׉?ׁB!בCט  {u׉׉	 7cassandra://JS_aJa0miOsAS2qtACjuBrgODdKUfm-4aSS1RDlx8Uc `׉	 7cassandra://2UQ13iM9Ztg7yekBbiXTsN5jWjUfm9P-KROpxxG-F9Ad`S׉	 7cassandra://a-6xDIsOy70zmnhP6e-7OlUlPRqgRSisGGp52y9gZko!`̵ ׉	 7cassandra://fe3KFBWw15Dor4pTAI06WBCyGEwEzIEOq8NZmoTe3KU d}͠`md7<Tט   {u׈   RA  ׈E`md7<T׉EABeauvoorde … in de schrijfresidentie - Stef Duron -
schrijfresidentie begin 2021
Anne Provoost
schrijfster van romans,
kinder- en jeugdliteratuur en essayiste
© foto - Manu Claeys
Begin van het jaar verbleef
Anne Provoost in de
schrijfresidentie.
9 januari, bevroren autoruiten in de
straat. Bevriezende mist en gladde wegen.
Ik breng een pakketje dorpsgazetten
naar ‘t Ezelsoortje op het gelijkvloers
van de schrijfresidentie in de Wulveringemstraat.
Johan is al present.
De voordeur staat open en ik tref er
Anne Provoost aan. Een eerste kennismaking
met haar in Beauvoorde.
1
Niet veel tijd voor een babbel, want ze
wil vóór de middag op bezoek bij haar
moeder in Poperinge.
Goed te doen met de wagen, denk ik zo.
Maar nee hoor, “ik rij er met de elektrische
fiets naartoe …”.
Amaai, ze ziet het wel zitten, denk ik.
׉	 7cassandra://a-6xDIsOy70zmnhP6e-7OlUlPRqgRSisGGp52y9gZko!`̵ `md7<T`md7<T{בCט   {u׉׉	 7cassandra://nAhfu4YKSGLyRBabzs_cqZtLqEQglDg592G6Mzjcozo e`׉	 7cassandra://QfVEjVp8F16kfdv-1wxFMJQF3j2JlSco7Z6KybGTJeA~b`S׉	 7cassandra://B8iv0WzPHAVpVP8LrACqoO5sEmhA4sMqj2Gts2KdUGY#`̵ ׉	 7cassandra://NBOL_Dx-IU23qP9fMD8qxjVgJJDOXj8f9_PdIgFJLO4 ͠`md7<Tט  {u׉׉	 7cassandra://r7Bn2txGNkDrpvHXmBoBKFPlPHy2tagdC17bpkV3y6w _`׉	 7cassandra://BGALUsyQRa6YW5NjhTfpgqVrzZwmlPAFfNMk9k7Otfsu`S׉	 7cassandra://2_9A1xKOetkZ8mSVxD7sWocwLBjbkRdsSTCh98SBWOM!2`̵ ׉	 7cassandra://oDi5odRj2jGkNMVJ4nSqP-jcyxooaxkkec7h8Wc711k ͠`me7<T׉EJohan vindt het ook al een hele uitdaging.
Kort
afscheid: “Toch wel voorzichtig
rijden, hé! Ik neem nog contact voor
een latere babbel”.
Later vernam ik dat Anne op het fietspad
richting Izenberge ten val kwam en
ze haar rit hierdoor moest staken.
De kneuzingen vielen nog mee.
‘Vallen’ is ook de titel van één van haar
bestsellers. Toeval? Dat laat ik in het
midden.
In het winternummer ‘20 van de dorpsgazette
kan je over het verblijf van
Manu Claeys in de schrijfresidentie
lezen hoe hij tijdens zijn studies in
Leuven zijn echtgenote Anne Provoost
leerde kennen.
Samen kunnen ze reeds een boek
schrijven over hun studies, werk en
ervaringen in de Verenigde Staten.
Anne schreef er reportages over het
land en zijn bevolking, en een eerste
versie van wat later haar debuut als
schrijfster zou worden.
Sinds 1991 wonen en werken ze in
Borgerhout. We hebben 3 kinderen,
die intussen min of meer het huis uit
zijn.
Anne is ook betrokken in het actiecomité
‘De Ploeg’ in en rond De Antwerpse
Kievitwijk.
In 2007 nam ze voor Groen deel aan de
Senaatsverkiezingen en in 2014 was ze
lijstduwer op de Europese lijst voor de
Vlaamse ecologische partij.
Jeugdjaren in Woesten
Anne Provoost (° Poperinge, 26 juli
1964) groeide op in Woesten. Naar
verluidt dicteerde ze als vierjarige verhalen
aan haar moeder.
