׉?ׁB!בCט{u׉׉ 7cassandra://4rJyew5oVsy4JqbVaSG8c-lsfAVBZT6x-mNrQluWAKMcz` ׉ 7cassandra://p_4rp-6zdWZ2sv8c_nSNMxNaX81oHPX5iKfvbcS9FUQpK`S׉ 7cassandra://kwOx1QkmEtlhW8tYxNdwgfs44HnG79wG6wt7tJbx0ew*`̵fqKx[ט{u׈ÂeRN׈EfqKx[׉EExPress 9e jaargang nr. 1 maart 2024 Magazine voor gepensioneerden van VVG-PGB PGB aan zet Toelichting op pensioenwet via grootse campagne Pag. 14/15 Pensioenen VVG en/of PGB Zorg en/of wonen Welzijn en/of human interest ׉ 7cassandra://kwOx1QkmEtlhW8tYxNdwgfs44HnG79wG6wt7tJbx0ew*`̵fqKx[ށfqKx[݁{בCט{u׉׉ 7cassandra://qJ4Empz85otYd4_R-zDsIepImO2popzMe2LysCL6K98` ׉ 7cassandra://5HF_ZxzqqpXk_S9LH71D0B0DuELlge8OapnJB-8VILk`׉ 7cassandra://dh6q5VaaDBttdV-a0BzZ6zRqLhMlJmjF-aDOgy4w8JMEi`jfqKx[נfrKx[l̒9ׁHmailto:redactie@vvgpgb.nlׁ ׁ Ј׉E HET OVERZICHT BESTUURSLID IN SCHIJNWERPER IN DIT NUMMER 4-5 AOW straks belast? 6-7 Vallen en opstaan Anton Allure in beweging 8-9 Voor altijd marinier 10-11 Dagboek in oorlogstijd 12-13 Groet uit de USA 14-15 Operatie communicatie 16-17 Website verbeterd 18-19 Andere kijk op het pensioen 20-21 Hospice straalt warmte uit 22-23 Hoorrecht 24-25 Aan de wandel 26-27 Duurzaam als trefwoord 28-29 Fotowedstrijd 30 31 Lezers schrijven Uitsmijter Website vvgpgb.nl nu N a de ExPress is nu ook onze website vvgpgb.nl vernieuwd. Frans Molenaar, Marcel Willemsen en Tonnie Klein Hemmink hebben al een behoorlijke slag geslagen en verbeteringen doorgevoerd. Informatief, toegankelijk en verbindend zijn de sleutelwoorden waarmee zij aan het werk zijn gegaan. Met de vernieuwde website willen we onze leden informeren over wat er actueel in pensioenland speelt. Er komt immers heel wat op ons af. Uiteraard vind je er ook allerlei informatie over onze vereniging, zoals jaarverslagen, statuten en hoe je met ons in contact kunt Ernst Taris: Organiseren met rock-tonen A COLOFON ExPress is een uitgave van VVG-PGB 9e jaargang nummer 1 Redactie: Petra Dircks, Miriam Szalata, Frans Molenaar, Geurt Bos, Jos van Rijsingen, Fieneke van den Brink, Gijs Korevaar, Willem van der Kooij, Nicoline Maarschalk Meijer, Theo Leoné, Foto’s: Cees Mooij, Marnix Schmidt, Theo Leoné, Petra Dircks, Berry ter Horst 2 Eindredactie: Willem van der Kooij Coördinatie: Geurt Bos Vormgeving en DTP: Ester Schulte, Hans Brand Technische ondersteuning: Tonnie Klein Hemmink, Marcel Willemsen Druk: Damen Drukkers Oplage: 15.000 Reacties kunt u sturen naar: redactie@vvgpgb.nl ls alle posten bezet zijn, heeft VVG-PGB een achthoofdig bestuur. Wie zijn deze bestuursleden en wat doen ze? Na penningmeester Ruud Hollering is nu het woord aan voorzitter Ernst Taris. We legden hem drie vragen voor. Hij gaf ons de volgende antwoorden. Waarom ben je lid geworden van het bestuur van VVG-PGB en wat is daarbij je takenpakket? Ik was al vrijwilliger bij het ondernemersklankbord en was ook al bezig om als zelfstandig adviseur een eigen bedrijfje op te starten. Ik vond het daarom min of meer vanzelfsprekend mezelf aan te melden bij de VVG als actief lid. Een half woord bleek voldoende want het toenmalige bestuur nodigde mij snel uit voor een gesprek. Om eerlijk te zijn heb ik tijdens dat gesprek aangegeven dat ik over pensioenen weinig toegevoegde kennis kon bieden. Mijn kracht en ervaring zaten en zitten vooral in bestuurlijk organisatorische aangelegenheden. En daar binnen het bestuur een vacature bleek te bestaan voor een nieuwe voorzitter zijn we ons in dat gesprek op deze positie gaan oriënteren. Vertel wat van je verleden en je familieleven Ik ben geboren en getogen in Utrecht en kom uit een warm nest. Mijn vader werkte als jurist/directiesecretaris bij een verzekeringsbedrijf en mijn moeder was een dochter van de belangrijkste ondernemer in Enkhuizen. Opa en oma runden namelijk toen de enige drankenhandel aan de haven. Mijn broer en ik hebben een ׉ 7cassandra://dh6q5VaaDBttdV-a0BzZ6zRqLhMlJmjF-aDOgy4w8JMEi`jfqKx[׉E pMAART 2024 ExPress ook vernieuwd komen. Kijk vooral op de homepage naar de laatste nieuwtjes. Onderin op die pagina staan de sectoren van ons pensioenfonds. Korte, beschrijvende teksten zijn nog in de maak. Met de zoekfunctie - het vergrootglasje bovenin - kun je naar teksten in het archief zoeken. Heel belangrijk natuurlijk is de Wet toekomst pensioenen. Die hebben we ondergebracht op een aparte pagina, om alle informatie overzichtelijk bij elkaar te houden. Er valt - kortom - wat te lezen op onze website. Probeer maar eens uit en laat ons via redactie@vvgpgb.nl weten wat u ervan vindt. In deze ExPress vertellen de makers van de vernieuwde website over de achtergronden en waar op gelet is bij het vernieuwen van de website. Het was een boeiend proces. Zie verder op pagina 16 en 17. Ernst Taris voor zijn troepen. Achter hem van links naar rechts Ruud Hollering (penningsmeester), Geurt Bos (communicatie), Tonnie Klein Hemmink (ledenadministratie), Thijs Reuder (ledenservices), Fieneke van den Brink (pensioenwerkgroep) en Jos van Rijsingen (vice-voorzitter). onbezorgde jeugd gehad. In mijn HBS tijd ontmoette ik Riny, door haar te torpederen op de bevroren sloot voor ons huis. Echt goed schaatsen kon ik niet bepaald en om eerlijk te zijn beheers ik dit nog steeds niet. Toch was dat het begin van onze relatie en hebben we samen veel mogen delen en meemaken. Na mijn studie psychologie zijn we getrouwd. We kregen twee kinderen en verhuisden naar Tilburg. We hebben nu ook twee kleinkinderen. Onze dochter is deze maand getrouwd en onze zoon trouwt medio 2025. Wat doe je in je vrije tijd? Sinds ik overgegaan ben naar de volgende fase in mijn leven - ik krijg het woord pensionado eigenlijk nog steeds niet uitgesproken - hebben Riny en ik het drukker en leuker dan ooit. Zij met haar activiteiten bij het Textielmuseum en als schipper in de Tilburgse wateren waar zij voor Stichting Ahoy gasten rondvaart in historische sloepen. Ikzelf met alle activiteiten die ik nog steeds onderneem. Ik werk nog steeds, ben vrijwilliger en actief als voorzitter voor de VVG. Daarnaast ben ik een enorme muziekliefhebber van progressieve rock en bezoek ik nog veel concerten. Ook ben ik een liefhebber van geschiedenis en bezoeken Riny en ik veel musea en tentoonstellingen in binnen- en buitenland. Cultuur snuiven in een Europese stad vind ik fantastisch. Daarbij fotografeer ik graag en leg ik onze ervaringen vast in mooie albums, waar ik best veel werk van maak. De volgende reizen staan al gepland in de agenda voor het komend jaar. Ons motto is dan ook: vooral herinneringen blijven maken, zo lang als ons dat gegeven is. Ernst Taris/Geurt Bos Cees Mooij 3  fqKx[fqKx[߁{בCט{u׉׉ 7cassandra://Tl4xuwkpPZ0E2bx03fHEH1r1r2Ktb5A_hNnXIaQ50pYu ` ׉ 7cassandra://aWKkAnkbxIa6FuwU5CYDPc10p4DIYK79hDGcKIiRsxM`׉ 7cassandra://uyBUCK3pOVvrbJCnbEbiZ-rOL3dX11to8AEwz8pxerg@`jfrKx[ ׉EPENSIOENEN EEN KOSTENPOST? AOW’ers: grijze plaag of maatschappelijke zegen? I 4 n mijn mailbox vind ik een bericht van mijn zoon. De bijlage schettert dat AOW’ers van alle andere leeftijdsgroepen de minste kans op armoede lopen. In internationaal verband zijn Nederlandse AOW’ers bevoorrecht. Analyse Het bericht is geen toeval: de benarde positie van ouderen is bij ons een weerkerend onderwerp van discussie. De valse framing van schaterlachende Zwitserlevengenieters in allerlei luxueuze uithoeken van de wereld heeft zich krachtig tussen de oren van jongeren gevestigd. Ouderen hebben, vinden zij, niet alleen het lànd na de oorlog opgebouwd, maar ook (goedkoop) hun eigen vermogen. Met eigen huis, eigen bedrijf en hoger onderwijs voor een prikje konden ze maximaal van de groei profiteren. Terwijl jongeren nu opdraaien voor de klimaat-kaalslag die ouders en grootouders in hun expansiedrift hebben veroorzaakt. Zoon ziet zijn gelijk in de bijlage bevestigd: AOW, al dan niet met aanvullende uitkering, ligt boven de ‘lage-inkomensgrens’, het minimale inkomensniveau om aan armoede te ontkomen.  In de zomer komt nieuwe armoedegrens Met die uitkering moeten AOW-gerechtigden dus makkelijk hun ‘minimaal onvermijdbare uitgaven’ (het criterium) kunnen bekostigen. Hoe kan het dan, werp ik tegen, dat mensen in mijn omgeving soms maar één of twee keer per week vlees kunnen eten? Dat ze niet meer met vrienden buitenshuis afspreken en daardoor zelfs soms in een isolement belanden? En wat verstaan we onder ‘lage inkomensgrens’ en ‘minimaal onvermijdbare uitgaven’ nu een team van CBS, CPB en NIBUD naar verwachting nog deze zomer komt met een Ouderen hebben doorgaans een toegevoegde waarde ׉ 7cassandra://uyBUCK3pOVvrbJCnbEbiZ-rOL3dX11to8AEwz8pxerg@`jfqKx[׉EMAART 2024 ExPress heel nieuwe definitie van het begrip armoede onder de titel ‘Op weg naar een nieuwe armoedegrens’? Daarin worden behalve koopkrachtplaatjes ook bepalende factoren zoals gezondheid, huisvesting en toegang tot de (voornamelijk weg geprivatiseerde) verzorgingsstaat meegenomen. Wie het oerwoud van ambtelijke stukken in liefst afgekort jargon trotseert, leert dat de heersende beeldvorming over de financiële rek van ouderen terug te voeren is op de departementale ‘Beleidsdoorlichting artikel 8 Oudedagsvoorziening’ uit 2019. Daarin wordt onderzocht of het gehanteerde beleid om armoede onder AOW’ers te voorkomen wel effectief is geweest. De uitkomsten liggen al meer dan vier jaar op de plank, ondergesneeuwd door jaarlijkse bezuinigingsvoorstellen van het ministerie. Geen wonder: het onderzoek (waaop sommigen dus nog steeds hun mening baseren) heeft betrekking op het beleid in de periode 20132017. Een tijd waarin corona, economie ontwrichtende oorlogen, energie-armoede en alarmerende inflatie helemaal nog niet aan de orde waren. Niet bemoedigend De consequenties van de in februari van dit jaar aangedragen fiscale opties zijn niet bemoedigend voor de 3,5 miljoen AOW’ers, die al jaren door de bevriezing van de premies (1998) en de kosten aanjagende premievrijstelling voor inkomen uit vermogen (2001) als excessieve kostenpost worden beschouwd omdat ze ongewild steeds meer uit de staatsruif moeten