׉?ׁB!בCט66ru׉׉ 7cassandra://9a15CnenzNTcdG9QZi2H2pWMWw7c52rwPV6qRXSyfp4Ϣ`׉ 7cassandra://jsmUR4Cuz9GT88pil8W9aULxH8djBUw4SNfyNhsYUmAs`s׉ 7cassandra://gg_Ejxcqi-gN4lXWKdNQO1Y97fkzM6brqPaOKsVavSY)`׉ 7cassandra://p_23ziEr1b_J1su9SVnjSnDXIqt2eZK5rogr83eWNzsF͠]^7R/@נ^7R/C=̈9ׁHhttp://vastgoedactueel.nlׁ ׁ Ј׈E^7R/׉Ejuni 2020 jaargang 95, editie 5 5 VOOR DE WONINGMAKELAAR EN VASTGOEDPROFESSIONAL THEMA Personeel & opleiding vastgoedactueel.nl EEN LEVEN LANG LEREN Anticiperen op gevolgen van crisis JONG EN VROUWELIJK BLOED Meer gevoel in de makelaardij WERKEN IN CORONATIJD Aanpassen aan het ‘nieuwe normaal’ LYDIA VAN DALEN, MANAGER ACADEMIE VOOR VASTGOED ‘ We hebben het onderwijs grondig aangepast’ ׉ 7cassandra://gg_Ejxcqi-gN4lXWKdNQO1Y97fkzM6brqPaOKsVavSY)`^7R/^7R/lrבCט6ru׉׉ 7cassandra://xsBrzy9_XZKs9wiPOCh4kHHSJhsJHmTMTNNDpE9I_RYT`׉ 7cassandra://LqP5Ymi8a2cBlSzqtVr0kAcCtcJDR-okuyF94ivi59U_`s׉ 7cassandra://MddQtmN3Zx0qHL30pKkgTy4eN0v7BxvVWjiGszqZubk!z`׉ 7cassandra://1mr5DB8uOCarBxJdnH4jeFtIEfb8knr4VR-aDeFItKUez͠]^7R/Dט66ru׉׉ 7cassandra://GqlEC2LCD8TrbCnrVraaEL7-KcIhZDTppTLL5uya5xoc`׉ 7cassandra://LcYr0us4u72hvi0CR_eceMrf2GveL-Q8gPgvV6dk66k_^`s׉ 7cassandra://o4C3_eVCE2g1XHovGqEhzqPwaqpHkOjJ9ivkJqaOk8Q D`׉ 7cassandra://FnDcwFcxl41AJFF2RyIBdmx_qK61A5KUAePfzgrqYyc*͠]^7R/Eנ^7R/KAm 9ׁHhttp://vastgoed.v.maׁ ׁ Јנ^7R/J <g9ׁHhttp://Vastgoed.v.Maׁ ׁ Јנ7{8FV̛c9׉Hhttp://yisual.comG׉ ׁ  default styleנ{8FV| 9׉Hhttp://yisual.comG׉ ׁ  default styleנ{8FVY̴ 9׉Hmailto:info@yisual.comG׉ ׁ  default styleנ={8FV*m9׉H"http://twitter.com/vastgoedactueelG׉ ׁ  default styleנ{8FV ̙Q9׉I^7R/ G׉ ׁ  default styleנ t>{8FV C̙9׉I^7R/,G׉ ׁ  default styleנ V{8FVCWǁ9׉I^7R/0G׉ ׁ  default styleנ \{8FVDPف9׉I^7R/6G׉ ׁ  default styleנ O&{8FVG9׉I^7R/G׉ ׁ  default styleנ 9{8FVm9׉I^7R/G׉ ׁ  default styleנ P/{8FV9׉I^7R/G׉ ׁ  default styleנ{8FV9׉I^7R/$G׉ ׁ  default styleנ8O{8FVށ9׉I^7R/&G׉ ׁ  default styleנW{8FV9׉I^7R/&G׉ ׁ  default styleנG{8FVI9׉I^7R/*G׉ ׁ  default styleנe{8FVq9׉I^7R/2G׉ ׁ  default styleנg{8FV9׉I^7R/4G׉ ׁ  default styleנ8{8FV9׉I^7R/8G׉ ׁ  default styleנ{8FV݁9׉I^7R/:G׉ ׁ  default styleנ{8FV9׉I^7R/`s׉ 7cassandra://doJBL-pZlbtRsxV1rqhPb4qmQ-GPGtzuegL_UvRMMCk`׉ 7cassandra://gtDgXp5Dlf9y43Hb-cTuv0Hy_shgvrreJ8xkA7f-Uwkt$͠]^7R/j׉E interview Tekst • Elsie Schoorel Beeld • Herbert Wiggerman thema Personeel & opleiding LYDIA VAN DALEN, MANAGER ACADEMIE VOOR VASTGOED ‘ JE KRIJGT NU IEDEREEN MEE IN DE DIGITALE WERELD’ Een opleidingsinstituut als de Academie voor Vastgoed, dat ‘midden in de vastgoedmarkt’ staat, moet op de hoogte zijn van de laatste ontwikkelingen in het vakgebied en hier snel op inspelen. Manager Lydia van Dalen vertelt welke ontwikkelingen er gaande zijn en hoe het onderwijs rap veranderd is door de coronabeperkingen. “Binnen een week moesten we alles geheel online aanbieden.” Hoe staat met de belangstelling voor het vak van makelaar en taxateur? “Die is al een paar jaar stabiel. Sinds 2019 zijn de opleidingen voor makelaar en taxateur apart, omdat er ook twee registers gekomen zijn met hun educatieverplichting: VastgoedCert voor de makelaar en NRVT voor de taxateur. Vroeger was je met ons diploma in één keer zowel makelaar als taxateur. Nu bieden we ' Her󰇼󰈩󰈼t󰇵󰈚󰈛in󰈇󰈼c󰉉󰈸󰈼󰉊s󰈻e󰈞 op 󰈗󰈡󰇸󰇽ti󰈩 󰈊󰇵󰇻be󰈝 󰉓󰈩 m󰈢e󰉃󰈩󰈞 s󰇹󰈋ra󰈥󰈦󰈩n' dus een specifieke taxateursopleiding, waarbij men eerst de Basistheorie Vastgoeddeskundige volgt en daarna kiest voor taxateur Wonen of Bedrijfsmatig vastgoed. Vanaf het begin was er meteen animo voor de taxateursopleiding. Mensen die zich specialiseren in wo14 VASTGOED ACTUEEL | juni 2020 nen, kiezen echter vrijwel altijd voor de opleiding tot makelaar en doen soms de opleiding tot taxateur erbij. Er zijn sowieso altijd veel meer mensen geïnteresseerd in het vak van woningmakelaar dan in bedrijfsmatig of landelijk vastgoed. Waarschijnlijk komt dat vooral doordat er meer werk in te vinden is.” In hoeverre is het vak in ontwikkeling? “Je ziet dat mensen zich vaker specialiseren. Als ze de makelaarsopleiding doen, leggen ze zich bijvoorbeeld toe op nieuwbouw of verhuur. Of men profileert zich als aankoopmakelaar. Wij stemmen ons opleidingsaanbod goed af met de NVM, om in te spelen op dit soort behoeftes. En we bieden dus ook een verhuurprogramma, een nieuwbouwprogramma en andere specialisaties. Vergeet ook de binnendienstmedewerker niet. Die speelt een belangrijke rol in de makelaardij en moet ook goed opgeleid worden. De Vastgoedintroductiecursus is dan zeer geschikt. Deze mensen richten zich vaak op belangrijke taken zoals de web׉ 7cassandra://iEgL6_UjoncOw1taDY_FAyjQhvHf-_3xdcTIcTAmzHI!`^7R/ ׉E15 ׉ 7cassandra://doJBL-pZlbtRsxV1rqhPb4qmQ-GPGtzuegL_UvRMMCk`^7R/!^7R/ krבCט6ru׉׉ 7cassandra://8yZ5C3OL8fMkz2MK5G-IDP8KUumtHY6Fumnm4xWlro0PE`׉ 7cassandra://xVgOMMMKKM6uzfloxVuHQbwTGyAVIt-VGFdBu_0a7ZQ}`s׉ 7cassandra://GwqcK6S6tt9KXK3SroFLTqcWDQJgn0hUoeZ69UwVNhc%`׉ 7cassandra://AAxwow56rzBy55VrSVIh7t1Jel_NoBpC4U4FAshbb9oRo2͠]^7R/lט66ru׉׉ 7cassandra://PYOPYC5XGLWCC3_Ahu-CfUcgAeKJ_Sl9vPuCX51gayYD`׉ 7cassandra://VF4Wm6048un6DurBgGiZQ8RQYa0Tr7I_m8MqUx_UrbEr`s׉ 7cassandra://bP6wZBrqc9L85zDuMwgjxLC3IEcnHV8Ff0M3YJCJfgo!`׉ 7cassandra://QSsskQizN0RWtUrNVvtJDGP0WsWL-7_gz05Tph_0-LU4͠]^7R/m׉E BLydia van Dalen • 1981 – Master of Science (MSc) Field Of StudyOrganic Chemistry, Universiteit Utrecht • 1988 – Akzo Nobel Car Refinishes, diverse (management)functies • 2008 – Hogeschool Utrecht, manager Professionele markt en Member of the Board Post Higher Education Safety Science • 2011 – Academie voor Vastgoed, manager Verandert het aanbod aan bijscholingscursussen? “Zeker, dat verandert elk jaar; wij gaan immers met de actualiteit mee. En die brengt voor makelaars en taxateurs ook verplichtingen met zich mee. Zoals dit jaar de bijscholing over het nieuwe taxatiemodel. Een pittige cursus, die voor de meesten weinig ruimte overlaat om ook nog andere cursussen te volgen. Professionals willen bijblijven, dus die cursus is populair. Onderwerpen die nu ook heel erg spelen, zijn duurzaamheid en het energielabel. Men is nu bezig met de invulling van het nieuwe energielabel dat per 2021 van kracht wordt. Zodra er klappen op gegeven worden, zit dat direct bij ons in de cursus.” Welke impact heeft het coronavirus op jullie aanbod? “We hebben ons onderwijs grondig moeten aanpassen. Binnen een week tijd moesten we alles geheel online gaan aanbieden. Dat vergde een behoorlijke inspanning, maar het moest gebeuren. Mensen moeten ook niet achterop raken; het is niet handig om een cursus helemaal stil te leggen. Maar het is gelukt, na toestemming van de registers konden we hiermee van start. Alles wordt nu digitaal aangeboden, we hebben op dit moment geen fysieke scholing meer. ' Al󰈗e󰈼 w󰈡󰈸󰇶t 󰈝󰉊 󰇶ig󰈎󰉃󰇽a󰈘 󰈀󰇽n󰈇e󰇻󰈡d󰇵󰈝, we 󰈊󰈩󰇻b󰇵󰈝 o󰈦 d󰈎󰉃 󰈛󰈢me󰈝󰉄 g󰈩󰇵󰈝 f󰉘󰈼i󰈩k󰇵 󰈻󰇸ho󰈗󰈎󰈞g 󰈚󰇵e󰈹' Dat laatste is ook erg lastig: vind maar eens een lokaal waar je met 25 man anderhalve meter uit elkaar kunt zitten. Bovendien waren er mensen die in een risicogroep zitten, bijvoorbeeld uit Brabant, en die niet meer naar cursus wilden komen.” Hoe ziet het onderwijs er nu dan concreet uit? “Een gedeelte van het lesaanbod hadden we al in e-learning staan en al ons lesmateriaal stond ook al digitaal in het leerportaal. De klassikale bijeenkomsten doen we nu via Teams. De studenten krijgen een uitnodiging per mail en krijgen dan in Teams les van de docent. Dit werkt eigenlijk heel goed. We hebben de docenten getraind en de studenten voorzien van heldere richtlijnen. Zo zet iedereen bijvoorbe׉ 7cassandra://GwqcK6S6tt9KXK3SroFLTqcWDQJgn0hUoeZ69UwVNhc%`^7R/"׉E interview heeft, kan de microfoon uiteraard altijd even open gezet worden. Studenten kunnen ook vragen in de chat zetten. De docent kijkt met enige regelmaat naar die vragen en kan daar meteen op ingaan. Het werkt dus prima, maar het is wel een beetje ongezelliger.” Zijn er ook onderdelen die geschrapt zijn? “Sommige zaken kunnen inderdaad niet meer. Wij gaven een cursus op Paleis Soestdijk om daar de klimaatinvloeden te laten zien, die kan nu niet doorgaan. En ook herbestemmingscursussen op locatie hebben we moeten schrappen. Ook hebben we bepaalde groepsopdrachten moeten veranderen. Bijvoorbeeld samen even kijken naar een rekensom of per groep discussiëren over een goed verkoopplan, dat gaat nu niet meer. Soms is daar een individuele opdracht van gemaakt, of we hebben een tussenvorm gevonden met digitaal overleg.” Ziet u voordelen aan deze situatie? “Als iemand digitaal nog een beetje angstig was, moet dat nu echt wel voorbij zijn. Je krijgt nu iedereen mee in de digitale wereld. Mensen die dingen nog op papier deden, zullen nu ook overstappen, bijvoorbeeld voor de kantoorautomatisering. En de software wordt snel doorontwikkeld. Zo is Realworks in hoog tempo meer mogelijkheden aan het bieden.” Blijft het onderwijs op deze manier ingericht als het coronabeleid versoepeld wordt? “Ik verwacht dat wij digitaal blijven lesgeven totdat er een vaccin is. Terug naar klassikaal onderwijs zien wij vrij somber in. Het is heel moeilijk om daarvoor geschikte lokalen te vinden, met die anderhalvemeterregel. Als we de groepen beperken tot iets van tien personen, wordt de cursus een stuk duurder. Daar zit ook niet iedereen op te wachten. En er zijn ook veel locaties gewoon dicht.” Hoe kijkt u naar de toekomst en de impact van deze crisis? “We zien het aantal inschrijvingen door corona nog niet inzakken. Bij de vorige crisis zag je niet zozeer het aantal makelaars afnemen, maar we zagen wel de instroom verminderen. Dus als er een zware crisis zou komen, gaan we dat in de opleidingen merken. Wij gaan mee met het economische weer en dat wisselt nu eenmaal. We zijn als opleidingsinstituut wel flexibel omdat we veel met freelance docenten samenwerken, die elk hun eigen specialisme hebben. Dus de situatie dat we mensen moeten ontslaan, zal niet gauw aan de orde zijn. Voor de bijscholingscursussen hebben we nog minder last van economische schommelingen: de huidige makelaars en taxateurs moeten bijblijven. Wij gaan dus door met wat we al jaren doen: kwalitatieve vastgoedopleidingen bieden, die aansluiten bij de actualiteit.” 17 ׉ 7cassandra://bP6wZBrqc9L85zDuMwgjxLC3IEcnHV8Ff0M3YJCJfgo!