׉?4ׁB! בCט  {u׉׉	 7cassandra://RyJ15s7YEyWtBoonYP1C4nMOZDWNqcBT3Zb5JujZ8H8 `׉	 7cassandra://UlKfhvXxegRH6V3WWpdvS_-A7OmbYwuudwwbu0S7hn0b`S׉	 7cassandra://atPDVgchm_itj14eEHq6HT6NQ-B2ihohy0GmuAam_XY%`̵ ׉	 7cassandra://Jxd140zY7XFSJFvH5XW-0XmOZ1ZAQteVfOxiV5LSTOw FH͠  _+M_ט   {u׈   frJ  ׈E_*M_׉E pCardia
MAGAZINE
Zelf je leven inrichten
Was het maar zover
Extra puzzeleditie
Themanummer:
Geef
licht
DEC 202 0
׉	 7cassandra://atPDVgchm_itj14eEHq6HT6NQ-B2ihohy0GmuAam_XY%`̵ _*M_஁_*M_ୁ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://Nsu_9-bzIVwpRAp3Y8HRN-VsaTaI0AVLRu-6ozCbUDQ 	0`׉	 7cassandra://IVRB8Qf2tmp1tQguz8qY791oUtEV0HMC_XQklvNUCeA͍	`׉	 7cassandra://1gUl8W_QCN8EJmhkJK7P8TarXH0p5K-n1xBRHSexKH8-~`j ׉	 7cassandra://UaYICXe_9AQUBbpEz44T1K3mDXmxBzTSbePjepkdH6c %:0͠	_+M_֔נ_+M_ށ Uny9ׁHhttp://christiaanhoogeveen.nlׁׁЈנ_+M_݁ 2I	9ׁHmailto:info@cardia.nlׁׁЈנ_+M_܁ K~~9ׁHmailto:communicatie@cardia.nlׁׁЈנ_+M_ہ VH	9ׁHhttp://www.cardia.nlׁׁЈ׉EInspiratie
Stef Bos: Geef Licht
Het wordt steeds vroeger donker
De winter is in zicht
Alles keert naar binnen
De gordijnen gaan weer dicht
De tijd staat op een kruispunt
Niemand weet waarheen
De schoonheid is soms ver te zoeken
De dromer staat alleen
Geef licht
Geef licht
Voor een uitweg uit het donker
Geef wat er vaak niet is
Geef licht
Geef licht
Geef alles wat je hebt
Geef de liefde een gezicht
Zie de wereld om ons heen
Zie de leugen die regeert
Zie de ongeleide leiders
Zie hun volk dat crepeert
En zie de oorlog die maar doorgaat
Ook al is ze ver van hier
Onze wereld is te klein
Om het niet te willen zien
Geef licht
Geef licht
Geef ruimte en geef uitzicht
Geef wat er vaak niet is
Geef licht Geef licht
Geef alles wat je hebt
Geef de liefde een gezicht
Hanny van der Stelt, geestelijk verzorger
De Thuishaven vertelt in haar column op
pagina 10 hier meer over.
2 CARDIA MAGAZINE DEC 2020
׉	 7cassandra://1gUl8W_QCN8EJmhkJK7P8TarXH0p5K-n1xBRHSexKH8-~`j _*M_׉EInhoud
2 Inspiratie
3 Van het bestuur
4 Licht
6 Was het maar zover
8 Wet zorg en dwang
10 Inspiratie
11 Medewerker aan de het woord
12 Geestelijk verzorging bij u thuis
13 Onderwatershof
14 De Thuishaven
16 Tabitha
19 Landscheiding
20 Floriadehof
22 Zorg en ondersteuning thuis
24 Haags Ontmoeten
26 Vrijwilliger in het zonnetje
27 Van de cliëntenraad
28 Boeken
29 Recept
30 Klantenbureau
31 Puzzels
Van het bestuur
Beste cliënten,
In mijn vrije tijd mag ik graag tennissen. Gisteravond
fietste ik naar de tennisbanen bij ons in het
dorp. Opeens kwam de gedachte op; “Ik heb geen
mondkapje bij me”. Ik realiseerde mij vervolgens
dat ik die niet nodig had op een buitenbaan. Bizar,
hoe snel nieuw gedrag ingesleten raakt. Wie had
vorig jaar kunnen bedenken dat we allemaal met
half bedekte gezichten zouden rondlopen? Het
mondkapje is een kleinigheid vergeleken bij de
effecten van de Corona pandemie. Het aanpassen
op een nieuwe werkelijkheid is niet makkelijk, maar we doen het toch maar met elkaar!
Binnen Cardia zijn we bijzonder blij dat in de “tweede golf” de verpleeghuizen open
zijn gebleven. We zijn ook redelijk gespaard gebleven qua besmettingen. Dit geeft ons
ruimte om binnen de grenzen van wat kan te zoeken naar vernieuwing en kwaliteit van
leven. Dit magazine laat mooie voorbeelden daarvan zien.
Deze zomer hebben we gebruikt voor de ontwikkeling van een nieuw strategisch plan.
Met veel creativiteit lukte het om veel mensen (digitaal) te betrekken bij de totstandkoming.
Colofon
UITGAVE
| Cardia Magazine verschijnt 2 x per
jaar en is een uitgave van Stichting Cardia.
www.cardia.nl
REDACTIE | communicatie@cardia.nl
Claudia Weber
Melanie Hazenberg
Monique Scarpa
Hanny van der Stelt
Marieke Thoen
Jos Leijen, Bureau Schrijfwerk
AANMELDEN EN OPZEGGEN | U kunt
zich aan- of afmelden via: info@cardia.nl
VORMGEVING EN DRUK |
Reclamebureau christiaanhoogeveen.nl
COPYRIGHT | Cardia kan op generlei wijze
aansprakelijk worden gesteld voor eventueel
geleden schade door foutieve vermelding in
het Cardia magazine. Niets uit deze uitgave
mag worden verveelvoudigd of openbaar
worden gemaakt door middel van druk, fotokopie,
microfilm of welke andere wijze dan ook
zondervooraf schriftelijke toestemming van de
redactie.
Met elkaar stevenen we in Nederland af op een “zorgkloof”. Een vervelend woord wat
mij betreft, maar het geeft het probleem wel goed weer. Het aantal kwetsbare ouderen
dat zorg nodig heeft, neemt snel toe. De arbeidsmarkt voor zorgpersoneel blijft echter
krap en ook de overheidsfinanciën zijn niet toereikend voor grootse opschaling. We
leven in een tijdperk van vele (technologische) veranderingen.
Wij zijn ervan overtuigd dat we vanuit onze waarden “Samen het verschil maken”.
Dat is dan ook de titel die het plan heeft meegekregen. Vanuit onze sterke basis
richten we onze aandacht de komende jaren op drie sleutels voor een robuuste zorgorganisatie.
•
Tevreden cliënten nu en in de toekomst.
• Talentontwikkeling van onze medewerkers
• Technologie die zo succesvol is dat we deze echt kunnen gebruiken
Op 14 november was voor mij een feestelijke dag. Ik ontving de sleutel van onze
nieuwe locatie Floriadehof in Zoetermeer. Wat een schitterende locatie voor uitstekende
zorg en mooi werk! Met veel talent en energie is gewerkt aan de opbouw van
de organisatie. Er zijn 64 bewoners van de wachtlijst geselecteerd, 80 medewerkers
en 20 vrijwilligers aangenomen, stoffering en meubilering geregeld en voorraadkasten
gevuld Wat een prestatie! Op 10 december werden de eerste 8 bewoners verwelkomd.
Een collega vertelde dat net voor hun aankomst het voelde alsof de koning arriveerde.
Vanaf deze plek mag ik u als nieuwe lezer van dit magazine warm verwelkomen.
Tot slot wens ik u alle goeds en gezondheid toe. Het wordt Licht!
Met hartelijke groet,
Henriëtte Bertels
CARDIA MAGAZINE DEC 2020 3
_*M_ఁ_*M_ு{בCט   {u׉׉	 7cassandra://lGW166pw0QSOMBIRPfhTeq3oogEXQ6tw792GSL-kg9g `׉	 7cassandra://o0SNo0fQXraCKYgrgENYCK22nzSBzQJt2ymo8pM1sLo͵`׉	 7cassandra://c7cWTGMxBeld4WUxYGXa3QaUsh3fP0XEPJpdzQJyaCg9`j ׉	 7cassandra://VV41M8ha1G9AgfZNrtsXF9ZbNAYdLkvjhJ_H2fyo9Uo ܛ͠	_+M_׉E -Licht
voor elkaar
4 CARDIA MAGAZINE DEC 2020
׉	 7cassandra://c7cWTGMxBeld4WUxYGXa3QaUsh3fP0XEPJpdzQJyaCg9`j _*M_׉E|Mevrouw Spaans is dit jaar 106 jaar oud geworden. Daarmee is ze de oudste
bewoner van De Thuishaven, zelfs van Scheveningen. Haar kinderen zijn heel
belangrijk voor haar. “Ik kan niet zonder mijn kinderen, ze doen alles voor mij.”
Mevrouw Spaans vertelt samen met haar dochter Lenie over haar leven, het
wonen op Scheveningen en over het licht dat haar kinderen haar geven.
“Met het sluiten van Duinrust en daarmee de verhuizing
naar De Thuishaven kwam ik weer op mijn oude woonlocatie
terecht”, vertelt mevrouw Spaans. “In 1993 woonde ik
in de seniorenflat die aan De Thuishaven verbonden is. In
2016 verhuisde ik naar Duinrust. Ik heb hier een fijn uitzicht
op het grasveld. Elke dag kijk ik naar de honden buiten.
Van een afstandje vind ik honden wel leuk, “ lacht ze.
