dat er twee kapiteins op één schip komen te zitten en dat er onderlinge concurrentie ontstaat. Dat laatste zal al snel het geval zijn als er een verschil is in aanspraak op courtage, afhankelijk van de makelaar die de kandidaatkoper aanbrengt. SELECTIEPROCES Bijna altijd zijn er meer gegadigden dan nieuwbouwwoningen. Er zijn verschillende manieren om kopers te selecteren. Als het aantal kandidaten niet heel veel groter is, kan ‘wie het eerst komt, het eerst maalt’ gelden. Vandaag de dag is dit alleen aan de orde bij minder courante woningen. Ook loten is een optie, maar projectontwikkelaars die meer zekerheid willen, kiezen vaak voor een beoordeling op basis van kredietwaardigheid. Hoe meer inkomen en/of vermogen, hoe minder voorbehouden rond financiering of de verkoop van de eigen woning, hoe groter de kans dat de belangstellende de woning daadwerkelijk koopt. De keuze voor een selectiemethode is aan de projectontwikkelaar. De makelaar heeft hierbij een adviserende rol. Benadruk in die gesprekken dat het belangrijk is objectieve en zo transparant mogelijke criteria vast te stellen, ondanks dat transparantie altijd ingewikkeld is als de financiële situatie van de potentiële kopers een rol speelt in het proces van toewijzing. Iedereen kent de verhalen over nieuwbouwmakelaars die alleen woningen toewijzen aan mensen die hun oude woning bij hen in de verkoop zetten of de hypotheek bij hen regelen. Deze schijn van belangenverstrengeling moet de makelaar te allen tijde zien te vermijden. Dit artikel kwam tot׉ 7cassandra://qGahol9uUUcOklIf28pk_T_ObXix3NiG4Z6KV_OgL8g]``q7<蓇`q7<蓆krבCט6ru׉׉ 7cassandra://JbyazgcuinGhFG9OWa6qS2N6nDQpNSdYytliDvwUG24z`׉ 7cassandra://6aQaqVmCN-MJsK0E_j3RHV29M9R4pIpS8vOZGCqf3Awu`s׉ 7cassandra://268NtceTMLdK_GETVwYfbzD34JlKQaby5UV8LGS9PNw!A`׉ 7cassandra://TlNCvvJjV7uOaO0q8N9dAfuB02-FTkd_uz2SEmT-ekg͕ ͠]`q7<ט66ru׉׉ 7cassandra://BU-8OVcG2jF_2qfvNrvFkOms-bugWvaLSgvGAQ5Ekco`׉ 7cassandra://MBQP1S0NHY9wai-N29LjKbo3Xc88QrRPGmTlU8T2AD0c`s׉ 7cassandra://v4Y695SkR1k6aY_OUoSpBSOMX75zZPkiCCADWPWvpNE%`׉ 7cassandra://ESUgRv9CyHhV0yPE6APfjfspz6GPxXSFLZm7TBrYaaE9͠]`q7<נ`q7<̟b̸9׉Hmailto:theo@propertypeople.nlGׁ ׁ rי ׉Hhttps://2bconnected.org/G`p\}d}nbzנ`q7<kČ 9׉Hhttp://www.vastgoedactueel.nlGׁ ׁ rנ`q7<Zց̣ 9׉H"mailto:redactie@vastgoedactueel.nlGׁ ׁ rנ`q7<Ẓ 9׉H"mailto:redactie@vastgoedactueel.nlGׁ ׁ rנ`q7<6zr 9׉Hmailto:thila@acquimedia.nlGׁ ׁ rנ`q7<6q 9׉Hmailto:henk@acquimedia.nlGׁ ׁ rנ`q7<$ 9׉H&http://www.vastgoedactueel.nl/magazineGׁ ׁ rנ`q7<z9׉H%http://www.nationalemakelaarawards.nlGׁ ׁ rי ׉Hhttps://2bconnected.org/G`\}d}'i/י ׉Hhttps://propertpeople.nl/G`#\}d}IZ̗;נ`q7<f9ׁH%http://www.nationalemakelaarawards.nlׁ ׁ Ј׉Evacatures DEN HAAG B&F Makelaar, actief in de regio Den Haag, zoekt een makelaar die de klant een intensieve begeleiding kan geven bij de grote stap van de verkoop of aankoop van een woning in de regio Den Haag. Je krijgt alle vrijheid om je rol als makelaar zelfstandig en professioneel uit te voeren. Persoonlijk contact en heldere communicatie onderscheiden dit kantoor in de markt. Je bezit het A- dan wel KRMT-diploma (RM wordt ook zeker niet uitgesloten). GORINCHEM