`^7R/#^7R/"krבCט6ru׉׉ 7cassandra://asxzcJsOG1qEHZxtOhuZxKjQ7wyNneT0K8T7Q5xTmV8`׉ 7cassandra://p-37Pxs_OB6f29leEruGNOOOLjiw0CPKT0hOdXbx8eYeN`s׉ 7cassandra://Y7QatUA0DqYarCBEko54ouo0nuXom_5zHb_jllUUSzs `׉ 7cassandra://ee73NMiU0kz3JiL7lEBcMlJncwjUYbuZLzIBX_NtSu4B͠]^7R/oט66ru׉׉ 7cassandra://SxbM5ONYt1djEse4IsW4IJcXaAPJ028DnJPJIfg2_Y81 `׉ 7cassandra://D0H1rcvhXDa_25kn7N8e2RoNTtf6VauNzR_Fbky-QHI͗`s׉ 7cassandra://nqGYGvbRMbxwneoG5DHHfqQM_EzUGNo0Q_DFAndFOhc*`׉ 7cassandra://AiW9ZTfdnOJYVRchA-0bXu3DihBeh8C7S4HC2HMhGH0p͠]^7R/pנ^7R/s̱̔9ׁHhttp://Vastgoedactueel.nl/pollׁ ׁ Јנ^7R/r̛9ׁHhttp://Vastgoedactueel.nl/pollׁ ׁ Ј׉E@stelling tekst • Judith Bakkers DE NIEUWE STANDAARD: WERKEN MET FLEXWERKERS Steeds meer makelaars zien – net als na de vorige (financiële) crisis – de voordelen van het inhuren van freelancers of flexwerkers op het moment dat ze mankracht nodig hebben. De flexibele schil, waarin fotografen, stylisten, marketing nu al zitten, wordt sinds de coronacrisis zelfs uitgebreid met freelance makelaars en binnendienstmedewerkers. Een nieuw economisch arbeidsmodel voor makelaars als overlevingstechniek in moeilijke tijden en voor een agile bedrijfsstructuur. Een zege of juist niet? Uitslag Vastgoedactueel.nl/poll: ‘Werken met flexwerkers wordt de nieuwe standaard’ EENS: 67% ONEENS: 33% De nieuwe stelling: ‘Courtagemodel is niet meer van deze tijd’ Reageer nu op Vastgoedactueel.nl/poll 18 VASTGOED ACTUEEL | juni 2020 ׉ 7cassandra://Y7QatUA0DqYarCBEko54ouo0nuXom_5zHb_jllUUSzs `^7R/$׉E Jolanda Vogelzang Zij is de makelaar Joure Marjolein Schoe Freelance (nieuwbouw) makelaar Almere Rob Arts Hendriks makelaardij Purmerend Michael Wienen Apollomakelaardij Randstad “Mijn idee van continuïteit in een bedrijf is de consistente en constante kwaliteit die je als dienstverlener levert. Daarbij speelt voor mij congruentie een belangrijke rol. Wanneer je met flexwerkers werkt is het zeer belangrijk dat je vastlegt hoe je om wilt gaan met je klanten en wat je serviceniveau is. In mijn makelaardij is dat klanttevredenheid en een persoonlijke dienstverlening. Op mijn site is personal branding duidelijk zichtbaar: ik verkoop mezelf in een zekere zin. Met flexwerkers ga je 'nat' op deze punten. Er is geen tweede Jolanda, iedereen is uniek. Consumenten kiezen hun makelaar voornamelijk uit op de gunfactor. ‘ Vo󰈡r󰇽󰈗 󰉐o󰈡r 󰈔󰈘󰇵in󰈩 ka󰈝󰉄󰈡r󰇵󰈝 󰈈e󰈩n ze󰈇󰈩’ Daarnaast wil men graag een vast en vertrouwd aanspreekpunt hebben, daarom hebben ze per slot van rekening voor jou als makelaar gekozen. Dat merk ik, als ik als flexwerker werk. Dus nee, flexwerken in de makelaardij is geen zege. Ik geloof er heilig in dat je dan de kwaliteit en continuïteit van je dienstverlening omlaag haalt, doordat het niet meer congruent en consistent is. Voor grote makelaarskantoren ligt dat wellicht anders, zij hebben een andere propositie en bedrijfsstructuur.” “Flexwerken vind ik zeker een zege. Ik ben in 2003 gestart als freelance nieuwbouw makelaar en dat was een gat in de markt. De verkoop van nieuwbouwwoningen verloopt met hoge pieken die ik kan opvangen bij projectontwikkelaars en makelaars. Groot en klein, gedurende een korte periode of je werkt tien jaar samen. ‘ Fre󰈩󰈗󰇽󰈞ce󰈸󰈼 pa󰈻󰈼󰈩n 󰇼󰈏󰈒 he󰉃 ni󰈩󰉊󰉒e 󰉓󰈩r󰈔󰇵󰈞’ Op uurbasis, voor een bepaalde taak, een deelplan of een heel project: de opdrachtgever bepaalt het. Ik werkte voor meerdere opdrachtgevers per jaar, dus je hebt actuele kennis en ervaring die je kunt delen met de opdrachtgever. En dat werkt andersom natuurlijk ook zo. Ik vind het leuk om snel uit te vinden waar de verkopende partij voor staat, wat hun cultuur is en hoe ze het proces willen vormgeven. Want ik ben als verkoper het gezicht van het project en het bedrijf. Voordeel is ook dat ik in een regio kan werken (Haarlem/Lelystad/Amersfoort en Utrecht). Na een uitstapje als recruiter voor makelaars, werk ik nu weer als freelance nieuwbouw makelaar. Want deze crisis gaat voor nieuwe manieren van (samen)werken zorgen. Daar passen freelancers zeker bij.” “Voor Hendriks makelaardij en de andere onderdelen VAN de Vivantus groep worden freelancers zeker niet de nieuwe standaard. Wij werken bewust niet met freelance medewerkers en nemen alleen maar mensen in vaste dienst aan. Dat komt omdat we als groot bedrijf een hele duidelijke visie hebben over arbeidsvormen. We staan voor een hoge kwaliteitsstandaard en volgens ons is die alleen te waarborgen door medewerkers voor langere tijd aan ons te binden. Dat zorgt voor vertrouwen en een grote verbondenheid ‘ Vas󰉃󰈩 󰈛󰇵de󰉒󰈩󰈹k󰇵󰈸󰈼 zo󰈸󰈈󰈩n 󰉏󰈢o󰈹 h󰈡󰈇󰇵 k󰉒a󰈘󰈎t󰇵i󰉃’ van onze medewerkers aan onze organisatie. De medewerkers investeren hierdoor mee in de sociale relaties en het succes van het bedrijf. Samenwerken is een groot goed binnen ons bedrijf, om zo iedere keer weer de klantverwachtingen te kunnen overtreffen. Doordat wij met vaste medewerkers werken, voorkomen wij eilandjes en de eigen(wijze) werkwijzen. Bovendien kunnen we continu de processen optimaliseren en nieuwe innovaties implementeren. Wij zijn ervan overtuigd dat het vertrouwen wat wij onze medewerkers geven dubbel en dwars wordt uitbetaald in kwaliteit richting onze klanten.” “Freelancen is niets nieuws. Voor ik in 2014 mijn eigen kantoor startte, was ik ook freelancer. Ik zie bijvoorbeeld in Amsterdam dat er kantoren zijn met mensen in loondienst en mensen met een nul-uren contract. Zeker in crisistijd, is dat voor een bedrijf een mogelijkheid om overeind te blijven. En freelancers kunnen switchen van de ene naar een andere makelaar als dat nodig mocht zijn. Belangrijk is wel dat als je met freelancers werkt, ze exclusief onder de naam van het makelaarskantoor opereren en de freelancer van goede kwaliteit is. Dus ervaring, certificatie, groot netwerk en een goede uitstraling. ‘ Fre󰈩󰈗󰇽󰈞ce󰈝 󰈋󰈩󰇵󰈃 vo󰈡󰈸 󰇻󰇵id󰈩 󰈥󰇽󰈹ti󰈑󰈩󰈞 vo󰈡󰈸󰇶󰇵le󰈝’ Het voordeel voor freelancers is dat ze als het ware eigen baas zijn, maar volledig worden ondersteund door het faciliterende kantoor. Ik denk niet dat door deze crisis, waar de markt nog redelijk doorgaat, ׉ 7cassandra://nqGYGvbRMbxwneoG5DHHfqQM_EzUGNo0Q_DFAndFOhc*`^7R/%^7R/$krבCט6ru׉׉ 7cassandra://nWPYEPFuaZr8yEeR56Rk2IGSE3bH6SD2vxdbhuQkLFgc`׉ 7cassandra://g_cVMYmmps1uUUnaNBamy4jRwLyKlvl1WI7LaIP6Tx8e`s׉ 7cassandra://KvvydKmWNrklMW8037BGnTv03EoOfcBJPlJhujArL88`׉ 7cassandra://piTw-H-1ahTp6lTfsUB8Et1vZjych3x2U9UDsIztK8wەH͠]^7R/tט66ru׉׉ 7cassandra://tmUC7rgq4nk-kbWMZ_mwKIh95c7m7TuOyHXFjwumsx8M`׉ 7cassandra://s7Mde7s1U0AGX_K6NecCMLwVkEPOp32pQN9hht3Hyks]*`s׉ 7cassandra://5rXyajy-CeGo9KD-7QLQBaKBSsb-brT-wHJsp2MotHM!`׉ 7cassandra://n9TaYYwfqWNiVQ5mOVB7_76V06lS1xx58j_rzxuDis0wl͠]^7R/uנ^7R/x  ̠ 9ׁHhttps://2bconnected.org/blogׁ ׁ Јנ^7R/w i 9ׁHhttp://Vastgoedactueel.nlׁ ׁ Ј׉Earbeidsvoorwaarden thema Personeel & opleiding ONDERZOEK 2B CONNECTED WIJST UIT: HOGERE SALARISSEN Net als in 2018 heeft 2B Connected, een recruitmentbureau gespecialiseerd in vastgoed- en hypotheekprofessionals, onderzoek gedaan naar de salarissen in de makelaardij. In deze editie de highlights uit het onderzoek. In de digitale uitgave Vastgoed 4 is een uitgebreider artikel hierover te lezen. In totaal vulden 355 mensen de vragenlijst in. Naast het salaris is gevraagd naar het aantal uren dat makelaars werken en secundaire arbeidsvoorwaarden, zoals het mobiliteitsbudget. Het Salarisonderzoek Vastgoed/makelaardij werd in opdracht van 2B Connected uitgevoerd door onafhankelijk onderzoeker Peter Faasse. GEMIDDELD SALARIS FLINK HOGER Het gemiddelde brutosalaris is € 3.391,62 op basis van 40 uur per week, blijkt uit het onderzoek. Dat is een flinke toename vergeleken met twee jaar geleden. Alleen assistent-makelaars (ARMT) zijn er vergeleken met 2018 op achteruitgegaan in salaris. zeggen bij welk salaris ze een overstap zouden overwegen naar een andere werkgever. Gemiddeld zouden degenen die voor een hoger salaris zouden overstappen dit doen bij 18,21% meer salaris, oftewel gemiddeld € 612. 38% van de makelaars zou een overstap overwegen als daar € 400 of meer extra salaris tegenover staat. ZELFSTANDIG WORDEN SCHEVE VERDELING ERVARING Opvallend is de scheve verdeling van het aantal jaren dat mensen werkzaam zijn in de vastgoedsector: 37% van de makelaars werkt pas nul tot twee jaar in de sector, 26% van de makelaars meer dan acht jaar. Makelaars die tussen twee en acht jaar in het vak zitten, zijn er veel minder. OVERSTAPPEN NAAR ANDER KANTOOR 255 deelnemers aan het onderzoek waren bereid te 20 VASTGOED ACTUEEL | juni 2020 Van de ondervraagden zeggen er 117 (35%) te overwegen om voor zichzelf te beginnen als zelfstandig ondernemer of zelfstandige zonder personeel. Dat dit mogelijk meer oplevert, is daarvoor slechts een van de redenen. De vrijheid om zelf de werktijden te bepalen en zeggenschap over de bedrijfsvoering zijn belangrijker motieven. Lees het interview met Olof Raas van 2B Connected over de onderzoeksresultaten, in het digitale magazine Vastgoed 4 op Vastgoedactueel.nl. De volledige onderzoeksresultaten zijn te vinden op https://2bconnected.org/blog ׉ 7cassandra://KvvydKmWNrklMW8037BGnTv03EoOfcBJPlJhujArL88`^7R/&׉Etekst •Dorine van Kesteren scholing thema Personeel & opleiding PERSONEEL MAKELAARDIJ VOELT ZICH ER PRETTIG BIJ EEN LEVEN LANG LEREN De technologie in de makelaardij ontwikkelt zich snel en daarom is het belangrijk dat personeel bij de tijd blijft. De overheid stimuleert dat fi nancieel. Medewerkers vinden het prettig om te blijven leren, want dat is goed voor hun positie op de arbeidsmarkt. >>> 21 ׉ 7cassandra://5rXyajy-CeGo9KD-7QLQBaKBSsb-brT-wHJsp2MotHM!`^7R/'^7R/&krבCט6ru׉׉ 7cassandra://_VzArerpbZ8AYj4w3dDmuVA6-ec2xROEaFUrCqsVSKc`׉ 7cassandra://CslHTqgLPjBiMK2Gf7xBgylnrFRW_fUe4JU95E2xayMr`s׉ 7cassandra://7wxMyhe3q-s9lEPYcQlc4n4CX77LTpOvPYVEuJDEbew!`׉ 7cassandra://mb3rg1SfyJGsEQYZXIc6M7GW5Gj4stCyQv-2pu1e7uo͠]^7R/yט66ru׉׉ 7cassandra://EHJCEF-Pauwa5lVAG0S9oqvYwWuC6u8gX5W8jpujrt4Al`׉ 7cassandra://ADT9An7R07iGoYY37eRA6Ti5rW37XuaGvHyu3EeHcugeF`s׉ 7cassandra://hnX-WwsO1P2Vqp8zIj6a1vf2LmvqPI3w5lknypdxjZE`׉ 7cassandra://xNsD1r-3jj3AXHFkESfPGnbIi7hkLgSUmvNCJqld2Ws$͠]^7R/zנ^7R/}  9ׁH$http://www.uitvoeringvanbeleidszw.nlׁ ׁ Ј׉EDe tijd dat mensen veertig jaar bij hetzelfde bedrijf werkten en tussendoor een paar korte cursusjes volgden, is voorbij. Door de snelle technologische ontwikkelingen veroudert kennis razendsnel. Bovendien moet iedereen langer doorwerken. Dit betekent dat de bagage die mensen rond hun twintigste hebben opgedaan, niet meer volstaat voor hun hele werkende leven. Niet voor niets is een leven lang ontwikkelen (LLO) een van de speerpunten van het kabinet. Leren en ontwikkelen moeten vanzelfsprekende onderdelen worden van leven en werk. Een leerrijke werkomgeving heeft voordelen voor de werkgever én de werknemers. Met personeel dat beschikt over up-to-date kennis en kunde, kan een bedrijf zich beter aanpassen aan veranderingen in de markt. De medewerkers zijn verder breed inzetbaar, productief en minder kwetsbaar op de arbeidsmarkt. Ze hebben meer plezier in hun werk en blijven het ook langer leuk vinden. Bovendien is een bedrijf dat aandacht heeft voor leren en ontwikkelen, aantrekkelijk voor nieuwe medewerkers – goed nieuws in een tijd van personeelstekorten. Christiaan van der Sanden van Open makelaars in Arnhem heeft dezelfde ervaring. “Het zit in de natuur van mensen om zich te willen ontwikkelen. Als ze toe zijn aan een volgende stap en het gevoel hebben dat ze op hun huidige kantoor zijn uitgeleerd, loop je als werkgever het risico dat ze elders hun heil gaan zoeken. Ik wil dat voorkomen, omdat ik geloof in langdurige, duurzame relaties met mijn medewerkers.” PERSOONLIJK OPLEIDINGSPLAN Open makelaars doet daarom meer dan alleen PEpunten halen. Het kantoor is georganiseerd in teams, die bestaan uit medewerkers uit alle functies en kennisgebieden. Elk team heeft zijn eigen doelen in termen van leads, transacties en omzet. Van der Sanden: “We bespreken met iedere medewerker in welke richting hij of zij zich wil ontwikkelen, hoe dat past bij de doelstellingen van het team en die van het kantoor als geheel en welke opleidingen en werkprojecten daarbij passen.” ' Eén e󰈝󰈕󰈩l 󰇾󰉊󰈞c󰉃i󰈡󰈞󰇵ri󰈝󰈈s󰈇󰈩󰈼p󰈸󰇵󰈕 pe󰈸 󰈒󰈀󰇽r 󰈊e󰈩󰈃 󰈞󰈏et 󰉛󰈡󰉐󰇵el 󰉛󰈎󰈞' Alle medewerkers hebben een individueel persoonlijk opleidingsplan. Voor de teams is er een zogeheten ‘balanced scorecard’. Het idee daarachter is dat het niet alleen draait om financiële resultaten, maar ook om een goede omgang met klanten, soepele interne processen en – jawel – leren en groei. “Ieder kwartaal evalueren we de voortgang per medewerker en team. Maar eigenlijk zie ik leren en ontwikkelen als een doorlopend proces. Net zoals dat bij het beoordelen van medewerkers één enkel functioneringsgesprek per jaar niet zoveel zin heeft.” 