Mooier maken
Mevrouw Spaans heeft vier dochters en een zoon. “Zij
doen allemaal iets om mij te helpen en daarmee mijn dag
mooier te maken. Ze betekenen heel veel voor mij. Ik heb
daarnaast ook nog twaalf kleinkinderen en twaalf achterkleinkinderen.
Een grote familie dus.”
Verjaardag
Haar dochter Lenie vult aan: “Voor de honderdste verjaardag
van mijn moeder kwamen we met z’n allen bij elkaar.
Ook de kleinkinderen die niet in Nederland wonen, kwamen.
Helaas konden we het door de coronamaatregelen
dit jaar niet groots vieren. Ze werd in mei 106, tijdens de
eerste coronagolf. We mochten haar niet bezoeken. We
stonden met een tafel, hapje en drankje buiten en zwaaiden
naar mijn moeder en belden haar.”
“Tot mijn 36e jaar droeg ik de
Scheveningse dracht”
Op Scheveningen
Mevrouw Spaans heeft altijd op Scheveningen gewoond.
“Alleen tijdens de Tweede Wereldoorlog ben ik tijdelijk in
Wassenaar gaan wonen. Dit was vanwege de evacuatie”,
vertelt mevrouw. “Ik heb altijd Scheveningse dracht gedragen,
tot mijn 36e levensjaar. Mijn man voer op de visserij,
zoals veel Scheveningers. Ik ben als dertienjarige als
dienstmeisje gaan werken en later als werkster. Mijn man
heeft over de visserij, het geloof en de liefde vijf boeken
geschreven onder het pseudoniem: Cor van Harten. Hij
wilde daarmee zijn herinneringen op papier kwijt.”
Herinneringen
Met haar 106 jaar heeft mevrouw Spaans veel meegemaakt.
“Mijn moeder heeft in de oorlogsjaren het één
en ander meegemaakt. Twee van haar kinderen zijn in de
oorlogstijd geboren, waarvan één in de hongerwinter.
Dat was een zware tijd”, vertelt dochter Lenie. “Van de
Tweede Wereldoorlog heb ik nog veel herinneringen”,
vult mevrouw Spaans aan. “Ik zal nooit vergeten hoe een
trein met Joodse mensen aan mij voorbij reed. We wisten
toen niet wat we nu weten. Dat beeld zal mij altijd bij
blijven.”
“Mijn familie is het licht in
mijn leven”
Familie
Mevrouw Spaans heeft ook mooie dingen meegemaakt
in haar leven. “Ik heb veel leuke dingen met de kinderen
ondernomen. Familie is heel belangrijk voor mij. Zij zijn
het licht in mijn leven.”
CARDIA MAGAZINE DEC 2020 5
_*M_ಁ_*M_ు{בCט   {u׉׉	 7cassandra://TLm2nNeICgzcL27d7OwD8EalJOfosVH1RVjdP1UYYhA `׉	 7cassandra://qSA-txP9rHhafuFuo2HRk8y6OrW2aEhnox_e9oN4SAs͞W`׉	 7cassandra://P5VX2LhVbcaI58NdzqjiQGgPM4_cAQJt1ArqPhLEmBE5`j ׉	 7cassandra://kHLz74tjWWZNdGvLiVVlAtYoARR8f21Ss4IFA1x-0t0 \ ͠	_+M_׉E6 CARDIA MAGAZINE DEC 2020
׉	 7cassandra://P5VX2LhVbcaI58NdzqjiQGgPM4_cAQJt1ArqPhLEmBE5`j _*M_׉E]Eerste bewoonster van Floriadehof;
“Was het maar zover”
Mevrouw Smit kijkt er naar uit om te
gaan wonen in de nieuwe woonzorglocatie
Floriadehof van de organisatie
Cardia; “Het lijkt mij zo gezellig om met
zeven andere mensen in een woning
te wonen. Ondanks dat ik best veel
bezoek krijg, voel ik mij nu weleens
eenzaam. “
Dementie
“Mijn moeder is vergeetachtig geworden. Alleen wonen
kan eigenlijk niet meer. Zij heeft ook meer structuur nodig
voor de dag,” geeft dochter mevrouw Den Hoed aan.
“Daarnaast is het fijn dat Floriadehof huiselijk van opzet is.
En ik kan makkelijk naar haar toe want ik woon in Zoetermeer.“
Woonplaats
Ook
mevrouw Smit woont al ruim 40 jaar in Zoetermeer.
Het is voor haar een bewuste keuze om in deze woonplaats
te blijven wonen. “Via mijn casemanager werd ik
op Floriadehof gewezen. Ik was al snel enthousiast. Een
nieuwe locatie op een mooie plek in Rokkeveen. Ik woon
straks dicht bij het winkelcentrum en het park. Vanuit mijn
zit- slaapkamer kijk ik uit op de Watertoren. Daar ben ik
heel blij mee.
Gezelligheid
Het lijkt mevrouw Smit leuk om straks met andere mensen
spelletjes te gaan doen. “Ik doe zelf nog Wordfeud op
mijn iPad,” geeft mevrouw Smit aan. “Daarnaast Rummikub
en lees ik graag. Nog een paar weken en dan ga ik
naar Floriadehof verhuizen. Was het alvast maar zover.”
CARDIA MAGAZINE DEC 2020 7
_*M_ഁ_*M_ು{בCט   {u׉׉	 7cassandra://UOkw0beIxd9d1IoDRxj3e9VY-337U523hFlfEwAHUNI `׉	 7cassandra://UH3in3IqAj_1_QLeBLNNgy5OHZ9Yo89j0gNOELuqNjs;`׉	 7cassandra://_VpWzw1UErfWk1KjYgRm0tPEnKb7zpzTySMFlWP3bF4?`j ׉	 7cassandra://hLzobbD99EaGSdfDat6rZpOJhrtuZzjHIl15a_4OQvI (͠	_+M_׉EcZelf je leven inrichten
Implementatie
Wet Zorg en Dwang
Op 1 januari 2020 ging de Wet zorg en dwang (Wzd) in. 2020 was een
overgangsjaar. Wat houdt de wet precies in? En wat betekent dit voor
cliënten en mantelzorgers? Wzd-functionaris Jeroen Janssens en
projectleider Wzd Alinda Tukker vertellen er meer over.
Jeroen Janssens
8 CARDIA MAGAZINE DEC 2020
׉	 7cassandra://_VpWzw1UErfWk1KjYgRm0tPEnKb7zpzTySMFlWP3bF4?`j _*M_׉E	De Wet zorg en dwang vervangt de Wet bijzondere opnemingen
in psychiatrische ziekenhuizen (Bopz). “Beide
wetten gaan over het toepassen van ‘onvrijwillige zorg’,
legt Alinda uit. “Er is sprake van onvrijwillige zorg als
een cliënt of zijn vertegenwoordiger níet instemt met de
zorg of als de cliënt zich verzet. Het uitgangspunt in de
Wzd is dat onvrijwillige zorg niet toegepast mag worden,
tenzij een cliënt een gevaar is voor zichzelf of voor
een ander.”
Externe toets
Aan de wet is een heel stappenplan gekoppeld waar
een organisatie aan moet voldoen bij het toepassen van
onvrijwillige zorg. “Als externe Wzd-functionaris toets ik
of genoeg is geprobeerd om onvrijwillige zorg te vermijden”,
legt Jeroen uit. “Daarnaast kijk ik of alle stappen
van het stappenplan uit de wet zijn nagelopen.”
Regels zijn dichtbij
De Wet zorg en dwang gaat niet alleen over wel of niet
naar buiten mogen. “Het gaat ook over zaken als een
bedhek omhoog in de nacht of hoe laat iemand naar
bed gaat”, vertelt Alinda. “Leven in vrijheid is normaal.
Voor iedereen. Mensen hebben het recht om hun eigen
leven in te richten. Dat is het uitgangspunt van de wet
en ook bij Cardia.”
Alle cliënten met dementie
De Wet zorg en dwang geldt voor mensen met dementie
of een verstandelijke beperking. “Het gaat niet
alleen om mensen die wonen in woonzorglocaties, maar
ook voor mensen die thuis wonen”, legt Jeroen uit.
“Met het maken van het beleid zijn we in de regio wel
begonnen bij de zorglocaties. Nu wordt het uitgerold
naar zorg thuis. Door corona gaat de implementatie iets
minder snel dan we als organisaties hadden gewild.”
Trainingen
Afgelopen jaar heeft Cardia medewerkers in de wet geschoold.
“We hebben aandachtsvelders op de locaties
die alles van de wet weten”, zegt Alinda. “Zij kijken ook
de dossiers na. De komende tijd gaan we nog verder
mensen trainen, zodat collega’s zich meer bewust worden
van de toepassingen van deze wet.”
Geluk van cliënt
Leven in vrijheid is de norm. Maar wat doe je als iemand
die thuis woont ’s nachts gaat dwalen of vergeet het gas
uit te doen. “Het is goed dat er regels zijn hoe je hiermee
om moet gaan”, vindt Alinda. “En het is goed dat
het welzijn en geluk van de cliënt altijd het uitgangspunt
is. Daarop is onze zorg toch ook gericht.”
Alinda Tukker
Cardia heeft een cliëntvertrouwenspersoon Wet zorg en
dwang. Dit is Peter van der Laar. Hij werkt bij Zorgstem.
Meer informatie vindt u op de website.
CARDIA MAGAZINE DEC 2020 9
_*M_ඁ_*M_ു{בCט   {u׉׉	 7cassandra://X10PX8BdIhqZc1chvjzbYeVkuJ7Vu53fEwqKX275ccs `׉	 7cassandra://ppZwyBNPl4vIrbg-iNj0UOiCgs-nxN7Csuy3c6761dI`׉	 7cassandra://emUT2T_j19Rgwnq-xI44DLCKVfvIvS_nxTl_LxZxouw>t`j ׉	 7cassandra://eiO_0g680MuQdloDundqaDRm0JM6gwXFzp4DCTbb3xo 0͠	_+M_נ_+M_ ̴9ׁHmailto:klantenbureau@cardia.nlׁׁЈ׉E
Inspiratie
Geef licht!
