׉?ׁB!בCט  u׉׉	 7cassandra://Yua8Llpfu4May2WAY-DkLr5GIrUgohe7LyOTXGFwvPw `׉	 7cassandra://4yRjHKqLQSFdbn-Tv6ZM9hHcAjK8wyVdhhSY9VJ0BWgk`R׉	 7cassandra://Th2N_Wf8wE4sXyCP0Z3EhyloaKfmbYguLQkcKspcerE%|`̴i YXtIgט   u׈   Hlj  ׈Ei YWtIgs׉Enovember 2025
׉	 7cassandra://Th2N_Wf8wE4sXyCP0Z3EhyloaKfmbYguLQkcKspcerE%|`̴i YWtIgti YWtIgsvבCט   vu׉׉	 7cassandra://aFk0VE_FuppfkwDrxhLggmWsRCkp2hKHny3YL6Vd4ow a`׉	 7cassandra://dTf0YKN_JCTnquv-1NXrgRsi-jdL_-pffPHga8V99P0Se`׉	 7cassandra://k9hAT6nPk0mDkkMqS3TXSbEDKUZ4ZMxUb1raoHeOMP4(`i i YXtIgנi YXtIg G9ׁH "http://www.onlinetouch.nl/khorhurdׁׁЈנi YXtIg O9ׁH  mailto:khorhurd@ajo-amsterdam.nlׁׁЈ׉E!Colofon
Khorhurd is een maandelijkse uitgave van Armeens
Apostolische Kerk Surp Hoki dat wordt samengesteld
door AJO Amsterdam.
Khorhurd streeft ernaar de gelovigen te informeren
over de Heilige Liturgie, kerkgeschiedenis en
symbolen. De algemene kennis te verbreden en de
preken toegankelijk te maken voor alle kerkgangers.
Dit redactieteam is opgericht door gelovigen voor
gelovigen. ‘Wij zijn allen gedoopt in één Geest
en zijn daardoor één lichaam geworden, wij zijn
allen van één Geest doordrenkt, of we nu Joden of
Grieken zijn, of we nu slaven of vrije mensen zijn.’
(1 Korintiërs 12:13)
Voor vragen, suggesties en/of bijdragen kun je
contact opnemen via khorhurd@ajo-amsterdam.nl.
Je kunt Khorhurd ook online lezen
www.onlinetouch.nl/khorhurd
Redactie
Seda Abgarian
Armenuhi Alaverdyan
Grigor Ayvazyan
Adrine Bandari - Markarian
Dajana Daniljan
Laetitia Demirbacak
Serge Demirbacak
Alwina Gulian
Vormgeving
Shake Moutafian
2 Khorhurd
Masis Kazorian
Raffi Kazorian
Ani Manukjan
Ana Mgrdichian
Ani Nazari
Suzi Sjabazjan
André Yaghyazaryan
׉	 7cassandra://k9hAT6nPk0mDkkMqS3TXSbEDKUZ4ZMxUb1raoHeOMP4(`i i YWtIgu׉EOI nhouds
o p g ave
Vraag en antwoord
Wat is de ontstaansgeschiedenis van
matagh/մատաղ en hoe wordt dit gedaan
volgens de christelijke traditie?
Preken
Preek 2 november 2025
Preek 9 november 2025
Preek 16 november 2025
Preek 23 november 2025
Preek 30 november 2025
Gebeden van de Heiligen
St. Gregorius van Narek
4
6
8
10
12
16
19
i YWtIgvi YWtIguvבCט   vu׉׉	 7cassandra://h3-TOzkNDulge0XG7Gdn8xbBpBUq9NtoauxZ3P7kw3I `׉	 7cassandra://emCGEIh0szBZEHd5XeacTLzrG41Bnrvx0Ri6umBsJhE-`׉	 7cassandra://LH0v6jrNU0UOgsCCo4EzRyV9CLsKkSWYFS-ReXPq_qE8`i i YXtIg׉E
vVr aag
en antwoord
Wat is de ontstaansgeschiedenis van matagh/մատաղ en
hoe wordt dit gedaan volgens de christelijke traditie?
Vóór het ontstaan van het christendom
brachten vele volkeren, waaronder het
Armeense volk, offers ter verheerlijking
van heidense goden. In 301, na de volledige
Armeense bekering, werden de offers
opnieuw geïnterpreteerd. Volgens de canon
van St. Sahak Parthev bepaalde de heilige
Gregorius de Verlichter, dat in plaats van het
onnodig offeren van dieren aan afgoden,
deze als aalmoezen aan de armen moesten
worden uitgedeeld. De basis van matagh,
een vrijwillige donatie voor de armen en
behoeftigen, werd gelegd in de 4e eeuw
en gaat door tot op de dag van vandaag.