22 VASTGOED ACTUEEL | juni 2020 Van der Sanden geeft het voorbeeld van een medewerker binnendienst die zich meer wil gaan bezighouden met aankoopbegeleiding. “Dan brengen we eerst in kaart welke kennis en vaardigheden hij daarvoor moet ontwikkelen. Denk aan commerciële vaardigheden: omgang met klanten, de ‘vraag achter de vraag’ zien te ontdekken. Soms is een externe opleiding nodig. Maar we kijken ook hoe ver we intern komen. Collega’s helpen elkaar als de een beschikt over expertise die de ander nodig heeft. Ikzelf geef bijvoorbeeld weleens communicatietrainingen. Vervolgens bepalen we wat zo’n stap vraagt van het team. Moeten we de teamdoelstellingen aanpassen? Welke teamleden moeten anders gaan werken? Meer leads op het gebied van aankoopbegeleiding vergen bijvoorbeeld ook wat van de collega aan de telefoon: die moet potentiële klanten op een andere manier te woord staan.” DIGITALE VAARDIGHEDEN De overheid stimuleert leren en ontwikkelen door geld beschikbaar te stellen. Zo kunnen mensen jonger dan 55 jaar die geen recht hebben op studiefinanciering, sinds 2017 een lening afsluiten voor een mbo-, hbo- of wo-opleiding. Dit heet het ‘levenlanglerenkrediet’. Nieuw zijn de SLIM-regeling voor mkb-bedrijven en het persoonlijk ontwikkelbudget (zie kader). Een belangrijk onderdeel van het LLO-beleid is de ontwikkeling van digitale vaardigheden. Uit Europees onderzoek blijkt namelijk dat Nederlandse werkenden op dit gebied niet zo hoog scoren. Van der Sanden herkent dit echter niet in de praktijk. “Ons kantoor heeft alle werkprocessen gedigitaliseerd, dus het zit al in ons DNA. Het is gewoon een kwestie van doen, je hebt geen keuze. Re׉ 7cassandra://7wxMyhe3q-s9lEPYcQlc4n4CX77LTpOvPYVEuJDEbew!`^7R/(׉Escholing nen verkopen. Dit vergt nog wel wat aanpassingen, maar is ook weer niet zo ingewikkeld dat onze mensen daar een opleiding voor moeten doen.” Het kabinet benadrukt verder dat de focus verschuift van ‘repareren’ naar ‘vooruitkijken’: werkenden moeten zich voortdurend scholen – en niet pas bij werkloosheid of dreigend baanverlies. Mensen die aan het werk willen blijven, hebben niet alleen vakmanschap nodig, maar ook het vermogen om te veranderen. Door robotisering en digitalisering veranderen veel beroepen. Het komt voor dat een bepaald vak simpelweg ophoudt te bestaan. Dan is het niet voldoende om bij te scholen en de ontwikkelingen in het vakgebied bij te houden, maar ligt omscholen voor de hand. Hoe dan ook is het verstandig om tijdig een plan B te hebben. PLAN B Zo’n plan B heeft ook makelaar en taxateur Bart Teulings uit Tilburg, die de opleiding tot EPA-adviseur volgde. Dit werd niet ingegeven door technologische ontwikkelingen, maar door de wens om zich te onderscheiden van zijn concurrenten. En daar komt de coronacrisis bij. “Niemand weet wat de gevolgen van deze crisis zijn voor de woningmarkt en ons vak, maar ik wil daarop anticiperen. Als duurzaamheidsexpert kan ik mijn markt verbreden. Woningverduurzaming en de bijbehorende subsidiemogelijkheden gaan steeds meer leven bij consumenten. Ook de naderende aanpassing van het energielabel vraagt extra deskundigheid.” Teulings overweegt ook de opleiding meestertaxateur van het NRVT te gaan volgen. “Met de combinatie van duurzaamheid en taxaties wil ik een eventuele crisis te lijf gaan.” De EPA-opleiding bestaat uit vier cursusdagen en één examendag. “Best pittig”, blikt Teulings terug. “Als makelaar weet je de standaarddingen, bijvoorbeeld over gevel- en dakisolatie. Nu beschik ik over diepgaandere kennis, en weet ik van woningen van ieder bouwjaar waar ik op moet letten.” Hij begrijpt dat de wens tot ontwikkeling bij veel makelaarskantoren ondersneeuwt in de dagelijkse drukte. “Het kost tijd en je haalt er niet meteen extra inkomen uit. Maar voor de lange termijn is het verstandig, daar ben ik van overtuigd.” DE SLIM-SUBSIDIE Kleine en middelgrote bedrijven vinden het soms lastig om scholing en ontwikkeling een plek te geven. Door tijdgebrek bijvoorbeeld, hoge kosten of te weinig kennis over welke scholing nodig is. Om de ontwikkeling van werknemers in het mkb te stimuleren, heeft het kabinet de SLIM-regeling opgezet. Via deze regeling kunnen mkb’ers maximaal 24.999 euro subsidie krijgen voor maatregelen die zijn gericht op ‘het versterken van een leerrijke werkomgeving’. Denk hierbij aan het in kaart brengen van de scholings- en opleidingsbehoeften in het makelaarskantoor, loopbaanadviezen voor medewerkers of het oprichten van een bedrijfsschool. Om van de regeling gebruik te maken, moeten bedrijven zich registreren als aanvrager. Dat kan via de startpagina van de dienst Uitvoering van Beleid van het ministerie van Sociale Zaken: www.uitvoeringvanbeleidszw.nl. Het eerste tijdvak voor aanvragen voor individuele mkb-ondernemingen is inmiddels voorbij. De opening van het tweede tijdvak staat gepland op 1 september 2020 om 09:00 uur; de sluiting is op 30 september 2020, 17:00 uur. Het kabinet is bovendien bezig met een persoonlijk ontwikkelbudget. Het is de bedoeling dat werkenden en niet-werkenden vanaf 1 januari 2022 een budget van 1.000 euro per persoon kunnen aanvragen. Zij kunnen dat bijvoorbeeld inzetten om een mbo-diploma te halen, maar ook om een sector-erkend certificaat te halen of om een cursus te volgen. Er kunnen waarschijnlijk zo’n 200.000 mensen per jaar gebruikmaken van het budget. Tot 1 januari 2022 kunnen mensen hun scholingskosten fiscaal blijven aftrekken van hun inkomen. 23 ׉ 7cassandra://hnX-WwsO1P2Vqp8zIj6a1vf2LmvqPI3w5lknypdxjZE`^7R/)^7R/(krבCט6ru׉׉ 7cassandra://b8qB5IcTkQRIgUpAh2nkGBppVclpiYWO14t31AMDlDIt`׉ 7cassandra://Ymhad7VTO7Ic2Ny7uWt9jw3kfpfyqWOMJTWAFJwYdVcN`s׉ 7cassandra://HepznHBSaSGQ0v2cD_UfCZBBFXZAjjKCyPHD79RhP9E`׉ 7cassandra://eyvk2Dw0DQH9H-xx2unFanMT-SEc2yCC0aqyHqrm2Yw ͠]^7R/|ט66ru׉׉ 7cassandra://LKrqye3TPTo3gNyOZu-6GI2o2uj3lBOCp_zfG3ctf94`׉ 7cassandra://WImG672a0pI1XoNtP9Igkon_CGnxxSwgdSm5VVTbHv4``s׉ 7cassandra://TzI6rKhvRKTJm7xhPy5qV6MYnyZVKzp8CLK50bFWxqM:`׉ 7cassandra://hfFWkRTgy_l_QBvgDlLxrmk_FYFBRKhYsj8BhW0M5fẁ ͠]^7R/~׉EDE ROLLEN ZIJN OMGEKEERD GEPENSIONEERDE VADER HELPT ZOON In deze rubriek staat een makelaarskantoor centraal waarbij een vader of moeder samen met zoon(s) of dochter(s) aan het roer staan. Wat hebben ze gemeen, kunnen ze goed samenwerken en hoe verdelen ze de taken? Dit keer Paul Jongbloed (70) en zijn zoon Maurits (37) van Jongbloed Makelaars uit Den Haag. 24 VASTGOED ACTUEEL | juni 2020 ׉ 7cassandra://HepznHBSaSGQ0v2cD_UfCZBBFXZAjjKCyPHD79RhP9E`^7R/*׉E• Naam: Jongbloed Makelaars Van start in: 2016 Waar actief: Den Haag Specialisatie: verkoop, aankoop, taxatie. Brancheorganisatie: lid van NVM Aantal medewerkers: 4 tekst • Pieter de Leeuw zoon & vader Maurits Jongbloed (37) voelt zich net als zijn vader Paul (70) thuis in het vak van makelaar. Hij heeft een mooi ingericht kantoor aan een chique verkeersader in Den Haag, hij weet hoe hij geloofwaardig moet blijven als hij stelt ‘misschien ben ik niet de goedkoopste in de stad, maar ik ben zeker een van de beste’ en is naar eigen zeggen een mensenmens die geniet van het dagelijks contact dat het makelen nu eenmaal met zich meebrengt. “Dat is het mooie van dit vak”, aldus Paul, die meer dan 40 jaar geleden zijn eerste stappen als makelaar zette. “Je werkt met de emotie van mensen. Dat is een grote verantwoordelijkheid. Ik ben er nooit voor teruggedeinsd om als ik meende dat het beter was, een klant tegen zichzelf in bescherming te nemen”. Ziet hij in zijn zoon de makelaar terug die hij zelf zo lang is geweest? “Absoluut, hij vindt net als ik het dat het alleen maar om de cliënt draait. Dat is wat hij geen moment uit het oog verliest. Allebei hebben wij niks met de korte termijn. Ja, ik durf wel te zeggen dat ik trots ben op Mau.” Toch was het niet Paul die zijn zoon vertrouwd maakte met de kneepjes van het vak. “Misschien alleen een beetje vanaf de zijlijn”, zegt hij bescheiden. Want hij werkte zijn leven lang als makelaar in dienst van een kantoor in Den Haag. Maurits: “Mijn vader was toen de man voor de Vogelwijk, de duurste wijk in de stad.” “Dat was nog in de tijd van de dubbele courtage”, haalt Paul herinneringen op. ”De makelaar was toen veel meer dan nu een verbinder. Hij bracht partijen samen waar hij zich nu veel harder op moet stellen. Ik begrijp wel dat de regeling is aangepast en toch vraag ik me af of het zoveel beter is nu.” MAURITS BEGON EIGEN KANTOOR Hoe dan ook, Maurits kreeg weinig mee van het dagelijks werk van zijn vader. Hij begon na een paar jaar met een partner een kantoor te hebben gerund, vier jaar geleden met zijn eigen kantoor. Zijn vader, net met pensioen, kwam een jaar geleden zijn team versterken. “Het is dus niet vader en zoon, maar zoon en vader”, aldus Maurits. Hij vervolgt: ”Het grootste verschil tussen ons is dat ik een ondernemer ben en hij helemaal niet. Ik zou ook theeservies uit China kunnen importeren. Lijkt me ook leuk om te doen. Maar de makelaardij geeft mij structuur en dat is wat ik nodig heb. Een kantoor, afspraken in mijn agenda, de gesprekken met de mensen. Heerlijk is het.” De makelaar Maurits staat nooit uit. “Nee, natuurlijk niet, ik werk 24/7”. Ieder appje of telefoontje wordt prompt beantwoord. “Misschien is dat wel een kenmerk van een makelaar die ook ondernemer is.” De klant wordt door Maurits in de watten gelegd. Dat begint al bij binnenkomst in zijn kantoor aan de Mauritskade. Niks geen zakelijke uitstraling, maar een warme en huiselijke sfeer. “Ik doe in woningen, ik praat met mensen over zich thuis voelen op een nieuwe plek. Dan is het toch logisch om je inrichting daarop af te stemmen.” PAUL: 'MIJN WERK IS MIJN HOBBY' Paul werkt nog een dag per week op het kantoor van zijn zoon. Hij doet vooral taxaties. “En ik ben een soort vraagbaak. Als Maurits mij belt, begint hij negen van de tien keer, 'pap, ik heb een vraag'.” Aan stoppen denkt Paul niet. “Achter de geraniums zou ik doodgaan en daar komt bij dat mijn werk mijn hobby is, dat is echt zo.” ' Mak󰈩󰈗󰇽a󰈹d󰈎󰈑 󰈛󰈢et 󰈎󰈝 󰇶󰇵ze g󰈸i󰈘l󰈎󰈇󰇵 󰉄ij󰇷 󰇿l󰈩󰉕󰈏󰇻el 󰉛󰈎󰈒n' Maurits mag zich in de eerste plaats dan ondernemer voelen, groeien hoeft voor hem niet zo nodig. “Misschien een of twee mensen erbij, een makelaar, een secretaresse, maar dat is het wel.” Hij legt uit dat niet zozeer zijn ambitie als ondernemer, maar zijn gezond verstand ten grondslag ligt aan zijn strategie. “Je ziet al langere tijd dat de huizenmarkt grillig is. In een korte tijd schieten de prijzen omhoog en in een even korte tijd dalen de prijzen weer. Met een groot kantoor kom je in de slechte tijd acuut in de problemen. Mijn devies is dat je als makelaardij in deze grillige tijd flexibel moet zijn.” Als bestuurslid van de plaatselijke NVM-afdeling toont Maurits zich ook een betrokken makelaar. Zijn vader vindt het nog altijd spijtig dat het beroep niet meer beschermd wordt. “Ik zou tegen iedereen willen zeggen dat een serieus en professioneel makelaar altijd is aangesloten bij de NVM.” Zijn zoon knikt: “Ik heb niet zoveel last van ego, maar ik durf wel te zeggen dat ik de lat hoog leg voor ׉ 7cassandra://TzI6rKhvRKTJm7xhPy5qV6MYnyZVKzp8CLK50bFWxqM:`^7R/+^7R/*krבCט6ru׉׉ 7cassandra://VaWzJC9CaJRJC-SjF4wNaqWMaIBl_tHuPWCJUpQ8xK8k6`׉ 7cassandra://ACuAbInw123UO0DggvM3tnoNJ4r4Uc750s22HiUx-1Yei`s׉ 7cassandra://L7pxXClpR1pqqE3Q6k1BqimFoAP02oAaqbcpOx7YDC8#k`׉ 7cassandra://QWcK5VCjAeNdI40c2ngd9Z5K1bfGAmsMZ7ns7vaMbWk͠]^7R/ט66ru׉׉ 7cassandra://r571fu__GZ-liloE38ttfELW2wz7zkAIXFLJmWy6APsb`׉ 7cassandra://2arBdXYob3kcrEj7gqFzDCnGrxsouBaaBEBW5-BdeeM\`s׉ 7cassandra://OJsJ-71dBJhB9V_BKFDxlgAwGBAyyp8ItiGf12nZ3qs?