eten. In de bouwstenen-notitie, waarin toekomstige beleidsopties staan genoteerd, wordt vergrijzing bestempeld als een van de ‘drie uitdagingen’ in de voor beleidssturing nood-zakelijke belastingmix. Kortom: de hete hangijzers van deze tijd, samen met (sociale) klimaat-transitie en globalisering. De krappe twee pagina’s die in het 234 bladzijde tellende rapport expliciet aan AOW-gerechtigden worden besteed, worden ingeleid met de vaststelling ‘De grijze druk neemt toe’. Ouderen zijn immers een groep die voornamelijk ontvangt en daarmee ‘een drukkend effect’ heeft op (belasting) ontvangsten en die ook nog in toenemende mate de zorgbudgetten aanspreekt. Waarde Over de toegevoegde waarde van de gevreesde grijze plaag wordt geen woord gezegd: niets over de grote (meestal onbetaalde) maatschappelijke inzet waarmee gepensioneerden de economie draaiend houden, niet over het feit dat zeker de helft van de gepensioneerden noodgedwongen het inkomen voor 100% consumeert en daarmee niet alleen veel BTW binnenbrengt, maar ook de economie aanjaagt. Sterker nog: beperking van de koopkracht van zoveel ouderen zal zeker invloed hebben op de nationale bestedingen. Een nieuw kabinet zou beter eens naar de directe en indirecte opbrengst van de vergrijzing kunnen kijken in plaats van met oogkleppen op de kosten over te waarderen. Tijd om zoon maar eens op de beperktheid van zijn visie te wijzen! Valkuilen De hoogte van de AOW wordt als volgt bepaald. Vanuit het bruto minimumloon (per maand) wordt het zogenaamde referentieloon berekend. Voor deze bruto-netto berekening worden vaste regels toegepast De netto AOW voor een paar moet dan op 50% van dit referentieloon uitkomen en op 70% voor een alleenstaande. Vanuit deze bedragen wordt dan teruggerekend welke bruto AOW bedragen daar bij horen. Dit mechanisme, al bestaand sinds het eind van de vorige eeuw, heeft ervoor gezorgd dat de AOW koopkrachtbestendig is gebleken. Ons belastingsysteem kent afdrachten (premies en belasting) heffingskortingen ter vermindering daarvan om het netto inkomen te verhogen. De Wet Inkomstenbelasting 2001 staat niet toe dat het totaal aan heffingskortingen groter is dan het totaal aan (belasting) heffingen. Voor een alleenstaande gepensioneerde met uitsluitend AOW (€ 16.682 in 2022) zou de som van alle heffingskortingen € 3.669 bedragen. Dat is € 472 meer dan het totaal aan (belasting) heffingen van € 3.197 en kan dus niet ‘verzilverd’ worden. Deze beperking heet daarom het verzilveringsprobleem. Hoe hoger het aanvullend inkomen, hoe kleiner het verzilveringsprobleem. Boven de €2500 kan de korting volledig worden uitgekeerd. Voor gehuwden is het probleem: daar kan pas volledig worden uitgekeerd bij een gezamenlijk aanvullend (pensioen) inkomen van minstens € 10.500. 5 Nicoline Maarschalk Meijer Cees Mooij  fqKx[fqKx[{בCט{u׉׉ 7cassandra://gE4q6Cfq2ruoY_IIz4feOdXUNEf9xAHlloXFPH5bS3kU ` ׉ 7cassandra://mXsg0ktmVoosyVXDfH9KeQrSiAmoSZI5ZSgnAi8kkOw`׉ 7cassandra://1KojRVRKJI-DyFVw0H-ApMWMt8UrgRmU6yn8SCgmorEM`jfrKx[ ׉EBEWEGING PREVENTIE GROOT GOED Ouderen door de teststraat H oe voorkom je dat ouderen vallen? Door ze een ochtend lang door een soort van teststraat te sturen. In het Dorpshuis in Acht bij Eindhoven is het een drukte van belang. Allemaal 65-plussers die op de grond liggen en oefeningen doen, stokken opvangen, een hoor- of ogentest ondergaan, een handknijpkrachtmeter proberen fijn te drukken en aanschuiven bij deskundigen. Een heel circuit om te vernemen wat ze kunnen doen om zo goed mogelijk te voorkomen dat ze vallen. Want hoe ouder hoe groter de kans op een valpartij, vaak met fikse gevolgen. Wachtlijst ,,En heel veel is te voorkomen”, vertelt Maud Droog. Zij is student toegepaste gerontologie en als stagiair namens de KBO Kring Eindhoven medeorganisator van deze vitaliteitsdag. Bij voorbaat een enorm succes, er was zelfs een wachtlijst. Het is de bedoeling dat deze opzet door andere organisaties wordt overgenomen zodat overal zulke bijeenkomsten gehouden kunnen worden. Dit jaar hebben gemeenten de taak om voor alle inwoners van 65-plus een aanpak valpreventie op te zetten. Bij Maurice van Gelder van de KBO Brabant hoeven de deelnemers alleen maar te luisteren. Gedreven vertelt hij in de hem toebemeten tien minuten dat de meeste ongevallen op de trap of in de badkamer gebeuren. “Dus als u vandaag nog iets gaat doen, pak de badkamer aan. Bevestig een beugel aan de muur, MARLEEN DE HOOGH, 74 JAAR 6 Geconcentreerd kijkt zij omhoog naar tien stokken. Onverwacht valt er een en het is haar taak deze snel op te vangen. En dat valt warempel nog niet mee. Deze reactie- en balansoefening mag mevrouw De Hoogh nog een keer doen, en zie, de tweede keer gaat het al iets beter. Ook hier geldt: oefenen helpt en je bent nooit te oud om ermee te beginnen. niet met zuignapjes maar met schroeven. En koop bij de bouwmarkt plakstrips voor op de vloer van de douche. Makkelijk aan te brengen en blijft goed zitten. Alles om te voorkomen dat u uitglijdt.” En op de valreep nog twee toegiften: ,,Als je iets uit een hoog kastje pakt, nooit op een stoel gaan staan maar op een trapje mét beugel om je aan vast te houden. En neem op de overloop een zacht sensorlampje dat gaat branden als je naar het toilet loopt.” Petra Dircks  ׉ 7cassandra://1KojRVRKJI-DyFVw0H-ApMWMt8UrgRmU6yn8SCgmorEM`jfqKx[׉E MAART 2024 ExPress Bewegen op hoge leeftijd COLUMN Het ernstige sleutelwoord van onze tijd is niet langer ´leef´ maar ´beweeg´. Daar kan ik me verdraaid goed in vinden, al is het op hóge leeftijd. Ja, jaren geleden struinde ik moedig drie vier keer per week sportvelden af, binnen en buiten voelde ik me doorgaans de ster van het veld. Dat magische gevoel heb ik meegenomen in mijn afgeladen pensioenbagage. Weggezakt op de bank voel ik me meer dan ooit tevoren de ster. Achteloos vereenzelvig ik me met ene Messi, met Nadal en enige uren later met Van Gerwen. Dat is een In het dorpshuis in Acht deden zestig ouderen mee aan de vitaliteitsdag in het kader van valpreventie. VALPREVENTIE - Elke vier minuten belandt een 65-plusser op de spoedeisende hulp na een valongeval. - De meeste valpartijen zijn in huis. - De medische kosten van deze ongevallen bedroegen in 2020 al boven de 1 miljard euro. - Door oefeningen én aanpassingen in huis kunnen ouderen het risico om te vallen sterk verminderen. - Valpreventie kan voor een deel vergoed worden uit het basispakket van de zorgverzekering. Maurice van Gelder van de KBO Brabant in gesprek met An Dekkers over veiligheid in huis. groot voordeel van tv-kijken. Aan geen enkele sport ben je gebonden. Naar niet één wedstrijd kijk ik zomaar een beetje. Nee, ik kruip in de huid van de figuren die zich aan me presenteren. Soms is het inderdaad Nadal, dan weer de fenomenale Femke Bol en dan weer een dappere darter. Ik doe alleen nog net geen bijpassend shirt aan. Als ik eenmaal mijn keuze heb bepaald, is de wedstrijd onmiddellijk totaal anders. Dan ren ik bijna letterlijk achter een bal aan die ‘mijn’ man niet kon halen. Ik zie dropshots die ik zelf aanzienlijk vlotter had geslagen. Of ik zie een bulls-eye optimaal gevuld worden. Eerlijk gezegd brengt al dat spiegelen me een hoop extra en is het qua energie net zo slopend als zelf in het veld staan. Vooral als zich een live-strijd aandient, krijg ik het standaard benauwd. Wie wordt mijn favoriet vandaag? Op wie vestig ik al mijn hoop? De afstand tot mezelf zoals dat zo mooi wordt omschreven in de psychologie is warempel een stuk kleiner geworden. Ik veronderstelde vroeger dat ik de grote kampioen was, nú weet ik het zeker en soms wel een paar keer per dag! Wat ben ik goed! Of ik het begrip ‘beweeg’ tot sport heb gepromoveerd? Jazeker, de afstandsbediening is na een pittige sportdag bekaf. Anton Allure 7 fqKx[fqKx[{בCט{u׉׉ 7cassandra://DT9hCmfcbQNCSs0YaP5PGT6N0gimaSsTXT9yMBvTkKIM` ׉ 7cassandra://36dwuE8KhE4MSMU0yFJU_P6L0iH-vhuAo6K20QSEEjQ{`׉ 7cassandra://wQ-SxSgCuaQTAfL46lKwj-qSQIHd8z8KIm5bVg3bxbMD3`jfrKx[׉EMARINE ZORG DAT JE ERBIJ KOMT Jan de Gier: ‘Voetjes op de grond en boerenverstand’  ieuw Guinea, Kerstavond 1959. Korporaal der Mariniers Jan de Gier meldt zich bij de commandant. Op eiland Yapen zijn vierhonderd geweren gesignaleerd. Waar? Dat moet de geweergroep (13 mariniers) waarvan hij deel uitmaakt, uit gaan zoeken. 8 Vierhonderd geweren? In NieuwGuinea loopt de spanning op. Het fregat Hr. Ms. Evertsen brengt vanaf basis Biak de mariniers naar Yapen. Onder bescherming van de nacht komen de mannen in rubberboten aan land. ,,Vijf dagen zoeken en geen geweer gevonden. Ruim een jaar heb ik op Nieuw-Guinea rondgebanjerd. Mijn diensttijd was best pittig.” De Haagse boekdrukker De Gier is verrast als hij wordt ingedeeld bij de mariniers. Op het formulier voor de keuring geeft Jan aan belangstelling te hebben voor de marine. In dienst? Dan maar de zee op. Zo zie je tenminste nog iets van de wereld. De drukker is sportief en ondernemend. Speelt als junior in het nationale jeugdwaterpoloteam. Per rubberboot op zoek naar vierhonderd geweren N Voorgoed marinier Patroonsdiploma Na het verlaten van de dienst in het voorjaar van 1960 geniet De Gier van zijn vrijheid. Viert liefst feest. Studeren? Vooruit dan maar, zijn omgeving helpt. Na avondHBS en de avond-HTS gaat hij op voor het patroonsdiploma. Dat papiertje opent vele deuren. ,,Het patroonsdiploma was de basis om verder te klimmen. In het blad Graficus zette ik een advertentie om aan werk en een huis te komen. Zo ging dat in die tijd. Uitgeverij Kluwer in Deventer reageerde. Ik kon aan de slag als arbeidsanalist.” Een half jaar getrouwd met zijn Loes strijkt Jan de Gier (1939) neer in Salland om de streek nooit meer te verlaten. Wel volgt de ene na de andere verhuizing. Van Deventer naar Diepenveen naar Zutphen. Om de reeks woonplaatsen te vervolgen met Olst, Raalte en toch weer Olst. Stil staan is geen optie. Na de jaren bij het mensvriendelijke bedrijf Kluwer (tot 1985) komen De Boer