Tijdens haar hogere studies aan de
universiteit hield ze dit schrijven bewust
voor bekeken.
Tot ze in haar laatste jaar ziek te bed
lag en een verhaal schreef, waarmee ze
tot haar eigen verbazing een wedstrijd
won. De start en goesting naar meer.
25 jaar geleden werd Anne fulltime
schrijver en verscheen ‘Vallen’ waarmee
ze ‘De Gouden Uil’ won.
Deze roman werd in 2001 verfilmd
door Hans Herbots en werd recent
vertaald in het Russisch. Om je een
idee te geven: werk van Anne Provoost
is vertaald in het
Afrikaans, het Amhaars
(Ethiopië),
het Arabisch, het
Bulgaars, het Catalaans,
het Chinees,
het Deens, het
Duits, het Engels,
het Fins, het Frans,
het Japans, het
Koreaans, het Litouws,
het Macedonisch,
het Noors,
het Pools, het Portugees.
Anna
Vandewalle,
de grootmoeder
van Anne, was een
van die kinderen.
“Ik heb al veel lezingen
gegeven over
die kinderen en ik
merk dat mensen
hun verhalen pas
vrijgeven als ik
eerst die verhalen
van mij vertel.
Ik
In januari ‘20 beet
Anne de spits af
door hier als eerste
gaste aan haar
boek “Kinderen
van de IJzer” te
werken, een roman
over haar familie die tijdens de
Groote Oorlog noodgedwongen op
de vlucht sloeg, vanuit Boezinge via
Stavele naar uiteindelijk Wulveringem.
Meer in het bijzonder volgt ze
de jonge jaren van haar grootmoeder,
die in 1915 als negenjarig kind
op de trein gezet werd naar de
schoolkolonie in Parijs.
Haar zoektocht naar locaties, verhalen
en getuigenissen bracht haar terug
naar de Westhoek.
Geen betere uitvalsbasis als de Beauvoordse
schrijfresidentie.
Deze plaats is voor haar uniek omdat
ze door de ramen op de eerste verdieping
uitkijkt op de graven van het kerkhof
waar familieleden begraven liggen.
Haar personages in het boek zijn er op
gebaseerd: de broer van haar grootmoeder
was getrouwd met de zus van
haar grootvader. “Dubbele families”
kwamen toen nog voor in de Westhoek.
Door
haar opzoekingswerk komt het
aspect van het lot van de kinderen
tijdens WO I onder de aandacht.
Uit de frontstreek zijn zo’n 11 000 kinderen
weggehaald omdat hun leven in
gevaar was. Contact met soldaten en
de oorlog kon tot verruwing van de
zeden leiden. Op kolonie gestuurd
naar Parijs en Normandië waren ze
vergezeld door Vlaamse religieuzen,
zodat ze hun Vlaamse taal niet zouden
vergeten.
foto - Anna en haar zusjes
Scholen van de koningin
Toch waren er veel landbouwergezinnen
die weigerden om hun kinderen
naar veiliger oorden te brengen.
Naast de schrik hen nooit meer weer
te zien, waren ze ook bang voor de
vreemde invloeden op hun kinderen,
2
weet niet of dat
typische WestVlaams
is, of typisch
voor deze
streek, maar mensen
halen hier zelden
of nooit direct
hun verhalen naar
boven. We willen
te allen tijde vermijden
dat men ons ervan verdenkt dat
we de verhalen aandikken. Toen ik
mijn familie vertelde over het oorsponkelijke
opzet van mijn boek, reageerde
mijn familie met Wat valt er telen over
je grootmoeder?
Maar zodra het vertrouwen er is, komen
de verhalen naar boven en die zijn
belangrijk.”
׉	 7cassandra://B8iv0WzPHAVpVP8LrACqoO5sEmhA4sMqj2Gts2KdUGY#`̵ `md7<T׉Eq“Kinderen van de IJzer” wordt
een heel dik boek, en het schrijven ervan is voor mij
heel intens omdat het zo dicht bij mij ligt.”
© foto - Jan Geysen
al werden ze in hun moedertaal door
zusters van bij ons opgevoed. Daarbij
waren de Fransen niet zo blij met
die kinderkolonies. Ze werden er
opgevoed in een voor hen vreemde
taal. En dat ze door nonnen onderwezen
werden, werd in Frankrijk,
waar kerk en staat strikt gescheiden
zijn, niet geapprecieerd.
In onze streek, meer bepaald in Wulveringem,
werd beslist zo’n opvang voor
kinderen te organiseren. Met het doel
om de kinderen weg te houden van de
gasaanvallen, van de soldaten en van
het oorlogsgeweld.