`׉ 7cassandra://mQX_R-xBCmNIH8nrxid110YCmibwiDGeH8Pm-MM8uV8s4͠]^7R/׉Edthema Personeel & opleiding WERKEN IN EN NA CORONATIJD HET NIEUWE NORMAAL IN DE MAKELAARDIJ Het coronavirus veranderde de wereld. De gezondheidscrisis trekt ook een wissel op de flexibiliteit van makelaarskantoren. Hoe gaan grotere kantoren met de beperkende maatregelen om en hoe zal het na het coronatijdperk gaan? Directeuren Steven Lagerweij (Vivantus groep), Richard Roefs (Bernheze Makelaars & Adviseurs) en Jeroen Kroondijk (ledenorganisatie Dynamis en Dynamis Taxaties Nederland) delen hun ervaring en verwachting. In Noord-Brabant, waar het kantoor van Roefs gevestigd is, begon voor Nederland de ellende. En hoewel de rest van ons land dacht dat het wel in het zuiden zou blijven, hadden Brabanders al 26 VASTGOED ACTUEEL | juni 2020 snel in de gaten dat dit menens was. Roefs: “De opkomst van het coronavirus was verwarrend: een medewerker werd ziek, maar had volgens de huisarts geen corona. Vervolgens werden er meer mensen ziek op ons kantoor. Ze knapten gelukkig snel op, maar we werden hierdoor wel meteen met onze neus op de feiten gedrukt en hebben direct maatregelen genomen. We zijn nu extra alert.” ׉ 7cassandra://L7pxXClpR1pqqE3Q6k1BqimFoAP02oAaqbcpOx7YDC8#k`^7R/,׉E Stekst • Judith Bakkers ondernemen AANPASSEN Net als het Brabantse kantoor houden Vivantus en Dynamis zich volledig aan de richtlijnen van het RIVM. Anderhalve meter afstand, niezen in je elleboog, veel handen wassen en niet meer dan twee personen bij bezichtigingen. Op de kantoren: bureaus uit elkaar en – in het geval van Dynamis – schermen waar nodig. “Ook voor de makelaars was het aanpassen”, weet Kroondijk, die voor de dertien aangesloten makelaarskantoren marketingactiviteiten, research en innovatie verzorgt. “Er werd een totale gedragsverandering gevraagd, zoals niet eten aan bureaus of met elkaar lunchen, en alles continu desinfecteren.” Inmiddels zijn deze handelingen ingeburgerd. Ook voor klanten was het wennen. Niet iedere klant was doordrongen van de ernst van de zaak en kwam met hele families bezichtigen of hing over de balie. De kantoren communiceren nu de coronaregels en protocollen uitermate duidelijk. Roefs: “Als we mensen op afspraak komen, leidt de makelaar ze direct naar haar of zijn gesloten kantoor, dat van tevoren helemaal is gedesinfecteerd. Het scenario is strak afgestemd.” Veel minder dan eerst lappen klanten de regels aan hun laars, maar gebeurt het toch, dan kan de makelaar van Vivantus de activiteit, na een eerste waarschuwing, meteen staken. Lagerweij: “Veiligheid voor makelaars en verkopers staat voorop. We kwamen eerst regelmatig recalcitrant gedrag tegen in sommige gebieden, maar ook daar is de bereidheid tot conformeren toegenomen.” Dat ziet Roefs ook. “In het begin lieten verkopers kijkers komen als er een zieke huisgenoot was. Dat komt niet meer voor. Zeker niet bij zuiderlingen. Vooral mensen van boven de rivieren hadden in eerste instantie geen benul van de dreiging.” ' Vo󰈡r󰇽󰈗 󰈛en󰈻󰈩󰈞 v󰇽󰈝 󰇻ov󰈩󰈝 󰇶󰇵 ri󰉏󰈎󰇵󰈹en ha󰇷󰇶󰈩n 󰈏󰈝 e󰈩󰈹s󰉃󰇵 i󰈞s󰉃󰈀󰈞t󰈏e 󰈇󰈩󰇵󰈞 be󰈝󰉉󰈘 va󰈝 󰇶󰈩 d󰈸󰇵i󰈈󰈎n󰈇' COÖRDINATIETEAM Vivantus, dat een landelijke dekking heeft met Hoekstra en Van Eck, Hendriks, Brockhoff makelaars, Petra De Kleermaeker Makelaardij en de Hypotheekshop, richtte zo snel mogelijk een Corona ׉ 7cassandra://OJsJ-71dBJhB9V_BKFDxlgAwGBAyyp8ItiGf12nZ3qs?`^7R/-^7R/,krבCט6ru׉׉ 7cassandra://NW43vYww5IVWN29LIiAjBmnw_mlTCWkrIiUdwf4fanE`׉ 7cassandra://Y_C5hCMcVZsqQOOCRnG_nLv2UYM2ZTs2sYTfFl0HfR4n`s׉ 7cassandra://TirQ_FpIIU4KX1favBwbuhs3CeLrhCu1Ly8D2xA3x0s!`׉ 7cassandra://-gfvrdyGplCYoaTkycn4ZhuK-7wsJto09bE9ShXRmKUV<͠]^7R/ט66ru׉׉ 7cassandra://aM8ZuBinbTgVbTHClsOtmDosyixSCmVwEWtVK2pbYok$`׉ 7cassandra://pIcjOO-GW1RYtm-w2dFMak0-YmQFTdplddFSvmKHCxMe)`s׉ 7cassandra://QZOgTxyOlu1Lv1ceD-r8FCAluilrveh5z5wNQ01kY84`׉ 7cassandra://KANtcnzlVg-MxDDTP-YYcVw0oPQK-QPIk1bK1l3NmO4n(͠]^7R/׉E9opzet niet van crisis”, vertelt Lagerweij. “Het is een gezondheidscrisis, zeker. Maar qua werkzaamheden willen we positief blijven en kansen benutten. Ook voor onze collega’s. Daarom hebben we een online vrijdagmiddagborrel per kantoor. En voor alle medewerkers een online pubquiz.” Ook Bernheze heeft een vrijdagmiddagborrel. Maar dan op kantoor, op gepaste afstand. OP KANTOOR OF THUIS Alle kantoren blijven open, gedeeltelijk bemand. Met veel desinfectiemateriaal en gedragscodes op kantoor. Maar niet ieder kantoorruimte is geschikt om de veiligheid optimaal te waarborgen, vindt Kroondijk. “Zoals kantoortuinen. Een achterhaald model, waarvan de nadelen in deze tijd extra worden benadrukt en lastiger coronaproof te maken.” Dan is thuiswerken volgens hem voorlopig de beste oplossing. Roefs tekent daarbij aan dat thuiswerken altijd maatwerk is. “Makelaars en taxateurs, maar ook binnendienst medewerkers wisselen elkaar af met thuiswerken. Wel moet de thuissituatie werkbaar zijn en is het voor medewerkers in een risicogroep urgenter.” Lagerweij zag juist dat voor ouders met kleinere kinderen thuiswerken een must was en dat er ook medewerkers zijn die niet wilden thuis werken. Vivantus had technieken voor thuiswerken al voorhanden: een mobiel telefoonsysteem waarmee je belt alsof je vanaf kantoor belt en een Google Chrome werkplek vanuit de cloud, waarmee alle werknemers online kunnen samenwerken. Ook Dynamis en Bernheze werken vanuit de cloud. COMMUNICATIE Veelvuldig en kwalitatief goed communiceren blijkt in coronatijd van essentieel belang. Digitaal wel te verstaan. Lagerweij: “Op ons digitale dashboard van Effytool plaatsten we berichten over de voortgang en maatregelen. Coronaberichten, maar ook positieve berichten als tegenhanger van alle negativiteit in de media. Over een geslaagde ma28 VASTGOED ACTUEEL | juni 2020 ' Bij 󰈩󰇵󰈝 󰉜wa󰈀󰈸 󰈒󰉊ri󰇷󰈎󰈼c󰈊 󰈼tu󰈔 󰈛󰈡󰇵t 󰈑e ze󰈔󰈩󰈹 z󰈏󰈑󰈞 da󰉃 󰇶󰈩g󰇵󰈝e 󰇶󰈎󰇵 di󰈇󰈎󰉄󰇽al te󰈔󰈩󰈞t 󰈢o󰈔 󰈩󰇸h󰉃 󰇶󰇵 ko󰈥󰈩󰈹 󰈏s' Digitaal tekenen was bij veel makelaars al ingeburgerd, maar bij Vivantus worden nu ook koopaktes digitaal ondertekend. Geen sinecure, volgens Lagerweij. “Bij een zwaar juridisch stuk moet je zeker zijn dat degene die tekent ook echt de koper is. Dat kan via speciale procedures met Idin of Ideal verificatie.” Ook vast een blijvertje in de toekomst. Net als hypotheekbellen door de hypotheekadviseur. “Geweldig,” vindt Lagerweij dat. “De gesprekken duren gemiddeld korter en de klant waardeert de gesprekken hoog.” Een deel van de klanten wil toch liever dat de makelaar of adviseur langskomt en dat is ook prima. ECONOMIE EN FINANCIËN Vooral bij Bernheze is de economische en financiele kant ongewis. Voorlopig zijn de woningmakelaars nog transacties aan het afhandelen van voor de crisis. Het herstel gaat langzaam. “We krijgen nog wel huizen in de verkoop, maar de bezichtigingen lopen terug. Mensen uit de regio waren vooralsnog bang om van huis te gaan. Dat verandert langzaam.” Hoe het gaat lopen kan Roefs niet helemaal overzien. Vooralsnog doet Bernheze een beroep op de NOW-regeling. “In hoeverre we die kelaar, paaseieren voor verpleegtehuis of nieuwe medewerkers. Maar ook het ontkrachten van berichten van ABN Amro over huisprijsdalingen.” Interne afspraken en vergaderingen gaan met beeldb׉ 7cassandra://TirQ_FpIIU4KX1favBwbuhs3CeLrhCu1Ly8D2xA3x0s!`^7R/.׉E?ondernemen nodig hebben, zullen we zien. We hebben dertig mensen in dienst en die willen we liever niet ontslaan. Deze crisis gaat ons in ieder geval geld kosten, maar onze activiteiten zijn behoorlijk gespreid, dus het kost ons niet de kop.” Vivantus laat een ander geluid horen, de groep noteerde zelfs meer bezichtigingen afgelopen maart dan maart vorig jaar. Ook bij hen werd het aanbod minder, maar noteerde de organisatie toch meer verkoopopdrachten dan vorig jaar in deze tijd. Over de hele linie zagen vooral hypotheekadviseurs hun werk vermeerderen, door hypotheekoversluiters na een lichte rentestijging. VERTROUWEN De directeuren verwachten niet dat de wereld snel weer naar normaal draait. Maar mensen willen dat toch wel graag, volgens Roefs. Ze bellen toch weer voor afspraken, zeker bij het eerste gesprek voor nieuwbouw of voor de finale beslissing bij bestaande woningen. Daarom blijft Roefs optimistisch en met een positieve blik naar de toekomst kijken. “We hebben een groot netwerk en werken aan het vergroten van ons klantenpotentieel. Mensen vinden het belangrijk dat je goede maatregelen neemt en rustig blijft. Als je de situatie serieus neemt, komen er toch weer mensen op afspraak. Een goede houding in deze tijd is belangrijk. Mensen moeten je kunnen vertrouwen.” Kroondijk denkt dat pas als er een vaccin is, we weer kunnen ontspannen. “Het besmettingsrisico blijft boven de maatschappij hangen als een zwaard van Damocles. Tot het virus verdwenen is moeten we de protocollen en maatregelen handhaven. Hoe langer dat duurt hoe minder vertrouwen de consument krijgt.” POSITIEF Het positieve nieuws is dat de woningmarkt tot nu toe landelijk weinig is veranderd. Wel is het aantal vragers minder geworden, maar die potentiële kopers zijn serieuzer. “Dat is fijn werken,” weet Kroondijk. Hij ziet wel dat er mensen zijn die een slaatje willen slaan uit de crisis en kortingen bedingen. Beleggers bijvoorbeeld. “Vooralsnog werkt dat niet, de markt blijft op peil. Er is nog veel vraag, weinig aanbod. Huizenprijzen zijn hoog en rente is laag. Er komen nog altijd mensen kijken en kopen.” Lagerweij verwacht wel dat het aanbod nog minder zal worden, omdat de gemeenten vanwege de crisis minder nieuwbouwplannen behandelen. “De 75.000 nieuwe woningen per jaar worden niet gehaald. De schaarste wordt groter. Daardoor zullen de huizenprijzen ook niet gaan dalen.” Gelukkig is het vertrouwen in de woningmarkt nog niet aangetast en dat stemt Kroondijk toch hoopvol voor de komende periode. BLIJVERS De coronacrisis heeft vooral invloed op de manier waarop de makelaar werkt. De situatie vraagt de makelaardij zich te ontwikkelen en gebruik te gaan maken van nieuwe technologieën en omgangsvormen. “Een positieve ontwikkeling”, vindt Kroondijk. “Die was al ingezet en wordt nu versneld uitgerold.” Digitalisering van communicatie en ondertekening zal meer gebruikt gaan worden. Online bezichtigingen en beeldbellen met de hypotheekadviseur of makelaar zijn inmiddels ingeburgerd. Thuiswerken zal veel gewoner worden. Lagerweij valt daarbij de flexibiliteit en solidariteit op. Verschillende teams worden nog hechter. Er wordt geïmproviseerd, men probeert elkaar zoveel mogelijk te helpen. “Prachtig om te zien en hopelijk een blijvend effect.” Volgens Kroondijk heeft thuiswerken meer voordelen. Niet met z’n allen in een file eerst naar kantoor, maar direct vanuit huis naar de klant. Dat scheelt tijd en geld. Ook het beheren van de eigen agenda zorgt voor een efficiëntere tijdsindeling. Er wordt meer werk verzet.” Roefs ziet zijn team toch liever op kantoor. Naar zijn idee waarderen klanten persoonlijk contact met de makelaar zeer, net als daadwerkelijk bezichtigen van woningen. Die waardering herkent Kroondijk: “Een huis kopen heeft alles te maken met gevoel, emotie. En dat gevoel creëer je alleen als er menselijke interactie is. Daar ligt de kracht van de makelaar. Het is zoeken naar de juiste balans.” MARKETING VERANDERT Marketing bedrijven ten tijde van corona is ook anders. Bij Dynamis ligt de focus nu vooral op het generen van leads. “Om meer leads te genereren richten we ons op een grotere online aanwezigheid, zodat bij potentiële kopers of verkopers Dynamis vers in het geheugen ligt. Meer leads heeft juist nu prioriteit omdat er ruimte is bij de makelaars om zaken op te pakken en het genereren van inkomsten prioriteit heeft boven de andere zaken”, aldus Kroondijk. Dynamis bekeek alternatieve kanalen zoals gratis zendtijd van de STER, maar koos uiteindelijk voor het intensiveren van marketing op hun gebruikelijke online kanalen als Facebook, Instagram en LinkedIn. 