Casparie en RotoSmeets in beeld. Hij haalt deelnemingen in Hongarije en Slovenië binnen. Geeft leiding aan gevarieerde bedrijvigheid. Het uitstapje naar de tijdschriftentak van Tijl, waarvan De Gier directeur is, duurt twee jaar. ׉ 7cassandra://wQ-SxSgCuaQTAfL46lKwj-qSQIHd8z8KIm5bVg3bxbMD3`jfqKx[׉E MAART 2024 ExPress ,,Nooit heb ik gesolliciteerd naar functies. Het is me allemaal overkomen. Met voetjes op de grond en boerenverstand kom je een heel eind.” Koning buigt Marinier is Jan de Gier altijd gebleven, Qua Patet Orbis – zo wijd de wereld strekt. Als veteraan merkt hij in zijn contacten al snel dat zeesoldaten vanwege hun bijzondere band een streepje voor hebben. Tijdens de landelijke Veteranendag draagt Jan direct achter de marinierskapel het rood-witblauw en salueert de Koning voor de vlag en hem. Bij iedere stap neigen de vaandels. Het Contact Oud Mariniers telt momenteel 7.000 leden, een hechte groep. Drie keer per jaar Qua Patet Orbis, een glossy magazine voor mariniers. Een bijzondere rol speelt de stichting QPO, waarvan De Gier bestuurder is. Jaarlijks stoppen vijftig vrienden duizend euro in de pot. Van het geld (toch mooi in vijf jaar een kwart miljoen) wordt de lustrumviering bekostigd. Het geld dat overblijft, gaat naar diverse doelen ten gunste van mariniers. IJzervreter Toen in 2011 minister Hillen de financiering onder alle gratis defensiebladen wegsloeg, namen de mariniers het heft in handen. ,,Marinecommandant Rob Verkerk, een echte ijzervreter, vroeg of wij kans zagen het blad QPO (Qua Patet Orbis) in leven te houden. Verkerk had het niet zo op Den Haag. Binnen QPO werd mijn kant opgekeken. Ik wist toch de weg in de grafische wereld?” Al snel ontstaat overeen-stemming zich niet klein te laten krijgen. De zes bestuursleden trekken de portemonnee om het eerste blad in eigen regie te financieren. De abonnementsprijs van het 132 pagina’s dikke blad? Aanvankelijk 16,65 euro. Een verwijzing naar het jaartal waarin zeeheld Michiel de Ruyter en raadspensionaris Johan de Wit het korps mariniers oprichtten. Het blad QPQ overleeft en verschijnt dankzij vrijwilligers momenteel drie keer per jaar in een oplage van drieduizend exemplaren. De Gier: ,,Het ministerie van Defensie neemt vijftig bladen af. Ons mariniersblad ligt op de leestafel van de minister.” Theo Leoné ‘Van bedrijven weet Ik wel het een en ander’ ,,Ons blad gered. Prijs aanvankelijk 16,65 euro. Een verwijzing naar het jaartal waarin zeeheld Michiel de Ruyter en raadspensionaris Johan de Wit het korps mariniers oprichtten.” Niks snapt Jan de Gier van voetbal. Nou ja, lang niet alles. Toch is hij twee jaar directeur van profclub Go Ahead Eagles. ,,Waar je niets van weet, moet je van afblijven. Go Ahead Eagles is een bedrijf. En van bedrijven weet ik wel het een en ander. Nog steeds ben ik adviseur van STIPP. Als oor voor reguliere zaken als huisvesting, commercie en personele zaken. Op het gebied van internet-technologieën ben ik niet deskundig.” Twee keer per week staat De Gier op de tennisbaan – zomer en winter. Maandags zingt hij mee bij de Roalter Jongs, een mannenkoor uit Raalte. Bij het reizen is vooral het Verre Oosten in trek. Hoe ontwikkelt zich Guinea? De eerstkomende reis gaat naar Bali. 9  fqKx[fqKx[{בCט{u׉׉ 7cassandra://kOZENYo5V3scSoqWQTQ-lKdU7iY10EXmPQPUGkM4qMU` ׉ 7cassandra://FJQ9OwnqmJbkbgi38TYbTWoGTrSVDFyQlj_zXjajzyg`׉ 7cassandra://RvvQ_MBHpusVkcnIR-MyzaLcBIjb2YidMDCcOTYBKSMH`jfrKx[׉ENOTITIES DAGBOEK ONTRAFELD DAGBOEK HENDRIK VELDWACHTER Drukkersbaas in oorlogstijd Hendrik Veldwachter: ,,Vandaag geen mensenjacht.” H 10 endrik Veldwachter (1899) is blij met de grote order van het SS Panzerregiment. De directeur van de Deventer drukkerij Ovimex heeft werk nodig. Alles beter dan zijn personeel te zien vertrekken naar Duitsland. Vergeet ook de kostbare machines niet. De nazi’s pakken november 1944 alles wat ze kunnen gebruiken. Het zuiden van Nederland is al bevrijd. ,,Onder de gegeven omstandigheden ben ik blij met de order. Krijg daardoor Slot, Gerritsen, Muilerman en Voortman tien dagen vrij! Direct tegen de SS’ers gezegd dat tien dagen niet genoeg is. Komt in orde. Alle letters en machines naar boven en in gebruik.” Zolder Veldwachter geeft in zijn dagboek uitvoerig verslag van de oorlogsjaren. Hij zet zijn angsten, worstelingen en beslissingen op schrift. Journalist Leo Enthoven vond het dagboek terug op de zolder van Veldwachters kleindochter Henrike. Het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie kent ruim 2100 dagboeken bijgehouden in de jaren 1940 – 1945. Slechts één daarvan is geschreven door de directeur van een drukkerij: het dagboek van Hendrik Veldwachter. Onder zijn leiding groeit het bedrijf uit tot een middelgrote drukkerij met vijftig medewerkers. Veldwachter was Ovimex en Ovimex Veldwachter. Het bedrijf werd in 1922 opgericht als Overijselse Import en Exporthandel. Let wel: de regio Deventer schreef de riviernaam IJsel lange tijd met één s. Het in papier en inkt handelende bedrijf ontwikkelt al snel tot een heuse drukkerij werkzaam op diverse locaties. De aankoop van de grote machinehal van de teloorgegane ijzergieterij Nering & Bögel bewijst in oorlogstijd ׉ 7cassandra://RvvQ_MBHpusVkcnIR-MyzaLcBIjb2YidMDCcOTYBKSMH`jfqKx[׉E MAART 2024 ExPress Verwrongen staal van de oude spoorbrug. In de stad worden 500 woningen geheel verwoest. goede diensten. Toch handig, zo’n diepe kelder met meters dikke gewelven. Koestal ,,Vandaag geen mensenjacht in de stad”, schrijft Veldwachter op 24 oktober 1944. ,,Zodat ik me kon wijden aan het inschrijven van orders. Volgens de kapper stink ik naar een koestal. Een ruiltje gemaakt met de directeur van Autodienst Salland, een zak steenkolen tegen vlees en olie.” In een brief van 17 november: ,,Nadat we van de Snip (buurtschap, red.) waren weggebombardeerd, zijn we naar Bertha haar huis getrokken. Nu zijn we met alle Snippen samen (wij, Dirk en Hennie met de kinderen, twee opa’s) in de Hallenstraat. Daar slapen we allemaal in de kelder. We wonen hier safe en met de eterij gaat het best. We mogen niet klagen, vergeleken met andere Nederlanders.” Maandag 20 november 1944: ,,Vandaag geen razzia geweest. Op advies van Drost naar papierhandel Ubbens in Zutphen, in de stromende regen. Militair gezien merk je dichter bij het front te zitten. De zaak Ubbens is zwaar gehavend. Ik heb het idee dat ze willen verkopen omdat ze vrezen dat alles naar de bliksem gaat. Voor 350 gulden papier gekocht. Nu de moeilijkheid het in Deventer te krijgen.” Woensdag 29 november 1944: ,,Vandaag een echte depressiedag. Geen licht en stroom. Wat gisteren was dichtgespijkerd, was vannacht door de regen doorweekt. De toekomst lijkt Drukkerij Ovimex in de oude machinehal van Nering & Bögel. me erg donker. De elektriciteitscentrale in Hengelo is gisteren gebombardeerd. Nu moet er stroom komen uit Zwolle, waar voor slechts een paar dagen kolen is.” Vanmiddag drommen bommenwerpers overgekomen en aanvallen op de bruggen. Terwijl ik dit schrijf, dreunt het alweer. Ik geloof niet dat ik direct ruiten laat zetten.” Vrijdag 15 december 1944: Een zeer donkere dag voor Deventer. Het scheen dat alle vliegtuigen in de strijd om Keulen en Aken gebruikt worden. Daar moet het hevig toegaan. Gisteren tegen half vijf duidelijk een V1 zien opstijgen. Hij kwam uit de richting van Hellendoorn. Stijgend laat hij eerst een rookzuil achter. Als hij op hoogte is, lijkt hij een ster. Tegen 12 uur kwam vanmiddag het onweer opzetten – bombardementen. Iedereen met spoed de kelder in. Het dreunde geweldig. Ik werd opgeroepen voor een opruimingspiket. Eerst naar mevrouw Smits aan de Stroomarkt. Zonde van zo’n prachtig huis. Daarna naar de Nieuwmarkt. Daar was het het ergste. Ik heb me onledig gehouden met het vrijmaken van de straat. Onder het puin moesten mensen liggen. Die vinden leek me niets. Wie deze oorlog doorkomt, moet geluk hebben.” Schoonzus Hennie van Hendrik noteert op 26 april 1945: ,,Het werk wil niet vlotten. Vandaag hebben we de Zeus degelpers drukklaar gekregen. Zodat we morgen althans met de hand kunnen drukken.” Zondag 29 april 1945: ,,We hebben het eerste drukwerk, met de hand gedraaid, afgeleverd. Met alle drukkerijen hadden we een vergadering. De naaste toekomst wordt donker ingezien. Stroom, papier en grondstoffen zullen geruime tijd schaars blijven.” Maandag 7 mei 1945: ,,Onze twee katten worden geslacht. Dus werk aan de winkel! Slimme dingen, maar enfin. Beter wat dan niets. Alle weckflessen zijn leeg en dus moet daar weer wat in!” Van de 10.650 woningen in Deventer blijven 2.855 onbeschadigd. Geheel verwoest: 500. De Drukkerijklok stond stil, door Leo Enthoven. Een uitgave van ArtNik, 166 pagina’s. Druk Ovimex. ISBN: 9789490548445. Theo Leoné/Drukkerijklok Theo Leoné 11  fqKx[fqKx[{בCט{u׉׉ 7cassandra://HJhorUPcRhvHxfUdYOZAQmHSbOpXdqOC39-2auWYcL8s` ׉ 7cassandra://fbGjBZjyDVkFa0E1oH-Es1Y5S25OEL6Sbn3wBXnFnDUQ`׉ 7cassandra://L3E1h2qluCN8fmP79WiaJhVkgGkEWZQiQXtnSy_0ny0F`jfsKx[׉E nBUITENLAND PRIMA WEERTJE Ruim 400 leden wonen in het buitenland. We zoeken enkelen (digitaal) op. Deze keer: Cees A. Franken in Florida. V lak na zijn vroegpensionering verhuisde Cees A. Franken met zijn vrouw naar Florida. Hij kende de Verenigde Staten van zijn vakantiereizen énhad er een paar jaar gewerkt. Inmiddels woont hij er ruim een kwart eeuw. Een green card uit de loterij Dat Cees A. Franken graag de schouders ergens onder zet, liet hij al als jonge student zien. Aan de Universiteit van Amsterdam was hij gekozen in de ledenraad van de studentenvereniging ASVA voor de Liberale Studentenbeweging. ,,Ik ben ook lang politiek actief geweest in de JOVD, VVD. Later was ik een van de twaalf, dertien medeoprichters van D66.” 