Zelfs nu onze kinderen volwassen zijn, vraag ik hen elk jaar als de wintertijd is ingetreden:
“Heb je genoeg fietslampjes? Je weet dat ze hier in de meterkast liggen toch?
Stop er anders een paar bij je, voor de zekerheid’.
Sinds ik ooit bijna een fietser zonder verlichting aanreed, ben ik hier alert op: Zorg dat
je licht geeft! Dat je zichtbaar bent in het donker. Van vroeger kent u de fietsverlichting
aangedreven via de dynamo door uw voeten. En velen van u kennen als voorloper van
de zaklamp de knijpkat, waarbij je pijn in je handen kreeg! Allebei lichtgevers waarbij
eigen inspanning de bron was, en waarop u, mits goed onderhouden, altijd kon
vertrouwen. Anders is dat bij de wegwerpfietslampjes op batterijtjes in mijn meterkast.
Wel gemakkelijk, maar het licht is maar voor even, kwetsbaar voor vocht en makkelijk
van fietsen af te halen.
Op weg naar kerst 2020 zoeken we naar Licht: om het te ontvangen en door te geven.
Naast de donkere dagen leggen ook de beperkingen vanwege het coronavirus een
zwaarte en een matheid op ons samenzijn. Met name de thuiswonende ouderen die
ik, veelal telefonisch, spreek vertellen: ‘Ik ben best tevreden, maar ik ben niet gelukkig’.
U mist de ongedwongen gezelligheid en diepe vreugde samen met anderen, en
vertelt dat u nergens ‘echt meer naar uitkijkt’ of zich voor iets moet inspannen. Ik merk
het ook bij mezelf. Alsof ik het licht en de vreugde vooral uit ‘wegwerpfietslampjes’
haal, kwetsbaar en vluchtig.
Waar is dat duurzame licht te vinden? In het eerste hoofdstuk van het evangelie (de
goede boodschap) volgens Johannes lezen we over de geboorte van Christus als
Lichtbrenger: In het Woord was leven, en het leven was het licht voor de mensen. Het
licht schijnt in de duisternis en de duisternis heeft het niet in haar macht gekregen.
(….) het Woord is mens geworden en heeft bij ons gewoond. Niemand heeft ooit God
gezien, maar de enige Zoon (…) heeft Hem doen kennen..
De komst van Christus is een altijddurende bron van licht,
een dynamo, voor ons allemaal in deze donkere dagen.
Telkens houd ik me zelf dat voor. En ik vertel het lied
van Stef Bos dat u op pagina twee ziet afgedrukt. God
is niet ver weg, maar in een mens bij ons komen wonen.
Jezus is het gezicht van Gods liefde. Voor u en voor mij.
Duurzaam en voor altijd. In zijn licht en liefde, kan ik licht
verspreiden! Veel licht gewenst, U bent niet alleen!
Hanny van der Stelt,
geestelijk verzorger/predikant bij De Thuishaven.
Ps: Overal in Nederland zetten talloze lokale organisaties en kerken
zich in voor mensen die hulp kunnen gebruiken. Praktische
hulp nodig? Zelf een luisterend oor aan anderen willen geven?
Bel met 0800 -1322 of kijk op www.nietalleen.nl
10 CARDIA MAGAZINE DEC 2020
׉	 7cassandra://emUT2T_j19Rgwnq-xI44DLCKVfvIvS_nxTl_LxZxouw>t`j _*M_׉ENAOMI BEKKERS & COBY VROLIJK
Medewerker aan het woord
Meekijken
bij Het Klantenbureau
Het Klantenbureau is sinds twee jaar dé plek waar alle toekomstige cliënten,
mantelzorgers, familielieden en verwijzers terecht kunnen voor alle vragen over
wonen, zorg en welzijn bij Cardia. We spraken Naomi Bekkers en Coby Vrolijk, die
hier werken sinds de start. “We hebben het echt samen uitgevonden. Toen ik hier
kwam werken twee jaar geleden, begon Het Klantenbureau net,” aldus Naomi.
Klantvriendelijkheid
“Het leuke aan het werken bij Het Klantenbureau vind ik
de diversiteit”, vertelt Naomi. “Het ene moment is er een
verplichte opname. Dan leg je alles opzij en ga je daarmee
aan de slag. Het andere moment ben je met een
potentiële cliënt in gesprek.”
Coby is ondertussen aan de telefoon met een oudere
mevrouw. Die woont al 50 jaar in haar appartement maar
moet nu in een verzorgingstehuis gaan wonen. Coby vertelt
haar rustig en vriendelijk hoe het bij Cardia werkt.
“Ik vind het belangrijk dat we klantvriendelijk zijn”, zegt
ze als het gesprek is afgelopen. “Vorige week belde ik
een meneer terug die geïnformeerd had over het wonen
bij Cardia. Hij vertelde dat de persoon voor wie hij belde
inmiddels was overleden. Maar dat wij als enige hadden
gebeld. ‘Als ze nog had geleefd, was ze naar jullie
gegaan’, zei hij. Dat is een mooi compliment.”
“Ik vind het belangrijk dat we
klantvriendelijk zijn”
Het centrale punt
Het Klantenbureau is hét centrale punt waar mensen
komen met allerlei vragen. Die vragen kunnen heel uiteenlopend
zijn. Van contactpersonen die informatie willen
tot oudere mensen die even hun verhaal kwijt willen. Dit
maakt het werk afwisselend. “Het is hard werken, maar
leuk om te doen.”
Wilt u meer informatie over wonen, zorg en welzijn bij Cardia?
Het Klantenbureau staat altijd voor u klaar. Neem contact met ons op door te bellen naar: 070 8008 888
of een e-mail te sturen naar klantenbureau@cardia.nl
CARDIA MAGAZINE DEC 2020 11
_*M_ก_*M_ශ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://6zn9JM8OKpQOtPXLaerlR-2eDMt0q6XT5gyrAglJ5fc O2`׉	 7cassandra://lxwSpZGdj0GlYQ7HzqR_Oc_3Ktvlv3gX9iIRnm0Jqdwt`׉	 7cassandra://5buyZ_CCDRrLtR7Zll1sgykyVHE-GlVCgLhsOfUJAjMHW`j ׉	 7cassandra://GMKOTDm07SEBh68HCXlwKi16ylv3YFAPkL9yAz1KVBQ *͠	_+M_נ_+M_ /̍9ׁHmailto:mrohling@cardia.nlׁׁЈנ_+M_ P̅9ׁHmailto:hvdstelt@cardia.nlׁׁЈנ_+M_ D̒9ׁHmailto:jbregman@cardia.nlׁׁЈ׉EaGeestelijke verzorging
bij u thuis
Veel mensen denken bij een geestelijk verzorger aan een dominee in pak
met een plechtige stem. Maar zoals ook de huisarts al lang niet meer een
witte jas draagt, zien geestelijk verzorgers er gewoon uit. Wel hebben ze
veel ervaring in het goed luisteren naar wat u aan vreugde en verdriet,
verwondering en vertwijfeling hebt meegemaakt.
Bijvoorbeeld als uw dierbare is opgenomen in een verpleeghuis,
u zich zorgen maakt over de toekomst of ervaringen
van vroeger u dwarszitten. Of als u of uw dierbare
ernstig ziek is en niet meer beter wordt. Een geestelijk
verzorger geeft geen oplossing of kant en klaar advies.
Ook legt ze u geen geloofsopvatting op. Ze haalt wel uw
levensverhaal tevoorschijn en kijkt met u naar bronnen
van troost en houvast passend bij hoe u in het leven staat.
Ze kan samen met u vorm geven aan afscheid en rouw
door symbolen en rituelen.
Sinds een jaar kunnen de geestelijk verzorgers ook bij u
thuis komen of, als u dat prettiger vindt, telefonisch met u
gesprekken voeren. Een subsidie van de overheid maakt
dat mogelijk. Voor u zijn er geen kosten aan verbonden.
U kunt zichzelf aanmelden of uw familielid kan dit doen.
Ook kunt u de thuiszorg van Cardia vragen dit te doen.
We kunnen ons voorstellen dat u aarzelt. Daarom komen
we graag eenmalig op kennismakingsbezoek bij u zonder
verdere verplichtingen!
Voor mensen boven de 50 jaar die thuis of in een aanleunwoning wonen
Aantal gesprekken maximaal 6
Kosten geen
Aanmelding zelf, uw familielid of de thuiszorg van Cardia
Gebied rondom Tabitha (Loosduinen) Janneke Bregman, jbregman@cardia.nl of via (tel. Tabitha)
Gebied rondom de Thuishaven (Scheveningen) Hanny van der Stelt, hvdstelt@cardia.nl of via (tel. Thuishaven)
Gebied rondom Onderwatershof (Rijswijk) Mirjam Röhling, mrohling@cardia.nl of via (tel. Onderwaterhof)
In de loop van volgend jaar kan ook geestelijke verzorging thuis worden aangeboden rondom Landscheiding
(Mariahoeve) en Floriadehof (Zoetermeer-Rokkeveen). Tot die tijd kijken we met u naar een passende oplossing.