De heilige patriarch Nerses Shnorali heeft
verklaard dat sinds de tijd van Gregorius de
Verlichter deze offers werden gebracht op
het feest van de Verrijzenis van de Heer, de
heilige feesten van de Heer en de Heiligen, ter
gelegenheid van de oprichting van de Heilige
Tafel. De 12e-eeuwse Armeense theoloogfilosoof
Poghos Taronatsi zegt dat men na het
proeven van het Lichaam en Bloed van Christus
niet tot onheilig voedsel moet naderen, maar
eerst het gezegende en gezouten vlees moet
eten en daarna pas andere etenswaren. Anders
dan vroeger worden tegenwoordig offers
gebracht om van moeilijkheden te worden
verlost, om succes te behalen, om God te
danken en te eren of voor pelgrimstochten.
4 Khorhurd
Er wordt ook een offer gebracht ter
nagedachtenis aan hen die zijn overleden.
Op de weekdagen woensdag en vrijdag, de
sabbat en in de vastentijd wordt niet geofferd.
Waarom wordt het zout gezegend?
Het zout, dat wordt gebruikt voor de bereiding
van het offer, wordt eerst gezegend. Zout is een
voorbeeld van zuiverheid, zoals Christus tegen
zijn discipelen zei. ‘Jullie zijn het zout van de
aarde.’ (Mattheüs 5:13) om de verdorvenheid
van de wereld te reinigen door de prediking
van het woord. Volgens het offerritueel zegent
de priester het zout, terwijl hij psalmen en
gebeden leest, met een kruisteken en geeft
dit zout vervolgens aan het dier om te eten,
zodat het dier van binnen wordt gereinigd
van zijn onzuiverheden (Genesis 3), de zegen
ontvangt (Genesis 1:22) en zich daarmee
onderscheidt van de anderen.
Volgens de canon van Barsegh Kesaratsi mag
het offervlees niet in huis worden bewaard als
voedsel/etenswaar, maar moet het dezelfde
dag aan de armen worden uitgedeeld. Als
het te offeren dier een koe is, wordt het vlees
verdeeld over 40 huizen. Pas nadat het offer is
uitgedeeld, mogen zij zelf plaats nemen aan
tafel. Als het dier een schaap of lam is, dan
wordt het vlees verdeeld over 7 huizen. Bij een
haan wordt het vlees verdeeld over 3 huizen.
׉	 7cassandra://LH0v6jrNU0UOgsCCo4EzRyV9CLsKkSWYFS-ReXPq_qE8`i i YWtIgw׉EIn het verleden werd de Armeense Kerk
bekritiseerd van het offer, door het gelijk
te stellen met de Joodse zondeliturgie.
Dit is een ongegronde bewering. Wij lezen
in Hebreeën 9:28: ‘Net zo zeker is het dat
Christus, die eenmaal is geofferd om de
zonden van velen te dragen’. Ook in
1 Johannes 2:2: ‘Hij is het die verzoening
brengt voor onze zonden, en niet alleen
voor die van ons, maar voor de zonden
van de hele wereld.’ Matagh heeft niets
te maken met Joodse of heidense offers.
Door het offer ontvangt de mens geen
vergeving van zijn zonden, maar doet hij
aan naastenliefde en verzamelt hij schatten
in de hemel: ‘Onbarmhartig zal het oordeel
zijn over wie geen barmhartigheid heeft bewezen;
maar de barmhartigheid overwint
het oordeel.’ (Jakobus 2:13). Het offer is geen
feest, maar de uitoefening van barmhartigheid
en naastenliefde. ‘Let op dat jullie je gerechtigheid
niet tentoonspreiden om door de mensen
gezien te worden. Dan beloont jullie Vader in
de hemel je niet. Dus wanneer je iemand iets
geeft uit barmhartigheid, bazuin dat dan niet
rond, zoals de huichelaars doen in de synagoge
en op straat om door de mensen geprezen te
worden. Ik verzeker jullie: zij hebben hun loon
al ontvangen. Als je iets uit barmhartigheid
geeft, laat dan je linkerhand niet weten wat
je rechterhand doet.’ (Mattheüs 6:1-3).
Samengevat is de Armeense matagh een
nationale christelijke en vrome ceremonie
die iedereen de gelegenheid geeft barmhartig
te zijn en gezegend te worden.
‘Wie zijn medemens veracht is een zondaar,
gelukkig hij die zich bekommert om de armen.
Wie kwaad smeedt, komt zeker op een dwaalweg,
wie het goede najaagt, oogst liefde en
trouw.’ (Spreuken 14:21-22).
Khorhurd
5
i YWtIgxi YWtIgwvבCט   vu׉׉	 7cassandra://vBYm-Vf-2hHp-jyvGbfePTRnTSUFGqSlQm0rRXDHICY t` ׉	 7cassandra://kDHHIOzwRcflOzl0AkfEb9OOda8FYEY9xEsdQFivZ5c` ׉	 7cassandra://cl0HT-UvdAHIFZgDWcB6g9YFJl1xrZ98RXkDK8pxri81C`i i YXtIg׉EPreek
2 november 2025
“Elia was een mens als wij, en nadat hij vurig had gebeden
dat het niet zou regenen, is er drieënhalf jaar lang geen regen
gevallen op het land. 18Toen bad hij opnieuw, en de hemel
gaf regen, en het land bracht zijn vrucht weer voort.”
