׉?4ׁB!בCט  u׉׉	 7cassandra://tFiDP1TfsrIQiV1SFmczcpx3-5n4bSUqXpaoWev0Ffw ~
`׉	 7cassandra://lRmPteF71R9qbDa51AhmdIHNizXVNjg2wqH0uWWSV2Yc`׉	 7cassandra://7I-AJiFJ-kpjwAcAPNL2rnqYWpnmzcq7vZO4DA58b_U'`  i߽M iנi߽M a c579 ׉S G
ׁׁrנi߽M b ߁*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M c *9 ׉SG
ׁׁrנi߽M d n*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M e +9 ׉SG
ׁׁrנi߽M f @&9 ׉SG
ׁׁrנi߽M g ,9 ׉SG
ׁׁrנi߽M h  r̬9׉H 8https://discriminatie.nl/download/3233/?tmstv=1775643360Gׁׁr׈Ei߽M ׉E MONITOR
Download
hier de
tekst
DISCRIMINATIE
2025
NOORD-NEDERLAND
HET JAAR 2025
VERHALEN
DE ANALYSE
ADVIES
PREVENTIE
DE CIJFERS
׉	 7cassandra://7I-AJiFJ-kpjwAcAPNL2rnqYWpnmzcq7vZO4DA58b_U'`  i߽M i߽M בCט   u׉׉	 7cassandra://TQKglG36KdZ-qBDx4a4P2defvVBTp0N6pKTRoSpBoHo `	׉	 7cassandra://Kh5ruHESU5cARqfcig-rqgbyNLK_NrdTmBaaD6_5zwo `׉	 7cassandra://IgcMhKQ7J6RAZ7hiiZjODZeAjRN-sNC1Su3MLBQdMIwL`  i߽M sנi߽M l c579 ׉S G
ׁׁrנi߽M m ,9 ׉SG
ׁׁrנi߽M n ߁*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M o *9 ׉SG
ׁׁrנi߽M p n*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M q +9 ׉SG
ׁׁrנi߽M r @&9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ~ t9ׁHhttp://Discriminatie.nlׁׁЈנi߽M } 5dt9ׁHhttp://Discriminatie.nlׁׁЈ׉EHet jaar 2025 maakte opnieuw duidelijk dat politiek taalgebruik
maatschappelijke gevolgen heeft: discriminatiemeldingen namen toe
en structurele uitsluiting werd zichtbaarder, in meldingen, signalen
uit de samenleving en het publieke debat.
Landelijke campagne Meld het wél
Het jaar begon met de campagne
Meld het wél, waarin met korte films
werd getoond wat discriminatie doet
en waarom melden belangrijk is. De
campagne had als doel drempels te
verlagen en gaf mensen handvatten
om ervaringen te delen. Steeds meer
inwoners vonden hierdoor hun weg
naar de antidiscriminatievoorzieningen
(hierna ADV’s).
Tegelijkertijd werd vooruitgekeken
naar nieuwe manieren om melden
toegankelijker te maken. Zo werd in
2025 gewerkt aan de voorbereidingen
voor een kindvriendelijk discriminatiemeldpunt,
dat in februari 2026 werd
gelanceerd. Komende jaren zal dit
meldpunt bijdragen aan betere
vindbaarheid en verwerking van
signalen van discriminatie onder
jongeren.
Politiek debat aanjager meldingen
Maatschappelijke en politieke
gebeurtenissen zorgden in 2025
voor een opvallend groot aantal
registraties van discriminatie. Een
post van politicus Wilders die een
karikatuur toonde van een boosaardig
ogende moslimvrouw naast een
onschuldig ogende blonde vrouw
leidde tot meer dan 14.000 meldingen.
Discriminatie.nl (de gezamenlijke
naam van de ADV’s) deed aangifte van
discriminerende groepsbelediging en
het aanzetten tot haat. Dit laat zien
dat uitspraken in het politieke debat
direct effect hebben op inwoners
en gevoelens van uitsluiting kunnen
versterken.
Ook over politieke partij SGP kwamen
landelijk veel meldingen binnen
bij de ADV’s. De partij stelt dat
politieke en bestuurlijke functies door
׉	 7cassandra://IgcMhKQ7J6RAZ7hiiZjODZeAjRN-sNC1Su3MLBQdMIwL`  i߽M ׉ERDiscriminatiemeldingen stegen in 2025 bij zowel
ADV’s als politie. Samen melden, handelen en signalen
zichtbaar maken is belangrijker dan ooit.
mannen moeten worden vervuld, wat in Noord-Nederland
leidde tot ruim 40 meldingen van inwoners die dit als
discriminerend ervaren. Dit toont dat politieke uitspraken en
partijstandpunten impact hebben en beleidsmatige aandacht
vragen.