Informatie daarover kunt u krijgen bij Hanny van der Stelt
12 CARDIA MAGAZINE DEC 2020
׉	 7cassandra://5buyZ_CCDRrLtR7Zll1sgykyVHE-GlVCgLhsOfUJAjMHW`j _*M_׉EPONDERWATERSHOF
locatienieuws
Nominaties Planetree Persoons Award
en Planetree Project Award
Merkbaar verschil maken
In december is Cardia twee keer genomineerd voor een Planetree Award. Vrijwilliger
van Onderwatershof Nel Zeeman voor de Planetree Persoons Award en het Loopbaan
zij-instromers traject voor de Planetree Project Award. Nel reageerde verrast: “Ik weet
even niet wat ik moet zeggen. Ik ben niet de enige. Er zijn een heleboel vrijwilligers die
zoveel goeds doen”.
De Planetree Persoons Award is een award die jaarlijks
wordt uitgereikt aan zorgprofessionals die mensgerichte
zorg op een bijzondere en persoonsgerichte manier in de
praktijk brengen. Er wordt bij deze award onder andere
gekeken naar empathie en merkbaar verschil maken. Nel
Zeeman zet zich al jaren in voor Onderwatershof als vrijwillige
rots in de branding. Als dank hiervoor heeft Cardia
haar voorgedragen voor de Planetree Persoons Award.
Loopbaan zij- instroom traject
Het loopbaan zij- instroom traject is daarnaast een eigen
opleidingstraject van Cardia. “Zij-instromers worden opgeleid
voor helpende, verzorgende of verpleegkundige.
De studenten gaan één dag per week naar school en de
rest leren ze in de praktijk. Cardia heeft inmiddels drie
interne opleidingsklassen. Inmiddels is dit traject al bijna
twee jaar bezig,” aldus Marjan Kroon, opleidingscoördinator.
Het
eigen opleidingstraject is één van de oplossingen
voor het tekort aan zorgpersoneel.
Uitreiking
Half december 2020 was de uitreiking van de Awards.
Ondanks de vele stemmen die we van mensen hebben
ontvangen, hebben we net geen Award gewonnen. Toch
zijn twee nominaties een heel mooi resultaat en zijn we er
trots op!
Planetree Nederland
Cardia is aangesloten bij Planetree Nederland. Stichting
Planetree Nederland is een non-profit organisatie die
zorginstellingen inspireert, adviseert en begeleidt op het
gebied van veiligheid, liefde, vakmanschap en aandacht
voor mensen in kwetsbare situaties. Alles bij Planetree is
erop gericht dat zorg als goede zorg wordt ervaren en
met veel plezier wordt gegeven.
Marjan Kroon
Nel Zeeman
CARDIA MAGAZINE DEC 2020 13
_*M_ກ_*M_แ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://qcd0qUx29GnlhD7cfhP42U2nTgwvMbdkOC3ZXGB_EHw &`׉	 7cassandra://i5FhSD4Xvee48PDkS9v0OebISVGeuhyzRhbSCuSxrvsՕ`׉	 7cassandra://hH6q74vZFQBHT5bE80oSfc_KqQDqQaFseYVK-1ZL170F`j ׉	 7cassandra://aRIV2Fl_mO7tq2gGiRS7Qn1AI74LmyRFrNT9i1QEuUg  ͠	_+M_׉EYDE THUISHAVEN
locatienieuws
Samen koken en eten
Hoe gaat het
in de huiskamer?
Sinterklaasslingers, ingepakte cadeautjes, beeldhouwkunstwerken en een lieve
knuffelkat. Zomaar een paar dingen die je ziet in de huiskamer van ‘Het Oude Dorp’,
op de vierde etage van De Thuishaven. Swetlana Malaya is verzorgende VIG en
deze middag en avond verantwoordelijk voor negen bewoners. Ze eten samen en
drinken een kopje koffie. “Voor mij is het een lichtpuntje als ik zie dat iedereen
plezier heeft gehad,” zegt ze met een brede glimlach terwijl ze de peterselie snijdt.
“Ruik maar, proef maar”, zegt ze tegen de al
aanwezige bewoners, terwijl ze bezig is met de
voorbereiding van het eten. “Ik heb een vraag
voor u. Wat is dit?” Ze wijst naar de peterselie.
Niemand weet het antwoord. De laatste bewoner,
mevrouw Krosch-de Loo, leest rustig haar krantje.
Totdat ze iets ruikt wat ze kent. “Peterselie!”, zegt
ze direct. Swetlana knikt instemmend. “Inderdaad,
peterselie.” Ze gaat verder met het maken van de
bonensoep voor de bewoners. Mevrouw Gill snijdt
het uitje, en daarna helpt mevrouw Bal-Fieret met
het bakken van het uitje. Zo doet iedereen wat.
Net als thuis.
Iedereen helpt mee,
net als thuis
Kunstwerk in het torentje
Een van de dingen die opvallen in deze huiskamer,
is dat er veel kunstwerken staan. Mevrouw Krosch14
CARDIA MAGAZINE DEC 2020
׉	 7cassandra://hH6q74vZFQBHT5bE80oSfc_KqQDqQaFseYVK-1ZL170F`j _*M_׉E<de Loo is de maker van deze kunstwerken. Toen
ze 40 was, startte ze met het maken van kunst. Het
begon met een klein stukje was dat ze vond toen
ze haar zolder opruimde, vertelt ze. “Ik hoorde
een stem die me vertelde dat ik van dat stukje was
een kopje moest maken. Dat deed ik. Toen een
vriendin een tijdje later bij mij op bezoek kwam en
dat kopje zag, zei ze gelijk: ‘Dit is echt goed. Je
moet daar iets mee doen.’ Toen ben ik begonnen
met de kunstacademie.”
Ze begint te stralen als ze vertelt over het bronzen
beeld van Willem Drees dat nu in het Torentje
van het Binnenhof hangt. Het Rijk wilde het beeld
graag kopen. “Ik wilde graag een beeld van Drees
maken omdat hij zoveel voor mij en voor de oudere
generatie heeft betekend. Zonder hem had ik
hier niet kunnen wonen!” Drees, de vader van de
AOW, is voor haar een lichtpuntje uit haar leven.
“Zonder Drees had ik hier niet
kunnen wonen”
CARDIA MAGAZINE DEC 2020 15
50 jaar vriendinnen
Behalve mevrouw de Loo zijn er nog andere
bewoners aanwezig. Twee dames zijn al 50 jaar
vriendinnen van elkaar. Nu wonen ze zelfs op dezelfde
afdeling. Daar genieten ze beiden erg van.
Na de mooie verhalen is het tijd om te eten. “Wat
gek zeg, dat dat er zo uit ziet. Dat heb ik nou nog
nooit gezien”, zegt een van de bewoners over
haar broodje leverworst.
Na het afsluiten van de maaltijd gaat iedereen
even zijn of haar eigen gang. En dan is er koffie.
Een bewoner kijkt naar het nieuws, een ander aait
de kat. Het is er veilig en knus. Zomaar een middag
en avond achter de schermen bij een van de
huiskamers van De Thuishaven.
_*M_༁_*M_ແ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://1G2q2UOgnxUVfTsFelH0UIFOjaZrpoE0ZcpXqeSvZaU `׉	 7cassandra://YI9SOOCVIPVolKN60FuYM895P5q3uuRaFE7Si2HchfEͺk`׉	 7cassandra://ATkt4J_d_j5iOb8AGkEfo_HNQUwTCencKDaK9-1dEw8<`j ׉	 7cassandra://MbhvFtRiB4DsONeU9ddqqJCeOHBjBVphRGs0cGY65ww (͠	_+M_׉ETABITHA
locatienieuws
Werken vanuit de wens van
bewoners en
medewerkers
De facilitaire en welzijnstaken bij Tabitha hebben sinds september
2020 een hele ontwikkeling doorgemaakt. “We zijn het echt
anders gaan organiseren”, zegt Petra Huisman, teamleider Facilitair.
“Efficiënter en nog meer vanuit de wensen van de bewoners en
medewerkers. En we hebben het gebouw gezelliger gemaakt.”
Petra Huisman
Kim Barberien, 1e medewerker hoteldienst
“Sinds ik vaker op de afdelingen
loop, hoor ik steeds meer, ben je
er alweer? Ik word dus echt
gezien door de medewerkers.”
Jeffrey Grooteman, medewerker
catering en kok
“Tijdens de ontbijt- en lunchronde
met de ontbijt- en lunchkar heb
ik een bewoner wel eens horen
zeggen: ‘Kijk eens wat een
service, het lijkt wel
roomservice.’”
Nancy van der Meer, medewerker catering
“Wat wordt er elke keer toch lekker
gekookt”
16 CARDIA MAGAZINE DEC 2020
׉	 7cassandra://ATkt4J_d_j5iOb8AGkEfo_HNQUwTCencKDaK9-1dEw8<`j _*M_׉E5Eline Evers, waarnemend coördinator welzijn
“Ik hoorde een bewoner zeggen:
‘Kom toch naar Tabitha, daar is het zo
fijn. Je hoeft je nooit te vervelen.’”
Voordat de verandering werd doorgevoerd, zijn eerst de
wensen in kaart gebracht. “We hebben een onderzoek
gedaan onder de bewoners en mantelzorgers”, vertelt
Petra. “En we hebben aan het team gevraagd waar zij mogelijke
verbeteringen zien. We hebben gekeken of we de
talenten van mensen optimaal benutten. Zitten de juiste
mensen op de juiste plek? Zijn ze blij met hun functie?”
Zo kon het gebeuren dat er nu regelmatig een dwarsfluit
klinkt in Tabitha. Dat is Birgit. Zij stuurt het team aan als
eerste cateringmedewerker. Met haar ervaring vanuit het
conservatorium kan zij heel goed een muziekinstrument
bespelen. Dat doet ze nu af en toe terwijl ze aan het werk
is. Kan zij mooi oefenen, en kunnen de bewoners genieten
van haar mooie spel. “Het is fijn dat na een paar maanden
het team echt meer aan het stralen is,” zegt Petra.