Koningin Elisabeth liet hier twee scholen
bouwen die de naam kregen van
haar kinderen. Daarvoor bracht ze de
geldelijke middelen bijeen om dit project
te financieren. Zij kwam er geregeld
op bezoek.
Een betonnen plaat met “School van de
Koningin 1915-1918” verwijst er naar
die plaats. In de Lobbestraat te Wulveringem,
ter hoogte van de Katjeshillestraat,
zie je zuidwaarts de op een
grote villa lijkende reconstructie van
het hoofdgebouw.
Samen met andere kinderen deed de
dochter van Koningin Elisabeth in 1916
er haar plechtige communie.
- zie foto bovenaan -
“Mijn overgrootouders die in die boerderij
ginds verbleven, woonden op een
kruispunt van onze familiegeschiedenis,
en die van vele anderen. Als ze op
de dorpel van hun voordeur stonden,
keken ze naar de barakken met de
kinderen. Hun eigen drie dochters en
twee zoontjes zaten toen ver in dat
onbereikbare Parijs, terwijl ze net zo
goed hier in het kamp vlakbij hadden
kunnen verblijven. En als ze op de
dorpel van
hun achterdeur stonden, hoorden ze
het kabaal van het front. ‘t Is te hopen
dat onze jongens dáár niet zitten,
zeiden mijn overgrootouders tegen
mekaar. Ze waren er bij, bij de gevechten
aan Stuivekenskerke, zo bleek
later. Maar ze hebben het overleefd.
Je ziet, deze plek hier is voor mij relevant.”
Wandeling
tussen
de graven ...
“Om een idee te geven van hoe
nabij mijn eigen verhaal me hier
komt in Wulveringem.
Omdat de zon scheen ging ik zonet een
wandeling maken rond het kerkhof. Ik
kan bij al die graven blijven staan, ze
hebben me altijd iets interessant te
vertellen. Mijn oog viel vandaag op het
graf van Florence Windels. Het hoofdpersonage
van mijn boek is mijn overgrootmoeder
Marie-Louise Windels. Ze
vlucht in de oorlog naar Wulveringem.
Maar tot mijn grote verrassing vind ik
hier het graf van haar zus? Haar zus is
dan ook nog eens getrouwd met een
3
Louwagie, de naam van mijn grootvader.
Dat is een bevestiging van wat ik al
weet: mijn familie is één groot kluwen
van Louwagies, Vandewalles, Windels,
Vandenberghes, die allemaal met elkaar
trouwden, en allemaal heel veel
kinderen kregen, waardoor ik mijn hele
kindertijd lang geen touw heb kunnen
vastknopen aan mijn familiebanden.
O-ve-ral waar ik kwam, zeiden de mensen
dat ze familie van me waren. Vroeger
vond ik dat beklemmend.
In hindsight weet ik dat dat onschatbaar
waardevol is.
Als er iemand is in Wulveringem
die me nog kan vertellen hoe Florence
in Wulveringem terecht is
gekomen, dan verneem ik dat
graag. Is mijn overgrootmoeder
naar hier gevlucht omdat haar zus
hier woonde? Is haar zus naar hier
gekomen omdat mijn overgrootmoeder
hier al was? En is Florence
tot aan haar dood hier gebleven
omdat de oorlog haar tot hier
heeft gebracht?
Erg belangrijke
vragen, voor
mij en voor
mijn boek.”
׉	 7cassandra://2_9A1xKOetkZ8mSVxD7sWocwLBjbkRdsSTCh98SBWOM!2`̵ `md7<T`md7<T{בCט   {u׉׉	 7cassandra://x__Kc1P9SubeY4MpwsbeV0UYMH_ddu12dpfQc9zl4bE DY`׉	 7cassandra://8oJli3amkwUomjesnHakHZ7LbVmbush_nWgTx1U4oMQͅ`S׉	 7cassandra://CkdCOQ6oqhbiG3YwOGY-Yu-V-vsc0NKvZImGq9RZ9wY&`̵ ׉	 7cassandra://HJ6iHmMLM484zeV6IFc6HoSuRP-8K6Ibkfj-KGtZjjU G͠`me7<Tט  {u׉׉	 7cassandra://9t3FGsFTKGxyMWveNi3l_-uwvjEsUHwnzvfcph_pOm8 `׉	 7cassandra://eg2bIQs-Bfzg969AtuKC5jZfMjcYvbK7Hv12ql8z4bsy`S׉	 7cassandra://aA1DlZQ17Qpgj1EraOFp0agIjGs3FCwbmmvWN6B4AiQ%H`̵ ׉	 7cassandra://6tqTfHKLR1P28HXbDhi_DorD4SCAnaNguUEhiGmS3pk ͠`me7<Tנ`me7<T ΁̵
9ׁH )http://samokatfestival.ru/#rec.262706060)ׁׁЈ׉E
Anne, wat is je antwoord aan
diegenen die zich afvragen of
je boek “Kinderen van de
IJzer” fictie is, of non-fictie?