Discriminatie in de wijk
Naast individuele incidenten bleef structurele discriminatie
een aandachtspunt. Movisie en Discriminatie.nl publiceerden
een onderzoek naar de aanpak van racistisch wegpesten uit
de wijk (Movisie & Discriminatie.nl 2025). Professionals die
werken met burenruzies en discriminatie gaven aan dat er
vaak betrokkenheid is, maar dat een duidelijk en gezamenlijk
plan van aanpak ontbreekt. Het onderzoek benadrukt
het belang van samenwerking, duidelijke protocollen en
praktische handvatten voor professionals die met deze
situaties te maken hebben. Zo wordt niet alleen zichtbare
discriminatie aangepakt, maar ook onderliggende structurele
problemen. Samen laten deze ontwikkelingen zien dat 2025
een jaar was waarin meldingen, politieke uitlatingen en lokale
signalen het belang onderstrepen van effectief en proactief
optreden tegen discriminatie.
Mensenrechtenvlag: een
gezamenlijk initiatief
Sinds 2020 hijsen alle ADV’s
in Nederland de unieke
mensenrechtenvlag. De vlag
staat symbool voor wat alle
mensen samen delen, de zon,
aarde en lucht. Ze nodigt
uit om samen te werken, te
verbinden en mensenrechten
te integreren in onze
dagelijkse acties.
HET JAAR 2025
VERHALEN
DE ANALYSE
ADVIES
PREVENTIE
DE CIJFERS
i߽M i߽M בCט   u׉׉	 7cassandra://7V2i66JH8-H48oInOEtCK9o0oWfV2mwS7JX_V3HLae8 a`	׉	 7cassandra://aiGtUJ7T_I1F-Bqk0WbpDXwRjxwafRrdo542CiPqftA `׉	 7cassandra://nH16rA81GTQOjL3lK865iffk1F7RorBIswZU7J1JfhsN`  i߽M נi߽M u c579 ׉S G
ׁׁrנi߽M v ,9 ׉SG
ׁׁrנi߽M w ߁*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M x *9 ׉SG
ׁׁrנi߽M y n*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M z +9 ׉SG
ׁׁrנi߽M { @&9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۊ Mt9ׁHhttp://Discriminatie.nlׁׁЈ׉E2VERHALEN
Toegankelijk Groningen
Afgelopen zaterdag merkte ik op
het station dat de lift buiten werking
was wegens een storing. Twee
dagen later was dit nog steeds
het geval. Het ooit gelijkvloerse
station is verbouwd en dat maakt
dat je voor een overstap vaak naar
boven of beneden moet. Ik ben
mobiel, maar iemand die moeilijk
loopt, rolstoelafhankelijk is of
andere beperkingen heeft zal er
waarschijnlijk veel moeite mee
hebben om van A naar B te komen.
Nadat ik melding doe bij de ADV
heb ik een telefoongesprek met
een medewerker. Zij geeft aan dat
het mooi is dat ik omkijk naar de
medemens en dan in het bijzonder
naar mensen die zich niet gemakkelijk
te voet verplaatsen. Nu ik zelf
geen slachtoffer ben van ongelijke
behandeling, maar een situatie
opmerk die voor een bepaalde
groep ‘ongelijke behandeling’ kan
opleveren, biedt de ADV mij aan om
een signaalbrief te sturen. Fijn dat dit
kan en hopelijk levert het wat op!
4 jaar wachten, toch géén woning
Ik benaderde de ADV na een
plotselinge afwijzing voor een
woning. Het ging heel gek. Ik kreeg
een woning toegewezen na vier jaar,
voldeed aan alle eisen en zo ineens
werd ik gebeld met de boodschap
dat het toch niet doorging, want de
buurt wou een gezin of een vrouw
en geen alleenstaande man. En ook
vertelde degene die ik sprak mij dat
er veel problemen waren geweest
met mensen uit het land waar ik
vandaan kom. Discriminatie.nl (ADV)
deed onderzoek en nu ligt mijn zaak
ter beoordeling bij het College voor
de Rechten van de Mens. Ik hoop
bevestiging te krijgen dat wat mij is
overkomen in strijd is met de wet. Ik
hoop dat de woningbouwvereniging
leert dat dit niet mag en anderen
niet hetzelfde overkomen zal.
Ik wil mijn werk blijven doen
Ik werk al 18 jaar als zelfstandig
verloskundige in mijn eigen praktijk
en heb een toelatingsovereenkomst
met het ziekenhuis.
׉	 7cassandra://nH16rA81GTQOjL3lK865iffk1F7RorBIswZU7J1JfhsN`  i߽M ׉EVijf jaar geleden kreeg ik keelkanker. Door de behandeling zijn
mijn stembanden verwijderd en kan ik alleen met een zachte stem
spreken. Het ziekenhuis stelde daarop nieuwe voorwaarden: ik
mocht geen bevallingen meer zelfstandig begeleiden en er moest
altijd een tweede verloskundige aanwezig zijn.
Ik gaf aan dat dit niet nodig was. Met aanpassingen kon ik mijn
werk veilig blijven doen. Een landelijk orgaan dat toezicht houdt
op de kwaliteit van zorg onderzocht de situatie en concludeerde
dat ik mijn werk veilig kan uitvoeren.