12 Na zijn diensttijd kon zijn werkcarrière beginnen. Hij ging in 1960 aan de slag bij PhilipsDuphar in Amsterdam. ,,Na verschillende functies werd ik twee jaar directeur van een veterinaire firma in het Verenigd Koninkrijk voor de VK en Ierland. Ik wilde daarna niet terug naar PhilipsDuphar en vroeg om ander werk.” Hij werd commercieel directeur bij Draka Plastics, dat later werd overgenomen door Solvay Brussel. Franken greep in 1985 zijn kans om naar Amerika te kunnen. Hij vertegenwoordigde voor Solvay alle ‘Plastic Liners’ voor de groep in de VS en Canada. Franken had een werkvisum. Met hulp van Solvay USA NY wilde hij een green card aanvragen, een verblijfsvergunning. ,,Toen die na drie jaar praktisch rond was, wilde Solvay Brussel niet meewerken. Met een green card had ik ook voor andere bedrijven kunnen werken. Per direct werd ik teruggehaald naar Nederland als commercieel directeur van Polva in Enkhuizen. Eind 1996 ging ik met vervroegd pensioen.” Green card loterij Op 7 januari 1997 kwam hij met zijn vrouw in Florida aan. ,,In een leeg huis, dat we zeven jaar eerder tijdens een vakantie gekocht hadden. We woonden op een toeristenvisum, wat destijds betekende dat je na zes maanden het land weer uit moest. We bezochten Nederland en keerden dan weer terug naar de VS. Dat veranderde toen mijn vrouw in een loterij een green card won, waarop ik kon meeliften. Elke green card is 10 jaar geldig. Ik ben hier op mijn derde green card. Na vijf jaar wonen in de VS, mag je het staatsburgerschap aanvragen, maar dat heb ik nog niet gewild.” In Amerika Na een paar jaar pensioen begon het bij Franken te kriebelen en kocht hij een retail computerfirma. ,,De computerfirma was gespecialiseerd in hardware met nadruk op het maken van pc’s en servers naar de wens van de klant, veelal gamers en bedrijven. Na vijf jaar heb ik de zaak verkocht. Er zijn meer dan 10.000 pc’s en servers gemaakt en verkocht.” Zijn vrouw overleed in 2021. Sinds 2022 woont Franken in Saint Petersburg. ,,Eerst in een condo, een koopappartement, maar dat was me te klein. Ik ben verhuisd naar een vrijstaand huis van twee verdiepingen met een zwembad en een groot bijgebouw.” ׉ 7cassandra://L3E1h2qluCN8fmP79WiaJhVkgGkEWZQiQXtnSy_0ny0F`jfqKx[׉EMAART 2024 ExPress Cees A. Franken verruilde een klein appartement voor een huis met zwembad. (Foto: privécollectie) Amerika en Nederland zijn niet met elkaar vergelijken, zegt Franken. ,,In Nederland is het overal vrij gelijk, waar je ook bent, zoals onderwijs, medische zorg en wegen. In Amerika zijn de verschillen groter. De onderste 20 tot 25 procent van de samenleving is te weinig medisch verzekerd, want te duur en niet verplicht, en heeft te weinig bestaanszekerheid. Dat leidt tot enorme problemen. Wat ik in de VS goed vind, is bijvoorbeeld de vrijheid van ondernemen en de drang om er altijd wat van te maken.”Waarom wilde hij in Amerika wonen? ,,Een reden om hier naar toe te verhuizen - en dan speciaal Florida - is het klimaat. Daarmee bedoel ik zowel het weer als de belastingen. Ik heb nooit kunnen wennen aan het grauwe, regenachtige klimaat in Nederland. De belasting in Nederland is hoog, ongeveer dubbel zo hoog als hier.” Heimwee heeft hij niet. ,,In mijn expat-tijd en na mijn pensionering kwam ik geregeld in Nederland. Voor mijn vrouw was het in de zomermaanden in Florida veel te heet en vochtig, dus zij bracht die tijd in Nederland door, waar we steeds huizen hadden aangehouden. Die heb ik pas eind 2021 verkocht.” Miriam Szalata 13 fqKx[fqKx[{בCט{u׉׉ 7cassandra://tca8HJ32O5BM_8uNA4ccPl7BWVfAMAjK1inFfaLJ1O0` ׉ 7cassandra://AkAkFMiEvkXlSj9jTeLnZFcasKirhvFqiLHw4RJC_rA`׉ 7cassandra://ee4PNGaWC-sbD4a61qNHxTltfcMKsP5oErXaeBoxwcEA`jfsKx[נfsKx[!T9ׁHhttps://www.peׁ ׁ ЈנfsKx[P9ׁHhttps://www.instagram.com/ׁ ׁ Ј׉EuPENSIOEN PRECIEZE UITLEG Communicatie via animatie D 14 e invoering van de nieuwe pensioenwet betekent ook voor de afdeling communicatie dat het tijd is alle zeilen bij te zetten. Ga er maar aan staan: aan iedereen op tijd en helder uitleggen wat er allemaal verandert. Jorien Homan is bij Pensioenfonds PGB als communicatiespecialist verantwoordelijk voor alle communicatie over de Wet toekomst pensioenen, kortweg Wtp. Oftewel: hoe gaat Pensioenfonds PGB vertellen en uitleggen wat er allemaal gaat veranderen. Een monsterklus, maar zo stelt Jorien Homan, geweldig leuk en uitdagend. Voor moeilijke pensioenmaterie schrikt zij niet terug. Als pensioenspecialist loopt ze al veertien jaar mee in dit wereldje. De Wtp is vorig jaar aangenomen in Eerste en Tweede Kamer en daarmee is voor alle pensioen fondsen officieel het sein gegeven aan de bak te gaan. Zo ook bij Pensioenfonds PGB waar ruim vierduizend werkgevers en 440.000 belanghebbenden pensioen opbouwen, ontvangen of hebben opgebouwd. ,,We zijn er natuurlijk al langer mee bezig, want de wet kwam niet uit de lucht vallen. Dus we hebben al goed op de rails hoe we het gaan aanpakken”, vertelt Jorien op het kantoor van Pensioenfonds PGB in Amstelveen. We gaan sociale media veel meer gebruiken Jorien Homan brengt ingewikkelde materie over Het stappenplan houdt onder meer in dat de focus voorlopig op de werkgevers ligt. Zij moeten een aantal belangrijke keuzes gaan maken, bijvoorbeeld welke premieregeling te kiezen. Het is voor Pensioenfonds PGB zinvol hen daar goed bij te begeleiden. Jorien Homan: ,,In de loop van dit jaar nemen we dan langzamerhand ook de deelnemers mee in onze ׉ 7cassandra://ee4PNGaWC-sbD4a61qNHxTltfcMKsP5oErXaeBoxwcEA`jfqKx[׉E MAART 2024 ExPress communicatie. We gaan stapsgewijs uitleggen wat de stand van zaken is met betrekking tot de invoering van het nieuwe pensioenstelsel. Omdat iedereen uiterlijk met ingang van 2028 over moet zijn, hebben we ook nog even de tijd, alles hoeft niet meteen volledig uitgelegd te worden.” Klantenservice De meest gestelde vraag en ook wel zorg onder deelnemers, zo merken ze bij de klantenservice, gaat natuurlijk over de eigen portemonnee. Wat betekent Wtp voor mijn pensioen? ,,Logisch”, stelt Jorien Homan, ,,maar daar kunnen we nu nog geen concreet antwoord op geven, dat moet nog allemaal per persoon berekend worden. Ik snap dat dat misschien frustrerend is, maar dat heeft echt tijd nodig.” Behalve voorlichting via de klantenservice, website en nieuwsbrieven, zet de afdeling communicatie steeds meer in op sociale media. Op LinkedIn en Instagram verschijnen regelmatig berichten met informatie en daar kun je ook een vraag deponeren. Maar er was bijvoorbeeld ook een poll voor werkgevers over Wtp met de vraag: ‘Weet jij wat dat betekent voor jouw medewerkers?’. 69 procent antwoordde hierop ‘nee, ik wil meer weten’, een indicatie voor Homan en collega’s op dat vlak meer informatie te bieden. Animatie Een leuke manier om informatie uit te venten is via animaties. Pensioenfonds PGB maakt vaker https://www.instagram.com/ pensioenfondspgb/ gebruik van sympathiek gemaakte filmpjes van zo’n anderhalve minuut om op een toegankelijke manier pensioenfeiten over het voetlicht te brengen. Recent verscheen weer zo’n filmpje met als thema dat het pensioenstelsel gaat veranderen en dat je er als deelnemer waarschijnlijk pas in 2027 zelf iets van gaat merken. Altijd ondertiteld in het Nederlands voor slechthorenden maar ook in het Engels omdat een aantal PGB-deelnemers de Nederlandse taal niet machtig is. Ondertussen wordt in Amstelveen achter de schermen volop gewerkt om ook alles op tijd klaar te krijgen. Niet alleen computersystemen zoals mijnPGBpensioen maar ook alle handleidingen, brieven en filmpjes over bijvoorbeeld hoe pensioen aan te vragen of zaken rondom partnerpensioen moeten aangepast worden. Een fikse klus waarvoor mensen zijn vrijgemaakt en extra personen aangenomen. Voor Jorien Homan en haar collega’s van communicatie een bijzondere tijd. Maar ook geweldig, stelt ze. ,,Ik vind het leuk om ingewikkelde materie zo begrijpelijk mogelijk te houden en over te brengen.” Op de site van PGB is alles te lezen over de nieuwe pensioenwet: https://www.pensioenfondspgb. nl/hetnieuwepensioen Petra Dircks Pensioenfonds PGB Zie ook: PGB IN KOPGROEP - Pensioenfonds PGB verhoogde de pensioenen dit jaar met 5,2% - Daarmee staat PGB in de top van fondsen die het meest indexeren - Het Pensioenfonds Vervoer verhoogde met 7,55%, Architecten met 6,85%, KLM Vliegend Personeel 6,2%, Medisch Specialisten 5,4%, Notariaat 5,33 % en Zuivel 5,3%. - Een kwart van de fondsen indexeerde dit jaar niet, vooral omdat in 2023 nog wel werd verhoogd. - Vier van de vijf grootste fondsen verhoogden dit jaar de pensioenuitkeringen. Zorg en Welzijn 4,8%, PME (metaal en tech) 3,26%, PMT (metaal en techniek) 3,2 en, ABP (overheid en onderwijs) 3,03%. 15  fqKx[fqKx[{בCט{u׉׉ 7cassandra://yMqyxA4ES3u62GVay8tLK8xSE98wJ9EPeJWXQJfumyU7` ׉ 7cassandra://D34hh9XILcgH4wwSMwwW019UVhHnY1USVKinOR7JKxw݄`׉ 7cassandra://TZ-e4Xoqd2XuCab7i0kx6Ae9U4WdWpSfU-GtZeaMOgYE`jfsKx[נfsKx[S9ׁHmailto:onlineredactie@vvgpgb.nlׁ ׁ ЈנfsKx[S\9ׁHhttp://vvgpgb.nlׁ ׁ Ј׉E DIGITAAL SLEUTELEN AAN SITE Vernieuwde website is dynamisch informatiepunt M 16 et Frans Molenaar 69), Marcel Willemsen (66) en Tonnie Klein Hemmink (74) heeft VVG-PGB drie toppers in huis die de verbetering van de website op zich hebben genomen. Frans heeft zich in zijn werkzame leven bezig gehouden met het uitgeven en laten maken van tijdschriften. De laatste decennia kwamen daar websites bij. Marcel is ICT’er. Ooit begonnen bij de technische dienst in de krantenwereld klom hij op tot coördinator, manager en informatiearchitect. Duizendpoot Tonnie was eens krantenbezorger, volgde bij de Twentsch Courant zijn grafische en informatica opleiding en groeide door tot directeur van ICT Media. Drie mannen die alle (technische) ontwikkelingen in de mediawereld meemaakten. Ook na hun pensionering kost het hen weinig moeite om bij te blijven. Met z’n drieën gingen ze aan de slag met de website. Was het nodig om aan de website te sleutelen? Een werkgroep van de vereniging - waar naast het drietal ook bestuursleden Fieneke van den Brink en Geurt Bos deel van uitmaakten - concludeerde enige tijd geleden van wel. Frans, die gevraagd was als webredacteur: ,,Ik vond dat waar mogelijk er binnen