29 ׉ 7cassandra://QZOgTxyOlu1Lv1ceD-r8FCAluilrveh5z5wNQ01kY84`^7R//^7R/.krבCט6ru׉׉ 7cassandra://L0TbDFCUWLEYTlIKFb24qhGIJP8shkCtfi6oejYzLSA_`׉ 7cassandra://rQHgflqfjFfee5DH76e0oqyRUEpUcudKv-60p1le8FI͔`s׉ 7cassandra://G6m4QCnEShHDm13JXmy-QwnvNZtJ_zGT6rC6u1ctJHA,-`׉ 7cassandra://z5EZq3vWVcRD7_Ouw5d9SRis88LDroJOpbapEIZQSskW ͠]^7R/ט66ru׉׉ 7cassandra://IfBZHo6EdKvvzNMM6SveQkAZQXeD85HpM_FRRUxilIEt`׉ 7cassandra://qaU2ry63hapOne9NtUkoJ1edvelZneZg9S7oTTMH3TQnA`s׉ 7cassandra://SeJlMyjg7hg5s_WyR05kyCLcTtlJVt54Pw93jbwtt7Y-`׉ 7cassandra://Fbv6jzkPeMF5bJLn4lb0FmXsW9SBQu2LRIg0nD3XCHwA0͠]^7R/׉EKNARRENHOF KRIJGT VOET AAN DE GROND MET SOCIALE HOFJES WOONCONCEPT VOOR OUDEREN GAAT LANDELIJK De eerste Knarrenhofj es voor ouderen in Zwolle laten zien dat sociaal bouwen en nabuurschap voor specifi eke groepen perfect werkt. Is dit de heilige graal om zelfstandig wonen en zorg voor ouderen en zwakkeren te combineren en miljarden overheidsgeld te besparen? Door heel het land komen in ieder geval nu initiatieven van de grond. Peter Prak, projectmanager en oprichter van de landelijke stichting Knarrenhof, heeft een lijfspreuk: ‘een echte professional dicteert niet, maar faciliteert’. Een fi losofi e, die hij in praktijk brengt met Knarrenhof. Al sinds zijn tijden als gebiedsontwikkelaar bij Amersfoort Vathorst, Meerstad-Groningen en Stadshagen-Zwolle had Prak een ideaal om de bouwwereld te veranderen van aanbodnaar vraaggestuurd. Naar minder winstbejag en meer (sociale) kwaliteit. Hij schreef daar ooit arti30 VASTGOED ACTUEEL | juni 2020 kelen over in het magazine Cobouw. “Jaren later, toen ik inmiddels voor mezelf werkte, werd ik gebeld door Liedeke Reitsma. Zij wilde een hofje in Zwolle realiseren voor ouderen met een smalle beurs, maar ze kreeg geen voet aan de grond bij reguliere marktpartijen. Ze was op zoek naar hulp.” Dit was waarop Prak zat te wachten. “We bedachten de naam Knarrenhof, naar krasse knarren van Koot en Bie, en ik ben aan het ontwikkelen en lobbyen geslagen, de eerste jaren onbezoldigd.” ׉ 7cassandra://G6m4QCnEShHDm13JXmy-QwnvNZtJ_zGT6rC6u1ctJHA,-`^7R/0׉Etekst • Judith Bakkers woningbouw KLEIN DORPJE De opdracht: een leuk dorpje, gebouwd voor en met leuke oudere mensen met als basis nabuurschap en levensloopbestendigheid. Op basis van Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) met een sociale signatuur, hebben de bewoners het democratisch voor het zeggen. Met woningen van goede kwaliteit en inwoners met een medelevende inslag. Met genoeg privacy, dus eigen voordeur, zolder, badkamer, woon- en slaapkamer en voortuin, maar met een gemeenschappelijke achtertuin en activiteitenruimte. De hofjes zijn volgens Prak een uniek concept in Nederland geworden: “Elk huis wordt gemaakt met duurzame materialen van hoge kwaliteit, met beukmaten van 6 tot 14 meter breed en 11 meter diep, maar met verschillende plattegronden. De woningen zijn breder dan normaal, omdat slaap- en badruimten beneden zijn. Wil de bewoner voordeur of achterdeur gericht wonen, hoeveel badkamers, toiletten, schuifdeur of openslaande deuren. Ieder mag het zeggen, bij ons geen standaard maar maatwerk.” UNIEK CONCEPT Bewoner Henk: ‘’We zijn hier op een prachtige plek in een heel warm netwerk terechtgekomen.'' Ook de gevels worden samen met de CPO-deelnemers bepaald. Een groot gedeelte zijn koopwoningen tot circa € 300.000 en een kleiner gedeelte zijn sociale huurwoningen. Door elkaar gemixt als vruchtenhagelslag. Er geldt een principe dat de breedste schouders het meest financieel dragen. “Kopers betalen een stukje mee aan de sociale woningen in het hofje. Zo kunnen er allerlei mensen van dit concept genieten.” Toen het plan bekend werd, had de stichting binnen korte tijd 180 geïnteresseerden die graag in een Zwols hofje wilde wonen. Er kwam een wachtlijst en er werd ballotage ingesteld, want dit concept is niet voor iedereen geschikt. Prak: “Niet iedereen is geschikt voor een leven in een hofje. Je moet wel het nabuurschap uit het contract kunnen naleven. En mensen die heel erg hun eigen stempel op een gemeenschap willen drukken, zijn ook niet gewenst. Mensen die geven om anderen en geloven in gelijkheid hebben in een hofje een mooie toekomst.” ' Een 󰈩󰇹󰈋t󰇵 󰈥󰈹of󰈩󰈻󰈼󰈏on󰈀󰈗 󰇶󰈏c󰉃e󰈩󰈹t 󰈝󰈏e󰉄, ma󰈀󰈸 󰇿󰇽ci󰈗󰈎󰉄󰇵er󰉃’ dels staan er nu 540 huishoudens op de wachtlijst voor Zwolle, waar wij met onze lokale trekkers hard aan het lobbyen zijn voor een tweede en misschien derde bouwplek.” LANDELIJKE UITBREIDING Vanwege het animo van ouderen die hun grote eengezinswoning willen verlaten voor een levensloopbestendige woning, rolde Knarrenhof het succes uit naar andere gemeenten. “In Hardenberg wordt nu gebouwd en in het najaar in Zutphen en Gouda. Volgend jaar beginnen we in Zeewolde, Hasselt en wellicht ook al in Emmen en Oldenzaal met de bouw. Ik ben al vele jaren bezig met grote steden als Utrecht, Groningen en Amsterdam, maar dat is nog moeilijker. Uiteraard zijn het daar meer appartementen, maar je komt er niet tussen zonder diepe zakken”. Er zijn veel gemeenten waar mensen dolgraag zo’n hofje willen, maar het traject ernaar toe is lang en het resultaat zwaarbevochten.” Het concept wordt inmiddels in bredere context getrokken: “We breiden uit naar andere specifieke doelgroepen. Zo zijn we in Leeuwarden bezig met een Heldenhof voor gezinnen met een gehandicapte kinderen en in het Gooi met een Kanjerhof voor jongvolwassenen met het syndroom van Down in combinatie met knarren.” BREDE DISCUSSIE De oprichter van Knarrenhof blijft zich verbazen over de overheid. Zo presenteerde Wouter Bos on>>> 31 KANSEN VOOR MAKELAARS Hoewel het woningproject zichzelf verkoopt, zijn er ook kansen voor de makelaars. Er is altijd behoefte aan goede locaties voor de hofjes. “Wie kent de regio nu beter dan een makelaar. Deze weet waar er lege plots zijn, of er bijvoorbeeld scholen worden afgebroken, of er braakliggende landerijen zijn. En of de locaties geschikt zijn voor het doel. “Het zou fantastisch zijn als makelaars met onze ‘knartrekkers’ in desbetreffende regio samenwerken om die locaties te vinden. Bij presentaties van een nieuw Knarrenhof in die buurt, kan de makelaar dan aanwezig zijn om gegadigden te begeleiden bij de verkoop van hun huizen. Dat zorgt voor nieuw aanbod.” Een win-win situatie in de ogen van de altijd positieve Peter Prak. “Het kostte ons jaren voordat we konden gaan bouwen in Zwolle”, aldus Prak, “maar nu wonen de ouderen er al weer twee jaar, in 48 huizen in twee hofjes׉ 7cassandra://SeJlMyjg7hg5s_WyR05kyCLcTtlJVt54Pw93jbwtt7Y-`^7R/1^7R/0krבCט6ru׉׉ 7cassandra://XNZcUkVUxEjKNJpkhUqYd7rob5LRCvC5KNmFAmjR7bg`׉ 7cassandra://c183pOv-tcFZOaLWPw59LrA2Kd8w5zYphmjhADxn79Ec`s׉ 7cassandra://jOMRyMdELyWXnzDCa3By_468zcgBPoIzBhmXgZ92BxY `׉ 7cassandra://v5ff6kGR31k_pE1mKlWRlys5ztRRLFG1gU34HOWSiVoR>͠]^7R/ט66ru׉׉ 7cassandra://Qv6Iiy-UB4fxOzcyjp1REjGsndMdBtTH3geH74aSvyg`׉ 7cassandra://SNK3sTOxy6xJgob7E8etN7vjJvj-Fmnyo9xb9brTheIg"`s׉ 7cassandra://MLV5Y0nTA1Fl_fpIwDtwH0hU7Ms-gh0UE43FlP1CDKg `׉ 7cassandra://rXLuJbIcWe8RgXwJdeiMXaL1ZmTONGQPTtyRjkeNhcUwJ͠]^7R/נ^7R/)Ã 9ׁHhttp://www.knarrenhof.nlׁ ׁ Ј׉E Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Hugo de Jonge (l) bracht vorig jaar een bezoek aan de Knarrenhof in Zwolle, waar projectmanager Peter Prak hem vertelde over de bijzonderheden van het woonproject. langs een rapport, waarin talloze aanbevelingen staan voor het faciliteren van het zelfstandig wonen van ouderen door de overheid, samen met zorgverleners en woningcorporaties. “Dit is wat wij al acht jaar moeizaam voor elkaar krijgen en waarbij we moeten slalommen door de duizend uiteenlopende uitvoeringsbelangen van overheid, gemeenten en bouwwereld. Ongelofelijk!” Terwijl hij al jaren roept dat zijn concept, als een witte raaf, de overheid miljarden bespaart op bouw- en ' Er 󰉛i󰉄 󰈩󰇵n 󰈇󰈹o󰈡t 󰈇󰇽󰉄 tu󰈻󰈼󰈩n be󰈗󰈩󰈏󰇶, mo󰈡󰈏e 󰈥󰈹󰈀󰇽t󰈑e󰈼 󰈩n de 󰉒󰈩󰈹k󰇵󰈗i󰈒k󰈊󰈩󰈏󰇶' zorgkosten. “De democratisering in de bouwbranche staat in de kinderschoenen. Het draait om geld en snelle productie op zo’n goedkoop mogelijke manier. Dus bouwen ze eensgezinswoningen en kijken niet naar waar behoefte aan is.” Daarom denkt deze zachtgoed-ontwikkelaar dat zijn concept een oplossing is voor woonmarkt en de zorg tegelijk. Doorstorming komt op gang, want ouderen verlaten hun eensgezinshuizen en door de grote sociale controle en medemenselijkheid, hebben de bewoners vaak minder reguliere zorg nodig. Samen met ouderenorganisaties gaat hij zijn zaak binnenkort in de Tweede Kamer bepleiten. “We willen duidelijk maken dat er een groot gat zit tussen beleid, mooie praatjes en de werkelijkheid. Dat moet veranderen, de urgentie wordt nog steeds niet onderkend.” 32 VASTGOED ACTUEEL | juni 2020 MOOIE TOEKOMST Maar er zijn ook lichtpuntjes. De gemeente Zeewolde werd meteen enthousiast toen het Knarrenhof de plannen presenteerde en twee jaar na datum liggen de bouwplannen klaar om gerealiseerd te worden. En ook het landelijke enthousiasme stijgt. Inmiddels zijn er 18.642 huishoudens uit 314 gemeenten, die ergens in Nederland een leven in een hofje ambiëren. www.knarrenhof.nl BEREN OP DE WEG De voorbereidingstijd voor een Knarrenhof neemt vele jaren in beslag. Gemeenten werken vaak niet mee. Iedere afdeling is een eiland op zich, zo is de ervaring van Peter Prak. Heeft hij de afdeling Wonen en Zorg op zijn hand, dan kan het zomaar zijn dat de afdeling die de grondprijzen bepaalt, de hoofdprijs voor een geschikte locatie wil, zodat alleen commerciële partijen in aanmerking komen. Prak heeft te maken met stedenbouwers van de gemeente die geen boodschap hebben aan investeren in duurzaam en levensloopbestendig wonen en de voorkeur geven aan dure architectuur. “Ik word daar soms moedeloos van”, bekent de sociale wegbereider. Hij vindt veel beren op zijn weg. Geen geschikte, betaalbare locaties, geen lening bij een bank of een overheid die subsidieregeling bedenkt samen met en mede voor Knarrenhof, maar die vervolgens als voorbeeldproject van die regeling zelf ambtelijk werd afgewezen als ‘niet geschikt’. “Zelfs ministers zijn enthousiast, maar in de praktij׉ 7cassandra://jOMRyMdELyWXnzDCa3By_468zcgBPoIzBhmXgZ92BxY `^7R/2׉E Michel ten Hag (51) is directeur van Ten Hag makelaars & financiële dienstverleningsgroep. Daarnaast is hij penningmeester van het algemeen bestuur van de NVM. tekst • Jaap Hoeve onbescheiden vragen MAKELAAR MICHEL TEN HAG, PENNINGMEESTER NVM ‘CORONA HEEFT WEINIG EFFECT OP DE WONINGMARKT’ Cindy van de Velde van de Vereniging Eigen Huis (VEH) zei in Vastgoed 4 dat onderzoek onder de leden uitwijst dat 50 procent van hen denkt dat de huizenprijzen gaan dalen door de coronacrisis. Michel ten Hag spreekt dat tegen. Het onderzoek is volgens hem onvoldoende representatief. Wat vindt u van het onderzoek van VEH? “Ik ken hun vraagstelling niet, maar het lijkt mij voorbarig en niet representatief. Tot nu toe merken we weinig effecten van corona op de woningmarkt.” Alles verloopt normaal? “Normaal natuurlijk niet helemaal, maar wel grotendeels. Slechts zeven procent van de NVM-makelaars heeft bijvoorbeeld een stop op bezichtigingen. De rest gaat gewoon door, er komen alleen minder mensen per huis. En zolang er meer dan één belangstellende is, kan er nog steeds een biedingenstrijd ontstaan.” Wat merkt u wel aan effecten van de coronacrisis? “Dit is een unieke crisis. De crisis van 2008-2013 zagen veel mensen wel aankomen en daarvóór was het tekort veel kleiner dan nu. Er werd bijvoorbeeld veel minder boven de vraagprijs geboden. De prijzen en het aantal transacties blijven momenteel aardig stabiel. In Oost-Nederland was in het middensegment zelfs een kleine stijging.” De banken deden de afgelopen weken vergelijkbare voorspellingen als de VEH. Hebben die het ook mis? “Ten eerste gingen de banken er toen ook vanuit dat de hypotheekrente zal gaan stijgen. Maar vorige week (de laatste week van april, red.) zagen we alweer de eerste renteverlagingen. Ten tweede zijn ze grotendeels gebaseerd op het gedrag tijdens eerdere crises. We zijn nu van een piek in de markt direct in een ongekende lockdown gegaan.” Wat voorspelt u? “Als de crisis erg lang en zwaar wordt, gaat die natuurlijk ook impact hebben op de woningmarkt. Maar als we voor de zomer weer redelijk uit de lockdown komen en na de zomer weer naar een min of meer genormaliseerde handel kunnen, denk ik dat het wel meevalt. Als de rente op het huidige niveau blijft. De grote latente vraag blijft bestaan. De laatste NVM-cijfers bevestigen dit.” Wat vindt u van de andere uitspraak van Van de Velde, in hetzelfde interview, dat de tarieven van makelaars transparanter en eenduidiger moeten? “De klant heeft veel keus. Ten eerste zijn er enorme verschillen in dienstverlening tussen bijvoorbeeld een internet- en een full-servicemakelaar. Ten tweede is het heel gebruikelijk dat klanten binnen een categorie gaan shoppen voor het tarief dat het beste bij hen past. De klant heeft dus zelf invloed op wat hij betaalt.” 