Toch bleef het ziekenhuis bij zijn standpunt. Samen met de ADV
ging ik in gesprek met de Raad van Bestuur, zonder resultaat.
Daarom diende ik een verzoek in bij het College voor de Rechten
van de Mens (CRM). Het CRM oordeelde dat er sprake was van
discriminatie op grond van handicap/chronische ziekte.
Cijfers blijven cijfers, maar
achter elk getal schuilt een
mens met een verhaal van
discriminatie. Daarom delen
wij die verhalen.
Anders dan mijn klasgenoten
Tijdens een voorlichting van de ADV in mijn klas spraken we
over discriminatie. Ik vertelde dat ik me soms anders behandeld
voel dan mijn klasgenoten, wanneer de juf en ook leerlingen
opmerkingen maken over het eten dat ik meeneem van huis. De
opmerkingen zijn misschien positief bedoeld, maar geven mij het
gevoel dat ik anders ben en er niet bij hoor.
Toen ik tijdens de voorlichting mijn gevoelens deelde werd
duidelijk dat het me echt raakt. Zowel mijn juf als klasgenoten
reageerden begripvol. Klasgenoten gaven aan dat ze me nooit
een vervelend gevoel wilden geven. De voorlichting gaf mij een
veilige ruimte om dit te bespreken en liet zien hoe belangrijk het is
om dit soort onderwerpen bespreekbaar te maken.
HET JAAR 2025
VERHALEN
DE ANALYSE
ADVIES
PREVENTIE
DE CIJFERS
i߽M i߽M בCט   u׉׉	 7cassandra://7x649xiL7_6eENbX7T20mW4cC0Wx_0fFwvT82jnTZ3c `	׉	 7cassandra://xS3JSa16HCQxzEp35rRQo7TSFdTgMWYwkUSQXSLN52Y `׉	 7cassandra://OXMotUdtcz6_H9aWzfbSpuEa-skiip9EQ2j5ChQpu2EI`  i߽M ۋנi߽M ۂ c579 ׉S G
ׁׁrנi߽M ۃ Kq%9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۄ ,9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۅ ߁*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۆ *9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۇ n*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۈ +9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۉ @&9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۖ y|9ׁHhttp://Discriminatie.nlׁׁЈנi߽M ە =_̈9ׁHhttp://Discriminatie.nlׁׁЈ׉EuANALYSE
De analyse beschrijft de geregistreerde discriminatiecijfers van
afgelopen jaar en wat daarbij is opgevallen. Het gaat om de cijfers
van Discriminatie.nl, het CRM en de politie.
Meldingen Noord-Nederland
Afgelopen jaar registreerden de
ADV’s in Noord-Nederland maar
liefst 2.068 meldingen. Bijna 600
meldingen meer dan het jaar ervoor.
Een toename in het aantal meldingen
werd eveneens zichtbaar bij de politie
en het CRM. Veranderingen in cijfers
zijn lastig te verklaren. Mogelijk heeft
de samenwerking van de ADV’s onder
de landelijke naam ‘Discriminatie.nl’
de vindbaarheid en toegankelijkheid
om discriminatie te melden vergroot.
Onderzoeksrapporten (o.a.
Discriminatieklimaat Groningen
2026) beschrijven dat in de huidige
tijd meer polarisatie wordt ervaren
dan voorheen. Factoren als sociale
media, kunstmatige intelligentie en
oorlogen in de wereld beïnvloeden
mogelijk de mate waarin mensen
discriminatie ervaren en de mate
waarin het voorkomt.
Ophef post Wilders
In augustus postte politicus Wilders
op sociale media een karikatuur van
een vrouw met een hoofddoek die
leidde tot veel commotie. Mensen
vonden de post discriminerend.
Ook in Noord-Nederland leidde dit
tot veel meldingen op grond van
godsdienst en op het terrein van
publieke en politieke opinie.
Geboden ondersteuning
Bij ongeveer een derde van de
meldingen bestond de geboden
ondersteuning uit informeren of
adviseren. In sommige gevallen werd
bemiddeling toegepast. Hieronder
verstaan we het doen van hoor en
wederhoor: de wederpartij wordt
aangeschreven om vermeende
discriminatie te onderzoeken.
Bemiddeling kwam bijna twee
keer vaker voor dan het bijstaan
׉	 7cassandra://OXMotUdtcz6_H9aWzfbSpuEa-skiip9EQ2j5ChQpu2EI`  i߽M ׉E{Meer weten over discriminatie in Noord-Nederland?
Onlangs verschenen de onderzoeken Discriminatieklimaat
Groningen 2026 en Omgaan met verschillen 2024.
in een procedure van een melder (een procedure bij het CRM,
de politie, Ombudsman of geschillencommissie). Bijna een
kwart van de melders koos ervoor om hun melding uitsluitend
te laten registreren om zo een signaal af te geven. Dit waren
voornamelijk anonieme melders.