de bestaande structuur een en ander is aan te passen. Het is dus geen nieuwe, maar een verbeterde website.” Wat kon er anders? Frans: ,,Wat me opviel, was dat je zo vaak moest doorklikken. Daardoor zie je door de bomen het bos niet meer. We hebben dat ‘doorklikken’ al aardig verminderd, maar het kan nog beter. Misschien om even goed te benadrukken: we zitten aan het begin van een proces, het werk is nog niet af. Het is niet zo dat we de hele website ondersteboven willen gooien, want dat is ook onzin. Maar we zullen nog wel hier en daar wat veranderen.” ,,Belangrijk is dat op de verbeterde website de zaken die relevant en urgent zijn, direct opvallen en in beeld komen als je de site opent. Denk aan actualiteit, zoals wat speelt er op dit moment op pensioengebied”, gaat Frans Druk in de weer: Tonnie, Frans en Marcel (van links naar rechts) verder. ,,Al het andere, zoals naslagwerk, archief, vragen over het lidmaatschap of specifieke aandachtsgebieden, krijgen een andere plek op de site, waar je met de zoekfunctie op uit kunt komen.” Veel discussies Voor ze aan de slag konden, zijn er veel gesprekken en discussies geweest, zegt Tonnie. ,,Toen we indertijd de oorspronkelijke website hadden opgezet, ontstonden er voortdurend binnen het bestuur discussies: waarom hebben we die website eigenlijk? Er zijn twee varianten mogelijk. Je kunt ervoor kiezen een website in te richten die puur informatie geeft over de vereniging. Dus met teksten als waar zit het bestuur, wat zijn de statuten, waar kan ik een briefje naar toe sturen of waar kan ik me aanmelden. Of je gaat voor een website die informatief is voor de leden, waar je actualiteit kunt vinden, zoals nu over het nieuwe pensioenstelsel. We gaan voor het laatste. We hebben de ambitie dat we in ieder geval een website willen hebben die informatief, toegankelijk en ׉ 7cassandra://TZ-e4Xoqd2XuCab7i0kx6Ae9U4WdWpSfU-GtZeaMOgYE`jfqKx[׉EpMAART 2024 ExPress  Er moet meer interactie ontstaan verbindend is. En onderdeel is van een pakket met ExPress en nieuwsbrieven.” Je moet de leden wel naar die website weten te trekken. ,,We merken dat door de nieuwsbrieven mensen op onze website komen. Dat levert nu nog het meeste op. We willen dat mensen echt geïnteresseerd raken in de website. Als er bijvoorbeeld iets speelt op het gebied van het nieuwe pensioenstelsel dat ze dan naar de website gaan om te lezen wat onze vereniging ervan vindt”, zegt Tonnie. Ververst Frans: ,,Het gaat erom dat er meer interactie ontstaat tussen de leden van de vereniging en de website. Dat daar veel meer te zien of te lezen valt en informatie op te pikken die relevant is.” Dat betekent dat dynamiek op de website nodig is. ,,Berichten moeten geregeld ververst”, beaamt Frans. Ze hebben de taken verdeeld. Frans: ,,Ik schrijf de teksten voor de website en leg lijntjes met informatieve bronnen. Die leg ik ook vast, zodat een ander het kan overnemen.” Marcel is zijn steun en toeverlaat. ,,Ik verleen ondersteuning aan de website en de nieuwsbrieven en aan de redactie. Ik plaats ook teksten van anderen op de website of vul ze aan als ze niet compleet zijn.,, Tonnie neemt de rol van technisch eindverantwoordelijke op zich. Nieuwsgierig? Kijk op vvgpgb.nl. Tips? Mail naar onlineredactie@vvgpgb.nl Cees Mooij Miriam Szalata 17  fqKx[fqKx[{בCט{u׉׉ 7cassandra://aeQW8lCuvvg7w_Pwzs53U-_AwwIKqas3Lxma5S6sKb8Z` ׉ 7cassandra://wtfEPw00f6DeONAWBcDfWVIl20_ofMFj6mG3lwnn-lcC`׉ 7cassandra://kww27-5szEe-Vp7s9duyBrfHWigoMJkW5owpn59DcLkE5`jfsKx[׉E VISIE KAN HET ANDERS? B ijna achteloos zijn politici, pensioenfondsbestuurders en iedereen die er verder bij betrokken is geweest over de vele bezwaren gestapt, die tegen de herziening van het pensioensysteem waren gerezen. Het is een mega-operatie, waar nog steeds heel veel onduidelijk is voor de pensioenfondsen en vooral voor de deelnemers. ,,Ik heb de wijziging eens vergeleken met een woekerpolis. Er is veel onduidelijk, er is geen inspraak en het kost heel veel geld”, zegt Hans van Meerten, advocaat en bijzonder hoogleraar Europees pensioenrecht. Verwacht van professor Hans van Meerten weinig positieve woorden over de herziening van het pensioenstelsel of over het ‘invaren’ van de bestaande 18 pensioengelden in het nieuwe systeem. ,,We hadden er nooit, maar dan ook echt nooit, aan moeten beginnen”, aldus de bijzonder hoogleraar. De pensioenfondsen en de regering vinden dat er zo lang over is gesproken, dat ‘de wet er nu maar moet komen’, aldus Hans van Meerten. ,,Dat heb ik bij eerdere grote affaires, al eens gehoord. Het is het slechtst argument denkbaar,’’ De toon van het gesprek is daarmee meteen gezet. Hier spreekt een fel tegenstander van de politieke beslissing die vorig jaar na ellenlange discussies zijn beslag kreeg. De Eerste Kamer gaf het laatste zetje vlak voor de provinciale verkiezingen. ,,Ik heb keer op keer gewaarschuwd: begin er niet aan. Ook op hoorzittingen van deskundigen in de Tweede en Eerste Kamer heb  Dit is een sprong in het duister PROFESSOR VAN MEERTEN: ‘Er gaan veel claims komen’ ik dat gedaan. Niet tornen aan bestaande opbouw. Dat kan niet. Dat mag niet”, tenzij er een hele goede reden is aldus Van Meerten. ,,En die is er niet.” Van Meerten is een dag per week op de Utrechtse universiteit als bijzonder hoogleraar Europees pensioenrecht en de andere werkdagen zit hij achter zijn bureau op het advocatenkantoor. Het gesprek vindt plaats via Teams. In het nieuwe stelsel gaat de pot met geld, die voor alle deelnemers aan een pensioenfonds is bestemd, verdeeld worden over die deelnemers. Iedereen krijgt zo een eigen pensioenpotje voor de oude dag. Dat pensioen wordt vervolgens meer afhankelijk van de economische ontwikkelingen en de beurskoersen. Gaat het goed, dan stijgt het pensioen eerder mee met de algemene trend. Maar gaat het slecht met economie en beurs, dan kan er eerder worden gesneden in de hoogte van het pensioen. De vraag is waarom Van Meerten zo mordicus tegen het nieuwe pensioenstelsel is. Dat maakt hij vervolgens in hoog ׉ 7cassandra://kww27-5szEe-Vp7s9duyBrfHWigoMJkW5owpn59DcLkE5`jfqKx[׉EMAART 2024 ExPress tempo duidelijk: ,,De kwaliteit van de datasystemen van veel pensioenfondsen is niet goed genoeg om alle gegevens van de deelnemers aan het fonds over te zetten. En zeker niet om al het geld in de gezamenlijke pensioenpot om te rekenen naar de gewenste persoonlijke potjes van het nieuwe systeem. Het lijkt of de bestuurders zich onvoldoende bewust zijn van de omvang van deze mega-operatie. Het gaat wel om ontzettend veel geld dat nu in de pensioenpotten zit.” Landsadvocaat Dat is zijn eerste punt. Er is natuurlijk nog veel meer en wel op zijn eigen terrein: de juridische grondslag. Van Meerten:,,Denk aan de rechtsbescherming. Opgebouwde rechten worden nu met terugwerkende kracht aangetast. Dat is een inbreuk op het eigendomsrecht. Zelfs de landsadvocaat heeft daar lang geleden al voor gewaarschuwd, maar dat is door de politiek tien jaar niet met het publiek gedeeld.” De oplossing was volgens Van Meerten in feite heel simpel. Sluit het oude systeem af en start opnieuw met het gewijzigde pensioensysteem. Dat laat de opgebouwde rechten van de huidige gepensioneerden ongemoeid. ,,Dat oude systeem faseert zichzelf uit doordat gepensioneerden overlijden. Dat probleem van twee systemen lost zich daarmee vanzelf op. Dat hebben alle landen die een pensioensysteem hebben veranderd gedaan. Waarom hebben wij als enige land ter wereld deze weg gekozen?” Hij vervolgt: ,,Ik heb het eerder al eens vergeleken met de woekerpolissen. Het is onduidelijk, er zijn hoge kosten mee gemoeid en de rechtsbescherming van de deelnemers is uit de wet gesloopt. Ja, er is een geschillencommissie, maar de pensioenfederatie, de belangenvereniging van de pensioenfondsen, heeft dit opgericht. Ik vrees dat we daar niet veel aan hebben.” De beroepsgroep die echt dolblij is met de Wet toekomst pensioenen zijn de consultants die de invoering gaan begeleiden. ,,Dat betekent heel veel werk, zoals De Nederlandsche Bank ook al toegaf in een interview. Daar zal je weinig fundamentele kritiek op de nieuwe wet horen.’’ Claims Waarschijnlijk gaan er veel claims Weinig medestanders Van Meerten vertegenwoordigt diverse belangengroepen in hun acties tegen de overheid. Ook heeft hij als hoogleraar Europees recht een aantal klachten lopen bij het Europese Hof. In de juridische haalbaarheid van die strijd heeft hij weinig medestanders. In media wordt hij weleens vergeleken met Don Quichot, de man die ondanks zijn goede bedoelingen tegen windmolens vecht. Bij pensioenfondsen vindt Van Meerten in elk geval geen enkel gehoor. Zij stellen zich op het standpunt dat de Wet toekomst pensioenen na een zeer uitvoerige behandeling door zowel de Tweede als door de Eerste Kamer is aangenomen. Ook VVG-PGB huldigt het standpunt: de wet is de wet. Binnen die kaders wordt met alle macht geprobeerd de belangen van de leden optimaal te behartigen. Samen met de Koepel Gepensioneerden blijft de VVG zich inzetten voor aanpassingen in de wet die de gelijkheden om te komen tot een koopkrachtig pensioen kunnen vergroten. van dat ‘invaren’ in het nieuwe stelsel komen. Foute berekeningen, administratieve fouten, juridische bezwaren, dat leidt allemaal tot rechtszaken waar advocaten zoals ik mee te maken krijgen. Als advocaat betekent dat voor mij ook veel werk, maar zeg niet dat ik er niet voor gewaarschuwd heb, aldus Van Meerten. Volgens de berichten zal iedereen er op vooruit gaan. “Dat is misleiding”, zegt Van Meerten gedecideerd. “Hebben mensen soms een glazen bol? De pensioenfondsen kunnen nu de bestaande buffers uitdelen om het er beter uit te laten zien. En als die op zijn? Wat dan?” Volgens Van Meerten is de Wet toekomst pensioenen een sprong in het duister. Maar helemaal terugdraaien, zoals sommige politieke partijen willen, lijkt geen optie, denkt hij. ,,De point of no return is voorbij. De geest is uit de fles nu de wet er door is. Wel zijn wijzigingen aan het systeem nog mogelijk. Je kan deelnemers meer zeggenschap geven of zij aan het nieuwe systeem willen deelnemen of bij het oude willen blijven. Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald.” Gijs Korevaar 19 fqKx[fqKx[{בCט{u׉׉ 7cassandra://RyUbp-pzu1dtVEv-Dy3kHmURCJPrwFB1E8DyDbh3JLEY` ׉ 7cassandra://TKKntE1ceu6zzD7Exrr3SV7Xq1oDBa1lT3kCdNxtWBwҟ`׉ 7cassandra://KcrLyjfa7liyNNVliVRLgVRIARUTQYpCsp04bQBKYlMB`jftKx[׉EHOSPICE LAATSTE FASE DRAGELIJK ‘Mensen zijn vaak opmerkelijk opgewekt’ W ie de drempel van de monumentale 19de -eeuwse Villa Rozenheuvel in het Gelderse Rozendaal vergaat, wordt geruisloos opgenomen in de heersende dynamiek waar de zwaarte van het naderend afscheid overstemd wordt door de luchtigheid van zacht opklinkende stemmen en de overweldigende pracht van het alom aanwezige natuurschoon. Cees volop in de weer in de keuken Foto: Privéfoto 20  Geen wonder dat het Leger des Heils in 1994 juist hier het eerste ‘high care hospice’ Rozenheuvel oprichtte. Het wilde daar een ‘andere manier van stervensbegeleiding’ vormgeven, waarvoor in die dagen interesse ontstond: geen verzwakt, maar juist een waardig einde met oog voor optimaal welzijn in de laatste levensmaanden. Kaalslag door commercie en zorgcowboys Kaalslag door commercie en zorgcowboys was toen nog niet aan de orde’ ׉ 7cassandra://KcrLyjfa7liyNNVliVRLgVRIARUTQYpCsp04bQBKYlMB`jfqKx[׉E 7MAART 2024 ExPress was toen nog niet aan de orde, dus Rozenheuvel kreeg de kans om, met inbreng van alle betrokkenen, op natuurlijke wijze naar zijn huidige vorm te groeien. Een integer, flexibel en ongekunsteld thuis waar ieder de ruimte krijgt zichzelf te blijven. PGB-gepensioneerde Cees van der Miessen (74) is als kok bij Rozenheuvel al dertien jaar getuige van dit spontane groeiproces. Zijn werkende leven, dat inmiddels zo’n 20 jaar achter hem ligt, speelde zich af bij PBNA, het Polytechnisch Bureau Nederland Arnhem, een gerenommeerd instituut voor schriftelijk technisch onderwijs dat in 1997 werd overgenomen door Elsevier. Hij was er als Business Unit Manager verantwoordelijk voor de organisatie en marketing van een breed scala van vakopleidingen. Toen de Arnhemse vestiging in 2004 werd opgeheven, besloot hij met werken te stoppen. ,,Mijn vrouw was ernstig ziek. Omdat ik niet meer hoefde te werken heb ik haar tot het einde zelf kunnen verzorgen. Dat heeft mij veel voldoening geven.’’ Na haar overlijden zeventien jaar geleden viel Van der Miessen in een gat. Door zijn contact met Gea Arentsen, begeleidster op gebied van rouw en verlies, kwam hij terecht bij Rozenheuvel, waar Arentsen als psychosociaal medewerker actief is. ,,We doen hier allemaal ons best de gasten die allerlaatste tijd van leven toch plezier te bezorgen’’, zegt Van der Miessen. ,,Alles mag. Je mag zelfs je hond of kat meenemen.’’ De kostbare momenten van vreugde zitten in heel kleine dingen, legt hij uit. ,,Geuren, kleuren. Kleine plezierige ervaringen. Iets lekkers, ook als iemand nauwelijks iets naar binnen krijgt. ‘DE LUCHT KAN IEMAND GELUKKIG MAKEN’ Soms gaat het alleen om de sensatie: de herinnering aan wat zo lekker was. Een theelepeltje, alleen voor de smaak. Soms in de vorm van een ijsblokje dat je langzaam in je mond kunt laten smelten.’’ Creatief Hij is creatief geworden bij het vinden van oplossingen. ,,Soms heeft iemand zin in gebakken aardappelen die hij niet op kan eten. Toch maken we die, al is het maar om er eentje van te proeven. Alleen al de lucht kan iemand gelukkig maken.’’ In de 25-jarige jubileum-uitgave ‘Tot Zover’ waarvan Van der Miessen de hoofdredactie verzorgde, wordt de sfeer bij Rozenheuvel treffend beschreven met veel aandacht voor de medewerkers en de 120 vrijwilligers die zich, meestal een dagdeel per week, inspannen  Vrijwilligers zorgen juist voor alles wat zo bijdraagt aan de laatste levensvreugde om de gasten zoveel mogelijk extra’s te gunnen waar de sobere zorgbudgetten niet in voorzien. Van der Miessen: ,,Vrijwilligers zorgen juist voor alles wat zo bijdraagt aan de laatste levensvreugde. Het prachtige park, de vissen, de vogelhuisjes, de bijzondere bloemstukken. Als we iedere middag om half drie de kamers langsgaan om te vragen wat iemand die avond wil eten, maken we tegelijkertijd een praatje over wat hem of haar bezighoudt. Gasten liggen dikwijls verzwakt in bed. Toch is de sfeer vaak opmerkelijk opgewekt. Het is hier echt geen tranendal.’’ Nicoline Maarschalk Meijer Berry ter Horst 21 Villa Rozenheuvel in Rozendaal  fqKx[fqKx[{בCט{u׉׉ 7cassandra://CtzqXU_7x851Hm5PCluYi4EBfrIlU2n8fQ2oqppE0qM$,` ׉ 7cassandra://ONDi7oARzhtFTeg7xizH2zi_7yrgtlMlEbl8EBLHhzQ`׉ 7cassandra://lr2e1ZF9OlQ11S1T7gUS4qtw61IGjTMn8Z8lU-1uYTMA`jftKx[!נftKx[$R9ׁHhttp://vvgpgb.nlׁ ׁ Ј׉E eVVG VITALE INSPRAAK Hoorrecht geeft VVG meer invloed I n politiek Den Haag en in de pers wordt weer veel gesproken over de Wet toekomst pensioenen. Onderwerpen als ‘van invaren naar ingroeien’, ‘wel of niet een referendum voor deelnemers’, ‘de rente is nu gestegen, dus een nieuwe wet is niet nodig…’. Alle discussiepunten die tijdens de behandeling van de wet in de Tweede en Eerste kamer aan bod zijn gekomen, lijken opnieuw en nu soms zelfs uitgesprokener terugte komen. Maar of dat zal leiden tot grote wijzigingen? Niemand kan het op dit moment zeggen. Wel is duidelijk: de wet is de wet. En pensioenfondsen en toezichthouders (DNB, AFM), maar ook verenigingen van gepensioneerden kunnen niet wachten met handelen. Immers de wet geeft duidelijke mijlpalen waarbinnen verder actie genomen moet worden. 22 Zeker binnen PGB, met al zijn verschillende sociale partners, regelingen en achtergronden van deelnemers is er heel veel werk aan de winkel en is het een grote uitdaging om de wettelijke termijnen te halen. En dat betekent dat we als VVG-PGB hard bezig zijn met het invulling geven aan het ‘hoorrecht’. Zoals eerder aangegeven is bij PGB in feite sprake van een ‘tweetraps raket’: 1. Invloed vanuit de VVG (als ware het hoorrecht) bij PGB bij het ontwikkelen van de nieuwe pensioenproducten die PGB binnen de kaders van de nieuwe wet gaat aanbieden: het nieuwe pensioen bij PGB. 2. Invloed vanuit de VVG bij de diverse sociale partners bij keuzes die zij maken binnen het pakket van PGB of mogelijk daarbuiten (transitieplannen). Inhoudelijk is daarbij het door het bestuur VVG-PGB vastgestelde ‘positon paper’ (zie onze website vvgpgb.nl) leidend. De eerste fase is in 2023 afgerond. PGB heeft zijn nieuwe pensioenproducten vastgesteld, basiskeuzes gemaakt hoe het wil overgaan van de oude naar de nieuwe regelingen en dat aan de sociale partners ter beschikking gesteld. Daarbinnen kunnen die hun keuzes maken. Uiteraard gebeurt dit alles onder het voorbehoud van verder overleg met sociale partners. Wat zijn de belangrijkste punten in de nieuwe pensioenproducten en overgangsafspraken? 1. PGB gaat (net als nu) twee basisregelingen uitvoeren, de solidaire premieregeling (SPR) en de flexibele premieregeling (FPR). 2. Binnen de SPR zal er een zogenoemde ‘variabele pensioenuitkering’ zijn. Om het verlagen van ingegane pensioenen te voorkomen of te matigen, wordt er een solidariteitsreserve (een gezamenlijke buffer) opgenomen. Die zal maximaal 5% van het totale vermogen in de SPR zijn. De solidariteitsreserve wordt bij de start voor zover mogelijk gevuld vanuit het huidige vermogen in het pensioenfonds en in het ׉ 7cassandra://lr2e1ZF9OlQ11S1T7gUS4qtw61IGjTMn8Z8lU-1uYTMA`jfqKx[׉E MAART 2024 ExPress vervolg door een deel van het overrendement (geld dat het pensioenfonds door beleggen verdiend). 3. Binnen de FPR wil PGB geen risicodelingsreserve (een gezamenlijke buffer) uitvoeren. Daarom zullen alle verplichte bedrijfstakregelingen binnen PGB in principe overgaan naar de SPR, want zij moeten een solidariteitsreserve hebben. 4. In de FPR is het mogelijk te kiezen voor een ‘vaste pensioenuitkering’ of een ‘variabele pensioenuitkering’. PGB zal zelf zowel de vaste als de variabele pensioenuitkering voor de FPR uitvoeren, zodat alle pensioenen via PGB uitbetaald kunnen blijven worden. 5. PGB zal ook zelf de pensioenuitkering blijven uitvoeren voor diegenen die niet invaren. Dat geldt met name voor gepensioneerden van wie de werkgever niet meer bestaat. 6. PGB verwacht dat het grootste deel van de deelnemers zal invaren. Bij het invaren zal het beschikbare vermogen op evenwichtige basis worden verdeeld. Hoe dat precies gaat, is uiteraard afhankelijk van hoe hoog de dekkingsgraad op het moment van invaren is. De volgende verdelingsafspraken zijn voor ons van belang: • Als eerste worden - nadat de wettelijk verplichte reserves 23 voor een pensioenfonds zijn berekend - de persoonlijke vermogens (potjes) zodanig gevuld dat de pensioenuitkering na invaren minimaal gelijk is aan daarvoor. • De wettelijke reserves zullen niet hoger zijn dan echt noodzakelijk is. • Er wordt geen geld vanuit het pensioenfonds gebruikt voor compensaties. • De solidariteitsreserve wordt – als de dekkingsgraad op dat moment voldoende is - vanaf het begin voldoende gevuld om goed te kunnen werken. • Het resterende vermogen wordt gelijk bij invaren eerlijk verdeeld over iedereen. 7. PGB zal ervoor zorgen dat het jaarlijkse percentage waarmee de ingegane pensioenen wijzigen, niet afhangt van de leeftijd van de gepensioneerde. Daarmee is een belangrijk deel van de punten uit ons position paper al ingevuld. De komende tijd richten wij ons op de keuzes die sociale partners gaan maken, die leiden tot de daadwerkelijke transitieplannen. De meeste parttijen hebben inmiddels ons position paper ontvangen en weten dus waar wij op letten. We zullen daadwerkelijk in gesprek gaan met sociale partners, als zij af willen wijken van de keuzes die PGB heeft gemaakt. Anders wachten wij de concept-transitieplannen af. Naar verwachting zullen de eerste rond de zomer beschikbaar gaan komen. Fieneke van den Brink Cees Mooij Marnix Schmidt De Algemene Ledenvergadering van vorig jaar. Fieneke van den Brink, specialist hoorrecht van het VVG bestuur, doceert. John Kerstens van De Koepel en PGB-voorzitter Jochem Dijckmeester (rechts) luisteren aandachtig.  