– Jakobus 5:17-18
Heilige Elias, wiens naam “De Heer is
mijn God” betekent, is een van de meest
opmerkelijke en diep spirituele figuren
in het Oude Testament. Zijn daden en
gebeurtenissen uit zijn leven worden
beschreven in de Bijbel Koningen 3 en 4.
Hij stond bekend als een groot wonderdoener,
een onverschrokken prediker en
een ijverig profeet, maar bovenal was hij
een vurig gebedsliefhebber.
Hier zijn drie principes van het Elias-gebed,
waarvan de toepassing de gebeden krachtig
en aangenaam voor God zullen maken.
In hoofdstuk 18 van Koningen 3 wordt
verteld dat de Samaritanen, vanwege
hun ongehoorzaamheid aan God, in
een staat van hongersnood en droogte
verkeerden, omdat het al drieënhalf jaar
niet had geregend. Daarom vroegen ze
Elias om te bidden voor regen. De heilige
Elias beklom de berg Karmel en bad.
1. Hij bad nederig. De Bijbel zegt dat “...
Daar ging hij gehurkt op de grond zitten,
met zijn gezicht tussen zijn knieën.”
(1 Koningen 18:42). Als profeet en ambassadeur
van de Heer tegen de afgodendienaars,
boog Elias zich moedig ter aarde voor zijn
Heer in voorbede.
Bedenk dat God niet zomaar onze gebeden
en verlangens vervult. Hij is de Schepper van
hemel en aarde, de Heer der heerscharen,
en Hij zegent allen die in nederigheid tot
Hem komen. Om nederig te bidden, hoeven
wij alleen maar te beseffen dat wij zondige
mensen zijn die voor de Almachtige God
staan. Dan zullen wij werkelijk nederig zijn
in Zijn aanwezigheid.
2. Hij bad in geloof. Heilige Elias bad en
stuurde tegelijkertijd zijn dienaar naar de kant
van de weg die naar de zee leidde. Waarom?
Omdat hij bad met volkomen vertrouwen in
Gods belofte. Hij wist dat de regen niet zou
uitblijven. Hij had er vertrouwen in dat God
zijn gebed zou verhoren.
6 Khorhurd
׉	 7cassandra://cl0HT-UvdAHIFZgDWcB6g9YFJl1xrZ98RXkDK8pxri81C`i i YWtIgy׉EBidden zoals Elias betekent niet alleen
knielen voor God, maar ook je blik richten
op de zee van Zijn zegen, met geloof en
zonder aarzeling. Zoals onze Heer Jezus
Christus in het Evangelie zegt: “Alles waar
jullie in gebed om vragen zul je ontvangen,
als je maar gelooft.” (Matteüs 21:22).
3. Hij bad volhardend. Heilige Elias bad
onophoudelijk en stuurde zijn dienaar naar
de zee totdat de Heer antwoordde. Zeven
keer stuurde hij de dienaar om naar de hemel
te kijken voor een teken van regen, en de
zevende keer zag de dienaar een regenwolk.
Hoe anders is dit dan onze gebedservaring.
Vaak vragen wij God om iets en vervolgens
vergeten wij het of we stoppen met bidden,
in de conclusie dat God niet naar ons gebed
zal luisteren. Volharding en doorzettingsvermogen
in een gebed zijn tekenen van
onwankelbaar geloof, en Gods zegeningen
worden gegeven in antwoord op dergelijk
gebeden.
En uiteindelijk was het gebed van de profeet
Elias niet effectief omdat het mooi, langdradig
of hoogdravend was, maar omdat het nederig,
trouw en blijvend was.
Onze God is de Heer van de hele
schepping. Hij beheerst de elementen
en omstandigheden van het leven. Hij houdt
van ons, Hij kan ons helpen, Hij wil ons helpen.
We hoeven er alleen maar om te vragen.
“Elia was een mens als wij, en nadat hij vurig
had gebeden dat het niet zou regenen, is er
drieënhalf jaar lang geen regen gevallen op
het land. 18
gaf regen, en het land bracht zijn vrucht weer
voort.” (Jakobus 5:17-18)
En vandaag staat de profeet Elias voor ons
met al de kracht van zijn geloof, als voorbeeld
van een ware biddende gelovige. Laten we
bidden zoals de heilige Elias.
Lukas 8:17-21
17
Alles wat verborgen is, wordt openbaar;
alles wat geheim is, zal bekend worden en aan
het licht komen. 18
Let dus goed op hoe jullie
luisteren: want wie iets heeft zal nog meer
krijgen; maar wie niets heeft, hem zal zelfs wat
hij denkt te hebben worden ontnomen.’