Terug op het oude honk
Petra is na 18 jaar weer terug in Tabitha, terug op het
oude honk. “In 2002 heb ik hier mijn oriëntatiestage
gelopen bij alle facilitaire afdelingen”, vertelt ze. “De
afgelopen jaren heb ik gewerkt bij Landscheiding als
teamleider en nu dus weer terug bij Tabitha. Ik begeleid
nu met veel plezier stagiaires van dezelfde opleiding die
ik zelf volgde. Zij staan aan het begin van hun carrière. Al
mis ik Landscheiding ook, Tabitha is steeds meer eigen
aan het worden.”
Ook de schoonmaak is anders ingericht. De medewerkers
hebben een vaste etage gekregen om schoon te houden
en de kantoren worden tegenwoordig in het weekend
schoongemaakt in plaats van doordeweeks. “Dit is veel
efficiënter en de bewoners zien door de nieuwe indeling
meer vaste gezichten,” legt Petra uit.
Jochum Westerduin,
medewerker welzijn
“Ik voel de
gezelligheid”
Bob Wardenaar, kok
“Ik vind het fijn dat
er nog vers gekookt
wordt”
Cynthia Wilson-Heeren, vrijwilligerscoördinator
“Ook een vrijwilliger heeft behoefte
aan een luisterend oor”
CARDIA MAGAZINE DEC 2020 17
_*M_ཱྀ_*M_ཁ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://w6Nisq-lA9UYNOX7jFcXgm3wupiMqQhYU4XRhQzeHYc `׉	 7cassandra://pnUv1AiH0yRQ0cfOeU9FNg6gPbm5pleD05jMXfm2_Zk"`׉	 7cassandra://iUNpIbJHOJ0ddpl8lEBSCZ-vm8xMpMXqlXHnIEQwErY@{`j ׉	 7cassandra://bk3KdoWo0KOacoI_vw5g9nP9v1Nhu-FLol2mqFlVv1M ͠	_+M_׉EKKatja van Breukelen, medewerker hoteldienst
“Ik vind het fijn om een vaste helper van
de bewoner te zijn”
Eitje in de morgen
“We zijn met lunchkarren gaan rijden voor bewoners die
liever op hun kamer willen eten,” vervolgt Petra. “En
we hebben koffie- en theerondes. Sommige bewoners
vertellen dat het hier wel een hotel lijkt door die service.
Ze voelen zich echt verwend. Als een bewoner graag een
eitje eet in de morgen, dan regelen we dat.”
Op diverse plekken in Tabitha is de inrichting aangepast.
“We hebben hier en daar belevingsplekjes gecreëerd.
Denk bijvoorbeeld aan een strandhoekje. Ook hebben
we de gangen gewit en heel veel opgeruimd. Het is daardoor
lichter en de indeling is overzichtelijker. Het geeft
gelijk een andere uitstraling.”
Vaste gezichten
Net als bij de schoonmaak heeft ook het team Welzijn
een andere indeling gekregen. “We hebben een vaste
etage per medewerker,” vertelt
beweegagoog Jochum Westerduin.
“De bewoners zien
dus vaste gezichten in ons
team. En wij weten nog beter wie de bewoner is, waardoor
we de activiteiten echt kunnen aansluiten op de
wensen en gewoontes van een bewoner.”
Het team Welzijn heeft ook de werkprocessen gestructureerd
en de communicatie verbeterd. “Het werk loopt
daardoor soepeler. We zijn een hecht en enthousiast
team. Ons motto is: ‘Welzijn met een lach, maakt je dag’.
Ik heb het echt naar mijn zin in mijn werk. Onlangs zag ik
een bewoonster die wat stil is, opgenomen worden door
een groep andere dames. Je zag haar helemaal opbloeien.
Daar word ik blij van.”
Blije bewoners, blije medewerkers
De teams krijgen regelmatig complimenten van bewoners
van Tabitha. “Dat doet onze medewerkers echt
goed,” zegt Petra. “Van een compliment ga je natuurlijk
stralen. En dan glimlach je vanzelf ook vaker. Het is een
wisselwerking. Blije bewoners geven blije medewerkers,
en blije medewerkers geven blije bewoners. Daar doen
we het natuurlijk voor.”
Willem Romp, technische dienst
“U vraagt, wij draaien”
Conny van Bussel, medewerker receptie
“Het is fijn om het eerste gezicht
te zijn”
18 CARDIA MAGAZINE DEC 2020
׉	 7cassandra://iUNpIbJHOJ0ddpl8lEBSCZ-vm8xMpMXqlXHnIEQwErY@{`j _*M_׉ELANDSCHEIDING
locatienieuws
Alleen voor
mannen
Dinsdagmiddag, 2 uur. In de Serre van Landscheiding komen enkele
mannelijke bewoners bij elkaar. De mannengroep van Landscheiding. Sinds
een maand ontmoeten ze elkaar elke dinsdagmiddag. Initiatiefnemer is
Pieter Hartevelt, de geestelijk verzorger van Landscheiding. “Ik wilde het
eigenlijk ‘Mannencafé Hartevelt’ noemen”, lacht hij. “Net als de jenever.”
“Een paar jaar geleden hebben we ook al eens zo’n
mannengroep gehad”, vertelt Pieter. “Het voorzag
in een behoefte, even de mannen onder elkaar. Toen
een van de bewoners verhuisde naar Frankrijk en een
andere deelnemer overleed, is deze groep gestopt.
De laatste tijd hoorden we van verschillende bewoners
dat ze graag weer een mannengroep zouden willen.
Daarom hebben we het initiatief genomen om dit te
organiseren.”
Krentenbrood
Tijdens de ontmoeting snijden de heren verschillende
onderwerpen aan. “Het kan over van alles gaan,” zegt
een van de deelnemers. “Van het bakken van krentenbrood
tot de Amerikaanse verkiezingen. We hebben
het over wat ons bezighoudt. Ook wat in het nieuws
staat, bespreken we.” “We hebben geen vast
patroon van onderwerpen,” zegt Pieter. “We
wisselen met elkaar van gedachten over wat bij
ons opkomt.”
Maison Kelder
Tijdens de ontmoeting drinken de heren graag
een kopje thee of koffie. Een lekker stukje taart
zouden de heren er ook best bij willen hebben.
Meteen gaat het gesprek over welk gebakje het
lekkerst is. “Ik vind gebak van Maison Kelder
echt heerlijk,” geeft een van de heren aan. Een
ander maakt het niet zoveel uit waar het vandaan
CARDIA MAGAZINE DEC 2020 19
komt, als het maar appeltaart is. Iedereen krijgt de gelegenheid
om er wat over te zeggen. Pieter betrekt alle
heren bij het gesprek.
Vooral gezellig
Een vrouwelijke bewoner wilde ook wel eens meepraten
met de mannengroep, in het kader van emancipatie
en gelijkheid. Na één keer is ze toch maar weer afgehaakt.
“Zo is het toch een mannengroep gebleven,”
zegt Pieter. “En misschien is dat ook maar beter. We
hebben het vooral erg gezellig met elkaar. Dat maakt
dat we elke week weer bij elkaar komen.” De bijeenkomst
duurt tot ongeveer half vier. Daarna gaan de
bezoekers van het mannencafé weer hun eigen gang.
Tot volgende week!
_*M__*M_࿁{בCט   {u׉׉	 7cassandra://-rrhheSHyTOfCDYWfQ8Tdblda3dlC9JUfxxC5LOdnv4 	|`׉	 7cassandra://GH0ANR6f30HXFnRebAWYGk0cHCreF23nSUPZe3tc2KQ`׉	 7cassandra://N1bySre-dCth5amlm3KkYKxHkcYLd0HiprSoBtqufnA=`j ׉	 7cassandra://QPdm0OnMpOMjB4gtUxI6_24OjimGCzUY-zhmAVNXbOM qV͠	_,M_׉E ]FLORIADEHOF
locatienieuws
Floriadehof
verwelkomt eerste bewoners
20 CARDIA MAGAZINE DEC 2020
׉	 7cassandra://N1bySre-dCth5amlm3KkYKxHkcYLd0HiprSoBtqufnA=`j _*M_׉E
Afgelopen weken hebben de medewerkers van Floriadehof de
eerste bewoners mogen verwelkomen. Floriadehof is een nieuwe
locatie van Cardia op een mooi plekje in Rokkeveen Zoetermeer,
vlakbij het Burgemeester Hoekstrapark en Winkelcentrum Rokkeveen.
Locatiemanager Annelies Kloppenborg vertelt meer over dit
nieuwe verpleeghuis.
Floriadehof heeft vier etages. Elke
verdieping heeft twee woningen.
In totaal wonen er straks 64 mensen
met dementie, in elke woning
acht. “Elke woning heeft een eigen
woonkamer”, vertelt Annelies. “Dit is
het centrale middelpunt. Hier doen we
samen activiteiten en eten de huisgenoten gezellig
met elkaar. In elke woning werken zoveel
mogelijk dezelfde medewerkers. Zo willen we
een familiegevoel creëren.”
Duurzame locatie
In de locatie zijn twee ruime activiteitenruimtes.
Daarnaast is er een heerlijke tuin waar
bewoners kunnen wandelen of van het zonnetje
genieten. Floriadehof is een moderne en
duurzame locatie. Het dak is voorzien van zonnepanelen.
Daarnaast heeft het gebouw een
warmtepomp. Dit is energiezuinig en het geeft
een aangename temperatuur. In de zomer is
het heerlijk koel en in de winter lekker warm.
Floriade
De naam ‘Floriadehof’ is niet zomaar gekozen.