Ik ben een Westhoekse boerenkleindochter.
Ik ben opgevoed met het devies
dat je nooit mag fictionaliseren.
Als er iets is gebeurd op het land of in
de stal, is het een kapitale fout als je
overdrijft, toevoegt, indikt, of een
mooie punt draait aan je verhaal.
Wil je vertellen over iets wat is gebeurd
waar je geen getuige van bent,
dan moet je uitkijken. De vraag die je
terugkrijgt is al snel: ‘Was je erbij misschien?’.
Een
van de theses die ik hanteer bij
het schrijven van dit boek is dat, ter
verwerking van intergenerationeel
trauma, je moet geloven dat je ook
kunt weten wat je niet kan weten. Ik
vul de zaken in die de Westhoekse
kleinkinderen van oorlogsslachtoffers
open laten ‘omdat ze het niet meer
zeker weten’.
Het niet zeker weten heeft
hier generaties doen zwijgen.
Doordat ze zwegen, is mij als kind van
de streek helemaal ontgaan hoe wreed
de oorlog is geweest voor de vrouwen
en kinderen (van de mannen in de loopgraven
wist ik het wel al).
Wat ik dus doe in dit boek is de feiten,
het skelet dat is overgeleverd, weer
aanvullen met mijn inlevingsvermogen
en fantasie. Wanneer ik lees dat er
twee kinderen zijn omgekomen door
schrapnel, dan geef ik hen bij het schrijven
hun trieste dood terug door te visualiseren
hoe ze aan hun einde komen.
Het lot van de tienduizenden zieke,
dode en getraumatiseerde kinderen zal
in een verhaal zijn veranderd. Dat is
voor mij op dit moment wat telt.”
Wil je Anne beter leren kennen,
dan beveel ik de lezer
volgende video aan n.a.v. de
Russische vertaling van haar
bestseller ‘Vallen’.
(samokatfestival.ru/#rec.262706060)> kies scherm 10
Hieruit citeer ik graag haar treffend
standpunt, hoe zij als pedagoge en
auteur van “Kinderen van de IJzer” de
relatie tussen kinderen en volwassenen
belicht.
“Wat willen de kinderen van ons?
Mogen we alles schrijven?
Inperken wat onderwerpen betreft?
Voor mezelf uitgemaakt van niet.
Belangrijk dat je je kinderen nooit de
indruk geeft dat je iets voor hen verzwijgt.
Belangrijk
ons af te vragen: “Waar
gaat de blik van een kind naartoe?
Niet alleen “Wat willen we doen met
© eigen foto’s - album van oma Anna
Rustplaats van
René Vandewalle
en
Zulma Louwagie
op, het kerkhof
van Wulveringem
onze kinderen, maar ook wat willen de
kinderen van ons?”.
Dat is een faire verhouding die kinderen
met volwassenen hebben.
En als we hen inzage geven in datgene
waar wij zelf mee bezig zijn op een
evenwaardige manier.
Dat geeft hen meer een gevoel van
veiligheid dan wanneer we dingen voor
hen verzwijgen.”
© eigen foto - groepsfoto na aankomst in “La Santé”
4
׉	 7cassandra://CkdCOQ6oqhbiG3YwOGY-Yu-V-vsc0NKvZImGq9RZ9wY&`̵ `md7<T׉EO"Ik vraag me soms af of Herita en de inwoners van
Beauvoorde beseffen hoe belangrijk dit schrijvershuis
is voor schrijvers en dichters.
Schrijvershuizen maken een focus mogelijk die je
vaak thuis niet vindt. Zeker toen ik nog kleine kinderen
in huis had, waren schrijvershuizen levensreddend.
Specifiek
dit dorp is de rustigste plek waar ik ooit
heb mogen verblijven.
Herita en Beauvoorde zullen zeker een dikke vermelding
krijgen in mijn volgende boek."
mémé Anna en peter Paul
op de plechtige communie van Anne
© foto’s - Anne Provoost
© achtergrond - Nikola-Belopitov via Pixabay
5
׉	 7cassandra://aA1DlZQ17Qpgj1EraOFp0agIjGs3FCwbmmvWN6B4AiQ%H`̵ `md7<T`md7<T{) 8DG lentenummer 39 1 2021 Herita Anne-Provoost jan-feb-21`m^H