Zijn moeder en zijn broers kwamen naar
Hem toe, maar ze konden niet bij Hem komen
vanwege de menigte. 20
Zijn toehoorders
zeiden tegen Hem: ‘Uw moeder en uw broers
staan buiten, ze willen U spreken.’ 21
Maar Hij
antwoordde: ‘Mijn moeder en mijn broers zijn
degenen die naar het woord van God luisteren
en ernaar handelen.’
19
Toen bad hij opnieuw, en de hemel
Khorhurd
7
i YWtIgzi YWtIgyvבCט   vu׉׉	 7cassandra://qxsqSLYoJzmxoizVuNV242gfdP3jyC6GOiI3hhtCRLk f`׉	 7cassandra://LMUt2Wt_0JpMQkuY8QZz7yFvBIeBs5k1z29bHC7fMMQ͵`׉	 7cassandra://xcIvIb4pOzIYxg3_ZyPhjbghB43fVvX52gcX3C-rXYM2`i i YXtIg׉E	zPreek
9 november 2025
“Op de laatste dag, het hoogtepunt van het feest, stond Jezus
in de tempel, en Hij riep: ‘Laat wie dorst heeft bij Mij komen
en drinken! “Rivieren van levend water zullen stromen uit
het hart van wie in Mij gelooft,” zo zegt de Schrift.’”
– Johannes 7:37-38
Volgens een traditie die zich eeuwen voor
de geboorte van Christus in Jeruzalem had
ontwikkeld, zou de Hogepriester op de zevende
dag van het Loofhuttenfeest, aan het
einde van het Loofhuttenfeest, vergezeld
door een grote menigte gelovigen, water
uit het bad van Siloam nemen en het in een
gouden kruik naar de Tempel dragen.
Toen de processie de “Bronpoort” aan de
zuidkant van de Tempel bereikte, werd er
driemaal op de trompetten geblazen en
reciteerde het volk unaniem Jesaja 12:3:
“Vol vreugde zullen jullie water putten uit
de bron van de redding.”
Bij het binnengaan van de Tempel zou
de Hogepriester rondom het altaar lopen
met een waterkruik in zijn hand, terwijl het
koor Psalmen 112-117 zong. Bij het ochtendoffer,
om 9.00 uur, goten ze het water uit
als een offer aan God. Op de laatste dag
van het Loofhuttenfeest stond Jezus Christus
in het centrum van Jeruzalem en riep uit:
“Laat wie dorst heeft bij Mij komen en
drinken! “Rivieren van levend water zullen
stromen uit het hart van wie in Mij gelooft,”
8 Khorhurd
zo zegt de Schrift.” (Johannes 7:37-38)
Deze woorden van Jezus Christus hadden
een diepe en diepgaande betekenis voor
degenen die ze hoorden. Door te zeggen:
“Laat wie dorst heeft”, bedoelde Jezus dat als
iemand “Vol vreugde zullen jullie water putten
uit de bron van de redding.”, als iemand dorst
heeft naar de waarheid over God, als iemand
in gemeenschap met Hem wil zijn, dan “laat
hij bij Mij komen en drinken”. Inderdaad,
onze Heer Jezus is de vervulling van de wet
en de profetieën, Hij is de Christus, die aan
hen die in Hem geloven levend water geeft,
de aanwezigheid van Gods Heilige Geest, uit
de bronnen van het heil. En de belofte is dat
wanneer we het levende water, Gods Heilige
Geest, in ons hart ontvangen, we niet alleen
gevuld zullen worden, maar dat er “stromen
van levend water uit ons zullen vloeien” om
de dorstige harten van anderen te stillen.w
Laten we samen bidden en zeggen:
“Heer Jezus Christus, vul onze dorstige
harten met Uw levend water en maak ons
tot pijpen en vaten van Uw levend water,
dat U aan de dorstige wereld wilt geven.”
׉	 7cassandra://xcIvIb4pOzIYxg3_ZyPhjbghB43fVvX52gcX3C-rXYM2`i i YWtIg{׉ELukas 8:49-56
49
Nog voor Hij uitgesproken was, kwam er
iemand uit het huis van Jaïrus tegen de leider
van de synagoge zeggen: ‘Uw dochter is
gestorven. Val de meester niet langer lastig.’
50
Maar Jezus hoorde het en zei: ‘Wees niet
bang, maar geloof, dan zal ze worden gered.’
51
Toen Hij bij het huis kwam, stond Hij niemand
toe om met Hem naar binnen te gaan behalve
Petrus, Johannes en Jakobus, en de vader
en moeder van het meisje. 52
Alle aanwezigen
waren aan het weeklagen en sloegen zich
van verdriet op de borst. Hij zei: ‘Houd op
met klagen, want ze is niet gestorven, ze
slaapt.’ 53
dat ze gestorven was. 54
Ze lachten Hem uit, omdat ze wisten
Hij nam haar hand
vast en zei met luide stem: ‘Meisje, sta op!’
55
Haar ouders waren verbijsterd;
Hij gebood hun tegen niemand te zeggen
wat er was gebeurd.