De naam is vorig jaar bedacht door een
bewoonster uit Zoetermeer. “Het gebouw staat
op het terrein waar in 1992 de Floriade plaatsvond,
de grootste landbouwtentoonstelling
te wereld”, legt Annelies uit. “En ‘hof’ verwijst
naar de Hofstad waar het hoofdkantoor van
Cardia is gevestigd. ‘Hofje’ is daarnaast synoniem
met kleinschalig wonen. Dat is wat we
hier willen realiseren.”
Visie
Om de visie van Floriadehof goed tot uiting te
laten komen hebben we een bloem gekozen als
symbool,” legt Annelies uit. “Een belangrijke
waarde is het creëren van een veilig thuis voor
onze bewoners. Wonen staat voorop en we
zorgen dat zorg en behandeling goed geregeld
zijn. In de locatie zijn moderne technologieën
toegepast die bijdragen aan de veiligheid.”
Een voorbeeld van die technologie is dat
Floriadehof geen sleutels kent. De bewoners
dragen een polsbandje waarmee ze hun deur
kunnen openen. Annelies: “We sluiten zoveel
mogelijk aan bij de individuele situatie van een
bewoner. Persoonsgerichte zorg vanuit christelijke
waarden, daar draait het bij ons om. We
besteden veel aandacht aan levensvragen.“
Een fijn thuis
Floriadehof streeft naar een warme sfeer waarin
mensen zich thuis voelen. De woonkamers
zijn met rustige kleuren ingericht. Kleurige
bloemen aan de wanden in de gangen herinneren
aan de Floriade van weleer. “De eerste
bewoners reageerden heel enthousiast op de
inrichting”, zegt Annelies. “Daar waren we heel
blij mee. We doen het tenslotte om hen een
fijn thuis te geven.”
CARDIA MAGAZINE DEC 2020 21
_*M__*M_{בCט   {u׉׉	 7cassandra://cila4Eud-YEM_q96wX5BC9OdotDt9b18PR6VRRnROEU \`׉	 7cassandra://1GzbyEHMqqSA7Md92uXV-sxNBAza9DEU2KQiX7p6W6oͱ`׉	 7cassandra://lr3ylVj7cv8l5BIt2sBZNq5NntbjqpPVLsekaazDBkc9`j ׉	 7cassandra://FyTChodLMKeI-cEPGnuKdW0PiVpdmcujIs0krdGEGTU X͠	_,M_׉E׉	 7cassandra://lr3ylVj7cv8l5BIt2sBZNq5NntbjqpPVLsekaazDBkc9`j _*M_׉EZorgrobot Tessa
geeft structuur aan de dag
“Goedemiddag, Logan is jarig vandaag. Goed idee om hem even telefonisch
te feliciteren?” vraagt Tessa aan een thuiszorgcliënt. Tessa is een sprekende
zorgrobot. Ze helpt cliënten om structuur aan te brengen in het dagelijks
leven. Ze herinnert cliënten aan kleine taken en vertelt hoe de agenda
eruitziet. Anne Kramer, projectleider Tessa en teamleider van Zorg Thuis
vertelt er meer over.
Cardia is in december 2019 bij vijf cliënten gestart met
Tessa. “We wilden ervaring opdoen en kijken of deze
zorgrobot echt iets is voor onze cliënten”, vertelt Anne.
“We zagen mooie resultaten. Mensen werden rustiger
door Tessa en ze kregen meer structuur in de dag. Tessa
geeft meldingen over belangrijke gebeurtenissen in de
dag. Een mantelzorger of zorgverlener kan deze herinneringen
voorprogrammeren. Dat klinkt ingewikkeld, maar
met een speciale app of via de webpagina is het heel
gemakkelijk te doen.”
Tijd om op te staan
Tessa kan ook helpen bij het opstaan en aankleden. “Ze
helpt je niet overeind, maar ze laat dan een reminder horen:
het is tijd om uit bed te komen en u aan te kleden.
Dit kun je bijvoorbeeld na 15 minuten weer herhalen.
Ook kan Tessa je vertellen dat een leuk tv-programma
bijna begint of dat een medewerker van de thuiszorg er
zo aankomt.”
Tessa sluit aan bij het leven van de mensen. Ze wordt
vooral ingezet bij mensen met geheugenverlies of dementie
die nog thuis wonen. “Bij mensen die te maken
hebben met regieverlies,” zegt Anne. “De boodschappen
die Tessa uitspreekt, ondersteunen het zelfstandig
wonen.” Anne werkt zeven jaar bij Cardia en is heel
enthousiast over deze ontwikkeling.
Zorg uit handen
Voor mantelzorgers is het prettig dat Tessa de zorg uit
handen neemt en dat er ondersteuning is bij de dagelijkse
gang van zaken. “Het geeft mantelzorgers ook rust.
Door de mooie resultaten gaan we Tessa nu bij meer
cliënten in de thuiszorg inzetten. Het gaat om mensen
met geïndiceerde zorg waarop Tessa aansluit. We gaan
in gesprek met mantelzorgers en cliënt om te kijken of
Tessa passend is en aansluit bij de wensen.”
Wilt u ook graag een Tessa in huis?
Neem dan contact op met uw wijkverpleegkundige.
CARDIA MAGAZINE DEC 2020 23
_*M_ā_*M_Á{בCט   {u׉׉	 7cassandra://SoUcq8AbrbhL8N3vag2M--DmTTDfprsbU-2ERyDkGro `׉	 7cassandra://AQdXDrqmAigThMFrXHclF6UbroAuJk9GcCoYHX-HJOE`׉	 7cassandra://_LWLrDcH3OWhaeeerTbxUpTx4EiUrMRhVl5Y31O--I4J`j ׉	 7cassandra://SU_AYcEn74ufvO24eALdJ8bxum57tiHaRdgGHIMZKms P(͠	_,M_נ_,M_ "Á̍9ׁHmailto:mhenkes@cardia.nlׁׁЈ׉Elocatienieuws
Haags Ontmoeten:
activiteiten voor wijkbewoners
Plezier en vitaliteit
Hét lichtpuntje van de dag. Dat is wat Haags Ontmoeten is voor de ouderen
die wekelijks de activiteiten bezoeken van dit project. Haags Ontmoeten is
bedoeld voor ouderen uit de wijk met regie- en / of geheugenverlies. Sinds
november is Haags Ontmoeten in een nieuwe vorm gestart bij Landscheiding
en bij Tabitha. We gingen in gesprek met Estrallita de Mos en Ineke
van der Velde (welzijnsmedewerkers) en met Marlot Henkes, coördinator
Welzijn, over het belang van dit project bij Landscheiding
Wilt u zich aanmelden voor een activiteit van Haags
Ontmoeten? Neem dan contact op met Marlot Henkes,
via mhenkes@cardia.nl of 06 15 05 10 29 / 070 800 84 46
24 CARDIA MAGAZINE DEC 2020
׉	 7cassandra://_LWLrDcH3OWhaeeerTbxUpTx4EiUrMRhVl5Y31O--I4J`j _*M_׉EE“De mensen die Haags Ontmoeten bezoeken vinden
het zelf leuk om mee te doen, ze komen vrijblijvend.
Dat is de kracht van Haags Ontmoeten,” aldus Estrallita.
Estrallita de Mos geeft elke dinsdag bij Landscheiding de
geheugentraining. “Wanneer mensen binnenkomen, zijn
ze vaak afwachtend. Ze kunnen nog niet goed over hun
dag vertellen. Ik zie een hele verandering met wanneer
ze weggaan. Dan zijn ze enthousiast en kunnen ze vaak
wel vertellen over wat ze vandaag hebben gedaan.” Eén
van de deelnemers van de geheugentraining vertelt trots
wat de geheugentraining hem heeft gebracht: “Door
het boodschappenspel geef ik extra aandacht aan een
bepaalde handeling. Daardoor herinner ik die handeling
later ook weer. Ik weet bijvoorbeeld nog steeds dat er
koffie op één van de kaarten stond.”
“Het belangrijkste is dat mensen
plezier hebben”
Geheugentraining als spelletje
De geheugentraining is voor de bezoekers van Haags
Ontmoeten een spelletje. “We beginnen elke dinsdag
met een hoe gaat het- rondje. We drinken een kopje koffie
en dan vraag ik hoe de dag is geweest. Daarna vraag
ik naar wat we vorige week hebben gedaan. Heel langzaam
gaan we over naar het spelletje. Ik noem het iets
leuks, dan voelen de cliënten dat er geen druk is,” aldus
Estrallita. Ook bij de creatieve middag beginnen de deelnemers
met een kopje koffie. “We praten wat bij over de
activiteiten. Daarna gaan we knutselen. Ik laat de cliënten
zoveel mogelijk zelf doen, maar geef een handreiking
waar dit nodig is,” vertelt welzijnsmedewerker Ineke van
der Velde.
Haags Ontmoeten is opgezet als onderdeel van Den
Haag Seniorvriendelijke Stad en het Actieprogramma
informele zorg. Het is een preventieve voorziening om
ouderen die een verhoogd risico hebben op het verlies
van regie of geheugen te ondersteunen. Het doel van de
activiteiten van Haags Ontmoeten is het ondersteunen
van vitaliteit en het bevorderen van leefplezier. Samen
met de partners wil Haags Ontmoeten locatie Landscheiding
ervoor zorgen dat wijkbewoners zoveel mogelijk de
eigen regie behouden.