33 ׉ 7cassandra://MLV5Y0nTA1Fl_fpIwDtwH0hU7Ms-gh0UE43FlP1CDKg `^7R/3^7R/2krבCט6ru׉׉ 7cassandra://pcBeNj3cAkqiheT-De1Tm8ueiiDG8rYqJ6g77-03Y9g``׉ 7cassandra://WwCEy2w8mqW2FzUKHGfHhSnQgqoydxf-u9jDg5YPOyEpT`s׉ 7cassandra://2vCt49jHfz8iswJQ4MdaIrsWAhRGCblnIxBOO8Wb1jM$*`׉ 7cassandra://N6y-UpN3Zyu-fFHzGkZADpqesDSV_TUWEoL7Wi6kg7wͨ4͠]^7R/ט66ru׉׉ 7cassandra://3xNml5-DqiFQDTn6A1EP9tfxkFt9bzKwCNaulQN9TqQv`׉ 7cassandra://6UIdF-SpATsJP8qT60a1v7fYnHuR5Yvp2-fxV3QtKzwe`s׉ 7cassandra://X_aY5jiO3U8uDEhr24FLnz8mGAK_cdnHmEToXUEZpqI`׉ 7cassandra://3PXt2a7iKZ8J9Pmf7NO3KCiV55V2RU3Gezaa7LBQpIA@̰͠]^7R/׉Ethema Personeel & opleiding KPE VASTGOED ZIET TOEKOMST IN BLENDED PROGRAMMA’S DE ZORG VOOR EEN RIJKE LEEROMGEVING Jaarlijks wonen makelaars en taxateurs cursusdagen bij om aan de gestelde studieverplichtingen te voldoen. Door het coronavirus kwamen vele cursusdagen op locatie te vervallen. Guus Lambert (Onderwijskundige) en Robbert van Dinther (HRM) van opleidingsinstituut KPE Vastgoed vertellen over de kansen die deze tijd biedt. KPE biedt sinds maart online cursusdagen aan. Wat betekent het om een cursusdag op locatie om te zetten naar een virtuele variant? Lambert: ‘’Het was even schrikken dat de fysieke trainingen niet door kunnen gaan, maar we hebben snel gehandeld. We passen al langer digitale elementen toe in onze lesprogramma’s en dat maakte de switch naar online cursusdagen makkelijker. Desondanks blijft het een uitdaging, zowel voor mij als onderwijskundige als voor de docent die een webinar verzorgt. Het vergt een andere manier van voorbereiden en lesgeven. Gelukkig grijpen zowel de docenten als de deelnemers deze ontwikkeling met beide handen aan.’’ Van Dinther: ‘’We zien dat onze deelnemers in eerste instantie niet precies weten wat ze van een online cursusdag moeten verwachten, maar we bereiden hen goed voor. Achteraf zijn de deelnemers blij verrast hoe interactief een online cursusdag kan zijn.’’ Kun je met een virtuele cursusdag hetzelfde didactische niveau behalen als met een cursusdag op locatie? Lambert: ‘’Dat kan zeker, maar wat mij betreft zit de kracht in een combinatie van online en offline leerinterventies en een actieve toepassing van het geleerde in de praktijk.’’ Van Dinther: ‘’Kennis opdoen moet vooral leuk zijn en aansluiten op je dagelijkse werkzaamheden. Anders is het niet effectief. Of het nu online is of op locatie.’’ 34 VASTGOED ACTUEEL | juni 2020 Lambert: ‘’We maken de online cursusdagen zo interactief mogelijk, want je mist als deelnemer het directe contact met de docent en andere deelnemers. We willen niet dat je alleen maar hoeft te luisteren. Daarom bestaan onze online dagen uit korte webinars, groepsopdrachten en een stukje zelfstudie. Je luistert kort naar een verhaal en gaat vervolgens zelf of met een aantal (vak)collega’s aan de slag met een opdracht.’’ ׉ 7cassandra://2vCt49jHfz8iswJQ4MdaIrsWAhRGCblnIxBOO8Wb1jM$*`^7R/4׉E tekst • Laura Kauw, KPE partnercontent • CV Robbert van Dinther • Huidig: HRM en Operationeel Directeur KPE Groep • Vorig: Directeur Personeel & Organisatie bij Ballast Nedam NV • Opleiding: hbo Personeel & Organisatie Van Dinther: ‘’Precies, zo zorg je er voor dat deelnemers actief mee blijven doen, ondanks dat ze misschien in een joggingsbroek achter de computer zitten, haha.’’ Is het ook niet deels eigen verantwoordelijkheid om actief deel te nemen aan een virtuele cursusdag? Lambert: ‘’Zeker. Maar wij moeten voor een rijke leeromgeving zorgen die deelnemers motiveert aan hun leerdoelen te voldoen. Dat kan door zowel individueel als samen actief aan opdrachten te werken en zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen leerproces. Het actief verwerken van de stof is belangrijk, evenals het spreiden van de leermomenten.’’ Spreiden van leermomenten? Lambert: ‘’Ja, een bekend model in de onderwijskunde is de ‘vergeetcurve’ van Ebbinghaus uit 1885. Dit model laat zien dat mensen het geleerde na enkele uren, dagen of weken weer vergeten, tenzij ze hun nieuwe kennis gedurende een bepaalde periode bewust weer activeren. Spreiding van leermomenten en toepassing in de praktijk dragen hieraan bij. Je besteedt over een langere periode consequenter aandacht aan iets en dan onthoud je het beter. Ik denk dat in de toekomst online leermethodieken het eenvoudiger maken om leermomenten te spreiden. Cursisten kunnen dan bijvoorbeeld – naast het volgen van een cursusdag op locatie – hun kennis uitbreiden door vanuit huis of kantoor korte online modules te doorlopen.’’ • CV Guus Lambert • Huidig: Onderwijskundige bij KPE Groep • Vorig: Onderwijstechnoloog en Learning Consultant bij o.a. Triamfl oat en Match and More Opleidingen • Opleiding: PABO en wo-master Educational development and consultancy Hoe zien jullie de toekomst van leren in het kader van permanente educatie? Lambert: ‘’Deze crisis heeft ons ertoe gedwongen nog meer naar onze online methodieken te kijken. Komende tijd zal onze aandacht uit gaan naar het verrijken van onze blended programma’s; een mix van face-to-face en online leeractiviteiten die elkaar kunnen versterken.’’ Jullie toekomstdroom is dus het bieden van online en offl ine leermethodieken? Lambert: ‘’Ja, wat ons betreft wel. Je kunt dan als makelaar of taxateur een pad kiezen dat aansluit op je behoeftes en kennis. Tijd- en plaatsonafhankelijk leren over hetgeen waar je op dat moment behoefte aan hebt.’’ Van Dinther: ‘’Gezien de situatie bieden we momenteel met name online cursusdagen aan, maar in de toekomst willen we voor elk wat wils bieden. Zo zit er altijd een passende leermethode bij.’’ Waarom is blijven leren zo belangrijk voor zowel mens als organisatie, los het behalen van de jaarlijkse studieverplichtingen? Van Dinther: ‘’Uiteindelijk is de organisatie de optelsom van de mensen die er werken. Om fl exibel in het werkveld te staan, is een investering in kennis en kunde nodig, om als mens en organisatie wendbaar te zijn. Laten we Guus als voorbeeld nemen. Hij is zich na zijn afstuderen altijd blijven verdiepen in online leermethodieken en kon daardoor snel meebewegen in deze situatie. Voor wie vijftien jaar geleden is gestopt met leren kan het moeilijk zijn om met nieuwe situaties mee te bewegen.’’ Lambert: ‘’Stilstand is achteruitgang.’’ 35 ‘ Doc󰈩󰈝󰉄󰇵n é󰈝 󰇶e󰈩l󰈝󰇵󰈛er󰈻 g󰈸i󰈒p󰈩׉ 7cassandra://X_aY5jiO3U8uDEhr24FLnz8mGAK_cdnHmEToXUEZpqI`^7R/5^7R/4krבCט6ru׉׉ 7cassandra://ZKEvA3i27hWASg3eOBc_NUp1RJznlTwD5r1peC6e6ucO`׉ 7cassandra://1DNFimDzDvwtP2z3wbBLca6aBtx8m9Tz_DYa_TkBYOYcC`s׉ 7cassandra://vCdXLxeLvSidpyiFuH5Dj3e5QYf6MSYV8Xx3e2Uz4vw`׉ 7cassandra://PrnqS9hKnJ4BX21z_K_6uByqOJ0lmVNrIqGg20199-I ͠]^7R/ט66ru׉׉ 7cassandra://dk4ujbppsns4CaSfj3ltevpqWCg0rlfTRBiI0xqUv9Ym`׉ 7cassandra://9SK89i0Cn6YYyaKmam5qMcfoeknL3Jq7BEDRURJCxKE``s׉ 7cassandra://D9SkVYvvOU33hGjkfIk6N5OTwfudbPP_cBW0gdYoB4E`׉ 7cassandra://_jdttCEZUjuew5Rb9LQ4GBRuGadxVt8wBDnZIGRPa9I8͠]^7R/׉Ethema Personeel & opleiding HET VAK BLOEIT OP DOOR JONG EN VROUWELIJK BLOED MAKELAAR VAN NU WERKT MET GEVOEL De opkomst van meer jonge én vrouwelijke makelaars betekent geen andere benadering van het makelaarsvak, zo zwart-wit ligt het niet. Ouderwetse verkoopmethodes kunnen niet zomaar de prullenbak in. Voor de grote groep ouderen op de woningmarkt zijn de fysieke etalage en het gesprek aan tafel nog steeds belangrijke instrumenten. Een wijze les: het DNA van de makelaar – jong, oud of vrouw – moet zich altijd naar de doelgroep voegen. Volgens Anna de Graaff heeft imago makelaardij oppepper gekregen (foto Anna de Graaff Makelaars) 36 VASTGOED ACTUEEL | juni 2020 Het aantal jonge makelaars is de laatste jaren fors toegenomen. Kijk bijvoorbeeld naar de opleiding vastgoed en makelaardij in Rotterdam die in 2010 zo’n beetje onderaan bungelde in alle ranglijsten. Maar zie: het aantal studenten groeide twee jaar geleden zo hard dat de opleiding het amper kon bijbenen. In het hele land heeft het makelaarsvak weer aan aantrekkingskracht gewonnen dankzij een enorme opleving van de woningmarkt en een verbeterd imago. Daarnaast – en die ontwikkeling is wat langer gaande – bevolken steeds meer vrouwen de makelaardij. Dat was 23 jaar geleden nog heel anders, blikt Anna de Graaff terug op haar beëdiging als makelaar-taxateur. “Toen was ik een van de jongste en een van de zeer weinige vrou׉ 7cassandra://vCdXLxeLvSidpyiFuH5Dj3e5QYf6MSYV8Xx3e2Uz4vw`^7R/6׉E tekst • Marcel van Rijnbach innovatie wen. Over het algemeen heeft de emancipatie eraan bijgedragen dat steeds meer vrouwen in de makelaardij zijn terechtgekomen.” VBO NEXT Een groot verschil tussen de oude en jonge generatie makelaars is dat laatstgenoemde elkaar actief online en offline opzoekt om ervaringen en kennis uit te wisselen. Openhartig problemen en oplossingen in de dagelijkse praktijk met elkaar deelt. Of van gedachten wisselt over trends en innovaties in het vak. Neem de nieuwe jongerencommunity in de makelaardij: VBO Next. In februari van dit jaar opgericht door VBO, bedoeld voor VBO-leden onder de 35 jaar die vier keer per jaar bijeenkomen en online kennis en ervaringen delen via een speciaal ontwikkelde app. De eerste meeting is achter de rug en inmiddels hebben zich al circa 75 ‘jonge honden’ gecommitteerd, zo vertelt sympathisant Ard Bax enthousiast. De directeur van Visie Makelaardij uit Amersfoort, annex bestuurslid van VBO, is voorvechter van interactie tussen de jongste generatie makelaars en taxateurs. “VBO geeft haar leden veel ruimte om praktisch te ondernemen en door te ‘ Be󰈩l󰇷 󰈼n󰇵󰈗󰈘e j󰈡󰈝󰈈󰇵n 󰈚e󰉄 g󰈗󰈀󰇶 ve󰈸󰈕󰈡󰈢p󰈥󰈹a󰈀t󰈑󰇵 i󰈼 v󰈩󰈸󰇶w󰇵󰈝e󰈞’ ontwikkelen en daarvoor faciliteiten aan te bieden. Behalve dat we kennis delen over de woningmarktontwikkelingen en het ondernemen, is dit platform ook een soort denktank, bijvoorbeeld: waar gaan we naartoe in de makelaardij met digitale technologie, maar ook hoe we het vak uitoefenen in het coronatijdperk.” Volgens Bax motiveert en inspireert dit hem in de dagelijkse uitoefening van zijn vak. Hij krijgt regelmatig tips van concullega’s om praktische uitdagingen aan te pakken, bijvoorbeeld de zoektocht naar externe partners, die Bax helpen bij het digitaal