Haar levensadem keerde terug en ze stond
meteen op. Hij gaf opdracht haar iets te eten
te geven. 56
Khorhurd
9
i YWtIg|i YWtIg{vבCט   vu׉׉	 7cassandra://PTLALUgpNXQBqgS1al5IWEgTBsMOOjtDjzrrqN9Ve4c _`׉	 7cassandra://Q3vMtuONi7PCsZyR5kBSAZkwtueLwNsyLEd0zx3R4IEͽU`׉	 7cassandra://x7Iaa6nY7TA6kcpgU1QpwbiDnZr_F5UuhCszfnm0EtQ8n`i i YYtIg׉EPreek
16 november 2025
“Oordeel niet, opdat u niet geoordeeld wordt.
Want op grond van het oordeel dat je velt, zal er over
je geoordeeld worden, en met de maat waarmee
je meet, zal jou de maat genomen worden.”
– Matteüs 7:1-2
Kritiek kent vele vormen en motieven.
Sommige vormen van kritiek beschouwen
we vaak als “constructief”, vooral wanneer
het doel ervan is het welzijn van anderen
te dienen en het voortkomt uit oprechte
bezorgdheid. Ik ben dankbaar voor alle
constructieve kritiek die ik in mijn leven
heb ontvangen. In de loop der jaren heb
ik geleerd om die te aanvaarden als
waardevolle raad, gegeven door mensen
die het goed met mij voorhebben.
Maar er bestaat ook kritiek die voortkomt
uit jaloezie, vijandigheid, hebzucht en woede.
Wanneer iemand succes behaalt, proberen
we soms koste wat het kost, via roddel en
laster. zijn of haar reputatie te ondermijnen.
En zodra die persoon een fout maakt, grijpen
we meteen naar de hamer van de rechter
en vellen we een oordeel.
De Heer Jezus Christus zegt op een
bepaald moment: “Oordeel niet, opdat
u niet geoordeeld wordt. Want op grond
van het oordeel dat je velt, zal er over
je geoordeeld worden, en met de maat
waarmee je meet, zal jou de maat
genomen worden.” (Mattheüs 7:1-2)
Als onze kritiek niet voortkomt uit liefdevolle
bezorgdheid voor de ander en niet gericht
is op diens welzijn, dan verandert het al snel
in roddel, laster en veroordeling. Daarom:
laat ons een kritische geest hebben, maar
geen kritisch hart, anders zullen ook wij
10 Khorhurd
׉	 7cassandra://x7Iaa6nY7TA6kcpgU1QpwbiDnZr_F5UuhCszfnm0EtQ8n`i i YWtIg}׉Eooit geoordeeld worden met het oordeel
waarmee wij anderen veroordelen.
Lukas 9:44-50
44
‘Onthoud wat Ik tegen jullie zeg: de
Mensenzoon zal aan de mensen uitgeleverd
worden.’ 45
een kind bij zich, dat Hij naast zich neerzette.
48
Hij zei tegen hen: ‘Wie dit kind in mijn naam
ontvangt, ontvangt Mij; en wie Mij ontvangt,
ontvangt Hem die Mij gezonden heeft. Want
wie de kleinste onder jullie allen is, die is
werkelijk groot.’ 49
Daarop zei Johannes:
Maar ze begrepen deze uitspraak
niet; de betekenis bleef voor hen verborgen,
en ze durfden Hem er niet naar te vragen.
46
Ze begonnen onderling te redetwisten over
de vraag wie van hen de belangrijkste was.
47
Jezus wist wat hen bezighield en Hij nam
‘Meester, we hebben iemand gezien die in
uw naam demonen uitdreef en we hebben
geprobeerd hem dat te beletten, omdat
hij U niet samen met ons volgt.’ 50
tegen hem: ‘Verhinder het niet! Want wie
niet tegen jullie is, is voor jullie.’
Jezus zei
Khorhurd
11
i YWtIg~i YWtIg}vבCט   vu׉׉	 7cassandra://4onfb2hNPsi9rrts8k6yfHMDsIvogBsQt-mwZZrPEmE `׉	 7cassandra://pMmQrrsPI2UH6SjTSHH1IZg43S0pFb93EDIEqA6PQ8k`׉	 7cassandra://UFoLmGsffXkpt4Un8JNNC-Qkhnh594Rr9_UUc_RnK0Y6N`i i YYtIg׉EQPreek
23 november 2025
“De Heer zei: ‘Als jullie geloof hadden als een mosterdzaadje,
zouden jullie tegen die moerbeiboom zeggen:
“Trek je wortels uit de grond en plant jezelf in de zee!”
en hij zou jullie gehoorzamen.”
– Lucas 17:6
In een aantal vertalingen van dit evangelie
verhaal wordt gezegd dat het “zo groot is
als een mosterdzaadje”, maar in de oorspronkelijke
Griekse tekst zegt onze Heer
Jezus Christus: “als een mosterdzaadje”.
Kleinheid is slechts één van de kenmerken
van een mosterdzaadje. Er zijn nog andere
kenmerken die de volledige betekenis van
de metafoor die onze Heer Jezus Christus
gebruikte, het beste onthullen.