Discriminatiegrond en wijze van discriminatie
De grond godsdienst werd in 2025 het meest gemeld. Dit is
logisch te verklaren door de vele meldingen over de post van
Wilders. Veel inwoners zagen deze post als een ‘vijandige
bejegening’. ‘Vijandige bejegening’ was daarmee ook de meest
gemelde wijze van discriminatie. In bijna driekwart van de
registraties werd hierover gemeld. Vijandige bejegening is het
beledigen, het negeren, of kwaadspreken over een persoon of
groep mensen. Het kan gaan om een bekladding, een actie die
aanzet tot discriminatie of opmerkingen die stigmatiseren of
stereotyperen.
College voor de Rechten
van de Mens
Het aantal verzoeken bij het
CRM ligt veel lager dan het
aantal registraties bij politie
en ADV’s. Logisch, want een
discriminatiemelding wordt in
veel gevallen eerst onderzocht
door de ADV. Nadat een
vermoeden van discriminatie
blijkt komt het CRM pas in
beeld.
VERVOLG
HET JAAR 2025
VERHALEN
DE ANALYSE
ADVIES
PREVENTIE
DE CIJFERS
i߽M i߽M בCט   u׉׉	 7cassandra://IVyNHLmdZHn3YPHW1rlLo_umAPdsHFhuw8i-E3VFKGk `	׉	 7cassandra://w7CFw69hencoh0xul9thlric6s_wIhB6GYyp3_jrpJw 	`׉	 7cassandra://zcxsQoeJPiWqmkQAFjNKKIAKBAt09tBmofzOT05cJ_8I`  i߽M ۗנi߽M ێ c579 ׉S G
ׁׁrנi߽M ۏ ,9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ې ߁*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۑ *9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ے n*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۓ +9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۔ @&9 ׉SG
ׁׁr׉EEANALYSE
Terrein
De terreinen waarop discriminatie
het meest werd ervaren waren:
publieke en politieke opinie (1),
arbeidsmarkt (2) en collectieve
voorzieningen (3). Dit lijkt deels ook
te verklaren door de meldingen over
de post van Wilders. Daarnaast
was 2025 een verkiezingsjaar.
Politieke uitspraken zorgden voor
publieke verontwaardiging, zoals
een opmerking van de SGP over het
verkiesbaar stellen van vrouwen.
Bij arbeidsmarktdiscriminatie is
wederom een stijging in het aantal
meldingen. Discriminatie op dit
terrein heeft vaak gevolgen voor
het dagelijks leven en verdient
daarom aandacht. Bij ADV’s valt
op dat organisaties steeds vaker
contact zoeken over inclusie- en
diversiteitsbeleid. Daarnaast
VERVOLG
Hieronder worden de terreinen besproken waar discriminatie
het meest voorkomt. Daarnaast wordt aandacht besteed aan
discriminatie op basis van herkomst en handicap, twee gronden
waarop veel meldingen zijn gedaan.
wordt het bespreekbaar maken
van discriminatie op de werkvloer
steeds gebruikelijker. Mogelijk
draagt dit bij aan de bereidheid om
melding van discriminatie te maken.
Ondanks verbeteringen in beleid en
meldingsbereidheid blijft alertheid
essentieel.
Herkomst
Net als voorgaande jaren worden
er veel meldingen gedaan op grond
van herkomst. Hoewel niet de meest
gemelde grond, is er wel wederom
een aanzienlijke stijging in het
aantal meldingen te zien. Daarmee
bevestigt de trend van stijging die
al enige jaren zichtbaar is. In de
wetgeving wordt voor herkomst de
term ‘ras’ gebruikt, een term die voor
sommigen beladen en achterhaald
is. Er zijn echter argumenten die
׉	 7cassandra://zcxsQoeJPiWqmkQAFjNKKIAKBAt09tBmofzOT05cJ_8I`  i߽M "׉EZowel de discriminatiewetten waar een ADV mee werkt
als de Arbowet bieden handvatten om discriminatie
binnen organisaties te bestrijden.
pleiten voor het aanhouden van ras als juridische term. Zo is
men bang voor het verlies van de juridische continuïteit (het
veranderen kan verwarring zaaien over hoe men juridische
stukken zou moeten interpreteren). Daarnaast werd de term
ras juist expliciet gebruikt om racisme tegen te gaan.
In 787 gevallen werd door een inwoner uit Noord-Nederland
discriminatie wegens herkomst gemeld. Discriminatie op
grond van herkomst blijft daarmee een structureel probleem
dat blijvende aandacht verdient. Bij de politie was herkomst
de meest geregistreerde discriminatiegrond. Hoewel
herkomst ook als grond bij het CRM voorkomt, is het aandeel
van deze discriminatiegrond hier relatief kleiner dan bij ADV’s
en politie.
Handicap/chronische ziekte
Bij het CRM was in 2025 de meest voorkomende
discriminatie-grond in verzoeken handicap/chronische ziekte.
Dit hangt vermoedelijk samen met groeiende regelgeving en
beleid. Discriminatie op basis van herkomst is lastiger aan
te pakken: de wetgeving is onveranderd en racisme is vaak
sluimerend.