fqKx[fqKx[{בCט{u׉׉ 7cassandra://TSTqPkwSXjWuqg3s5dtx1FrZKUqTel_YHN38WBYit6Q` ׉ 7cassandra://I_R85fiZX375JZ85VxuSWGKBwemdcGmTYhhp_x1-Weo`׉ 7cassandra://uo0qORF3cpW7LHZBXIAfgfKIUAT6cd5gVXLildEs1gEI@`jftKx[%׉EAAN DE WANDEL ZEELAND LUSTOORD MEESTERLIJKE AFWISSELING AAN ZEEUWSE KUST D Waarom is wandelen zo fijn? Daar probeert ExPressredacteur Petra Dircks achter te komen. Vandaag wandelt ze met Peter Jansen (64) en hond Cas (13). 24 Jansen was journalist en onder anderen hoofdredacteur van de PZC en De Gelderlander Wandelt elke dag minimaal 10 kilometer. Rondje De Manteling van Walcheren bij Oostkapelle, 4,8 km. eze wandelafspraak begint uitstekend. Peter Jansen ontvangt mij in zijn fraaie huis in de binnenstad van Middelburg en zet meteen koffie. En presenteert daarbij een Jikkemiene. Een variant op de bekende Zeeuwse Bolus met kaneel, maar deze met Zwitserse room blijkt nog lekkerder. Jikkemiene is Bevelands voor bolus, leer ik de volgende dag als ik bij bakkerij Jan Schrieks aan de Markt informeer. De calorieën zijn binnen, nu waarvoor ik gekomen ben: de wandeling. Vooraf grapte Peter Jansen dat de route vandaag rond de 30 kilometer zou bedragen. ‘Nou, heel graag dan….’, appte ik terug want ik wilde me natuurlijk niet laten kennen. Ik geloofde het wel, want de oud-hoofdredacteur deinst niet terug voor een fikse tocht. Dagelijks wandelt hij 10 tot soms 20 kilometer. Ik denk het verkeerd te hebben verstaan, maar hij toont een app waarin elke dag de gelopen afstanden worden bijgehouden. Met de auto rijden we naar Oostkapelle waar onze route door natuurgebied De Manteling van Walcheren van een krappe 5 kilometer start. Het is droog en waait erg hard, maar dat is gebruikelijk aan de Zeeuwse kust. Wel staan er nog diepe plassen van de regenval van de afgelopen maanden. Ik zak meteen tot mijn enkels weg in de blubber, maar roep dat het prima gaat. Uiteraard heeft Peter Jansen goede wandelschoenen aan. Het wordt een bijzonder gevarieerde wandeling, door bos, langs plassen, door duinen en langs het strand. Dat er op een route van nog geen 5 kilometer zoveel afwisseling te vinden is, verbaast me. De Manteling is dan ook het meest afwisselende kustgebied van Zeeland. Het rondje is voor Peter Jansen en ׉ 7cassandra://uo0qORF3cpW7LHZBXIAfgfKIUAT6cd5gVXLildEs1gEI@`jfqKx[׉EyMAART 2024 ExPress  Wandelen kent een fijne cadans Dagelijks wandelt Peter Jansen 10 tot 20 km ‘Hier klommen vroeger onze dochters in’. hond Cas bekend terrein. Bij een prachtig gevormde, kronkelige boom wijst mijn wandelgezel naar boven. ,,Hier klommen vroeger onze dochters in.” Berkenbosch Even later gaan we op dit terrein van Staatsbosbeheer een klaphek door en komen in een prachtige laan. Aan weerszijden forse en bonkige bomen. Dit is de beroemde berkenlaan van buitenplaats Berkenbosch. Vrijwel nergens in Europa groeien loofbomen zo dicht bij de kust. ,,Je hoort hier overal de zee, heerlijk geluid”, merkt Peter Jansen op. Ik sta stil en hoor het dan ook, het was me nog niet opgevallen. Luisteren naar je omgeving is tijdens het wandelen voor mij nog onwennig. ,,En je hoort heel veel soorten vogels, de bonte specht heb ik deze winter al gehoord”, gaat Peter Jansen verder. Voor hem is wandelen een tweede natuur. ,,Lopen is een fijne cadans om je voort te bewegen, veel beter dan fietsen. Dan moet je op het verkeer letten en afremmen, dat leidt veel meer af. Nu heb ik mijn hoofd vrij om te luisteren, na te denken. Het is goed voor lichaam en geest, ik voel me er zeer wel bij. Zeker nadat ik stopte met mijn betaalde baan, heeft wandelen me rust gebracht, een mooie tijdsbesteding.” Pieterpad Als louterende ervaring had Peter Jansen het plan de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela in Spanje te lopen, toch gauw 2400 kilometer. Het werd het Pieterpad, ‘slechts’ 501 kilometer van NoordGroningen naar Zuid-Limburg. In zijn eentje voltooide hij deze wandelmarathon in twee shifts van tien dagen. Een geweldige ervaring. Ook al liep hij wel eens fout wat zo maar 10 kilometer extra betekende. En regende hij met zijn rugzak kletsnat. Fijne ontmoetingen en een warm welkom in een restaurant gaven weer moed. ,,Maar Santiago blijft op mijn wensenlijst.” Petra Dircks 25  fqKx[fqKx[{בCט{u׉׉ 7cassandra://CREF0mHKyXmpuMgyukxClVGHf8BaQ033QrMdQ34LWS0B` ׉ 7cassandra://nyZOeLm1F33dZZg0grQ33wDyQdMDj1omerQcAjCPwro`׉ 7cassandra://vVyhnM2AL_0Rdjw27boNfCVK4Y7QUW1HGZrQdwp3Q4cF`jftKx['׉EZORGZAAM WAKEN OVER DE TOEKOMST Dag in dag uit duurzaam B art Jan Krouwel (76) stimuleert en ondersteunt al bijna een halve eeuw anderen om duurzaam te leven. In zijn streven het zelf ook goed te doen, stuit hij geregeld op dilemma’s. Eigenlijk had Bart Jan Krouwel vrachtwagenchauffeur willen worden. Maar dat vonden zijn ouders - fruittelers in de Betuwe - maar niks. ,,Ze kregen me zover dat ik naar de HBS ging. Want, zo zeiden ze, als vrachtwagenchauffeur moet je verschillende talen kunnen spreken en die leer je op de HBS. Eenmaal klaar werd ik geen vrachtwagenchauffeur maar rolde ik de bankwereld in.” 26 Achteraf blijkt de ouderlijke inmenging goed uit te pakken, want na zijn start bij een bank in Doetinchem volgt de overstap naar een bank in Zeist. Daar komt Krouwel in aanraking met nieuwe denkbeelden. ,,Zeist is een antroposofisch Walhalla. Via mijn werk en de vrije school van mijn drie kinderen kwam ik contact met antroposofen. Ze vroegen me mee te denken over hoe anders om te gaan met geld. Niet gericht op steeds meer geld krijgen en spullen kopen, maar bewuster. Dat leek me wel wat.” Op z’n 31ste richt hij samen met anderen de Triodos Bank op. Hij is er zes jaar directeur. De kiem is gelegd. Krouwel gaat zich steeds meer bezighouden met duurzaamheid. Ook na zijn pensioen blijft hij actief, waarbij anderen ondersteunen en kennis overbrengen het doel is. Verliefd Dat doet hij vanuit zijn huis in het buitengebied bij Didam. Zijn vrouw Ineke en hij zijn in 2012 op slag verliefd op de woning die van oorspong een varkensen koeienstal was. ,,Het huis bleek zeer goed geïsoleerd. De warmwatervoorziening was geregeld met een biomassakachel en zonnecollectoren. Het perceel is 3 hectare groot, mooi voor een groentetuin en kippen.” Het echtpaar gaat het huis nog meer verduurzamen. Krouwel: ,,We hebben nu 26 zonnepanelen. We leveren daarmee een deel van de energie terug. Toen de biomassakachel op z’n eind was, hebben we die vervangen door een nieuwe. Dat werd Een weer gaat de bijl in het hout ׉ 7cassandra://vVyhnM2AL_0Rdjw27boNfCVK4Y7QUW1HGZrQdwp3Q4cF`jfqKx[׉E hMAART 2024 ExPress destijds gestimuleerd door de rijksoverheid: je kon tot 70 procent subsidie krijgen.” Die biomassakachel gebruikt hij nog steeds. Ondanks de kritische geluiden die tegenwoordig over houtstook te horen zijn. Krouwel schetst hoe hij daarmee zo goed mogelijk probeert om te gaan. ,,We gebruiken geen geïmporteerd hout, zoals pellets uit Canada en de VS waar bos voor wordt gekapt. We hebben hier in de omgeving genoeg afvalhout: afgedankte pallets, bomen die omwaaien. We laten dat bij ons brengen, dan hoeft het niet naar de stort. Ik wil geen geverfd hout. Als dat ertussen zit, dan breng ik het zelf naar de stort.” Maar ja: het verbranden van hout levert fijnstof op. Krouwel knikt: ,,Het is een afweging tussen de voor- en de nadelen. Er is veel overheidssubsidie in de biomassakachel gegaan. Ik hoop dat - door het gebruik van bepaald soort hout en de manier waarop - ik zo verantwoord mogelijk bezig ben. Maar als ik opnieuw moest kiezen, dan nam ik geen biomassakachel.’’ Twee auto’s Duurzaamheid houdt ook in iets niet te vroeg vervangen. ,,We wonen in het buitengebied, een eind van het dorp. We hebben twee hybride auto’s. Een kleine voor  Je maakt voortdurend afwegingen  Veel mensen zijn zich niet bewust hoeveel ze verspillen de boodschappen en een grote om de aanhanger te trekken en voor de grote afstanden. Moet je auto’s die goed zijn, wegdoen om full-electric te gaan rijden? Dat is niet duurzaam.” Het huis verwarmen doet Krouwel nog steeds op gas, maar door de houtstook is dat minimaal. Wordt het niet tijd voor een warmtepomp? ,,We hebben een deskundige laten komen, die zelf gasloos woont. Hij zei: niet aan beginnen, het is niet rendabel voor jullie. Je moet dan heel veel stroom opwekken om het huis te verwarmen. Dat is het dilemma: weegt gasloos op tegen de extra energie die nodig is Bart Jan Krouwel: ,Zet eerst in op besparing’ voor de warmtepomp? Zo blijf je voortdurend afwegingen maken.” Hoe adviseert hij anderen die bewuster met energie willen omgaan? “Ik zeg altijd: zet eerst in op besparing. Plaats een timer op de douchekop, folie achter de radiator. Zet in de winter de ramen boven niet open, terwijl je beneden de verwarming aan hebt. Laat het licht niet branden in kamers waar je niet bent. Dat klinkt heel simpel, maar veel mensen zijn zich er niet van bewust hoeveel ze verspillen.” Cees Mooij Miriam Szalata 27  fqKx[fqKx[{בCט{u׉׉ 7cassandra://w-7Krtvi0odhod-Zf6u2_zDH2h5T-0EW9NLwshwqJ3s` ׉ 7cassandra://1wyyABhfSwWhZw5-DkONFQU8CpiWwmxrvttr79Wz-ncԒ`׉ 7cassandra://rSMfsF6ONIImUKW6CUz_C7fUx_4Jo6U-Oo_SYF6kXh4Eb`jftKx[)׉ERFOTO’S OP HET JUISTE MOMENT De fotograaf kon niet weten dat hij een te verdwijnen uitzicht had gefotografeerd. Met de winnende foto wist Jägers de herfsttooi nog net vast te leggen. De bomen zijn inmiddels gekapt. ‘Soms heb je een beetje geluk met een foto’ D 28 e winnende foto is deze keer gemaakt door een echte amateur die zich zeker geen talent wil noemen. Theo Jägers (95) maakt foto’s voor de lol en dat pakt soms heel goed en verassend uit. De provincie Utrecht kent vele mooie plekjes óok in de omgeving van zijn woonplaats Houten. Ten zuiden van Houten bevindt zich het gehucht ‘t Goy en is met ruim 600 inwoners nog een oase binnen de randstad. Een