ondertekenen van koopaktes of hoe je bezichtigingen via Whatsapp aanvliegt. “Een dergelijke community maakt de gehele VBO en mij als makelaar en ondernemer sterker.” OPPPEPPER VOOR IMAGO MAKELAAR Maar hoe zit het met de makelaardij in het algemeen? Is het vak veranderd door de opkomst van meer jongeren en meer vrouwen? Anna de Graaff vindt dat het imago van de makelaardij de laatste jaren een oppepper heeft gekregen. “Het beeld van de snelle jongen met een glad verkooppraatje is wel verdwenen. Veel meer dan vroeger treed ik op als persoonlijk woonadviseur, vooral bij de grote groep ouderen is daar veel behoefte aan.” De directeur van Anna de Graaff Makelaars uit Medemblik begon in 1999 als 23-jarige makelaartaxateur aan haar carrière. Toen waren er lang niet zoveel vrouwen in de makelaardij als nu. Ze merkt absoluut de ‘vrouwelijke touch’ in het vakgebied. “Vrouwen zijn persoonlijker en gevoeliger ingesteld dan mannen en hebben meer oog voor de emotionele beleving van de woningkoper en verkoper. Ze kunnen zich verplaatsen in details die voor vrouwen belangrijk zijn: de styling van een woning maar ook iets praktisch als bijvoorbeeld de was die je het liefst op één niveau met de badkamer doet.” Hoewel De Graaff uitstekend uit de voeten kan met mannelijke concullega’s, werkt ze op haar bureau met uitsluitend vrouwen in een klein team. Dat heeft haar persoonlijke voorkeur: “Er heerst onderling begrip en rust. Mijn collega’s hebben veel persoonlijke aandacht voor elkaar en voor de׉ 7cassandra://D9SkVYvvOU33hGjkfIk6N5OTwfudbPP_cBW0gdYoB4E`^7R/7^7R/6krבCט6ru׉׉ 7cassandra://lmTJY5U2XgkXbWXsS62UZIQFaXJLocq9WCbA4X3IJ14L,`׉ 7cassandra://M7kjYskZBzRGyGKuX7f5brJE_un693eQm7_ue6_ijBUv`s׉ 7cassandra://Fs0i104_to8njhkJxh9mvjKH7rA2nOeIsUROE6HMYqU!`׉ 7cassandra://CItiPlDOw9f1u5_ZMYVMpi8X-5l59p1QXILGvFAHxLIn͠]^7R/ט66ru׉׉ 7cassandra://_ps3KRS69BYxvZoTnSRoNu7AqxykvY9pd6ahPAHGtBo%z`׉ 7cassandra://75Eu6lgMlZmlbzvdXr33m0y8ZJbPh0PkEES-pfLPlSoWM`s׉ 7cassandra://11mSnyCfzXypEhrw8YuBiUTcE-bNqEW_tbp9nsRitEY`׉ 7cassandra://kyIPO6F1vz9KZ6MLND9w4tAZ5RDUlRy8H3C_yma0Dz8Z͠]^7R/נ^7R/Zx 9ׁH!http://www.vandesandeadvocaten.nlׁ ׁ Ј׉Eklant. Mannen zijn over het algemeen wat zakelijker ingesteld. Uiteraard ook belangrijk, maar het persoonlijke aspect met de klant wordt steeds belangrijker.” GOED LUISTEREN Lindy Hendriks is als één van de jongste makelaar/ taxateurs beëdigd bij de NVM. Twee jaar geleden behaalde ze haar diploma als registermakelaar en -taxateur en sinds kort staat ze aan het roer van makelaardij Gusto Casa in Utrecht. ' Het 󰈥󰈩󰈹s󰈢o󰈝󰈘󰈎j󰈔󰇵 󰇸on󰉃󰈀󰇸t 󰈚󰇵󰉄 de 󰈔󰈘󰈀n󰉃 wo󰈸󰇶t 󰈻󰉄e󰈩d󰈻 󰇻󰇵la󰈝󰈈r󰈎󰈑󰈕󰇵r' Hendriks maakt in haar werk volop gebruik van haar vrouwelijke eigenschappen. Ze besteedt veel tijd aan een creatieve presentatie van de te verkopen woning. “Hierbij is styling belangrijk, maar ook het persoonlijk contact met opdrachtgevers en kijkers bij bezichtigingen. Bij mijn vorige werkgever waren mijn collega’s altijd een beetje verbaasd DOELGROEP BEPAALT PRESENTATIE Is een etalage met woningaanbod of een 1:1 fysieke woningbezichtiging uit de tijd? En moet een makelaar vloggen om een woning aan te prijzen? Of de klant laten communiceren met een online chatbot om prangende vragen beantwoord te krijgen? Digitale technologie versus fysieke presentatie; het ene en het andere zijn niet uit te sluiten. De wijze waarop de makelaar zich presenteert, is sterk afhankelijk van de te bedienen doelgroep. Tenminste, dat vindt Ard Bax, die sinds 2008 in de makelaardij zit. Hij illustreert de moderne en ‘ouderwetse’ aanpak haarfijn aan de hand van een treffend voorbeeld: “Mijn schoonvader is 59 en al tientallen jaren makelaar in Barneveld. Toen ik in 2015 Visie Makelaardij oprichtte had ik een werkplek in een bedrijfsverzamelgebouw op een bedrijventerrein. Mijn schoonvader vroeg waar mijn etalage zou komen, maar ik gaf aan dat dat niet meer nodig was. Niet dus... Binnen enkele maanden moest ik mijn schoonvader gelijk geven. Klanten konden mij fysiek niet vinden en vroegen waar dat kantoor precies zat. De oudere doelgroep ging naar een andere makelaar. Binnen een half jaar greep ik de kans om een kantoorruimte te huren met een echte fysieke etalage. Dat was voor mij een vorm van innovatie. Digitaal ben ik vernieuwender dan mijn schoonvader, maar hij was fysiek een stuk innovatiever! Mijn belangrijkste les was om bij digitale technologische ontwikkelingen de fysieke innovatie niet uit het oog te verliezen.” Makelaar Lindy Hendriks merkt overigens op dat juist de ‘oudere’ doelgroep van 40 tot 68 jaar veel op Facebook zit. “Bij mijn oude werkgever hadden we een coupon-actie in een krantje gezet voor een gratis waardebepaling. Het gekke was dat een 25-jarige reageerde via het krantje, terwijl een 60-jarige dat deed op Facebook…” 38 VASTGOED ACTUEEL | juni 2020 hoe ik zoveel kon weten van beide partijen. Door veel vragen te stellen en te luisteren naar hun behoeften en wensen krijg ik ontzettend veel waardevolle informatie. Maar vooral alle data zijn belangrijk voor de perfecte deal. Als ik weet hoe mijn opdrachtgevers er financieel voor staan, wat ze belangrijk vinden aan een woning en hoe vaak ze hebben misgegrepen, kan ik hierop inspelen.” Hendriks gaat behoorlijk ver in het restylen van een woning. Zelfs haar eigen meubels, tuinplanten of andere woonaccessoires kunnen tijdelijk fungeren als decoratie in de te bezichtigen woningen. Haar verkoopklanten krijgen een heus stappenplan mee. “Voor vrouwelijke kopers is het gevoel heel erg belangrijk. Authentieke details, lichtinval, de juiste indeling, een muziekje, knusse hoekjes of juist die ene toffe hotspot… Pas daarna gaan we voor de keiharde cijfers en data, want ik wil wel dat de juiste mensen langskomen bij een bezichtiging. Het is slim om de doelgroep van tevoren te inventariseren. Hierbij zijn wederom de data belangrijk. Meestal blog ik voor de fysieke bezichtiging over bepaalde wijkinformatie of marktontwikkelingen. Daarna gebruik ik het zoekverkeer als d׉ 7cassandra://Fs0i104_to8njhkJxh9mvjKH7rA2nOeIsUROE6HMYqU!`^7R/8׉E tekst • Johan van de Sande beeld • Rens Groenendijk column HET GESCHIL DO’S AND DON’TS BIJ STUDIEKOSTENREGELING Een makelaarskantoor nam een beginnend makelaar in dienst. Het aanstormend talent beschikte over veel ambitie en enthousiasme, maar niet over fi nanciële middelen. Het kantoor betaalde de opleidingskosten, maar heeft daar achteraf spijt van. In de studiekostenregeling werd bedongen dat als het dienstverband verwijtbaar aan de werknemer zou eindigen, binnen drie jaar na het einde van de studie, er naar rato terugbetaald moest worden. Al tijdens de studie nam de werknemer ontslag en trad in dienst bij de concurrent. Het kantoor had toen al alle studiekosten afgerekend. De werknemer weigerde de kosten terug te betalen: Het dienstverband eindigde immers tijdens de studie, het ontslag was niet verwijtbaar en hij kon betere carrièrekansen krijgen. Dat leek een fl auwe argumentatie, maar de kantonrechter vond het een serieus verweer. Uiteindelijk schikten partijen en hoefde de voormalig werknemer maar één derde terug te betalen. De rechter gaat kritisch om met voor de werknemer bezwarende regels over mogelijke terugbetaling van studiekosten. De wet kent geen specifi eke regeling over het studiekostenbeding en de terugvordering hiervan. De Hoge ' Fla󰉉󰉒󰇵 a󰈹g󰉉󰈚󰇵󰈞ta󰉃󰈎󰇵 󰇻le󰈩󰈔 󰉐󰈢or 󰇷󰈩 ka󰈝󰉄󰈡n󰈸󰇵󰇸h󰉃e󰈹 󰈩󰇵n 󰈻e󰈹󰈎󰇵us 󰉏󰈩󰈹w󰇵e󰈸' Raad heeft in 1983 en 1987 nadere eisen gegeven, die in de lagere rechtspraak nog steeds als dé toetsingscriteria gelden. Die criteria zijn, naast schriftelijke vastlegging: Stel de periode vast gedurende welke de werkgever geacht wordt baat te hebben van de door de werknemer tijdens diens studie verworven kennis en vaardigheden. Bepaal dat de werknemer, indien de dienstbetrekking tijdens of vrij snel na afloop van de studieperiode eindigt, de studiekosten over die periode aan de werkgever moet terugbetalen. De terugbetalingsverplichting vermindert naar evenredigheid van het voortduren 39 van de dienstbetrekking gedurende de onder 1 bedoelde periode. De bepaling mag niet in strijd zijn met wettelijke bepalingen zoals de Wet minimumloon of een cao. Aan de werknemer moet de ernstige consequenties van de verplichting tot terugbetaling duidelijk zijn uiteengezet vóór het tot stand komen van de regeling. De redelijkheid en billijkheid kunnen onder omstandigheden met zich meebrengen dat de werkgever geen studiekosten kan terugvorderen indien hij bijvoorbeeld zelf het initiatief tot beëind׉ 7cassandra://11mSnyCfzXypEhrw8YuBiUTcE-bNqEW_tbp9nsRitEY`^7R/9^7R/8krבCט6ru׉׉ 7cassandra://uwQFmD0W0KE_K-Zatj7_Oh9XYWqO4fS96b_GbnnG2Ys<`׉ 7cassandra://WeXHH7OGQjmX4Rwynw_m6SDZm-dsbV5ZMWalTWqTMiQ9%`s׉ 7cassandra://KyeZN5n80mATRUCbbIJYdUEHboW5zLLVep2mwMae_xE`׉ 7cassandra://7XGZwyDNnsxnKjvwYxOZ6DuVxCAHlZ4MmUjZvpUROks0l(͠]^7R/ט66ru׉׉ 7cassandra://m_I8B_AUFjNRCreJj3oC1jCUw0FSjweuV7-opI7vdtw``׉ 7cassandra://cnHBWmAaaYOPxbdebwENxSea5uH1THa2Ee6KSWV0UZÚ`s׉ 7cassandra://obRj5qmrtqnZisSg_elUFkiszCYCZ_eW3LjBDVRPLj0"`׉ 7cassandra://jDGkMz07jPF1f406RuQT3DbXAMWwExos8uXSQEvT82Y͔i,͠]^7R/נ^7R/V̹ 9ׁH!http://expertisecentrum-asbest.nlׁ ׁ Ј׉E+ASBEST, DE STAND VAN ZAKEN Lastige praktijkproblemen, wie kent ze niet? Onze Vastgoed-helpdesk geeft antwoord. Deze keer: de misverstanden die bestaan over asbest. Woningmakelaars hebben regelmatig te maken met asbest. Zowel onder verkopers als kopers leven veel misverstanden. Zelf weten makelaars ook niet altijd precies hoe het zit. Is het nu wel of niet verplicht om asbest te 40 VASTGOED ACTUEEL | juni 2020 verwijderen? Komt het in woningen op nog meer plekken voor dan op daken? En kan asbest nooit kwaad zolang er niet in gehakt of gezaagd wordt? ׉ 7cassandra://KyeZN5n80mATRUCbbIJYdUEHboW5zLLVep2mwMae_xE`^7R/:׉Etekst •Dorine van Kesteren helpdesk ' Ni󰈩t-󰈊󰇵󰇸h󰉃󰈈eb󰈡󰈝󰇶󰇵n a󰈻󰇻󰈩s󰉃 󰈕󰇽n o󰈡󰈔 󰈈󰇵va󰈀󰈸󰈘󰈏j󰈔 zi󰈑󰈞 󰈀l󰈻 󰈋󰇵t 󰈝i󰈩󰉄 w󰈢󰈸󰇶t 󰇼e󰈼c󰈊󰈀󰇶󰈏g󰇷' Asbest is gevaarlijker dan gedacht en asbesthoudende daken zijn de grootste bron van asbestvezels in de buitenlucht, stelde de Gezondheidsraad in 2010 in een advies. Na dit advies wilde het kabinet daken met asbest verbieden. Alle woning- en bedrijfspandeigenaren moesten deze vóór 2025 verwijderen. Maar de Eerste Kamer verwierp het asbestdakenverbod vorig jaar. Het kabinet zet nu in op het ‘stimuleren en faciliteren van vrijwillige sanering’. Minister Stientje van Veldhoven van Milieu en Wonen heeft een samenwerkingsovereenkomst getekend met medeoverheden en maatschappelijke organisaties. De VNG, Aedes, LTO Nederland en de VEH staan (nog) niet achter deze overeenkomst. De VNG wil dat de problematiek breder wordt getrokken dan alleen daken (‘de gevaarlijkste asbesttoepassingen bevinden zich juist ín gebouwen’) en de drie belangengroeperingen vinden dat hun achterban in de huidige plannen te weinig financiële steun van de overheid krijgt. SUBSIDIE Het komt erop neer dat ons land nu noch een verplichting, noch een subsidie kent om asbestdaken te verwijderen. Dat betekent feitelijk dat weinig woningeigenaren de stap zullen zetten. Daarom pleiten sommige experts voor een landelijke uitrol met Flevoland als voorbeeld. In deze provincie is voor de sanering van een asbest dak een startsubsidie van 500 euro beschikbaar, met daarbovenop 6,50 euro per vierkante meter. Om in aanmerking te komen voor de subsidie, moet een eigenaar zijn dak na de asbestsanering verduurzamen en zonnepanelen plaatsen. Een andere beleidsoptie is om voor particulieren de btw op asbestsanering af te schaffen of te verlagen tot 9 procent. In ieder geval komt er een fonds waaruit leningen verstrekt worden aan inwoners van de deelnemende gemeenten. Het is de bedoeling dat de overheid daar 12 miljoen aan bijdraagt. Nagedacht wordt ook over de Vlaamse oplossing. Daar wordt vanaf 2021 een asbestinventarisatie verplicht voor iedereen die zijn woning wil verkopen of verhuren. Bij zo’n inventarisatie onderzoekt een professioneel bedrijf waar er asbest aanwezig is in de woning, en beoordeelt waar het veilig kan blijven zitten en waar het gesaneerd moet worden. 