Het mosterdzaadje is inderdaad: “...het
kleinste van alle zaden, maar het groeit uit
tot de grootste onder de planten. Het wordt
een boom, en de vogels van de hemel komen
nestelen in de takken.” (Matteüs 13:32). Het
is een snelgroeiende plant die binnen enkele
maanden een hoogte van 3 tot4 meter bereikt.
Het mosterdzaadje is een sprekend voorbeeld
van de kracht van het zaadje van geloof. Ook al
is het kleinenonbeduidend, het groeit en wordt
een zegen voor de mensen om zich heen.
Een zaadje groeit pas als het in vruchtbare
grond valt. De Heer Jezus wijst erop dat ons
geloof ook gezaaid moet worden, en wel in
goede en vruchtbaregrond, zodat het kan
groeien en honderdvoudig vrucht kan dragen.
“Het zaad in de vruchtbare grond, dat zijn zij
die met een goed en eerlijk hart naar het woord
hebben geluisterd, het koesteren en door
standvastigheid vrucht dragen.” (Lucas 8:15).
Wanneer een graankorrel begint te groeien,
duwt hij de stenen en andere obstakels opzij
die hij op zijn pad tegenkomt. Dit gebeurt
echter niet in één keer, maar door een
constante en voortdurende groei. De korrel
schiet onverminderd wortel en streeft met
alle macht omhoog.
Andere zaden hebben geen effect op
de groei van een gezonde graansoort.
Zelfs als anderen sterven, blijft het gezonde
zaad dat in vruchtbare grond is geplant,
groeien. Hij is volhardend en geeft nooit op.
Ik geloof dat dit de belangrijkste eigenschap
van de mosterdzaad is, en daarom ook de
12 Khorhurd
׉	 7cassandra://UFoLmGsffXkpt4Un8JNNC-Qkhnh594Rr9_UUc_RnK0Y6N`i i YWtIg׉E#belangrijkste eigenschap van ons geloof:
standvastig zijn, geworteld in het Woord
van God, nooit opgeven en vrucht dragen.
Heb daarom een geloof als een mosterdzaadje
en “Leef in eenheid met Christus Jezus, nu u
Hem als uw Heer aanvaard hebt. 7
Blijf in Hem
geworteld en gegrondvest, houd vast aan het
geloof dat u geleerd is en wees vervuld van
dankbaarheid.” (Kolossenzen 2:6-7).
Lukas 12:13-31
12
want de heilige Geest zal jullie op dat
moment ingeven wat je moet zeggen.’
Iemand uit de menigte zei tegen Hem:
‘Meester, zeg tegen mijn broer dat hij de erfenis
met mij moet delen!’ 14
Maar Jezus antwoordde:
‘Wie heeft Mij als rechter of bemiddelaar over
13
jullie aangesteld?’ 15
Hij zei tegen hen: ‘Pas op,
hoed je voor iedere vorm van hebzucht. Want
ook al heeft een mens nog zoveel, zijn leven
bezit hij niet.’ 16
gelijkenis: ‘Het landgoed van een rijke man
had veel opgebracht, 17
en daarom vroeg hij
zich af: Wat moet ik doen? Ik heb geen ruimte
om mijn voorraden op te slaan. 18
Toen zei hij
bij zichzelf: Wat ik zal doen is dit: ik breek mijn
schuren af en bouw grotere, waar ik al mijn
graan en goederen kan opslaan, 19
en dan zal ik
tegen mezelf zeggen: Je hebt veel goederen in
voorraad, genoeg voor vele jaren! Neem rust,
eet, drink en vermaak je. 20
Maar God zei tegen
hem: “Dwaas, nog deze nacht zal je leven van
je worden teruggevorderd. Voor wie zijn dan
de schatten die je hebt opgeslagen?” 21
Zo
vergaat het iemand die schatten verzamelt
voor zichzelf, maar niet rijk is bij God.’
En Hij vertelde hun de volgende
Khorhurd
13
i YWtIgi YWtIgvבCט   vu׉׉	 7cassandra://Cixgdn1gn5Y2DkgV6iqscC4Xb5yzH02XOZ6DhxGqjmQ A`׉	 7cassandra://4YdB_-NqvHD_-Ggps3SNIynU3PGE3dySEo-IpONUDMc3`׉	 7cassandra://gP8kPsBk9LoncRtTEUmABocmuDMD5OCIq7ALTSu1XmAB-`i i YYtIg׉EHij zei tegen zijn leerlingen: ‘Daarom zeg
Ik jullie: maak je geen zorgen over je leven,
over wat je zult eten of drinken, noch over je
lichaam, over wat je zult aantrekken. 23
Want
het leven is meer dan voedsel en het lichaam
meer dan kleding. 24
Kijk naar de raven: ze
zaaien niet en oogsten niet, ze hebben geen
14 Khorhurd
22
voorraadkamer en geen schuur, het is God die
ze voedt. Hoeveel meer zijn jullie niet waard
dan de vogels! 25
Wie van jullie kan door zich
zorgen te maken één dag aan zijn levensduur
toevoegen? 26
al niet kunnen, waarom maken jullie je dan
zorgen over de rest? 27
Kijk naar de lelies, kijk
Als jullie dus zelfs het geringste
׉	 7cassandra://gP8kPsBk9LoncRtTEUmABocmuDMD5OCIq7ALTSu1XmAB-`i i YWtIg׉Ehoe ze groeien. Ze werken niet en weven niet.