Straf zwaarder bij
discriminatie
Sinds 2025 is artikel 44bis van
het Wetboek van Strafrecht in
werking. Dit artikel maakt het
mogelijk straffen te verhogen
wanneer een misdrijf voortkomt
uit discriminatie. Zo wordt
het discriminerende motief
expliciet meegewogen in de
straf en krijgt het slachtoffer
erkenning.
HET JAAR 2025
VERHALEN
DE ANALYSE
ADVIES
PREVENTIE
DE CIJFERS
i߽M #i߽M "בCט   u׉׉	 7cassandra://c1Mlcb1onSjLxkEKyLT35s6MgFyRnJOR4ACaRCuaiLU `	׉	 7cassandra://-JY7sKvYSUy03u8lPBtOFPN_ZZfzabB5OfTGyyS-Ixo `׉	 7cassandra://sTLyme18oX7vgGWXNoeKMCzOHcZjnbQuFBt_FzGe7bIJ`  i߽M ۠נi߽M ۙ c579 ׉S G
ׁׁrנi߽M ۚ ,9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۛ ߁*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۜ *9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۝ n*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۞ +9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۟ @&9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۩ 4~9ׁHhttp://Discriminatie.nlׁׁЈ׉E/ADVIES
De toename van meldingen laat zien dat discriminatie voor veel
mensen nog steeds realiteit is. Tegelijk bieden ze waardevolle
inzichten in waar beleid en interventies kunnen worden versterkt.
Samenwerkingen versterken
Discriminatie aanpakken vraagt
om gezamenlijke inzet van ADV’s,
politie en het Openbaar Ministerie
(OM). Politie en OM richten zich op
opsporing en handhaving, terwijl
de ADV’s sociale en juridische
ondersteuning of advies en een
luisterend oor bieden. ADV’s
werken samen met politie en OM,
onder andere via het Regionaal
Discriminatie Overleg. Dit overleg
vormt een belangrijke basis om
ervaringen te delen, signalen op
te merken en gezamenlijk actie te
ondernemen.
Samenwerking met andere
maatschappelijke partners is
eveneens van belang. Discriminatie
speelt zich vaak af in het dagelijks
leven, bijvoorbeeld op school, in de
buurt of op de werkvloer. Actieve
samenwerking tussen gemeenten,
maatschappelijke organisaties
en onderwijsinstellingen helpt om
signalen eerder op te merken en
sneller ondersteuning te bieden.
Investeren in sterke netwerken helpt
discriminatie zichtbaar te maken en
effectiever aan te pakken.
Investeer in bewustwording
Het creëren van ruimte voor gesprek,
erkenning en wederzijds begrip
helpt ervaringen van ongelijke
behandeling beter te begrijpen. De
ADV’s ondersteunen gemeenten
en inwoners door discriminatie
bespreekbaar te maken en
bewustwording te vergroten.
Naast bewustwording zijn
kennis en vaardigheden nodig
om discriminatie te herkennen
en aan te pakken. Daarom blijft
investeren in preventie en educatie
׉	 7cassandra://sTLyme18oX7vgGWXNoeKMCzOHcZjnbQuFBt_FzGe7bIJ`  i߽M +׉EMet de Database antidiscriminatie-interventies van
Movisie kunnen organisaties beleid versterken en
interventies tegen discriminatie effectief toetsen.
belangrijk. ADV’s verzorgen naast voorlichting in het onderwijs
ook trainingen en workshops voor professionals, ambtenaren en
andere organisaties. Deze activiteiten helpen om signalen beter
te herkennen en adequaat te handelen wanneer discriminatie
zich voordoet.
Laagdrempelige en toegankelijke meldvoorzieningen
De toename van meldingen kan zorgwekkend lijken, maar
laat ook zien dat mensen ADV’s beter weten te vinden en dat
het belangrijk is je uit te spreken tegen discriminatie. Met de
lancering van een meldpunt voor jongeren en kinderen wordt een
belangrijke stap gezet om ook hen beter te bereiken. Het blijft
belangrijk om structureel te investeren in laagdrempelige en
toegankelijke meldvoorzieningen.
Discriminatie op de arbeidsmarkt
Discriminatie op de arbeidsmarkt blijft een hardnekkig
probleem. Werkgevers kunnen ondersteuning krijgen bij het
ontwikkelen van inclusief wervings- en selectiebeleid. Praktische
maatregelen zoals diversiteitstrainingen en voorlichting over
discriminatie dragen bij aan gelijke kansen en een rechtvaardige
werkomgeving. Meer kennis over rechten en plichten op de
werkvloer helpt discriminatie te voorkomen.
Discriminatie.nl ondertekende
samen met belangenorganisaties
van de Afro-,
Islamitisch-, Joods- en
Aziatisch-Nederlandse
gemeenschappen een intentieverklaring
en manifesten. Met
deze samenwerking bundelen ze
kennis, versterken solidariteit,
vergroten zichtbaarheid van
discriminatieproblemen en
zetten gezamenlijk concrete
stappen tegen racisme en
discriminatie.