“Zoveel mogelijk zelf, maar een
handreiking waar nodig”
Haags Ontmoeten Locatie Landscheiding
“Naast de geheugentraining en de creatieve middag kunnen
wijkbewoners meedoen aan het zincafé onder leiding
van de geestelijk verzorger, fietsen op de duo fiets en
muziek maken tijdens de muzikale ochtend. Iedereen die
van muziek houdt is welkom. We hebben dus vijf activiteiten,
gericht op belangrijke leefgebieden; beweging,
zingeving, ontmoeting en het geheugen wordt getraind
op diverse manieren,” vertelt Marlot Henkes, coördinator
Welzijn. “Daarnaast merken we dat wijkbewoners zich
steeds veiliger gaan voelen bij onze medewerkers en dat
levert hele mooie situaties op. Opgewekt gaan mensen
naar huis, fantastisch om te zien! Door de coronatijd kan
er maar een beperkt aantal deelnemers komen maar er is
nog ruimte bij verschillende activiteiten. “We hopen dat
er snel weer meer deelnemers naar de Haags Ontmoeten
activiteiten mogen komen zodat we Landscheiding nóg
meer op de kaart kunnen zetten als Haags Ontmoeten
locatie.”
CARDIA MAGAZINE DEC 2020 25
_*M_Ɓ_*M_Ł{בCט   {u׉׉	 7cassandra://sY01IXGBFKAwa-NKRdLHB1gHXSDfIGzum709r9CJ9qA `׉	 7cassandra://bq7r88xDuVn5AGIhm87JHa8URy-zkSDtTTwAAtq-Txw>`׉	 7cassandra://JRAa2W_SxFe11m6uEIn81kkA70BSdTlzqGNSmDPHxrcA`j ׉	 7cassandra://rOASVtHoX7BaIXhwTFlRKuO2xKlhtWL5fC6SrlM6LH8 x ͠	_,M_׉E	
Vrijwilliger in het zonnetje
Altijd een
vriendelijk woord
Els de Vries is op en top gastvrouw. Gastvrij begroet ze de bezoekers die
binnenkomen bij Landscheiding. Voor bewoners heeft ze een vriendelijk
woord. Sinds september 2020 is Els gastvrouw bij de locatie. Wat motiveert
haar? En wat vindt ze van haar vrijwilligerswerk?
“Ik had geen werk en was op zoek naar iets leuks om
overdag te doen”, vertelt Els. “Ik heb meer met ouderen
dan met jongeren en toen ik de vacature voor gastvrouw
op een vrijwilligerswebsite zag staan, was ik direct enthousiast.”
Els
heeft bijna twintig jaar gewerkt als receptioniste bij
een groothandel. “Ervaring als gastvrouw heb ik dus
wel. Het contact met mensen vind ik heel leuk. Ik wil dat
bezoekers zich welkom voelen als ze de locatie binnenkomen.
Dat ze zich gezien voelen. Aan mensen die ik
nu een beetje ken, vraag ik hoe het met hun moeder of
vader is. Zo krijg je een fijn gesprek met elkaar.”
Jas aandoen
Els is de ene week één ochtend gastvrouw, de andere
week een ochtend en een middag. Als het nodig is, valt
ze in. “Als bewoners buiten gaan wandelen, maak ik
graag een praatje met ze. Ook help ik een mevrouw met
haar jas aandoen en uittrekken. Daar is ze dan zo dankbaar
voor. Voor mij is het eigenlijk normaal om te doen.
Een mevrouw bedankt mij ook altijd. Ik merk dat mensen
blij zijn dat ik er ben, dat is mooi om te ervaren.”
Een moment dat haar is bijgebleven, is het uitdragen van
een overledene. “Ik heb dat nog nooit meegemaakt”,
vertelt ze “De medewerkers stonden in een halve kring
buiten om waardig afscheid te nemen. Dat was echt
indrukwekkend.”
Genieten van natuur
Als Els niet aan het werk is als vrijwilliger, dan geniet ze
graag van de natuur. “Als ik op mijn fiets zit, kijk ik altijd
om mij heen. Er is zoveel moois buiten te zien”, glimlacht
ze. “Zo zag ik vandaag een groep ganzen in een V-vorm
vliegen. Een prachtig gezicht.”
Naast natuurliefhebber is Els ook een dierenvriend. “Ik
heb twee katten. Ze zijn allebei al aardig op leeftijd. Eén
kat weet niet dat zij een poes is, want ze kan niet miauwen“,
lacht Els. “En de andere is heel opdringerig. Zij
zijn echt mijn maatjes. Ook mijn kinderen zijn het licht in
mijn leven. Wij zijn elkaar echt tot steun. Dat is fijn.”
26 CARDIA MAGAZINE DEC 2020
׉	 7cassandra://JRAa2W_SxFe11m6uEIn81kkA70BSdTlzqGNSmDPHxrcA`j _*M_׉E
FVan de Cliëntenraad
Licht
Licht is een lastige titel, juist in de donkere laatste weken van het jaar. Daar
komt nog bij dat dit een alles behalve “licht” jaar is geweest, ook in de lange
hete zomer waren we met zijn allen niet zo zorgeloos als andere jaren.
Alle ontwikkelingen rondom het coronavirus hingen als donkere
wolken boven ons hoofd. Na het pittige voorjaar kwam
de zomer en die ging niet alleen gepaard met veel zonneschijn
en warmte maar zeker ook met enige verruiming van
alle coronamaatregelen. De verpleeghuizen, restaurantjes,
bioscopen, musea en scholen gingen weer open en dat alles
gaf een licht (en best wel vrolijk) gevoel!
En over licht gesproken, wat hebben we in Nederland met
zijn allen een reuzenslag gemaakt. Digitaal vergaderen, digitaal
schoollessen volgen en vanuit je eigen appartement of
kamer via de computer een praatje maken met je geliefde,
hebben een enorme vlucht genomen.
Hoewel dit zeker niet de meest ideale situatie is, zorgt het
wel voor enige verlichting.
In de herfst veranderen niet alleen de kleuren van de blaadjes
maar kregen we ook weer te maken met aanscherping
van de beperkende maatregelen vanwege de tweede golf.
En wat mij zo heel erg is opgevallen is de naleving van alle
versoberingen, iets wat ook mij niet echt meeviel. Maar dat
hebben we met zijn allen toch maar weer mooi gedaan.
Critici zullen nu aankomen met de anti-gangers die illegale
feestjes organiseerden en demonstraties hielden. Maar laten
we wel bedenken dat wij een democratisch land zijn met
demonstranten, zelfs tegen zware piet die we inmiddels is
veranderd in de roetveegpiet.
De traditionele kerstviering krijgt dit jaar een andere invulling.
Ter voorkoming van besmetting zal iedere Cardia-vestiging
iets organiseren om het voor haar bewoners sfeervol en
gezellig te maken. Ook de buitenwacht is in afwachting van
de beslissing die het Kabinet gaat nemen rond het verder
versoepelen van de maatregelen. Zoals het er nu naar uitziet
vieren we dit jaar de feestdagen allemaal anders dan anders
en in hele kleine kring.
Daarna is het de hoogste tijd voor een nieuw jaar en ondanks
het vuurwerkverbod komt in het nieuwe jaar het volgende
lichtje in beeld: vaccins zijn in aantocht! Ik wil niet op
de zaken vooruit lopen maar ik kan me niet aan een positief
gevoel onttrekken: 2021 gaat een lichter jaar worden.
De laatste weken in 2020 moeten we het nog doen met een
lichtknopje om licht te krijgen en de liefdevolle verzorging
van het Cardia personeel.
Maar mijn eindejaarswens is: sprankelend licht in 2021 voor
iedereen!
Henk Kauderer
Voorzitter Centrale Cliëntenraad
CARDIA MAGAZINE DEC 2020 27
_*M_ȁ_*M_ǁ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://zIhYhfzPEZf4tlfS7ET4R4Cn2GwPt6V1ZcimTco-R9s -`׉	 7cassandra://l8tXawx15GEOEh2gkbMsr2adPv9bwz48FPSGMN3C9CU5`׉	 7cassandra://Pe_YxzUWDh_A5oCmr-V1hePUgUOnpRx6piUnYXE3vOEBF`j ׉	 7cassandra://tUFEU9TcKRdbl5VBAojwl54Ae8tSPraNZXx0DVnUA7A 4͠	_,M_׉EBoeken rubriek
De meeste mensen deugen
- RUTGER BREGMAN
De meeste mensen deugen heeft de NS Publieksprijs 2020 gewonnen
De mens is een beest, zeiden de koningen. Een zondaar, zeiden de
priesters. Een egoïst, zeiden de boekhouders. Al eeuwen is de westerse
cultuur doordrongen van het geloof in de verdorvenheid van de
mens. Maar wat als we het al die tijd mis hadden?
In dit boek verweeft Rutger Bregman de jongste inzichten uit de
psychologie, de economie, de biologie en de archeologie. Hij neemt
ons mee op een reis door de geschiedenis en geeft nieuwe antwoorden
op oude vragen. Waarom veroverde juist onze soort de aarde?
Hoe verklaren we onze grootste misdaden? En zijn we diep vanbinnen
geneigd tot het kwade of het goede?
Adembenemend, weids en revolutionair – De meeste mensen deugen
herschrijft niet alleen de geschiedenis, maar werpt ook nieuw licht op
onze toekomst.
In deze rubriek belichten
we boeken.
Het Zoutpad - RAYNOR WINN
Na het verlies van hun huis en het nieuws dat haar man ernstig ziek is, besluit
Raynor Winn de lange, verweerde, oeroude South West Coast Path te gaan
lopen. De tocht verandert het leven van het stel.
Raynor Winn en haar man Moth raken binnen een paar dagen alles
kwijt: ze verliezen hun huis door een speculatieschandaal en Moth blijkt
een ernstige ziekte te hebben. Met de moed der wanhoop nemen
ze een impulsief besluit: ze gaan de eeuwenoude South West Coast
Path lopen, weg van alles en iedereen. Het is een tocht van duizend
kilometer door het oeroude, verweerde landschap langs de zuidkust
van Engeland. Met elke stap, door iedere ontmoeting, en ondanks alle
moeilijkheden die ze onderweg tegenkomen, verandert hun tocht verder
in een bijzondere ontdekkingsreis. Het zoutpad is een inspirerend
verhaal over het omgaan met verdriet, de helende kracht van de natuur
en de herontdekking van de ware betekenis van het leven, als je alles
bent kwijtgeraakt. Raynor Winn debuteerde overweldigend met Het
zoutpad, dat inter nationaal uitgroeide tot een bestseller. Ze woont en
werkt in Cornwall.