Ik zeg jullie: zelfs Salomo ging in al zijn luister
niet gekleed als een van hen. 28
Als God het
groen dat vandaag nog op het veld staat en
morgen in de oven gegooid wordt al met
zoveel zorg kleedt, met hoeveel meer zorg
zal Hij jullie dan niet kleden, kleingelovigen?
Ook jullie moeten je niet druk maken over
wat je zult eten en wat je zult drinken, jullie
moeten je niet door zorgen laten kwellen. 30
volken van deze wereld jagen die dingen na,
29
maar jullie Vader weet dat je ze nodig hebt.
31
Zoek liever zijn koninkrijk, en die andere
dingen zullen je erbij gegeven worden.
Khorhurd
15
De
i YWtIgi YWtIgvבCט   vu׉׉	 7cassandra://W5ED93_Xb5xDLsRBy6k1Y_uOzdTWETxE-mTpPBknTnw K`׉	 7cassandra://Um0ouysHqy6o63aWGm15_BZmvzQPVMTXwGGHd17fIA8ͪ`׉	 7cassandra://9JvHWXGMhtJFcELt_smQx9pS_jTF-EeIMr1Ah2oiTZg1`i i YZtIg׉EPreek
30 november 2025
“Onze tong is net zo’n vlam. Van al onze ledematen is
het de tong die een wereld van onrecht in zich bergt:
hij besmet het hele lichaam, hij steekt het rad van het
leven in brand, met vuur uit de Gehenna.”
– Jakobus 3:6
Als kind hebben velen van ons verschillende
soorten verwondingen gehad, snijwonden,
schaafwonden, breuken, allen die met de tijd
genezen zijn. Maar de wonden veroorzaakt
door harde woorden van dierbaren, zullen
vaak nog jarenlang bloeden. Zoals het
Armeense spreekwoord luidt: “De wond
van het zwaard geneest, maar de wond
van de tong niet.”
Inderdaad, er zijn in dit leven maar weinig
dingen die meer schade kunnen aanrichten
dan kwade woorden, of ze nu met opzet of
in een moment van woede zonder nadenken
worden uitgesproken.
De apostel Jakobus vergelijkt de menselijke
tong met vuur en benadrukt de grote schade
die het kan veroorzaken. Er is niet veel nodig
om een brand te ontsteken, één enkele lucifer
kan honderden hectaren bos verwoesten.
Zo is ook onze tong een klein lid, maar
het spreekt grote woorden uit en kan onze
ziel verderven en ons hele bestaan in vlam
zetten. De Heilige Schrift herinnert ons eraan
voorzichtig te zijn en op onze woorden
te letten, zowel gesproken als geschreven,
vooral in deze tijden, waarin haat en
belediging zich ongeremd verspreiden.
Moge de Heilige Geest van God onze helper
zijn, zodat wij niet struikelen in onze woorden
en met onze onbedachte uitdrukkingen
anderen niet kwetsen. Moge onze kritiek
gezond en opbouwend zijn, en moge onze
tong en onze woorden de mensen om ons
heen zegenen en God verheerlijken.
Laten wij bidden met de psalmist en zeggen:
“Hij schoot zijn pijlen en sloeg de vijanden
uiteen, wierp zijn bliksemschichten en
verdreef hen.” (Psalm 18:15).
16 Khorhurd
׉	 7cassandra://9JvHWXGMhtJFcELt_smQx9pS_jTF-EeIMr1Ah2oiTZg1`i i YWtIg׉EKhorhurd
17
i YWtIgi YWtIgvבCט   vu׉׉	 7cassandra://IP-pfuZ6lcwid4x01yXOpPS9Zm1veWd5vac2uSfqN9k '`׉	 7cassandra://PO7FAuJEMMoHcz4Bt0DLPMlg286kOffppiw2GqlA6tUm`׉	 7cassandra://eZFiYqapFixMo6brjJIpTe5iLTGylc46jbb9nzWM1DI<`i i YZtIg׉ELukas 13:1-9
1
Er waren op dat moment ook enkele
mensen aanwezig die Hem vertelden over de
Galileeërs van wie Pilatus het bloed vermengd
had met dat van hun offerdieren. 2
hen: ‘Denken jullie dat die Galileeërs grotere
zondaars waren dan alle andere Galileeërs,
omdat ze dat lot ondergaan hebben? 3
Zeker
niet, zeg Ik jullie, maar als jullie niet tot
inkeer komen, zul je allemaal op dezelfde
wijze omkomen. 4
Of die achttien die stierven
doordat de Siloamtoren op hen viel – denken
jullie dat zij schuldiger waren dan alle andere
mensen die in Jeruzalem wonen? 5
Zeker niet,
zeg Ik jullie, maar als jullie niet tot inkeer
komen, zul je allemaal net zo sterven als zij.’