paar jaar geleden is de foto door Theo gemaakt met een voor een amateur zeer professionele NIKON 700. De horizon met bomen op een rij in een fraaie herfsttooi is inmiddels helaas niet meer te bewonderen. De bomen zijn, om een voor Theo, onduidelijke reden gekapt. Bij het navragen over de oorsprong van de foto kwam het gesprek al snel op het werkzame leven van Theo. Na zijn opleiding journalistiek aan de Universiteit van Nijmegen begon hij In 1953 bij Verkeer en Waterstaat. Daarna maakte hij de overstap naar uitgeverij Misset in Doetinchem en was hij decennialang journalist voor het vakblad Drankendetail. Deze titel, opgericht eind 19de eeuw, is later zelfs zijn eigendom geworden. ׉ 7cassandra://rSMfsF6ONIImUKW6CUz_C7fUx_4Jo6U-Oo_SYF6kXh4Eb`jfqKx[׉E(MAART 2024 ExPress Theo Jägers, de zeer krasse winnaar van de fotowedstrijd ‘Deze foto springt eruit’ Commentaar jury-voorzitter Cees Mooij: ,,Door de ogen van de fotograferende lezers van Express ziet Nederland er wel heel mooi uit. Het landschap van Theo Jagers springt eruit door de fraaie herfstkleuren en het ritme van de bomen.” Watermolen in Waspik Jack Kemps greep met zijn fraaie watermolen in Waspik net naast het ‘goud’ Siepelveen 29 De derde plaats is voor Jan Menzinga die de sfeer in Siepelveen meesterlijk wist vast te leggen fqKx[fqKx[{בCט{u׉׉ 7cassandra://EGQzDLd02kgsPDaQ5qniMPqbtOVw8WvpLset9tcuZOIt` ׉ 7cassandra://HexU8qmEOsAlKpXm_ogVNZuyCqhmQulF-V03B6InCIYw`׉ 7cassandra://a7mbONZPslyaH7fjypxT3GknrDKewU6LDE4NGPv6C3M:~`jfuKx[+נfuKx[8TC9ׁHhttp://vvgpgb.nlׁ ׁ ЈנfuKx[7b=̬9ׁHmailto:secretariaat@vvgpgb.nlׁ ׁ ЈנfuKx[6b̑9ׁHmailto:redactie@vvgpgb.nlׁ ׁ ЈנfuKx[5bс9ׁH#mailto:fienekevandenbrink@vvgpgb.nlׁ ׁ ЈנfuKx[4q9ׁHmailto:info@vvgpgb.nlׁ ׁ ЈנfuKx[3Ձ9ׁH#mailto:ledenadministratie@vvgpgb.nlׁ ׁ ЈנfuKx[2\S̹9ׁHmailto:ledenservices@vvgpgb.nlׁ ׁ ЈנfuKx[1\̑9ׁHmailto:redactie@vvgpgb.nlׁ ׁ ЈנfuKx[0V9ׁH#mailto:ledenadministratie@vvgpgb.nlׁ ׁ ЈנfuKx[/V9ׁHmailto:penningmeester@vvgpgb.nlׁ ׁ ЈנfuKx[.VS9ׁH mailto:josvanrijsingen@vvgpgb.nlׁ ׁ ЈנfuKx[-V̜9ׁHmailto:ernsttaris@vvgpgb.nlׁ ׁ Ј׉E en indexatie, zoals we 12 jaar ervaren hebben, zal niet mogelijk zijn. Pensioentegenstanders vinden helaas steeds bevestiging De winst van NSC en de PVV in de verkiezingen geven de tegenstanders van de Wet toekomst pensioenen opnieuw hoop op uitstel dan wel afstel van de wijzigingen ten gevolge van de reeds aangenomen Wet toekomst pensioenen. De schrijvende pers is daarbij een onuitputtelijke bron van negatieve berichtgeving die de pensioentegenstanders ondersteunen in hun doemdenken. De bewoordingen die gebruikt worden zoals geheime rapporten, onteigening van 1500 miljard privaat vermogen, verscheuren van pensioencontracten, maken de lezer wantrouwend. De nadruk op de risico’s van beleggen met geleend geld en grote fluctuaties van het casinopensioen versterken de angst van de lezer. 30 Hoe kort is echter het collectieve geheugen over de problemen met het oude stelsel. Een doorsnee premie werkt alleen als men 40 jaar in het pensioenstelsel opbouwt. Een spaarsysteem zonder risico’s (voor de deelnemer) werkt niet als de risicoloze rente zeer laag is. De premie wordt onbetaalbaar In het nieuwe stelsel verschuift inderdaad een deel van het risico naar de deelnemer maar daardoor kan het pensioenfonds wel met meer risico beleggen. Dan kan natuurlijk wel eens een paar jaar een slechter resultaat opleveren, maar op lange termijn betekent een hoger risico een hoger rendement. Alle deskundigen zijn het daarover eens en de actuariële modellen ondersteunen dit. Gezien het gegeven dat het merendeel van de sociale partners lijken te kiezen voor de solidaire premieregeling met een buffer om dalingen op te vangen zal de vrees voor een casinopensioen niet bewaarheid worden. Het is duidelijk dat het nieuwe stelsel zal leiden tot lagere premies en hogere vooruitzichten dan het oude stelsel. En bijna alle deelnemers zullen er wel op vooruit gaan, waarmee al een start is gemaakt door de indexeringen van 2022 en 2023 die in het oude stelsel veel lager hadden uitgepakt. Dat de overgang naar het nieuwe stelsel een zeer complexe aangelegenheid is waarin ieders belangen moeten worden afgewogen is een harde realiteit. Actuarissen, accountants, softwareontwikkelaars, pensioenadviseurs en pensioenfondsbestuurders zullen onder hoge tijdsdruk hun werk moeten doen en dat kost veel tijd en geld. Maar laten we aan de slag gaan want uitstellen lost niets op, het werk moet toch worden gedaan. Met de recente ideeën om een referendum te houden over het invaren in gedachte heeft de pers een belangrijke taak om alle deelnemers correct te informeren omdat er van deze deelnemers een gefundeerde mening over de zeer complexe pensioenmaterie moet worden verwacht. Gus Gevaerts Waarom potje voor deze pechgeneratie? Naar aanleiding van het artikel CNV wil potje voor pechgeneratie in de ExPress van december: Leuk idee van het CNV om de ‘pechgeneratie’ compensatie te geven, waarvoor de overige deelnemers aan het pensioenfonds mogen opdraaien. Ik heb ook pech gehad, geboren in 1950, gaan werken in 1963 en nog jaren hoorde ik de leus ‘eerst het land weer opbouwen’. Jeugdloon tot je 23e jaar. In militaire dienst kreeg je een rotfooi en werd ‘expres’ geen pensioen opgebouwd. Het was de tijd van de geleide loonontwikkeling ofwel het bewust laag houden van de lonen door de overheid. Dus de staat mag wel bijdragen aan mijn (en vele anderen) gemiste inkomen en pensioenopbouw. Er zullen meer pechgevallen zijn, maar waarom moet ik nu ineens ook opdraaien voor hun pech? Laat de overheid maar mij en andere pechgevallen compenseren voor hun wanbeleid. Joop van Steenderen ׉ 7cassandra://a7mbONZPslyaH7fjypxT3GknrDKewU6LDE4NGPv6C3M:~`jfqKx[׉E kMAART 2024 ExPress Toekomst voorspellen blijft moeilijk I n het eerste kwartaal van het jaar kun je nog vooruitkijken, voorspellingen doen, zo u wil. Dat valt niet mee, want wij kunnen of durven niet makkelijk buiten gebaande paden te treden. Vroeger, toen veel mensen nog individueel in aandelen belegden en de banken hordes beleggingsadviseurs in dienst hadden, warende beursvoorspellingen van de deskundigen eind december een vast terugkerend item op tv. Voor de AEX werd altijd, binnen een veilige marge, een plus van 6 tot 12 procent voorspeld. Lager mocht niet want dat zouden de klanten als negatief ervaren, hoger ook niet want dat was roekeloze luchtfietserij. Toch zaten de échte uitkomsten vaak flink onder of boven die bandbreedte (om als gemiddelde over meer jaren daar weer wél op uit te komen). Tegenwoordig zijn andere parameters meer bepalend voor ons financiële welzijn: de rente (hoe hoger, hoe hoger de dekkingsgraad) en de inflatie. Samen bepalen die onder meer hoe hoog de indexatie van ons pensioen kan worden. O ja, de beleggingsresultaten spelen natuurlijk ook een rol, maar als een pensioenfonds internationale indexen volgt en het renterisico voldoende afdekt, zit dat (over meer jaren gemeten!) wel goed. Tot welke indexatie deze mix eind 2024 leidt, durf ik niet te voorspellen. Ik mik - met een ‘veilige bandbreedte’- op tussen de 1 en 3 procent… Aan het voorspellen van andere ontwikkelingen zullen we ons maar helemaal niet wagen. Achteraf blijkt vaak dat onverwachte gebeurtenissen de boel toch helemaal op zijn kop zetten. Wie had begin 2022 durven voorspellen dat Rusland dat jaar een inval in Oekraïne zou beginnen? Of begin 2023 de terreuraanval van Hamas in Israël eind vorig jaar? Dat zijn - zoals de toenmalige en inmiddels overleden minister van defensie van de Verenigde Staten, Donald Rumsfeld, het noemde - de ‘unknown unknowns’. Donald Trump is niet meer ‘unknown’ en van een andere categorie. We weten nu al dat bij hem de veiligheidsparaplu van de NAVO niet meer regenproof is. Tot twee jaar geleden discussieerden we hier te lande nog vrolijk over het verzilveren van het vredesdividend (lees: uitkleden van ons leger). Dankzij de oorlog in de Oekraïne is er nu brede consensus om wettelijk te verankeren dat we minimaal 2 procent van onze nationale inkomen aan defensie moeten uitgeven. Pensioenfondsen die - gevoelig voor modetrends - besloten niet meer in de defensieindustrie te beleggen (niet PGB!), zullen die keuze moeten heroverwegen. Als ze tenminste waarde hechten aan onze veiligheid als primaire vorm van bestaanszekerheid. Jos van Rijsingen VVG-PGB Bestuur ernsttaris@vvgpgb.nl Voorzitter: Ernst Taris Vice-voorzitter: Jos van Rijsingen, tel. 073-6214378 josvanrijsingen@vvgpgb.nl Penningmeester: Ruud Hollering penningmeester@vvgpgb.nl Bestuurslid/ledenadministratie: Tonnie Klein Hemmink, tel. 06-51605411 ledenadministratie@vvgpgb.nl Bestuurslid/communicatie: Geurt Bos, tel. 06-20770148 redactie@vvgpgb.nl Bestuurslid/ledenservices: Thijs Reuder, tel. 06-52616833 ledenservices@vvgpgb.nl Ledenadministratie/secretariaat: Postadres: Hunzestraat 18, 7555 WB Hengelo Mailadres: ledenadministratie@vvgpgb.nl Telefoon: 06-51605411 Algemeen mailadres: info@vvgpgb.nl Bestuurslid/pensioenwerkgroep: Fieneke van den Brink fienekevandenbrink@vvgpgb.nl Redactie Express: redactie@vvgpgb.nl Secretariaat: secretariaat@vvgpgb.nl Website: vvgpgb.nl 31 Uitsmijter fqKx[fqKx[{בCט{u׉׉ 7cassandra://1mUk6KK4-p6S49bo8LTnZh94uLEpA-PHSwhj3QeSvyQP` ׉ 7cassandra://r-ZagT2j36Wto2uee2mPgGUs-VJ5PG5oC319Pnog6QcY`S׉ 7cassandra://suqEe3KCSNDGNqE55FveoVDTASgJVfUy9quLnxiNH5k m`̵fuKx[9נfuKx[<SF9ׁHhttp://vgz.nl/ׁ ׁ ЈנfuKx[;9ׁHhttp://vgz.nl/valׁ ׁ Ј׉EValrisico’s zo klein mogelijk maken... ...we weten er steeds meer over Bijvoorbeeld dat je om stevig te staan en minder snel te vallen spierkracht nodig hebt. En dat je spierkracht al minder wordt vanaf het moment dat je 50 bent. Met valpreventiecursussen en hulp bij bewegen helpen we je vallen te voorkomen. Ontdek hoe jij dit kunt doen op vgz.nl/val-voorkomen vgz.nl/ val-voorkomen of scan de QR-code ׉ 7cassandra://suqEe3KCSNDGNqE55FveoVDTASgJVfUy9quLnxiNH5k m`̵fqKx[׈EfqKx[fqKx[{)!Magazine Express 9e jaargang nr 1foÂeRN(`