HET JAAR 2025
VERHALEN
DE ANALYSE
ADVIES
PREVENTIE
DE CIJFERS
i߽M ,i߽M +בCט   u׉׉	 7cassandra://fe24gyjqCUE4wikKOCnAl6drpLq4-_2b8VfLXN7z-Sc w`	׉	 7cassandra://JtErJ5evDIhjlXXVuFXyun0SEGcuuOSE1IBL7e4FL6IS`׉	 7cassandra://zG4WEk8Rm-xWZ5LK85XOpZK2wiZ0FDcyBdzAgpJCJOgI5`  i߽M ۪נi߽M ۢ c579 ׉S G
ׁׁrנi߽M ۣ ,9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۤ ߁*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۥ *9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۦ n*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۧ +9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۨ @&9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۷ J8t9ׁHhttp://Discriminatie.nlׁׁЈ׉EPREVENTIE
Preventie van discriminatie is een opdracht voor ADV’s. Door educatie
dragen ADV’s bij aan het voorkomen van discriminatie. Ontdek hier
welke workshops, gastlessen en voorlichtingen hieraan bijdragen.
Bij alle voorlichtingen die we
geven hechten wij grote waarde
aan wederzijds respect, bewustwording
en het gesprek durven
te voeren in een vertrouwde,
veilige setting.
VR-ervaring: wat zou jij doen?
Je zit in de klas. Om je heen klinken
racistische leuzen. Wat doe jij?
Discriminatie zien is niet altijd
hetzelfde als ernaar handelen.
Met deze VR-beleving stap je in
een situatie waarin discriminatie
zichtbaar en voelbaar wordt.
Ook wordt tijdens deze beleving
inzichtelijk hoe discriminatie
zich in de loop der jaren heeft
gemanifesteerd. Samen met de
workshopleider gaat de groep met
elkaar in gesprek. Wat deed deze
ervaring met je, kun jij je voorstellen
hoe het voelt om zelf de ontvanger
te zijn van discriminatie?
Polarisatie in het klaslokaal
Deze workshop is bedoeld voor
professionals in het onderwijs en
gaat over omgaan met polariserende
onderwerpen en hoe je gevoelige
thema’s bespreekbaar maakt zonder
verdere verdeeldheid te creëren.
Polarisatie kan plaatsvinden over
alles waar mensen een mening over
kunnen hebben, maar wat kun je doen
om te voorkomen dat het escaleert?
Deze workshop biedt inzicht in het
herkennen van spanningspunten,
de verschillende actoren en geeft
handvatten om hiermee om te gaan.
Straks zijn het mensen net als ons
Deze interactieve film is gemaakt
door en voor Friese jongeren.
׉	 7cassandra://zG4WEk8Rm-xWZ5LK85XOpZK2wiZ0FDcyBdzAgpJCJOgI5`  i߽M 4׉EDe ADV’s verzorgden in 2025 in Noord-Nederland meer
dan 650 trainingen en voorlichtingen om een inclusieve
samenleving te bevorderen.
In open en kwetsbare gesprekken tonen zij hoe racisme in
Fryslân eruitziet. Jongeren leren over elkaar, ontdekken dat
verschillen er niet toe doen en laten zien dat je racisme alleen
samen kunt doorbreken door begrip, moed en gezamenlijke
actie.
Lokale samenwerking en beleid
Discriminatie.nl ondersteunt gemeenten en organisaties bij
het versterken van diversiteits- en inclusiebeleid. Samen
werken we aan concrete doelen en praktische maatregelen die
aansluiten bij de dagelijkse praktijk. Door partijen te verbinden
en samenwerking te versterken, voorkomen we discriminatie
en maken we gelijke behandeling en inclusie tot een gedeelde
verantwoordelijkheid.
Workshop op maat
ADV’s kunnen organisaties en teams ondersteunen bij het
creëren van een veilige en inclusieve werkomgeving. De ADV’s
bieden workshops op maat, afgestemd op vragen uit de praktijk.
In gesprek over herkenbare situaties leren deelnemers uitsluiting
en discriminatie beter herkennen en krijgen zij praktische
handvatten om respectvol met verschillen om te gaan.
‘Door de film Straks zijn het
mensen net als ons durfde ik
eindelijk te vertellen dat ik
racisme heb meegemaakt.
Na de les ben ik naar een
medewerker van de ADV
gegaan. Samen hebben we
mijn ervaring besproken en
alsnog een melding gemaakt.’