18 Khorhurd
Hij zei tegen
Hij vertelde hun deze gelijkenis:
‘Iemand had een vijgenboom in zijn
wijngaard geplant en ging kijken of de
boom vrucht droeg, maar hij vond geen
vijgen. 7
6
Hij zei tegen de wijngaardenier:
“Al drie jaar kom ik kijken of die vijgenboom
vrucht draagt, maar tevergeefs.
Hak hem maar om, want hij put alleen
maar de grond uit.” 8
omgespit en hem mest heb gegeven.
9
Maar de wijngaardenier
zei: “Heer, laat hem ook dit jaar nog
met rust, tot ik de grond eromheen heb
Misschien zal hij dan het komende jaar
vrucht dragen, en zo niet, dan kunt u
hem alsnog omhakken.”’
׉	 7cassandra://eZFiYqapFixMo6brjJIpTe5iLTGylc46jbb9nzWM1DI<`i i YWtIg׉E
2Gebeden
van de Heiligen: St. Gregorius van Narek
Een Gebed van de Heilige Liturgie tot de Heilige Geest,
geschreven door Sint Gregorius van Narek
Almachtige, goedertieren, liefdevolle God
van allen, Schepper van alles wat zichtbaar en
onzichtbaar is, Redder en Hersteller, Voorziener
en Vredestichter, O machtige Geest van
de Vader, wij smeken U met open armen
en bidden met zuchten en tranen, staande
voor Uw ontzagwekkende aanwezigheid.
Wij naderen U met grote bevende eerbied
en uiterste vrees om eerst dit rationele offer
te brengen aan Uw ondoorgrondelijke macht,
als aan degene die het onvervreemdbare
eerbewijs van de Vader deelt in troon,
in glorie en in schepping, aan U, die de
verborgen diepte van de mysteries van de
volmaakte wil van de Vader van Emmanuel
doorgrondt, die U zendt en die de Redder,
de Levensgever en Schepper van alles is.
Door U werden de drie personen van God
aan ons bekend. Ook U, O onbegrijpelijke,
wordt als één van Hen erkend. Met U en
door U verklaren de vroege takken van het
patriarchale geslacht, genaamd zieners, in
duidelijke taal de dingen uit het verleden en
de dingen die nog komen, de dingen die
zijn geweest en de dingen die nog niet tot
bestaan zijn gekomen. O Geest van God,
grenzeloze kracht die U bent, door bekend
te worden gemaakt via Mozes als degene
die over het water beweegt en met enorme
omhulling broedt, en de pasgeborenen onder
Uw vleugels liefdevol beschermt, hebt U het
mysterie van het doopvont bekendgemaakt.
In het patroon van het archetype, vóórdat U
de kneedbare substantie met uiteindelijke bekleding
vormde, hebt U op vorstelijke wijze, O
Machtige, de volledige natuur van alle wezens
en van alle dingen uit het niets geschapen.
Door U worden al deze Uw schepselen gemaakt
voor de vernieuwing van de opstanding,
die zal zijn op die tijd die de laatste dag van dit
leven en de eerste dag van het land der levenden
is. De eerstgeboren Zoon, van dezelfde
generatie als U en van dezelfde essentie als de
Vader, gehoorzaamde ook aan U met eenheid
van wil, zoals Hij aan Zijn Vader deed. Hij, in ons
beeld, verkondigde dat U de ware God bent,
gelijk en consubstantieel aan Zijn machtige
Vader. Hij verklaarde godslastering tegen U onvergeeflijk
en Hij stopte de goddeloze monden
van hen die tegen U rebelleren, evenals van
hen die tegen God strijden, terwijl Hij godslastering
tegen Zichzelf vergaf, de rechtvaardige
en onberispelijke, zoeker van allen, die
voor onze zonden werd verraden en opstond
tot onze rechtvaardiging.
Glorie aan Hem door U, en lofprijzing aan U
met de almachtige Vader, tot in de eeuwen
der eeuwen. Amen.
Khorhurd
19
i YWtIgi YWtIgvבCט   u׉׉	 7cassandra://SQjdASw5eiYmI2ZaCYBFkX4rp7Qu70nq_SdO-qILgVA 0`׉	 7cassandra://j2mDVUT0RseObgUqntdkO7Rj9RFTBy9EynXLJLn3Dscb`R׉	 7cassandra://-IAOdTfKlhl8Z88P2zomoI0jkRjOfjtcBA-yTDvchoU7`̴i YZtIg׉E׉	 7cassandra://-IAOdTfKlhl8Z88P2zomoI0jkRjOfjtcBA-yTDvchoU7`̴i YWtIg׈Ei YWtIgi YWtIgv)Khorhurd november 2025i YTHlj