3.500 TOEPASSINGEN Tot zover de Haagse werkelijkheid. Terug naar de praktijk van de makelaar. Asbest komt in en om het huis op veel meer plaatsen voor dan in alleen de bekende golfplaten dakbedekking. Bijvoorbeeld in afvoerbuizen, plafondplaten en kit. Het werd vroeger veel gebruikt omdat het brandwerend is en goed isoleert. In totaal zijn er maar liefst 3.500 verschillende toepassingen. Voor woningmakelaars kan het geen kwaad om eens een basiscursus asbestherkenning te volgen. Die duurt één dag en kost gemiddeld 200 euro. De materie is vrij complex en het is handig om te weten hoe asbestsoorten en -toepassingen in de woning te herkennen zijn. Een belangrijk onderscheid is dat tussen hechtgebonden en niet-hechtgebonden asbest. De eerste variant is te vinden in onder meer dak- en gevelplaten en vensterbanken; de tweede in bijvoorbeeld brandwerende platen achter cv-ketels, vilt onder pvc-zeil en leidingisolatiemateriaal. Veel makelaars denken dat asbest geen gezondheidsrisico’s heeft zolang er niet in gezaagd of geboord wordt. Maar dat is een misverstand, want niethechtgebonden asbest kan ook gevaarlijk zijn als het niet beschadigd wordt. Een huis lééft en als brandwerende platen, vilt en leidingisolatie verweren, dan kunnen er alsnog kankerverwekkende asbestvezels vrijkomen. SANERINGSMELDING Asbest in huis kunnen woningeigenaren het beste laten saneren door een gecertificeerd bedrijf. Dat zorgt ervoor dat er zo min mogelijk vezels vrijkomen en maakt alles grondig schoon. Of het verstandig is, is de vraag, maar tot een oppervlakte van 35 vierkante meter mogen particulieren golfplaten asbestdaken zelf verwijderen. De dakplaten moeten dan wel in goede staat zijn – dus geen verkruimelde platen uit de jaren vijftig, zestig en zeventig. Voorwaarde is ook dat de eigenaren een saneringsmelding doen bij de gemeente. Gemeenten die hun asbestzaken goed op orde hebben, verstrekken vervolgens een veiligheidspakket met speciale afvalzakken, een overall en – normaal gesproken, in coronatijd is dit vermoedelijk anders – FFP3mondkapje. Op de website van Milieu Centraal is in een video te zien hoe particulieren relatief veilig een klein golfplaten asbest dak kunnen verwijderen. Een van de adviezen is bijvoorbeeld om het asbest eerst helemaal nat te maken. Woningeigenaren die zich niet aan de voorschriften houden, kunnen forse boetes krijgen van de gemeente. Let op: hoe klein het oppervlak ook is, dakleien met asbest mogen particuliere woningeigenaren nooit zelf verwijderen! Dat komt doordat deze vastzitten met nagels, en er dus hoe dan ook gehakt en gebroken moet worden. INVENTARISATIE Een tweede veelvoorkomend misverstand onder makelaars is dat er in Nederland na 1984 geen asbest meer in woningen wordt toegepast. Dat klopt niet, want het echte asbestverbod dateert van 1 juli 1993 en werd vanaf 1994 gehandhaafd. In woningen die gebouwd zijn vóór 1994, is dus nog regelmatig asbest te vinden. Maar ook daarna komt het nog voor: sommige aannemers hebben hun oude voorraden opgemaakt en ook in 1994 en 1995 nog asbest gebruikt. Adviseer mensen die hun woning van voor of rond 1995 willen verkopen – of kopers die willen gaan verbouwen – vooraf een asbestinventarisatie te laten doen. Voor een gemiddeld rijtjeshuis kost zo’n inspectie 400 euro. Bottomline is: wees als makelaar niet bang voor asbest, maar ga er wel verstandig mee om. Een laconieke houding is niet terecht omdat er in Nederland 1.000 tot 1.300 mensen per jaar doodgaan aan asbest gerelateerde ziektes. Volgens onafhankelijk internationaal onderzoek betreft het zelfs 4.600 Nederlandse doden per jaar. Ter vergelijking: het verkeer vergt jaarlijks 600 slachtoffers. Veilig en gezond wonen is een levensbehoefte. Een levensbehoefte waaraan makelaars een grote bijdrage leveren. Dit artikel kwam ׉ 7cassandra://obRj5qmrtqnZisSg_elUFkiszCYCZ_eW3LjBDVRPLj0"`^7R/;^7R/:krבCט6ru׉׉ 7cassandra://ek8FDdiw3u4vbVoSJGI4ZQdfq4rSsbWIEFAGBy08ACg`׉ 7cassandra://QTZX_sMjvRiFfTbWgUmUywpn4dEN4h9annTfecSse68v`s׉ 7cassandra://TbPz_u9EXUUJg2sNzvdsH0_nbRp-GOVzfBkTk16v3UA!`׉ 7cassandra://TbYyoEVAutgQBfAJFzIGdWfGP8OrohQG8kCmZZcaApA͑͠]^7R/ט66ru׉׉ 7cassandra://KN1nIG6Mqy8JbJz3bzAcHdQSluiIf3_SkQN0fCZQuV8)`׉ 7cassandra://h4mPUeNsygPIu7GDAoYkxe3r5nKQoOf99mfUW7kKiJY^`s׉ 7cassandra://XLrzaqsafQkTzxl5b_y-3Qb7DsUN7KOIh6eRnmYKE8k"`׉ 7cassandra://KQ62aciwCpxOESf1h9ASgAZ8BA_taXSBOYuEbChqw1I/͠]^7R/נ^7R/$̳ 9ׁH&http://www.vastgoedactueel.nl/magazineׁ ׁ Јנ^7R/6o 9ׁHmailto:henk@acquimedia.nlׁ ׁ Јנ^7R/6zm 9ׁHmailto:thila@acquimedia.nlׁ ׁ Јנ^7R/Z̔ 9ׁH"mailto:redactie@vastgoedactueel.nlׁ ׁ Јנ^7R/Zց̔ 9ׁH"mailto:redactie@vastgoedactueel.nlׁ ׁ Јנ^7R/kC| 9ׁHhttp://www.vastgoedactueel.nlׁ ׁ Јנ^7R/pfv 9ׁHhttp://2bconnected.orgׁ ׁ Јנ4w{8FV"_419׉Hmailto://info@kpe.nlG׉ ׁ  default styleנ5>{8FV#~&9׉Hhttp://kpe.opleidingsportaal.nlG׉ ׁ  default styleנ^7R/̟f̩ 9ׁHmailto:theo@propertypeople.nlׁ ׁ Ј׉E^vacatures ROTTERDAM/DORDRECHT Voor een allround NVM-makelaarsorganisatie met meerdere vestigingen zoeken wij een woningmakelaar RMT/KRMT voor uitbreiding van het team in de regio Rotterdam/Dordrecht. Het kantoor richt zich op bestaande bouw en nieuwbouw voor de particuliere klant. Als ervaren woningmakelaar informeer je klanten over het aanbod, begeleidt bezichtigingen en adviseert in het (ver)kooptraject. AMSTERDAM De Groot & Compagnons Makelaars en Taxateurs te Amsterdam zoekt een assistent-makelaar. Het kantoor richt zich op de bestaande woningmarkt. Het team bestaat uit drie makelaars, een kandidaat-makelaar en een offi cemanager. Je draait volledig mee, waardoor je snel leert. Deskundige begeleiding en coaching. Vereist: afgeronde opleiding op hbo-niveau en in bezit van/studerende voor KRMT. ALMERE Garantiemakelaars in Almere zoekt een inspirerende manager/directeur met affi niteit voor de makelaardij en een bewezen trackrecord in (online) marketing. Alle 65 aangesloten NVM-woningmakelaars zijn mede-aandeelhouder. De focus ligt op het ondersteunen van de aangesloten kantoren qua marketing, met een sterke nadruk op online. Het team van drie personen wordt mogelijk uitgebreid om meer knowhow in eigen huis te verkrijgen. Je stuurt het team aan, de vaste partners en bent coach voor makelaars en verantwoordelijk voor uitbreiding van het aantal kantoren en innovatie. UTRECHT Een full service makelaarsorganisatie met meerdere vestigingen in de regio Utrecht, zoekt een enthousiaste collega om het team in Utrecht te versterken. Je signaleert commerciële kansen en neemt zelf initiatief in de verkoop/verhuur van commerciële objecten en vastgoedportefeuilles. Minimaal hbo-niveau met ervaring in een vergelijkbare functie. Herken je jezelf in een van de vacatures van Property People? Mail naar theo@propertypeople.nl NEDERLAND Ambitieuze NVM-makelaardij, full-service concept, met zes vestigingen in het zuiden en westen van het land biedt ondernemers/zelfstandig makelaars in geheel Nederland de mogelijkheid te gaan makelen met een bewezen succesvolle werkwijze. Wij zoeken proactieve (kandidaat) makelaars/ondernemers met een bewezen commercieel trackrecord. KRMT of RMRT vereist; het laatste is een pré. De platte organisatiestructuur en de hoge mate van automatisering vragen uitermate effi ciënte werkers. Kernwoorden: mede-eigenaar/ondernemer, turn-key starten, samenwerken, schaalvoordelen, kennisdelen en een unieke lead generatie. Ondernemerschap biedt veel voordelen, maar je moet ook om kunnen gaan met de onzekerheden. DELFT Toonaangevende NVM-makelaardij in Delft en omgeving zoekt een enthousiaste makelaar KRMT (of nog liever RMT) met pioniersgeest. De focus ligt op het actief bemiddelen van particulieren bij het aankopen en verkopen van woningen in de regio Delft en Den Haag. Geboden wordt een goed vast salaris met bonusregeling en leaseauto. Uitstekende carrièrekansen en veel ruimte voor eigen initiatief. Het betreft loondienst met mogelijkheid van ondernemerschap onder de solide paraplu van een bewezen organisatie met naamsbekendheid. ALKMAAR De grootste NVM fullservice-woningmakelaar van Nederland, actief in Noord-Holland, Flevoland, maar ook in het midden en zuiden van het land, met 235 medewerkers, verdeeld over 33 makelaarskantoren, 18 hypotheekshops en een verzekeringstak, zoekt voor het kantoor in Alkmaar een RMRT makelaar/kantoorleider. Je geeft leiding aan een enthousiast team en bent verantwoordelijk voor de ver- en aankoop, alsmede taxaties van woningen in en om Alkmaar. Je hebt een lokaal netwerk in Alkmaar en omgeving. Je werkt met hart en ziel in de makelaardij en bent op de hoogte van alle marktontwikkelingen; Geïnteresseerd in een van bovenstaande vacatures? Ga naar 2bconnected.org om te reageren. Onafh ankelijk vakblad voor de woningmakelaar en vastgoed-professional | Verschijnt 10 x per jaar: 8 x print, 2 x digitaal e-zine | ISSN0166-4204 Online media- en vacatureplatform | wekelijkse gratis nieuwsbrief | www.vastgoedactueel.nl Uitgever AcquiMedia, Henk van der Brugge Amstelwijckweg 15 3316 BB DORDRECHT Hoofdredactie Elsie Schoorel redactie@vastgoedactueel.nl Eindredactie Rens Groenendijk redactie@vastgoedactueel.nl Medewerkers aan dit nummer: Judith Bakkers | Jaap Hoeve | Pieter de Leeuw | Dorine van Kesteren | Leo van de Pas | Marcel van Rijnbach | Johan van de Sande Coverfotografi e Herbert Wiggerman Media management, abonnementen, vacatures, advertentieverkoop: AcquiMedia, Thila Mos thila@acquimedia.nl, 0184-481043 Henk van der Brugge henk@acquimedia.nl, 0184-481041 Vormgeving Dock35 Media B.V., Jessica Dales Druk Damen Drukkers B.V. 42 VASTGOED ACTUEEL | juni 2020 Disclaimer & Copyright AcquiMedia heeft deze uitgave op de meest zorgvuldige wijze samengesteld. AcquiMedia, (hoofd)redactie en auteurs kunnen echter op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de gegevens. Uitgever, (hoofd) redactie en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard dan ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op informatie in deze uitgave. Het is niet toegestaan om zonder uitdrukkelijke toestemming van de uitgever foto’s of (gedeelte van) teksten uit deze uitgave over te nemen. Ook met toestemming blijft bronvermelding en fotocredit verplicht. Abonnement Het VASTGOED actueel magazine abonnement (NL) kost €149,- excl. BTW per jaar, inclusief de aankondiging en toegang tot elk (digitaal) magazine, korting op online vacatureplaatsingen + jaarlijks één gratis vacatureplaatsing met publicatie in de nieuwsbrief. Proefabonnement? Een proefabonnement (NL) is gratis en stopt vanzelf na 3 nummers. www.vastgoedactueel.nl/magazine ׉ 7cassandra://TbPz_u9EXUUJg2sNzvdsH0_nbRp-GOVzfBkTk16v3UA!`^7R/<׉E׉ 7cassandra://XLrzaqsafQkTzxl5b_y-3Qb7DsUN7KOIh6eRnmYKE8k"`^7R/=^7R/<krבCט6ru׉׉ 7cassandra://nJjNn60kFyj22tb8am-OwY3S8drQgzac34SQ1sYt6BUt`׉ 7cassandra://pJMJT-yq6Oe796dXxFERmavGIlBtRoeoOz3iIKvYoVs͉`s׉ 7cassandra://C-Jv5qdIJWuf5rFjX5essgbtAuA7TQCLQZaKIR2Kpow,`׉ 7cassandra://4dR8pna6mOXxHFn9N7jz9-f5cgg4m6e7NQ3LHQtVk14͠]^7R/נ9Y1{8FV%̜ށ̢9׉Hhttp://factotum.nlG׉ ׁ  default styleנ:={8FV&׈E^7R/?^7R/>lr)Vastgoed actueel 5 - juni 2020^>L{M