28 CARDIA MAGAZINE DEC 2020
׉	 7cassandra://Pe_YxzUWDh_A5oCmr-V1hePUgUOnpRx6piUnYXE3vOEBF`j _*M_׉EnRecept Kerststol
recept van Heel Holland Bakt
Bereiding
Deeg
•
•
Ingredienten
Deeg
• 350 gram bloem
• 25 gram verse gist
• 2 eieren
• 35 gram witte
basterdsuiker
• 7 gram zout
• 0,50 stuks citroenrasp
• 30 gram roomboter
• 30 gram margarine
• 210 milliliter water
• 250 gram rozijnen
• 70 gram noten
• 200 gram spijs
Afbakken
• poedersuiker
• boter, gesmolten (om het
deeg mee in te smeren)
•
•
•
•
Verwarm de oven voor op 200°C.
Klop het ei los, voeg een scheut water (ongeveer de helft)
toe en los hier de gist in op.
Meng alle ingrediënten, behalve rozijnen, noten en spijs,
door elkaar.
Kneed het deeg met de hand of in een keukenmachine tot
een soepel deeg.
Als u merkt dat het deeg te droog is, voeg dan nog beetje
bij beetje wat water toe.
Kneed vervolgens de rozijnen en noten er doorheen. Zorg
dat de rozijnen goed in het deeg zitten. Als ze te veel uit het
deeg steken, worden ze snel hard en zwart tijdens het bakken.
•
•
•
•
Verdeel
het deeg in 2 gelijke stukken en maak hier 2 bollen
van. Zo maakt u 2 kerststollen in plaats van 1 grote.
Laat het deeg zo’n 15-30 minuten rijzen.
Kneed het amandelspijs soepel en deel in 2 gelijke delen.
Rol uit tot een mooie spijsrol.
Bestuif een werkbank met bloem en pak een deegbal er bij.
Rol het uit tot een rechthoekige plak met dezelfde lengte als
de spijsrol.
•
•
•
•
•
Leg de spijsrol in het midden van de deegplak.
Klap het deeg over de spijs, rol goed in en druk de randen
aan.
Bestrijk de bovenkant van het deeg met een opgeklopt ei.
Herhaal met de tweede deegbal.
Laat beide broden weer 30 minuten rusten.
Afbakken
•
•
•
Bak ze 35 minuten in de voorverwarmde oven.
Smelt ondertussen een beetje boter in een pannetje.
Haal de broden uit de oven, leg op een afkoelrekje en
bestrijk royaal met gesmolten boter en bestrooi tot slot met
poedersuiker.
CARDIA MAGAZINE DEC 2020 29
_*M_ʁ_*M_Ɂ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://oxhhN-Kwb99JTwNMRFILpMfGvfwbIt4u7dvEx7Z6xLk B`׉	 7cassandra://h0fQMRfU0Cv0auZaewiSEhKINNb6n4vaqKf6nHp-zf8`׉	 7cassandra://wBM9xUjiGg2DnvbLfMB2DqnXL_pdRSgrTDvMsFVE-ugI`j ׉	 7cassandra://eI67dlpi6QhFmKyQSzcod31XT4FDX_cGgkOMrP_2FBM ͠	_,M_ נ_,M_ )̦9ׁHmailto:communicatie@cardia.nlׁׁЈ׉E.Contactgegevens
Klantenbureau
Uw vraag… onze zorg
Ons klantenbureau is het centrale punt waar u terecht kunt
voor al uw vragen over wonen, zorg en welzijn bij Cardia.
Wilt u meer informatie over ons producten- en dienstenaanbod
of heeft u een vraag over één van onze locaties?
Onze medewerkers staan u graag te woord of kunnen een
rondleiding voor u regelen.
facebook.com/cardiazorg
twitter.com/cardiazorg
Centraal punt
Voor al uw vragen
Klantgericht
Persoonlijk
Ieder mens is uniek
T 070 - 8008 888
@ klantenbureau@cardia.nl
30 CARDIA MAGAZINE DEC 2020
׉	 7cassandra://wBM9xUjiGg2DnvbLfMB2DqnXL_pdRSgrTDvMsFVE-ugI`j _*M_׉EExtra
puzzels
S W I N T E R P R E T W K N
S N O W B O O T S C S I E M
L V E S N E E U W A U N U S
A A O E T R U I
J R E T N N
O K N R U R E R K O S E E E
O O E G S W E T H D E R S E
R L T I
L T S C N U A S T U
W V N D N A S C W I K L A W
A W A I U W U P H I W A A B
R U W W U O O F Ë U T A H A
M E I E IJ P K N E N I P C L
E E E T IJ S B A A N W V S E
R N H A N D S C H O E N E N
S S R E R W T E N S O E P R
ERWTENSOEP
HANDSCHOENEN
KOUD
KRUIK
LANGLAUFEN
OPLOSSING
Stuur uw oplossing naar communicatie@cardia.nl. Onder de inzendingen verloten wij een prijs.
CARDIA MAGAZINE DEC 2020 31
MUTS
OORWARMERS
SCHAATSEN
SKIËN
SNEEUWBAL
SNEEUWPOP
SNEEUW
SNEEUWSCHOENEN
SNEEUWSCHUIVER
SNEEUWVLOK
SNOWBOOTS
TRUI
VORST
WANTEN
WINTER
WINTERJAS
WINTERPRET
WIT
IJS
IJSBAAN
_*M_́_*M_ˁ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://ZPWrxXuiLOvxnfZuXwiQeONCGtEpACYC-mCxCj02VB8 (`׉	 7cassandra://2YTbyCdr3SJHeXPy8bsVis1VjJCTjzP8YZn4oN5dbwo͡H`׉	 7cassandra://NI2SoMkKTtzaRUjfz2aMtkRCCKbPge2OdiKiUJ67_aw4`j ׉	 7cassandra://ZOYhGAO1dN2EsOIt0dwQiyyrWTX7jhMJKuARJhzbSvg #͠	_,M_׉E Ontcijfer de woorden
De letters staan door elkaar. Aan u de taak om het
juiste woord te ontrafelen.
32 CARDIA MAGAZINE DEC 2020
׉	 7cassandra://NI2SoMkKTtzaRUjfz2aMtkRCCKbPge2OdiKiUJ67_aw4`j _*M_׉EOntcijfer de zin
Letters staan voor een andere letter. Aan u de taak om erachter te
komen wat voor kerstboodschap hier staat.
Rekenpuzzel
Er zijn een paar uitkomsten gegeven. Weet u de juiste in te vullen
om tot deze uitkomst te komen?
CARDIA MAGAZINE DEC 2020 33
_*M_΁_*M_́{בCט   {u׉׉	 7cassandra://5lZ5WDoFPcH4wHMXPjXK1JEyg0PeLTgS8YOxSlloI7w r`׉	 7cassandra://B54G9x1LLJZ4ioQjKcU9yWUNsi_Kv9TiV8tXMfduPPg`׉	 7cassandra://E_AIznsvA7KWoXXktm3aJcA6MkQBPiA7wwZ2mnmrHKkD`j ׉	 7cassandra://_ylEOWr7JBBmJh8ld6Yk3BuG1oX-qYgpjpVQE1V6H7w (͠	_,M_׉E34
׉	 7cassandra://E_AIznsvA7KWoXXktm3aJcA6MkQBPiA7wwZ2mnmrHKkD`j _*M_׉E /Corona woordzoeker
CARDIA MAGAZINE DEC 2020 35
_*M_Ё_*M_ρ{בCט   {u׉׉	 7cassandra://mBLbfAT8Wl-I-tH__EU6cMZJa56jQGQTamdJNsYjCJg `׉	 7cassandra://ydtWvAWG74aY6oAt3uDfjt0nm5lZ93zKIFXAy7vxQscj`S׉	 7cassandra://tPsuyoojAsF8VH7hHv8_W18Q6fxP6_CKAkyigpRa8UA'~`̵ ׉	 7cassandra://Vr9NSO_t7mN7c9wVQ-5-AjoJpBQhvNqGxTnATIZQFWI =͠_-M_
׉EXExtra
puzzels
T S B N E S T A A H C S D N
L H J O K D L W K O U D E Y
S A C I E E I N U J J D K L
T T A O Z R D E V E N M O R
R J S J T G E K H A E O M Y
O E I R S N E N B D K N N T
O Y B T O R E R K R A R S D
I R T M S W E D U O T L L
L
E K E T E T K U E W O R G P
N T M T N C Z O A T S L L M
M I R I N Q E N O M S L K Z
S K W E W I T D M R T F E L
T S J Q N E W L X B U N L E
Q W P G N S B P B N M D L E
WINTER
KOUD
SNEEUW
IJS
IJZEL
36 CARDIA MAGAZINE DEC 2020
STROOIEN
KERSTMIS
SKI
ELFSTEDENTOCHT
SJAAL
WINTERBANDEN
GLADHEID
ZUURKOOL
DECEMBER
SLEE
SCHAATSEN
MUTS
WANTEN
BOERENKOOL
ROOKWORST
SNERT
׉	 7cassandra://tPsuyoojAsF8VH7hHv8_W18Q6fxP6_CKAkyigpRa8UA'~`̵ _*M_׈E_*M_ҁ_*M_с{)Cardia Magazine 12-2020 "Cardia Magazine van december 2020._'QU\M.