Leuk! Makelaars in Gorinchem zoekt een aankoopmakelaar (KRMT), die vindt dat het aan- of verkopen van een huis ook leuk mag zijn, voor de koper of de verkoper, maar zeker ook voor het team zelf. De aankoopmakelaar begeleidt met regelmaat een aankoop; je denkt buiten de kaders en zet je vol passie in voor de klant. De klant staat centraal, jouw oprechte interesse en belangstelling vormen het beste advies. ROTTERDAM Makelaardij in Rotterdam zoekt een gedreven, ervaren en actieve aankoopmakelaar, bij voorkeur met een afgeronde (A/K)RMT opleiding. Het kantoor richt zich uitsluitend op de aankoopbegeleiding van woningen. Je begeleidt heel intensief je eigen klantenkring bij een van de grootste aankopen in het leven, een uitdagend maar ook dynamisch proces. Je bouwt een stevige persoonlijke band op met de klant, zodat je haar/hem goed kan bijstaan bij de aankoop. HOUTEN Ben je toe aan een volgende stap in je carrière? Dat kan als makelaar/ kantoorleider bij een nieuw kantoor in Houten, met volop doorgroeimogelijkheden. Dit toonaangevende kantoor heeft grote plannen voor de regio Houten. Je bent een gecertifi ceerde makelaar, met een afgeronde RMT-opleiding, die transparantie, klantgerichtheid en innovatie belangrijk vindt in een bedrijf. Je wordt onderdeel van een jong en hecht team met de leukste bedrijfsuitjes. Herken je jezelf in een van de vacatures van Property People? Mail naar theo@propertypeople.nl AMSTERDAM OOST Makelaar-taxateur (RM/RT) gezocht door een ambitieuze makelaardij met meerdere vestigingen in Amsterdam en omgeving, als kantoorleider van de vestiging Amsterdam Oost. Een baan geknipt voor iemand die commercieel eindverantwoordelijk wil zijn in een eigen kantoor. Naast een goed salaris bestaat de mogelijkheid mede-eigenaar te worden van deze succesformule. ROTTERDAM De rol van een aankoopmakelaar is cruciaal: je staat tegenover de verkopende makelaar en handelt in het belang van je klant. De vestiging van dit Rotterdamse makelaarskantoor zoekt een makelaar KRMT in een enthousiast team van aankoopmakelaars en binnendienstmedewerkers. Naast de vestiging in Rotterdam is dit bedrijf onderdeel van een franchisenetwerk in heel Nederland. NOORD-HOLLAND Gezocht: KRMT of RM/RT-makelaar die het leuk vindt om mensen te helpen bij het kopen van een huis in een straal van 15 kilometer rond Amsterdam. Het aankopen van een huis is de afgelopen jaren echt een sport geworden, waarmee je je kunt onderscheiden. Heb jij dit onderscheidende vermogen en zou jij dit op basis van ZZP willen inzetten, kom dan in actie en reageer. Je wordt betaald na succes waarbij je 50% van de vaste commissie krijgt. IJSSELSTEIN Leuke baan voor een ambitieuze en energieke offi cemanager met ervaring in de makelaardij, woonachtig in de omgeving van een makelaarskantoor in IJsselstein. Je hebt telefonisch contact met allerlei vastgoedpartijen, doet agendabeheer en de ontvangst van bezoekers. Je bent het visitekaartje van het kantoor. Je zorgt voor het voorbereiden en uitwerken van afspraken van de makelaars, stelt off ertes op en opdrachten tot dienstverlening, brochures, invoeren van info