(Brugklasleerling)
HET JAAR 2025
VERHALEN
DE ANALYSE
ADVIES
PREVENTIE
DE CIJFERS
i߽M 5i߽M 4בCט   u׉׉	 7cassandra://tykIzG8kjmKniPAmxJ10mqyJJfnAYst-dV1VOBargOs `	׉	 7cassandra://J0k5Ix9Vi3xyFavUX57-a0OJWk_w2XF6laf7GxYVs4YͶ`׉	 7cassandra://RzAqWJdE1Y3bDIAikzLqEPd1snicOb-zOlELDnnljbk=`  i߽M ۸נi߽M ۭ c579 ׉S G
ׁׁrנi߽M ۮ l%%9 ׉S G
ׁׁrנi߽M ۯ Jr&9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۰ ,9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۱ ߁*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۲ *9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۳ n*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۴ +9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۵ @&9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ۶  s̬9׉H 8https://discriminatie.nl/download/3211/?tmstv=1775128425Gׁׁrנi߽M ȁ ̿9ׁHhttp://DISCRIMINATIE.NLׁׁЈ׉EDE CIJFERS
DISCRIMINATIE.NL NOORD-NEDERLAND
Totaal meldingen: 2.068
1.596
keer
vijandige bejegening
TOP 5
Discriminatiegrond ADV’s
1 Godsdienst
2 Herkomst, huidskleur
2 Geslacht
4 Leeftijd
5 Handicap/chronische ziekte
Niet-wettelijke gronden
Geslacht
Godsdienst
TOP 5
Discriminatieterrein ADV’s
1 Publieke/politieke opinie
2 Arbeidsmarkt
3 Collectieve voorzieningen
4 Openbare ruimte
5 Commerciële dienstverlening
Collectieve voorzieningen
Openbare ruimte
Publieke/politieke opinie
׉	 7cassandra://RzAqWJdE1Y3bDIAikzLqEPd1snicOb-zOlELDnnljbk=`  i߽M @׉EXDownload
hier alle
cijfers
POLITIE
Totaal incidenten: 795
COLLEGE
Verzoeken om een oordeel: 50
559
keer
uitlating
TOP 5
Discriminatiegrond Politie
1 Herkomst
2 Seksuele gerichtheid
3 Onbekend/overig
4 Antisemitisme
5 Godsdienst
Seksuele gerichtheid
Godsdienst
Antisemitisme
VERVOLG
HET JAAR 2025
VERHALEN
DE ANALYSE
ADVIES
PREVENTIE
DE CIJFERS
i߽M Ai߽M @בCט   u׉׉	 7cassandra://zzYbpqqIazVmF0f9cIreoF7V9To99jOKgVjdSfLOyx8 `	׉	 7cassandra://Flq60tqZ_07UPZkza6duqzcdaFj0QsOIJRb0DQCeJ2I?`׉	 7cassandra://KGkmMLvtv2f2x36LKZyk-5uqbL6X_3QmN6uw4qe664MA
`  i߽M  נi߽M ۺ ̔q9׉Hhttp://discriminatie.nlGׁׁrנi߽M ۻ W̩9׉Hhttp://discriminatie.nl/fryslanGׁׁrנi߽M ۼ l9׉H !http://discriminatie.nl/groningenGׁׁrנi߽M ۽ ̂̲9׉Hhttp://discriminatie.nl/drentheGׁׁrנi߽M ۾ ̘@9׉Hhttp://politie.nlGׁׁrנi߽M ۿ c579 ׉S G
ׁׁrנi߽M  l%%9 ׉S G
ׁׁrנi߽M  ,9 ׉SG
ׁׁrנi߽M  ߁*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M Á *9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ā n*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M Ł +9 ׉SG
ׁׁrנi߽M Ɓ @&9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ǁ " s̬9׉H 8https://discriminatie.nl/download/3211/?tmstv=1775128425Gׁׁrנi߽M  Jq9ׁHhttp://Discriminatie.nlׁׁЈנi߽M  ̜@9ׁHhttp://politie.nlׁׁЈנi߽M  ̇̲9ׁHhttp://discriminatie.nl/drentheׁׁЈנi߽M  q9ׁH !http://discriminatie.nl/groningenׁׁЈנi߽M ߁ [̩9ׁHhttp://discriminatie.nl/fryslanׁׁЈנi߽M ށ ̜q9ׁHhttp://discriminatie.nlׁׁЈ׉EcDownload
hier alle
cijfers
DE CIJFERS
FRYSLÂN
1 Achtkarspelen
A 12 B 9 C 6
2 Ameland
A 3 B 2 C 1
3 Dantumadiel
A 6 B 4 C 1
4 De Fryske Marren
A 39 B 9 C 12
5 Harlingen
A 23 B 9 C 10
6 Heerenveen
A 59 B 19 C 23
7 Leeuwarden
A 270 B 115 C 96
8 Nordeast-Fryslân
A 35 B 11 C 24
9 Ooststellingwerf
A 17 B 9 C 5
10 Opsterland
A 27 B 5 C 7
11 Schiermonnikoog
A 2 B 0 C 2
12 Smallingerland
A 61 B 23 C 23
13 Súdwest-Fryslân
A 76 B 30 C 34
14 Terschelling
A 5 B4 C 3
15 Tytsjerksteradiel
A 30 B 10 C 11
16 Vlieland
A 2 B 0 C 1
17 Waadhoeke