van nieuwe woningen in CRM. Geïnteresseerd in een van bovenstaande vacatures? Ga naar 2bconnected.org om te reageren. Onafh ankelijk vakblad voor de woningmakelaar en vastgoed-professional | Verschijnt 10 x per jaar: 8 x print, 2 x digitaal e-zine | ISSN0166-4204 Online media- en vacatureplatform | wekelijkse gratis nieuwsbrief | www.vastgoedactueel.nl Uitgever AcquiMedia, Henk van der Brugge Amstelwijckweg 15 3316 BB DORDRECHT Hoofdredactie Elsie Schoorel redactie@vastgoedactueel.nl Eindredactie Rens Groenendijk redactie@vastgoedactueel.nl Medewerkers aan dit nummer: Judith Bakkers | Jaap Hoeve | Dorine van Kesteren | Hans van der Ploeg | Marcel van Rijnbach Coverfotografi e Raymond Rutting Media management, abonnementen, vacatures, advertentieverkoop: AcquiMedia, Thila Mos thila@acquimedia.nl, 0184-481043 Henk van der Brugge henk@acquimedia.nl, 0184-481041 Vormgeving Dock35 Media B.V., Jessica Dales Druk Damen Drukkers B.V. 42 VASTGOED ACTUEEL | mei 2021 Disclaimer & Copyright AcquiMedia heeft deze uitgave op de meest zorgvuldige wijze samengesteld. AcquiMedia, (hoofd)redactie en auteurs kunnen echter op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de gegevens. Uitgever, (hoofd) redactie en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard dan ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op informatie in deze uitgave. Het is niet toegestaan om zonder uitdrukkelijke toestemming van de uitgever foto’s of (gedeelte van) teksten uit deze uitgave over te nemen. Ook met toestemming blijft bronvermelding en fotocredit verplicht. Abonnement Het abonnement (NL) kost €149,- excl. BTW per jaar inclusief één gratis online vacatureplaatsing met publicatie in de nieuwsbrief. Kenningsmakingsabonnement? Dit kost € 25,- excl. BTW per kwartaal voor maximaal een jaar en kan eenvoudig tussentijds opgezegd worden. U krijgt bij aanmelding meteen twee recente print-uitgaves toegezonden. Eén proefnummer ontvangen is gratis. www.vastgoedactueel.nl/magazine ׉ 7cassandra://268NtceTMLdK_GETVwYfbzD34JlKQaby5UV8LGS9PNw!A``q7<蓐׉EINationale Makelaar Awards Dé onafhankelijke prijzen voor de beste bedrijven in de makelaardij. 11 november 2021 DOE OOK MET ONS MEE! Awards De Nationale Makelaar Awards zijn dé onafhankelijke prijzen voor de beste bedrijven in de makelaardij. Doel van de Nationale Makelaar Awards is het stimuleren van innovatie en waardevolle klantrelaties in de makelaardij. De Nationale Makelaar Awards heeft awards in 5 categorieën. Beste Beste Grown-up Start-up Beste Innovatie Beste Marketing Doe mee voor 10 september 2021! Bekijk alle awards op www.nationalemakelaarawards.nl Beste Service ׉ 7cassandra://v4Y695SkR1k6aY_OUoSpBSOMX75zZPkiCCADWPWvpNE%``q7<蓑`q7<蓐krבCט6ru׉׉ 7cassandra://vE6ei1A18uNxIapV15QgTL7Qgi2WlJl8tdlD4Abac8s5`׉ 7cassandra://fOLgc1gsgOf8yIj1Yc3nDsUFmSySszaoyfYITBAbllQg`s׉ 7cassandra://JKiAi3xw3xcVuuq-APl665OqCaXnYWaBSlqBKdSriLk'.`׉ 7cassandra://B_hx5wEzL5qnmZPbY9a6TY0vCa1NguZIYriSmd3PG301͠]`q7<י ׉Hhttps://www.kpe.nl/vastgoedG`\}d}E ׉E׉ 7cassandra://JKiAi3xw3xcVuuq-APl665OqCaXnYWaBSlqBKdSriLk'.``q7<蓒׈E`q7<蓓`q7<蓒lr)Vastgoed actueel 4 - april 2021`qRAp