A 41 B 12 C 12
18 Weststellingwerf
A 25 B 10 C 11
GRONINGEN
1 Eemsdelta
A 39 B 9 C 26
2 Groningen
A 591 B 199 C 161
3 Het Hogeland
A 79 B 23 C 21
4 Midden-Groningen
A 51 B 10 C 18
5 Oldambt
A 35 B 13 C 30
6 Pekela
A 9 B 6 C 7
7 Stadskanaal
A 24 B 12 C 15
8 Veendam
A 28 B 9 C 18
9 Westerkwartier
C 11
10 Westerwolde
A 19 B 21 C 11
DRENTHE
1 Aa en Hunze
A 28 B 5 C 3
2 Assen
A 105 B 41 C 62
3 Borger-Odoorn
A 24 B 5 C 6
4 Coevorden
A 37 B 14 C 6
5 De Wolden
A 18 B 1 C 3
6 Emmen
A 65 B 25 C 40
7 Hoogeveen
A 57 B 24 C 30
8 Meppel
A 40 B 15 C 22
9 Midden-Drenthe
A 32 B 13 C 11
10 Noordenveld
A 31 B 6 C 7
11 Tynaarlo
C 3
12 Westerveld
A 23 B 7 C 1
VERVOLG
2
14
16
17
5
7
13
4
A Meldingen door inwoner van de gemeente bij ADV
B Meldingen over voorval in de gemeente bij een van de ADV’s
C Geregistreerde discriminatie-incidenten bij de politie
׉	 7cassandra://KGkmMLvtv2f2x36LKZyk-5uqbL6X_3QmN6uw4qe664MA
`  i߽M P׉ELANDELIJKE CIJFERS
discriminatie.nl
MEER INFORMATIE
discriminatie.nl/fryslan
discriminatie.nl/groningen
discriminatie.nl/drenthe
politie.nl
11
8
3
1
3
1
15
12
11
10
10
2
9
6
3
18
12
9
HET JAAR 2025
VERHALEN
4
8
5
7
PREVENTIE
DE CIJFERS
6
DE ANALYSE
ADVIES
1
7
8
6
10
9
2
4
5
De witte vlekken op de kaart
zijn niet bij Discriminatie.nl
aangesloten gemeenten. Deze
gemeenten hebben ervoor gekozen
op een andere wijze invulling te
geven aan de Wet gemeentelijke
antidiscriminatievoorzieningen.
Daardoor zijn de cijfers voor deze
gemeenten niet compleet. Wij
hebben om die reden alleen inzage
in de geregistreerde discriminatie
incidenten bij de politie (C).
i߽M Qi߽M PבCט   u׉׉	 7cassandra://CXdTjhMQvWUkHH73L0Dn4GakfkRhnBgnkmZ77t2evAg `׉	 7cassandra://f2x9qG-UZg3H2R7B58NSBqCUiJAhF2fWor_PRYQGAww3`׉	 7cassandra://qLfVVhzwHaUKjm4Fp3kFjvCb_5oLpdz03AlM6v7Cc2Ax`  i߽M  נi߽M ́ %%9 ׉S G
ׁׁrנi߽M ́ ,9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ΁ ߁*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ρ *9 ׉SG
ׁׁrנi߽M Ё n*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M с +9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ҁ @&9 ׉SG
ׁׁrנi߽M Ӂ ,9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ԁ ߁*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M Ձ *9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ց n*9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ׁ +9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ؁ @&9 ׉SG
ׁׁrנi߽M ݁ Jht9ׁHhttp://Discriminatie.nlׁׁЈנi߽M ܁ Bt9ׁHhttp://Discriminatie.nlׁׁЈנi߽M ہ ̫Nt9ׁHhttp://Discriminatie.nlׁׁЈ׉EoCOLOFON
Monitor Discriminatie 2025 Noord-Nederland
Tekst en cijfers: Ajla Zildžović, Eva Brinkhof,
Kikie Teunissen
Portretten: Discriminatie.nl
Vormgeving: Go Puck
UITGAVE
April 2026
Deze monitor is een uitgave van Discriminatie.nl
Drenthe, Fryslân, Groningen en Politie-eenheid
Noord-Nederland die hierin hun cijfers op
eenheidsniveau publiceren. De Nationale Politie en
het College voor de Rechten van de Mens hebben
voor deze uitgave gegevens beschikbaar gesteld.
BRONNEN
Discriminatieklimaat Groningen, Discriminatie.nl
Movisie, KIS, Trendbureau Drenthe
HET JAAR 2025
VERHALEN
DE ANALYSE
ADVIES
PREVENTIE
DE CIJFERS
׉	 7cassandra://qLfVVhzwHaUKjm4Fp3kFjvCb_5oLpdz03AlM6v7Cc2Ax`  i߽M _׈Ei߽M `i߽M _)MONITOR 2025 NOORD-NEDERLAND tDeze monitor geeft uitgebreide informatie over alle meldingen van discriminatie in de regio Noord-Nederland in 2025.i߽b*c